plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 45
ἐν δὲ τῇ ψυχῇ τί παθόντες ἤ τίνας πάλιν ἄλλας ὑποθέσεις κοσμοῦντες ἐνδημιουργοῦσι σωμάτων διαφορὰς καὶ ἰδέας ὀλίγου δέω εἰπεῖν ἀπείρους τὸ πλῆθος , οὐκ ἂν ἔχοι τις εἰπεῖν · ἀλλʼ ὅτι τὰς κοινὰς καὶ συνήθεις ἐξοικίζοντες ἐννοίας , μᾶλλον δʼ ὅλως ἀναιροῦντες καὶ διαφθείροντες , ἑτέρας ἐπεισάγουσιν ἀλλοκότους καὶ ξένας . ἄτοπον γὰρ εὖ μάλα τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς κακίας , πρὸς δὲ ταύταις τὰς τέχνας καὶ τὰς μνήμας πάσας , ἔτι δὲ φαντασίας καὶ πάθη καὶ ὁρμὰς καὶ συγκαταθέσεις σώματα ποιουμένους ἐν μηδενὶ φάναι κεῖσθαι μηδʼ ὑπάρχειν τόπον τούτοις , ἕνα δὲ τὸν ἐν τῇ καρδίᾳ πόρον στιγμιαῖον ἀπολιπεῖν , ὅπου τὸ ἡγεμονικὸν συστέλλουσι τῆς ψυχῆς , ὑπὸ τοσούτων σωμάτων κατεχόμενον , ὅσων τοὺς πάνυ δοκοῦντας ἀφορίζειν καὶ ἀποκρίνειν ἕτερον ἑτέρου πολὺ πλῆθος διαπέφευγε . τὸ δὲ μὴ μόνον σώματα ταῦτα ποιεῖν , ἀλλὰ καὶ ζῷα λογικὰ καὶ ζῴων τοσούτων σμῆνος οὐ φίλιον οὐδʼ ἥμερον , ἀλλʼ ὄχλον ἀντιστάτην κακίαις καὶ πολέμιον νοῦν ἔχοντας , ἀποφαίνειν ἕκαστον ἡμῶν παράδεισον ἢ μάνδραν ἢ δούρειον ἵππον τί ἄν τις ἃ πλάττουσιν οὗτοι διανοηθείη καὶ προσαγορεύσειεν;ʼ ὑπερβολὴ τίς ἐστιν ὀλιγωρίας καὶ παρανομίας εἰς τὴν ἐνάργειαν καὶ τὴν συνήθειαν . οἱ δʼ οὐ μόνον τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς κακίας ζῷα εἶναι λέγουσιν οὐδὲ τὰ πάθη μόνον ὀργὰς καὶ φθόνους καὶ λύπας καὶ ἐπιχαιρεκακίας , οὐδὲ καταλήψεις καὶ φαντασίας καὶ ἀγνοίας οὐδὲ τὰς τέχνας ζῷα , τὴν σκυτοτομικὴν τὴν χαλκοτυπικήν · ἀλλὰ πρὸς τούτοις ἔτι καὶ τὰς ἐνεργείας σώματα καὶ ζῷα ποιοῦσι , τὸν περίπατον ζῷον τὴν ὄρχησιν τὴν ὑπόδεσιν τὴν προσαγόρευσιν τὴν λοιδορίαν ἕπεται δὲ τούτοις καὶ γέλωτα ζῷον εἶναι καὶ κλαυθμόν · εἰ δὲ ταῦτα , καὶ βῆχα καὶ πταρμὸν καὶ στεναγμὸν πτύσιν τε πάντως καὶ ἀπόμυξιν καὶ τὰ λοιπά · ἔνδηλα γάρ ἐστι . καὶ μὴ δυσχεραινέτωσαν ἐπὶ ταῦτʼ ἀγόμενοι τῷ κατὰ μικρὸν λόγῳ , Χρυσίππου μνημονεύοντες ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Φυσικῶν Ζητημάτων οὕτω προσάγοντος οὐχ ἡ μὲν νὺξ σῶμʼ ἐστίν , ἡ δʼ ἑσπέρα καὶ ὁ ὄρθρος καὶ τὸ μέσον τῆς νυκτὸς σώματʼ οὔκ ἐστιν · οὐδʼ ἡ μὲν ἡμέρα σῶμʼ ἐστὶν οὐχὶ δὲ καὶ ἡ νουμηνία σῶμα καὶ ἡ δεκάτη καὶ πεντεκαιδεκάτη καὶ ἡ τριακὰς καὶ ὁ μὴν σῶμʼ ἐστὶ καὶ τὸ θέρος καὶ τὸ φθινόπωρον καὶ ὁ ἐνιαυτός
