plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 14
ἢ βούλει τὸ ἣδιστον αὐτοῦ τῆς γλαφυρίας καὶ πιθανότητος ἱστορῆσαι ; ὥσπερ γὰρ αἱ κωμῳδίαι φησὶν ἐπιγράμματα γελοῖα φέρουσιν , ἃ καθʼ αὑτὰ μέν ἐστι φαῦλα τῷ δʼ ὅλῳ ποιήματι χάριν τινὰ προστίθησιν , οὕτω ψέξειας ἂν αὐτὴν ἐφʼ ἑαυτῆς τὴν κακίαν · τοῖς δʼ ὅλοις οὐκ ἄχρηστός ἐστι . πρῶτον μὲν οὖν τὴν κακίαν γεγονέναι κατὰ τὴν τοῦ θεοῦ πρόνοιαν , ὥσπερ τὸ φαῦλον ἐπίγραμμα γέγονε κατὰ τὴν τοῦ ποιητοῦ βούλησιν , πᾶσαν ἐπίνοιαν ἀτοπίας ὑπερβάλλει . τί γὰρ μᾶλλον ἀγαθῶν ἢ κακῶν δοτῆρες ἔσονται ; πῶς δʼ ἔτι θεοῖς ἐχθρὸν ἡ κακία καὶ θεομισές ; ἢ τί πρὸς τὰ τοιαῦτα δυσφημήματα λέγειν ἕξομεν , ὡς θεὸς μὲν αἰτίαν φύει βροτοῖς , ὅταν κακῶσαι δῶμα παμπήδην θέλῃ καί τίς τʼ ἂρ σφῶε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι ; ἔπειτα δὲ τὸ μὲν φαῦλον ἐπίγραμμα τὴν κωμῳδίαν κοσμεῖ καὶ συνεργεῖ πρὸς τὸ τέλος αὐτῆς , ἐφιεμένης τοῦ γελοίου ἢ κεχαρισμένου τοῖς θεαταῖς · ὁ δὲ πατρῷος καὶ ὕπατος καὶ θεμίστιος Ζεὺς καὶ ἀριστοτέχνας , κατὰ Πίνδαρον , οὐ δρᾶμα δήπου μέγα καὶ ποικίλον καὶ πολυμερὲς δημιουργῶν τὸν κόσμον , ἀλλὰ θεῶν καὶ ἀνθρώπων ἄστυ κοινόν , συννεμησομένων μετὰ δίκης καὶ ἀρετῆς ὁμολογουμένως καὶ μακαρίως , τί πρὸς τὸ κάλλιστον τοῦτο καὶ σεμνότατον τέλος ἐδεῖτο λῃστῶν καὶ ἀνδροφόνων καὶ πατροκτόνων καὶ τυράννων ; οὐ γὰρ ἡδὺ τῷ θείῳ καὶ κομψὸν ἡ κακία γέγονεν ἐπεισόδιον , οὐδὲ διʼ εὐτραπελίαν ἡ ἀδικία καὶ γέλωτα καὶ βωμολοχίαν προστέτριπται τοῖς πράγμασιν , ὑφʼ ὧν οὐδʼ ὄναρ ἰδεῖν ἔστι τῆς ὑμνουμένης ὁμολογίας . ἔτι τὸ μὲν φαῦλον ἐπίγραμμα τοῦ ποιήματος πολλοστημόριόν ἐστι καὶ μικρὸν ἐπέχει παντάπασιν ἐν τῇ κωμῳδίᾳ χωρίον , καὶ οὔτε πλεονάζει τὰ τοιαῦτα οὔτε τῶν εὖ πεποιῆσθαι δοκούντων ἀπόλλυσι καὶ λυμαίνεται τὴν χάριν · τῆς δὲ κακίας ἀναπέπλησται πάντα πράγματα καὶ πᾶς ὁ βίος εὐθὺς ἐκ παρόδου καὶ ἀρχῆς ἄχρι κορωνίδος ἀσχημονῶν καὶ ἐκπίπτων καὶ ταραττόμενος καὶ μηδὲν ἔχων μέρος καθαρὸν μηδʼ ἀνεπίληπτον , ὡς οὗτοι λέγουσιν , αἴσχιστόν ἐστι δραμάτων ἁπάντων καὶ ἀτερπέστατον .
