ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 3
Ἐγώ μοι δοκῶ τήμερον , ὦ Διαδούμενε , ποικίλος τις ἄνθρωπος γεγονέναι καὶ παντοδαπός · ἄρτι μὲν γὰρ ἀπολογίας δεόμενος προσῄειν ταπεινὸς καὶ τεθορυβημένος · νῦν δὲ μεταβάλλομαι πρὸς τὴν κατηγορίαν καὶ βούλομαι ἀπολαῦσαι τῆς ἀμύνης , ἐλεγχομένους εἰς ταὐτὸν τοὺς ἄνδρας ἐπιδών , τὸ παρὰ τὰς ἐννοίας καὶ τὰς προλήψεις τὰς κοινὰς φιλοσοφεῖν , ἀφʼ ὧν μάλιστα τὴν αἵρεσιν , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀνα δοκοῦσι , καὶ μόνην ὁμολογεῖν τῇ φύσει λέγουσιν . Ἆρʼ οὖν ἐπὶ τὰ κοινὰ πρῶτα καὶ περιβόητα βαδιστέον , ἃ δὴ παράδοξα καὶ αὐτοὶ μετʼ εὐκολίας δεχόμενοι τὴν ἀτοπίαν ἐπονομάζουσι , τοὺς μόνους βασιλεῖς καὶ μόνους πλουσίους καὶ καλοὺς αὐτῶν καὶ πολίτας ; καὶ δικαστὰς ; μόνους ; ἢ ταυτὶ μὲν εἰς τὴν τῶν ἑώλων καὶ ψυχρῶν ἀγορὰν βούλει παρῶμεν , ἐν δὲ τοῖς ὡς ἔνι μάλιστα πραγματικοῖς καὶ μετὰ σπουδῆς λεγομένοις ποιησώμεθα τοῦ λόγου τὸν ἐξετασμόν ; Ἐμοὶ γοῦν ἥδιον οὕτως · τῶν γὰρ πρὸς ἐκεῖνα γενομένων ἐλέγχων τίς οὐκ ἤδη διάπλεώς ἐστιν ;
Lemmas: ἐγώ ἐγώ δοκέω σήμερον , ὦ Διαδούμενος , ποικίλος τις ἄνθρωπος γίγνομαι καί παντοδαπός · ἄρτι μέν γάρ ἀπολογία δέω προσέρχομαι ταπεινός καί θορυβέω · νῦν δέ μεταβάλλω πρός ὁ κατηγορία καί βούλομαι ἀπολαύω ὁ ἄμυνα , ἐλέγχω εἰς αὐτός ὁ ἀνήρ ἐφοράω , ὁ παρά ὁ ἔννοια καί ὁ πρόληψις ὁ κοινός φιλοσοφέω , ἀπό ὅς μάλα ὁ αἵρεσις , ὥσπερ ἐπί ὁ ἀνα δοκέω , καί μόνος ὁμολογέω ὁ φύσις λέγω . ἆρα οὖν ἐπί ὁ κοινός πρῶτος καί περιβόητος βαδίζω , ὅς δή παράδοξος καί αὐτός μετά εὐκολία δέχομαι ὁ ἀτοπία ἐπονομάζω , ὁ μόνος βασιλεύς καί μόνος πλούσιος καί καλός αὐτός καί πολίτης ; καί δικαστής ; μόνος ; ἤ οὗτος μέν εἰς ὁ ὁ ἕωλος καί ψυχρός ἀγορά βούλομαι πάρειμι , ἐν δέ ὁ ὡς ἔνειμι μάλα πραγματικός καί μετά σπουδή λέγω ποιέω ὁ λόγος ὁ ἐξετασμός ; ἐγώ γοῦν ἡδύς οὕτως · ὁ γάρ πρός ἐκεῖνος γίγνομαι ἔλεγχος τίς οὐ ἤδη διάπλεως εἰμί ;
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 4
ἤδη τοίνυν αὐτὸ τοῦτο σκόπει πρῶτον , εἰ κατὰ τὰς κοινάς ἐστιν ἐννοίας ὁμολογεῖν τῇ φύσει τοὺς τὰ κατὰ φύσιν ἀδιάφορα νομίζοντας , καὶ μήτʼ ὑγίειαν μήτʼ εὐεξίαν μήτε κάλλος μήτʼ ἰσχὺν ἡγουμένους αἱρετὰ μήδʼ ὠφέλιμα μηδὲ λυσιτελῆ μηδὲ συμπληρωτικὰ τῆς κατὰ φύσιν τελειότητος · μήτε τἀναντία φευκτὰ καὶ βλαβερά , πηρώσεις ἀλγηδόνας αἴσχη νόσους · ὧν αὐτοὶ λέγουσι πρὸς ἃ μὲν ἀλλοτριοῦν πρὸς ἃ δʼ οἰκειοῦν ἡμᾶς τὴν φύσιν · εὖ μάλα καὶ τούτου παρὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν ὄντος , οἰκειοῦν πρὸς τὰ μὴ συμφέροντα μηδʼ ἀγαθὰ τὴν φύσιν καὶ ἀλλοτριοῦν πρὸς τὰ μὴ κακὰ μηδὲ βλάπτοντα · καὶ ὃ μεῖζόν ἐστιν , οἰκειοῦν ἐπὶ τοσοῦτο καὶ ἀλλοτριοῦν , ὥστε τῶν μὲν μὴ τυγχάνοντας τοῖς δὲ περιπίπτοντας , εὐλόγως ἐξάγειν τοῦ ζῆν ἑαυτοὺς καὶ τὸν βίον ἀπολέγεσθαι .
Lemmas: ἤδη τοίνυν αὐτός οὗτος σκοπέω πρῶτος , εἰ κατά ὁ κοινός εἰμί ἔννοια ὁμολογέω ὁ φύσις ὁ ὁ κατά φύσις ἀδιάφορος νομίζω , καί μήτε ὑγίεια μήτε εὐεξία μήτε κάλλος μήτε ἰσχύς ἡγέομαι αἱρετός μηδέ ὠφέλιμος μηδέ λυσιτελής μηδέ συμπληρωτικός ὁ κατά φύσις τελειότης · μήτε ἐναντίος φευκτός καί βλαβερός , πήρωσις ἀλγηδών αἶσχος νόσος · ὅς αὐτός λέγω πρός ὅς μέν ἀλλοτριόω πρός ὅς δέ οἰκειόω ἐγώ ὁ φύσις · εὖ μάλα καί οὗτος παρά ὁ κοινός ἔννοια εἰμί , οἰκειόω πρός ὁ μή συμφέρω μηδέ ἀγαθός ὁ φύσις καί ἀλλοτριόω πρός ὁ μή κακός μηδέ βλάπτω · καί ὅς μέγας εἰμί , οἰκειόω ἐπί τοσοῦτος καί ἀλλοτριόω , ὥστε ὁ μέν μή τυγχάνω ὁ δέ περιπίπτω , εὔλογος ἐξάγω ὁ ζάω ἑαυτοῦ καί ὁ βίος ἀπολέγω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 5
νομίζω δʼ ἐγὼ κἀκεῖνο παρὰ τὴν ἔννοιαν λέγεσθαι , τὸ τὴν μὲν φύσιν αὐτὴν ἀδιάφορον εἶναι τὸ δὲ τῇ φύσει ὁμολογεῖν ἀγαθὸν μέγιστον . οὐδὲ τῷ κατακολουθεῖν ἀστεῖον οὐδὲ τῷ πείθεσθαι σπουδαῖον , εἰ σπουδαῖος εἴη καὶ ἀστεῖος ὁ νόμος καὶ ὁ λόγος καὶ τοῦτο μὲν ἔλαττον εἰ δέ , ὡς Χρύσιππος ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τοῦ Προτρέπεσθαι γέγραφεν , ἐν τῷ κατʼ ἀρετὴν βιοῦν μόνον ἐστὶ τὸ εὐδαιμόνως , τῶν ἄλλων , φησίν , οὐδὲν ὄντων πρὸς ἡμᾶς οὐδʼ εἰς τοῦτο συνεργούντων οὐ μόνον οὔκ ἐστιν ἀδιάφορος ἡ φύσις , ἀλλʼ ἀνόητος καὶ ἀπόπληκτος , οἰκειοῦσα ἡμᾶς πρὸς τὰ μηδὲν πρὸς ἡμᾶς · ἀνόητοι δὲ καὶ ἡμεῖς εὐδαιμονίαν ἡγούμενοι τὸ τῇ φύσει ὁμολογεῖν ἀγούσῃ πρὸς τὰ μηδὲν συνεργοῦντα πρὸς εὐδαιμονίαν . καίτοι τί μᾶλλόν ἐστι κατὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν ἢ καθάπερ τὰ αἱρετὰ πρὸς τὸ ὠφελίμως , οὕτω τὰ κατὰ φύσιν πρὸς τὸ ζῆν κατὰ φύσιν ; οἱ δʼ οὐχ οὕτω λέγουσιν , ἀλλὰ τὸ ζῆν κατὰ φύσιν τέλος εἶναι τιθέμενοι τὰ κατὰ φύσιν ἀδιάφορα εἶναι νομίζουσιν .
