plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 23
ἀλλʼ ἐκεῖνο μᾶλλον ἔφην ἐλέγχειν δοκεῖ τὴν λεγομένην ἀνάκλασιν ἀπὸ τῆς σελήνης , ὅτι τοὺς ἐν ταῖς ἀνακλωμέναις αὐγαῖς ἑστῶτας οὐ μόνον συμβαίνει τὸ φωτιζόμενον ὁρᾶν , ἀλλὰ καὶ τὸ φωτίζον . ὅταν γάρ , αὐγῆς ἀφʼ ὕδατος πρὸς τοῖχον ἁλλομένης , ὄψις ἐν αὐτῷ τῷ πεφωτισμένῳ κατὰ τὴν ἀνάκλασιν τόπῳ γένηται , τὰ τρία καθορᾷ , τὴν τʼ ἀνακλωμένην αὐγὴν καὶ τὸ ποιοῦν ὕδωρ τὴν ἀνάκλασιν καὶ τὸν ἣλιον αὐτόν , ἀφʼ οὗ τὸ φῶς τῷ ὕδατι προσπίπτον ἀνακέκλασται . τούτων δʼ ὁμολογουμένων καὶ φαινομένων , κελεύουσι τοὺς ἀνακλάσει φωτίζεσθαι τὴν γῆν ὑπὸ τῆς σελήνης ἀξιοῦντας ἐπιδεικνύναι νύκτωρ ἐμφαινόμενον τῇ σελήνῃ τὸν ἥλιον , ὥσπερ ἐμφαίνεται τῷ ὕδατι μεθʼ ἡμέραν , ὅταν ἀνάκλασις ἀπʼ αὐτοῦ γένηται · μὴ φαινομένου δὲ τούτου , κατʼ ἄλλον οἴονται τρόπον , οὐκ ἀνακλάσει , γίγνεσθαι τὸν φωτισμόν · εἰ δὲ μὴ τοῦτο , μηδὲ γῆν εἶναι τὴν σελήνην . τί οὖν ἔφη πρὸς αὐτοὺς λεκτέον ὁ Ἀπολλωνίδης ; κοινὰ γὰρ ἔοικε καὶ πρὸς ἡμᾶς εἶναι τὰ τῆς ἀνακλάσεως . ἀμέλει τρόπον τινά ἔφην ἐγώ κοινά , τρόπον δʼ ἄλλον οὐδὲ κοινά · πρῶτον δʼ ὅρα τὰ τῆς εἰκόνος ὡς ἄνω ποταμῶν καὶ τραπέμπαλιν λαμβάνουσιν . ἐπὶ γῆς γάρ ἐστι καὶ κάτω τὸ ὕδωρ , ὑπὲρ γῆς δὲ σελήνη καὶ μετέωρος ὅθεν ἀντίστροφον αἱ κεκλασμέναι τὸ σχῆμα τῆς γωνίας ποιοῦσι , τῆς μὲν ἄνω πρὸς τῇ σελήνῃ τῆς δὲ κάτω πρὸς τῇ γῇ τὴν κορυφὴν ἐχούσης · μὴ ἅπασαν οὖν ἰδέαν κατόπτρων μηδʼ ἐκ πάσης ἀποστάσεως ὁμοίαν ἀνάκλασιν ποιεῖν ἀξιούτωσαν , ἐπεὶ μάχονται πρὸς τὴν ἐνάργειαν . οἱ δὲ σῶμα μὴ λεπτὸν μηδὲ λεῖον , ὥσπερ ἐστὶ τὸ ὕδωρ , ἀποφαίνοντες τὴν σελήνην , ἀλλʼ ἐμβριθὲς καὶ γεῶδες , οὐκ οἶδʼ ὅπως ἀπαιτοῦνται τοῦ ἡλίου τὴν ἔμφασιν ἐν αὐτῇ πρὸς τὴν ὄψιν οὐδὲ γὰρ τὸ γάλα τοὺς τοιούτους ἐσοπτρισμοὺς ἀποδίδωσιν οὐδὲ ποιεῖ τῆς ὄψεως ἀνακλάσεις διὰ τὴν ἀνωμαλίαν καὶ τραχύτητα τῶν μορίων · πόθεν γε τὴν σελήνην δυνατόν ἐστιν ἀναπέμπειν ἀφʼ ἑαυτῆς τὴν ὄψιν , ὥσπερ ἀναπέμπει τὰ λειότερα τῶν ἐσόπτρων ; καίτοι καὶ ταῦτα δήπουθεν , ἐὰν ἀμυχή τις ἢ ῥύπος ἢ τραχύτης καταλάβῃ τὸ σημεῖον , ἀφʼ οὗ πέφυκεν ἡ ὄψις ἀνακλᾶσθαι , τυφλοῦται καὶ βλέπεται μὲν αὐτά , τὴν δʼ ἀνταύγειαν οὐκ ἀποδίδωσιν . ὁ δʼ ἀξιῶν ἢ καὶ τὴν ὄψιν ἡμῶν ἐπὶ τὸν ἥλιον ἢ μηδὲ τὸν ἥλιον ἐφʼ ἡμᾶς ἀνακλᾶν ἀφʼ ἑαυτῆς τὴν σελήνην ἡδύς ἐστι . τὸν ὀφθαλμὸν ἥλιον ἀξιῶν εἶναι φῶς δὲ τὴν ὄψιν οὐρανὸν δὲ τὸν ἄνθρωπον . τοῦ μὲν γὰρ ἡλίου διʼ εὐτονίαν καὶ λαμπρότητα πρὸς τῇ σελήνῃ γιγνομένην μετὰ πληγῆς τὴν ἀνάκλασιν φέρεσθαι πρὸς ἡμᾶς εἰκός ἐστιν · ἡ δʼ ὄψις ἀσθενὴς οὖσα καὶ λεπτὴ καὶ ὀλιγοστή , τί θαυμαστὸν εἰ μήτε πληγὴν ἀνακρουστικὴν ποιεῖ μήτʼ ἀφαλλομένη τηρεῖ τὴν συνέχειαν ἀλλὰ θρύπτεται καὶ ἀπολείπει , πλῆθος οὐκ ἔχουσα φωτὸς ὥστε μὴ διασπᾶσθαι περὶ τὰς ἀνωμαλίας καὶ τραχύτητας ; ἀπὸ μὲν γὰρ ὕδατος καὶ τῶν ἄλλων ἐσόπτρων ἰσχύουσαν ἔτι τῆς ἀρχῆς ἐγγὺς οὖσαν ἐπὶ τὸν ἥλιον ἅλλεσθαι τὴν ἀνάκλασιν οὐκ ἀδύνατόν ἐστιν · ἀπὸ δὲ τῆς σελήνης , κἂν γίγνωνταί τινες ὀλισθήσεις αὐτῆς , ἀσθενεῖς ἔσονται καὶ ἀμυδραὶ καὶ προαπολείπουσαι διὰ τὸ μῆκος τῆς ἀποστάσεως , καὶ γὰρ ἄλλως τὰ μὲν κοῖλα τῶν ἐσόπτρων εὐτονωτέραν ποιεῖ τῆς προηγουμένης αὐγῆς τὴν ἀνακλωμένην , ὥστε καὶ φλόγας ἀναπέμπειν πολλάκις · τὰ δὲ κυρτὰ καὶ τὰ σφαιροειδῆ τῷ μὴ πανταχόθεν ἀντερείδειν ἀσθενῆ καὶ ἀμαυράν . ὁρᾶτε δήπουθεν , ὅταν ἴριδες δύο φανῶσι , νέφους νέφος ἐμπεριέχοντος , ἀμαυράν ποιοῦσαν καὶ ἀσαφῆ τὰ χρώματα τὴν περιέχουσαν τὸ γὰρ ἐκτὸς νέφος ἀπωτέρω τῆς ὄψεως κείμενον οὐκ εὔτονον οὐδʼ ἰσχυρὰν τὴν ἀνάκλασιν ἀποδίδωσι . καὶ τί δεῖ πλείονα λέγειν ; ὅπου γὰρ τὸ τοῦ ἡλίου φῶς ἀνακλώμενον ἀπὸ τῆς σελήνης τὴν μὲν θερμότητα πᾶσαν ἀποβάλλει , τῆς δὲ λαμπρότητος αὐτοῦ λεπτὸν ἀφικνεῖται μόλις πρὸς ἡμᾶς καὶ ἀδρανὲς λείψανον · ἦπου τῆς ὄψεως τὸν ἴσον φερομένης δίαυλον ἐνδέχεται μόριον ὁτιοῦν λείψανον ἐξικέσθαι πρὸς τὸν ἣλιον ἀπὸ τῆς σελήνης ; ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι . σκοπεῖτε δʼ εἶπον καὶ ὑμεῖς · εἰ ταὐτὰ πρὸς τὸ ὕδωρ καὶ τὴν σελήνην ἔπασχεν ἡ ὄψις , ἔδει καὶ γῆς καὶ φυτῶν καὶ ἀνθρώπων καὶ ἄστρων ἐμφάσεις ποιεῖν τὴν πανσέληνον , οἵας τὰ λοιπὰ ποιεῖται τῶν ἐσόπτρων · εἰ δʼ οὐ γίγνονται πρὸς ταῦτα τῆς ὄψεως ἀνακλάσεις διʼ ἀσθένειαν αὐτῆς ἢ τραχύτητα τῆς σελήνης , μηδὲ πρὸς τὸν ἣλιον ἀπαιτῶμεν .
