plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 13
εἰ μὲν γὰρ οὐδʼ ἄλλο τι τῶν τοῦ κόσμου μερῶν παρὰ φύσιν ἔσχεν , ἀλλʼ ἕκαστον πέφυκε κεῖται , μηδεμιᾶς μεθιδρύσεως μηδὲ μετακοσμήσεως δεόμενον μηδʼ ἐν ἀρχῇ δεηθέν , ἀπορῶ τί τῆς προνοίας ἔργον ἐστὶν ἢ τίνος γέγονε ποιητὴς καὶ πατὴρ δημιουργὸς ὁ Ζεὺς ὁ ἀριστοτέχνας . οὐ γὰρ ἐν στρατοπέδῳ τακτικῶν ὄφελος , εἴπερ εἰδείη τῶν στρατιωτῶν ἕκαστος ἀφʼ ἑαυτοῦ τάξιν τε καὶ χώραν κατὰ καιρόν , οὗ δεῖ , λαβεῖν καὶ διαφυλάσσειν οὐδὲ κηπουρῶν οὐδʼ οἰκοδόμων , εἰ πῆ μὲν αὐτὸ τὸ ὕδωρ ἀφʼ αὑτοῦ πέφυκεν ἐπιέναι τοῖς δεομένοις καὶ κατάρδειν ἐπιρρέον , πῆ δὲ πλίνθοι καὶ ξύλα καὶ λίθοι ταῖς κατὰ φύσιν χρώμενα ῥοπαῖς καὶ νεύσεσιν ἐξ ἑαυτῶν καταλαμβάνειν τὴν προσήκουσαν ἁρμονίαν καὶ χώραν . εἰ δʼ · οὗτος μὲν ἄντικρυς ἀναιρεῖ τὴν πρόνοιαν ὁ λόγος , τῷ θεῷ δʼ ἡ τάξις τῶν ὄντων προσήκει καὶ τὸ διαιρεῖν , τί θαυμαστὸν οὕτω τετάχθαι , καὶ διηρμόσθαι τὴν φύσιν , ὡς ἐνταῦθα μὲν πῦρ ἐκεῖ δʼ , ἄστρα , καὶ πάλιν ἐνταῦθα μὲν γῆν ἄνω δὲ σελήνην ἱδρῦσθαι , βεβαιοτέρῳ τοῦ κατὰ , φύσιν τῷ κατὰ λόγον δεσμῷ περιληφθεῖσαν ; ὡς , εἴ γε πάντα δεῖ ταῖς κατὰ φύσιν ῥοπαῖς χρῆσθαι καὶ φέρεσθαι καθʼ ὃ πέφυκε , μήθʼ ἥλιος κυκλοφορείσθω μήτε φωσφόρος ; μηδὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἄνω γὰρ οὐ κύκλῳ τὰ κοῦφα καὶ πυροειδῆ κινεῖσθαι πέφυκεν . εἰ δὲ τοιαύτην ἐξαλλαγὴν ἡ φύσις ἔχει παρὰ τὸν τόπον , ὥστʼ ἐνταῦθα μὲν ἄνω φαίνεσθαι φερόμενον τὸ πῦρ , ὅταν δʼ εἰς τὸν οὐρανὸν παραγένηται , τῇ δίνῃ συμπεριστρέφεσθαι , τί θαυμαστὸν εἰ καὶ τοῖς βαρέσι καὶ γεώδεσιν ἐκεῖ · γενομένοις συμβέβηκεν ὡσαύτως εἰς ἄλλο κινήσεως εἶδος ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ἐκνενικῆσθαι ; οὐ γὰρ δὴ τῶν μὲν ἐλαφρῶν τὴν ἄνω φορὰν ἀφαιρεῖσθαι · τῷ οὐρανῷ κατὰ φύσιν ἐστί , τῶν δὲ βαρέων καὶ κάτω ῥεπόντων · οὐ δύναται κρατεῖν , ἀλλʼ ᾗ ποτʼ ἐκεῖνα δυνάμει καὶ ταῦτα μετακοσμήσας ἐχρήσατο τῇ φύσει αὐτῶν ἐπὶ τὸ βέλτιον .
Lemmas: εἰ μέν γάρ οὐδέ ἄλλος τις ὁ ὁ κόσμος μέρος παρά φύσις ἔχω , ἀλλά ἕκαστος φύω κεῖμαι , μηδείς μεθίδρυσις μηδέ μετακόσμησις δέω μηδέ ἐν ἀρχή δέω , ἀπορέω τίς ὁ πρόνοια ἔργον εἰμί ἤ τίς γίγνομαι ποιητής καί πατήρ δημιουργός ὁ Ζεύς ὁ ἀριστοτέχνης . οὐ γάρ ἐν στρατόπεδον τακτικός ὄφελος , εἴπερ οἶδα ὁ στρατιώτης ἕκαστος ἀπό ἑαυτοῦ τάξις τε καί χώρα κατά καιρός , ὅς δέω , λαμβάνω καί διαφυλάσσω οὐδέ κηπουρός οὐδέ οἰκοδόμος , εἰ πῇ μέν αὐτός ὁ ὕδωρ ἀπό ἑαυτοῦ φύω ἐπέρχομαι ὁ δέω καί κατάρδω ἐπιρρέω , πῇ δέ πλίνθος καί ξύλον καί λίθος ὁ κατά φύσις χράω ῥοπή καί νεῦσις ἐκ ἑαυτοῦ καταλαμβάνω ὁ προσήκω ἁρμονία καί χώρα . εἰ δέ · οὗτος μέν ἄντικρυς ἀναιρέω ὁ πρόνοια ὁ λόγος , ὁ θεός δέ ὁ τάξις ὁ εἰμί προσήκω καί ὁ διαιρέω , τίς θαυμαστός οὕτως τάσσω , καί διαρμόζω ὁ φύσις , ὡς ἐνταῦθα μέν πῦρ ἐκεῖ δέ , ἄστρον , καί πάλιν ἐνταῦθα μέν γῆ ἄνω δέ σελήνη ἱδρύω , βέβαιος ὁ κατά , φύσις ὁ κατά λόγος δεσμός περιλαμβάνω ; ὡς , εἰ γε πᾶς δέω ὁ κατά φύσις ῥοπή χράω καί φέρω κατά ὅς φύω , μήτε ἥλιος κυκλοφορέομαι μήτε φωσφόρος ; μηδέ ὁ ἄλλος ἀστήρ ἄνω γάρ οὐ κύκλος ὁ κοῦφος καί πυροειδής κινέω φύω . εἰ δέ τοιοῦτος ἐξαλλαγή ὁ φύσις ἔχω παρά ὁ τόπος , ὥστε ἐνταῦθα μέν ἄνω φαίνω φέρω ὁ πῦρ , ὅταν δέ εἰς ὁ οὐρανός παραγίγνομαι , ὁ δίνη συμπεριστρέφω , τίς θαυμαστός εἰ καί ὁ βαρύς καί γεώδης ἐκεῖ · γίγνομαι συμβαίνω ὡσαύτως εἰς ἄλλος κίνησις εἶδος ὑπό ὁ περιέχω ἐκνικάω ; οὐ γάρ δή ὁ μέν ἐλαφρός ὁ ἄνω φορά ἀφαιρέω · ὁ οὐρανός κατά φύσις εἰμί , ὁ δέ βαρύς καί κάτω ῥέπω · οὐ δύναμαι κρατέω , ἀλλά ὅς ποτέ ἐκεῖνος δύναμις καί οὗτος μετακοσμέω χράω ὁ φύσις αὐτός ἐπί ὁ ἀγαθός .