Lemmas: νομίζω δέ ἐγώ ἐκεῖνος παρά ὁ ἔννοια λέγω , ὁ ὁ μέν φύσις αὐτός ἀδιάφορος εἰμί ὁ δέ ὁ φύσις ὁμολογέω ἀγαθός μέγας . οὐδέ ὁ κατακολουθέω ἀστεῖος οὐδέ ὁ πείθω σπουδαῖος , εἰ σπουδαῖος εἰμί καί ἀστεῖος ὁ νόμος καί ὁ λόγος καί οὗτος μέν ἐλαχύς εἰ δέ , ὡς Χρύσιππος ἐν ὁ πρῶτος περί ὁ Προτρέπω γράφω , ἐν ὁ κατά ἀρετή βιόω μόνος εἰμί ὁ εὐδαίμων , ὁ ἄλλος , φημί , οὐδείς εἰμί πρός ἐγώ οὐδέ εἰς οὗτος συνεργέω οὐ μόνος οὐ εἰμί ἀδιάφορος ὁ φύσις , ἀλλά ἀνόητος καί ἀπόπληκτος , οἰκειόω ἐγώ πρός ὁ μηδείς πρός ἐγώ · ἀνόητος δέ καί ἐγώ εὐδαιμονία ἡγέομαι ὁ ὁ φύσις ὁμολογέω ἄγω πρός ὁ μηδείς συνεργέω πρός εὐδαιμονία . καίτοι τίς μάλα εἰμί κατά ὁ κοινός ἔννοια ἤ καθά ὁ αἱρετός πρός ὁ ὠφέλιμος , οὕτως ὁ κατά φύσις πρός ὁ ζάω κατά φύσις ; ὁ δέ οὐ οὕτως λέγω , ἀλλά ὁ ζάω κατά φύσις τέλος εἰμί τίθημι ὁ κατά φύσις ἀδιάφορος εἰμί νομίζω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 6
οὐχ ἧττον δὲ τούτου παρὰ τὴν κοινὴν ἔννοιάν ἐστι τὸ ἔννουν καὶ φρόνιμον ἄνδρα πρὸς τὰ ἴσα τῶν ἀγαθῶν μὴ ἐπίσης ἔχειν , ἀλλὰ τὰ μὲν ἐν μηδενὶ λόγῳ τίθεσθαι , τῶν δʼ ἕνεκα πᾶν ὁτιοῦν ἂν ὑπομεῖναι καὶ παθεῖν , μηδὲν ἀλλήλων μικρότητι καὶ μεγέθει διαφερόντων ταὐτὸ δὲ λέγουσιν αὐτοί που τῷ τὸ σωφρόνως δυσθανατῶσαν ἀποτρίψασθαι πρεσβῦτιν · ὁμοίως γὰρ ἀμφότεροι κατορθοῦσιν . ἀλλὰ διʼ ἐκεῖνα μὲν ὡς ; λαμπρὰ καὶ μεγάλα κἂν ἀποθάνοιεν ἐπὶ τούτοις δὲ σεμνύνειν ἑαυτὸν αἰσχύνη καὶ γέλως , λέγει δὲ καὶ Χρύσιππος ἐν τῷ περὶ τοῦ Διὸς συγγράμματι καὶ τῷ τρίτῳ περὶ Θεῶν ψυχρὸν εἶναι καὶ ἄτοπον καὶ ἀλλότριον τὰ τοιαῦτα τῶν ἀπʼ ἀρετῆς συμβαινόντων ἐπαινεῖν , ὅτι δῆγμα μυίας ἀνδρείως ὑπέμεινε καὶ δυσθανατώσης γραὸς ἀπέσχετο σωφρόνως . ἆρʼ οὖν παρὰ τὴν κοινὴν φιλοσοφοῦσιν ἔννοιαν , ἃς αἰσχύνονται πράξεις ἐπαινεῖν , μηδὲν τούτων κάλλιον ὁμολογοῦντες ; ποῦ γὰρ αἱρετὸν ἢ πῶς ἀποδεκτόν , ὃ μήτʼ ἐπαινεῖν μήτε θαυμάζειν ἄξιόν ἐστιν , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐπαινοῦντας ἢ θαυμάζοντας ἀτόπους καὶ ψυχροὺς νομίζουσιν ;
Lemmas: οὐ ἥσσων δέ οὗτος παρά ὁ κοινός ἔννοια εἰμί ὁ ἔννους καί φρόνιμος ἀνήρ πρός ὁ ἴσος ὁ ἀγαθός μή ἐπίσης ἔχω , ἀλλά ὁ μέν ἐν μηδείς λόγος τίθημι , ὁ δέ ἕνεκα πᾶς ὁστισοῦν ἄν ὑπομένω καί πάσχω , μηδείς ἀλλήλων μικρότης καί μέγεθος διαφέρω αὐτός δέ λέγω αὐτός ποῦ ὁ ὁ σώφρων δυσθανατάω ἀποτρίβω πρεσβῦτις · ὅμοιος γάρ ἀμφότερος κατορθόω . ἀλλά διά ἐκεῖνος μέν ὡς ; λαμπρός καί μέγας ἄν ἀποθνῄσκω ἐπί οὗτος δέ σεμνύνω ἑαυτοῦ αἰσχύνη καί γέλως , λέγω δέ καί Χρύσιππος ἐν ὁ περί ὁ Ζεύς σύγγραμμα καί ὁ τρίτος περί θεός ψυχρός εἰμί καί ἄτοπος καί ἀλλότριος ὁ τοιοῦτος ὁ ἀπό ἀρετή συμβαίνω ἐπαινέω , ὅτι δῆγμα μυῖα ἀνδρεῖος ὑπομένω καί δυσθανατάω γραῦς ἀπέχω σώφρων . ἆρα οὖν παρά ὁ κοινός φιλοσοφέω ἔννοια , ὅς αἰσχύνω πρᾶξις ἐπαινέω , μηδείς οὗτος καλός ὁμολογέω ; ποῦ γάρ αἱρετός ἤ πῶς ἀποδεκτός , ὅς μήτε ἐπαινέω μήτε θαυμάζω ἄξιος εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἐπαινέω ἤ θαυμάζω ἄτοπος καί ψυχρός νομίζω ;
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 8
ἀλλὰ κἀκεῖνο παρὰ τὰς κοινὰς ἐννοίας ἐστίν , ἄνθρωπον ὄντα μὴ χαίρειν ἐκ τῶν μεγίστων κακῶν ἐν τοῖς μεγίστοις ἀγαθοῖς ; γενόμενον τοῦτο δὲ πέπονθεν ὁ τούτων σοφός . ἐκ γὰρ τῆς ἄκρας κακίας μεταβαλὼν εἰς τὴν ἄκραν ἀρετὴν καὶ τὸν ἀθλιώτατον βίον διαφυγὼν ἅμα καὶ κτησάμενος τὸν μακαριώτατον οὐδὲν ἐπίδηλον εἰς χαρὰν ἔσχεν οὐδʼ ἐπῆρεν αὐτὸν οὐδʼ ἐκίνησεν ἡ τοσαύτη μεταβολή , κακοδαιμονίας ἀπαλλαγέντα καὶ μοχθηρίας ἁπάσης , εἰς δʼ ἀσφαλῆ τινα καὶ βεβαίαν παντέλειαν ἀγαθῶν ἐξικόμενον . ἔτι παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστιν ἀγαθῶν μὲν εἶναι μέγιστον τὸ ἀμετάπτωτον ἐν ταῖς κρίσεσι καὶ βέβαιον , δεῖσθαι δὲ τούτου τὸν ἐπʼ ἄκρον προκόπτοντα μηδὲ φροντίζειν παραγενομένου πολλάκις δὲ μηδὲ τὸν δάκτυλον προτεῖναι ταύτης γʼ ἕνεκα τῆς ἀσφαλείας καὶ βεβαιότητος , ἣν τέλειον ἀγαθὸν καὶ μέγα νομίζουσιν . οὐ μόνον οὖν ταῦτα λέγουσιν οἱ ἄνδρες , ἀλλὰ κἀκεῖνα πρὸς τούτοις , ὅτι ἀγαθὸν ὁ χρόνος οὐκ αὔξει προσγιγνόμενος , ἀλλά , κἂν ἀκαρές τις ὥρας γένηται φρόνιμος , οὐδενὶ πρὸς εὐδαιμονίαν ἀπολειφθήσεται τοῦ τὸν αἰῶνα χρωμένου τῇ ἀρετῇ καὶ μακαρίως ἐν αὐτῇ καταβιοῦντος . ταῦτα δʼ οὕτω νεανικῶς ἀπισχυρισάμενοι πάλιν οὐδὲν εἶναί φασιν ἀρετῆς ὄφελος ὀλιγοχρονίου τί γάρ , ἂν μέλλοντι ναυαγεῖν εὐθὺς ἢ κατακρημνίζεσθαι φρόνησις ἐπιγένηται ; τί δʼ ἂν ὁ Λίχας , ὑπὸ τοῦ Ἡρακλέους ἀποσφενδονώμενος , εἰς ἀρετὴν ἐκ κακίας μεταβάλῃ ταῦτʼ οὖν οὐ μόνον παρὰ τὰς κοινὰς ἐννοίας ἐστὶ φιλοσοφούντων ἀλλὰ καὶ τὰς ἰδίας κυκώντων , εἰ τὸ βραχὺν χρόνον κτήσασθαι τὴν ἀρετὴν οὐθὲν ἀπολείπεσθαι τῆς ἄκρας εὐδαιμονίας ἅμα καὶ μηδενὸς ὅλως ἄξιον νομίζουσι .
Lemmas: ἀλλά ἐκεῖνος παρά ὁ κοινός ἔννοια εἰμί , ἄνθρωπος εἰμί μή χαίρω ἐκ ὁ μέγας κακός ἐν ὁ μέγας ἀγαθός ; γίγνομαι οὗτος δέ πάσχω ὁ οὗτος σοφός . ἐκ γάρ ὁ ἄκρος κακία μεταβάλλω εἰς ὁ ἄκρος ἀρετή καί ὁ ἄθλιος βίος διαφεύγω ἅμα καί κτάομαι ὁ μακάριος οὐδείς ἐπίδηλος εἰς χαρά ἔχω οὐδέ ἐπαίρω αὐτός οὐδέ κινέω ὁ τοσοῦτος μεταβολή , κακοδαιμονία ἀπαλλάσσω καί μοχθηρία ἅπας , εἰς δέ ἀσφαλής τις καί βέβαιος παντέλεια ἀγαθός ἐξικνέομαι . ἔτι παρά ὁ ἔννοια εἰμί ἀγαθός μέν εἰμί μέγας ὁ ἀμετάπτωτος ἐν ὁ κρίσις καί βέβαιος , δέω δέ οὗτος ὁ ἐπί ἄκρος προκόπτω μηδέ φροντίζω παραγίγνομαι πολλάκις δέ μηδέ ὁ δάκτυλος προτείνω οὗτος γε ἕνεκα ὁ ἀσφάλεια καί βεβαιότης , ὅς τέλειος ἀγαθός καί μέγας νομίζω . οὐ μόνος οὖν οὗτος λέγω ὁ ἀνήρ , ἀλλά ἐκεῖνος πρός οὗτος , ὅτι ἀγαθός ὁ χρόνος οὐ αὐξάνω προσγίγνομαι , ἀλλά , ἐάν ἀκαρής τις ὥρα γίγνομαι φρόνιμος , οὐδείς πρός εὐδαιμονία ἀπολείπω ὁ ὁ αἰών χράω ὁ ἀρετή καί μακαρίως ἐν αὐτός καταβιόω . οὗτος δέ οὕτως νεανικός ἀπισχυρίζομαι πάλιν οὐδείς εἰμί φημί ἀρετή ὄφελος ὀλιγοχρόνιος τίς γάρ , ἐάν μέλλω ναυαγέω εὐθύς ἤ κατακρημνίζω φρόνησις ἐπιγίγνομαι ; τίς δέ ἄν ὁ Λίχας , ὑπό ὁ Ἡρακλῆς ἀποσφενδονάω , εἰς ἀρετή ἐκ κακία μεταβάλλω οὗτος οὖν οὐ μόνος παρά ὁ κοινός ἔννοια εἰμί φιλοσοφέω ἀλλά καί ὁ ἴδιος κυκάω , εἰ ὁ βραχύς χρόνος κτάομαι ὁ ἀρετή οὐδείς ἀπολείπω ὁ ἄκρος εὐδαιμονία ἅμα καί μηδείς ὅλος ἄξιος νομίζω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 15
ὅθεν ἡδέως ἂν πυθοίμην , πρὸς τί γέγονεν εὔχρηστος ἡ κακία τοῖς ὅλοις . οὐ γὰρ δὴ πρὸς τὰ οὐράνια καὶ θεῖα , φήσει . γελοῖον γὰρ εἰ , μὴ γενομένης ἐν ἀνθρώποις μηδʼ οὔσης κακίας καὶ ἀπληστίας καὶ ψευδολογίας μηδʼ ἀλλήλους ἡμῶν ἀγόντων καὶ φερόντων καὶ συκοφαντούντων καὶ φονευόντων , οὐκ ἂν ἐβάδιζεν ὁ ἥλιος τὴν τεταγμένην πορείαν οὐδʼ ἂν ὥραις ἐχρῆτο καὶ περιόδοις καιρῶν ὁ κόσμος οὐδʼ ἡ γῆ τὴν μέσην χώραν ἔχουσα τοῦ παντὸς ἀρχὰς πνευμάτων ἐνεδίδου καὶ ὄμβρων . ἀπολείπεται τοίνυν πρὸς ἡμᾶς καὶ τὰ ἡμέτερα τὴν κακίαν εὐχρήστως γεγονέναι καὶ τοῦτʼ ἴσως οἱ ἄνδρες λέγουσιν . ἆῤ οὖν ὑγιαίνομεν μᾶλλον κακοὶ ὄντες , ἔτι δὲ μᾶλλον εὐποροῦμεν τῶν ἀναγκαίων ; πρὸς δὲ κάλλος ἡμῖν ἢ πρὸς ἰσχὺν εὔχρηστος ἡ κακία γέγονεν ; οὔ φασιν . εἰ δὲ τῆς ἀρετῆς ἐστιν ὄνομα μόνον καὶ δόκημα νυκτερωπὸν ἐννύχων σοφιστῶν οὐδʼ ὥσπερ ἡ κακία πᾶσιν ῦπαρ ἔκκειται καὶ πᾶσιν ἐναργὴς · οὐδενὸς ἔσται χρηστοῦ μεταλαβεῖν , ἥκιστα δʼ ἀρετῆς , ὦ θεοί , διʼ ἣν γεγόναμεν . εἶτʼ οὐ δεινόν , εἰ γεωργῷ μὲν καὶ κυβερνήτῃ καὶ ἡνιόχῳ τὰ εὔχρηστα φορὰ , καὶ συνεργὰ πρὸς τὸ οἰκεῖόν ἐστι τέλος , τὸ δʼ ὑπὸ τοῦ θεοῦ πρὸς ἀρετὴν γεγονὸς ἀπολώλεκε τὴν ἀρετὴν καὶ διέφθαρκεν ; ἀλλʼ ἴσως ἤδη καιρὸς ἐπʼ ἄλλο τρέπεσθαι , τοῦτο δʼ ἀφεῖναι .
