plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 27
ἐπεὶ δʼ ἐνταῦθα λόγου γεγόναμεν , τί ἂν φαίης μᾶλλον εἶναι παρὰ τὴν ἔννοιαν ἢ τὸ μὴ λαβόντας ἔννοιαν ἀγαθοῦ μηδὲ σχόντας , ἐφίεσθαι τἀγαθοῦ καὶ διώκειν ; ὁρᾷς γὰρ ὅτι καὶ Χρύσιππος εἰς ταύτην μᾶλλον συνελαύνει τὸν Ἀρίστωνα τὴν ἀπορίαν , ὡς τῶν πραγμάτων οὐ διδόντων τὴν πρὸς τὸ μήτʼ ἀγαθὸν μήτε κακὸν ἀδιαφορίαν ἐπινοῆσαι τἀγαθοῦ καὶ τοῦ κακοῦ μὴ προεπινοηθέντων · οὕτω γὰρ αὑτῆς φανεῖσθαι τὴν ἀδιαφορίαν προϋφισταμένην , εἰ νόησιν μὲν αὐτῆς οὐκ ἔστι λαβεῖν , μὴ πρότερον τἀγαθοῦ νοηθέντος , ἄλλο δʼ οὐδὲν ἀλλʼ αὐτὴ μόνον τάγαθόν ἐστιν . ἴθι δὲ καὶ σκόπει τὴν ἐκ τῆς Στοᾶς ταύτην ἀρνουμένην ἀδιαφορίαν καλουμένην δʼ ὁμολογίαν , ὅπως δὴ καὶ ὁπόθεν παρέσχεν αὑτὴν ἀγαθὸν νοηθῆναι . εἰ γὰρ τἀγαθοῦ χωρὶς οὐκ ἔστι νοῆσαι τὴν πρὸς τὸ μὴ ἀγαθὸν ἀδιαφορίαν , ἔτι μᾶλλον ἡ τῶν ἀγαθῶν φρόνησις ἐπίνοιαν αὑτῆς οὐ δίδωσι τοῖς ἀγαθὸν μὴ προεννοήσασιν . ἀλλʼ ὥσπερ ὑγιεινῶν καὶ νοσερῶν τέχνης οὐ γίγνεται νόησις , οἷς μὴ πρότερον αὐτῶν ἐκείνων γέγονεν , οὕτως ἀγαθῶν καὶ κακῶν ἐπιστήμης οὐκ ἔστιν ἔννοιαν λαβεῖν μὴ τἀγαθὰ καὶ τὰ κακὰ προεννοήσαντας . τί οὖν ἀγαθόν ἐστιν ; οὐδὲν ἀλλʼ ἢ φρόνησις . Τί δʼ ἡ φρόνησις ; . οὐδὲν ἀλλʼ ἢ ἀγαθῶν ἐπιστήμη . Πολὺς οὖν ὁ Διὸς Κόρινθος ἐπὶ τὸν λόγον αὐτῶν ἀφῖκται . τὴν γὰρ ὑπέρου περιτροπήν , ἵνα μὴ σκώπτειν δοκῇς , ἔασον · καίτοι τὸν γε λόγον αὐτῶν ὅμοιον ἐκείνῳ πάθος κατείληφε . φαίνεται γὰρ εἰς τὴν τἀγαθοῦ νόησιν αὐτὴν νοῆσαι δεόμενος φρόνησιν τὴν δʼ αὖ φρόνησιν ἐν τῇ περὶ τἀγαθὸν ζητῶν νοήσει , καὶ πρὸ τῆς ἑτέρας ἀναγκαζόμενος ἀεὶ τὴν ἑτέραν διώκειν , ἀπολειπόμενος δʼ ἑκατέρας τῷ τὸ πρὸ αὐτῆς νοούμενον δεῖσθαι τοῦ χωρὶς νοηθῆναι μὴ δυναμένου . . καὶ κατʼ ἄλλον δὲ τρόπον ἔστι τὴν οὐκέτι διαστροφὴν ἀλλʼ ἐκστροφὴν αὐτῶν τοῦ λόγου καὶ ἀπαγωγὴν τελέως εἰς τὸ μηδὲν καταμαθεῖν . οὐσίαν τἀγαθοῦ τίθενται