plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 28
τίς δʼ οὗτός ἐστιν , ὦ Σύλλα ; μὴ περὶ τούτων ἔρῃ , μέλλω γὰρ αὐτὸς διηγεῖσθαι . τὸν ἄνθρωπον οἱ πολλοὶ σύνθετον μὲν ὀρθῶς , ἐκ δυεῖν δὲ μόνων σύνθετον οὐκ ὀρθῶς ἡγοῦνται · μόριον γὰρ εἶναί πως ψυχῆς οἴονται τὸν νοῦν , οὐδὲν ἧττον ἐκείνων · ἁμαρτάνοντες , οἷς ἡ ψυχὴ δοκεῖ μόριον εἶναι τοῦ σώματος · νοῦς γὰρ ψυχῆς ὅσῳ ψυχὴ σώματος , ἄμεινόν ἐστι καὶ θειότερον . ποιεῖ δʼ ἡ μὲν ψυχῆς καὶ σώματος μῖξις τὸ ἄλογον καὶ τὸ παθητικόν , ἡ δὲ νοῦ καὶ ψυχῆς σύνοδος λόγον , ὧν τὸ μὲν ἡδονῆς ἀρχὴ καὶ πόνου τὸ δʼ ἀρετῆς καὶ κακίας . τριῶν δὲ τούτων συμπαγέντων , τὸ μὲν σῶμ̓ ἡ γῆ τὴν δὲ ψυχὴν ἡ σελήνη , τὸν δὲ νοῦν ὁ ἥλιος παρέσχεν εἰς τὴν γένεσιν ὥσπερ αὖ τῇ σελήνῃ τὸ φέγγος . ὃν δʼ ἀποθνήσκομεν θάνατον , ὁ μὲν ἐκ τριῶν δύο ποιεῖ τὸν ἄνθρωπον ὁ δʼ ἓν ἐκ δυεῖν , καὶ ὁ μέν ἐστιν ἐν τῇ τῆς Δήμητρος ἐν αὐτῇ τελεῖν , καὶ τοὺς νεκροὺς Ἀθηναῖοι Δημητρείους ὠνόμαζον τὸ παλαιόν · ὁ δʼ ἐν τῇ σελήνῃ τῆς Φερσεφόνης , καὶ σύνοικός ἐστι τῆς μὲν χθόνιος ὁ Ἑρμῆς τῆς δʼ οὐράνιος · λύει δʼ αὕτη μὲν ταχὺ καὶ μετὰ βίας τὴν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ σώματος , ἡ δὲ Φερσεφόνη πράως καὶ χρόνῳ πολλῷ τὸν νοῦν ἀπὸ τῆς ψυχῆς καὶ διὰ τοῦτο μονογενὴς κέκληται · μόνον γὰρ γίγνεται τὸ βέλτιστον τἀνθρώπου διακρινόμενον αὐτῆς . συντυγχάνει δʼ οὕτως κατὰ φύσιν ἑκάτερον · πᾶσαν ψυχήν , ἄνουν τε καὶ σὺν νῷ , σώματος ἐκπεσοῦσαν εἱμαρμένον ἐστὶν ἐν τῷ · μεταξὺ γῆς καὶ σελήνης χωρίῳ πλανηθῆναι χρόνον οὐκ ἴσον ἀλλʼ αἱ μὲν ἄδικοι καὶ ἀκόλαστοι δίκας τῶν ἀδικημάτων τίνουσι · τὰς δʼ ἐπιεικεῖς , ὅσον ἀφαγνεῦσαι καὶ ἀποπνεῦσαι τοὺς ἀπὸ τοῦ σώματος ὥσπερ ἀτμοῦ πονηροῦ μιασμούς , ἐν τῷ πραοτάτῳ τοῦ ἀέρος , ὃν λειμῶνας Ἅιδου καλοῦσι , δεῖ γίγνεσθαι χρόνον τινὰ τεταγμένον · εἶθʼ οἷον ἐξ ἀποδημίας ἀνακομιζόμεναι φυγαδικῆς εἰς πατρίδα , γεύονται χαρᾶς , οἵαν οἱ τελούμενοι μάλιστα θορύβῳ καὶ πτοήσει συγκεκραμένην μετʼ ἐλπίδος ἡδείας ἔχουσι · πολλὰς γὰρ ἐξωθεῖ καὶ ἀποκυματίζει γλιχομένας ἤδη τῆς σελήνης , ἐνίας δὲ καὶ τῶν ἐκεῖ περικάτω τρεπομένας οἷον εἰς βυθὸν αὖθις ὁρῶσι καταδυομένας , αἱ δʼ ἄνω γενόμεναι καὶ βεβαίως ἱδρυθεῖσαι πρῶτον μέν , ὥσπερ οἱ νικηφόροι , περιίασιν ἀναδούμεναι στεφάνοις πτερῶν εὐσταθείας λεγομένοις , ὅτι τῆς ψυχῆς τὸ ἄλογον καὶ τὸ παθητικὸν εὐήνιον ἐπιεικῶς τῷ λόγῳ καὶ κεκοσμημένον ἐν τῷ βίῳ παρέσχοντο . δεύτερον , ἀκτῖνι τὴν ὄψιν ἐοικυῖαι , πυρὶ δὲ τὴν ψυχὴν ἄνω κουφιζομένην , ὥσπερ ἐνταῦθα , τῷ περὶ τὴν σελήνην αἰθέρι , καὶ τόνον ἀπʼ αὐτοῦ καὶ δύναμιν , οἷον τὰ στομούμενα βαφὴν , ἴσχουσι · τὸ γὰρ ἀραιὸν ἔτι καὶ διακεχυμένον ῥώννυται καὶ γίγνεται σταθερὸν καὶ διαυγές , ὥσθʼ ὑπὸ τῆς τυχούσης ἀναθυμιάσεως τρέφεσθαι · καὶ καλῶς Ἡράκλειτος εἶπεν ὅτι αἱ ψυχαὶ ὀσμῶνται καθʼ Ἅιδην .
