plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 42
ἡ μὲν οὖν τοῦ χρόνου νόησις αὐτοῖς οἷον ὕδατος περίδραξις , ὅσῳ μᾶλλον πιέζεται , διαρρέοντος καὶ διολισθάνοντος · τὰ δὲ τῶν πράξεων καὶ κινήσεων τὴν πᾶσαν ἔχει σύγχυσιν τῆς ἐναργείας ἀνάγκη γάρ , εἰ τοῦ νῦν τὸ μὲν εἰς τὸ παρῳχημένον τὸ δʼ εἰς τὸ μέλλον διαιρεῖται , καὶ τοῦ κινουμένου κατὰ τὸ νῦν τὸ μὲν κεκινῆσθαι τὸ δὲ κινήσεσθαι πέρας δὲ κινήσεως ἀνῃρῆσθαι καὶ ἀρχὴν μηδενὸς δʼ ἔργου πρῶτον γεγονέναι μηδʼ ἔσχατον ἔσεσθαι μηδέν , τῷ χρόνῳ τῶν πράξεων συνδιανεμομένων . ὡς γὰρ τοῦ ἐνεστῶτος χρόνου τὸ μὲν παρῳχῆσθαι τὸ δὲ μέλλειν λέγουσιν , οὕτω τοῦ πραττομένου τὸ μὲν πεπρᾶχθαι τὸ δὲ πραχθήσεσθαι . πότε τοίνυν ἔσχεν ἀρχὴν πότε δʼ ἕξει τελευτὴν τὸ ἀριστᾶν τὸ γράφειν τὸ βαδίζειν , εἰ πᾶς μὲν ὁ ἀριστῶν ἠρίστησε καὶ ἀριστήσει πᾶς δʼ ὁ βαδίζων ἐβάδιζε καὶ βαδιεῖται ; τὸ δὲ δεινῶν , φασί , δεινότατον , εἰ τῷ ζῶντι τὸ ἐζηκέναι καὶ ζήσεσθαι συμβέβηκεν , οὔτʼ ἀρχὴν ἔσχε τὸ ζῆν οὔθʼ ἕξει πέρας · ἀλλʼ ἕκαστος ἡμῶν ὡς ἔοικε γέγονε μὴ ἀρξάμενος τοῦ ζῆν καὶ τεθνήξεται μὴ παυσάμενος . εἰ γὰρ οὐδέν ἐστιν ἔσχατον μέρος ἀλλʼ ἀεί τι τῷ ζῶντι τοῦ παρόντος εἰς τὸ μέλλον περίεστιν , οὐδέποτε γίγνεται ψεῦδος τὸ ζήσεσθαι Σωκράτη · ἀλλʼ ὁσάκις ἀληθὲς ἔσται τὸ ζῇ Σωκράτης , ἐπὶ τοσοῦτον ψεῦδος τὸ τέθνηκε Σωκράτης ὥστʼ , εἰ τὸ ζήσεται Σωκράτης ἀληθές ἐστιν ἐν ἀπείροις χρόνου μέρεσιν , ἐν οὐδενὶ χρόνου μέρει τὸ τέθνηκε Σωκράτης ἀληθὲς ἔσται . καίτοι τί πέρας ἂν ἔργου γένοιτο ; ποῦ δʼ ἂν λήξειε τὸ πραττόμενον , ἄν , ὁσάκις ἀληθές ἐστι τὸ πράττεται , τοσαυτάκις ἀληθὲς καὶ τὸ πραχθήσεται ; ψεύσεται γὰρ ὁ λέγων περὶ τοῦ γράφοντος καὶ διαλεγομένου Πλάτωνος , ὅτι παύσεταί ποτε Πλάτων διαλεγόμενος , εἰ μηδέποτε ψεῦδός ἐστι τὸ διαλεχθήσεται περὶ τοῦ διαλεγομένου καὶ τὸ γράψει περὶ τοῦ γράφοντος . ἔτι τοίνυν τοῦ γιγνομένου μέρος οὐδὲν ἐστιν , ὅπερ οὐκ ἤτοι γεγονός ἐστιν ἢ γενησόμενον καὶ παρεληλυθὸς ἢ μέλλον · γεγονότος δὲ καὶ γεγενημένου καὶ παρῳχημένου καὶ μέλλοντος αἴσθησις οὐκ ἔστιν · οὐδενὸς οὖν ἁπλῶς αἴσθησίς ἐστιν . οὔτε γὰρ ὁρῶμεν τὸ παρῳχημένον ἢ τὸ μέλλον οὔτʼ ἀκούομεν οὔτʼ ἄλλην τινὰ λαμβάνομεν αἴσθησιν τῶν γεγονότων ἢ γενησομένων · οὐδὲν οὖν , οὐδʼ ἂν παρῇ τι , αἰσθητόν ἐστιν , εἰ τοῦ παρόντος ἀεὶ τὸ μὲν μέλλει τὸ δὲ παρῴχηκε καὶ τὸ μὲν γεγονός ἐστι τὸ δὲ γενησόμενον .