Lemmas: ἀλλά ἐκεῖνος μάλα φημί ἐλέγχω δοκέω ὁ λέγω ἀνάκλασις ἀπό ὁ σελήνη , ὅτι ὁ ἐν ὁ ἀνακλάω αὐγή ἵστημι οὐ μόνος συμβαίνω ὁ φωτίζω ὁράω , ἀλλά καί ὁ φωτίζω . ὅταν γάρ , αὐγή ἀπό ὕδωρ πρός τοῖχος ἅλλομαι , ὄψις ἐν αὐτός ὁ φωτίζω κατά ὁ ἀνάκλασις τόπος γίγνομαι , ὁ τρεῖς καθοράω , ὁ τε ἀνακλάω αὐγή καί ὁ ποιέω ὕδωρ ὁ ἀνάκλασις καί ὁ ἥλιος αὐτός , ἀπό ὅς ὁ φάος ὁ ὕδωρ προσπίπτω ἀνακλάω . οὗτος δέ ὁμολογέω καί φαίνω , κελεύω ὁ ἀνάκλασις φωτίζω ὁ γῆ ὑπό ὁ σελήνη ἀξιόω ἐπιδείκνυμι νύκτωρ ἐμφαίνω ὁ σελήνη ὁ ἥλιος , ὥσπερ ἐμφαίνω ὁ ὕδωρ μετά ἡμέρα , ὅταν ἀνάκλασις ἀπό αὐτός γίγνομαι · μή φαίνω δέ οὗτος , κατά ἄλλος οἴομαι τρόπος , οὐ ἀνάκλασις , γίγνομαι ὁ φωτισμός · εἰ δέ μή οὗτος , μηδέ γῆ εἰμί ὁ σελήνη . τίς οὖν φημί πρός αὐτός λεκτέος ὁ Ἀπολλωνίδης ; κοινός γάρ ἔοικα καί πρός ἐγώ εἰμί ὁ ὁ ἀνάκλασις . ἀμέλει τρόπος τις φημί ἐγώ κοινός , τρόπος δέ ἄλλος οὐδέ κοινός · πρῶτος δέ ὁράω ὁ ὁ εἰκών ὡς ἄνω ποταμός καί τραπέμπαλιν λαμβάνω . ἐπί γῆ γάρ εἰμί καί κάτω ὁ ὕδωρ , ὑπέρ γῆ δέ σελήνη καί μετέωρος ὅθεν ἀντίστροφος ὁ κλάω ὁ σχῆμα ὁ γωνία ποιέω , ὁ μέν ἄνω πρός ὁ σελήνη ὁ δέ κάτω πρός ὁ γῆ ὁ κορυφή ἔχω · μή ἅπας οὖν ἰδέα κάτοπτρον μηδέ ἐκ πᾶς ἀπόστασις ὅμοιος ἀνάκλασις ποιέω ἀξιούω , ἐπεί μάχομαι πρός ὁ ἐνάργεια . ὁ δέ σῶμα μή λεπτός μηδέ λεῖος , ὥσπερ εἰμί ὁ ὕδωρ , ἀποφαίνω ὁ σελήνη , ἀλλά ἐμβριθής καί γεώδης , οὐ οἶδα ὅπως ἀπαιτέω ὁ ἥλιος ὁ ἔμφασις ἐν αὐτός πρός ὁ ὄψις οὐδέ γάρ ὁ γάλα ὁ τοιοῦτος ἐσοπτρισμός ἀποδίδωμι οὐδέ ποιέω ὁ ὄψις ἀνάκλασις διά ὁ ἀνωμαλία καί τραχύτης ὁ μόριον · πόθεν γε ὁ σελήνη δυνατός εἰμί ἀναπέμπω ἀπό ἑαυτοῦ ὁ ὄψις , ὥσπερ ἀναπέμπω ὁ λεῖος ὁ εἴσοπτρον ; καίτοι καί οὗτος