plutarchus.de-facie-in-orbe-lunae-920b-945e 30
οὐκ ἀεὶ δὲ διατρίβουσιν ἐπʼ αὐτῆς οἱ δαίμονες , ἀλλὰ χρηστηρίων δεῦρο κατίασιν ἐπιμελησόμενοι , καὶ ταῖς ἀνωτάτω συμπάρεισι καὶ συνοργιάζουσι τῶν τελετῶν κολασταί τε γίνονται καὶ φύλακες ἀδικημάτων καὶ σωτῆρες ἔν τε πολέμοις καὶ κατὰ θάλατταν ἐπιλάμπουσιν . ὅ τι δʼ ἂν μὴ καλῶς περὶ ταῦτα πράξωσιν ἀλλʼ ὑπʼ ὀργῆς ἢ πρὸς ἄδικον χάριν ἢ φθόνῳ , δἰκην τίνουσιν · ὠθοῦνται γὰρ αὖθις ἐπὶ γῆν συνειργνύμενοι σώμασιν ἀνθρωπίνοις . ἐκ δὲ τῶν βελτιόνων ἐκείνων οἵ τε περὶ τὸν Κρόνον ὄντες ἔφασαν αὐτοὺς εἶναι · καὶ πρότερον ἐν τῇ Κρήτῃ τοὺς Ἰδαίους Δακτύλους , ἔν τε Φρυγίᾳ τοὺς Κορύβαντας γενέσθαι καὶ τοὺς περὶ Βοιωτίαν ἐν Οὐδώρα Τροφωνιάδας καὶ μυρίους ἄλλους πολλαχόθι τῆς οἰκουμένης · ὧν ἱερὰ καὶ τιμαὶ καὶ προσηγορίαι διαμένουσιν ἔτι · ἀπολείπουσι δʼ αἱ δυνάμεις ἐνίων , εἰς ἕτερον τόπον τῆς ἀρίστης ἐξαλλαγῆς τυγχανόντων . τυγχάνουσι δʼ οἱ μὲν πρότερον οἱ δʼ ὕστερον , ὅταν ὁ νοῦς ἀποκριθῇ τῆς ψυχῆς · ἀποκρίνεται δʼ ἔρωτι τῆς περὶ τὸν ἥλιον εἰκόνος , διʼ ἧς ἐπιλάμπει τὸ ἐφετὸν καὶ καλὸν καὶ θεῖον καὶ μακάριον , οὗ πᾶσα φύσις , ἄλλη δʼ ἄλλως , ὀρέγεται . καὶ γὰρ αὐτὴν τὴν σελήνην ἔρωτι τοῦ ἡλίου περιπολεῖν ἀεὶ καὶ συγγίγνεσθαι ὀρεγομένην ἀπʼ αὐτοῦ τὸ γονιμώτατον . λείπεται δʼ ἡ τῆς ψυχῆς φύσις ἐπὶ τὴν σελήνην , οἷον ἴχνη τινὰ βίου καὶ ὀνείρατα διαφυλάττουσα · καὶ περὶ ταύτης ὀρθῶς ἡγοῦ λελέχθαι τὸ ψυχὴ δʼ ἠύτʼ ὄνειρος ἀποπταμένη πεπότηται · οὐδὲ γὰρ εὐθὺς οὐδὲ τοῦ σώματος ἀπαλλαγεῖσα τοῦτο πέπονθεν , ἀλλʼ ὕστερον , ὅταν ἔρημος καὶ μόνη τοῦ νοῦ ἀπαλλαττομένη γένηται . καὶ Ὅμηρος ὧν εἶπε πάντων μάλιστα δὴ κατὰ θεὸν εἰπεῖν ἔοικε περὶ τῶν καθʼ Ἅιδου τὸν δὲ μετʼ εἰσενόησα βίην Ἡρακληείην , εἴδωλον · αὐτὸς δὲ μετʼ ἀθανάτοισι θεοῖσιν . αὐτός τε γὰρ ἕκαστος ἡμῶν οὐ θυμός ἐστιν οὐδὲ φόβος οὐδʼ ἐπιθυμία , καθάπερ οὐδὲ σάρκες οὐδʼ ὑγρότητες , ἀλλʼ ᾧ διανοούμεθα καὶ φρονοῦμεν · ἥ τε ψυχὴ τυπουμένη μὲν · ὑπὸ τοῦ νοῦ τυποῦσα δὲ τὸ σῶμα καὶ περιπτύσσουσα πανταχόθεν ἐκμάττεται τὸ εἶδος · ὥστε κἂν πολὺν