plutarchus.de-fortuna-97c-100a 3
καίτοι φέρε λέγειν τινὰ ἡμῶν ὡς τύχη τὰ τῶν βλεπόντων πράγματα , οὐκ ὄψις οὐδʼ ὄμματα φωσφόρα φησὶ Πλάτων , καὶ τύχη τὰ τῶν ἀκουόντων , οὐ δύναμις ἀντιληπτικὴ πληγῆς ἀέρος διʼ ὠτὸς καὶ ἐγκεφάλου προσφερομένης · καλὸν δʼ , ὡς ἔοικεν , εὐλαβεῖσθαι τὴν αἴσθησιν . ἀλλὰ μὴν τὴν ὄψιν καὶ ἀκοὴν καὶ γεῦσιν καὶ ὄσφρησιν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ σώματος καὶ τάς δυνάμεις αὐτῶν ὑπηρεσίαν εὐβουλίας καὶ φρονήσεως ἡ φύσις ἤνεγκεν ἡμῖν , καὶ νοῦς ὁρῇ καὶ νοῦς ἀκούει , τἄλλα δὲ κωφὰ καὶ τυφλά καὶ ὥσπερ ἡλίου μὴ ὄντος ἕνεκα τῶν ἄλλων ἄστρων εὐφρόνην ἂν ἤγομεν , ὥς φησιν Ἡράκλειτος , οὕτως ἕνεκα τῶν αἰσθήσεων , εἰ μὴ νοῦν μηδὲ λόγον ὁ ἄνθρωπος ἔσχεν , οὐδὲν ἂν διέφερε τῷ βίῳ τῶν θηρίων . νῦν δʼ οὐκ ἀπὸ τύχης οὐδʼ αὐτομάτως περίεσμεν αὐτῶν καὶ κρατοῦμεν , ἀλλʼ ὁ Προμηθεύς , τουτέστιν ὁ λογισμὸς αἴτιος ἵππων ὄνων τʼ ὀχεῖα καὶ ταύρων γονὰς δοὺς ἀντίδωρα καὶ πόνων ἐκδέκτορα κατʼ Αἰσχύλον . ἐπεὶ τύχῃ γε καὶ φύσει γενέσεως ἀμείνονι τὰ πλεῖστα τῶν ἀλόγων κέχρηται . τὰ μὲν γὰρ ὥπλισται κέρασι καὶ ὀδοῦσι καὶ κέντροις , αὐτὰρ ἐχίνοις φησὶν Ἐμπεδοκλῆς ὀξυβελεῖς χαῖται νώτοις ἐπιπεφρίκασι , τὰ δʼ ὑποδέδεται καὶ ἠμφίεσται φολίσι καὶ λάχναις καὶ χηλαῖς καὶ ὁπλαῖς ἀποκρότοις · μόνος δʼ ὁ ἄνθρωπος κατὰ τὸν Πλάτωνα γυμνὸς καὶ ἄοπλος καὶ ἀνυπόδητος καὶ ἄστρωτος ὑπὸ τῆς φύσεως ἀπολέλειπται . ἀλλʼ ἓν διδοῦσα πάντα μαλθάσσει τάδε , τὸν λογισμὸν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν πρόνοιαν . ἦ βραχὺ μὲν σθένος ἀνέρος · ἀλλὰ ποικιλίᾳ πραπίδων δεινὰ μὲν φῦλα πόντου χθονίων τʼ ἀερίων τε δάμναται βουλεύματα . κουφότατον ἵπποι καὶ ὠκύτατον , ἀνθρώπῳ δὲ θέουσι · μάχιμον κύων καὶ θυμοειδές , ἀλλʼ ἄνθρωπον φυλάττει · ἡδύτατον ἰχθὺς καὶ πολύσαρκον ὗς , ἀνθρώπῳ δὲ τροφὴ καὶ ὄψον ἐστί . τί μεῖζον ἐλέφαντος ; ἢ φοβερώτερον ἰδεῖν ; ἀλλὰ καὶ τοῦτο παίγνιον γέγονεν ἀνθρώπου καὶ θέαμα πανηγυρικόν , ὀρχήσεις τε μανθάνει καὶ χορείας καὶ προσκυνήσεις , οὐκ ἀχρήστως τῶν τοιούτων παρεισαγομένων , ἀλλʼ ἵνα μανθάνωμεν ποῖ τὸν ἄνθρωπον ἡ φρόνησις αἴρει καὶ τίνων ὑπεράνω ποιεῖ , καὶ πῶς κρατεῖ πάντων καὶ περίεστιν . οὐ γὰρ πυγμάχοι εἰμὲν ἀμύμονες οὐδὲ παλαισταί , οὐδὲ ποσὶ κραιπνῶς θέομεν , ἀλλʼ ἐν πᾶσι τούτοις ἀτυχέστεροι τῶν θηρίων ἐσμέν · ἐμπειρίᾳ δὲ καὶ μνήμῃ καὶ σοφίᾳ καὶ τέχνῃ κατʼ Ἀναξαγόραν σφῶν τʼ αὐτῶν χρώμεθα καὶ βλίττομεν καὶ ἀμέλγομεν καὶ φέρομεν καὶ ἄγομεν συλλαμβάνοντες , ὥστʼ , ἐνταῦθα τῆς τύχης ἀλλὰ πάντα τῆς εὐβουλίας εἶναι .
