plutarchus.de-curiositate-515b-523b 12
δεύτερον τοίνυν ἐθιζώμεθα θύραν παριόντες ἀλλοτρίαν μὴ βλέπειν εἴσω μηδὲ τῶν ἐντὸς ἐπιδράττεσθαι τῇ ὄψει καθάπερ χειρὶ τῇ περιεργίᾳ , ἀλλὰ τὸ τοῦ Ξενοκράτους ἔχωμεν πρόχειρον , ὃς ἔφη μηδὲν διαφέρειν τοὺς πόδας ἢ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς ἀλλοτρίαν οἰκίαν τιθέναι · οὔτε γὰρ δίκαιον οὔτε καλόν , ἀλλʼ οὐδʼ ἡδὺ τὸ θέαμα . δύσμορφα μέντοι τἄνδον εἰσιδεῖν , ξένε · τὰ γὰρ πολλὰ τοιαῦτα τῶν ἐν ταῖς οἰκίαις , σκευάρια κείμενα καὶ θεραπαινίδια καθεζόμενα καὶ σπουδαῖον οὐδὲν οὐδʼ ἐπιτερπές . ἡ δὲ συνδιαστρέφουσα τὴν ψυχὴν παράβλεψις αὕτη καὶ παρατόξευσις αἰσχρὰ καὶ τὸ ἔθος μοχθηρόν · ὁ μὲν γὰρ Διογένης θεασάμενος εἰσελαύνοντα τὸν ὀλυμπιονίκην Διώξιππον ἐφʼ ἅρματος , καὶ γυναικὸς εὐμόρφου θεωμένης τὴν πομπὴν ἀποσπάσαι τὰς ὄψεις μὴ δυνάμενον ἀλλʼ ὑποβλέποντα καὶ παρεπιστρεφόμενον , ὁρᾶτʼ εἶπε τὸν ἀθλητὴν ὑπὸ παιδισκαρίου τραχηλιζόμενον τοὺς δὲ πολυπράγμονας ἴδοις ἂν ὑπὸ παντὸς ὁμοίως θεάματος τραχηλιζομένους καὶ περιαγομένους , ὅταν ἔθος καὶ μελέτη γένηται τῆς ὄψεως αὐτοῖς πανταχοῦ διαφορουμένης δεῖ δʼ , ὡς οἶμαι , μὴ καθάπερ θεράπαιναν ἀνάγωγον ἔξω ῥέμβεσθαι τὴν αἴσθησιν , ἀλλʼ ἀποπεμπομένην ὑπὸ τῆς ψυχῆς ἐπὶ · τὰ πράγματα συντυγχάνειν αὐτοῖς ταχὺ καὶ διαγγέλλειν · εἶτα πάλιν κοσμίως ἐντὸς εἶναι τοῦ λογισμοῦ καὶ προσέχειν αὐτῷ . νῦν δὲ συμβαίνει τὸ τοῦ Σοφοκλέους ἔπειτα δʼ Αἰνιᾶνος ἀνδρὸς ἄστομοι πῶλοι φοροῦσιν αἱ μὴ τυχοῦσαι παιδαγωγίας ὥσπερ ἐλέγομεν ὀρθῆς μηδʼ ἀσκήσεως αἰσθήσεις προεκτρέχουσαι καὶ συνεφελκόμεναι πολλάκις εἰς ἃ μὴ δεῖ καταβάλλουσι τὴν διάνοιαν . ὅθεν ἐκεῖνο μὲν ψεῦδός ἐστι , τὸ Δημόκριτον ἑκουσίως σβέσαι τὰς ὄψεις ἀπερεισάμενον εἰς ἔσοπτρον πυρωθέν , καὶ τὴν ἀπʼ αὐτοῦ ἀνάκλασιν δεξάμενον , ὅπως μὴ παρέχωσι θόρυβον τὴν διάνοιαν ἔξω καλοῦσαι πολλάκις , ἀλλʼ ἐῶσιν ἔνδον οἰκουρεῖν καὶ διατρίβειν πρὸς τοῖς νοητοῖς , ὥσπερ παρόδιοι θυρίδες ἐμφραγεῖσαι · τοῦτο μέντοι παντὸς μᾶλλον ἀληθές ἐστιν , ὅτι τὴν αἴσθησιν ὀλίγα κινοῦσιν οἱ πλεῖστα τῇ διανοίᾳ χρώμενοι . καὶ γὰρ τὰ μουσεῖα πορρωτάτω τῶν πόλεων ἱδρύσαντο , καὶ τὴν νύκτα προσεῖπον εὐφρόνην μέγα πρὸς εὕρεσιν τῶν ζητουμένων καὶ σκέψιν ἡγούμενοι τὴν ἡσυχίαν καὶ τὸ ἀπερίσπαστον .