Lemmas: ὅθεν ἡδύς ἄν πυνθάνομαι , πρός τίς γίγνομαι εὔχρηστος ὁ κακία ὁ ὅλος . οὐ γάρ δή πρός ὁ οὐράνιος καί θεῖος , φημί . γέλοιος γάρ εἰ , μή γίγνομαι ἐν ἄνθρωπος μηδέ εἰμί κακία καί ἀπληστία καί ψευδολογία μηδέ ἀλλήλων ἐγώ ἄγω καί φέρω καί συκοφαντέω καί φονεύω , οὐ ἄν βαδίζω ὁ ἥλιος ὁ τάσσω πορεία οὐδέ ἄν ὥρα χράω καί περίοδος καιρός ὁ κόσμος οὐδέ ὁ γῆ ὁ μέσος χώρα ἔχω ὁ πᾶς ἀρχή πνεῦμα ἐνδίδωμι καί ὄμβρος . ἀπολείπω τοίνυν πρός ἐγώ καί ὁ ἡμέτερος ὁ κακία εὔχρηστος γίγνομαι καί οὗτος ἴσως ὁ ἀνήρ λέγω . ἆρα οὖν ὑγιαίνω μάλα κακός εἰμί , ἔτι δέ μάλα εὐπορέω ὁ ἀναγκαῖος ; πρός δέ κάλλος ἐγώ ἤ πρός ἰσχύς εὔχρηστος ὁ κακία γίγνομαι ; οὐ φημί . εἰ δέ ὁ ἀρετή εἰμί ὄνομα μόνος καί δόκημα νυκτερωπός ἔννυχος σοφιστής οὐδέ ὥσπερ ὁ κακία πᾶς ὕπαρ ἔκκειμαι καί πᾶς ἐναργής · οὐδείς εἰμί χρηστός μεταλαμβάνω , ἦκα δέ ἀρετή , ὦ θεός , διά ὅς γίγνομαι . εἶτα οὐ δεινός , εἰ γεωργός μέν καί κυβερνήτης καί ἡνίοχος ὁ εὔχρηστος φορά , καί συνεργός πρός ὁ οἰκεῖος εἰμί τέλος , ὁ δέ ὑπό ὁ θεός πρός ἀρετή γίγνομαι ἀπόλλυμι ὁ ἀρετή καί διαφθείρω ; ἀλλά ἴσως ἤδη καιρός ἐπί ἄλλος τρέπω , οὗτος δέ ἀφίημι .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 16
Οὐδαμῶς , ὦ φίλος , ἐμὴν χάριν ἐπιθυμῶ γὰρ πυθέσθαι , τίνα δὴ τρόπον οἱ ἄνδρες τὰ κακὰ τῶν ἀγαθῶν καὶ τὴν κακίαν τῆς ἀρετῆς προεισάγουσιν . Ἀμέλει καὶ ἄξιον , ὦ ἑταῖρε πολὺς μὲν γὰρ ὁ ψελλισμὸς αὐτῶν , τέλος δὲ τὴν μὲν φρόνησιν ἐπιστήμην ἀγαθῶν καὶ κακῶν οὖσαν , ἀναιρεθέντων τῶν κακῶν , καὶ παντάπασιν ἀναιρεῖσθαι λέγουσιν · ὡς δʼ ἀληθῶν ὄντων ἀδύνατον μὴ καὶ ψευδῆ τινα εἶναι , παραπλησίως οἴονται προσήκειν , ἀγαθῶν ὑπαρχόντων , καὶ κακὰ ὑπάρχειν . . ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐ φαύλως λέλεκται , τὸ δʼ ἕτερον οἶμαι μηδʼ ἐμὲ λανθάνειν . ὁρῶ γὰρ διαφοράν , τὸ μὲν οὐκ ἀληθὲς εὐθὺς ψεῦδός ἐστιν , οὐ μὴν εὐθὺς κακὸν τὸ μὴ ἀγαθόν . ὅθεν ἀληθῶν μὲν καὶ ψευδῶν οὐδέν ἐστι μέσον , ἀγαθῶν δὲ καὶ κακῶν τὸ ἀδιάφορον . καὶ οὐκ ἀνάγκη ταῦτα συνυπάρχειν ἐκείνοις · ἐξήρκει γὰρ τὴν φύσιν ἔχειν τἀγαθόν , τοῦ κακοῦ μὴ δεομένην , ἀλλὰ τὸ μήτʼ ἀγαθὸν μήτε κακὸν ἔχουσαν . πρὸς δὲ τὸν πρότερον λόγον εἴ τι λέγεται παρʼ ὑμῶν , ἀκουστέον .
Lemmas: οὐδαμῶς , ὦ φίλος , ἐμός χάρις ἐπιθυμέω γάρ πυνθάνομαι , τίς δή τρόπος ὁ ἀνήρ ὁ κακός ὁ ἀγαθός καί ὁ κακία ὁ ἀρετή προεισάγω . ἀμέλει καί ἄξιος , ὦ ἑταῖρος πολύς μέν γάρ ὁ ψελλισμός αὐτός , τέλος δέ ὁ μέν φρόνησις ἐπιστήμη ἀγαθός καί κακός εἰμί , ἀναιρέω ὁ κακός , καί παντάπασι ἀναιρέω λέγω · ὡς δέ ἀληθής εἰμί ἀδύνατος μή καί ψευδής τις εἰμί , παραπλήσιος οἴομαι προσήκω , ἀγαθός ὑπάρχω , καί κακός ὑπάρχω . . ἀλλά οὗτος μέν οὐ φαῦλος λέγω , ὁ δέ ἕτερος οἴομαι μηδέ ἐγώ λανθάνω . ὁράω γάρ διαφορά , ὁ μέν οὐ ἀληθής εὐθύς ψεῦδος εἰμί , οὐ μήν εὐθύς κακός ὁ μή ἀγαθός . ὅθεν ἀληθής μέν καί ψευδής οὐδείς εἰμί μέσος , ἀγαθός δέ καί κακός ὁ ἀδιάφορος . καί οὐ ἀνάγκη οὗτος συνυπάρχω ἐκεῖνος · ἐξαρκέω γάρ ὁ φύσις ἔχω ἀγαθός , ὁ κακός μή δέω , ἀλλά ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός ἔχω . πρός δέ ὁ πρότερος λόγος εἰ τις λέγω παρά σύ , ἀκούω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 18
χωρὶς δὲ τούτων , τί ἐκώλυε τοῦ μὲν κακοῦ νόησιν εἶναι τοῦ δʼ ἀγαθοῦ καὶ ὕπαρξιν ; ὥσπερ οἶμαι καὶ τοῖς θεοῖς ὑγιείας μὲν ἔστι παρουσία , πυρετοῦ δὲ καὶ πλευρίτιδος νόησις . ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς , κακῶν μὲν ἀφθόνως πᾶσι παρόντων ἀγαθοῦ δὲ μηδενός , ὡς οὗτοι λέγουσιν , ἀλλὰ τοῦ γε νοεῖν οὐκ ἀπολελείμμεθα τὴν φρόνησιν τἀγαθὸν τὴν εὐδαιμονίαν . ὃ καὶ θαυμαστόν ἐστιν εἰ , τῆς μὲν ἀρετῆς μὴ παρούσης , εἰσὶν οἱ διδάσκοντες ὁποῖόν ἐστι καὶ κατάληψιν ἐμποιοῦντες τῆς κακίας δὲ μὴ γενομένης , οὐ δυνατὸν ἦν κτήσασθαι νόησιν . ὅρα γὰρ οἷα πείθουσιν ἡμᾶς οἱ κατὰ τὰς ἐννοίας φιλοσοφοῦντες , ὅτι τῇ μὲν ἀφροσύνῃ καταλαμβάνομεν τὴν φρόνησιν , ἡ δὲ φρόνησις ἄνευ τῆς ἀφροσύνης οὔθʼ ἑαυτὴν οὔτε τὴν ἀφροσύνην καταλαμβάνειν πέφυκεν .
Lemmas: χωρίς δέ οὗτος , τίς κωλύω ὁ μέν κακός νόησις εἰμί ὁ δέ ἀγαθός καί ὕπαρξις ; ὥσπερ οἴομαι καί ὁ θεός ὑγίεια μέν εἰμί παρουσία , πυρετός δέ καί πλευρῖτις νόησις . ἐπεί καί ἐγώ , κακός μέν ἄφθονος πᾶς πάρειμι ἀγαθός δέ μηδείς , ὡς οὗτος λέγω , ἀλλά ὁ γε νοέω οὐ ἀπολείπω ὁ φρόνησις ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία . ὅς καί θαυμαστός εἰμί εἰ , ὁ μέν ἀρετή μή πάρειμι , εἰμί ὁ διδάσκω ὁποῖος εἰμί καί κατάληψις ἐμποιέω ὁ κακία δέ μή γίγνομαι , οὐ δυνατός εἰμί κτάομαι νόησις . ὁράω γάρ οἷος πείθω ἐγώ ὁ κατά ὁ ἔννοια φιλοσοφέω , ὅτι ὁ μέν ἀφροσύνη καταλαμβάνω ὁ φρόνησις , ὁ δέ φρόνησις ἄνευ ὁ ἀφροσύνη οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε ὁ ἀφροσύνη καταλαμβάνω φύω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 19
εἰ δὲ δὴ πάντως ἐδεῖτο κακοῦ γενέσεως ἡ φύσις , ἓν ἦν δήπου παράδειγμα κακίας ἱκανὸν ἢ δεύτερον · εἰ δὲ βούλει , δέκα φαύλους ἢ χιλίους ἢ μυρίους ἔδει γενέσθαι , καὶ μὴ κακίας μὲν φορὰν τοσαύτην τὸ πλῆθος οὐ ψάμμος , ἢ κόνις , ἢ πτερὰ ποικιλοθρόων οἰωνῶν τόσσον ἂν χεύαιτʼ ἀριθμόν ἀρετῆς δὲ μηδʼ ἐνύπνιον . οἱ μὲν γὰρ ἐν Σπάρτῃ τῶν φιδιτίων ἐπιμελόμενοι δύο ἢ τρεῖς ἐπίτηδες εἵλωτας ἐμπεφορημένους ἀκράτου καὶ μεθύοντας εἰσάγοντες εἰς κοινὸν ἐπιδείκνυνται τοῖς νέοις , ὁποῖόν ἐστι τὸ μεθύειν , ὅπως φυλάττωνται καὶ σωφρονῶσιν ἐν δὲ τῷ βίῳ τὰ πολλὰ ταῦτα τῆς κακίας γέγονε παραδείγματα · νήφων γὰρ οὐδὲ εἷς ἐστι πρὸς ἀρετήν , ἀλλὰ ῥεμβόμεθα πάντες , ἀσχημονοῦντες καὶ κακοδαιμονοῦντες οὕτως ὁ λόγος ἡμᾶς μεθύσκει καὶ τοσαύτης καταπίμπλησι ταραχῆς καὶ παραφροσύνης , οὐδὲν ἀπολείποντας τῶν κυνῶν , ἅς φησιν Αἴσωπος δερμάτων τινῶν ἐμπλεόντων ἐφιεμένας ὁρμῆσαι μὲν ἐκπίνειν τὴν θάλασσαν , ῥαγῆναι δὲ πρότερον ἢ τῶν δερμάτων λαβέσθαι καὶ γὰρ ἡμᾶς ὁ λόγος ἐλπίζοντας εὐδαιμονήσειν διʼ αὐτοῦ καὶ τῇ ἀρετῇ προσοίσεσθαι , πρὶν ἐπʼ ἐκείνην ἀφικέσθαι , διέφθαρκε καὶ ἀπολώλεκε , πολλῆς ἀκράτου καὶ πικρᾶς κακίας προεμφορηθέντας εἴ γε δὴ καὶ τοῖς ἐπʼ ἄκρον προκόπτουσιν , ὡς οὗτοι λέγουσιν , οὔτε κουφισμὸς οὔτʼ ἄνεσις ἔστιν οὔτʼ ἀναπνοὴ τῆς ἀβελτερίας καὶ κακοδαιμονίας
Lemmas: εἰ δέ δή πάντως δέω κακός γένεσις ὁ φύσις , εἷς εἰμί δήπου παράδειγμα κακία ἱκανός ἤ δεύτερος · εἰ δέ βούλομαι , δέκα φαῦλος ἤ χίλιοι ἤ μυρίος δέω γίγνομαι , καί μή κακία μέν φορά τοσοῦτος ὁ πλῆθος οὐ ψάμμος , ἤ κόνις , ἤ πτερόν ποικιλόθροος οἰωνός τόσος ἄν χέω ἀριθμός ἀρετή δέ μηδέ ἐνύπνιον . ὁ μέν γάρ ἐν Σπάρτη ὁ φιλίτιον ἐπιμελέομαι δύο ἤ τρεῖς ἐπίτηδες εἵλως ἐμφορέω ἄκρατος καί μεθύω εἰσάγω εἰς κοινός ἐπιδείκνυμι ὁ νέος , ὁποῖος εἰμί ὁ μεθύω , ὅπως φυλάσσω καί σωφρονέω ἐν δέ ὁ βίος ὁ πολύς οὗτος ὁ κακία γίγνομαι παράδειγμα · νήφω γάρ οὐδέ εἷς εἰμί πρός ἀρετή , ἀλλά ῥέμβομαι πᾶς , ἀσχημονέω καί κακοδαιμονέω οὕτως ὁ λόγος ἐγώ μεθύσκω καί τοσοῦτος καταπίμπλημι ταραχή καί παραφροσύνη , οὐδείς ἀπολείπω ὁ κύων , ὅς φημί Αἴσωπος δέρμα τις ἐμπλέω ἐφίημι ὁρμάω μέν ἐκπίνω ὁ θάλασσα , ῥήγνυμι δέ πρότερος ἤ ὁ δέρμα λαμβάνω καί γάρ ἐγώ ὁ λόγος ἐλπίζω εὐδαιμονέω διά αὐτός καί ὁ ἀρετή προσφέρω , πρίν ἐπί ἐκεῖνος ἀφικνέομαι , διαφθείρω καί ἀπόλλυμι , πολύς ἄκρατος καί πικρός κακία προεμφορέω εἰ γε δή καί ὁ ἐπί ἄκρον προκόπτω , ὡς οὗτος λέγω , οὔτε κουφισμός οὔτε ἄνεσις εἰμί οὔτε ἀναπνοή ὁ ἀβελτερία καί κακοδαιμονία