Lemmas: ἤ βούλομαι ὁ ἡδύς αὐτός ὁ γλαφυρία καί πιθανότης ἱστορέω ; ὥσπερ γάρ ὁ κωμῳδία φημί ἐπίγραμμα γέλοιος φέρω , ὅς κατά ἑαυτοῦ μέν εἰμί φαῦλος ὁ δέ ὅλος ποίημα χάρις τις προστίθημι , οὕτως ψέγω ἄν αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὁ κακία · ὁ δέ ὅλος οὐ ἄχρηστος εἰμί . πρῶτος μέν οὖν ὁ κακία γίγνομαι κατά ὁ ὁ θεός πρόνοια , ὥσπερ ὁ φαῦλος ἐπίγραμμα γίγνομαι κατά ὁ ὁ ποιητής βούλησις , πᾶς ἐπίνοια ἀτοπία ὑπερβάλλω . τίς γάρ μάλα ἀγαθός ἤ κακός δοτήρ εἰμί ; πῶς δέ ἔτι θεός ἐχθρός ὁ κακία καί θεομισής ; ἤ τίς πρός ὁ τοιοῦτος δυσφήμημα λέγω ἔχω , ὡς θεός μέν αἰτία φύω βροτός , ὅταν κακόω δῶμα παμπήδην ἐθέλω καί τίς τε ἄρα σφεῖς θεός ἔρις συνίημι μάχομαι ; ἔπειτα δέ ὁ μέν φαῦλος ἐπίγραμμα ὁ κωμῳδία κοσμέω καί συνεργέω πρός ὁ τέλος αὐτός , ἐφίημι ὁ γέλοιος ἤ χαρίζω ὁ θεατής · ὁ δέ πατρῷος καί ὕπατος καί θεμίστιος Ζεύς καί ἀριστοτέχνης , κατά Πίνδαρος , οὐ δρᾶμα δήπου μέγας καί ποικίλος καί πολυμερής δημιουργέω ὁ κόσμος , ἀλλά θεός καί ἄνθρωπος ἄστυ κοινός , συννεμησομένων μετά δίκη καί ἀρετή ὁμολογουμένως καί μακαρίως , τίς πρός ὁ καλός οὗτος καί σεμνός τέλος δέω λῃστής καί ἀνδροφόνος καί πατροκτόνος καί τύραννος ; οὐ γάρ ἡδύς ὁ θεῖος καί κομψός ὁ κακία γίγνομαι ἐπεισόδιον , οὐδέ διά εὐτραπελία ὁ ἀδικία καί γέλως καί βωμολοχία προστρίβω ὁ πρᾶγμα , ὑπό ὅς οὐδέ ὄναρ ὁράω εἰμί ὁ ὑμνέω ὁμολογία . ἔτι ὁ μέν φαῦλος ἐπίγραμμα ὁ ποίημα πολλοστημόριος εἰμί καί μικρός ἐπέχω παντάπασι ἐν ὁ κωμῳδία χωρίον , καί οὔτε πλεονάζω ὁ τοιοῦτος οὔτε ὁ εὖ ποιέω δοκέω ἀπόλλυμι καί λυμαίνομαι ὁ χάρις · ὁ δέ κακία ἀναπίμπλημι πᾶς πρᾶγμα καί πᾶς ὁ βίος εὐθύς ἐκ πάροδος καί ἀρχή ἄχρι κορωνίς ἀσχημονέω καί ἐκπίπτω καί ταράσσω καί μηδείς ἔχω μέρος καθαρός μηδέ ἀνεπίληπτος , ὡς οὗτος λέγω , αἰσχρός εἰμί δρᾶμα ἅπας καί ἀτερπής .