plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 6
καὶ ὁ Φαρνάκης , ἔτι μου λέγοντος , τοῦτʼ ἐκεῖνο πάλιν εἶπεν · ἐφʼ ἡμᾶς ἀφῖκται τὸ περίακτον ἐκ τῆς Ἀκαδημείας , ἐν τῷ πρὸς ἑτέρους λέγειν διατρίβοντας ἑκάστοτε μὴ παρέχειν ἔλεγχον ὧν αὐτοὶ λέγουσιν , ἀλλʼ ἀπολογουμένοις ἀεὶ χρῆσθαι μὴ κατηγοροῦσιν , ἂν ἐντυγχάνωσιν ἐμὲ δʼ οὖν οὐκ ἐξάξεσθε τήμερον εἰς τὸ διδόναι λόγον ὧν ἐπικαλεῖτε τοῖς Στωικοῖς , πρὶν εὐθύνας λαβεῖν παρʼ ὑμῶν , ἄνω τὰ κάτω τοῦ κόσμου ποιούντων καὶ ὁ Λεύκιος γελάσας μόνον εἶπεν ὦ τάν , μὴ κρίσιν ἡμῖν ἀσεβείας ἐπαγγείλῃς , ὥσπερ Ἀρίσταρχον ᾤετο δεῖν Κλεάνθης τὸν Σάμιον ἀσεβείας προσκαλεῖσθαι τοὺς Ἕλληνας , ὡς κινοῦντα τοῦ κόσμου τὴν ἑστίαν , ὅτι τὰ φαινόμενα σῴζειν ἁνὴρ ἐπειρᾶτο , μένειν τὸν οὐρανὸν ὑποτιθέμενος , ἐξελίττεσθαι δὲ κατὰ λοξοῦ κύκλου τὴν γῆν , ἅμα καὶ περὶ τὸν αὑτῆς ἄξονα δινουμένην . ἡμεῖς μὲν οὖν οὐδὲν αὐτοὶ παρʼ αὑτῶν λέγομεν , οἱ δὲ γῆν ὑποτιθέμενοι τὴν σελήνην , ὦ βέλτιστε , τί μᾶλλον ὑμῶν ἄνω τὰ κάτω ποιοῦσι , τὴν γῆν ἱδρυόντων ἐνταῦθα μετέωρον ἐν τῷ ἀέρι , πολλῷ τινι μείζονα τῆς σελήνης οὖσαν , ὡς ἐν τοῖς ἐκλειπτικοῖς πάθεσιν οἱ μαθηματικοὶ καὶ ταῖς διὰ τοῦ σκιάσματος παρόδοις τῆς ἐποχῆς τὸ μέγεθος ἀναμετροῦσιν ; ἥ τε γὰρ σκιὰ τῆς γῆς ἐλάττων ὑπὸ μείζονος τοῦ φωτίζοντος ἀνατείνει καὶ τῆς σκιᾶς αὐτῆς λεπτὸν ὂν τὸ ἄνω καὶ στενὸν οὐδʼ Ὅμηρον , ὥς φασιν , ἔλαθεν , ἀλλὰ τὴν νύκτα θοήν ὀξύτητι τῆς σκιᾶς προσηγόρευσεν ὑπὸ τούτου δʼ ὅμως ἁλισκομένη ταῖς ἐκλείψεσιν ἡ σελήνη τρισὶ μόλις τοῖς αὑτῆς μεγέθεσιν ἀπαλλάττεται . σκόπει δὴ πόσων , γῆ σεληνῶν ἐστιν , εἰ σκιὰν ἀφίησιν , ᾗ βραχυτάτη , πλάτος τρισέληνον . ἀλλʼ ὅμως ὑπὲρ τῆς σελήνης μὴ πέσῃ δεδοίκατε · περὶ δὲ τῆς γῆς ἴσως Αἰσχύλος ὑμᾶς πέπεικεν , ὡς ὁ Ἄτλας ἕστηκε , κίονʼ οὐρανοῦ τε καὶ χθονὸς ὤμοις ἐρείδων , ἄχθος οὐκ εὐάγκαλον εἰ τῇ μὲν σελήνῃ κοῦφος ἀὴρ ὑποτρέχει καὶ στερεὸν ὄγκον οὐκ ἐχέγγυος ἐνεγκεῖν , τὴν δὲ γῆν κατὰ Πίνδαρον ἀδαμαντοπέδιλοι κίονες περιέχουσι · καὶ διὰ τοῦτο Φαρνάκης αὐτὸς μὲν ἐν ἀδείᾳ τοῦ πεσεῖν τὴν γῆν ἐστιν , οἰκτίρει δὲ τοὺς ὑποκειμένους τῇ μεταφορᾷ τῆς σελήνης Αἰθίοπας ἢ Ταπροβηνούς , μὴ βάρος αὐτοῖς ἐμπέσῃ τοσοῦτον . καίτοι τῇ μὲν σελήνῃ βοήθεια πρὸς τὸ . μὴ πεσεῖν ἡ κίνησις αὐτὴ καὶ τὸ ῥοιζῶδες τῆς περιαγωγῆς , ὥσπερ ὅσα ταῖς σφενδόναις ἐντεθέντα τῆς καταφορᾶς κώλυσιν ἴσχει τὴν κύκλῳ περιδίνησιν ἄγει γὰρ ἕκαστον ἡ κατὰ φύσιν κίνησις , ἂν ὑπʼ ἄλλου μηδενὸς ἀποστρέφηται . διὸ τὴν σελήνην οὐκ ἄγει τὸ βάρος , ὑπὸ τῆς περιφορᾶς τὴν ῥοπὴν ἐκκρουόμενον . ἀλλὰ μᾶλλον ἴσως λόγον εἶχε θαυμάζειν μένουσαν αὐτὴν παντάπασιν ὥσπερ ἡ γῆ καὶ ἀτρεμοῦσαν . νῦν δὲ σελήνη μὲν ἔχει μεγάλην αἰτίαν τοῦ δεῦρο μὴ φέρεσθαι · τὴν δὲ γῆν , ἑτέρας κινήσεως ἄμοιρον οὖσαν , εἰκὸς ἦν . μόνῳ τῷ βαρύνοντι κινεῖν · βαρυτέρα δʼ ἐστὶ τῆς σελήνης οὐχ ὅσῳ μείζων , ἀλλʼ ἔτι μᾶλλον , ἅτε δὴ διὰ θερμότητα καὶ πύρωσιν ἐλαφρᾶς γεγενημένης . ὅλως δʼ ἔοικεν ἐξ ὧν λέγεις ἡ σελήνη , μᾶλλον , εἰ πῦρ ἐστι , γῆς δεῖσθαι καὶ ὕλης , ἐν ᾗ βέβηκε καὶ προσπέφυκε καὶ συνέχει καὶ ζωπυρεῖ τὴν δύναμιν · οὐ γὰρ ἔστι πῦρ χωρὶς ὕλης διανοηθῆναι σῳζόμενον · γῆν δέ φατε ὑμεῖς ἄνευ βάσεως καὶ ῥίζης διαμένειν . πάνυ μὲν οὖν εἶπεν ὁ Φαρνάκης τὸν μέσον τόπον ἔχουσαν , ὥσπερ αὐτῇ οἰκεῖον καὶ κατὰ φυσιν · οὗτος γάρ ἐστι , περὶ · ὃν ἀντερείδει πάντα τὰ βάρη ῥέποντα καὶ φέρεται καὶ συννεύει πανταχόθεν · ἡ δʼ ἄνω χώρα πᾶσα , κἄν τι δέξηται γεῶδες ὑπὸ βίας ἀναρριφέν , εὐθὺς ἐκθλίβει δεῦρο , μᾶλλον δʼ ἀφίησιν , πέφυκεν οἰκείᾳ ῥοπῇ καταφερόμενον .
Lemmas: καί ὁ Φαρνάκης , ἔτι ἐγώ λέγω , οὗτος ἐκεῖνος πάλιν λέγω · ἐπί ἐγώ ἀφικνέομαι ὁ περίακτος ἐκ ὁ Ἀκαδήμεια , ἐν ὁ πρός ἕτερος λέγω διατρίβω ἑκάστοτε μή παρέχω ἔλεγχος ὅς αὐτός λέγω , ἀλλά ἀπολογέομαι ἀεί χράω μή κατηγορέω , ἐάν ἐντυγχάνω ἐγώ δέ οὖν οὐ ἐξάγω σήμερον εἰς ὁ δίδωμι λόγος ὅς ἐπικαλέω ὁ Στωϊκός , πρίν εὔθυνα λαμβάνω παρά σύ , ἄνω ὁ κάτω ὁ κόσμος ποιέω καί ὁ Λεύκιος γελάω μόνος λέγω ὦ τᾶν , μή κρίσις ἐγώ ἀσέβεια ἐπαγγέλλω , ὥσπερ Ἀρίσταρχος οἴομαι δέω Κλεάνθης ὁ Σάμιος ἀσέβεια προσκαλέω ὁ Ἕλλην , ὡς κινέω ὁ κόσμος ὁ ἑστία , ὅτι ὁ φαίνω σῴζω ἀνήρ πειράω , μένω ὁ οὐρανός ὑποτίθημι , ἐξελίσσω δέ κατά λοξός κύκλος ὁ γῆ , ἅμα καί περί ὁ ἑαυτοῦ ἄξων δινόω . ἐγώ μέν οὖν οὐδείς αὐτός παρά ἑαυτοῦ λέγω , ὁ δέ γῆ ὑποτίθημι ὁ σελήνη , ὦ ἀγαθός , τίς μάλα σύ ἄνω ὁ κάτω ποιέω , ὁ γῆ ἱδρύω ἐνταῦθα