plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 29
ἐφορῶσι δὲ πρῶτον μὲν αὐτῆς σελήνης τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος ; καὶ τὴν φύσιν οὐχ ἁπλῆν οὐδʼ ἄμικτον , ἀλλʼ οἷον ἄστρου σύγκραμα καὶ γῆς οὖσαν · ὡς γὰρ ἡ γῆ πνεύματι μεμιγμένη καὶ ὑγρῷ μαλακὴ γέγονε καὶ τὸ αἷμα τῇ σαρκὶ παρέχει τὴν αἴσθησιν ἐγκεκραμένον , οὕτω τῷ αἰθέρι λέγουσι τὴν σελήνην ἀνακεκραμένην διὰ βάθους ἅμα μὲν ἔμψυχον εἶναι καὶ γόνιμον , ἅμα δʼ ἰσόρροπον ἔχειν τὴν πρὸς τὸ βαρὺ συμμετρίαν τῆς κουφότητος . καὶ γὰρ αὐτὸν οὕτω τὸν κόσμον ἐκ τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω φύσει φερομένων συνηρμοσμένον ἀπηλλάχθαι παντάπασι τῆς · κατὰ τόπον κινήσεως . ταῦτα δὲ καὶ Ξενοκράτης ἔοικεν ἐννοῆσαι θείῳ τινὶ λογισμῷ , τὴν ἀρχὴν λαβὼν παρὰ Πλάτωνος . Πλάτων γάρ ἐστιν ὁ καὶ τῶν ἀστέρων ἕκαστον ἐκ γῆς καὶ πυρὸς συνηρμόσθαι διὰ τῶν μεταξὺ φύσεων ἀναλογίᾳ δοθεισῶν ἀποφηνάμενος · οὐδὲν γὰρ εἰς αἴσθησιν ἐξικνεῖσθαι , ᾧ μή τι γῆς ἐμμέμικται καὶ φωτός . ὁ δὲ Ξενοκράτης τὰ μὲν ἄστρα καὶ τὸν ἥλιον ἐκ πυρός φησι καὶ τοῦ πρώτου πυκνοῦ συγκεῖσθαι , τὴν δὲ σελήνην ἐκ τοῦ δευτέρου , πυκνοῦ καὶ τοῦ ἰδίου ἀέρος , τὴν δὲ γῆν ἐξ ὕδατος καὶ ἀέρος καὶ τοῦ τρίτου τῶν πυκνῶν ὅλως δὲ μήτε τὸ πυκνὸν αὐτὸ καθʼ αὑτὸ μήτε τὸ μανὸν εἶναι ψυχῆς δεκτικόν . καὶ ταῦτα μὲν περὶ οὐσίας σελήνης . εὖρος δὲ καὶ μέγεθος οὐχ ὅσον οἱ γεωμέτραι λέγουσιν , ἀλλὰ μεῖζον πολλάκις ἐστί καταμετρεῖ δὲ τὴν σκιὰν τῆς γῆς ὀλιγάκις τοῖς ἑαυτῆς μεγέθεσιν οὐχ ὑπὸ . σμικρότητος , ἀλλὰ θερμότητος , ᾗ ἐπείγει τὴν κίνησιν ὅπως ταχὺ διεκπερᾷ τὸν σκοτώδη τόπον ὑπεκφέρουσα τὰς τῶν ἀγαθῶν ψυχὰς σπευδούσας καὶ βοώσας οὐκέτι γὰρ ἐξακούουσιν ἐν τῇ σκιᾷ γενόμεναι τῆς περὶ τὸν οὐρανὸν ἁρμονίας · ἅμα δὲ καὶ κάτωθεν αἱ τῶν κολαζομένων ψυχαὶ τηνικαῦτα διὰ τῆς σκιᾶς ὀδυρόμεναι καὶ ἀλαλάζουσαι προσφέρονται · διὸ καὶ κροτεῖν ἐν ταῖς ἐκλείψεσιν εἰώθασιν οἱ πλεῖστοι χαλκώματα καὶ ψόφον ποιεῖν καὶ πάταγον ἐπὶ τὰς ψυχάς · ἐκφοβεῖ δʼ αὐτὰς καὶ τὸ καλούμενον πρόσωπον , ὅταν ἐγγὺς γένωνται , βλοσυρόν τι καὶ φρικῶδες ὁρώμενον . ἔστι δʼ οὐ τοιοῦτον , ἀλλʼ ὥσπερ ἡ παρʼ ἡμῖν ἔχει γῆ κόλπους βαθεῖς καὶ μεγάλους , ἕνα μὲν ἐνταῦθα διὰ στηλῶν Ἡρακλείων ἀναχεόμενον εἴσω πρὸς ἡμᾶς , ἔξω δὲ τὸν Κάσπιον καὶ τοὺς περὶ τὴν Ἐρυθρὰν θάλατταν , οὕτω βάθη ταῦτα τῆς σελήνης ἐστὶ καὶ κοιλώματα · καλοῦσι δʼ αὐτῶν τὸ μὲν μέγιστον Ἑκάτης μυχόν , ὅπου καὶ δίκας διδόασιν αἱ ψυχαὶ καὶ λαμβάνουσιν ὧν ἂν , ἢδη γεγενημέναι δαίμονες ἢ πάθωσιν ἢ δράσωσι · τὰ δὲ δύο μακρά · περαιοῦνται γὰρ αἱ ψυχαὶ διʼ αὐτῶν , νῦν μὲν εἰς τὰ πρὸς οὐρανὸν τῆς σελήνης , νῦν δὲ πάλιν εἰς τὰ πρὸς γῆν ὀνομάζεσθαι δὲ τὰ μὲν πρὸς οὐρανὸν τῆς σελήνης Ἠλύσιον πεδίον , τὰ δʼ ἐνταῦθα Φερσεφόνης ἀντίχθονος .
