plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 26
ἔτι δʼ ἐμοῦ σχεδὸν λέγοντος , ὁ Σύλλας ὑπολαβών ἐπίσχες εἶπεν ὦ Λαμπρία , καὶ παραβαλοῦ τὸ θυρίον τοῦ λόγου , μὴ λάθῃς τὸν μῦθον ὥσπερ εἰς γῆν ἐξοκείλας καὶ συγχέῃς τὸ δρᾶμα τοὐμὸν ἑτέραν ἔχον σκηνὴν καὶ διάθεσιν , ἐγὼ μὲν οὖν ὑποκριτής εἰμι , πρότερον δʼ αὐτοῦ φράσω τὸν ποιητὴν ὑμῖν εἰ μή τι κωλύει καθʼ Ὅμηρον ἀρξάμενος Ὠγυγίη τις νῆσος ἀπόπροθεν εἰν ἁλὶ κεῖται δρόμον ἡμερῶν πέντε Βρεττανίας ἀπέχουσα πλέοντι πρὸς ; ἑσπέραν · ἕτεραι δὲ τρεῖς ἴσον ἐκείνης ἀφεστῶσαι καὶ ἀλλήλων πρόκεινται μάλιστα κατὰ δυσμὰς ; ἡλίου θερινάς · ὧν ἐν μιᾷ τὸν Κρόνον οἱ βάρβαροι καθεῖρχθαι μυθολογοῦσιν ὑπὸ τοῦ Διός , τὸν δʼ ὡς υἱὸν ἔχοντα φρουρὸν τῶν τε νήσων ἐκείνων καὶ τῆς θαλάττης , ἣν Κρόνιον πέλαγος ὀνομάζουσι , πέραν κατῳκίσθαι τὴν δὲ μεγάλην ἤπειρον , ὑφʼ ἧς ἡ μεγάλη περιέχεται κύκλῳ θάλαττα , τῶν μὲν ἄλλων ἔλαττον ἀπέχειν , τῆς δʼ Ὠγυγίας περὶ πεντακισχιλίους σταδίους κωπήρεσι πλοίοις κομιζομένῳ · βραδύπορον γὰρ εἶναι καὶ πηλῶδες ὑπὸ πλήθους ῥευμάτων τὸ πέλαγος · τὰ δὲ · ῥεύματα τὴν μεγάλην ἐξιέναι γῆν καὶ γίγνεσθαι προσχώσεις ἀπʼ αὐτῶν καὶ βαρεῖαν εἶναι καὶ γεώδη τὴν θάλατταν , ᾗ καὶ πεπηγέναι δόξαν ἔσχε . τῆς δʼ ἠπείρου τὰ πρὸς τῇ θαλάττῃ κατοικεῖν Ἕλληνας περὶ κόλπον οὐκ ἐλάττονα τῆς Μαιώτιδος , οὗ τὸ στόμα τῷ στόματι τοῦ Κασπίου πελάγους μάλιστα κατʼ εὐθεῖαν κεῖσθαι · λαλεῖν δὲ καὶ νομίζειν ἐκείνους ἠπειρώτας μὲν αὑτοὺς νησιώτας δὲ τοὺς ταύτην τὴν γῆν κατοικοῦντας , ὡς καὶ κύκλῳ περίρρυτον οὖσαν ὑπὸ τῆς θαλάσσης · οἴεσθαι δὲ τοῖς Κρόνου λαοῖς ἀναμιχθέντας ὕστερον τοὺς μεθʼ Ἡρακλέους παραγενομένους καὶ ὑπολειφθέντας ἤδη σβεννύμενον τὸ Ἑλληνικὸν ἐκεῖ καὶ κρατούμενον γλώττῃ τε βαρβαρικῇ καὶ νόμοις καὶ διαίταις οἷον ἀναζωπυρῆσαι πάλιν ἰσχυρὸν καὶ πολὺ γενόμενον διὸ τιμὰς ἔχειν πρώτας τὸν Ἡρακλέα , δευτέρας δὲ τὸν Κρόνον . ὅταν οὖν ὁ τοῦ Κρόνου ἀστήρ , ὃν Φαίνοντα μὲν ἡμεῖς , ἐκείνους δὲ Νυκτοῦρον ἔφη καλεῖν , εἰς Ταῦρον παραγένηται διʼ ἐτῶν τριάκοντα , παρασκευασαμένους ἐν χρόνῳ πολλῷ τὰ περὶ τὴν θυσίαν καὶ τὸν ἀπόπλουν ἐκπέμπειν κλήρῳ λαχόντας ἐν πλοίοις τοσούτοις θεραπείαν τε πολλὴν καὶ παρασκευὴν ἀναγκαίαν μέλλουσι πλεῖν πέλαγος τοσοῦτον εἰρεσίᾳ καὶ χρόνον ἐπὶ ξένης βιοτεύειν πολὺν ἐμβαλλομένους · ἀναχθέντας οὖν χρῆσθαι τύχαις , ὡς εἰκός , ἄλλους ἄλλαις · τοὺς δὲ διασωθέντας ἐκ τῆς θαλάττης πρῶτον μὲν ἐπὶ τὰς προκειμένας νήσους οἰκουμένας δʼ ὑφʼ Ἑλλήνων κατίσχειν καὶ τὸν ἥλιον ὁρᾶν κρυπτόμενον ὥρας μιᾶς ἔλαττον ἐφʼ ἡμέρας τριάκοντα καὶ νύκτα τοῦτʼ εἶναι , σκότος ἔχουσαν ἐλαφρὸν καὶ λυκαυγὲς ἀπὸ δυσμῶν περιλαμπόμενον ἐκεῖ διατρίψαντας ἡμέρας ἐνενήκοντα , μετὰ τιμῆς καὶ φιλοφροσύνης ἱεροὺς νομιζομένους καὶ προσαγορευομένους , ὑπὸ πνευμάτων ἢδη περαιοῦσθαι · μηδʼ ἄλλους τινὰς ἐνοικεῖν ἢ σφᾶς τʼ , αὐτοὺς καὶ τοὺς πρὸ αὐτῶν ἀποπεμφθέντας · ἐξεῖναι μὲν γὰρ ἀποπλεῖν οἴκαδε τοὺς τῷ θεῷ τὰ τρὶς δέκʼ ἔτη συλλατρεύσαντας , αἱρεῖσθαι δὲ τοὺς πλείστους ἐπιεικῶς αὐτόθι κατοικεῖν , τοὺς μὲν ὑπὸ συνηθείας , τοὺς δʼ ὅτι πόνου δίχα καὶ πραγμάτων ἄφθονα πάρεστι πάντα , πρὸς θυσίαις καὶ χορηγίαις ἢ περὶ λόγους τινὰς ἀεὶ καὶ φιλοσοφίαν διατρίβουσι . θαυμαστὴν γὰρ εἶναι τῆς τε νήσου τὴν φύσιν καὶ τὴν πραότητα τοῦ περιέχοντος ἀέρος , ἐνίοις δὲ καὶ τὸ θεῖον ἐμποδὼν γίγνεσθαι διανοηθεῖσιν ἀποπλεῖν ὥσπερ συνήθεσι καὶ φίλοις ἐπιδεικνύμενον οὐκ ὄναρ γὰρ μόνον οὐδὲ διὰ συμβόλων , ἀλλὰ καὶ φανερῶς ἐντυγχάνειν πολλοὺς ὄψεσι δαιμόνων καὶ φωναῖς . αὐτὸν μὲν γὰρ τὸν Κρόνον ἐν ἄντρῳ βαθεῖ περιέχεσθαι πέτρας χρυσοειδοῦς καθεύδοντα , τὸν γὰρ ὕπνον αὐτῷ μεμηχανῆσθαι δεσμὸν ὑπὸ τοῦ Διός , ὄρνιθας ; δὲ τῆς πέτρας κατὰ κορυφὴν εἰσπετομένους ἀμβροσίαν ἐπιφέρειν αὐτῷ , καὶ τὴν νῆσον εὐωδίᾳ κατέχεσθαι πᾶσαν , ὥσπερ ἐκ πηγῆς σκιδναμένῃ τῆς πέτρας · τοὺς δὲ δαίμονας ἐκείνους περιέπειν καὶ θεραπεύειν τὸν Κρόνον , ἑταίρους αὐτῷ γενομένους , ὅτε δὴ θεῶν καὶ ἀνθρώπων ἐβασίλευε καὶ πολλὰ μὲν ἀφʼ ἑαυτῶν μαντικοὺς ὄντας προλέγειν , τὰ δὲ μέγιστα καὶ περὶ τῶν μεγίστων ὡς ὀνείρατα τοῦ Κρόνου κατιόντας ἐξαγγέλλειν ὅσα γὰρ ὁ Ζεύς προδιανοεῖται , ταῦτʼ ὀνειροπολεῖν