plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 34
οὐ μὴν ἐνταῦθα τὸ δεινότατόν ἐστιν , ἀλλὰ Μενάνδρῳ μὲν εἰπόντι θεατρικῶς ἀρχὴ μεγίστη τῶν ἐν ἀνθρώποις κακῶν τὰ λίαν ἀγαθὰ δυσκολαίνουσι . τοῦτο γὰρ εἶναι παρὰ τὴν ἔννοιαν αὐτοὶ δὲ τῶν κακῶν ἀρχὴν ἀγαθὸν ὄντα τὸν θεὸν ποιοῦσιν . οὐ γὰρ ἥ γʼ ὕλη τὸ κακὸν ἐξ ἑαυτῆς παρέσχηκεν ἄποιος γάρ ἐστι καὶ πάσας ὅσας δέχεται διαφορὰς ὑπὸ τοῦ κινοῦντος αὐτὴν καὶ σχηματίζοντος ἔσχε . κινεῖ δʼ αὐτὴν ὁ λόγος ἐνυπάρχων καὶ σχηματίζει , μήτε κινεῖν ἑαυτὴν μήτε σχηματίζειν πεφυκυῖαν . ὥστʼ ἀνάγκη τὸ κακόν , εἰ μὲν διʼ οὐδέν , ἐκ τοῦ μὴ ὄντος · εἰ δὲ διὰ τὴν κινοῦσαν ἀρχήν , ἐκ τοῦ θεοῦ γεγονὸς ὑπάρχειν . καὶ γὰρ εἰ μὲν οἴονται τὸν Δία μὴ κρατεῖν τῶν ἑαυτοῦ μερῶν μηδὲ χρῆσθαι κατὰ τὸν αὑτοῦ λόγον ἑκάστῳ ; παρὰ τὴν ἔννοιαν λέγουσι καὶ πλάττουσι ζῷον , οὗ πολλὰ τῶν μορίων ἐκφεύγει τὴν βούλησιν , ἰδίαις ἐνεργείαις χρώμενα καὶ πράξεσιν , αἷς τὸ ὅλον ὁρμὴν οὐ δίδωσιν οὐδὲ κατάρχει κινήσεως . οὕτω γὰρ κακῶς οὐδὲν συντέτακται τῶν ψυχὴν ἐχόντων , ὥστʼ ἀβουλοῦντος αὐτοῦ προϊέναι πόδας ἢ φθέγγεσθαι γλῶτταν ἢ κέρα κυρίττειν ἢ δάκνειν ὀδόντας · ὧν ἀνάγκη τὰ πλεῖστα πάσχειν τὸν θεόν , εἰ παρὰ τὴν βούλησιν αὐτοῦ μέρη ὄντες οἱ φαῦλοι ψεύδονται καὶ ῥᾳδιουργοῦσι καὶ τοιχωρυχοῦσι καὶ ἀποκτιννύουσιν ἀλλήλους . εἰ δέ , ὥς φησι Χρύσιππος , οὐδὲ τοὐλάχιστον ἔστι τῶν μερῶν ἔχειν ἄλλως ἀλλʼ ἢ κατὰ τὴν τοῦ Διὸς βούλησιν , ἀλλὰ πᾶν μὲν ἔμψυχον οὕτως ἴσχεσθαι καὶ οὕτω κινεῖσθαι πέφυκεν , ὡς ἐκεῖνος ἄγει κἀκεῖνος ἐπιστρέφει καὶ ἴσχει καὶ διατίθησιν ὅδʼ αὖτʼ ἐκείνου φθόγγος ἐξωλέστερος . ἑ μυριάκις γὰρ ἦν ἐπιεικέστερον ἀσθενείᾳ καὶ ἀδυναμίᾳ τοῦ Διὸς ἐκβιαζόμενα τὰ μέρη πολλὰ δρᾶν ἄτοπα παρὰ τὴν ἐκείνου φύσιν καὶ βούλησιν , ἢ μήτʼ ἀκρασίαν εἶναι μήτε κακουργίαν , ἧς οὐκ ἔστιν ὁ Ζεὺς αἴτιος . ἀλλὰ μὴν τόν γε κόσμον εἶναι πόλιν καὶ πολίτας τοὺς ἀστέρας , εἰ δὲ τοῦτο , καὶ φυλέτας καὶ ἄρχοντας δηλονότι καὶ βουλευτὴν τὸν ἥλιον καὶ τὸν ἕσπερον πρύτανιν ἢ ἀστυνόμον , οὐκ οἶδα μὴ τοὺς ἐλέγχοντας τὰ τοιαῦτα τῶν λεγόντων καὶ ἀποφαινομένων ἀποδείκνυσιν ἀτοπωτέρους .
