plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 40
καὶ μὴν τὸ μηδενὸς ἅπτεσθαι μηδὲν παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστιν · οὐχ ἧττον δὲ τοῦτο , ἅπτεσθαι μὲν ἀλλήλων τὰ σώματα μηδενὶ δʼ ἅπτεσθαι τοῦτο δʼ ἀνάγκη προσδέχεσθαι τοῖς μὴ ἀπολείπουσιν ἐλάχιστα μέρη σώματος , ἀλλʼ ἀεί τι τοῦ δοκοῦντος ἅπτεσθαι πρότερον λαμβάνουσι καὶ μηδέποτε τοῦ προάγειν ἐπέκεινα παυομένοις . ὃ γοῦν αὐτοὶ μάλιστα προφέρουσι τοῖς τῶν ἀμερῶν προϊσταμένοις , τοῦτʼ ἐστὶ τὸ μήθʼ ὅλοις ὅλων ἁφὴν εἶναι μήτε μέρεσι μερῶν τὸ μὲν γὰρ οὐχ ἁφὴν ἀλλὰ κρᾶσιν ποιεῖν , τὸ δʼ οὐκ εἶναι δυνατόν , μέρη τῶν ἀμερῶν οὐκ ἐχόντων πῶς οὖν οὐκ αὐτοὶ τούτῳ περιπίπτουσι , μηδὲν μέρος ἔσχατον μηδὲ πρῶτον ἀπολείποντες ; ὅτι νὴ Δία ψαύειν κατὰ πέρας τὰ σώματα οὐχ ὅλα ὅλων οὐδὲ κατὰ μέρος λέγουσι · τὸ δὲ πέρας σῶμα οὔκ ἐστιν . ἅψεται τοίνυν σῶμα σώματος ἀσωμάτῳ · καὶ οὐχ ἅψεται πάλιν , ἀσωμάτου μεταξὺ ὄντος . εἰ δʼ ἅψεται , καὶ ποιήσει τι καὶ πείσεται τῷ ἀσωμάτῳ τὸ σῶμα · ποιεῖν γάρ τι καὶ πάσχειν ὑπʼ ἀλλήλων καὶ ἅπτεσθαι τὰ σώματα πέφυκεν . εἰ δʼ ἁφὴν ἴσχει τῷ ἀσωμάτῳ τὸ σῶμα , καὶ συναφὴν ἕξει καὶ κρᾶσιν καὶ συμφυΐαν . ἔτι γὰρ ἐν ταῖς συναφαῖς ; καὶ κράσεσιν ἢ μένειν ἀναγκαῖον ἢ μὴ μένειν , ἀλλʼ ἐφθάρθαι τὰ πέρατα τῶν σωμάτων . ἑκάτερον δὲ παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστι · φθορὰς μὲν γὰρ ἀσωμάτων καὶ γενέσεις οὐδʼ αὐτοὶ καταλείπουσι κρᾶσις δὲ καὶ συναφὴ σωμάτων ἰδίοις χρωμένων πέρασιν οὐκ ἂν γένοιτο τὸ γὰρ πέρας ὁρίζει καὶ ἵστησι τὴν τοῦ σώματος φύσιν · αἱ δὲ κράσεις , εἰ μὴ μερῶν παρὰ μέρη παραθέσεις εἰσὶν ἀλλʼ ὅλοις ὅλα τὰ κιρνάμενα συγχέουσιν , ὥσπερ οὗτοι λέγουσι , φθορὰς ἀπολειπτέον περάτων ἐν ταῖς μίξεσιν , εἶτα γενέσεις ἐν ταῖς διαστάσεσι ταῦτα δʼ οὐδεὶς ἂν ῥᾳδίως νοήσειεν . ἀλλὰ μὴν καθʼ ὃ γʼ ἅπτεται τὰ σώματα ἀλλήλων , κατὰ τοῦτο καὶ πιέζεται καὶ θλίβεται καὶ συντρίβεται ὑπʼ ἀλλήλων ἀσώματον δὲ ταῦτα πάσχειν ἢ ποιεῖν οὐ δυνατόν , ἀλλʼ οὐδὲ διανοητόν ἐστι · τοῦτο δὲ βιάζονται νοεῖν ἡμᾶς . εἰ γὰρ ἡ σφαῖρα τοῦ ἐπιπέδου κατὰ σημεῖον ἅπτεται , δῆλον ὅτι καὶ σύρεται κατὰ σημεῖον διὰ τοῦ ἐπιπέδου · κἂν μίλτῳ τὴν ἐπιφάνειαν ἀληλιμμένη , μιλτίνην ἐνομόρξεται τῷ ἐπιπέδῳ γραμμήν · κἂν πεπυρρωμένη , πυρρώσει τὸ ἐπίπεδον ἀσωμάτῳ δὲ χρώζεσθαι καὶ ἀσωμάτῳ πυροῦσθαι σῶμα παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστιν . ἂν δὲ δὴ κεραμεᾶν ἢ κρυσταλλίνην σφαῖραν εἰς ἐπίπεδον φερομένην λίθινον ἀφʼ ὕψους νοήσωμεν , ἄλογον εἰ μὴ συντριβήσεται , πληγῆς πρὸς ἀντίτυπον γενομένης ἀτοπώτερον δὲ τὸ συντριβῆναι κατὰ πέρας καὶ σημεῖον ἀσώματον προσπεσοῦσαν . ὥστε πάντῃ τὰς περὶ τῶν ἀσωμάτων καὶ σωμάτων αὐτοῖς ταράττεσθαι προλήψεις , μᾶλλον δʼ ἀναιρεῖσθαι , πολλὰ τῶν ἀδυνάτων παρατιθεμένοις