χρόνον χωρὶς ἑκατέρου γένηται , διατηροῦσα τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸν τύπον , εἴδωλον ὀρθῶς ὀνομάζεται . τούτων δʼ ἡ σελήνη , καθάπερ εἴρηται , στοιχεῖόν ἐστιν · ἀναλύονται γὰρ εἰς ταύτην , ὥσπερ εἰς τὴν γῆν τὰ σώματα τῶν νεκρῶν , ταχὺ μὲν αἱ σώφρονες , μετὰ σχολῆς ἀπράγμονα καὶ φιλόσοφον στέρξασαι βίον · ἀφεθεῖσαι γὰρ ὑπὸ τοῦ νοῦ καὶ πρὸς οὐδὲν ἔτι χρώμεναι τοῖς πάθεσιν ἀπομαραίνονται · τῶν δὲ φιλοτίμων καὶ πρακτικῶν ἐρωτικῶν τε περὶ σώματα καὶ θυμοειδῶν αἱ μὲν οἷον ἐν ὕπνῳ ταῖς τοῦ βίου μνημοσύναις ὀνείρασι χρώμεναι διαφέρονται , καθάπερ ἡ τοῦ Ἐνδυμίωνος · ἐπεὶ δʼ αὐτὰς τὸ ἄστατον καὶ τὸ εὐπαθὲς ἐξίστησι καὶ ἀφέλκει τῆς σελήνης πρὸς ἄλλην γένεσιν , οὐκ ἐᾷ ἀλλʼ ἀνακαλεῖται καὶ καταθέλγει . μικρὸν γὰρ οὐδὲν οὐδʼ ἥσυχον οὐδʼ ὁμολογούμενον ἔργον ἐστίν , ὅταν ἄνευ νοῦ τῷ παθητικῷ σώματος ἐπιλάβωνται . Τιτυοὶ δὲ καὶ Τυφῶνες ὅ τε Δελφοὺς κατασχὼν καὶ συνταράξας τὸ χρηστήριον ὕβρει καὶ βίᾳ Τυφὼν ἐξ ἐκείνων ἄρα τῶν ψυχῶν ἦσαν , ἐρημίᾳ λόγου καὶ τύφῳ πλανηθέντι τῷ παθητικῷ χρησαμένων . χρόνῳ δὲ κἀκείνας κατεδέξατο εἰς αὑτὴν ἡ σελήνη καὶ κατεκόσμησεν , εἶτα τὸν νοῦν αὖθις ἐπισπείραντος τοῦ ἡλίου τῷ ζωτικῷ δεχομένη νέας ποιεῖ ψυχάς · ἡ δὲ γῆ τρίτον σῶμα παρέσχεν . οὐδὲν γὰρ αὕτη δίδωσι μετὰ θάνατον , ἢ ὅσα λαμβάνει πρὸς γένεσιν ἥλιος δὲ λαμβάνει μὲν οὐδὲν ἀπολαμβάνει δὲ τὸν νοῦν διδούς , σελήνη δὲ καὶ λαμβάνει καὶ δίδωσι καὶ συντίθησι καὶ διαιρεῖ κατʼ ἄλλην καὶ ἄλλην δύναμιν , ὧν Εἰλείθυια μὲν ἣ συντίθησιν Ἄρτεμις δʼ ἣ διαιρεῖ , καλεῖται . καὶ τριῶν Μοιρῶν ἡ μὲν Ἄτροπος περὶ τὸν ἣλιον ἱδρυμένη τὴν ἀρχὴν ἐνδίδωσι τῆς γενέσεως , ἡ δὲ Κλωθὼ περὶ τὴν σελήνην φερομένη συνδεῖ καὶ μίγνυσιν · ἐσχάτη δὲ συνεφάπτεται περὶ γῆν ἡ Λάχεσις , ᾗ πλεῖστον τύχης μέτεστι . τὸ γὰρ ἄψυχον ἄκυρον αὐτὸ καὶ παθητὸν ὑπʼ ἄλλων , ὁ δὲ νοῦς ἀπαθὴς καὶ αὐτοκράτωρ μικτὸν δὲ καὶ μέσον ἡ ψυχὴ καθάπερ ἡ σελήνη τῶν ἄνω καὶ κάτω σύμμιγμα καὶ μετακέρασμα ὑπὸ τοῦ θεοῦ γέγονε , τοῦτον ἄρα πρὸς ἥλιον ἔχουσα τὸν λόγον , ὃν . ἔχει γῆ πρὸς σελήνην . ταῦτʼ εἶπεν ὁ Σύλλας ἐγὼ μὲν ἤκουσα τοῦ ξένου διεξιόντος ἐκείνῳ δʼ οἱ τοῦ Κρόνου κατευνασταὶ καὶ θεράποντες , ὡς ἔλεγεν αὐτός , ἐξήγγειλαν · ὑμῖν δʼ , ὦ Λαμπρία , χρῆσθαι τῷ λόγῳ πάρεστιν βούλεσθε .