τὸν Κρόνον · εἶναι δʼ ἀνάστασιν τὰ τιτανικὰ πάθη καὶ κινήματα τῆς ψυχῆς ἐν αὐτῷ παντάπασιν ὁ ὕπνος καὶ γένηται τὸ βασιλικὸν καὶ θεῖον αὐτὸ καθʼ ἑαυτὸ καθαρὸν καὶ ἀκήρατον . ἐνταῦθα δὴ κομισθείς , ὡς ἔλεγεν , ὁ ξένος καὶ θεραπεύων τὸν θεὸν ἐπὶ σχολῆς , ἀστρολογίας μὲν ἐφʼ ὅσον γεωμετρήσαντι πορρωτάτω προελθεῖν δυνατόν ἐστιν ἐμπειρίαν ἔσχε , φιλοσοφίας δὲ τῆς ἄλλης τῷ φυσικῷ χρώμενος . ἐπιθυμίαν δέ τινα καὶ πόθον ἔχων γενέσθαι τῆς μεγάλης νήσου θεατής · οὕτω γὰρ ὡς ἔοικε τὴν παρʼ ἡμῖν οἰκουμένην ὀνομάζουσιν ἐπειδὴ τὰ τριάκοντʼ ἔτη διῆλθεν , ἀφικομένων τῶν διαδόχων οἴκοθεν , ἀσπασάμενος τοὺς φίλους ἐξέπλευσε , τὰ μὲν ἄλλα κατεσκευασμένος εὐσταλῶς ἐφόδιον δὲ συχνὸν ἐν χρυσοῖς ἐκπώμασι κομίζων . ἃ μὲν οὖν ἔπαθε καὶ ὅσους ἀνθρώπους διῆλθεν , ἱεροῖς τε γράμμασιν ἐντυγχάνων ἔν τε τελεταῖς πάσαις τελούμενος , οὐ μιᾶς ἡμέρας ἔργον ἐστὶ διελθεῖν , ὡς ἐκεῖνος ἡμῖν ἀπήγγελλεν , εὖ μάλα καὶ καθʼ ἕκαστον ἀπομνημονεύων ὅσα δʼ οἰκεῖα τῆς ἐνεστώσης διατριβῆς ἐστιν , ἀκούσατε . πλεῖστον γὰρ ἐν Καρχηδόνι χρόνον διέτριψεν , ἅτε δὴ παρʼ ἡμῖν μεγάλας ἔχοντος καί τινας , ὅθʼ ἡ προτέρα πόλις ἀπώλλυτο , διφθέρας ἱερὰς ὑπεκκομισθείσας κρύφα καὶ διαλαθούσας πολὺν χρόνον ἐν γῇ κειμένας ἐξευρὼν τῶν τε φαινομένων θεῶν ἔφη χρῆναι καί μοι παρεκελεύετο τιμᾶν διαφερόντως τὴν Σελήνην , ὡς τοῦ βίου κυριωτάτην οὖσαν ἐχομένην .
Lemmas: ἔτι δέ ἐγώ σχεδόν λέγω , ὁ Σύλλας ὑπολαμβάνω ἐπέχω λέγω ὦ Λαμπρίας , καί παραβάλλω ὁ θυρίον ὁ λόγος , μή λανθάνω ὁ μῦθος ὥσπερ εἰς γῆ ἐξοκέλλω καί συγχέω ὁ δρᾶμα ἐμός ἕτερος ἔχω σκηνή καί διάθεσις , ἐγώ μέν οὖν ὑποκριτής εἰμί , πρότερος δέ αὐτός φράζω ὁ ποιητής σύ εἰ μή τις κωλύω κατά Ὅμηρος ἄρχω Ὠγυγία τις νῆσος ἀπόπροθεν ἐν ἅλς κεῖμαι δρόμος ἡμέρα πέντε Βρεττανία ἀπέχω πλέω πρός ; ἑσπέρα · ἕτερος δέ τρεῖς ἴσος ἐκεῖνος ἀφίστημι καί ἀλλήλων πρόκειμαι μάλα κατά δυσμή ; ἥλιος θερινός · ὅς ἐν εἷς ὁ Κρόνος ὁ βάρβαρος κατείργω μυθολογέω ὑπό ὁ Ζεύς , ὁ δέ ὡς υἱός ἔχω φρουρός ὁ τε νῆσος ἐκεῖνος καί ὁ θάλασσα , ὅς Κρόνιος πέλαγος ὀνομάζω , πέραν