Lemmas: ἐφοράω δέ πρῶτος μέν αὐτός σελήνη ὁ μέγεθος καί ὁ κάλλος ; καί ὁ φύσις οὐ ἁπλόος οὐδέ ἄμικτος , ἀλλά οἷος ἄστρον σύγκραμα καί γῆ εἰμί · ὡς γάρ ὁ γῆ πνεῦμα μείγνυμι καί ὑγρός μαλακός γίγνομαι καί ὁ αἷμα ὁ σάρξ παρέχω ὁ αἴσθησις ἐγκεράννυμι , οὕτως ὁ αἰθήρ λέγω ὁ σελήνη ἀνακεράννυμι διά βάθος ἅμα μέν ἔμψυχος εἰμί καί γόνιμος , ἅμα δέ ἰσόρροπος ἔχω ὁ πρός ὁ βαρύς συμμετρία ὁ κουφότης . καί γάρ αὐτός οὕτως ὁ κόσμος ἐκ ὁ ἄνω καί ὁ κάτω φύσις φέρω συναρμόζω ἀπαλλάσσω παντάπασι ὁ · κατά τόπος κίνησις . οὗτος δέ καί Ξενοκράτης ἔοικα ἐννοέω θεῖος τις λογισμός , ὁ ἀρχή λαμβάνω παρά Πλάτων . Πλάτων γάρ εἰμί ὁ καί ὁ ἀστήρ ἕκαστος ἐκ γῆ καί πῦρ συναρμόζω διά ὁ μεταξύ φύσις ἀναλογία δίδωμι ἀποφαίνω · οὐδείς γάρ εἰς αἴσθησις ἐξικνέομαι , ὅς μή τις γῆ ἐμμίγνυμαι καί φώς . ὁ δέ Ξενοκράτης ὁ μέν ἄστρον καί ὁ ἥλιος ἐκ πῦρ φημί καί ὁ πρῶτος πυκνός σύγκειμαι , ὁ δέ σελήνη ἐκ ὁ δεύτερος , πυκνός καί ὁ ἴδιος ἀήρ , ὁ δέ γῆ ἐκ ὕδωρ καί ἀήρ καί ὁ τρίτος ὁ πυκνός ὅλος δέ μήτε ὁ πυκνός αὐτός κατά ἑαυτοῦ μήτε ὁ μανός εἰμί ψυχή δεκτικός . καί οὗτος μέν περί οὐσία σελήνη . εὖρος δέ καί μέγεθος οὐ ὅσος ὁ γεωμέτρης λέγω , ἀλλά μέγας πολλάκις εἰμί καταμετρέω δέ ὁ σκιά ὁ γῆ ὀλιγάκις ὁ ἑαυτοῦ μέγεθος οὐ ὑπό . μικρότης , ἀλλά θερμότης , ὅς ἐπείγω ὁ κίνησις ὅπως ταχύς διεκπεράω ὁ σκοτώδης τόπος ὑπεκφέρω ὁ ὁ ἀγαθός ψυχή σπεύδω καί βοάω οὐκέτι γάρ ἐξακούω ἐν ὁ σκιά γίγνομαι ὁ περί ὁ οὐρανός ἁρμονία · ἅμα δέ καί κάτωθεν ὁ ὁ κολάζω ψυχή τηνικαῦτα διά ὁ σκιά ὀδύρομαι καί ἀλαλάζω προσφέρω · διό καί κροτέω ἐν ὁ ἔκλειψις εἴωθα ὁ πολύς χάλκωμα καί ψόφος ποιέω καί πάταγος ἐπί ὁ ψυχή · ἐκφοβέω δέ αὐτός καί ὁ καλέω πρόσωπον , ὅταν ἐγγύς γίγνομαι , βλοσυρός τις καί φρικώδης ὁράω . εἰμί δέ οὐ τοιοῦτος , ἀλλά ὥσπερ ὁ παρά ἐγώ ἔχω γῆ κόλπος βαθύς καί μέγας , εἷς μέν ἐνταῦθα διά στήλη Ἡράκλειος ἀναχέω εἴσω πρός ἐγώ , ἔξω δέ ὁ Κάσπιος καί ὁ περί ὁ Ἐρυθραί θάλασσα , οὕτως βάθος οὗτος ὁ σελήνη εἰμί καί κοίλωμα · καλέω δέ αὐτός ὁ μέν μέγας Ἑκάτη μυχός , ὅπου καί δίκη δίδωμι ὁ ψυχή καί λαμβάνω ὅς ἄν , ἤδη γίγνομαι δαίμων ἤ πάσχω ἤ δράω · ὁ δέ δύο μακρός · περαιόω γάρ ὁ ψυχή διά αὐτός , νῦν μέν εἰς ὁ πρός οὐρανός ὁ σελήνη , νῦν δέ πάλιν εἰς ὁ πρός γῆ ὀνομάζω δέ ὁ μέν πρός οὐρανός ὁ σελήνη Ἠλύσιος πεδίον , ὁ δέ ἐνταῦθα Φερσέφασσα ἀντίχθων .