plutarchus.de-cohibenda-ira-452f-464d 2
καὶ μὴν ὧν γε μεμνήμεθα Μουσωνίου καλῶν ἕν ἐστιν , ὦ Σύλλα , τὸ δεῖν ἀεὶ θεραπευομένους βιοῦν τοὺς σῴζεσθαι μέλλοντας . οὐ γὰρ ὡς ἐλλέβορον , οἶμαι , δεῖ θεραπεύσαντα συνεκφέρειν τῷ νοσήματι τὸν λόγον , ἀλλʼ ἐμμένοντα τῇ ψυχῇ συνέχειν τὰς κρίσεις καὶ φυλάσσειν . φαρμάκοις γὰρ οὐκ ἔοικεν ἀλλὰ σιτίοις ὑγιεινοῖς ἡ δύναμις αὐτοῦ , μεθʼ ὑγιείας ἕξιν ἐμποιοῦσα χρηστὴν οἷς ἂν γένηται συνήθης · αἱ δὲ πρὸς ἀκμάζοντα τὰ πάθη καὶ οἰδοῦντα παραινέσεις καὶ νουθεσίαι σχολῇ μὲν ἀνύτουσι καὶ μόλις , οὐδὲν δὲ τῶν ὀσφραντῶν διαφέρουσιν , ἃ τοὺς ἐπιληπτικοὺς ἐγείροντα καταπίπτοντας οὐκ ἀπαλλάττει τοῦ νοσήματος . ὅμως δὲ τὰ μὲν ἄλλα καὶ παρʼ ὃν ἀκμάζει καιρὸν ἁμωσγέπως ὑπείκει καὶ παρίησι βοηθοῦντα λόγον ἔξωθεν εἰς τὴν ψυχήν , ὁ δὲ θυμὸς οὐχ ᾗ φησιν ὁ Μελάνθιος τὰ δεινὰ πράσσει τὰς φρένας μετοικίσας , ἀλλʼ ἐξοικίσας τελείως καὶ ἀποκλείσας , ὥσπερ οἱ συνεμπιπράντες ἑαυτοὺς ταῖς οἰκίαις , πάντα ταραχῆς καὶ καπνοῦ καὶ ψόφου μεστὰ ποιεῖ τὰ ἐντός , ὥστε μήτʼ ἰδεῖν μήτʼ ἀκοῦσαι τῶν ὠφελούντων . διὸ καὶ μᾶλλον ἐν χειμῶνι καὶ πελάγει ναῦς ἔρημος ἀναλήψεται κυβερνήτην ἔξωθεν ἢ προσδέξεται λόγον ἀλλότριον ἄνθρωπος ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ σαλεύων , ἂν μὴ παρεσκευασμένον ἔχῃ τὸν οἰκεῖον λογισμόν . ἀλλʼ ὥσπερ οἱ πολιορκίαν προσδεχόμενοι συνάγουσι , καὶ παρατίθενται τἀπιτήδεια τὰς ἔξωθεν ἐλπίδας ἀπεγνωκότες , οὕτω μάλιστα δεῖ τὰ πρὸς τὸν θυμὸν βοηθήματα πόρρωθεν λαμβάνοντας ἐκ φιλοσοφίας κατακομίζειν εἰς τὴν ψυχήν , ὡς , ὅταν ὁ τῆς χρείας ἀφίκηται καιρός , μὴ ῥᾳδίως παρεισάγειν δυνησομένους · οὐδὲ γὰρ ἀκούει τῶν ἐκτὸς ἡ ψυχὴ διὰ τὸν θόρυβον , ἐὰν μὴ καθάπερ κελευστὴν ἔνδοθεν ἔχῃ τὸν αὑτῆς λόγον ὀξέως δεχόμενον καὶ συνιέντα τῶν παραγγελλομένων ἕκαστον · ἀκούσασα δὲ τῶν μὲν ἠρέμα καὶ πράως λεγομένων καταφρονεῖ , πρὸς δὲ τοὺς ἐνισταμένους τραχύτερον ἐρεθίζεται . καὶ γὰρ ὑπερήφανος καὶ αὐθάδης καὶ ὅλως ὑφʼ ἑτέρου ