plutarchus.de-cupiditate-divitiarum-523c-528b 7
ἀλλὰ νὴ Δία , φήσει τις , ὅτι παισὶν οὗτοι καὶ κληρονόμοις φυλάττουσι καὶ θησαυρίζουσι . πῶς ; οἷς ζῶντες οὐδὲν μεταδιδόασιν , ἀλλʼ ὥσπερ τῶν μυῶν τῶν ἐν τοῖς μετάλλοις τὴν χρυσῖτιν ἐσθιόντων οὐκ ἔσται τοῦ χρυσίου μεταλαβεῖν , εἰ μὴ νεκρῶν γενομένων καὶ ἀνατμηθέντων . παισὶ δὲ καὶ κληρονόμοις διὰ τί βούλονται πολλὰ χρήματα καὶ μεγάλην οὐσίαν ἀπολιπεῖν ; ἵνα δηλονότι καὶ οὗτοι φυλάττωσιν ἑτέροις , κἀκεῖνοι πάλιν παισίν · ὥσπερ οἱ κεραμεοῖ σωλῆνες οὐδὲν ἀναλαμβάνοντες εἰς ἑαυτοὺς ἀλλʼ ἕκαστος εἰς ἕτερον ἐξ ἑαυτοῦ μεθιείς , ἄχρι ἄν τις ἔξωθεν ἢ συκοφάντης ἢ τύραννος ἐκκόψας τὸν φυλάττοντα καὶ κατεάξας ἀλλαχόσε παρατρέψῃ καὶ παροχετεύσῃ τὸν πλοῦτον · ἤ , καθάπερ λέγουσιν , εἷς ὁ πονηρότατος ἐν τῷ γένει γενόμενος , καταφάγῃ τὰ πάντων · οὐ γὰρ μόνον γίγνεται δούλων τέκνα ἀκόλασθʼ ὁμιλεῖν γίνεται δούλων τέκνα ἀλλὰ καὶ μικρολόγων ὥς που καὶ Διογένης ἐπέσκωψεν εἰπὼν Μεγαρέως ἀνδρὸς βέλτιον εἶναι κριὸν ἢ υἱὸν γενέσθαι . καὶ γὰρ οὓς δοκοῦσι παιδεύειν ἀπολλύουσι καὶ προσδιαστρέφουσιν ἐμφυτεύοντες τὴν αὑτῶν φιλαργυρίαν καὶ τὴν μικρολογίαν , ὥσπερ φρούριον τῆς κληρονομίας ἐνοικοδομοῦντες τοῖς κληρονόμοις . ταῦτα γάρ ἐστιν ἃ παραινοῦσι καὶ διδάσκουσι κέρδαινε καὶ φείδου , καὶ τοσούτου νόμιζε σαυτὸν ἄξιον ὅσον ἂν ἔχῃς . τοῦτο δʼ οὐκ ἔστι παιδεύειν , ἀλλὰ συστέλλειν καὶ ἀπορράπτειν ὥσπερ βαλλάντιον , ἵνα στέγειν καὶ φυλάττειν τὸ εἰσβληθὲν δύνηται . καίτοι τὸ μὲν βαλλάντιον ἐμβληθέντος τοῦ ἀργυρίου γίγνεται ῥυπαρὸν καὶ δυσῶδες ; οἱ δὲ τῶν φιλαργύρων παῖδες πρὶν ἢ παραλαμβάνειν τὸν πλοῦτον ἀναπίμπλανται τῆς φιλοπλουτίας ἀπʼ αὐτῶν τῶν πατέρων . καὶ μέντοι τῆς διδασκαλίας καὶ μισθοὺς ἀξίους ἀποτίνουσιν αὐτοῖς , οὐ φιλοῦντες ὅτι πολλὰ λήψονται , ἀλλὰ μισοῦντες ὅτι μήπω λαμβάνουσι · μηδὲν γὰρ ἄλλο θαυμάζειν ἢ τὸν πλοῦτον μαθόντες μηδʼ ἐπʼ ἄλλῳ τινὶ ζῆν ἢ τῷ πολλὰ κεκτῆσθαι , κώλυσιν τοῦ ἰδίου βίου τὸν ἐκείνων ποιοῦνται , καὶ νομίζουσιν αὑτῶν ἀφαιρεῖσθαι τὸν