plutarchus.de-curiositate-515b-523b 1
ἄπνουν ἢ σκοτεινὴν ἢ δυσχείμερον οἰκίαν ἢ νοσώδη φυγεῖν μὲν ἴσως ἄριστον · ἂν δὲ φιλοχωρῇ τις ὑπὸ συνηθείας , ἔστι καὶ φῶτα μεταθέντα καὶ κλίμακα μεταβαλόντα καὶ θύρας τινὰς ἀνοίξαντα τὰς δὲ κλείσαντα , λαμπροτέραν εὐπνουστέραν ὑγιεινοτέραν ἐργάσασθαι . καὶ πόλεις τινὲς οὕτω μεταθέντες ὠφέλησαν ὥσπερ τὴν ἐμὴν πατρίδα πρὸς ζέφυρον ἄνεμον κεκλιμένην , καὶ τὸν ἥλιον ἐρείδοντα δείλης ἀπὸ τοῦ Παρνασοῦ δεχομένην ἐπὶ τὰς ἀνατολὰς ; τραπῆναι λέγουσιν ὑπὸ τοῦ Χαίρωνος . ὁ δὲ φυσικὸς Ἐμπεδοκλῆς ὄρους τινὰ διασφάγα βαρὺν καὶ νοσώδη κατὰ τῶν πεδίων τὸν νότον ἐμπνέουσαν ἐμφράξας , λοιμὸν ἔδοξεν ἐκκλεῖσαι τῆς χώρας . ἐπεὶ τοίνυν ἔστι τινὰ πάθη νοσώδη καὶ βλαβερὰ καὶ χειμῶνα παρέχοντα τῇ ψυχῇ καὶ σκότος , ἄριστον μὲν ἐξωθεῖν ταῦτα καὶ καταλύειν εἰς ἔδαφος , αἰθρίαν καὶ φῶς καὶ πνεῦμα καθαρὸν διδόντας ἑαυτοῖς · εἰ δὲ μή , μεταλαμβάνειν γε καὶ μεθαρμόττειν ἁμωσγέπως περιάγοντας ἢ στρέφοντας . οἷον εὐθὺς ἡ πολυπραγμοσύνη φιλομάθειὰ τίς ἐστιν ἀλλοτρίων κακῶν , οὔτε φθόνου δοκοῦσα καθαρεύειν νόσος οὔτε κακοηθείας . τί τἀλλότριον , ἄνθρωπε βασκανώτατε , κακὸν ὀξυδορκεῖς τὸ δʼ ἴδιον παραβλέπεις ; μετάθες ἔξωθεν καὶ μετάστρεψον εἴσω τὴν πολυπραγμοσύνην εἰ χαίρεις κακῶν μεταχειριζόμενος ἱστορίαν , ἔχεις οἴκοι πολλὴν διατριβήν · ὅσσον ὕδωρ κατʼ Ἀλιζόνος ἢ δρυὸς ἀμφὶ πέτηλα,ʼ τοσοῦτον πλῆθος εὑρήσεις ἁμαρτημάτων ἐν τῷ βίῳ καὶ παθῶν ἐν τῇ ψυχῇ καὶ παροραμάτων ἐν τοῖς καθήκουσιν . ὡς γὰρ ὁ Ξενοφῶν λέγει τοῖς οἰκονομικοῖς ἴδιον εἶναι τῶν ἀμφὶ θυσίαν σκευῶν , ἴδιον τῶν ἀμφὶ δεῖπνα τόπον , ἀλλαχοῦ κεῖσθαι τὰ γεωργικά , χωρὶς τὰ πρὸς πόλεμον · οὕτω σοὶ τὰ μέν ἐστιν ἀπὸ φθόνου κακὰ κείμενα τὰ δʼ ἀπὸ ζηλοτυπίας τὰ δʼ ἀπὸ δειλίας τὰ δʼ ἀπὸ μικρολογίας · ταῦτʼ ἔπελθε , ταῦτʼ ἀναθεώρησον τὰς εἰς γειτόνων θυρίδας καὶ τὰς παρόδους τῆς πολυπραγμοσύνης ἔμφραξον , ἑτέρας δʼ ἄνοιξον εἰς τὴν ἀνδρωνῖτιν τὴν σεαυτοῦ φερούσας , εἰς τὴν γυναικωνῖτιν , εἰς τὰς τῶν θεραπόντων διαίτας · ἐνταῦθʼ ἔχει διατριβὰς οὐκ ἀχρήστους οὐδὲ κακοήθεις ἀλλʼ ὠφελίμους καὶ σωτηρίους τὸ φιλοπευθὲς τοῦτο καὶ φιλόπραγμον , ἑκάστου πρὸς ἑαυτὸν λέγοντος πῆ παρέβην ; τί δʼ ἔρεξα ; τί μοι δέον οὐκ ἐτελέσθη ;
