plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 44
παρίημι δὲ πολλὰς ἀτοπίας αὐτῶν τῶν παρὰ τὴν ἔννοιαν ἐφαπτόμενος . ὁ τοίνυν περὶ αὐξήσεως λόγος ; ἐστὶ μὲν ἀρχαῖος · ἠρώτηται γάρ , ὥς φησι Χρύσιππος , ὑπʼ Ἐπιχάρμου · τῶν δʼ ἐν Ἀκαδημείᾳ οἰομένων μὴ πάνυ ῥᾴδιον μηδʼ αὐτόθεν ἕτοιμον εἶναι τὴν ἀπορίαν , πολλὰ κατῃτιᾶσθαι κατεβόησαν , ὡς τὰς προλήψεις ἀναιρούντων καὶ παρὰ τὰς ἐννοίας φυλάττουσιν , ἀλλὰ καὶ τὴν αἴσθησιν προσδιαστρέφουσιν . ὁ μὲν γὰρ λόγος ἁπλοῦς ἐστι καὶ τὰ λήμματα συγχωροῦσιν οὗτοι , τὰς μὲν ἐν μέρει πάσας οὐσίας ῥεῖν καὶ φέρεσθαι , τὰ μὲν ἐξ αὑτῶν μεθιείσας τὰ δέ ποθεν ἐπιόντα προσδεχομένας · οἷς δὲ πρόσεισι καὶ ἄπεισιν ἀριθμοῖς ἢ πλήθεσι ταὐτὰ , μὴ διαμένειν , ἀλλʼ ἕτερα γίγνεσθαι ταῖς εἰρημέναις προσόδοις , ἐξαλλαγὴν τῆς οὐσίας λαμβανούσης αὐξήσεις δὲ καὶ φθίσεις οὐ κατὰ δίκην ὑπὸ συνηθείας ἐκνενικῆσθαι τὰς μεταβολὰς ταύτας λέγεσθαι , γενέσεις καὶ φθορὰς μᾶλλον αὐτὰς ὀνομάζεσθαι προσῆκον , ὅτι τοῦ καθεστῶτος εἰς ἕτερον ἐκβιβάζουσι τὸ δʼ αὔξεσθαι καὶ τὸ μειοῦσθαι πάθη σώματός ἐστιν ὑποκειμένου καὶ διαμένοντος . οὕτω δέ πως τούτων λεγομένων καὶ τιθεμένων , τί ἀξιοῦσιν οἱ πρόδικοι τῆς ἐναργείας οὗτοι καὶ κανόνες τῶν ἐννοιῶν ; ἕκαστον ἡμῶν δίδυμον εἶναι καὶ διφυᾶ καὶ διττόν · οὐχ ὥσπερ οἱ ποιηταὶ τοὺς Μολιονίδας τοῖς μὲν ἡνωμένους μέρεσι τοῖς δʼ ἀποκρινομένους , ἀλλὰ δύο σώματα ταὐτὸν ἔχοντα χρῶμα , ταὐτὸν δὲ σχῆμα , ταὐτὸν δὲ βάρος καὶ τόπον ὑπὸ μηδενὸς ἀνθρώπων ὁρώμενα πρότερον · ἀλλʼ οὗτοι μόνον εἶδον τὴν σύνθεσιν ταύτην καὶ διπλόην καὶ ἀμφιβολίαν , ὡς δύο ἡμῶν ἕκαστός ἐστιν ὑποκείμενα , τὸ μὲν οὐσία τὸ δὲ ποιότης · καὶ τὸ μὲν ἀεὶ ῥεῖ καὶ φέρεται , μήτʼ αὐξόμενον μήτε μειούμενον μήθʼ ὅλως οἷόν ἐστι διαμένον , τὸ δὲ διαμένει καὶ αὐξάνεται καὶ μειοῦται , καὶ πάντα πάσχει τἀναντία θατέρῳ , συμπεφυκὸς καὶ συνηρμοσμένον καὶ συγκεχυμένον καὶ τῆς διαφορᾶς τῇ αἰσθήσει μηδαμοῦ παρέχον ἅψασθαι . καίτοι λέγεται μὲν ὁ Λυγκεὺς ἐκεῖνος διὰ πέτρας καὶ διὰ δρυὸς ὁρᾶν · ἑώρα δέ τις