κατοικίζω ὁ δέ μέγας ἤπειρος , ὑπό ὅς ὁ μέγας περιέχω κύκλος θάλασσα , ὁ μέν ἄλλος ἐλαχύς ἀπέχω , ὁ δέ Ὠγυγία περί πεντακισχίλιοι στάδιον κωπήρης πλοῖον κομίζω · βραδυπόρος γάρ εἰμί καί πηλώδης ὑπό πλῆθος ῥεῦμα ὁ πέλαγος · ὁ δέ · ῥεῦμα ὁ μέγας ἐξέρχομαι γῆ καί γίγνομαι πρόσχωσις ἀπό αὐτός καί βαρύς εἰμί καί γεώδης ὁ θάλασσα , ὅς καί πήγνυμι δόξα ἔχω . ὁ δέ ἤπειρος ὁ πρός ὁ θάλασσα κατοικέω Ἕλλην περί κόλπος οὐ ἐλαχύς ὁ Μαιῶτις , ὅς ὁ στόμα ὁ στόμα ὁ Κάσπιος πέλαγος μάλα κατά εὐθεῖα κεῖμαι · λαλέω δέ καί νομίζω ἐκεῖνος ἠπειρώτης μέν ἑαυτοῦ νησιώτης δέ ὁ οὗτος ὁ γῆ κατοικέω , ὡς καί κύκλος περίρρυτος εἰμί ὑπό ὁ θάλασσα · οἴομαι δέ ὁ Κρόνος λαός ἀναμίσγω ὕστερον ὁ μετά Ἡρακλῆς παραγίγνομαι καί ὑπολείπω ἤδη σβέννυμι ὁ Ἑλληνικός ἐκεῖ καί κρατέω γλῶσσα τε βαρβαρικός καί νόμος καί δίαιτα οἷος ἀναζωπυρέω πάλιν ἰσχυρός καί πολύς γίγνομαι διό τιμή ἔχω πρῶτος ὁ Ἡρακλῆς , δεύτερος δέ ὁ Κρόνος . ὅταν οὖν ὁ ὁ Κρόνος ἀστήρ , ὅς Φαίνων μέν ἐγώ , ἐκεῖνος δέ Νυκτοῦρος φημί καλέω , εἰς Ταῦρος παραγίγνομαι διά ἔτος τριάκοντα , παρασκευάζω ἐν χρόνος πολύς ὁ περί ὁ θυσία καί ὁ ἀπόπλοος ἐκπέμπω κλῆρος λαγχάνω ἐν πλοῖον τοσοῦτος θεραπεία τε πολύς καί παρασκευή ἀναγκαῖος μέλλω πλέω πέλαγος τοσοῦτος εἰρεσία καί χρόνος ἐπί ξένος βιοτεύω πολύς ἐμβάλλω · ἀνάγω οὖν χράω τύχη , ὡς ἔοικα , ἄλλος ἄλλος · ὁ δέ διασῴζω ἐκ ὁ θάλασσα πρῶτος μέν ἐπί ὁ πρόκειμαι νῆσος οἰκέω δέ ὑπό Ἕλλην κατίσχω καί ὁ ἥλιος ὁράω κρύπτω ὥρα εἷς ἐλαχύς ἐπί ἡμέρα τριάκοντα καί νύξ οὗτος εἰμί , σκότος ἔχω ἐλαφρός καί λυκαυγής ἀπό δυσμή περιλάμπω ἐκεῖ διατρίβω ἡμέρα ἐνενήκοντα , μετά τιμή καί φιλοφροσύνη ἱερός νομίζω καί προσαγορεύω , ὑπό πνεῦμα ἤδη περαιόω · μηδέ ἄλλος τις ἐνοικέω ἤ σφεῖς τε , αὐτός καί ὁ πρό αὐτός ἀποπέμπω · ἔξεστι μέν γάρ ἀποπλέω οἴκαδε ὁ ὁ θεός ὁ τρίς δέκα ἔτος συλλατρεύω , αἱρέω δέ ὁ πολύς ἐπιεικής αὐτόθι κατοικέω , ὁ μέν ὑπό συνήθεια , ὁ δέ ὅτι πόνος δίχα καί πρᾶγμα ἄφθονος πάρειμι πᾶς , πρός θυσία καί χορηγία ἤ περί λόγος τις ἀεί καί φιλοσοφία διατρίβω . θαυμαστός