plutarchus.de-communibus-notitiis-adversus-stoicos-1058e-1086b 39
ἐπὶ δὲ τούτοις ἐπινεανιευόμενός φησι τῆς πυραμίδος ἐκ τριγώνων συνισταμένης τὰς πλευρὰς κατὰ τὴν συναφὴν ἐγκεκλιμένας ἀνίσους μὲν εἶναι , μὴ ὑπερέχον δʼ ᾗ μείζονές εἰσιν οὕτως ἐτήρει τὰς ἐννοίας . εἰ γὰρ ἔστι τι μεῖζον καὶ μὴ ὑπερέχον , ἔσται τι μικρότερον καὶ μὴ ἐλλεῖπον · ὥστε καὶ ἄνισον μήθʼ ὑπερέχον μήτʼ ἐλλεῖπον , τουτέστιν ἴσον τὸ ἄνισον καὶ οὐ μεῖζον τὸ μεῖζον οὐδὲ μικρότερον τὸ μικρότερον . ἔτι τοίνυν ὅρα τίνα τρόπον ἀπήντησε Δημοκρίτῳ , διαποροῦντι φυσικῶς καὶ ἐπιτυχῶς , εἰ κῶνος τέμνοιτο παρὰ τὴν βάσιν ἐπιπέδῳ , τί χρὴ διανοεῖσθαι τὰς τῶν τμημάτων ἐπιφανείας , ἴσας ἢ ἀνίσους γιγνομένας . ἄνισοι μὲν γὰρ οὖσαι τὸν κῶνον ἀνώμαλον παρέξουσι , πολλὰς ἀποχαράξεις λαμβάνοντα βαθμοειδεῖς ; καὶ τραχύτητας · ἴσων δʼ οὐσῶν , ἴσα τμήματα ἔσται καὶ φανεῖται τὸ τοῦ κυλίνδρου πεπονθὼς ὁ κῶνος , ἐξ ἴσων συγκείμενος καὶ οὐκ ἀνίσων κύκλων , ὅπερ ἐστὶν ἀτοπώτατον . ἐνταῦθα δὴ τὸν Δημόκριτον ἀποφαίνων ἀγνοοῦντα τὰς μὲν ἐπιφανείας φησὶ μήτʼ ἴσας εἶναι μήτʼ ἀνίσους , ἄνισα δὲ τὰ σώματα τῷ μήτʼ ἴσας εἶναι μήτʼ ἀνίσους τὰς ἐπιφανείας . τὸ μὲν δὴ νομοθετεῖν τῶν ἐπιφανειῶν μήτʼ ἴσων μήτʼ ἀνίσων οὐσῶν τὰ σώματα συμβαίνειν ἄνισα εἶναι θαυμαστὴν ἐξουσίαν αὑτῷ τοῦ γράφειν ὅ τι ἂν ἐπίῃ διδόντος ἐστί . τοὐναντίον γὰρ ὁ λόγος μετὰ τῆς ἐναργείας νοεῖν δίδωσι τῶν ἀνίσων σωμάτων ἀνίσους εἶναι τὰς ἐπιφανείας , καὶ μείζονα τὴν τοῦ μείζονα · εἴ γε μὴ μέλλει τὴν ὑπεροχήν , μεῖζόν ἐστιν , ἐστερημένην ἐπιφανείας ἕξειν . εἰ γὰρ οὐχ ὑπερβάλλουσι τὰς τῶν ἐλαττόνων ἐπιφανείας αἱ τῶν μειζόνων ἀλλὰ προαπολείπουσιν , ἔσται σώματος ; πέρας ἔχοντος μέρος ἄνευ πέρατος καὶ ἀπεράτωτον . εἰ γὰρ λέγει , ὅτι βιαζόμενος οὕτω ἃς γὰρ ὑφορᾶται περὶ τὸν κῶνον ἀναχαράξεις , ἡ τῶν σωμάτων ἀνισότης δήπουθεν οὐχ ἡ τῶν ἐπιφανειῶν ἀπεργάζεται . γελοῖον οὖν τὸ τὰς ἐπιφανείας ὑπεξαιρούμενον ἐν τοῖς σώμασιν ἐλεγχομένην ἀπολιπεῖν ἀνωμαλίαν . ἀλλʼ ἂν μένωμεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως , τί μᾶλλόν ἐστι παρὰ τὴν ἔννοιαν ἢ τὰ τοιαῦτα πλάττειν ; εἰ γὰρ ἐπιφάνειαν ἐπιφανείᾳ θήσομεν μήτʼ ἴσην εἶναι μήτʼ ἄνισον , καὶ τὸ μέγεθος ἔσται μεγέθει φάναι