plutarchus.de-defectu-oraculorum-409e-438d 40
ταύτην οὖν ἔχουσαι τὴν δύναμιν αἱ ψυχαὶ σύμφυτον μὲν ἀλλʼ ἀμυδρὰν καὶ δυσφάνταστον , ὅμως ἐξανθοῦσι πολλάκις καὶ ἀναλαμβάνουσιν ἔν τε τοῖς ἐνυπνίοις καὶ περὶ τὰς τελευτὰς ἔνιαι , καθαροῦ γιγνομένου τοῦ σώματος ἤ τινα κρᾶσιν οἰκείαν πρὸς τοῦτο λαμβάνοντος , ἢ τῷ τὸ λογιστικὸν καὶ φροντιστικὸν ἀνίεσθαι καὶ ἀπολύεσθαι τῶν παρόντων τῷ ἀλόγῳ καὶ φαντασιαστικῷ τοῦ μέλλοντος ἐπιστρεφόμεναι . οὐ γάρ , ὡς ὁ Εὐριπίδης φησί , μάντις δʼ ἄριστος ὅστις εἰκάζει καλῶς,ʼ ἀλλʼ οὗτος ἔμφρων μὲν ἀνὴρ καὶ τῷ νοῦν ἔχοντι τῆς ψυχῆς καὶ μετʼ εἰκότος ἡγουμένῳ καθʼ ὁδὸν ἑπόμενος . τὸ δὲ μαντικὸν ὥσπερ γραμματεῖον ἄγραφον καὶ ἄλογον καὶ ἀόριστον ἐξ αὑτοῦ , δεκτικὸν δὲ φαντασιῶν πάθεσι καὶ προαισθήσεων , ἀσυλλογίστως ἅπτεται τοῦ μέλλοντος , ὅταν ἐκστῇ μάλιστα τοῦ παρόντος . ἐξίσταται δὲ κράσει καὶ διαθέσει τοῦ σώματος , ἐν μεταβολῇ γιγνόμενον , ὃν ἐνθουσιασμὸν καλοῦμεν . αὐτὸ μὲν οὖν ἐξ αὑτοῦ τὸ σῶμα τοιαύτην πολλάκις ἴσχει διάθεσιν ἡ δὲ γῆ πολλῶν μὲν ἄλλων δυνάμεων πηγὰς ἀνίησιν ἀνθρώποις , τὰς μὲν ἐκστατικὰς καὶ νοσώδεις καὶ θανατηφόρους τὰς δὲ χρηστὰς καὶ προσηνεῖς καὶ ὠφελίμους , ὡς δῆλαι γίγνονται πείρᾳ προστυγχάνουσι . τὸ δὲ μαντικὸν ῥεῦμα καὶ πνεῦμα θειότατόν ἐστι καὶ ὁσιώτατον , ἄν τε καθʼ ἑαυτὸ διʼ ἀέρος ἄν τε μεθʼ ὑγροῦ νάματος ἀναφέρηται . καταμιγνύμενον γὰρ εἰς τὸ σῶμα κρᾶσιν ἐμποιεῖ ταῖς ψυχαῖς ἀήθη καὶ ἄτοπον , ἧς τὴν ἰδιότητα χαλεπὸν εἰπεῖν σαφῶς , εἰκάσαι δὲ πολλαχῶς ὁ λόγος δίδωσι . θερμότητι γὰρ καὶ διαχύσει πόρους ; τινὰς ἀνοίγειν φανταστικοὺς τοῦ μέλλοντος εἰκός ἐστιν , ὡς οἶνος ἀναθυμιαθεὶς ἕτερα πολλὰ κινήματα καὶ λόγους ἀποκειμένους καὶ λανθάνοντας ἀποκαλύπτει τὸ γὰρ βακχεύσιμον καὶ τὸ μανιῶδες μαντικὴν πολλὴν ἔχει κατʼ Εὐριπίδην , ὅταν ἔνθερμος ἡ ψυχὴ γενομένη καὶ πυρώδης ἀπώσηται τὴν εὐλάβειαν , ἣν ἡ θνητὴ φρόνησις ἐπάγουσα πολλάκις ἀποστρέφει καὶ κατασβέννυσι τὸν ἐνθουσιασμόν .