δήπουθεν , ἐάν ἀμυχή τις ἤ ῥύπος ἤ τραχύτης καταλαμβάνω ὁ σημεῖον , ἀπό ὅς φύω ὁ ὄψις ἀνακλάω , τυφλόω καί βλέπω μέν αὐτός , ὁ δέ ἀνταύγεια οὐ ἀποδίδωμι . ὁ δέ ἀξιόω ἤ καί ὁ ὄψις ἐγώ ἐπί ὁ ἥλιος ἤ μηδέ ὁ ἥλιος ἐπί ἐγώ ἀνακλάω ἀπό ἑαυτοῦ ὁ σελήνη ἡδύς εἰμί . ὁ ὀφθαλμός ἥλιος ἀξιόω εἰμί φάος δέ ὁ ὄψις οὐρανός δέ ὁ ἄνθρωπος . ὁ μέν γάρ ἥλιος διά εὐτονία καί λαμπρότης πρός ὁ σελήνη γίγνομαι μετά πληγή ὁ ἀνάκλασις φέρω πρός ἐγώ ἔοικα εἰμί · ὁ δέ ὄψις ἀσθενής εἰμί καί λεπτός καί ὀλιγοστός , τίς θαυμαστός εἰ μήτε πληγή ἀνακρουστικός ποιέω μήτε ἀφάλλομαι τηρέω ὁ συνέχεια ἀλλά θρύπτω καί ἀπολείπω , πλῆθος οὐ ἔχω φώς ὥστε μή διασπάω περί ὁ ἀνωμαλία καί τραχύτης ; ἀπό μέν γάρ ὕδωρ καί ὁ ἄλλος εἴσοπτρον ἰσχύω ἔτι ὁ ἀρχή ἐγγύς εἰμί ἐπί ὁ ἥλιος ἅλλομαι ὁ ἀνάκλασις οὐ ἀδύνατος εἰμί · ἀπό δέ ὁ σελήνη , ἐάν γίγνομαι τις ὀλίσθησις αὐτός , ἀσθενής εἰμί καί ἀμυδρός καί προαπολείπω διά ὁ μῆκος ὁ ἀπόστασις , καί γάρ ἄλλος ὁ μέν κοῖλος ὁ εἴσοπτρον εὔτονος ποιέω ὁ προηγέομαι αὐγή ὁ ἀνακλάω , ὥστε καί φλόξ ἀναπέμπω πολλάκις · ὁ δέ κυρτός καί ὁ σφαιροειδής ὁ μή πανταχόθεν ἀντερείδω ἀσθενής καί ἀμαυρός . ὁράω δήπουθεν , ὅταν Ἶρις δύο φαίνω , νέφος νέφος ἐμπεριέχω , ἀμαυρός ποιέω καί ἀσαφής ὁ χρῶμα ὁ περιέχω ὁ γάρ ἐκτός νέφος ἀπωτέρω ὁ ὄψις κεῖμαι οὐ εὔτονος οὐδέ ἰσχυρός ὁ ἀνάκλασις ἀποδίδωμι . καί τίς δέω πολύς λέγω ; ὅπου γάρ ὁ ὁ ἥλιος φάος ἀνακλάω ἀπό ὁ σελήνη ὁ μέν θερμότης πᾶς ἀποβάλλω , ὁ δέ λαμπρότης αὐτός λεπτός ἀφικνέομαι μόλις πρός ἐγώ καί ἀδρανής λείψανον · ἦπου ὁ ὄψις ὁ ἴσος φέρω δίαυλος ἐνδέχομαι μόριον ὁστισοῦν λείψανον ἐξικνέομαι πρός ὁ ἥλιος ἀπό ὁ σελήνη ; ἐγώ μέν οὐ οἴομαι . σκοπέω δέ λέγω καί σύ · εἰ αὐτός πρός ὁ ὕδωρ καί ὁ σελήνη πάσχω ὁ ὄψις , δέω καί γῆ καί φυτόν καί ἄνθρωπος καί ἄστρον ἔμφασις ποιέω ὁ πανσέληνος , οἷος ὁ λοιπός ποιέω ὁ εἴσοπτρον · εἰ δέ οὐ γίγνομαι πρός οὗτος ὁ ὄψις ἀνάκλασις διά ἀσθένεια αὐτός ἤ τραχύτης ὁ σελήνη , μηδέ πρός ὁ ἥλιος ἀπαιτέω .