plutarchus.de-defectu-oraculorum-409e-438d 46
ὁ μὲν οὖν Δημήτριος ταῦτʼ εἰπὼν ἐσιώπησεν · ἐγὼ δὲ βουλόμενος ὥσπερ τι κεφάλαιον ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ , πρὸς τὸν Φίλιππον αὖθις ἀπέβλεψα καὶ τὸν Ἀμμώνιον ὁμοῦ καθημένους . ἔδοξαν οὖν μοι βούλεσθαί τι διαλεχθῆναι καὶ πάλιν ἐπέσχον . ὁ δʼ Ἀμμώνιος ἔχει μέν ἔφη καὶ Φίλιππος , ὦ Λαμπρία , περὶ τῶν εἰρημένων εἰπεῖν · οἴεται γὰρ ὥσπερ οἱ πολλοὶ καὶ αὐτὸς οὐχ ἕτερον εἶναι τὸν Ἀπόλλωνα θεὸν ἀλλὰ τῷ ἡλίῳ τὸν αὐτόν . ἡ δʼ ἐμὴ μείζων ἀπορία καὶ περὶ μειζόνων · ἄρτι γὰρ οὐκ οἶδʼ ὅπως τῷ λόγῳ παρεχωρήσαμεν ἐκ τῶν θεῶν τὴν μαντικὴν ἐς δαίμονας ἀτεχνῶς ἀποδιοπομπουμένῳ νυνὶ δέ μοι δοκοῦμεν αὐτοὺς πάλιν ἐκείνους ἐξωθεῖν καὶ ἀπελαύνειν ἐνθένδε τοῦ χρηστηρίου καὶ τοῦ τρίποδος , εἰς πνεύματα καὶ ἀτμοὺς καὶ ἀναθυμιάσεις τὴν τῆς μαντικῆς ἀρχὴν μᾶλλον δὲ τὴν οὐσίαν αὐτὴν καὶ τὴν δύναμιν ἀναλύοντες . αἱ γὰρ εἰρημέναι κράσεις καὶ θερμότητες αὗται καὶ στομώσεις , ὅσῳ μᾶλλον ἀπάγουσι τὴν δόξαν ἀπὸ τῶν θεῶν καί τινα τοιοῦτον ἐπιβάλλουσι τῆς αἰτίας ἐπιλογισμόν , οἵῳ ποιεῖ τὸν Κύκλωπα χρώμενον Εὐριπίδης , ἡ γῆ δʼ ἀνάγκῃ , κἂν θέλῃ κἂν μὴ θέλῃ , τίκτουσα ποίαν τἀμὰ πιαίνει βοτά . πλὴν ἐκεῖνος μὲν οὔ φησι θύειν θεοῖς ἀλλʼ ἑαυτῷ καὶ τῇ μεγίστῃ γαστρὶ δαιμόνων ἡμεῖς δὲ καὶ θύομεν καὶ προσευχόμεθα τί παθόντες ἐπὶ τοῖς χρηστηρίοις , εἰ δύναμιν μὲν ἐν ἑαυταῖς μαντικὴν αἱ ψυχαὶ κομίζουσιν , ἡ δὲ κινοῦσα ταύτην ἀέρος τίς ἐστι κρᾶσις ἢ πνεύματος ; αἱ δὲ τῶν ἱερείων κατασπείσεις τί βούλονται , καὶ τὸ μὴ θεμιστεύειν , ἐὰν μὴ τὸ ἱερεῖον ὅλον ἐξ ἄκρων σφυρῶν ὑπότρομον γένηται καὶ κραδανθῇ κατασπενδόμενον ; οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ διασεῖσαι τὴν κεφαλὴν ὥσπερ ἐν ταῖς ἄλλαις θυσίαις , ἀλλὰ πᾶσι δεῖ τοῖς μέρεσι τὸν σάλον ὁμοῦ καὶ τὸν παλμὸν ἐγγενέσθαι μετὰ ψόφου τρομώδους ἐὰν γὰρ μὴ τοῦτο γένηται , τὸ μαντεῖον οὔ φασι χρηματίζειν