Lemmas: ἄπνοος ἤ σκοτεινός ἤ δυσχείμερος οἰκία ἤ νοσώδης φεύγω μέν ἴσως ἀγαθός · ἐάν δέ φιλοχωρέω τις ὑπό συνήθεια , εἰμί καί φώς μετατίθημι καί κλῖμαξ μεταβάλλω καί θύρα τις ἀνοίγνυμι ὁ δέ κλῄζω , λαμπρός εὐπνόυις ὑγιεινός ἐργάζομαι . καί πόλις τις οὕτως μετατίθημι ὠφελέω ὥσπερ ὁ ἐμός πατρίς πρός ζέφυρος ἄνεμος κλίνω , καί ὁ ἥλιος ἐρείδω δείλη ἀπό ὁ Παρνασός δέχομαι ἐπί ὁ ἀνατολή ; τρέπω λέγω ὑπό ὁ Χαίρων . ὁ δέ φυσικός Ἐμπεδοκλῆς ὄρος τις διασφάξ βαρύς καί νοσώδης κατά ὁ πεδίον ὁ νότος ἐμπνέω ἐμφράσσω , λοιμός δοκέω ἐκκλείω ὁ χώρα . ἐπεί τοίνυν εἰμί τις πάθος νοσώδης καί βλαβερός καί χειμών παρέχω ὁ ψυχή καί σκότος , ἀγαθός μέν ἐξωθέω οὗτος καί καταλύω εἰς ἔδαφος , αἰθρία καί φάος καί πνεῦμα καθαρός δίδωμι ἑαυτοῦ · εἰ δέ μή , μεταλαμβάνω γε καί μεθαρμόζω ἀμῶς περιάγω ἤ στρέφω . οἷος εὐθύς ὁ πολυπραγμοσύνη φιλομάθεια τις εἰμί ἀλλότριος κακός , οὔτε φθόνος δοκέω καθαρεύω νόσος οὔτε κακοήθεια . τίς ἀλλότριος , ἄνθρωπος βάσκανος , κακός ὀξυδορκέω ὁ δέ ἴδιος παραβλέπω ; μετατίθημι ἔξωθεν καί μεταστρέφω εἴσω ὁ πολυπραγμοσύνη εἰ χαίρω κακός μεταχειρίζω ἱστορία , ἔχω οἴκοι πολύς διατριβή · ὅσος ὕδωρ κατά Ἀλιζών ἤ δρῦς ἀμφί πέτηλος τοσοῦτος πλῆθος εὑρίσκω ἁμάρτημα ἐν ὁ βίος καί πάθος ἐν ὁ ψυχή καί παρόραμα ἐν ὁ καθήκω . ὡς γάρ ὁ Ξενοφῶν λέγω ὁ οἰκονομικός ἴδιος εἰμί ὁ ἀμφί θυσία σκεῦος , ἴδιος ὁ ἀμφί δεῖπνον τόπος , ἀλλαχοῦ κεῖμαι ὁ γεωργικός , χωρίς ὁ πρός πόλεμος · οὕτως σύ ὁ μέν εἰμί ἀπό φθόνος κακός κεῖμαι ὁ δέ ἀπό ζηλοτυπία ὁ δέ ἀπό δειλία ὁ δέ ἀπό μικρολογία · οὗτος ἐπέρχομαι , οὗτος ἀναθεωρέω ὁ εἰς γείτων θυρίς καί ὁ πάροδος ὁ πολυπραγμοσύνη ἐμφράσσω , ἕτερος δέ ἀνοίγνυμι εἰς ὁ ἀνδρωνῖτις ὁ σεαυτοῦ φέρω , εἰς ὁ γυναικωνῖτις , εἰς ὁ ὁ θεράπων δίαιτα · ἐνταῦθα ἔχω διατριβή οὐ ἄχρηστος οὐδέ κακοήθης ἀλλά ὠφέλιμος καί σωτήριος ὁ φιλοπευθής οὗτος καί φιλόπραγμος , ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ λέγω πῇ παραβαίνω ; τίς δέ ῥέζω ; τίς ἐγώ δέω οὐ τελέω ;