plutarchus.de-defectu-oraculorum-409e-438d 47
κἀγὼ πρὸς αὐτὸν ἐμὲ δʼ εἶπον οὐ κεκίνηκεν ὦ Φίλιππε μόνον ἀλλὰ καὶ συγκέχυκεν , εἰ ἐν τοσούτοις καὶ τηλικούτοις οὖσιν ὑμῖν δοκῶ παρʼ ἡλικίαν τῷ πιθανῷ τοῦ λόγου καλλωπιζόμενος ἀναιρεῖν τι καὶ κινεῖν τῶν ἀληθῶς καὶ ὁσίως περὶ τοῦ θείου νενομισμένων . ἀπολογήσομαι δὲ μάρτυρα καὶ σύνδικον ὁμοῦ Πλάτωνα παραστησάμενος . ἐκεῖνος γὰρ ἀνὴρ Ἀναξαγόραν μὲν ἐμέμψατο τὸν παλαιόν , ὅτι ταῖς φυσικαῖς ἄγαν ἐνδεδεμένος αἰτίαις καὶ τὸ κατʼ ἀνάγκην τοῖς τῶν σωμάτων ἀποτελούμενον πάθεσι μετιὼν ἀεὶ καὶ διώκων , τὸ οὗ ἕνεκα καὶ ὑφʼ οὗ , βελτίονας αἰτίας οὔσας καὶ ἀρχάς , ἀφῆκεν αὐτὸς δὲ πρῶτος ἢ μάλιστα τῶν φιλοσόφων ἀμφοτέρας ἐπεξῆλθε , τῷ μὲν θεῷ τὴν ἀρχὴν ἀποδιδοὺς τῶν κατὰ λόγον ἐχόντων , οὐκ ἀποστερῶν δὲ τὴν ὕλην τῶν ἀναγκαίων πρὸς τὸ γιγνόμενον αἰτιῶν , ἀλλὰ συνορῶν , ὅτι τῇδέ πη καὶ τὸ πᾶν αἰσθητὸν διακεκοσμημένον οὐ καθαρὸν δʼ οὐδʼ ἀμιγές ; ἐστιν , ἀλλὰ τῆς ὕλης συμπλεκομένης τῷ λόγῳ λαμβάνει τὴν γένεσιν . ὅρα δὲ πρῶτον ἐπὶ τῶν τεχνιτῶν · οἷον εὐθὺς ἡ περιβόητος ἐνταῦθα τοῦ κρατῆρος ἕδρα καὶ βάσις , ἣν Ἡρόδοτος ὑποκρητηρίδιον ὠνόμασεν , αἰτίας μὲν ἔσχε τὰς ὑλικάς , πῦρ καὶ σίδηρον καὶ μάλαξιν διὰ πυρὸς καὶ διʼ ὕδατος βαφήν , ὧν ἄνευ γενέσθαι τὸ ἔργον οὐδεμία μηχανή · τὴν δὲ κυριωτέραν ἀρχὴν καὶ ταῦτα κινοῦσαν καὶ διὰ τούτων ἐνεργοῦσαν ἡ τέχνη καὶ ὁ λόγος τῷ ἔργῳ παρέσχε . καὶ μὴν τῶν γε μιμημάτων τούτων καὶ εἰδώλων ὁ ποιητὴς καὶ δημιουργὸς ἐπιγέγραπται γράψε Πολύγνωτος , Θάσιος γένος , Ἀγλαοφῶντος υἱὸς περθομέναν Ἰλίου ἀκρόπολιν ὡς ὁρᾶται γράψας · ἄνευ δὲ φαρμάκων συντριβέντων καὶ συμφθαρέντων ἀλλήλοις οὐδὲν ἦν οἷόν τε τοιαύτην διάθεσιν λαβεῖν καὶ ὄψιν . ἆρʼ οὖν ὁ βουλόμενος ἅπτεσθαι τῆς ὑλικῆς ἀρχῆς , ζητῶν δὲ καὶ διδάσκων τὰ παθήματα καὶ τὰς μεταβολάς , ἃς ὤχρᾳ μιχθεῖσα σινωπὶς ἴσχει καὶ μέλανι μηλιάς , ἀφαιρεῖται τὴν τοῦ τεχνίτου δόξαν · ὁ δὲ τοῦ σιδήρου τὴν στόμωσιν ἐπεξιὼν καὶ τὴν μάλαξιν , ὅτι τῷ μὲν πυρὶ χαλασθεὶς ἐνδίδωσι καὶ ὑπείκει τοῖς ἐλαύνουσι καὶ πλήττουσιν , ἐμπεσὼν δὲ πάλιν εἰς ὕδωρ ἀκραιφνὲς καὶ τῇ ψυχρότητι διὰ τὴν ὑπὸ πυρὸς ἐγγενομένην ἁπαλότητα καὶ μανότητα πιληθεὶς καὶ καταπυκνωθείς , εὐτονίαν ἴσχει καὶ πῆξιν , ἣν Ὅμηρος σιδήρου κράτος εἶπεν , ἧττόν τι τῷ τεχνίτῃ τηρεῖ τὴν αἰτίαν τῆς τοῦ ἔργου γενέσεως ; ἐγὼ μὲν οὐκ οἴομαι καὶ γὰρ τῶν ἰατρικῶν δυνάμεων ἔνιοι τὰς ποιότητας ἐλέγχουσι , τὴν δʼ ἰατρικὴν οὐκ ἀναιροῦσιν . ὥσπερ ἀμέλει καὶ Πλάτων ὁρᾶν μὲν ἡμᾶς τῇ παρὰ τῶν ὀφθαλμῶν συγκεραννυμένῃ πρὸς τὸ τοῦ ἡλίου φῶς , ἀκούειν δὲ τῇ πληγῇ τοῦ ἀέρος ἀποφαινόμενος , οὐκ ἀνῄρει τὸ κατὰ λόγον καὶ πρόνοιαν ὁρατικοὺς καὶ ἀκουστικοὺς γεγονέναι .