γάρ εἰμί ὁ τε νῆσος ὁ φύσις καί ὁ πραότης ὁ περιέχω ἀήρ , ἔνιοι δέ καί ὁ θεῖος ἐμποδών γίγνομαι διανοέω ἀποπλέω ὥσπερ συνήθης καί φίλος ἐπιδείκνυμι οὐ ὄναρ γάρ μόνος οὐδέ διά σύμβολος , ἀλλά καί φανερός ἐντυγχάνω πολύς ὄψις δαίμων καί φωνή . αὐτός μέν γάρ ὁ Κρόνος ἐν ἄντρον βαθύς περιέχω πέτρα χρυσοειδής καθεύδω , ὁ γάρ ὕπνος αὐτός μηχανάομαι δεσμός ὑπό ὁ Ζεύς , ὄρνις ; δέ ὁ πέτρα κατά κορυφή εἰσπέτομαι ἀμβροσία ἐπιφέρω αὐτός , καί ὁ νῆσος εὐωδία κατέχω πᾶς , ὥσπερ ἐκ πηγή σκίδνημι ὁ πέτρα · ὁ δέ δαίμων ἐκεῖνος περιέπω καί θεραπεύω ὁ Κρόνος , ἑταῖρος αὐτός γίγνομαι , ὅτε δή θεός καί ἄνθρωπος βασιλεύω καί πολύς μέν ἀπό ἑαυτοῦ μαντικός εἰμί προλέγω , ὁ δέ μέγας καί περί ὁ μέγας ὡς ὄνειρος ὁ Κρόνος κατέρχομαι ἐξαγγέλλω ὅσος γάρ ὁ Ζεύς προδιανοέομαι , οὗτος ὀνειροπολέω ὁ Κρόνος · ἔρχομαι δέ ἀνάστασις ὁ τιτανικός πάθος καί κίνημα ὁ ψυχή ἐν αὐτός παντάπασι ὁ ὕπνος καί γίγνομαι ὁ βασιλικός καί θεῖος αὐτός κατά ἑαυτοῦ καθαρός καί ἀκήρατος . ἐνταῦθα δή κομίζω , ὡς λέγω , ὁ ξένος καί θεραπεύω ὁ θεός ἐπί σχολή , ἀστρολογία μέν ἐπί ὅσος γεωμετρέω πόρρω προέρχομαι δυνατός εἰμί ἐμπειρία ἔχω , φιλοσοφία δέ ὁ ἄλλος ὁ φυσικός χράω . ἐπιθυμία δέ τις καί πόθος ἔχω γίγνομαι ὁ μέγας νῆσος θεατής · οὕτως γάρ ὡς ἔοικα ὁ παρά ἐγώ οἰκουμένη ὀνομάζω ἐπεί ὁ τριάκοντα ἔτος διέρχομαι , ἀφικνέομαι ὁ διάδοχος οἴκοθεν , ἀσπάζομαι ὁ φίλος ἐκπλέω , ὁ μέν ἄλλος κατασκευάζω εὐσταλής ἐφόδιον δέ συχνός ἐν χρύσεος ἔκπωμα κομίζω . ὅς μέν οὖν πάσχω καί ὅσος ἄνθρωπος διέρχομαι , ἱερός τε γράμμα ἐντυγχάνω ἐν τε τελετή πᾶς τελέω , οὐ εἷς ἡμέρα ἔργον εἰμί διέρχομαι , ὡς ἐκεῖνος ἐγώ ἀπαγγέλλω , εὖ μάλα καί κατά ἕκαστος ἀπομνημονεύω ὅσος δέ οἰκεῖος ὁ ἐνίστημι διατριβή εἰμί , ἀκούω . πολύς γάρ ἐν Καρχηδόνιος χρόνος διατρίβω , ἅτε δή παρά ἐγώ μέγας ἔχω καί τις , ὅτε ὁ πρότερος πόλις ἀπόλλυμι , διφθέρα ἱερός ὑπεκκομίζω κρύφα καί διαλανθάνω πολύς χρόνος ἐν γῆ κεῖμαι ἐξευρίσκω ὁ τε φαίνω θεός φημί χρή καί ἐγώ παρακελεύομαι τιμάω διαφερόντως ὁ Σελήνη , ὡς ὁ βίος κύριος εἰμί ἔχω .