τὴν εὐλόγιστον ἐκλογὴν τῶν κατὰ φύσιν · ἐκλογὴ δʼ οὐκ ἔστιν εὐλόγιστος ἡ μὴ πρός τι γενομένη τέλος , ὡς προείρηται . τί οὖν τοῦτʼ ἐστίν ; οὐδὲν ἄλλο , φασίν , ἢ τὸ εὐλογιστεῖν ἐν ταῖς τῶν κατὰ φύσιν ἐκλογαῖς . πρῶτον μὲν οὖν οἴχεται καὶ διαπέφευγεν ἡ ἔννοια τἀγαθοῦ τὸ γὰρ εὐλογιστεῖν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς σύμπτωμα δήπουθέν ἐστι , γιγνόμενον ἀπὸ ἕξεως τῆς εὐλογιστίας · διὸ ταύτην μὲν ἀπὸ τοῦ τέλους , τὸ τέλος δʼ οὐκ ἄνευ ταύτης ἀναγκαζόμενοι νοεῖν , ἀπολειπόμεθα τῆς ἀμφοῖν νοήσεως . ἔπειτα , ὃ μεῖζὸν ἐστι , τῷ μὲν δικαιοτάτῳ λόγῳ τὴν εὐλόγιστον ἐκλογὴν ἀγαθῶν ἔδει καὶ ὠφελίμων καὶ συνεργῶν πρὸς τὸ τέλος ἐκλογὴν εἶναι · τὸ γὰρ ἐκλέγεσθαι τὰ μήτε συμφέροντα μήτε τίμια μήθʼ ὅλως αἱρετὰ πῶς εὐλόγιστόν ἐστιν ; ἔστω γάρ , ὡς αὐτοὶ λέγουσιν , εὐλόγιστος ; ἐκλογὴ τῶν ἀξίαν ἐχόντων πρὸς τὸ εὐδαιμονεῖν ὅρα τοίνυν , ὡς εἰς πάγκαλόν τι καὶ σεμνὸν αὐτοῖς ὁ λόγος ἐξήκει κεφάλαιον . ἔστι γάρ , ὡς ἔοικε , τέλος κατʼ αὐτοὺς τὸ εὐλογιστεῖν ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν ἀξίαν ἐχόντων πρὸς τὸ εὐλογιστεῖν . Ἀλλʼ οὑτωσὶ μὲν ἀκούοντι τῶν ὀνομάτων ἀλλόκοτόν τι φαίνεται δεινῶς , ὦ ἑταῖρε , τὸ φραζόμενον · ἔτι δὲ δέομαι μαθεῖν πῶς τοῦτο συμβαίνει . Προσεκτέον οὖν σοι μᾶλλον . οὐ γὰρ τοῦ τυχόντος ἐστὶν αἴνιγμα συνιέναι ἄκουε δὴ καὶ ἀποκρίνου . ἆρʼ οὖν τέλος ἐστὶ κατʼ αὐτοὺς τὸ εὐλογιστεῖν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς τῶν κατὰ φύσιν ; Λέγουσιν οὕτως . Τὰ δὲ κατὰ φύσιν πότερον ὡς ἀγαθὰ ἐκλέγονται ἢ ὡς ἀξίας τινὰς ἔχοντα ἢ προαγωγὰς τοῦτο πρὸς τὸ τέλος ἢ πρὸς ἕτερόν τι τῶν ὄντων ; Οὐ νομίζω , ἀλλὰ πρὸς τέλος . . ἤδη τοίνυν ἀποκαλύψας ὅρα τὸ συμβαῖνον αὐτοῖς , ὅτι τέλος ἐστὶ τὸ εὐλογιστεῖν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς τῶν ἀξίαν ἐχόντων πρὸς τὸ εὐλογιστεῖν · ἄλλην γὰρ οὐσίαν τἀγαθοῦ καὶ τῆς