Lemmas: ἐν δέ ὁ ψυχή τίς πάσχω ἤ τίς πάλιν ἄλλος ὑπόθεσις κοσμέω ἐνδημιουργέω σῶμα διαφορά καί ἰδέα ὀλίγος δέω λέγω ἄπειρος ὁ πλῆθος , οὐ ἄν ἔχω τις λέγω · ἀλλά ὅτι ὁ κοινός καί συνήθης ἐξοικίζω ἔννοια , μάλα δέ ὅλος ἀναιρέω καί διαφθείρω , ἕτερος ἐπεισάγω ἀλλόκοτος καί ξένος . ἄτοπος γάρ εὖ μάλα ὁ ἀρετή καί ὁ κακία , πρός δέ οὗτος ὁ τέχνη καί ὁ μνήμη πᾶς , ἔτι δέ φαντασία καί πάθος καί ὁρμή καί συγκατάθεσις σῶμα ποιέω ἐν μηδείς φημί κεῖμαι μηδέ ὑπάρχω τόπος οὗτος , εἷς δέ ὁ ἐν ὁ καρδία πόρος στιγμιαῖος ἀπολείπω , ὅπου ὁ ἡγεμονικός συστέλλω ὁ ψυχή , ὑπό τοσοῦτος σῶμα κατέχω , ὅσος ὁ πάνυ δοκέω ἀφορίζω καί ἀποκρίνω ἕτερος ἕτερος πολύς πλῆθος διαφεύγω . ὁ δέ μή μόνος σῶμα οὗτος ποιέω , ἀλλά καί ζῷον λογικός καί ζῷον τοσοῦτος σμῆνος οὐ φίλιος οὐδέ ἥμερος , ἀλλά ὄχλος ἀντιστάτης κακία καί πολέμιος νόος ἔχω , ἀποφαίνω ἕκαστος ἐγώ παράδεισος ἤ μάνδρα ἤ δούρειος ἵππος τίς ἄν τις ὅς πλήσσω οὗτος διανοέω καί προσαγορεύω ὑπερβολή τίς εἰμί ὀλιγωρία καί παρανομία εἰς ὁ ἐνάργεια καί ὁ συνήθεια . ὁ δέ οὐ μόνος ὁ ἀρετή καί ὁ κακία ζῷον εἰμί λέγω οὐδέ ὁ πάθος μόνος ὀργή καί φθόνος καί λύπη καί ἐπιχαιρεκακία , οὐδέ κατάληψις καί φαντασία καί ἄγνοια οὐδέ ὁ τέχνη ζῷον , ὁ σκυτοτομικός ὁ χαλκοτυπική · ἀλλά πρός οὗτος ἔτι καί ὁ ἐνέργεια σῶμα καί ζῷον ποιέω , ὁ περίπατος ζῷον ὁ ὄρχησις ὁ ὑπόδεσις ὁ προσαγόρευσις ὁ λοιδορία ἕπομαι δέ οὗτος καί γέλως ζῷον εἰμί καί κλαυθμός · εἰ δέ οὗτος , καί βήξ καί πταρμός καί στεναγμός πτύσις τε πάντως καί ἀπόμυξις καί ὁ λοιπός · ἔνδηλος γάρ εἰμί . καί μή δυσχεραίνω ἐπί οὗτος ἄγω ὁ κατά μικρός λόγος , Χρύσιππος μνημονεύω ἐν ὁ πρῶτος ὁ Φυσικός Ζήτημα οὕτως προσάγω οὐ ὁ μέν νύξ σῶμα εἰμί , ὁ δέ ἑσπέρα καί ὁ ὄρθρος καί ὁ μέσος ὁ νύξ σῶμα οὐ εἰμί · οὐδέ ὁ μέν ἡμέρα σῶμα εἰμί οὐ δέ καί ὁ νουμηνία σῶμα καί ὁ δεκάτη καί πεντεκαιδέκατος καί ὁ τριακάς καί ὁ μείς σῶμα εἰμί καί ὁ θέρος καί ὁ φθινόπωρον καί ὁ ἐνιαυτός