Lemmas: οὐ ἀεί δέ διατρίβω ἐπί αὐτηες͂ς ὁ δαίμων , ἀλλά χρηστήριον δεῦρο κατέρχομαι ἐπιμελέομαι , καί ὁ ἄνω συμπαρέρχομαι καί συνοργιάζω ὁ τελετή κολαστής τε γίγνομαι καί φύλαξ ἀδίκημα καί σωτήρ ἐν τε πόλεμος καί κατά θάλασσα ἐπιλάμπω . ὅς τις δέ ἄν μή καλός περί οὗτος πράσσω ἀλλά ὑπό ὀργή ἤ πρός ἄδικος χάρις ἤ φθόνος , δίκη τίνω · ὠθέω γάρ αὖθις ἐπί γῆ συνείργνυμι σῶμα ἀνθρώπινος . ἐκ δέ ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος ὁ τε περί ὁ Κρόνος εἰμί φημί αὐτός εἰμί · καί πρότερος ἐν ὁ Κρήτη ὁ Ἰδαῖος Δάκτυλοι , ἐν τε Φρυγία ὁ Κορύβας γίγνομαι καί ὁ περί Βοιωτία ἐν Οὐδώρα Τροφωνιάδης καί μυρίος ἄλλος πολλαχόθι ὁ οἰκουμένη · ὅς ἱερόν καί τιμή καί προσηγορία διαμένω ἔτι · ἀπολείπω δέ ὁ δύναμις ἔνιοι , εἰς ἕτερος τόπος ὁ ἀγαθός ἐξαλλαγή τυγχάνω . τυγχάνω δέ ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερον , ὅταν ὁ νόος ἀποκρίνω ὁ ψυχή · ἀποκρίνω δέ ἔρως ὁ περί ὁ ἥλιος εἰκών , διά ὅς ἐπιλάμπω ὁ ἐφετός καί καλός καί θεῖος καί μακάριος , ὅς πᾶς φύσις , ἄλλος δέ ἄλλος , ὀρέγω . καί γάρ αὐτός ὁ σελήνη ἔρως ὁ ἥλιος περιπολέω ἀεί καί συγγίγνομαι ὀρέγω ἀπό αὐτός ὁ γόνιμος . λείπω δέ ὁ ὁ ψυχή φύσις ἐπί ὁ σελήνη , οἷος ἴχνος τις βίος καί ὄνειρος διαφυλάσσω · καί περί οὗτος ὀρθός ἡγέομαι λέγω ὁ ψυχή δέ ἠΰτε ὄνειρος ἀποπέτομαι ποτάομαι · οὐδέ γάρ εὐθύς οὐδέ ὁ σῶμα ἀπαλλάσσω οὗτος πάσχω , ἀλλά ὕστερον , ὅταν ἐρῆμος καί μόνος ὁ νόος ἀπαλλάσσω γίγνομαι . καί Ὅμηρος ὅς λέγω πᾶς μάλα δή κατά θεός λέγω ἔοικα περί ὁ κατά ᾍδης ὁ δέ μετά εἰσνοέω βία Ἡράκλειος , εἴδωλον · αὐτός δέ μετά ἀθάνατος θεός . αὐτός τε γάρ ἕκαστος ἐγώ οὐ θυμός εἰμί οὐδέ φόβος οὐδέ ἐπιθυμία , καθά οὐδέ σάρξ οὐδέ ὑγρότης , ἀλλά ὅς διανοέω καί φρονέω · ὁ τε ψυχή τυπόω μέν · ὑπό ὁ νόος τυπόω δέ ὁ σῶμα καί περιπτύσσω πανταχόθεν ἐκμάσσω ὁ εἶδος · ὥστε