Lemmas: καί μήν ὁ μηδείς ἅπτω μηδείς παρά ὁ ἔννοια εἰμί · οὐ ἥσσων δέ οὗτος , ἅπτω μέν ἀλλήλων ὁ σῶμα μηδείς δέ ἅπτω οὗτος δέ ἀνάγκη προσδέχομαι ὁ μή ἀπολείπω ἐλαχύς μέρος σῶμα , ἀλλά ἀεί τις ὁ δοκέω ἅπτω πρότερος λαμβάνω καί μηδέποτε ὁ προάγω ἐπέκεινα παύω . ὅς γοῦν αὐτός μάλα προφέρω ὁ ὁ ἀμερής προΐστημι , οὗτος εἰμί ὁ μήτε ὅλος ὅλος ἁφή εἰμί μήτε μέρος μέρος ὁ μέν γάρ οὐ ἁφή ἀλλά κρᾶσις ποιέω , ὁ δέ οὐ εἰμί δυνατός , μέρος ὁ ἀμερής οὐ ἔχω πῶς οὖν οὐ αὐτός οὗτος περιπίπτω , μηδείς μέρος ἔσχατος μηδέ πρῶτος ἀπολείπω ; ὅτι νή Ζεύς ψαύω κατά πέρας ὁ σῶμα οὐ ὅλος ὅλος οὐδέ κατά μέρος λέγω · ὁ δέ πέρας σῶμα οὐ εἰμί . ἅπτω τοίνυν σῶμα σῶμα ἀσώματος · καί οὐ ἅπτω πάλιν , ἀσώματος μεταξύ εἰμί . εἰ δέ ἅπτω , καί ποιέω τις καί πάσχω ὁ ἀσώματος ὁ σῶμα · ποιέω γάρ τις καί πάσχω ὑπό ἀλλήλων καί ἅπτω ὁ σῶμα φύω . εἰ δέ ἁφή ἴσχω ὁ ἀσώματος ὁ σῶμα , καί συναφή ἔχω καί κρᾶσις καί συμφυία . ἔτι γάρ ἐν ὁ συναφή ; καί κρᾶσις ἤ μένω ἀναγκαῖος ἤ μή μένω , ἀλλά φθείρω ὁ πέρας ὁ σῶμα . ἑκάτερος δέ παρά ὁ ἔννοια εἰμί · φθορά μέν γάρ ἀσώματος καί γένεσις οὐδέ αὐτός καταλείπω κρᾶσις δέ καί συναφή σῶμα ἴδιος χράω πέρας οὐ ἄν γίγνομαι ὁ γάρ πέρας ὁρίζω καί ἵστημι ὁ ὁ σῶμα φύσις · ὁ δέ κρᾶσις , εἰ μή μέρος παρά μέρος παράθεσις εἰμί ἀλλά ὅλος ὅλος ὁ κιρνάω συγχέω , ὥσπερ οὗτος λέγω , φθορά ἀπολειπτέον πέρας ἐν ὁ μίξις , εἶτα γένεσις ἐν ὁ διάστασις οὗτος δέ οὐδείς ἄν ῥᾴδιος νοέω . ἀλλά μήν κατά ὅς γε ἅπτω ὁ σῶμα ἀλλήλων , κατά οὗτος καί πιέζω καί θλίβω καί συντρίβω ὑπό ἀλλήλων ἀσώματος δέ οὗτος πάσχω ἤ ποιέω οὐ δυνατός , ἀλλά οὐδέ διανοητός εἰμί · οὗτος δέ βιάζω νοέω ἐγώ . εἰ γάρ ὁ σφαῖρα ὁ ἐπίπεδος κατά σημεῖον ἅπτω , δῆλος ὅτι καί σύρω κατά σημεῖον διά ὁ ἐπίπεδος · ἐάν μίλτος ὁ ἐπιφάνεια ἀλείφω , μίλτινος ἐνομόργνυμαι ὁ ἐπίπεδος γραμμή · ἐάν πυρρόομαι , πυρρόω ὁ ἐπίπεδος ἀσώματος δέ χρώζω καί ἀσώματος πυρόω σῶμα παρά ὁ ἔννοια εἰμί . ἐάν δέ δή κεραμεοῦς ἤ κρυστάλλινος σφαῖρα εἰς ἐπίπεδος φέρω λίθινος ἀπό ὕψος νοέω , ἄλογος εἰ μή συντρίβω , πληγή πρός ἀντίτυπος γίγνομαι ἄτοπος δέ ὁ συντρίβω κατά πέρας καί σημεῖον ἀσώματος προσπίπτω . ὥστε πάντῃ ὁ περί ὁ ἀσώματος καί σῶμα αὐτός ταράσσω πρόληψις , μάλα δέ ἀναιρέω , πολύς ὁ ἀδύνατος παρατίθημι