Lemmas: καίτοι φέρω λέγω τις ἐγώ ὡς τύχη ὁ ὁ βλέπω πρᾶγμα , οὐ ὄψις οὐδέ ὄμμα φωσφόρος φημί Πλάτων , καί τύχη ὁ ὁ ἀκούω , οὐ δύναμις ἀντιληπτικός πληγή ἀήρ διά οὖς καί ἐγκέφαλος προσφέρω · καλός δέ , ὡς ἔοικα , εὐλαβέομαι ὁ αἴσθησις . ἀλλά μήν ὁ ὄψις καί ἀκοή καί γεῦσις καί ὄσφρησις καί ὁ λοιπός μέρος ὁ σῶμα καί ὁ δύναμις αὐτός ὑπηρεσία εὐβουλία καί φρόνησις ὁ φύσις φέρω ἐγώ , καί νόος ὁράω καί νόος ἀκούω , ἄλλος δέ κωφός καί τυφλός καί ὥσπερ ἥλιος μή εἰμί ἕνεκα ὁ ἄλλος ἄστρον εὐφρόνη ἄν ἄγω , ὡς φημί Ἡράκλειτος , οὕτως ἕνεκα ὁ αἴσθησις , εἰ μή νόος μηδέ λόγος ὁ ἄνθρωπος ἔχω , οὐδείς ἄν διαφέρω ὁ βίος ὁ θηρίον . νῦν δέ οὐ ἀπό τύχη οὐδέ αὐτόματος περιέρχομαι αὐτός καί κρατέω , ἀλλά ὁ Προμηθεύς , τουτέστι ὁ λογισμός αἴτιος ἵππος ὄνος τε ὀχεῖον καί ταῦρος γονή δίδωμι ἀντίδωρον καί πόνος ἐκδέκτωρ κατά Αἰσχύλος . ἐπεί τύχη γε καί φύσις γένεσις ἀγαθός ὁ πολύς ὁ ἄλογος χράω . ὁ μέν γάρ ὁπλίζω κέρας καί ὀδούς καί κέντρον , ἀτάρ ἐχῖνος φημί Ἐμπεδοκλῆς ὀξυβελής χαίτη νῶτον ἐπιφρίσσω , ὁ δέ ὑποδέω καί ἀμφιέννυμι φολίς καί λάχνη καί χηλή καί ὁπλή ἀπόκροτος · μόνος δέ ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ Πλάτων γυμνός καί ἄοπλος καί ἀνυπόδητος καί ἄστρωτος ὑπό ὁ φύσις ἀπολείπω . ἀλλά εἷς δίδωμι πᾶς μαλθάσσω ὅδε , ὁ λογισμός καί ὁ ἐπιμέλεια καί ὁ πρόνοια . ἦ βραχύς μέν σθένος ἀνήρ · ἀλλά ποικιλία πραπίδες δεινός μέν φῦλον πόντος χθόνιος τε ἀέριος τε δάμνημι βούλευμα . κοῦφος ἵππος καί ὠκύς , ἄνθρωπος δέ θέω · μάχιμος κύων καί θυμοειδής , ἀλλά ἄνθρωπος φυλάσσω · ἡδύς ἰχθῦς καί πολύσαρκος ὗς , ἄνθρωπος δέ τροφή καί ὄψον εἰμί . τίς μέγας ἐλέφας ; ἤ φοβερός ὁράω ; ἀλλά καί οὗτος παίγνιον γίγνομαι ἄνθρωπος καί θέαμα πανηγυρικός , ὄρχησις τε μανθάνω καί χορεία καί προσκύνησις , οὐ ἄχρηστος ὁ τοιοῦτος παρεισάγω , ἀλλά ἵνα μανθάνω ποῖ ὁ ἄνθρωπος ὁ φρόνησις ἀείρω καί τίς ὑπεράνω ποιέω , καί πῶς κρατέω πᾶς καί περίειμι . οὐ γάρ πυγμάχος εἰμί ἀμύμων οὐδέ παλαιστής , οὐδέ πούς κραιπνός θέω , ἀλλά ἐν πᾶς οὗτος ἀτυχής ὁ θηρίον εἰμί · ἐμπειρία δέ καί μνήμη καί σοφία καί τέχνη κατά Ἀναξαγόρας σφεῖς τε αὐτός χράω καί βλίττω καί ἀμέλγω καί φέρω καί ἄγω συλλαμβάνω , ὥστε , ἐνταῦθα ὁ τύχη ἀλλά πᾶς ὁ εὐβουλία εἰμί .