εὐδαιμονίας οὔτʼ ἔχειν φασὶν οὔτε νοεῖν οἱ ἄνδρες ἢ τὴν πολυτίμητον εὐλογιστίαν ταύτην περὶ τὰς ἐκλογὰς τῶν ἀξίαν ἐχόντων . ἀλλὰ τοῦτο μὲν εἰσιν οἱ πρὸς Ἀντίπατρον οἰόμενοι λέγεσθαι μὴ πρὸς τὴν αἵρεσιν · ἐκεῖνον γὰρ ὑπὸ Καρνεάδου πιεζόμενον εἰς ταύτας καταδύεσθαι τὰς εὑρησιλογίας .
Lemmas: ἐπεί δέ ἐνταῦθα λόγος γίγνομαι , τίς ἄν φημί μάλα εἰμί παρά ὁ ἔννοια ἤ ὁ μή λαμβάνω ἔννοια ἀγαθός μηδέ ἔχω , ἐφίημι ἀγαθός καί διώκω ; ὁράω γάρ ὅτι καί Χρύσιππος εἰς οὗτος μάλα συνελαύνω ὁ Ἀρίστων ὁ ἀπορία , ὡς ὁ πρᾶγμα οὐ δίδωμι ὁ πρός ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός ἀδιαφορία ἐπινοέω ἀγαθός καί ὁ κακός μή προεπινοέω · οὕτως γάρ ἑαυτοῦ φαίνω ὁ ἀδιαφορία προυφίστημι , εἰ νόησις μέν αὐτός οὐ εἰμί λαμβάνω , μή πρότερος ἀγαθός νοέω , ἄλλος δέ οὐδείς ἀλλά αὐτός μόνος τἀγαθόν εἰμί . ἔρχομαι δέ καί σκοπέω ὁ ἐκ ὁ Στοά οὗτος ἀρνέομαι ἀδιαφορία καλέω δέ ὁμολογία , ὅπως δή καί ὁπόθεν παρέχω ἑαυτοῦ ἀγαθός νοέω . εἰ γάρ ἀγαθός χωρίς οὐ εἰμί νοέω ὁ πρός ὁ μή ἀγαθός ἀδιαφορία , ἔτι μάλα ὁ ὁ ἀγαθός φρόνησις ἐπίνοια ἑαυτοῦ οὐ δίδωμι ὁ ἀγαθός μή προεννοέω . ἀλλά ὥσπερ ὑγιεινός καί νοσερός τέχνη οὐ γίγνομαι νόησις , ὅς μή πρότερος αὐτός ἐκεῖνος γίγνομαι , οὕτως ἀγαθός καί κακός ἐπιστήμη οὐ εἰμί ἔννοια λαμβάνω μή ἀγαθός καί ὁ κακός προεννοέω . τίς οὖν ἀγαθός εἰμί ; οὐδείς ἀλλά ἤ φρόνησις . τίς δέ ὁ φρόνησις ; . οὐδείς ἀλλά ἤ ἀγαθός ἐπιστήμη . πολύς οὖν ὁ Ζεύς Κόρινθος ἐπί ὁ λόγος αὐτός ἀφικνέομαι . ὁ γάρ ὑπέρομαι περιτροπή , ἵνα μή σκώπτω δοκέω , ἐάω · καίτοι ὁ γε λόγος αὐτός ὅμοιος ἐκεῖνος πάθος καταλαμβάνω . φαίνω γάρ εἰς ὁ ἀγαθός νόησις αὐτός νοέω δέω φρόνησις ὁ δέ αὖ φρόνησις ἐν ὁ περί ἀγαθός ζητέω νόησις , καί πρό ὁ ἕτερος ἀναγκάζω ἀεί ὁ ἕτερος διώκω , ἀπολείπω δέ ἑκάτερος ὁ ὁ πρό αὐτός νοέω δέω ὁ χωρίς νοέω μή δύναμαι . . καί κατά ἄλλος δέ τρόπος εἰμί ὁ οὐκέτι διαστροφή