καὶ ἀριθμὸν ἀριθμῷμήτʼ ἴσον εἶναι μήτʼ ἄνισον καὶ ταῦτʼ ἴσου καὶ ἀνίσου καὶ ἀνίσου μέσον , ὃ μηδέτερόν ἐστιν , οὐκ ἔχοντας εἰπεῖν οὐδὲ νοῆσαι δυναμένους . ἔτι δʼ οὐσῶν ἐπιφανειῶν μήτʼ ἴσων μήτʼ ἀνίσων , τί κωλύει καὶ κύκλους νοεῖσθαι μήτʼ ἴσους μήτʼ ἀνίσους ; αὐταὶ γὰρ δήπουθεν αἱ τῶν κωνικῶν τμημάτων ἐπιφάνειαι κύκλοι εἰσίν · εἰ δὲ κύκλους , καὶ διαμέτρους κύκλων θετέον μήτʼ ἴσους μήτʼ ἀνίσους εἰ δὲ τοῦτο , καὶ γωνίας καὶ τρίγωνα καὶ παραλληλόγραμμα καὶ παραλληλεπίπεδα καὶ σώματα . καὶ γὰρ εἰ μήκη ἐστὶ μήτʼ ἴσα μήτʼ ἄνισα ἀλλήλοις , καὶ βάρος ἔσται καὶ πληγὴ καὶ σώματα . εἶτα πῶς τολμῶσιν ἐπιτιμᾶν τοῖς τὰς κενότητας εἰσάγουσι καὶ ἀμερῆ τινα καὶ μαχόμενον μήτε κινεῖσθαι μήτε μένειν ὑποτιθεμένοις , αὐτοὶ τὰ τοιαῦτα ἀξιώματα ψευδῆ λέγοντες εἶναι ; εἴ τινα μή ἐστιν ἴσα ἀλλήλοις , ἐκεῖνα ἄνισὰ ἐστιν ἀλλήλοις · καὶ οὐκ ἔστι μὲν ἴσα ταῦτʼ ἀλλήλοις , οὐκ ἄνισα δʼ ἐστὶ ταῦτʼ ἀλλήλοις . ἐπεὶ δέ φησιν εἶναί τι μεῖζον οὐ μὴν ὑπερέχον ἄξιον ἀπορῆσαι πότερον ταῦτʼ ἐφαρμόσει ἀλλήλοις . εἰ μὲν γὰρ ἐφαρμόσει , πῶς μεῖζόν ἐστι θάτερον ; εἰ δʼ οὐκ ἐφαρμόσει , πῶς οὐκ ἀνάγκη τὸ μὲν ὑπερέχειν τὸ δʼ ἐλλείπειν ; τῷ δὲ μηδέτερον ὑπάρχειν καὶ οὐκ ἐφαρμόσει τῷ μεῖζον εἶναι καὶ ἐφαρμόσει τῷ μὴ μεῖζον εἶναι θάτερον . ἀνάγκη γὰρ ἐν · τοιαύταις ἀπορίαις γίγνεσθαι τοὺς τὰς κοινὰς ἐννοίας μὴ φυλάττοντας .
Lemmas: ἐπί δέ οὗτος ἐπινεανιεύομαι φημί ὁ πυραμίς ἐκ τρίγων συνίστημι ὁ πλευρά κατά ὁ συναφή ἐγκλίνω ἄνισος μέν εἰμί , μή ὑπερέχω δέ ᾗ μέγας εἰμί οὕτως τηρέω ὁ ἔννοια . εἰ γάρ εἰμί τις μέγας καί μή ὑπερέχω , εἰμί τις μικρός καί μή ἐλλείπω · ὥστε καί ἄνισος μήτε ὑπερέχω μήτε ἐλλείπω , τουτέστι ἴσος ὁ ἄνισος καί οὐ μέγας ὁ μέγας οὐδέ μικρός ὁ μικρός . ἔτι τοίνυν ὁράω τίς τρόπος ἀπαντάω Δημόκριτος , διαπορέω φυσικός καί ἐπιτυχής , εἰ κῶνος τέμνω παρά ὁ βάσις ἐπίπεδος , τίς χρή διανοέω ὁ ὁ τμῆμα ἐπιφάνεια , ἴσος ἤ ἄνισος γίγνομαι . ἄνισος μέν γάρ εἰμί ὁ κῶνος ἀνώμαλος παρέχω , πολύς ἀποχάραξις λαμβάνω βαθμοειδής ; καί τραχύτης · ἴσος δέ εἰμί , ἴσος τμῆμα εἰμί καί φαίνω ὁ ὁ κύλινδρος πάσχω ὁ κῶνος , ἐκ ἴσος σύγκειμαι καί οὐ ἄνισος κύκλος , ὅς εἰμί ἄτοπος . ἐνταῦθα δή ὁ Δημόκριτος ἀποφαίνω ἀγνοέω ὁ μέν