Lemmas: οὐ μήν ἐνταῦθα ὁ δεινός εἰμί , ἀλλά Μένανδρος μέν λέγω θεατρικός ἀρχή μέγας ὁ ἐν ἄνθρωπος κακός ὁ λίαν ἀγαθός δυσκολαίνω . οὗτος γάρ εἰμί παρά ὁ ἔννοια αὐτός δέ ὁ κακός ἀρχή ἀγαθός εἰμί ὁ θεός ποιέω . οὐ γάρ ὁ γε ὕλη ὁ κακός ἐκ ἑαυτοῦ παρέχω ἄποιος γάρ εἰμί καί πᾶς ὅσος δέχομαι διαφορά ὑπό ὁ κινέω αὐτός καί σχηματίζω ἔχω . κινέω δέ αὐτός ὁ λόγος ἐνυπάρχω καί σχηματίζω , μήτε κινέω ἑαυτοῦ μήτε σχηματίζω φύω . ὥστε ἀνάγκη ὁ κακός , εἰ μέν διά οὐδείς , ἐκ ὁ μή εἰμί · εἰ δέ διά ὁ κινέω ἀρχή , ἐκ ὁ θεός γίγνομαι ὑπάρχω . καί γάρ εἰ μέν οἴομαι ὁ Ζεύς μή κρατέω ὁ ἑαυτοῦ μέρος μηδέ χράω κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἕκαστος ; παρά ὁ ἔννοια λέγω καί πλήσσω ζῷον , ὅς πολύς ὁ μόριον ἐκφεύγω ὁ βούλησις , ἴδιος ἐνέργεια χράω καί πρᾶξις , ὅς ὁ ὅλος ὁρμή οὐ δίδωμι οὐδέ κατάρχω κίνησις . οὕτως γάρ κακός οὐδείς συντάσσω ὁ ψυχή ἔχω , ὥστε ἀβουλέω αὐτός προέρχομαι πούς ἤ φθέγγομαι γλῶσσα ἤ κέρας κυρίσσω ἤ δάκνω ὀδούς · ὅς ἀνάγκη ὁ πολύς πάσχω ὁ θεός , εἰ παρά ὁ βούλησις αὐτός μέρος εἰμί ὁ φαῦλος ψεύδω καί ῥᾳδιουργέω καί τοιχωρυχέω καί ἀποκτείνω ἀλλήλων . εἰ δέ , ὡς φημί Χρύσιππος , οὐδέ ἐλαχύς εἰμί ὁ μέρος ἔχω ἄλλος ἀλλά ἤ κατά ὁ ὁ Ζεύς βούλησις , ἀλλά πᾶς μέν ἔμψυχος οὕτως ἴσχω καί οὕτως κινέω φύω , ὡς ἐκεῖνος ἄγω ἐκεῖνος ἐπιστρέφω καί ἴσχω καί διατίθημι ὅδε αὖτε ἐκεῖνος φθόγγος ἐξώλης . ἕ μυριάκις γάρ εἰμί ἐπιεικής ἀσθένεια καί ἀδυναμία ὁ Ζεύς ἐκβιάζω ὁ μέρος πολύς δράω ἄτοπος παρά ὁ ἐκεῖνος φύσις καί βούλησις , ἤ μήτε ἀκρασία εἰμί μήτε κακουργία , ὅς οὐ εἰμί ὁ Ζεύς αἴτιος . ἀλλά μήν ὁ γε κόσμος εἰμί πόλις καί πολίτης ὁ ἀστήρ , εἰ δέ οὗτος , καί φυλέτης καί ἄρχων δηλονότι καί βουλευτής ὁ ἥλιος καί ὁ ἕσπερος πρύτανις ἤ ἀστυνόμος , οὐ οἶδα μή ὁ ἐλέγχω ὁ τοιοῦτος ὁ λέγω καί ἀποφαίνω ἀποδείκνυμι ἄτοπος .