plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 11
ἔτι Παρὰ τὴν ἔννοιάν ἐστιν ἄνθρωπον , ᾧ πάντα τἀγαθὰ πάρεστι καὶ μηδὲν ἐνδεῖ πρὸς εὐδαιμονίαν καὶ τὸ μακάριον , τούτῳ καθήκειν ἐξάγειν ἑαυτόν · ἔτι δὲ μᾶλλον , ᾧ μηδὲν ἀγαθὸν ἔστι μηδʼ ἔσται , τὰ δεινὰ δὲ πάντα καὶ τὰ δυσχερῆ καὶ κακὰ πάρεστι καὶ παρέσται διὰ τέλους , τούτῳ μὴ καθήκειν ἀπολέγεσθαι τὸν βίον , ἂν μή τι νὴ Δία τῶν ἀδιαφόρων αὐτῷ προσγένηται . ταῦτα τοίνυν ἐν τῇ Στοᾷ νομοθετεῖται , καὶ πολλοὺς μὲν ἐξάγουσι τῶν σοφῶν ὡς ἄμεινον εὐδαιμονοῦντας πεπαῦσθαι , πολλοὺς δὲ κατέχουσι τῶν φαύλων ὡς καθήκοντος αὐτοῖς ζῆν κακοδαιμονοῦντας . καίτοι ὁ μὲν σοφὸς ὄλβιος μακάριος πανευδαίμων ἀσφαλὴς ἀκίνδυνος , ὁ δὲ φαῦλος καὶ ἀνόητος οἷος εἰπεῖν γέμων κακῶν δὴ κοὐκέτʼ ἔσθʼ ὅπου τεθῇ · ἀλλὰ καὶ τούτοις μονὴν οἴονται καθήκουσαν εἶναι κἀκείνοις ἐξαγωγήν . εἰκότως δέ φησὶ Χρύσιππος οὐ γὰρ ἀγαθοῖς καὶ κακοῖς δεῖ παραμετρεῖσθαι τὸν βίον ἀλλὰ τοῖς κατὰ φύσιν καὶ παρὰ φύσιν . οὕτως ἄνθρωποι σῴζουσι τὴν συνήθειαν καὶ πρὸς τὰς κοινὰς ἐννοίας φιλοσοφοῦσι . τί λέγεις ; οὐ δεῖ σκοπεῖν ὅττι τοι ἐν μεγάροισι κακὸν τʼ ἀγαθόν τε τέτυκται τὸν περὶ βίου καὶ θανάτου σκοπούμενον , οὐδʼ ὥσπερ ἐπὶ ζυγοῦ τὰ πρὸς εὐδαιμονίαν καὶ κακοδαιμονίαν ἐξετάζειν ἐπιζήμια μᾶλλον ἢ ὠφέλιμα ἀλλʼ ἐκ τῶν μήτʼ ὠφελούντων μήτε βλαπτόντων τοὺς εἰ βιωτέον ἢ μὴ ποιεῖσθαι λογισμούς ; οὐ μέλλει πρὸς τὰς τοιαύτας ὑποθέσεις καὶ ἀρχὰς καθηκόντως αἱρεῖσθαὶ τε τὸν βίον , ᾧ τῶν φευκτῶν οὐδὲν ἄπεστι , καὶ φεύγειν , πάντα τὰ αἱρετὰ πάρεστι ; καίτοι παράλογον μέν , ὦ ἑταῖρε , καὶ τὸ φεύγειν τὸν βίον ἐν μηδενὶ κακῷ γενομένους · παραλογώτερον δέ , εἰ μὴ τυγχάνων τις τοῦ ἀδιαφόρου τάγαθὸν ἀφίησιν · ὅπερ οὗτοι ποιοῦσι , τὴν εὐδαιμονίαν προϊέμενοι καὶ τὴν ἀρετὴν παροῦσαν ἀνθʼ ὑγιείας καὶ ὁλοκληρίας , ὧν οὐ τυγχάνουσιν . ἔνθʼ αὖτε Γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύς , ὅτι χρύσεια χαλκείων , ἑκατόμβοια ἐννεαβοίων ἔμελλε διαμείψεσθαι . καίτοι τὰ μὲν χάλκεα τῶν ὅπλων οὐχ ἧττον ἢ τὰ χρυσᾶ παρεῖχε χρείαν μαχομένοις , εὐπρέπεια δὲ σώματος καὶ ὑγίεια τοῖς Στωικοῖς οὔτε χρείαν οὔτʼ ὄνησίν τινα φέρει πρὸς εὐδαιμονίαν · ἀλλʼ ὅμως οὗτοι τῆς φρονήσεως ἀντικαταλλάττονται τὴν ὑγίειαν . καὶ γὰρ Ἡρακλείτῳ φασὶ καὶ Φερεκύδῃ καθήκειν ἄν , εἴπερ ἠδύναντο , τὴν ἀρετὴν ἀφεῖναι καὶ τὴν φρόνησιν , ὥστε παύσασθαι φθειριῶντας καὶ ὑδρωπιῶντας · καὶ τῆς Κίρκης ἐγχεούσης δύο φάρμακα , τὸ μὲν ποιοῦν ἄφρονας ἐκ φρονίμων τὸ δʼ ὅνους φρονίμους ἑξ ἀφρόνων ἀνθρὡπων , οὐκ τὸν τὸν Ὀδυσσέα πιεῖν τὸ τῆς ἀφροσύνης μᾶλλον ἢ μεταβαλεῖν εἰς θηρίου μορφὴν τὸ εἶδος , ἔχοντα τὴν φρόνησιν καὶ μετὰ τῆς φρονήσεως δηλονότι τὴν εὐδαιμονίαν ; καὶ ταῦτά φασιν αὐτὴν ὑφηγεῖσθαι καὶ παρακελεύεσθαι τὴν φρόνησιν ἄφες με καὶ καταφρόνησον ἀπολλυμένης ἐμοῦ καὶ διαφθειρομένης εἰς ὄνου πρόσωπον . ἀλλʼ ὄνου γε , φήσει τις , ἡ τοιαῦτα παραγγέλλουσα φρόνησίς ἐστιν , εἰ τὸ μὲν φρονεῖν καὶ εὐδαιμονεῖν ἀγαθόν ἐστι τὸ δʼ ὄνου περιφέρειν πρόσωπον ἀδιάφορον . ἔθνος εἶναί φασιν Αἰθιόπων , ὅπου κύων βασιλεύει καὶ βασιλεὺς προσαγορεύεται καὶ γέρα καὶ τιμὰς ἔχει βασιλέως , ἄνδρες ; δὲ πράσσουσιν ἅπερ ἡγεμόσι πόλεων προσήκει καὶ ἄρχουσιν . ἆῤ οὖν παρὰ τοῖς Στωικοῖς ὁμοίως τὸ μὲν ὄνομα καὶ τὸ σχῆμα τἀγαθοῦ πάρεστι τῇ ἀρετῇ καὶ μόνην ταύτην αἱρετὸν καὶ ὠφέλιμον καὶ συμφέρον καλοῦσι , πράττουσι δὲ ταῦτα καὶ φιλοσοφοῦσι καὶ ζῶσι καὶ ἀποθνήσκουσιν , ὥσπερ ἀπὸ προστάγματος τῶν ἀδιαφόρων ; καίτοι τὸν κύνα μὲν ἐκεῖνον οὐδεὶς Αἰθιόπων ἀποκτίννυσιν , ἀλλὰ σεμνῶς κάθηται προσκυνούμενος · οὗτοι δὲ τὴν ἀρετὴν ἀπολλύουσιν ἑαυτῶν καὶ διαφθείρουσι , τῆς ὑγιείας περιεχόμενοι καὶ τῆς ἀπονίας .
Lemmas: ἔτι παρά ὁ ἔννοια εἰμί ἄνθρωπος , ὅς πᾶς ἀγαθός πάρειμι καί μηδείς ἐνδέω πρός εὐδαιμονία καί ὁ μακάριος , οὗτος καθήκω ἐξάγω ἑαυτοῦ · ἔτι δέ μάλα , ὅς μηδείς ἀγαθός εἰμί μηδέ εἰμί , ὁ δεινός δέ πᾶς καί ὁ δυσχερής καί κακός πάρειμι καί πάρειμι διά τέλος , οὗτος μή καθήκω ἀπολέγω ὁ βίος , ἐάν μή τις νή Ζεύς ὁ ἀδιάφορος αὐτός προσγίγνομαι . οὗτος τοίνυν ἐν ὁ Στοά νομοθετέω , καί πολύς μέν ἐξάγω ὁ σοφός ὡς ἀγαθός εὐδαιμονέω παύω , πολύς δέ κατέχω ὁ φαῦλος ὡς καθήκω αὐτός ζάω κακοδαιμονέω . καίτοι ὁ μέν σοφός ὄλβιος μακάριος πανευδαίμων ἀσφαλής ἀκίνδυνος , ὁ δέ φαῦλος καί ἀνόητος οἷος λέγω γέμω κακός δή οὐκέτι εἰμί ὅπου τίθημι · ἀλλά καί οὗτος μονή οἴομαι καθήκω εἰμί ἐκεῖνος ἐξαγωγή . ἔοικα δέ φημί Χρύσιππος οὐ γάρ ἀγαθός καί κακός δέω παραμετρέω ὁ βίος ἀλλά ὁ κατά φύσις καί παρά φύσις . οὕτως ἄνθρωπος σῴζω ὁ συνήθεια καί πρός ὁ κοινός ἔννοια φιλοσοφέω . τίς λέγω ; οὐ δέω σκοπέω ὅτι σύ ἐν μέγαρον κακός τε ἀγαθός τε τεύχω ὁ περί βίος καί θάνατος σκοπέω , οὐδέ ὥσπερ ἐπί ζυγόν ὁ πρός εὐδαιμονία καί κακοδαιμονία ἐξετάζω ἐπιζήμιος μάλα ἤ ὠφέλιμος ἀλλά ἐκ ὁ μήτε ὠφελέω μήτε βλάπτω ὁ εἰ βιωτέον ἤ μή ποιέω λογισμός ; οὐ μέλλω πρός ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις καί ἀρχή καθήκω αἱρέω τε ὁ βίος , ὅς ὁ φευκτός οὐδείς ἄπειμι , καί φεύγω , πᾶς ὁ αἱρετός πάρειμι ; καίτοι παράλογος μέν , ὦ ἑταῖρος , καί ὁ φεύγω ὁ βίος ἐν μηδείς κακός γίγνομαι · παράλογος δέ , εἰ μή τυγχάνω τις ὁ ἀδιάφορος τἀγαθόν ἀφίημι · ὅς οὗτος ποιέω , ὁ εὐδαιμονία προίημι καί ὁ ἀρετή πάρειμι ἀντί ὑγίεια καί ὁλοκληρία , ὅς οὐ τυγχάνω . ἔνθα αὖτε Γλαῦκος Κρονίδης φρήν ἐξαιρέω Ζεύς , ὅτι χρύσεος χάλκειος , ἑκατόμβοιος ἐννεάβοιος μέλλω διαμείβω . καίτοι ὁ μέν χάλκεος ὁ ὅπλον οὐ ἥσσων ἤ ὁ χρύσεος παρέχω χρεία μάχομαι , εὐπρέπεια δέ σῶμα καί ὑγίεια ὁ Στωϊκός οὔτε χρεία οὔτε ὄνησις τις φέρω πρός εὐδαιμονία · ἀλλά ὅμως οὗτος ὁ φρόνησις ἀντικαταλλάσσομαι ὁ ὑγίεια . καί γάρ Ἡράκλειτος φημί καί Φερεκύδης καθήκω ἄν , εἴπερ δύναμαι , ὁ ἀρετή ἀφίημι καί ὁ φρόνησις , ὥστε παύω φθειριάω καί ὑδρωπιάω · καί ὁ Κίρκη ἐγχέω δύο φάρμακον , ὁ μέν ποιέω ἄφρων ἐκ φρόνιμος ὁ δέ ὄνος φρόνιμος ἐκ ἄφρων ἄνθρωπος , οὐ ὁ ὁ Ὀδυσσεύς πίνω ὁ ὁ ἀφροσύνη μάλα ἤ μεταβάλλω εἰς θηρίον μορφή ὁ εἶδος , ἔχω ὁ φρόνησις καί μετά ὁ φρόνησις δηλονότι ὁ εὐδαιμονία ; καί οὗτος φημί αὐτός ὑφηγέομαι καί παρακελεύομαι ὁ φρόνησις ἀφίημι ἐγώ καί καταφρονέω ἀπόλλυμι ἐγώ καί διαφθείρω εἰς ὄνος πρόσωπον . ἀλλά ὄνος γε , φημί τις , ὁ τοιοῦτος παραγγέλλω φρόνησις εἰμί , εἰ ὁ μέν φρονέω καί εὐδαιμονέω ἀγαθός εἰμί ὁ δέ ὄνος περιφέρω πρόσωπον ἀδιάφορος . ἔθνος εἰμί φημί Αἰθίοψ , ὅπου κύων βασιλεύω καί βασιλεύς προσαγορεύω καί γέρας καί τιμή ἔχω βασιλεύς , ἀνήρ ; δέ πράσσω ὅς ἡγεμών πόλις προσήκω καί ἄρχω . ἆρα οὖν παρά ὁ Στωϊκός ὅμοιος ὁ μέν ὄνομα καί ὁ σχῆμα ἀγαθός πάρειμι ὁ ἀρετή καί μόνος οὗτος αἱρετός καί ὠφέλιμος καί συμφέρω καλέω , πράσσω δέ οὗτος καί φιλοσοφέω καί ζάω καί ἀποθνῄσκω , ὥσπερ ἀπό πρόσταγμα ὁ ἀδιάφορος ; καίτοι ὁ κύων μέν ἐκεῖνος οὐδείς Αἰθίοψ ἀποκτίννμαι , ἀλλά σεμνός κάθημαι προσκυνέω · οὗτος δέ ὁ ἀρετή ἀπόλλυμι ἑαυτοῦ καί διαφθείρω , ὁ ὑγίεια περιέχω καί ὁ ἀπονία .