ἐπιφάνεια φημί μήτε ἴσος εἰμί μήτε ἄνισος , ἄνισος δέ ὁ σῶμα ὁ μήτε ἴσος εἰμί μήτε ἄνισος ὁ ἐπιφάνεια . ὁ μέν δή νομοθετέω ὁ ἐπιφάνεια μήτε ἴσος μήτε ἄνισος εἰμί ὁ σῶμα συμβαίνω ἄνισος εἰμί θαυμαστός ἐξουσία ἑαυτοῦ ὁ γράφω ὅς τις ἄν ἐπέρχομαι δίδωμι εἰμί . ἐναντίος γάρ ὁ λόγος μετά ὁ ἐνάργεια νοέω δίδωμι ὁ ἄνισος σῶμα ἄνισος εἰμί ὁ ἐπιφάνεια , καί μέγας ὁ ὁ μέγας · εἰ γε μή μέλλω ὁ ὑπεροχή , μέγας εἰμί , στερέω ἐπιφάνεια ἔχω . εἰ γάρ οὐ ὑπερβάλλω ὁ ὁ ἐλαχύς ἐπιφάνεια ὁ ὁ μέγας ἀλλά προαπολείπω , εἰμί σῶμα ; πέρας ἔχω μέρος ἄνευ πέρας καί ἀπεράτωτος . εἰ γάρ λέγω , ὅτι βιάζω οὕτως ὅς γάρ ὑφοράω περί ὁ κῶνος ἀναχάραξις , ὁ ὁ σῶμα ἀνισότης δήπουθεν οὐ ὁ ὁ ἐπιφάνεια ἀπεργάζομαι . γέλοιος οὖν ὁ ὁ ἐπιφάνεια ὑπεξαιρέω ἐν ὁ σῶμα ἐλέγχω ἀπολείπω ἀνωμαλία . ἀλλά ἐάν μένω ἐπί ὁ ὑπόθεσις , τίς μάλα εἰμί παρά ὁ ἔννοια ἤ ὁ τοιοῦτος πλάσσω ; εἰ γάρ ἐπιφάνεια ἐπιφάνεια τίθημι μήτε ἴσος εἰμί μήτε ἄνισος , καί ὁ μέγεθος εἰμί μέγεθος φημί καί ἀριθμός ἀρίθμημα ἴσος εἰμί μήτε ἄνισος καί οὗτος ἴσος καί ἄνισος καί ἄνισος μέσος , ὅς μηδέτερος εἰμί , οὐ ἔχω λέγω οὐδέ νοέω δύναμαι . ἔτι δέ εἰμί ἐπιφάνεια μήτε ἴσος μήτε ἄνισος , τίς κωλύω καί κύκλος νοέω μήτε ἴσος μήτε ἄνισος ; αὐτός γάρ δήπουθεν ὁ ὁ κωνικός τμῆμα ἐπιφάνεια κύκλος εἰμί · εἰ δέ κύκλος , καί διάμετρος κύκλος τίθημι μήτε ἴσος μήτε ἄνισος εἰ δέ οὗτος , καί γωνία καί τρίγωνος καί παραλληλόγραμμος καί παραλληλεπίπεδον καί σῶμα . καί γάρ εἰ μῆκος εἰμί μήτε ἴσος μήτε ἄνισος ἀλλήλων , καί βάρος εἰμί καί πληγή καί σῶμα . εἶτα πῶς τολμάω ἐπιτιμάω ὁ ὁ κενότης εἰσάγω καί ἀμερής τις καί μάχομαι μήτε κινέω μήτε μένω ὑποτίθημι , αὐτός ὁ τοιοῦτος ἀξίωμα ψευδής λέγω εἰμί ; εἰ τις μή εἰμί ἴσος ἀλλήλων , ἐκεῖνος ἄνισος εἰμί ἀλλήλων · καί οὐ εἰμί μέν ἴσος οὗτος ἀλλήλων , οὐ ἄνισος δέ εἰμί οὗτος ἀλλήλων . ἐπεί δέ φημί εἰμί τις μέγας οὐ μήν ὑπερέχω ἄξιος ἀπορέω πότερος οὗτος ἐφαρμόζω ἀλλήλων . εἰ μέν γάρ ἐφαρμόζω , πῶς μέγας εἰμί ἕτερος ; εἰ δέ οὐ ἐφαρμόζω , πῶς οὐ ἀνάγκη ὁ μέν ὑπερέχω ὁ δέ ἐλλείπω ; ὁ δέ μηδέτερος ὑπάρχω καί οὐ ἐφαρμόζω ὁ μέγας εἰμί καί ἐφαρμόζω ὁ μή μέγας εἰμί ἕτερος . ἀνάγκη γάρ ἐν · τοιοῦτος ἀπορία γίγνομαι ὁ ὁ κοινός ἔννοια μή φυλάσσω .