οὐδʼ εἰσάγουσι τὴν Πυθίαν . καίτοι θεῷ μὲν ἢ δαίμονι αἰτίαν τὴν πλείστην ἀνατιθέντας εἰκός ἐστι ταῦτα ποιεῖν καὶ νομίζειν · ὡς δὲ σὺ λέγεις , οὐκ εἰκός · ἡ γὰρ ἀναθυμίασις , ἄν τε πτοῆται τὸ ἱερεῖον ἄν τε μή , παροῦσα ποιήσει τὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ διαθήσει τὴν ψυχὴν ὁμοίως οὐ τῆς Πυθίας μόνον , ἀλλὰ κἂν τοῦ τυχόντος ἅψηται σώματος . ὅθεν εὔηθές ἐστι τὸ μιᾷ γυναικὶ πρὸς τὰ μαντεῖα χρῆσθαι , καὶ ταύτῃ παρέχειν πράγματα φυλάττοντας ἁγνὴν διὰ βίου καὶ καθαρεύουσαν . ὁ γὰρ Κορήτας ἐκεῖνος , ὃν Δελφοὶ λέγουσι πρῶτον ἐμπεσόντα τῆς περὶ τὸν τόπον δυνάμεως αἴσθησιν παρασχεῖν , οὐδὲν οἶμαι διέφερε τῶν ἄλλων αἰπόλων καὶ ποιμένων εἴ γε δὴ τοῦτο μὴ μῦθός ἐστι μηδὲ πλάσμα κενόν , ὡς ἔγωγʼ ἡγοῦμαι . καὶ λογιζόμενος πηλίκων ἀγαθῶν τουτὶ τὸ μαντεῖον αἴτιον γέγονε τοῖς Ἕλλησιν ἔν τε πολέμοις καὶ κτίσεσι πόλεων ἔν τε λοιμοῖς καὶ καρπῶν ἀφορίαις , δεινὸν ἡγοῦμαι μὴ θεῷ καὶ προνοίᾳ τὴν εὕρεσιν αὐτοῦ καὶ ἀρχὴν ἀλλὰ τῷ κατὰ τύχην καὶ αὐτομάτως ἀνατίθεσθαι . πρὸς δὴ ταῦτʼ εἶπε τὸν Λαμπρίαν βούλομαι διαλεχθῆναι περιμενεῖς δέ;ʼ πάνυ μὲν οὖν ὁ Φίλιππος ἔφη καὶ πάντες οὗτοι · πάντας γὰρ ἡμᾶς ὁ λόγος κεκίνηκε .
Lemmas: ὁ μέν οὖν Δημήτριος οὗτος λέγω σιωπάω · ἐγώ δέ βούλομαι ὥσπερ τις κεφάλαιος ἐπιτίθημι ὁ λόγος , πρός ὁ Φίλιππος αὖθις ἀποβλέπω καί ὁ Ἀμμώνιος ὁμοῦ κάθημαι . δοκέω οὖν ἐγώ βούλομαι τις διαλέγω καί πάλιν ἐπέχω . ὁ δέ Ἀμμώνιος ἔχω μέν φημί καί Φίλιππος , ὦ Λαμπρίας , περί ὁ λέγω λέγω · οἴομαι γάρ ὥσπερ ὁ πολύς καί αὐτός οὐ ἕτερος εἰμί ὁ Ἀπόλλων θεός ἀλλά ὁ ἥλιος ὁ αὐτός . ὁ δέ ἐμός μέγας ἀπορία καί περί μέγας · ἄρτι γάρ οὐ οἶδα ὅπως ὁ λόγος παραχωρέω ἐκ ὁ θεός ὁ μαντικός εἰς δαίμων ἄτεχνος ἀποδιοπομπέομαι νυνί δέ ἐγώ δοκέω αὐτός πάλιν ἐκεῖνος ἐξωθέω καί ἀπελαύνω ἐνθένδε ὁ χρηστήριον καί ὁ τρίπους , εἰς πνεῦμα καί ἀτμός καί ἀναθυμίασις ὁ ὁ μαντικός ἀρχή μάλα δέ ὁ οὐσία αὐτός καί ὁ δύναμις ἀναλύω . ὁ γάρ λέγω κρᾶσις καί θερμότης οὗτος καί στόμωσις , ὅσος μάλα ἀπάγω ὁ δόξα ἀπό ὁ θεός καί τις τοιοῦτος ἐπιβάλλω ὁ αἰτία ἐπιλογισμός , οἷος ποιέω ὁ Κύκλωψ χράω Εὐριπίδης , ὁ γῆ δέ ἀνάγκη , ἐάν ἐθέλω ἐάν μή ἐθέλω , τίκτω ποῖος ἐμός πιαίνω βοτόν . πλήν ἐκεῖνος μέν οὐ φημί θύω θεός ἀλλά ἑαυτοῦ καί ὁ μέγας γαστήρ δαίμων ἐγώ δέ καί θύω καί προσεύχομαι τίς πάσχω ἐπί ὁ χρηστήριον , εἰ δύναμις μέν ἐν ἑαυτοῦ μαντικός ὁ ψυχή κομίζω , ὁ δέ κινέω οὗτος ἀήρ τίς εἰμί κρᾶσις ἤ πνεῦμα ; ὁ δέ ὁ ἱερεῖον κατάσπεισις τίς βούλομαι , καί ὁ μή θεμιστεύω , ἐάν μή ὁ ἱερεῖον ὅλος ἐκ ἄκρος σφυρόν ὑπότρομος γίγνομαι καί κραδαίνω κατασπένδω ; οὐ γάρ ἀρκέω ὁ διασείω ὁ κεφαλή ὥσπερ ἐν ὁ ἄλλος θυσία , ἀλλά πᾶς δέω ὁ μέρος ὁ σάλος ὁμοῦ καί ὁ παλμός ἐγγίγνομαι μετά ψόφος τρομώδης ἐάν γάρ μή οὗτος γίγνομαι , ὁ μαντεῖον οὐ φημί χρηματίζω οὐδέ εἰσάγω ὁ Πυθία . καίτοι θεός μέν ἤ δαίμων αἰτία ὁ πολύς ἀνατίθημι ἔοικα εἰμί οὗτος ποιέω καί νομίζω · ὡς δέ σύ λέγω , οὐ ἔοικα · ὁ γάρ ἀναθυμίασις , ἐάν τε πτοέω ὁ ἱερεῖον ἐάν τε μή , πάρειμι ποιέω ὁ ἐνθουσιασμός καί διατίθημι ὁ ψυχή ὅμοιος οὐ ὁ Πυθία μόνος , ἀλλά ἐάν ὁ τυγχάνω ἅπτω σῶμα . ὅθεν εὐήθης εἰμί ὁ εἷς γυνή πρός ὁ μαντεῖον χράω , καί οὗτος παρέχω πρᾶγμα φυλάσσω ἁγνός διά βίος καί καθαρεύω . ὁ γάρ Κορήτας ἐκεῖνος , ὅς Δελφοί λέγω πρῶτος ἐμπίπτω ὁ περί ὁ τόπος δύναμις αἴσθησις παρέχω , οὐδείς οἴομαι διαφέρω ὁ ἄλλος αἴπολος καί ποιμήν εἰ γε δή οὗτος μή μῦθος εἰμί μηδέ πλάσμα κενός , ὡς ἐγώ ἡγέομαι . καί λογίζομαι πήλιξ ἀγαθός οὗτος ὁ μαντεῖον αἴτιος γίγνομαι ὁ Ἕλλην ἐν τε πόλεμος καί κτίσις πόλις ἐν τε λοιμός καί καρπός ἀφορία , δεινός ἡγέομαι μή θεός καί πρόνοια ὁ εὕρεσις αὐτός καί ἀρχή ἀλλά ὁ κατά τύχη καί αὐτόματος ἀνατίθημι . πρός δή οὗτος λέγω ὁ Λαμπρίας βούλομαι διαλέγω περιμένω ὅδε πάνυ μέν οὖν ὁ Φίλιππος φημί καί πᾶς οὗτος · πᾶς γάρ ἐγώ ὁ λόγος κινέω .