ἀλλά ἐκστροφή αὐτός ὁ λόγος καί ἀπαγωγή τέλειος εἰς ὁ μηδείς καταμανθάνω . οὐσία ἀγαθός τίθημι ὁ εὐλόγιστος ἐκλογή ὁ κατά φύσις · ἐκλογή δέ οὐ εἰμί εὐλόγιστος ὁ μή πρός τις γίγνομαι τέλος , ὡς προλέγω . τίς οὖν οὗτος εἰμί ; οὐδείς ἄλλος , φημί , ἤ ὁ εὐλογιστέω ἐν ὁ ὁ κατά φύσις ἐκλογή . πρῶτος μέν οὖν οἴχομαι καί διαφεύγω ὁ ἔννοια ἀγαθός ὁ γάρ εὐλογιστέω ἐν ὁ ἐκλογή σύμπτωμα δήπουθεν εἰμί , γίγνομαι ἀπό ἕξις ὁ εὐλογιστία · διό οὗτος μέν ἀπό ὁ τέλος , ὁ τέλος δέ οὐ ἄνευ οὗτος ἀναγκάζω νοέω , ἀπολείπω ὁ ἄμφω νόησις . ἔπειτα , ὅς μέγας εἰμί , ὁ μέν δίκαιος λόγος ὁ εὐλόγιστος ἐκλογή ἀγαθός δέω καί ὠφέλιμος καί συνεργός πρός ὁ τέλος ἐκλογή εἰμί · ὁ γάρ ἐκλέγω ὁ μήτε συμφέρω μήτε τίμιος μήτε ὅλος αἱρετός πῶς εὐλόγιστος εἰμί ; εἰμί γάρ , ὡς αὐτός λέγω , εὐλόγιστος ; ἐκλογή ὁ ἀξία ἔχω πρός ὁ εὐδαιμονέω ὁράω τοίνυν , ὡς εἰς πάγκαλος τις καί σεμνός αὐτός ὁ λόγος ἐξήκω κεφάλαιος . εἰμί γάρ , ὡς ἔοικα , τέλος κατά αὐτός ὁ εὐλογιστέω ἐν ὁ ἐκλογή ὁ ἄξιος ἔχω πρός ὁ εὐλογιστέω . ἀλλά οὕτως μέν ἀκούω ὁ ὄνομα ἀλλόκοτος τις φαίνω δεινός , ὦ ἑταῖρος , ὁ φράζω · ἔτι δέ δέω μανθάνω πῶς οὗτος συμβαίνω . προσέχω οὖν σύ μάλα . οὐ γάρ ὁ τυγχάνω εἰμί αἴνιγμα συνίημι ἀκούω δή καί ἀποκρίνω . ἆρα οὖν τέλος εἰμί κατά αὐτός ὁ εὐλογιστέω ἐν ὁ ἐκλογή ὁ κατά φύσις ; λέγω οὕτως . ὁ δέ κατά φύσις πότερος ὡς ἀγαθός ἐκλέγω ἤ ὡς ἀξία τις ἔχω ἤ προαγωγή οὗτος πρός ὁ τέλος ἤ πρός ἕτερος τις ὁ εἰμί ; οὐ νομίζω , ἀλλά πρός τέλος . . ἤδη τοίνυν ἀποκαλύπτω ὁράω ὁ συμβαίνω αὐτός , ὅτι τέλος εἰμί ὁ εὐλογιστέω ἐν ὁ ἐκλογή ὁ ἄξιος ἔχω πρός ὁ εὐλογιστέω · ἄλλος γάρ οὐσία ἀγαθός καί ὁ εὐδαιμονία οὔτε ἔχω φημί οὔτε νοέω ὁ ἀνήρ ἤ ὁ πολυτίμητος εὐλογιστία οὗτος περί ὁ ἐκλογή ὁ ἄξιος ἔχω . ἀλλά οὗτος μέν εἰμί ὁ πρός Ἀντίπατρος οἴομαι λέγω μή πρός ὁ αἵρεσις · ἐκεῖνος γάρ ὑπό Καρνεάδης πιέζω εἰς οὗτος καταδύω ὁ εὑρησιλογία .