Lemmas: ἐγώ πρός αὐτός ἐγώ δέ λέγω οὐ κινέω ὦ Φίλιππος μόνος ἀλλά καί συγχέω , εἰ ἐν τοσοῦτος καί τηλικοῦτος εἰμί σύ δοκέω παρά ἡλικία ὁ πιθανός ὁ λόγος καλλωπίζω ἀναιρέω τις καί κινέω ὁ ἀληθής καί ὅσιος περί ὁ θεῖος νομίζω . ἀπολογέομαι δέ μάρτυς καί σύνδικος ὁμοῦ Πλάτων παρίστημι . ἐκεῖνος γάρ ἀνήρ Ἀναξαγόρας μέν μέμφομαι ὁ παλαιός , ὅτι ὁ φυσικός ἄγαν ἐνδέω αἰτία καί ὁ κατά ἀνάγκη ὁ ὁ σῶμα ἀποτελέω πάθος μετέρχομαι ἀεί καί διώκω , ὁ ὅς ἕνεκα καί ὑπό ὅς , ἀγαθός αἰτία εἰμί καί ἀρχή , ἀφίημι αὐτός δέ πρῶτος ἤ μάλα ὁ φιλόσοφος ἀμφότερος ἐπεξέρχομαι , ὁ μέν θεός ὁ ἀρχή ἀποδίδωμι ὁ κατά λόγος ἔχω , οὐ ἀποστερέω δέ ὁ ὕλη ὁ ἀναγκαῖος πρός ὁ γίγνομαι αἰτία , ἀλλά συνοράω , ὅτι τῇδε πη καί ὁ πᾶς αἰσθητός διακοσμέω οὐ καθαρός δέ οὐδέ ἀμιγής ; εἰμί , ἀλλά ὁ ὕλη συμπλέκω ὁ λόγος λαμβάνω ὁ γένεσις . ὁράω δέ πρῶτος ἐπί ὁ τεχνίτης · οἷος εὐθύς ὁ περιβόητος ἐνταῦθα ὁ κρατήρ ἕδρα καί βάσις , ὅς Ἡρόδοτος ὑποκρατηρίδιον ὀνομάζω , αἰτία μέν ἔχω ὁ ὑλικός , πῦρ καί σίδηρος καί μάλαξις διά πῦρ καί διά ὕδωρ βαφή , ὅς ἄνευ γίγνομαι ὁ ἔργον οὐδείς μηχανή · ὁ δέ κύριος ἀρχή καί οὗτος κινέω καί διά οὗτος ἐνεργέω ὁ τέχνη καί ὁ λόγος ὁ ἔργον παρέχω . καί μήν ὁ γε μίμημα οὗτος καί εἴδωλον ὁ ποιητής καί δημιουργός ἐπιγράφω γράφω Πολύγνωτος , Θάσιος γένος , Ἀγλαοφῶν υἱός πέρθω Ἴλιος ἀκρόπολις ὡς ὁράω γράφω · ἄνευ δέ φάρμακον συντρίβω καί συμφθείρω ἀλλήλων οὐδείς εἰμί οἷος τε τοιοῦτος διάθεσις λαμβάνω καί ὄψις . ἆρα οὖν ὁ βούλομαι ἅπτω ὁ ὑλικός ἀρχή , ζητέω δέ καί διδάσκω ὁ πάθημα καί ὁ μεταβολή , ὅς ὤχρα μείγνυμι σινωπίς ἴσχω καί μέλαν μηλιάς , ἀφαιρέω ὁ ὁ τεχνίτης δόξα · ὁ δέ ὁ σίδηρος ὁ στόμωσις ἐπεξέρχομαι καί ὁ μάλαξις , ὅτι ὁ μέν πῦρ χαλάω ἐνδίδωμι καί ὑπείκω ὁ ἐλαύνω καί πλήσσω , ἐμπίπτω δέ πάλιν εἰς ὕδωρ ἀκραιφνής καί ὁ ψυχρότης διά ὁ ὑπό πῦρ ἐγγίγνομαι ἁπαλότης καί μανότης πιλέω καί καταπυκνόω , εὐτονία ἴσχω καί πῆξις , ὅς Ὅμηρος σίδηρος κράτος λέγω , ἥσσων τις ὁ τεχνίτης τηρέω ὁ αἰτία ὁ ὁ ἔργον γένεσις ; ἐγώ μέν οὐ οἴομαι καί γάρ ὁ ἰατρικός δύναμις ἔνιοι ὁ ποιότης ἐλέγχω , ὁ δέ ἰατρικός οὐ ἀναιρέω . ὥσπερ ἀμέλει καί Πλάτων ὁράω μέν ἐγώ ὁ παρά ὁ ὀφθαλμός συγκεράννυμι πρός ὁ ὁ ἥλιος φάος , ἀκούω δέ ὁ πληγή ὁ ἀήρ ἀποφαίνω , οὐ ἀναιρέω ὁ κατά λόγος καί πρόνοια ὁρατικός καί ἀκουστικός γίγνομαι .