μετέωρος ἐν ὁ ἀήρ , πολύς τις μέγας ὁ σελήνη εἰμί , ὡς ἐν ὁ ἐκλειπτικός πάθος ὁ μαθηματικός καί ὁ διά ὁ σκίασμα πάροδος ὁ ἐποχή ὁ μέγεθος ἀναμετρέω ; ὁ τε γάρ σκιά ὁ γῆ ἐλαχύς ὑπό μέγας ὁ φωτίζω ἀνατείνω καί ὁ σκιά αὐτός λεπτός εἰμί ὁ ἄνω καί στενός οὐδέ Ὅμηρος , ὡς φημί , λανθάνω , ἀλλά ὁ νύξ θοός ὀξύτης ὁ σκιά προσαγορεύω ὑπό οὗτος δέ ὅμως ἁλίσκομαι ὁ ἔκλειψις ὁ σελήνη τρεῖς μόλις ὁ ἑαυτοῦ μέγεθος ἀπαλλάσσω . σκοπέω δή πόσος , γῆ σελήνη εἰμί , εἰ σκιά ἀφίημι , ὅς βραχύς , πλάτος τρισέληνος . ἀλλά ὅμως ὑπέρ ὁ σελήνη μή πίπτω δείδω · περί δέ ὁ γῆ ἴσως Αἰσχύλος σύ πείθω , ὡς ὁ Ἄτλας ἵστημι , κίων οὐρανός τε καί χθών ὦμος ἐρείδω , ἄχθος οὐ εὐάγκαλος εἰ ὁ μέν σελήνη κοῦφος ἀήρ ὑποτρέχω καί στερεός ὄγκος οὐ ἐχέγγυος φέρω , ὁ δέ γῆ κατά Πίνδαρος ἀδαμαντοπέδιλος κίων περιέχω · καί διά οὗτος Φαρνάκης αὐτός μέν ἐν ἄδεια ὁ πίπτω ὁ γῆ εἰμί , οἰκτίρω δέ ὁ ὑπόκειμαι ὁ μεταφορά ὁ σελήνη Αἰθίοψ ἤ Ταπροβηνός , μή βάρος αὐτός ἐμπίπτω τοσοῦτος . καίτοι ὁ μέν σελήνη βοήθεια πρός ὁ . μή πίπτω ὁ κίνησις αὐτός καί ὁ ῥοιζώδης ὁ περιαγωγή , ὥσπερ ὅσος ὁ σφενδόνη ἐντίθημι ὁ καταφορά κώλῡσις ἴσχω ὁ κύκλος περιδίνησις ἄγω γάρ ἕκαστος ὁ κατά φύσις κίνησις , ἐάν ὑπό ἄλλος μηδείς ἀποστρέφω . διό ὁ σελήνη οὐ ἄγω ὁ βάρος , ὑπό ὁ περιφορά ὁ ῥοπή ἐκκρούω . ἀλλά μάλα ἴσως λόγος ἔχω θαυμάζω μένω αὐτός παντάπασι ὥσπερ ὁ γῆ καί ἀτρεμέω . νῦν δέ σελήνη μέν ἔχω μέγας αἰτία ὁ δεῦρο μή φέρω · ὁ δέ γῆ , ἕτερος κίνησις ἄμοιρος εἰμί , ἔοικα εἰμί . μόνος ὁ βαρύνω κινέω · βαρύς δέ εἰμί ὁ σελήνη οὐ ὅσος μέγας , ἀλλά ἔτι μάλα , ἅτε δή διά θερμότης καί πύρωσις ἐλαφρός γίγνομαι . ὅλος δέ ἔοικα ἐκ ὅς λέγω ὁ σελήνη , μάλα , εἰ πῦρ εἰμί , γῆ δέω καί ὕλη , ἐν ὅς βαίνω καί προσφύω καί συνέχω καί ζωπυρέω ὁ δύναμις · οὐ γάρ εἰμί πῦρ χωρίς ὕλη διανοέω σῴζω · γῆ δέ φημί σύ ἄνευ βάσις καί ῥίζα διαμένω . πάνυ μέν οὖν λέγω ὁ Φαρνάκης ὁ μέσος τόπος ἔχω , ὥσπερ αὐτός οἰκεῖος καί κατά φύσις · οὗτος γάρ εἰμί , περί · ὅς ἀντερείδω πᾶς ὁ βάρος ῥέπω καί φέρω καί συννεύω πανταχόθεν · ὁ δέ ἄνω χώρα πᾶς , ἐάν τις δέχομαι γεώδης ὑπό βία ἀναρρίπτω , εὐθύς ἐκθλίβω δεῦρο , μάλα δέ ἀφίημι , φύω οἰκεῖος ῥοπή καταφέρω .