Lemmas: οὗτος οὖν ἔχω ὁ δύναμις ὁ ψυχή σύμφυτος μέν ἀλλά ἀμυδρός καί δυσφάνταστος , ὅμως ἐξανθέω πολλάκις καί ἀναλαμβάνω ἐν τε ὁ ἐνύπνιον καί περί ὁ τελευτή ἔνιοι , καθαρός γίγνομαι ὁ σῶμα ἤ τις κρᾶσις οἰκεῖος πρός οὗτος λαμβάνω , ἤ ὁ ὁ λογιστικός καί φροντιστικός ἀνίημι καί ἀπολύω ὁ πάρειμι ὁ ἄλογος καί φαντασιαστικός ὁ μέλλω ἐπιστρέφω . οὐ γάρ , ὡς ὁ Εὐριπίδης φημί , μάντις δέ ἀγαθός ὅστις εἰκάζω Ἔκαλος ἀλλά οὗτος ἔμφρων μέν ἀνήρ καί ὁ νόος ἔχω ὁ ψυχή καί μετά ἔοικα ἡγέομαι κατά ὁδός ἕπομαι . ὁ δέ μαντικός ὥσπερ γραμματεῖον ἄγραφος καί ἄλογος καί ἀόριστος ἐκ ἑαυτοῦ , δεκτικός δέ φαντασία πάθος καί προαίσθησις , ἀσυλλόγιστος ἅπτω ὁ μέλλω , ὅταν ἐξίστημι μάλα ὁ πάρειμι . ἐξίστημι δέ κρᾶσις καί διάθεσις ὁ σῶμα , ἐν μεταβολή γίγνομαι , ὅς ἐνθουσιασμός καλέω . αὐτός μέν οὖν ἐκ ἑαυτοῦ ὁ σῶμα τοιοῦτος πολλάκις ἴσχω διάθεσις ὁ δέ γῆ πολύς μέν ἄλλος δύναμις πηγή ἀνίημι ἄνθρωπος , ὁ μέν ἐκστατικός καί νοσώδης καί θανατηφόρος ὁ δέ χρηστός καί προσηνής καί ὠφέλιμος , ὡς δῆλος γίγνομαι πεῖρα προστυγχάνω . ὁ δέ μαντικός ῥεῦμα καί πνεῦμα θεῖος εἰμί καί ὅσιος , ἐάν τε κατά ἑαυτοῦ διά ἀήρ ἐάν τε μετά ὑγρός νᾶμα ἀναφέρω . καταμείγνυμι γάρ εἰς ὁ σῶμα κρᾶσις ἐμποιέω ὁ ψυχή ἀήθης καί ἄτοπος , ὅς ὁ ἰδιότης χαλεπός λέγω σαφής , εἰκάζω δέ πολλαχῶς ὁ λόγος δίδωμι . θερμότης γάρ καί διάχυσις πόρος ; τις ἀνοίγνυμι φανταστικός ὁ μέλλω ἔοικα εἰμί , ὡς οἶνος ἀναθυμιάω ἕτερος πολύς κίνημα καί λόγος ἀπόκειμαι καί λανθάνω ἀποκαλύπτω ὁ γάρ Βακχεύσιμος καί ὁ μανιώδης μαντικός πολύς ἔχω κατά Εὐριπίδης , ὅταν ἔνθερμος ὁ ψυχή γίγνομαι καί πυρώδης ἀπωθέω ὁ εὐλάβεια , ὅς ὁ θνητός φρόνησις ἐπάγω πολλάκις ἀποστρέφω καί κατασβέννυμι ὁ ἐνθουσιασμός .