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ὁ χρόνος νόησις αὐτός οἷος ὕδωρ περίδραξις , ὅσος μάλα πιέζω , διαρρέω καί διολισθάνω · ὁ δέ ὁ πρᾶξις καί κίνησις ὁ πᾶς ἔχω σύγχυσις ὁ ἐνάργεια ἀνάγκη γάρ , εἰ ὁ νῦν ὁ μέν εἰς ὁ παροίχομαι ὁ δέ εἰς ὁ μέλλω διαιρέω , καί ὁ κινέω κατά ὁ νῦν ὁ μέν κινέω ὁ δέ κινέω πέρας δέ κίνησις ἀναιρέω καί ἀρχή μηδείς δέ ἔργον πρῶτος γίγνομαι μηδέ ἔσχατος εἰμί μηδείς , ὁ χρόνος ὁ πρᾶξις συνδιανέμω . ὡς γάρ ὁ ἐνίστημι χρόνος ὁ μέν παροίχομαι ὁ δέ μέλλω λέγω , οὕτως ὁ πράσσω ὁ μέν πράσσω ὁ δέ πράσσω . πότε τοίνυν ἔχω ἀρχή πότε δέ ἔχω τελευτή ὁ ἀριστάω ὁ γράφω ὁ βαδίζω , εἰ πᾶς μέν ὁ ἀριστάω ἀριστάω καί ἀριστάω πᾶς δέ ὁ βαδίζω βαδίζω καί βαδίζω ; ὁ δέ δεινός , φημί , δεινός , εἰ ὁ ζάω ὁ γιζήσκω καί ζάω συμβαίνω , οὔτε ἀρχή ἔχω ὁ ζάω οὔτε ἔχω πέρας · ἀλλά ἕκαστος ἐγώ ὡς ἔοικα γίγνομαι μή ἄρχω ὁ ζάω καί θνῄσκω μή παύω . εἰ γάρ οὐδείς εἰμί ἔσχατος μέρος ἀλλά ἀεί τις ὁ ζάω ὁ πάρειμι εἰς ὁ μέλλω περίειμι , οὐδέποτε γίγνομαι ψεῦδος ὁ ζάω Σωκράτης · ἀλλά ὁσάκις ἀληθής εἰμί ὁ ζάω Σωκράτης , ἐπί τοσοῦτος ψεῦδος ὁ θνῄσκω Σωκράτης ὥστε , εἰ ὁ ζάω Σωκράτης ἀληθής εἰμί ἐν ἄπειρος χρόνος μέρος , ἐν οὐδείς χρόνος μέρος ὁ θνῄσκω Σωκράτης ἀληθής εἰμί . καίτοι τίς πέρας ἄν ἔργον γίγνομαι ; ποῦ δέ ἄν λέγω ὁ πράσσω , ἐάν , ὁσάκις ἀληθής εἰμί ὁ πράσσω , τοσαυτάκις ἀληθής καί ὁ πράσσω ; ψεύδω γάρ ὁ λέγω περί ὁ γράφω καί διαλέγω Πλάτων , ὅτι παύω ποτέ Πλάτων διαλέγω , εἰ μηδέποτε ψεῦδος εἰμί ὁ διαλέγω περί ὁ διαλέγω καί ὁ γράφω περί ὁ γράφω . ἔτι τοίνυν ὁ γίγνομαι μέρος οὐδείς εἰμί , ὅς οὐ ἤτοι γίγνομαι εἰμί ἤ γίγνομαι καί παρέρχομαι ἤ μέλλω · γίγνομαι δέ καί γίγνομαι καί παροίχομαι καί μέλλω αἴσθησις οὐ εἰμί · οὐδείς οὖν ἁπλῶς αἴσθησις εἰμί . οὔτε γάρ ὁράω ὁ παροίχομαι ἤ ὁ μέλλω οὔτε ἀκούω οὔτε ἄλλος τις λαμβάνω αἴσθησις ὁ γίγνομαι ἤ γίγνομαι · οὐδείς οὖν , οὐδέ ἐάν παρέρχομαι τις , αἰσθητός εἰμί , εἰ ὁ πάρειμι ἀεί ὁ μέν μέλλω ὁ δέ παροͅχάω καί ὁ μέν γίγνομαι εἰμί ὁ δέ γίγνομαι .