χρόνον , ὅσον ἐκείνοις προστίθησι . διὸ καὶ ζώντων μὲν ἔτι τῶν πατέρων λανθάνοντες ἁμωσγέπως παρακλέπτουσι τῆς ἡδονῆς καὶ ἀπολαύουσιν ὥσπερ ἀλλοτρίων μεταδιδόντες φίλοις , ἀναλίσκοντες εἰς ἐπιθυμίας ἔτι ἀκούοντες ἔτι μανθάνοντες . ὅταν δʼ ἀποθανόντων τὰς κλεῖς παραλάβωσι καὶ τὰς σφραγῖδας , ἕτερον βίου σχῆμα αὐτοῖς ἐστι καὶ πρόσωπον ἀγέλαστον αὐστηρὸν ἀνέντευκτον οὐ κολοφὼν οὐ σφαῖρα οὐ τραχηλισμὸς οὐκ Ἀκαδήμεια οὐ Λύκειον , ἀλλʼ οἰκετῶν ἀνάκρισις καὶ γραμματείων ἐπίσκεψις καὶ πρὸς οἰκονόμους ἢ χρεώστας διαλογισμὸς καὶ ἀσχολία καὶ φροντὶς ἀφαιρουμένη τὸ ἄριστον καὶ συνελαύνουσα νυκτὸς εἰς τὸ βαλανεῖον γυμνάσια δʼ οἷσιν ἐνετράφη Δίρκης θʼ ὕδωρ παρώδευται · κἂν εἴπῃ τις οὐκ ἀκούσῃ τοῦ φιλοσόφου;ʼ πόθεν ἐμοί;ʼ φησίν · οὐ σχολάζω τοῦ πατρὸς τεθνηκότος . ὦ ταλαίπωρε , τί σοι τοιοῦτο καταλέλοιπεν οἷον ἀφῄρηται , τὴν σχολὴν καὶ τὴν ἐλευθερίαν ; μᾶλλον δʼ οὐκ ἐκεῖνος ἀλλʼ ὁ πλοῦτος περιχυθεὶς καὶ κρατήσας , ὥσπερ ἡ παρʼ Ἡσιόδῳ γυνὴ εὔει ἄτερ δαλοῦ καὶ ἐν ὠμῷ γήραϊ θῆκεν ; ὥσπερ ῥυτίδας ἀώρους ἢ πολιὰς ἐπαγαγὼν τῇ ψυχῇ τὰς φροντίδας ἐκ τῆς φιλαργυρίας καὶ τῆς ἀσχολίας , ὑφʼ ὧν μαραίνεται τὸ γαῦρον καὶ τὸ φιλότιμον καὶ τὸ φιλάνθρωπον .
Lemmas: ἀλλά νή Ζεύς , φημί τις , ὅτι παῖς οὗτος καί κληρονόμος φυλάσσω καί θησαυρίζω . πῶς ; ὅς ζάω οὐδείς μεταδίδωμι , ἀλλά ὥσπερ ὁ μῦς ὁ ἐν ὁ μέταλλον ὁ χρυσῖτις ἐσθίω οὐ εἰμί ὁ χρυσίον μεταλαμβάνω , εἰ μή νεκρός γίγνομαι καί ἀνατέμνω . παῖς δέ καί κληρονόμος διά τίς βούλομαι πολύς χρῆμα καί μέγας οὐσία ἀπολείπω ; ἵνα δηλονότι καί οὗτος φυλάσσω ἕτερος , ἐκεῖνος πάλιν παῖς · ὥσπερ ὁ κεραμεοῦς σωλήν οὐδείς ἀναλαμβάνω εἰς ἑαυτοῦ ἀλλά ἕκαστος εἰς ἕτερος ἐκ ἑαυτοῦ μεθίημι , ἄχρι ἄν τις ἔξωθεν ἤ συκοφάντης ἤ τύραννος ἐκκόπτω ὁ φυλάσσω καί κατεάσσω ἀλλαχόσε παρατρέπω καί παροχετεύω ὁ πλοῦτος · ἤ , καθά λέγω , εἷς ὁ πονηρός ἐν ὁ γένος γίγνομαι , κατεσθίω ὁ πᾶς · οὐ γάρ μόνος γίγνομαι δοῦλος τέκνον ἀκόλαστος ὁμιλέω γίγνομαι δοῦλος τέκνον ἀλλά καί μικρολόγος ὡς που καί