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 21
σκόπει δὲ μικρὸν ἀνωτέρω ἀναγαγὼν ἑαυτόν . ἕν τι τῶν παρὰ τὰς ἐννοίας λεγομένων ἐστὶ τὸ μηδένα φαῦλον ὠφελεῖσθαι καίτοι παιδευόμενοὶ γε πολλοὶ προκόπτουσι καὶ δουλεύοντες ἐλευθεροῦνται καὶ πολιορκούμενοι σῴζονται καὶ πληρούμενοι χειραγωγοῦνται καὶ θεραπεύονται νοσοῦντες ἀλλʼ οὐκ ὠφελοῦνται τούτων τυγχάνοντες οὐδʼ πάσχουσιν οὐδʼ εὐεργέτας ἔχουσιν οὐδʼ εὐεργετῶν ἀμελοῦσιν οὐδʼ τοίνυν οὐδʼ ἀχαριστοῦσιν οἱ φαῦλοι καὶ μὴν οὐδʼ οἱ νοῦν ἔχοντες . ἀνύπαρκτον οὖν ἐστι . τὸ ἀχάριστον οἱ μὲν γὰρ οὐκ ἀποστεροῦσι χάριν λαμβάνοντες , οἱ δὲ λαμβάνειν χάριν οὐ πεφύκασιν . ὅρα δὴ τί πρὸς ταῦτα λέγουσιν · ὅτι ἡ χάρις εἰς τὰ μέσα διατείνει , καὶ τὸ μὲν ὠφελεῖν καὶ ὠφελεῖσθαι σοφῶν ἐστι , χάριτος δὲ καὶ φαῦλοι τυγχάνουσιν εἶθʼ οἷς χάριτος μέτεστι , τούτοις οὐ μέτεστι χρείας ; ὅπου δὲ διατείνει χάρις , ἐκεῖ χρήσιμον οὐδέν ἐστιν οὐδʼ οἰκεῖον ; ἄλλο δὲ τί ποιεῖ τὴν ὑπουργίαν χάριν ἢ τὸ πρός τι χρήσιμον ὑπάρξαι τῷ δεομένῳ τὸν παρασχόντα ;
Lemmas: σκοπέω δέ μικρός ἀνώτερος ἀνάγω ἑαυτοῦ . εἷς τις ὁ παρά ὁ ἔννοια λέγω εἰμί ὁ μηδείς φαῦλος ὠφελέω καίτοι παιδεύω γε πολύς προκόπτω καί δουλεύω ἐλευθερόω καί πολιορκέω σῴζω καί πληρόω χειραγωγέω καί θεραπεύω νοσέω ἀλλά οὐ ὠφελέω οὗτος τυγχάνω οὐδέ πάσχω οὐδέ εὐεργέτης ἔχω οὐδέ εὐεργέτης ἀμελέω οὐδέ τοίνυν οὐδέ ἀχαριστέω ὁ φαῦλος καί μήν οὐδέ ὁ νόος ἔχω . ἀνύπαρκτος οὖν εἰμί . ὁ ἀχάριστος ὁ μέν γάρ οὐ ἀποστερέω χάρις λαμβάνω , ὁ δέ λαμβάνω χάρις οὐ φύω . ὁράω δή τίς πρός οὗτος λέγω · ὅτι ὁ χάρις εἰς ὁ μέσος διατείνω , καί ὁ μέν ὠφελέω καί ὠφελέω σοφός εἰμί , χάρις δέ καί φαῦλος τυγχάνω εἶτα ὅς χάρις μέτειμι , οὗτος οὐ μέτειμι χρεία ; ὅπου δέ διατείνω χάρις , ἐκεῖ χρήσιμος οὐδείς εἰμί οὐδέ οἰκεῖος ; ἄλλος δέ τις ποιέω ὁ ὑπουργία χάρις ἤ ὁ πρός τις χρήσιμος ὑπάρχω ὁ δέω ὁ παρέχω ;
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 23
πόθεν οὖν φησὶν ἄρξωμαι ; καὶ τίνα λάβω τοῦ καθήκοντος ἀρχὴν καὶ ὕλην τῆς ἀρετῆς , ἀφεὶς τὴν φύσιν καὶ τὸ κατὰ φύσιν ; πόθεν δʼ Ἀριστοτέλης , ὦ μακάριε , καὶ Θεόφραστος ; ἄρχονται ; τίνας δὲ Ξενοκράτης καὶ Πολέμων λαμβάνουσιν ἀρχάς ; οὐχὶ καὶ Ζήνων τούτοις ἠκολούθησεν , ὑποτιθεμένοις στοιχεῖα τῆς εὐδαιμονίας τὴν φύσιν καὶ τὸ κατὰ φύσιν ; ἀλλʼ ἐκεῖνοι μὲν ἐπὶ τούτων ἔμειναν ὡς αἱρετῶν καὶ ἀγαθῶν καὶ ὠφελίμων , καὶ τὴν ἀρετὴν προσλαβόντες αὐτοῖς ἐνεργοῦσαν , οἰκείως χρωμένην ἑκάστῳ , τέλειον ἐκ τούτων καὶ ὁλόκληρον ᾤοντο συμπληροῦν βίον καὶ συμπεραίνειν , τὴν ἀληθῶς τῇ φύσει πρόσφορον καὶ συνῳδὸν ὁμολογίαν ἀποδιδόντες . οὐ γὰρ ὥσπερ οἱ τῆς γῆς ἀφαλλόμενοι καὶ καταφερόμενοι πάλιν ἐπʼ αὐτὴν ἐταράττοντο , ταὐτὰ πράγματα ληπτὰ καὶ οὐχ αἱρετὰ καὶ οἰκεῖα καὶ οὐκ ἀγαθά , καὶ . , ἀνωφελῆ μὲν εὔχρηστα δέ , καὶ οὐδὲν μὲν πρὸς ἡμᾶς ἀρχὰς δὲ τῶν καθηκόντων ὀνομάζοντες · ἀλλʼ οἷος ὁ λόγος , τοιοῦτος ἦν ὁ βίος τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων , ἃ ἔπραττον οἷς ἔλεγον οἰκεῖα καὶ σύμφωνα παρεχόντων . ἡ δὲ τούτων αἵρεσις , ὥσπερ ἡ παρʼ Ἀρχιλόχῳ γυνή τῇ μὲν ὕδωρ ἐφόρει δολοφρονέουσα χειρὶ τἡτέρῃ δὲ πῦρ , τοῖς μὲν προσάγεται τὴν φύσιν τοῖς δʼ ἀπωθεῖται δόγμασι μᾶλλον δὲ τοῖς μὲν ἔργοις καὶ τοῖς πράγμασιν ὡς αἱρετῶν καὶ ἀγαθῶν ἔχονται τῶν κατὰ φύσιν , τοῖς δʼ ὀνόμασι καὶ τοῖς ῥήμασιν ἀδιάφορα καὶ ἄχρηστα καὶ ἀρρεπῆ πρὸς εὐδαιμονίαν ἀναίνονται καὶ προπηλακίζουσιν .
Lemmas: πόθεν οὖν φημί ἄρχω ; καί τίς λαμβάνω ὁ καθήκω ἀρχή καί ὕλη ὁ ἀρετή , ἀφίημι ὁ φύσις καί ὁ κατά φύσις ; πόθεν δέ Ἀριστοτέλης , ὦ μακάριος , καί Θεόφραστος ; ἄρχω ; τίς δέ Ξενοκράτης καί Πολέμων λαμβάνω ἀρχή ; οὐ καί Ζήνων οὗτος ἀκολουθέω , ὑποτίθημι στοιχεῖον ὁ εὐδαιμονία ὁ φύσις καί ὁ κατά φύσις ; ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἐπί οὗτος μένω ὡς αἱρετός καί ἀγαθός καί ὠφέλιμος , καί ὁ ἀρετή προσλαμβάνω αὐτός ἐνεργέω , οἰκεῖος χράω ἕκαστος , τέλειος ἐκ οὗτος καί ὁλόκληρος οἴομαι συμπληρόω βίος καί συμπεραίνω , ὁ ἀληθής ὁ φύσις πρόσφορος καί συνῳδός ὁμολογία ἀποδίδωμι . οὐ γάρ ὥσπερ ὁ ὁ γῆ ἀφάλλομαι καί καταφέρω πάλιν ἐπί αὐτός ταράσσω , αὐτός πρᾶγμα ληπτός καί οὐ αἱρετός καί οἰκεῖος καί οὐ ἀγαθός , καί . , ἀνωφελής μέν εὔχρηστος δέ , καί οὐδείς μέν πρός ἐγώ ἀρχή δέ ὁ καθήκω ὀνομάζω · ἀλλά οἷος ὁ λόγος , τοιοῦτος εἰμί ὁ βίος ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος , ὅς πράσσω ὅς λέγω οἰκεῖος καί σύμφωνος παρέχω . ὁ δέ οὗτος αἵρεσις , ὥσπερ ὁ παρά Ἀρχίλοχος γυνή ὁ μέν ὕδωρ φορέω δολοφρονέων χείρ τἠτέρῃ δέ πῦρ , ὁ μέν προσάγω ὁ φύσις ὁ δέ ἀπωθέω δόγμα μάλα δέ ὁ μέν ἔργον καί ὁ πρᾶγμα ὡς αἱρετός καί ἀγαθός ἔχω ὁ κατά φύσις , ὁ δέ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα ἀδιάφορος καί ἄχρηστος καί ἀρρεπής πρός εὐδαιμονία ἀναίνομαι καί προπηλακίζω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 24
ἐπεὶ δὲ καθόλου τἀγαθὸν ἅπαντες ἄνθρωποι χαρτὸν νοοῦσιν εὐκταῖν εὐτυχὲς ἀξίαν ἔχον τὴν μεγίστην αὔταρκες ἀπροσδεές , ὅρα τὸ τούτων παρατιθεὶς ἀγαθόν , ἆρά γε χαρτὸν ποιεῖ τὸ φρονίμως τὸν δάκτυλον προτεῖναι ; τί δʼ ; εὐκταῖόν ἐστι φρονίμη στρέβλωσις ; εὐτυχεῖ δʼ ὁ κατακρημνίζων ἑαυτὸν εὐλόγως ; ἀξίαν δʼ ἔχει τὴν μεγίστην , ὃ πολλάκις αἱρεῖ λόγος ἀντὶ τοῦ μὴ ἀγαθοῦ προέσθαι ; τέλειον δὲ καὶ αὔταρκές ἐστιν , οὗ παρόντος , ἂν μὴ τυγχάνωσι τῶν ἀδιαφόρων , οὐχ ὑπομένουσιν οὐδὲ βούλονται ζῆν ; γέγονε δʼ ἕτερος λόγος , ὑφʼ οὗ μᾶλλον ἡ συνήθεια παρανενόμηται , τὰς μὲν γνησίας ὑφαιροῦντος αὐτοῦ καὶ ἀποσπῶντος ἐννοίας ὥσπερ τέκνα , νόθας δὲ προσβάλλοντος ἑτέρας θηριώδεις καὶ ἀλλοκότους καὶ ταύτας ἀντʼ ἐκείνων ἐκτιθηνεῖσθαι καὶ στέργειν ἀναγκάζοντος · καὶ ταῦτα ἐν τοῖς περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν , αἱρετῶν τε καὶ φευκτῶν , οἰκείων τε καὶ ἀλλοτρίων , ἃ μᾶλλον ἔδει θερμῶν τε καὶ ψυχρῶν λευκῶν τε καὶ μελάνων σαφεστέραν ἔχειν τὴν ἐνάργειαν ἐκείνων μὲν γὰρ ἔξωθὲν εἰσιν αἱ φαντασίαι ταῖς αἰσθήσεσιν ἐπεισόδιοι , ταῦτα δʼ ἐκ τῶν ἀγαθῶν τῶν ἐν ἡμῖν σύμφυτον ἔχει τὴν γένεσιν ; οἱ δʼ ὥσπερ εἰς τὸν ψευδόμενον ἢ τὸν κυριεύοντα μετὰ τῆς διαλεκτικῆς ἐμβάλλοντες εἰς τὸν περὶ εὐδαιμονίας τόπον ἔλυσαν μὲν οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἐν αὐτῷ μυρίας δʼ ἐποίησαν .