Lemmas: τίς δέ οὗτος εἰμί , ὦ Σύλλας ; μή περί οὗτος ἔρομαι , μέλλω γάρ αὐτός διηγέομαι . ὁ ἄνθρωπος ὁ πολύς σύνθετος μέν ὀρθός , ἐκ δύο δέ μόνος σύνθετος οὐ ὀρθός ἡγέομαι · μόριον γάρ εἰμί πως ψυχή οἴομαι ὁ νόος , οὐδείς ἥσσων ἐκεῖνος · ἁμαρτάνω , ὅς ὁ ψυχή δοκέω μόριον εἰμί ὁ σῶμα · νόος γάρ ψυχή ὅσος ψυχή σῶμα , ἀγαθός εἰμί καί θεῖος . ποιέω δέ ὁ μέν ψυχή καί σῶμα μῖξις ὁ ἄλογος καί ὁ παθητικός , ὁ δέ νόος καί ψυχή σύνοδος λόγος , ὅς ὁ μέν ἡδονή ἀρχή καί πόνος ὁ δέ ἀρετή καί κακία . τρεῖς δέ οὗτος συμπάσσω , ὁ μέν σῶμα ὁ γῆ ὁ δέ ψυχή ὁ σελήνη , ὁ δέ νόος ὁ ἥλιος παρέχω εἰς ὁ γένεσις ὥσπερ αὖ ὁ σελήνη ὁ φέγγος . ὅς δέ ἀποθνῄσκω θάνατος , ὁ μέν ἐκ τρεῖς δύο ποιέω ὁ ἄνθρωπος ὁ δέ εἷς ἐκ δύο , καί ὁ μέν εἰμί ἐν ὁ ὁ Δημήτηρ ἐν αὐτός τελέω , καί ὁ νεκρός Ἀθηναῖος Δημήτρειοι ὀνομάζω ὁ παλαιός · ὁ δέ ἐν ὁ σελήνη ὁ Φερσέφασσα , καί σύνοικος εἰμί ὁ μέν χθόνιος ὁ Ἑρμῆς ὁ δέ οὐράνιος · λύω δέ οὗτος μέν ταχύς καί μετά βία ὁ ψυχή ἀπό ὁ σῶμα , ὁ δέ Φερσέφασσα πρᾶος καί χρόνος πολύς ὁ νόος ἀπό ὁ ψυχή καί διά οὗτος μονογενής καλέω · μόνος γάρ γίγνομαι ὁ ἀγαθός ἄνθρωπος διακρίνω αὐτός . συντυγχάνω δέ οὕτως κατά φύσις ἑκάτερος · πᾶς ψυχή , ἄνοος τε καί σύν νόος , σῶμα ἐκπίπτω μείρομαι εἰμί ἐν ὁ · μεταξύ γῆ καί σελήνη χωρίον πλανάω χρόνος οὐ ἴσος ἀλλά ὁ μέν ἄδικος καί ἀκόλαστος δίκη ὁ ἀδίκημα τίνω · ὁ δέ ἐπιεικής , ὅσος ἀφαγνεύω καί ἀποπνέω ὁ ἀπό ὁ σῶμα ὥσπερ ἀτμός πονηρός μιασμός , ἐν ὁ πρᾶος ὁ ἀήρ , ὅς λειμών ᾍδης καλέω , δέω γίγνομαι χρόνος τις τάσσω · εἶτα οἷος ἐκ ἀποδημία ἀνακομίζω φυγαδικός εἰς πατρίς , γεύω χαρά , οἷος ὁ τελέω μάλα θόρυβος καί πτόησις συγκεράννυμι μετά ἐλπίς ἡδύς ἔχω · πολύς γάρ ἐξωθέω καί ἀποκυματίζω γλίχομαι ἤδη ὁ σελήνη , ἔνιοι δέ καί ὁ ἐκεῖ περικατόω τρέπω οἷος εἰς βυθός αὖθις ὁράω καταδύω , ὁ δέ ἄνω γίγνομαι καί βέβαιος ἱδρύω πρῶτος μέν , ὥσπερ ὁ νικηφόρος , περίειμι ἀναδέω στέφανος πτερόν εὐστάθεια λέγω , ὅτι ὁ ψυχή ὁ ἄλογος καί ὁ παθητικός εὐήνιος ἐπιεικής ὁ λόγος καί κοσμέω ἐν ὁ βίος παρέχω . δεύτερος , ἀκτίς ὁ ὄψις ἔοικα , πῦρ δέ ὁ ψυχή ἄνω κουφίζω , ὥσπερ ἐνταῦθα , ὁ περί ὁ σελήνη αἰθήρ , καί τόνος ἀπό αὐτός καί δύναμις , οἷος ὁ στομόω βαφή , ἴσχω · ὁ γάρ ἀραιός ἔτι καί διαχέω ῥώννυμι καί γίγνομαι σταθερός καί διαυγής , ὥστε ὑπό ὁ τυγχάνω ἀναθυμίασις τρέφω · καί καλός Ἡράκλειτος λέγω ὅτι ὁ ψυχή ὀσμάομαι κατά ᾍδης .