plutarchus.de-e-apud-delphos-384d-394c 13
ἅμα δέ πως ἐπιστήσας καὶ διαλιπών οἷον εἶπον ὦ Εὔστροφε , πεπόνθαμεν , ὀλίγου παρελθόντες τὸν Ὅμηρον , ὡς οὐχὶ πρῶτον εἰς πέντε νείμαντα μερίδας τὸν κόσμον , ὃς τὰς μὲν ἐν μέσῳ τρεῖς ἀποδέδωκε τοῖς τρισὶ θεοῖς , δύο δὲ τὰς ἄκρας ὄλυμπον καὶ γῆν , ὧν ἡ μέν ἐστι τῶν κάτω πέρας ἡ δὲ τῶν ἄνω , κοινὰς καὶ ἀνεμήτους ἀφῆκεν . ἀλλʼ ἀνοιστέος ὁ λόγος ὡς Εὐριπίδης φησίν . οἱ γὰρ τὴν τετράδα σεμνύναντες οὐ φαύλως διδάσκουσιν , ὅτι τῷ ταύτης λόγῳ πᾶν σῶμα γένεσιν ἔσχηκεν . ἐπεὶ γὰρ ἐν μήκει καὶ πλάτει βάθος λαβόντι πᾶν τὸ στερεόν ἐστι , καὶ μήκους μὲν προϋφίσταται στιγμὴ κατὰ μονάδα ταττομένη , μῆκος δʼ ἀπλατὲς ἡ γραμμὴ καλεῖται καὶ μῆκος ἐστιν , ἡ δʼ ἐπὶ πλάτος γραμμῆς κίνησις ἐπιφανείας γένεσιν ἐν τριάδι παρέσχε , βάθους δὲ τούτοις προσγενομένου διὰ τεττάρων εἰς στερεὸν ἡ αὔξησις προβαίνει · παντὶ δῆλον , ὅτι μέχρι δεῦρο τὴν φύσιν ἡ τετρὰς προαγαγοῦσα , μέχρι τοῦ σῶμα τελειῶσαι καὶ παρασχεῖν ἁπτὸν ὄγκον καὶ ἀντίτυπον , εἶτʼ ἀπολέλοιπεν ἐνδεᾶ τοῦ μεγίστου . τὸ γὰρ ἄψυχον ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν ὀρφανὸν καὶ ἀτελὲς καὶ πρὸς οὐδʼ ὁτιοῦν , μὴ χρωμένης ψυχῆς , ἐπιτήδειον · ἡ δὲ τὴν ψυχὴν ἐμποιοῦσα κίνησις ἢ διάθεσις , μεταβολῇ διὰ πέντε γιγνομένη , τῇ φύσει τὸ τέλειον ἀποδίδωσι , καὶ τοσούτῳ κυριώτερον ἔχει τῆς τετράδος λόγον , ὅσῳ τιμῇ διαφέρει τοῦ ἀψύχου τὸ ζῷον . ἔτι δʼ ἰσχύσασα μᾶλλον ἡ τῶν πέντε συμμετρία καὶ δύναμις οὐκ εἴασεν εἰς ἄπειρα γένη προελθεῖν τὸ ἔμψυχον , ἀλλὰ πέντε τῶν ζώντων ἁπάντων ἰδέας παρέσχεν . εἰσὶ γὰρ θεοὶ δήπου καὶ δαίμονες καὶ ἥρωες καὶ μετὰ τούτους τὸ τέταρτον ἄνθρωποι γένος , ἔσχατον δὲ καὶ πέμπτον τὸ ἄλογον καὶ θηριῶδες ; . ἔτι δʼ εἰ τὴν ψυχὴν αὐτὴν κατὰ φύσιν διαιροῖς , πρῶτον αὐτῆς καὶ ἀμαυρότατόν ἐστι τὸ θρεπτικὸν δεύτερον δὲ τὸ αἰσθητικὸν , εἶτα τὸ ἐπιθυμητικὸν εἶτʼ ἐπὶ τούτῳ τὸ θυμοειδές · εἰς δὲ τὴν τοῦ λογιστικοῦ δύναμιν ἐξικομένη καὶ τελεώσασα τὴν φύσιν ὥσπερ ἐν ἄκρῳ τῷ πέμπτῳ καταπέπαυται .
Lemmas: ἅμα δέ πως ἐφίστημι καί διαλείπω οἷος λέγω ὦ Εὔστροφος , πάσχω , ὀλίγος παρέρχομαι ὁ Ὅμηρος , ὡς οὐ πρῶτος εἰς πέντε νέμω μερίς ὁ κόσμος , ὅς ὁ μέν ἐν μέσος τρεῖς ἀποδίδωμι ὁ τρεῖς θεός , δύο δέ ὁ ἄκρος ὄλυμπος καί γῆ , ὅς ὁ μέν εἰμί ὁ κάτω πέρας ὁ δέ ὁ ἄνω , κοινός καί ἀνέμητος ἀφίημι . ἀλλά ἀνοιστέος ὁ λόγος ὡς Εὐριπίδης φημί . ὁ γάρ ὁ τετράς σεμνύνω οὐ φαῦλος διδάσκω , ὅτι ὁ οὗτος λόγος πᾶς σῶμα γένεσις ἔχω . ἐπεί γάρ ἐν μῆκος καί πλάτος βάθος λαμβάνω πᾶς ὁ στερεός εἰμί , καί μῆκος μέν προυφίστημι στιγμή κατά μονάς τάσσω , μῆκος δέ ἀπλατής ὁ γραμμή καλέω καί μῆκος εἰμί , ὁ δέ ἐπί πλάτος γραμμή κίνησις ἐπιφάνεια γένεσις ἐν τριάς παρέχω , βάθος δέ οὗτος προσγίγνομαι διά τέσσαρες εἰς στερεός ὁ αὔξησις προβαίνω · πᾶς δῆλος , ὅτι μέχρι δεῦρο ὁ φύσις ὁ τετράς προάγω , μέχρι ὁ σῶμα τελειόω καί παρέχω ἁπτός ὄγκος καί ἀντίτυπος , εἶτα ἀπολείπω ἐνδεής ὁ μέγας . ὁ γάρ ἄψυχος ὡς ἁπλῶς λέγω ὀρφανός καί ἀτελής καί πρός οὐδέ ὁστισοῦν , μή χράω ψυχή , ἐπιτήδειος · ὁ δέ ὁ ψυχή ἐμποιέω κίνησις ἤ διάθεσις , μεταβολή διά πέντε γίγνομαι , ὁ φύσις ὁ τέλειος ἀποδίδωμι , καί τοσοῦτος κύριος ἔχω ὁ τετράς λόγος , ὅσος τιμή διαφέρω ὁ ἄψυχος ὁ ζῷον . ἔτι δέ ἰσχύω μάλα ὁ ὁ πέντε συμμετρία καί δύναμις οὐ ἐάω εἰς ἄπειρος γένος προέρχομαι ὁ ἔμψυχος , ἀλλά πέντε ὁ ζάω ἅπας ἰδέα παρέχω . εἰμί γάρ θεός δήπου καί δαίμων καί ἥρως καί μετά οὗτος ὁ τέταρτος ἄνθρωπος γένος , ἔσχατος δέ καί πέμπτος ὁ ἄλογος καί θηριώδης ; . ἔτι δέ εἰ ὁ ψυχή αὐτός κατά φύσις διαιρέω , πρῶτος αὐτός καί ἀμαυρός εἰμί ὁ θρεπτικός δεύτερος δέ ὁ αἰσθητικός , εἶτα ὁ ἐπιθυμητικός εἶτα ἐπί οὗτος ὁ θυμοειδής · εἰς δέ ὁ ὁ λογιστικός δύναμις ἐξικνέομαι καί τελειόω ὁ φύσις ὥσπερ ἐν ἄκρον ὁ πέμπτος καταπαύω .