Lemmas: ἐπεί δέ καθόλου ἀγαθός ἅπας ἄνθρωπος χαρτός νοέω εὐκτός εὐτυχής ἀξία ἔχω ὁ μέγας αὐτάρκης ἀπροσδεής , ὁράω ὁ οὗτος παρατίθημι ἀγαθός , ἆρα γε χαρτός ποιέω ὁ φρόνιμος ὁ δάκτυλος προτείνω ; τίς δέ ; εὐκταῖος εἰμί φρόνιμος στρέβλωσις ; εὐτυχέω δέ ὁ κατακρημνίζω ἑαυτοῦ εὔλογος ; ἀξία δέ ἔχω ὁ μέγας , ὅς πολλάκις αἱρέω λόγος ἀντί ὁ μή ἀγαθός προίημι ; τέλειος δέ καί αὐτάρκης εἰμί , ὅς πάρειμι , ἐάν μή τυγχάνω ὁ ἀδιάφορος , οὐ ὑπομένω οὐδέ βούλομαι ζάω ; γίγνομαι δέ ἕτερος λόγος , ὑπό ὅς μάλα ὁ συνήθεια παρανομέω , ὁ μέν γνήσιος ὑφαιρέω αὐτός καί ἀποσπάω ἔννοια ὥσπερ τέκνον , νόθος δέ προσβάλλω ἕτερος θηριώδης καί ἀλλόκοτος καί οὗτος ἀντί ἐκεῖνος ἐκτιθηνέω καί στέργω ἀναγκάζω · καί οὗτος ἐν ὁ περί ἀγαθός καί κακός , αἱρετός τε καί φευκτός , οἰκεῖος τε καί ἀλλότριος , ὅς μάλα δέω θερμός τε καί ψυχρός λευκός τε καί μέλας σαφής ἔχω ὁ ἐνάργεια ἐκεῖνος μέν γάρ ἔξωθεν εἰμί ὁ φαντασία ὁ αἴσθησις ἐπεισόδιος , οὗτος δέ ἐκ ὁ ἀγαθός ὁ ἐν ἐγώ σύμφυτος ἔχω ὁ γένεσις ; ὁ δέ ὥσπερ εἰς ὁ ψεύδω ἤ ὁ κυριεύω μετά ὁ διαλεκτικός ἐμβάλλω εἰς ὁ περί εὐδαιμονία τόπος λύω μέν οὐδείς ἀμφιβολία ἐν αὐτός μυρίος δέ ποιέω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 25
καὶ μὴν ὅτι δυεῖν ἀγαθῶν , τοῦ μὲν τέλους τοῦ δὲ πρὸς τὸ τέλος , μεῖζόν ἐστι τὸ τέλος καὶ τελειότερον , ὑπʼ οὐδενὸς ἀγνοεῖται . γιγνώσκει δὲ καὶ Χρύσιππος τὴν διαφοράν , ὡς δῆλόν ἐστιν ἐν . τῷ τρίτῳ περὶ Ἀγαθῶν τοῖς γὰρ τέλος ἡγουμένοις τὴν ἐπιστήμην ἀνομολογεῖ , καὶ τίθησιν ἔν γε τοῖς περὶ Δικαιοσύνης , εἰ μέν τις ὑπόθοιτο τὴν ἡδονὴν τέλος , οὐκ οἴεται σῴζεσθαι τὸ δίκαιον · εἰ δὲ μὴ τέλος ἀλλʼ ἁπλῶς ἀγαθόν , οἴεται · τὰς δὲ λέξεις οὐκ οἴομαί σε δεῖσθαι νῦν ἀκούειν ἐμοῦ καταλέγοντος τὸ γὰρ τρίτον περὶ Δικαιοσύνης βιβλίον ἔστι πανταχόθεν λαβεῖν . ὅταν οὖν αὖθις , ὦ φίλε , μηδὲν ἀγαθὸν λέγωσι μηδενὸς ἀγαθοῦ μεῖζον εἶναι μηδʼ ἔλαττον ἀλλʼ ἴσον τῷ τέλει τὸ μὴ τέλος , οὐ ταῖς κοιναῖς μόνον ἐννοίαις ἀλλὰ καὶ τοῖς αὑτῶν λόγοις φαίνονται μαχόμενοι . καὶ πάλιν εἰ δυεῖν κακοῖν ὑφʼ οὗ μὲν γιγνόμεθα χείρονες , ὅταν παραγένηται , τὸ δὲ βλάπτει μὲν οὐ ποιεῖ δὲ χείρονας , παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστι μὴ λέγειν ἐκεῖνο μεῖζον εἶναι κακόν , ὑφʼ οὗ γιγνόμεθα χείρονες , ὅταν παραγένηται , τοῦ ὃ βλάπτει μὲν οὐ ποιεῖ δὲ χείρονας · μηδὲ κακίονα βλάβην τὴν κακίονας ἡμᾶς ἀποτελοῦσαν . ἀλλʼ ὁμολογεῖ γε Χρύσιππος εἶναί τινας φόβους καὶ λύπας καὶ ἀπάτας , αἳ βλάπτουσι μὲν ἡμᾶς χείρονας δʼ οὐ ποιοῦσιν . ἔντυχε δὲ τῷ πρώτῳ τῶν πρὸς Πλάτωνα γεγραμμένων περὶ Δικαιοσύνης · καὶ γὰρ ἄλλων ἕνεκα τὴν ἐκεῖ τοῦ ἀνδρὸς εὑρησιλογίαν ἄξιον ἱστορῆσαι , πάντων ἁπλῶς πραγμάτων καὶ δογμάτων οἰκείων ὁμοῦ καὶ ἀλλοτρίων ἀφειδοῦσαν .
Lemmas: καί μήν ὅτι δύο ἀγαθός , ὁ μέν τέλος ὁ δέ πρός ὁ τέλος , μέγας εἰμί ὁ τέλος καί τέλειος , ὑπό οὐδείς ἀγνοέω . γιγνώσκω δέ καί Χρύσιππος ὁ διαφορά , ὡς δῆλος εἰμί ἐν . ὁ τρίτος περί Ἀγαθός ὁ γάρ τέλος ἡγέομαι ὁ ἐπιστήμη ἀνομολογέομαι , καί τίθημι ἐν γε ὁ περί Δικαιοσύνη , εἰ μέν τις ὑποτίθημι ὁ ἡδονή τέλος , οὐ οἴομαι σῴζω ὁ δίκαιος · εἰ δέ μή τέλος ἀλλά ἁπλῶς ἀγαθός , οἴομαι · ὁ δέ λέξις οὐ οἴομαι σύ δέω νῦν ἀκούω ἐγώ καταλέγω ὁ γάρ τρίτος περί Δικαιοσύνη βιβλίον εἰμί πανταχόθεν λαμβάνω . ὅταν οὖν αὖθις , ὦ φίλος , μηδείς ἀγαθός λέγω μηδείς ἀγαθός μέγας εἰμί μηδέ ἐλαχύς ἀλλά ἴσος ὁ τέλος ὁ μή τέλος , οὐ ὁ κοινός μόνος ἔννοια ἀλλά καί ὁ ἑαυτοῦ λόγος φαίνω μάχομαι . καί πάλιν εἰ δύο κακός ὑπό ὅς μέν γίγνομαι κακός , ὅταν παραγίγνομαι , ὁ δέ βλάπτω μέν οὐ ποιέω δέ κακός , παρά ὁ ἔννοια εἰμί μή λέγω ἐκεῖνος μέγας εἰμί κακός , ὑπό ὅς γίγνομαι κακός , ὅταν παραγίγνομαι , ὁ ὅς βλάπτω μέν οὐ ποιέω δέ κακός · μηδέ κακός βλάβη ὁ κακός ἐγώ ἀποτελέω . ἀλλά ὁμολογέω γε Χρύσιππος εἰμί τις φόβος καί λύπη καί ἀπάτη , ὅς βλάπτω μέν ἐγώ κακός δέ οὐ ποιέω . ἐντυγχάνω δέ ὁ πρῶτος ὁ πρός Πλάτων γράφω περί Δικαιοσύνη · καί γάρ ἄλλος ἕνεκα ὁ ἐκεῖ ὁ ἀνήρ εὑρησιλογία ἄξιος ἱστορέω , πᾶς ἁπλῶς πρᾶγμα καί δόγμα οἰκεῖος ὁμοῦ καί ἀλλότριος ἀφειδέω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 29
εἰς τοιαῦτα μέντοι πράγματα τὸν ἠθικὸν λόγον ἐκβάλλοντες ἑλικτὰ κοὐδὲν ὑγιὲς ἀλλὰ πᾶν πέριξ εὐτελίζουσι καὶ διασύρουσιν , ὡς δὴ μόνοι τὴν φύσιν καὶ συνήθειαν ὀρθοῦντες ᾗ χρὴ καὶ καθιστάντες τὸν λόγον , ὃς ἅμʼ ἀποστρέφει καὶ ἐπάγει ταῖς ἐφέσεσι καὶ διώξεσι καὶ ὁρμαῖς πρὸς τὸ οἰκεῖον ἕκαστον . ἡ δὲ συνήθεια τῆς διαλεκτικῆς διέραμα γενομένη χρηστὸν μὲν οὐδὲν οὐδʼ ὑγιὲς ἀπολέλαυκεν , ἀλλʼ ὥσπερ ἀκοὴ νοσώδης ὑπὸ κενῶν ἤχων δυσηκοΐας καὶ ἀσαφείας ἐμπέπλησται περὶ ἧς αὖθις ἑτέραν ἀρχὴν λαβόντες , εἰ βούλει , διαλεξόμεθα . νυνὶ δὲ τὸν φυσικὸν αὐτῶν λόγον , οὐχ ἧττον τοῦ περὶ τελῶν διαταράττοντα τὰς κοινὰς προλήψεις , ἐν τοῖς κυριωτάτοις καὶ πρώτοις ἐπιδράμωμεν .