Διογένης ἐπισκώπτω λέγω Μεγαρεύς ἀνήρ ἀγαθός εἰμί κριός ἤ υἱός γίγνομαι . καί γάρ ὅς δοκέω παιδεύω ἀπολύω καί προσδιαστρέφω ἐμφυτεύω ὁ ἑαυτοῦ φιλαργυρία καί ὁ μικρολογία , ὥσπερ φρούριον ὁ κληρονομία ἐνοικοδομέω ὁ κληρονόμος . οὗτος γάρ εἰμί ὅς παραινέω καί διδάσκω κερδαίνω καί φείδομαι , καί τοσοῦτος νομίζω σεαυτοῦ ἄξιος ὅσος ἄν ἔχω . οὗτος δέ οὐ εἰμί παιδεύω , ἀλλά συστέλλω καί ἀπορράπτω ὥσπερ βαλλάντιον , ἵνα στέγω καί φυλάσσω ὁ εἰσβάλλω δύναμαι . καίτοι ὁ μέν βαλλάντιον ἐμβάλλω ὁ ἀργύριον γίγνομαι ῥυπαρός καί δυσώδης ; ὁ δέ ὁ φιλάργυρος παῖς πρίν ἤ παραλαμβάνω ὁ πλοῦτος ἀναπίμπλημι ὁ φιλοπλουτία ἀπό αὐτός ὁ πατήρ . καί μέντοι ὁ διδασκαλία καί μισθός ἄξιος ἀποτίνω αὐτός , οὐ φιλέω ὅτι πολύς λαμβάνω , ἀλλά μισέω ὅτι μήπω λαμβάνω · μηδείς γάρ ἄλλος θαυμάζω ἤ ὁ πλοῦτος μανθάνω μηδέ ἐπί ἄλλος τις ζάω ἤ ὁ πολύς κτάομαι , κώλῡσις ὁ ἴδιος βίος ὁ ἐκεῖνος ποιέω , καί νομίζω ἑαυτοῦ ἀφαιρέω ὁ χρόνος , ὅσος ἐκεῖνος προστίθημι . διό καί ζάω μέν ἔτι ὁ πατήρ λανθάνω ἀμῶς παρακλέπτω ὁ ἡδονή καί ἀπολαύω ὥσπερ ἀλλότριος μεταδίδωμι φίλος , ἀναλίσκω εἰς ἐπιθυμία ἔτι ἀκούω ἔτι μανθάνω . ὅταν δέ ἀποθνῄσκω ὁ κλείς παραλαμβάνω καί ὁ σφραγίς , ἕτερος βίος σχῆμα αὐτός εἰμί καί πρόσωπον ἀγέλαστος αὐστηρός ἀνέντευκτος οὐ κολοφών οὐ σφαῖρα οὐ τραχηλισμός οὐ Ἀκαδήμεια οὐ Λύκειον , ἀλλά οἰκέτης ἀνάκρισις καί γραμματεῖον ἐπίσκεψις καί πρός οἰκονόμος ἤ χρεώστης διαλογισμός καί ἀσχολία καί φροντίς ἀφαιρέω ὁ ἄριστον καί συνελαύνω νύξ εἰς ὁ βαλανεῖον γυμνάσιον δέ ὅς ἐντρέφω Δίρκη τε ὕδωρ παροδεύω · ἐάν λέγω τις οὐ ἀκούω ὁ φιλοσόφου;ʼ πόθεν ἐμός φημί · οὐ σχολάζω ὁ πατήρ θνῄσκω . ὦ ταλαίπωρος , τίς σύ τοιοῦτος καταλείπω οἷος ἀφαιρέω , ὁ σχολή καί ὁ ἐλευθερία ; μάλα δέ οὐ ἐκεῖνος ἀλλά ὁ πλοῦτος περιχέω καί κρατέω , ὥσπερ ὁ παρά Ἡσίοδος γυνή εὕω ἄτερ δαλός καί ἐν ὠμός γῆρας τίθημι ; ὥσπερ ῥυτίς ἄωρος ἤ πολιά ἐπάγω ὁ ψυχή ὁ φροντίς ἐκ ὁ φιλαργυρία καί ὁ ἀσχολία , ὑπό ὅς μαραίνω ὁ γαῦρος καί ὁ φιλότιμος καί ὁ φιλάνθρωπος .