ἀπὸ σκοπῆς ἐν Σικελίᾳ καθεζόμενος τὰς Καρχηδονίων ἐκ τοῦ λιμένος ναῦς ἐκπλεούσας , ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἀπεχούσας δρόμον · οἱ δὲ περὶ Καλλικράτη καὶ Μυρμηκίδην λέγονται δημιουργεῖν ἅρματα μυίας πτεροῖς καλυπτόμενα καὶ διατορεύειν ἐν σησάμῳ γράμμασιν ἔπη τῶν Ὁμήρου · ταύτην δὲ τὴν ἐν ἡμῖν ἑτερότητα καὶ διαφορὰν οὐδεὶς διεῖλεν οὐδὲ διέστησεν · οὐδʼ ἡμεῖς ᾐσθόμεθα διττοὶ γεγονότες καὶ τῷ μὲν ἀεὶ ῥέοντες μέρει τῷ δʼ ἀπὸ γενέσεως ἄχρι τελευτῆς οἱ αὐτοὶ διαμένοντες . ἁπλούστερον δὲ ποιοῦμαι τὸν λόγον ἐπεὶ τέσσαρά γε ποιοῦσιν ὑποκείμενα · περὶ ἕκαστον , μᾶλλον δὲ τέσσαρʼ ἕκαστον ἡμῶν · ἀρκεῖ δὲ καὶ τὰ δύο πρὸς τὴν ἀτοπίαν , εἴ γε τοῦ μὲν Πενθέως ἀκούοντες ἐν τῇ τραγῳδίᾳ λέγοντος ὡς δύο μὲν ἡλίους ὁρᾷ , διττὰς δὲ Θήβας οὐχ ὁρᾶν αὐτὸν ἀλλὰ παρορᾶν λέγομεν , ἐκτρεπόμενον καὶ παρακινοῦντα τοῖς λογισμοῖς · τούτους δʼ οὐ μίαν πόλιν , ἀλλὰ πάντας ἀνθρώπους καὶ ζῷα καὶ δένδρα πάντα καὶ σκεύη καὶ ὄργανα καὶ ἱμάτια διττὰ καὶ διφυᾶ τιθεμένους οὐ χαίρειν ἐῶμεν , ὡς παρανοεῖν ἡμᾶς μᾶλλον ἢ νοεῖν ἀναγκάζοντας ; ἐνταῦθα μὲν οὖν ἴσως αὐτοῖς συγγνωστέον πλάττουσιν ἑτέρας φύσεις ὑποκειμένων · ἄλλη γὰρ οὐδεμία φαίνεται μηχανὴ φιλοτιμουμένοις σῶσαι καὶ διαφυλάξαι τὰς αὐξήσεις .
Lemmas: παρίημι δέ πολύς ἀτοπία αὐτός ὁ παρά ὁ ἔννοια ἐφάπτω . ὁ τοίνυν περί αὔξησις λόγος ; εἰμί μέν ἀρχαῖος · ἐρωτάω γάρ , ὡς φημί Χρύσιππος , ὑπό Ἐπίχαρμος · ὁ δέ ἐν Ἀκαδήμεια οἴομαι μή πάνυ ῥᾴδιος μηδέ αὐτόθεν ἑτοῖμος εἰμί ὁ ἀπορία , πολύς καταιτιάομαι καταβοάω , ὡς ὁ πρόληψις ἀναιρέω καί παρά ὁ ἔννοια φυλάσσω , ἀλλά καί ὁ αἴσθησις προσδιαστρέφω . ὁ μέν γάρ λόγος ἁπλόος εἰμί καί ὁ λῆμμα συγχωρέω οὗτος , ὁ μέν ἐν μέρος πᾶς οὐσία ῥέω καί φέρω , ὁ μέν ἐκ ἑαυτοῦ μεθίημι ὁ δέ ποθεν ἐπέρχομαι προσδέχομαι · ὅς δέ προσέρχομαι καί ἄπειμι ἀριθμός ἤ πλῆθος αὐτός , μή διαμένω , ἀλλά ἕτερος γίγνομαι ὁ λέγω πρόσοδος , ἐξαλλαγή ὁ οὐσία λαμβάνω αὔξησις δέ καί φθίσις οὐ κατά δίκη ὑπό συνήθεια ἐκνικάω ὁ μεταβολή οὗτος λέγω , γένεσις καί φθορά μάλα αὐτός ὀνομάζω προσήκω , ὅτι ὁ καθίστημι εἰς ἕτερος ἐκβιβάζω ὁ δέ αὐξάνω καί ὁ μειόω πάθος σῶμα εἰμί ὑπόκειμαι καί διαμένω . οὕτως δέ πως οὗτος λέγω καί τίθημι , τίς ἀξιόω ὁ πρόδικος ὁ ἐνάργεια οὗτος καί κανών ὁ ἔννοια ; ἕκαστος ἐγώ δίδυμος εἰμί καί διφυής καί δισσός · οὐ ὥσπερ ὁ ποιητής ὁ Μολιονίδης ὁ μέν ἑνόω μέρος ὁ δέ ἀποκρίνω , ἀλλά δύο σῶμα αὐτός ἔχω χρῶμα , αὐτός δέ σχῆμα , αὐτός δέ βάρος καί τόπος ὑπό μηδείς ἄνθρωπος ὁράω πρότερος · ἀλλά οὗτος μόνος ὁράω ὁ σύνθεσις οὗτος καί διπλόη καί ἀμφιβολία , ὡς δύο ἐγώ ἕκαστος εἰμί ὑπόκειμαι , ὁ μέν οὐσία ὁ δέ ποιότης · καί ὁ μέν ἀεί ῥέω καί φέρω , μήτε αὐξάνω μήτε μειόω μήτε ὅλος οἷος εἰμί διαμένω , ὁ δέ διαμένω καί αὐξάνω καί μειόω , καί πᾶς πάσχω ἐναντίος ἕτερος , συμφύω καί συναρμόζω καί συγχέω καί ὁ διαφορά ὁ αἴσθησις μηδαμοῦ παρέχω ἅπτω . καίτοι λέγω μέν ὁ Λυγκεύς ἐκεῖνος διά πέτρα καί διά δρῦς ὁράω · ὁράω δέ τις ἀπό σκοπή ἐν Σικελία καθέζομαι ὁ Καρχηδόνιος ἐκ ὁ λιμήν ναῦς πλέω , ἡμέρα καί νύξ ἀπέχω δρόμος · ὁ δέ περί Καλλικράτης καί Μυρμηκίδης λέγω δημιουργέω ἅρμα μυῖα πτερόν καλύπτω καί διατορεύω ἐν σήσαμον γράμμα ἔπος ὁ Ὅμηρος · οὗτος δέ ὁ ἐν ἐγώ ἑτερότης καί διαφορά οὐδείς διαιρέω οὐδέ διΐστημι · οὐδέ ἐγώ αἰσθάνομαι δισσός γίγνομαι καί ὁ μέν ἀεί ῥέω μέρος ὁ δέ ἀπό γένεσις ἄχρι τελευτή ὁ αὐτός διαμένω . ἁπλόος δέ ποιέω ὁ λόγος ἐπεί τέσσαρες γε ποιέω ὑπόκειμαι · περί ἕκαστος , μάλα δέ τέσσαρες ἕκαστος ἐγώ · ἀρκέω δέ καί ὁ δύο πρός ὁ ἀτοπία , εἰ γε ὁ μέν Πενθεύς ἀκούω ἐν ὁ τραγῳδία λέγω ὡς δύο μέν ἥλιος ὁράω , δισσός δέ Θῆβαι οὐ ὁράω αὐτός ἀλλά παροράω λέγω , ἐκτρέπω καί παρακινέω ὁ λογισμός · οὗτος δέ οὐ εἷς πόλις , ἀλλά πᾶς ἄνθρωπος καί ζῷον καί δένδρον πᾶς καί σκεῦος καί ὄργανον καί ἱμάτιον δισσός καί διφυής τίθημι οὐ χαίρω ἐάω , ὡς παρανοέω ἐγώ μάλα ἤ νοέω ἀναγκάζω ; ἐνταῦθα μέν οὖν ἴσως αὐτός συγγνωστέος πλήσσω ἕτερος φύσις ὑπόκειμαι · ἄλλος γάρ οὐδείς φαίνω μηχανή φιλοτιμέομαι σῴζω καί διαφυλάσσω ὁ αὔξησις .