Lemmas: εἰς τοιοῦτος μέντοι πρᾶγμα ὁ ἠθικός λόγος ἐκβάλλω Ἑλικτής οὐδείς ὑγιής ἀλλά πᾶς πέριξ εὐτελίζω καί διασύρω , ὡς δή μόνος ὁ φύσις καί συνήθεια ὀρθόω ᾗ χρή καί καθίστημι ὁ λόγος , ὅς ἅμα ἀποστρέφω καί ἐπάγω ὁ ἔφεσις καί δίωξις καί ὁρμή πρός ὁ οἰκεῖος ἕκαστος . ὁ δέ συνήθεια ὁ διαλεκτικός διέραμα γίγνομαι χρηστός μέν οὐδείς οὐδέ ὑγιής ἀπολαύω , ἀλλά ὥσπερ ἀκοή νοσώδης ὑπό κενός ἦχος δυσηκοία καί ἀσάφεια ἐμπίμπλημι περί ὅς αὖθις ἕτερος ἀρχή λαμβάνω , εἰ βούλομαι , διαλέγω . νυνί δέ ὁ φυσικός αὐτός λόγος , οὐ ἥσσων ὁ περί τέλος διαταράσσω ὁ κοινός πρόληψις , ἐν ὁ κύριος καί πρῶτος ἐπιτρέχω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 32
καὶ μὴν αὐτοί γε πρὸς τὸν Ἐπίκουρον οὐδὲν ἀπολείπουσι τῶν πραγμάτων ἰοὺ , ἰού , φεῦ , φεῦ βοῶντες , ὡς συγχέοντα τὴν τῶν θεῶν πρόληψιν , ἀναιρουμένης τῆς προνοίας · οὐ γὰρ ἀθάνατον καὶ μακάριον μόνον , ἀλλὰ καὶ φιλάνθρωπον καὶ κηδεμονικὸν καὶ ὠφέλιμον προλαμβάνεσθαι καὶ νοεῖσθαι τὸν θεόν · ὅπερ ἀληθές ἐστιν . εἰ δʼ ἀναιροῦσι τὴν περὶ θεοῦ πρόληψιν οἱ μὴ ἀπολείποντες πρόνοιαν , τί ποιοῦσιν οἱ προνοεῖν μὲν ἡμῶν τοὺς θεοὺς λέγοντες μὴ ὠφελεῖν δʼ ἡμᾶς μηδʼ ἀγαθῶν εἶναι δωτῆρας ἀλλʼ ἀδιαφόρων , ἀρετὴν μὲν μὴ διδόντας πλοῦτον δὲ καὶ ὑγίειαν καὶ τέκνων γενέσεις καὶ τὰ τοιαῦτα διδόντας , ὧν οὐδὲν ὠφέλιμον οὐδὲ λυσιτελὲς οὐδʼ αἱρετὸν οὐδὲ συμφέρον ἐστίν ; ἢ ἐκεῖνοι μὲν οὐκ ἀναιροῦσι τὰς περὶ θεῶν ἐννοίας , οὗτοι δὲ καὶ περιυβρίζουσι καὶ χλευάζουσιν , Ἐπικάρπιόν τινα θεὸν εἶναι λέγοντες καὶ Γενέθλιον καὶ Παιᾶνα καὶ Μαντικόν , οὐκ ὄντος ἀγαθοῦ τῆς ὑγιείας καὶ τῆς γενέσεως οὐδὲ τῆς πολυκαρπίας ἀλλʼ ἀδιαφόρων καὶ ἀνωφελῶν τοῖς λαμβάνουσι ;
Lemmas: καί μήν αὐτός γε πρός ὁ Ἐπίκουρος οὐδείς ἀπολείπω ὁ πρᾶγμα ἰού , ἰού , φεῦ , φεῦ βοάω , ὡς συγχέω ὁ ὁ θεός πρόληψις , ἀναιρέω ὁ πρόνοια · οὐ γάρ ἀθάνατος καί μακάριος μόνος , ἀλλά καί φιλάνθρωπος καί κηδεμονικός καί ὠφέλιμος προλαμβάνω καί νοέω ὁ θεός · ὅς ἀληθής εἰμί . εἰ δέ ἀναιρέω ὁ περί θεός πρόληψις ὁ μή ἀπολείπω πρόνοια , τίς ποιέω ὁ προνοέω μέν ἐγώ ὁ θεός λέγω μή ὠφελέω δέ ἐγώ μηδέ ἀγαθός εἰμί δωτήρ ἀλλά ἀδιάφορος , ἀρετή μέν μή δίδωμι πλοῦτος δέ καί ὑγίεια καί τέκνον γένεσις καί ὁ τοιοῦτος δίδωμι , ὅς οὐδείς ὠφέλιμος οὐδέ λυσιτελής οὐδέ αἱρετός οὐδέ συμφέρω εἰμί ; ἤ ἐκεῖνος μέν οὐ ἀναιρέω ὁ περί θεός ἔννοια , οὗτος δέ καί περιυβρίζω καί χλευάζω , Ἐπικάρπιος τις θεός εἰμί λέγω καί Γενέθλιος καί Παιάν καί Μαντικός , οὐ εἰμί ἀγαθός ὁ ὑγίεια καί ὁ γένεσις οὐδέ ὁ πολυκαρπία ἀλλά ἀδιάφορος καί ἀνωφελής ὁ λαμβάνω ;
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 33
τὸ τρίτον τοίνυν τῆς περὶ θεῶν ἐννοίας ἐστὶ μηδενὶ τοσοῦτον τοὺς θεοὺς τῶν ἀνθρώπων διαφέρειν , ὅσον εὐδαιμονίᾳ καὶ ἀρετῇ διαφέρουσιν . ἀλλὰ κατὰ Χρύσιππον οὐδὲ τοῦτο περίεστιν αὐτοῖς ἀρετῇ τε γὰρ οὐχ ὑπερέχειν τὸν Δία τοῦ Δίωνος ὠφελεῖσθαὶ θʼ ὁμοίως ὑπʼ ἀλλήλων τὸν Δία καὶ τὸν Δίωνα , σοφοὺς ὄντας , ὅταν ἕτερος θατέρου τυγχάνῃ κινουμένου τοῦτο γάρ ἐστιν ὃ καὶ παρὰ θεῶν ἀνθρώποις ἀγαθὸν ὑπάρχει καὶ θεοῖς παρʼ ἀνθρώπων , σοφῶν κινουμένου , ἄλλο δʼ οὔκ . ἀρετῇ δὲ μὴ ἀπολειπόμενον ἄνθρωπον οὐδὲν ἀποδεῖν εὐδαιμονίας λέγουσιν , ἀλλʼ ἐπίσης εἶναι μακάριον τῷ Διὶ τῷ σωτῆρι τὸν ἀτυχῆ , διὰ νόσους καὶ πηρώσεις σώματος ἐξάγοντα τοῦ ζῆν ἑαυτόν , εἴπερ εἴη σοφός . ἔστι δʼ οὗτος οὐδαμοῦ γῆς οὐδὲ γέγονεν · ἄπλετοι δὲ μυριάδες ἀνθρώπων κακοδαιμονοῦντες ἐπʼ ἄκρον ἐν τῇ τοῦ Διὸς πολιτείᾳ καὶ ἀρχῇ τὴν ἀρίστην ἐχούσῃ διοίκησιν . καίτοι τί μᾶλλον ἂν γένοιτο παρὰ τὴν ἔννοιαν ἤ , τοῦ Διὸς ὡς ἔνι ἄριστα διοικοῦντος , ἡμᾶς ὡς ἔνι χείριστα πράσσειν ; εἰ γοῦν , ὃ μηδὲ θέμις ἐστὶν εἰπεῖν , ἐθελήσειε μὴ Σωτὴρ μηδὲ Μειλίχιος εἶναι μηδʼ Ἀλεξίκακος , ἀλλὰ τἀναντία τῶν καλῶν τούτων προσηγοριῶν , οὐδὲν ἔστι προσθεῖναι τοῖς οὖσι κακὸν οὔτʼ εἰς πλῆθος οὔτʼ εἰς μέγεθος ὡς οὗτοι λέγουσι , πάντων ἀνθρώπων ἐπʼ ἄκρον ἀθλίως καὶ μοχθηρῶς βιούντων καὶ μηδὲ τῆς κακίας ἐπίδοσιν μηδʼ ὑπερβολὴν τῆς κακοδαιμονίας δεχομένης .
Lemmas: ὁ τρίτος τοίνυν ὁ περί θεός ἔννοια εἰμί μηδείς τοσοῦτος ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος διαφέρω , ὅσος εὐδαιμονία καί ἀρετή διαφέρω . ἀλλά κατά Χρύσιππος οὐδέ οὗτος περίειμι αὐτός ἀρετή τε γάρ οὐ ὑπερέχω ὁ Ζεύς ὁ Δίων ὠφελέω τε ὅμοιος ὑπό ἀλλήλων ὁ Ζεύς καί ὁ Δίων , σοφός εἰμί , ὅταν ἕτερος ἕτερος τυγχάνω κινέω οὗτος γάρ εἰμί ὅς καί παρά θεός ἄνθρωπος ἀγαθός ὑπάρχω καί θεός παρά ἄνθρωπος , σοφός κινέω , ἄλλος δέ οὐ . ἀρετή δέ μή ἀπολείπω ἄνθρωπος οὐδείς ἀποδέω εὐδαιμονία λέγω , ἀλλά ἐπίσης εἰμί μακάριος ὁ Ζεύς ὁ σωτήρ ὁ ἀτυχής , διά νόσος καί πήρωσις σῶμα ἐξάγω ὁ ζάω ἑαυτοῦ , εἴπερ εἰμί σοφός . εἰμί δέ οὗτος οὐδαμοῦ γῆ οὐδέ γίγνομαι · ἄπλετος δέ μυριάς ἄνθρωπος κακοδαιμονέω ἐπί ἄκρος ἐν ὁ ὁ Ζεύς πολιτεία καί ἀρχή ὁ ἀγαθός ἔχω διοίκησις . καίτοι τίς μάλα ἄν γίγνομαι παρά ὁ ἔννοια ἤ , ὁ Ζεύς ὡς ἔνειμι ἀγαθός διοικέω , ἐγώ ὡς ἔνειμι κακός πράσσω ; εἰ γοῦν , ὅς μηδέ θέμις εἰμί λέγω , ἐθέλω μή Σωτήρ μηδέ Μειλίχιος εἰμί μηδέ Ἀλεξίκακος , ἀλλά ἐναντίος ὁ καλός οὗτος προσηγορία , οὐδείς εἰμί προστίθημι ὁ εἰμί κακός οὔτε εἰς πλῆθος οὔτε εἰς μέγεθος ὡς οὗτος λέγω , πᾶς ἄνθρωπος ἐπί ἄκρος ἄθλιος καί μοχθηρός βιάζω καί μηδέ ὁ κακία ἐπίδοσις μηδέ ὑπερβολή ὁ κακοδαιμονία δέχομαι .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 35
ἀλλὰ τῶν φυσικωτέρων λεγομένων ἆρʼ οὐ παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστι σπέρμα πλέον εἶναι καὶ μεῖζον ἢ τὸ γεννώμενον ἐξ αὐτοῦ ; τὴν γοῦν φύσιν ὁρῶμεν πᾶσι καὶ ζῴοις καὶ φυτοῖς καὶ ἡμέροις καὶ ἀγρίοις ἀρχὰς τὰ μικρὰ καὶ γλίσχρα καὶ μόλις ὁρατὰ τῆς τῶν μεγίστων γενέσεως λαμβάνουσαν . οὐ γὰρ ἐκ πυροῦ στάχυν οὐδʼ ἄμπελον ἐκ γιγάρτου μόνον , ἀλλʼ ἐκ πυρῆνος βαλάνου τινὸς ὄρνεον διαφυγούσης ὥσπερ ἐκ μικροῦ τινος σπινθῆρος ἐξάψασα καὶ ῥιπίσασα τὴν γένεσιν , ἔρνος ἢ βάτου ἢ δρυὸς ἢ φοίνικος ἢ πεύκης περιμήκιστον ἀναδίδωσιν , καί φασιν τὸ μὲν σπέρμα τὴν ἐπὶ μικρὸν ὄγκον ἐκ πολλοῦ σπείρασιν ὠνομάσθαι , τὴν δὲ φύσιν ἐμφύσησιν οὖσαν καὶ διάχυσιν τῶν ὑπʼ αὐτῆς ἀνοιγομένων καὶ λυομένων λόγων ἢ ἀριθμῶν . ἀλλὰ τοῦ τε κόσμου πάλιν τὸ πῦρ ὃ σπέρμα λέγουσιν εἶναι καὶ μετὰ τὴν ἐκπύρωσιν εἰς σπέρμα μετέβαλε τὸν κόσμον ἐκ βραχυτέρου σώματος καὶ ὄγκου , φύσιν ἔχοντα πολλὴν καὶ τοῦ κενοῦ προσεπιλαμβάνοντα χώραν ἄπλετον ἐπινεμομένην τῇ αὐξήσει , γεννωμένου δʼ αὖθις ὑποχωρεῖν τὸ μέγεθος καὶ συνολισθάνειν , δυομένης καὶ συναγομένης περὶ τὴν γένεσιν εἰς ἑαυτὴν τῆς ὕλης .