ἐάν πολύς χρόνος χωρίς ἑκάτερος γίγνομαι , διατηρέω ὁ ὁμοιότης καί ὁ τύπος , εἴδωλον ὀρθός ὀνομάζω . οὗτος δέ ὁ σελήνη , καθά λέγω , στοιχεῖον εἰμί · ἀναλύω γάρ εἰς οὗτος , ὥσπερ εἰς ὁ γῆ ὁ σῶμα ὁ νεκρός , ταχύς μέν ὁ σώφρων , μετά σχολή ἀπράγμων καί φιλόσοφος στέργω βίος · ἀφίημι γάρ ὑπό ὁ νόος καί πρός οὐδείς ἔτι χράω ὁ πάθος ἀπομαραίνομαι · ὁ δέ φιλότιμος καί πρακτικός ἐρωτικός τε περί σῶμα καί θυμοειδής ὁ μέν οἷος ἐν ὕπνος ὁ ὁ βίος μνημοσύνη ὄνειρος χράω διαφέρω , καθά ὁ ὁ Ἐνδυμίων · ἐπεί δέ αὐτός ὁ ἄστατος καί ὁ εὐπαθής ἐξίστημι καί ἀφέλκω ὁ σελήνη πρός ἄλλος γένεσις , οὐ ἐάω ἀλλά ἀνακαλέω καί καταθέλγω . μικρός γάρ οὐδείς οὐδέ ἥσυχος οὐδέ ὁμολογέω ἔργον εἰμί , ὅταν ἄνευ νόος ὁ παθητικός σῶμα ἐπιλαμβάνω . Τιτυός δέ καί Τυφῶν ὁ τε Δελφοί κατέχω καί συνταράσσω ὁ χρηστήριον ὕβρις καί βία Τυφῶν ἐκ ἐκεῖνος ἄρα ὁ ψυχή εἰμί , ἐρημία λόγος καί τῦφος πλανάω ὁ παθητικός χράω . χρόνος δέ ἐκεῖνος καταδέχομαι εἰς ἑαυτοῦ ὁ σελήνη καί κατακοσμέω , εἶτα ὁ νόος αὖθις ἐπισπείρω ὁ ἥλιος ὁ ζωτικός δέχομαι νέος ποιέω ψυχή · ὁ δέ γῆ τρίτος σῶμα παρέχω . οὐδείς γάρ οὗτος δίδωμι μετά θάνατος , ἤ ὅσος λαμβάνω πρός γένεσις ἥλιος δέ λαμβάνω μέν οὐδείς ἀπολαμβάνω δέ ὁ νόος δίδωμι , σελήνη δέ καί λαμβάνω καί δίδωμι καί συντίθημι καί διαιρέω κατά ἄλλος καί ἄλλος δύναμις , ὅς Εἰλείθυια μέν ὅς συντίθημι Ἄρτεμις δέ ὅς διαιρέω , καλέω . καί τρεῖς Μοῖρα ὁ μέν Ἄτροπος περί ὁ ἥλιος ἱδρύω ὁ ἀρχή ἐνδίδωμι ὁ γένεσις , ὁ δέ Κλωθώ περί ὁ σελήνη φέρω συνδέω καί μείγνυμι · ἔσχατος δέ συνεφάπτομαι περί γῆ ὁ Λάχεσις , ὅς πολύς τύχη μέτειμι . ὁ γάρ ἄψυχος ἄκυρος αὐτός καί παθητός ὑπό ἄλλος , ὁ δέ νόος ἀπαθής καί αὐτοκράτωρ μικτός δέ καί μέσος ὁ ψυχή καθά ὁ σελήνη ὁ ἄνω καί κάτω σύμμιγμα καί μετακέρασμα ὑπό ὁ θεός γίγνομαι , οὗτος ἄρα πρός ἥλιος ἔχω ὁ λόγος , ὅς . ἔχω γῆ πρός σελήνη . οὗτος λέγω ὁ Σύλλας ἐγώ μέν ἀκούω ὁ ξένος διεξέρχομαι ἐκεῖνος δέ ὁ ὁ Κρόνος κατευναστής καί θεράπων , ὡς λέγω αὐτός , ἐξαγγέλλω · σύ δέ , ὦ Λαμπρίας , χράω ὁ λόγος πάρειμι βούλομαι .