Lemmas: δεύτερος τοίνυν ἐθίζω θύρα παρέρχομαι ἀλλότριος μή βλέπω εἴσω μηδέ ὁ ἐντός ἐπιδράσσομαι ὁ ὄψις καθά χείρ ὁ περιεργία , ἀλλά ὁ ὁ Ξενοκράτης ἔχω πρόχειρος , ὅς φημί μηδείς διαφέρω ὁ πούς ἤ ὁ ὀφθαλμός εἰς ἀλλότριος οἰκία τίθημι · οὔτε γάρ δίκαιος οὔτε καλός , ἀλλά οὐδέ ἡδύς ὁ θέαμα . δύσμορφος μέντοι ἔνδον εἰσοράω , ξένος · ὁ γάρ πολύς τοιοῦτος ὁ ἐν ὁ οἰκία , σκευάριον κεῖμαι καί θεραπαινίδιον καθέζομαι καί σπουδαῖος οὐδείς οὐδέ ἐπιτερπής . ὁ δέ συνδιαστρέφω ὁ ψυχή παράβλεψις οὗτος καί παρατόξευσις αἰσχρός καί ὁ ἔθος μοχθηρός · ὁ μέν γάρ Διογένης θεάομαι εἰσελαύνω ὁ ὀλυμπιονίκης Διώξιππος ἐπί ἅρμα , καί γυνή εὔμορφος θεάομαι ὁ πομπή ἀποσπάω ὁ ὄψις μή δύναμαι ἀλλά ὑποβλέπω καί παρεπιστρέφω , ὁράω λέγω ὁ ἀθλητής ὑπό παιδισκάριον τραχηλίζω ὁ δέ πολυπράγμων ὁράω ἄν ὑπό πᾶς ὅμοιος θέαμα τραχηλίζω καί περιάγω , ὅταν ἔθος καί μελέτη γίγνομαι ὁ ὄψις αὐτός πανταχοῦ διαφορέω δέω δέ , ὡς οἴομαι , μή καθά θεράπαινα ἀνάγωγος ἔξω ῥέμβομαι ὁ αἴσθησις , ἀλλά ἀποπέμπω ὑπό ὁ ψυχή ἐπί · ὁ πρᾶγμα συντυγχάνω αὐτός ταχύς καί διαγγέλλω · εἶτα πάλιν κόσμιος ἐντός εἰμί ὁ λογισμός καί προσέχω αὐτός . νῦν δέ συμβαίνω ὁ ὁ Σοφοκλῆς ἔπειτα δέ Αἰνιάν ἀνήρ ἄστομος πῶλος φορέω ὁ μή τυγχάνω παιδαγωγία ὥσπερ λέγω ὀρθός μηδέ ἄσκησις αἴσθησις προεκτρέχω καί συνεφέλκω πολλάκις εἰς ὅς μή δέω καταβάλλω ὁ διάνοια . ὅθεν ἐκεῖνος μέν ψεῦδος εἰμί , ὁ Δημόκριτος ἑκούσιος σβέννυμι ὁ ὄψις ἀπερείδω εἰς ἔσοπτρος πυρόω , καί ὁ ἀπό αὐτός ἀνάκλασις δέχομαι , ὅπως μή παρέχω θόρυβος ὁ διάνοια ἔξω καλέω πολλάκις , ἀλλά ἐάω ἔνδον οἰκουρέω καί διατρίβω πρός ὁ νοητός , ὥσπερ παρόδιος θυρίς ἐμφράσσω · οὗτος μέντοι πᾶς μάλα ἀληθής εἰμί , ὅτι ὁ αἴσθησις ὀλίγος κινέω ὁ πολύς ὁ διάνοια χράω . καί γάρ ὁ μουσεῖον πόρρω ὁ πόλις ἱδρύω , καί ὁ νύξ προσλέγω εὐφρόνη μέγας πρός εὕρεσις ὁ ζητέω καί σκέψις ἡγέομαι ὁ ἡσυχία καί ὁ ἀπερίσπαστος .