Lemmas: ἀλλά ὁ φυσικός λέγω ἆρα οὐ παρά ὁ ἔννοια εἰμί σπέρμα πολύς εἰμί καί μέγας ἤ ὁ γεννάω ἐκ αὐτός ; ὁ γοῦν φύσις ὁράω πᾶς καί ζῷον καί φυτόν καί ἥμερος καί ἄγριος ἀρχή ὁ μικρός καί γλίσχρος καί μόλις ὁρατός ὁ ὁ μέγας γένεσις λαμβάνω . οὐ γάρ ἐκ πυρός στάχυς οὐδέ ἄμπελος ἐκ γίγαρτον μόνος , ἀλλά ἐκ πυρήν βάλανος τις ὄρνεον διαφεύγω ὥσπερ ἐκ μικρός τις σπινθήρ ἐξάπτω καί ῥιπίζω ὁ γένεσις , ἔρνος ἤ βάτος ἤ δρῦς ἤ φοῖνιξ ἤ πεύκη περιμηκύς ἀναδίδωμι , καί φημί ὁ μέν σπέρμα ὁ ἐπί μικρός ὄγκος ἐκ πολύς σπειράομαι ὀνομάζω , ὁ δέ φύσις ἐμφύσησις εἰμί καί διάχυσις ὁ ὑπό αὐτός ἀνοίγνυμι καί λύω λόγος ἤ ἀριθμός . ἀλλά ὁ τε κόσμος πάλιν ὁ πῦρ ὅς σπέρμα λέγω εἰμί καί μετά ὁ ἐκπύρωσις εἰς σπέρμα μεταβάλλω ὁ κόσμος ἐκ βραχύς σῶμα καί ὄγκος , φύσις ἔχω πολύς καί ὁ κενός προσεπιλαμβάνομαι χώρα ἄπλετος ἐπινέμω ὁ αὔξησις , γεννάω δέ αὖθις ὑποχωρέω ὁ μέγεθος καί συνολισθαίνω , δύω καί συνάγω περί ὁ γένεσις εἰς ἑαυτοῦ ὁ ὕλη .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 36
ἀκοῦσαι τοίνυν ἔστιν αὐτῶν καὶ γράμμασιν ἐντυχεῖν πολλοῖς πρὸς τοὺς Ἀκαδημαϊκοὺς διαφερομένων καὶ βοώντων , ὡς πάντα πράγματα συγχέουσι ταῖς ἀπαραλλαξίαις , ἐπὶ δυεῖν οὐσιῶν ἕνα ποιὸν εἶναι βιαζόμενοι καίτοι τοῦτο μὲν οὐκ ἔστιν ὅστις ἀνθρώπων οὐ διανοεῖται , καὶ τοὐναντίον οἴεται θαυμαστὸν εἶναι καὶ παράδοξον , εἰ μήτε φάττα φάττῃ μήτε μελίττῃ μέλιττα μήτε πυρῷ πυρὸς ἢ σύκῳ τὸ τοῦ λόγου σῦκον ἐν τῷ παντὶ χρόνῳ γέγονεν ἀπαράλλακτον . ἐκεῖνα δʼ ὄντως ; παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστιν , ἃ λέγουσιν οὗτοι καὶ πλάττουσιν , ἐπὶ μιᾶς οὐσίας δύʼ ἰδίως ; γενέσθαι ποιοὺς καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ἕνα ποιὸν ἰδίως ἔχουσαν ἐπιόντος ἑτέρου δέχεσθαι καὶ διαφυλάττειν ὁμοίως ἀμφοτέρους . εἰ γὰρ δύο , καὶ τρεῖς καὶ τέτταρες ἔσονται καὶ πέντε καὶ ὅσους οὐκ ἄν τις εἴποι περὶ μίαν οὐσίαν · λέγω δʼ οὐκ ἐν μέρεσι διαφόροις , ἀλλὰ πάντας ὁμοίως περὶ ὅλην τοὺς ἀπείρους . λέγει γοῦν Χρύσιππος ἐοικέναι τῷ μὲν ἀνθρώπῳ τὸν Δία καὶ τὸν κόσμον τῇ δὲ ψυχῇ τὴν πρόνοιαν · ὅταν οὖν ἐκπύρωσις γένηται , μόνον ἄφθαρτον ὄντα τὸν Δία τῶν θεῶν ἀναχωρεῖν ἐπὶ τὴν πρόνοιαν , εἶθʼ ὁμοῦ γενομένους ἐπὶ μιᾶς τῆς τοῦ αἰθέρος οὐσίας διατελεῖν ἀμφοτέρους
Lemmas: ἀκούω τοίνυν εἰμί αὐτός καί γράμμα ἐντυγχάνω πολύς πρός ὁ Ἀκαδημαικός διαφέρω καί βοάω , ὡς πᾶς πρᾶγμα συγχέω ὁ ἀπαραλλαξία , ἐπί δύο οὐσία εἷς ποιός εἰμί βιάζω καίτοι οὗτος μέν οὐ εἰμί ὅστις ἄνθρωπος οὐ διανοέω , καί ἐναντίος οἴομαι θαυμαστός εἰμί καί παράδοξος , εἰ μήτε φάσσα φάσσα μήτε μέλισσα μέλισσα μήτε πυρός πῦρ ἤ σῦκον ὁ ὁ λόγος σῦκον ἐν ὁ πᾶς χρόνος γίγνομαι ἀπαράλλακτος . ἐκεῖνος δέ ὄντως ; παρά ὁ ἔννοια εἰμί , ὅς λέγω οὗτος καί πλήσσω , ἐπί εἷς οὐσία δύο ἴδιος ; γίγνομαι ποιός καί ὁ αὐτός οὐσία εἷς ποιός ἴδιος ἔχω ἐπέρχομαι ἕτερος δέχομαι καί διαφυλάσσω ὅμοιος ἀμφότερος . εἰ γάρ δύο , καί τρεῖς καί τέσσαρες εἰμί καί πέντε καί ὅσος οὐ ἄν τις λέγω περί εἷς οὐσία · λέγω δέ οὐ ἐν μέρος διάφορος , ἀλλά πᾶς ὅμοιος περί ὅλος ὁ ἄπειρος . λέγω γοῦν Χρύσιππος ἔοικα ὁ μέν ἄνθρωπος ὁ Ζεύς καί ὁ κόσμος ὁ δέ ψυχή ὁ πρόνοια · ὅταν οὖν ἐκπύρωσις γίγνομαι , μόνος ἄφθαρτος εἰμί ὁ Ζεύς ὁ θεός ἀναχωρέω ἐπί ὁ πρόνοια , εἶτα ὁμοῦ γίγνομαι ἐπί εἷς ὁ ὁ αἰθήρ οὐσία διατελέω ἀμφότερος
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 43
καὶ μὴν αὐτοί γε σχέτλια ποιεῖν τὸν Ἐπίκουρον λέγουσι καὶ βιάζεσθαι τὰς ἐννοίας , ἰσοταχῶς τὰ σώματα κινοῦντα καὶ μηδὲν ἀπολείποντα μηδενὸς ταχύτερον . πολλῷ δὲ τούτου σχετλιώτερόν ἐστι καὶ μᾶλλον ἀπήρτηται τῶν ἐννοιῶν τὸ μηδὲν ὑπὸ μηδενὸς περικαταλαμβάνεσθαι , μηδʼ εἰ χελώνην τὸ τοῦ λόγου φασὶ μετόπισθε διώκοι Ἀδρήστου ταχὺς ἵππος . ἀνάγκη δὲ τοῦτο συμβαίνειν , τῶν μὲν κινουμένων κατὰ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , τῶν δὲ διαστημάτων , ἃ διεξίασιν , εἰς ἄπειρον ὄντων μεριστῶν , ὥσπερ ἀξιοῦσιν οὗτοι . εἰ γὰρ φθαίη πλέθρῳ μόνον ἡ χελώνη τὸν ἵππον , οἱ τοῦτο μὲν εἰς ἄπειρον τέμνοντες ἑκάτερα δὲ κινοῦντες κατὰ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , οὐδέποτε τῷ βραδυτάτῳ προσάξουσι τὸ τάχιστον , ἀεί τι διάστημα τοῦ βραδυτέρου προλαμβάνοντος εἰς ἄπειρα διαστήματα μεριζόμενον . τὸ δʼ ἔκ τινος φιάλης ἢ κύλικος ὕδατος ἐκχεομένου μηδέποτε πᾶν ἐκχυθήσεσθαι πῶς οὐ παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστιν , ἢ πῶς οὐχ ἑπόμενον οἷς οὗτοι λέγουσι ; τὴν γὰρ κατὰ τὸ πρότερον τῶν εἰς ἄπειρον μεριστῶν κίνησιν οὐκ ἄν τις νοήσειε τὸ πᾶν διανύουσαν , ἀλλʼ ἀεί τι μεριστὸν ὑπολείπουσα ποιήσει πᾶσαν μὲν ἔκχυσιν πᾶσαν δʼ ὀλίσθησιν καὶ ῥύσιν ὑγροῦ καὶ φορὰν στερεοῦ καὶ βάρους μεθειμένου πτῶσιν ἀσυντέλεστον .
Lemmas: καί μήν αὐτός γε σχέτλιος ποιέω ὁ Ἐπίκουρος λέγω καί βιάζω ὁ ἔννοια , ἰσοταχής ὁ σῶμα κινέω καί μηδείς ἀπολείπω μηδείς ταχύς . πολύς δέ οὗτος σχέτλιος εἰμί καί μάλα ἀπαρτάω ὁ ἔννοια ὁ μηδείς ὑπό μηδείς περικαταλαμβάνω , μηδέ εἰ χελώνη ὁ ὁ λόγος φημί μετόπισθε διώκω Ἄδραστος ταχύς ἵππος . ἀνάγκη δέ οὗτος συμβαίνω , ὁ μέν κινέω κατά ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον , ὁ δέ διάστημα , ὅς διεξέρχομαι , εἰς ἄπειρος εἰμί μεριστός , ὥσπερ ἀξιόω οὗτος . εἰ γάρ φθάνω πλέθρον μόνος ὁ χελώνη ὁ ἵππος , ὁ οὗτος μέν εἰς ἄπειρος τέμνω ἑκάτερος δέ κινέω κατά ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον , οὐδέποτε ὁ βραδύς προσάγω ὁ ταχύς , ἀεί τις διάστημα ὁ βραδύς προλαμβάνω εἰς ἄπειρος διάστημα μερίζω . ὁ δέ ἐκ τις φιάλη ἤ κύλιξ ὕδωρ ἐκχέω μηδέποτε πᾶς ἐκχέω πῶς οὐ παρά ὁ ἔννοια εἰμί , ἤ πῶς οὐ ἕπομαι ὅς οὗτος λέγω ; ὁ γάρ κατά ὁ πρότερος ὁ εἰς ἄπειρος μεριστός κίνησις οὐ ἄν τις νοέω ὁ πᾶς διανύω , ἀλλά ἀεί τις μεριστός ὑπολείπω ποιέω πᾶς μέν ἔκχυσις πᾶς δέ ὀλίσθησις καί ῥύσις ὑγρός καί φορά στερεός καί βάρος μεθίημι πτῶσις ἀσυντέλεστος .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 46
ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρὰ τὰς κοινὰς βιάζονται προλήψεις · ἐκεῖνα δʼ ἤδη καὶ παρὰ τὰς ἰδίας , τὸ θερμότατον περιψύξει καὶ πυκνώσει τὸ λεπτομερέστατον γεννῶντες . ἡ γὰρ ψυχὴ θερμότατόν ἐστι δήπου καὶ λεπτομερέστατον · ποιοῦσι δʼ αὐτὴν τῇ περιψύξει καὶ πυκνώσει τοῦ σώματος , οἷον στομώσει τὸ πνεῦμα μεταβάλλοντος , ἐκ φυτικοῦ ψυχικὸν γενόμενον . γεγονέναι δὲ καὶ τὸν ἥλιον ἔμψυχον λέγουσι , τοῦ ὑγροῦ μεταβάλλοντος εἰς πῦρ νοερόν . ὥρα καὶ τὸν ἥλιον διανοεῖσθαι περιψύξει γεννώμενον . ὁ μὲν οὖν,Ξενοφάνης , διηγουμένου τινὸς ἐγχέλεις ἑωρακέναι ἐν ὕδατι θερμῷ ζώσας , οὐκοῦν εἶπεν ἐν ψυχρῷ αὐτὰς ἑψήσομεν τούτοις δʼ · ἑποιτ̓ἄν , εἰ περιψύξει τὰ θερμότατα γεννῶσι καὶ πυκνώσει τὰ κουφότατα , θερμότητι πάλιν αὖ τὰ ψυχρὰ καὶ διαχύσει τὰ πυκνὰ καὶ διακρίσει τὰ βαρέα γεννᾶν , ἀλογίας τινὸς φυλάττουσιν ἀναλογίαν .
Lemmas: ἀλλά οὗτος μέν παρά ὁ κοινός βιάζω πρόληψις · ἐκεῖνος δέ ἤδη καί παρά ὁ ἴδιος , ὁ θερμός περίψυξις καί πύκνωσις ὁ λεπτομερής γεννάω . ὁ γάρ ψυχή θερμός εἰμί δήπου καί λεπτομερής · ποιέω δέ αὐτός ὁ περίψυξις καί πύκνωσις ὁ σῶμα , οἷος στόμωσις ὁ πνεῦμα μεταβάλλω , ἐκ φυτικός ψυχικός γίγνομαι . γίγνομαι δέ καί ὁ ἥλιος ἔμψυχος λέγω , ὁ ὑγρός μεταβάλλω εἰς πῦρ νοερός . ὥρα καί ὁ ἥλιος διανοέω περίψυξις γεννάω . ὁ μέν ουν,ξενοφαινω , διηγέομαι τις ἔγχελυς ὁράω ἐν ὕδωρ θερμός ζάω , οὐκοῦν λέγω ἐν ψυχρός αὐτός ἕψω οὗτος δέ · ἕπω , εἰ περίψυξις ὁ θερμός γεννάω καί πύκνωσις ὁ κοῦφος , θερμότης πάλιν αὖ ὁ ψυχρός καί διάχυσις ὁ πυκνός καί διάκρισις ὁ βαρύς γεννάω , ἀλογία τις φυλάσσω ἀναλογία .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 47
καὶ ἑννοίας δʼ οὐσίαν αὐτῆς καὶ γένεσιν οὐ παρὰ τὰς ἐννοίας ὑποτίθενται ; φαντασία γάρ τις ἡ ἔννοιά ἐστι , φαντασία δὲ τύπωσις ἐν ψυχῇ · ψυχῇ δὲ φύσις ἀναθυμίασις , ἣν τυπωθῆναι μὲν ἐργῶδες διὰ μανότητα , δεξαμένην δὲ τηρῆσαι τύπωσιν ἀδύνατον ἥ τε γὰρ τροφὴ καὶ ἡ γένεσις αὐτῆς ἐξ ὑγρῶν οὖσα συνεχῆ τὴν ἐπιφορὰν ἔχει καὶ τὴν ἀνάλωσιν · ἥ τε πρὸς τὸν ἀέρα τῆς ἀναπνοῆς ἐπιμιξία καινὴν ἀεὶ ποιεῖ τὴν ἀναθυμίασιν , ἐξισταμένην καὶ τρεπομένην ὑπὸ τοῦ θύραθεν ἐμβάλλοντος ὀχετοῦ καὶ πάλιν ἐξιόντος . ῥεῦμα γὰρ ἄν τις ὕδατος φερομένου μᾶλλον διανοηθείη σχήματα καὶ τύπους καὶ εἴδη διαφυλάττον , ἢ πνεῦμα φερόμενον ἑν τοῖς ἀτμοῖς καὶ ὑγρότησιν , ἑτέρῳ δʼ ἔξωθεν ἐνδελεχῶς οἷον ἀργῷ καὶ ἀλλοτρίῳ πνεύματι κιρνάμενον . ἀλλʼ οὕτω παρακούοντες ἑαυτῶν , ὥστε τὰς ἐννοίας ἐννοίας ἀποκειμένας τινὰς ὁριζόμενοι νοήσεις , μνήμας δὲ μονίμους καὶ σχετικὰς τυπώσεις , τὰς δʼ ἐπιστήμας καὶ παντάπασι πηγνύντες ὡς τὸ ἀμετάπτωτον καὶ βέβαιον ἐχούσας , εἶτα τούτοις ὑποτίθεσθαι βάσιν καὶ ἕδραν οὐσίας ὀλισθηρᾶς καὶ σκεδαστῆς καὶ φερομένης ἀεὶ καὶ ῥεούσης .
Lemmas: καί ἔννοια δέ οὐσία αὐτός καί γένεσις οὐ παρά ὁ ἔννοια ὑποτίθημι ; φαντασία γάρ τις ὁ ἔννοια εἰμί , φαντασία δέ τύπωσις ἐν ψυχή · ψυχή δέ φύσις ἀναθυμίασις , ὅς τυπόω μέν ἐργώδης διά μανότης , δείκνυμι δέ τηρέω τύπωσις ἀδύνατος ὁ τε γάρ τροφή καί ὁ γένεσις αὐτός ἐκ ὑγρός εἰμί συνεχής ὁ ἐπιφορά ἔχω καί ὁ ἀνάλωσις · ὁ τε πρός ὁ ἀήρ ὁ ἀναπνοή ἐπιμιξία καινός ἀεί ποιέω ὁ ἀναθυμίασις , ἐξίστημι καί τρέπω ὑπό ὁ θύραθεν ἐμβάλλω ὀχετός καί πάλιν ἐξέρχομαι . ῥεῦμα γάρ ἄν τις ὕδωρ φέρω μάλα διανοέω σχῆμα καί τύπος καί εἶδος διαφυλάσσω , ἤ πνεῦμα φέρω ἑν ὁ ἀτμός καί ὑγρότης , ἕτερος δέ ἔξωθεν ἐνδελεχής οἷος ἀργός καί ἀλλότριος πνεῦμα κιρνάω . ἀλλά οὕτως παρακούω ἑαυτοῦ , ὥστε ὁ ἔννοια ἔννοια ἀπόκειμαι τις ὁρίζω νόησις , μνήμη δέ μόνιμος καί σχετικός τύπωσις , ὁ δέ ἐπιστήμη καί παντάπασι πήγνυμι ὡς ὁ ἀμετάπτωτος καί βέβαιος ἔχω , εἶτα οὗτος ὑποτίθημι βάσις καί ἕδρα οὐσία ὀλισθηρός καί σκεδαστός καί φέρω ἀεί καί ῥέω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 48
στοιχείου γε μὴν καὶ ἀρχῆς ἔννοια κοινὴ πᾶσιν ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀνθρώποις ἐμπέφυκεν , ὡς ἁπλοῦν καὶ ἄκρατον εἶναι καὶ ἀσύνθετον · οὐ γὰρ στοιχεῖον οὐδʼ ἀρχὴ τὸ μεμιγμένον ἀλλʼ ἐξ ὧν μέμικται . καὶ μὴν οὗτοι τὸν θεὸν ἀρχὴν ὄντα σῶμα νοερὸν καὶ νοῦν ἐν ὕλῃ ποιοῦντες οὐ καθαρὸν οὐδʼ ἁπλοῦν οὐδʼ ἀσύνθετον ἀλλʼ ἐξ ἑτέρου καὶ διʼ ἑτέρον ἀποφαίνουσιν ἡ δʼ ὕλη καθʼ αὑτὴν ἄλογος οὖσα καὶ ἄποιος τὸ ἁπλοῦν ἔχει καὶ τὸ ἀρχοειδὲς ὁ θεὸς δέ , εἴπερ οὐκ ἔστιν ἀσώματος οὐδʼ ἄυλος , ὡς ἀρχῆς μετέσχηκε τῆς ὕλης . εἰ μὲν γὰρ ἓν καὶ ταὐτὸν ἡ ὕλη καὶ ὁ λόγος , οὐκ εὖ τὴν ὕλην ἄλογον ἀποδεδώκασιν εἰ δʼ ἕτερα , καὶ ἀμφοτέρων ταμίας ἄν τις ὁ θεὸς εἴη καὶ οὐχ ἁπλοῦν ἀλλὰ σύνθετον πρᾶγμα τῷ νοερῷ τὸ σωματικὸν ἐκ τῆς ὕλης προσειληφώς .
Lemmas: στοιχεῖον γε μήν καί ἀρχή ἔννοια κοινός πᾶς ὡς ἔπος λέγω ἄνθρωπος ἐμφύω , ὡς ἁπλόος καί ἄκρατος εἰμί καί ἀσύνθετος · οὐ γάρ στοιχεῖον οὐδέ ἀρχή ὁ μείγνυμι ἀλλά ἐκ ὅς μείγνυμι . καί μήν οὗτος ὁ θεός ἀρχή εἰμί σῶμα νοερός καί νόος ἐν ὕλη ποιέω οὐ καθαρός οὐδέ ἁπλόος οὐδέ ἀσύνθετος ἀλλά ἐκ ἕτερος καί διά ἕτερος ἀποφαίνω ὁ δέ ὕλη κατά ἑαυτοῦ ἄλογος εἰμί καί ἄποιος ὁ ἁπλόος ἔχω καί ὁ ἀρχοειδής ὁ θεός δέ , εἴπερ οὐ εἰμί ἀσώματος οὐδέ ἄυλος , ὡς ἀρχή μετέχω ὁ ὕλη . εἰ μέν γάρ εἷς καί αὐτός ὁ ὕλη καί ὁ λόγος , οὐ εὖ ὁ ὕλη ἄλογος ἀποδίδωμι εἰ δέ ἕτερος , καί ἀμφότερος ταμίας ἄν τις ὁ θεός εἰμί καί οὐ ἁπλόος ἀλλά σύνθετος πρᾶγμα ὁ νοερός ὁ σωματικός ἐκ ὁ ὕλη προσλαμβάνω .
plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 49
τά γε μὴν τέσσαρα σώματα , γῆν καὶ ὕδωρ ἀέρα τε καὶ πῦρ , πρῶτα στοιχεῖα προσαγορεύοντες , οὐκ οἶδʼ ὅπως τὰ μὲν ἁπλᾶ καὶ καθαρὰ τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεμιγμένα ποιοῦσι . γῆν μὲν γὰρ εἰς ἀεὶ καὶ ὕδωρ οὔθʼ ἑαυτὰ συνέχειν οὔθʼ ἕτερα , πνευματικῆς δὲ μετοχῇ καὶ πυρώδους δυνάμεως τὴν ἑνότητα διαφυλάττειν ἀέρα δὲ καὶ πῦρ αὑτῶν τʼ εἶναι διʼ εὐτονίαν ἐκτατικά , καὶ τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἐγκεκραμένα τόνον παρέχειν καὶ τὸ μόνιμον καὶ οὐσιῶδες . πῶς οὖν ἔτι γῆ στοιχεῖον ἢ ὕδωρ , εἰ μήθʼ ἁπλοῦν μήτε πρῶτον μήθʼ αὑτῷ διαρκές , ἀλλʼ ἐνδεὲς ἔξωθεν εἰς ἀεὶ τοῦ συνέχοντος ἐν τῷ εἶναι καὶ σῴζοντος ; οὐδὲ γὰρ οὐσίας αὐτῶν ἐπίνοιαν ἀπολελοίπασιν , ἀλλὰ πολλὴν ἔχει ταραχὴν καὶ ἀσάφειαν οὕτως ὁ λόγος λεγόμενος τῆς γῆς τινὸς καθʼ ἑαυτήν . εἶτα πῶς οὖσα γῆ καθʼ ἑαυτὴν ἀέρος δεῖται συνιστάντος αὐτὴν καὶ συνέχοντος ; ἀλλʼ οὐκ ἔστι γῆ καθʼ ἑαυτὴν οὐδʼ ὕδωρ · ἀλλὰ τὴν ὕλην ὁ ἀὴρ ὧδε μὲν συναγαγὼν καὶ πυκνώσας γῆν ἐποίησεν , ὧδε δὲ πάλιν διαλυθεῖσαν καὶ μαλαχθεῖσαν ὕδωρ . οὐδέτερον οὖν τούτων στοιχεῖον , οἷς ἕτερον ἀμφοτέροις οὐσίαν καὶ γένεσιν παρέσχηκεν .
Lemmas: ὁ γε μήν τέσσαρες σῶμα , γῆ καί ὕδωρ ἀήρ τε καί πῦρ , πρῶτος στοιχεῖον προσαγορεύω , οὐ οἶδα ὅπως ὁ μέν ἁπλόος καί καθαρός ὁ δέ σύνθετος καί μείγνυμι ποιέω . γῆ μέν γάρ εἰς ἀεί καί ὕδωρ οὔτε ἑαυτοῦ συνέχω οὔτε ἕτερος , πνευματικός δέ μετοχή καί πυρώδης δύναμις ὁ ἑνότης διαφυλάσσω ἀήρ δέ καί πῦρ ἑαυτοῦ τε εἰμί διά εὐτονία εκτατικός , καί ὁ δύο ἐκεῖνος ἐγκεράννυμι τόνος παρέχω καί ὁ μόνιμος καί οὐσιώδης . πῶς οὖν ἔτι γῆ στοιχεῖον ἤ ὕδωρ , εἰ μήτε ἁπλόος μήτε πρῶτος μήτε ἑαυτοῦ διαρκής , ἀλλά ἐνδεής ἔξωθεν εἰς ἀεί ὁ συνέχω ἐν ὁ εἰμί καί σῴζω ; οὐδέ γάρ οὐσία αὐτός ἐπίνοια ἀπολείπω , ἀλλά πολύς ἔχω ταραχή καί ἀσάφεια οὕτως ὁ λόγος λέγω ὁ γῆ τις κατά ἑαυτοῦ . εἶτα πῶς εἰμί γῆ κατά ἑαυτοῦ ἀήρ δέω συνίστημι αὐτός καί συνέχω ; ἀλλά οὐ εἰμί γῆ κατά ἑαυτοῦ οὐδέ ὕδωρ · ἀλλά ὁ ὕλη ὁ ἀήρ ὧδε μέν συνάγω καί πυκνόω γῆ ποιέω , ὧδε δέ πάλιν διαλύω καί μαλάσσω ὕδωρ . οὐδέτερος οὖν οὗτος στοιχεῖον , ὅς ἕτερος ἀμφότερος οὐσία καί γένεσις παρέχω .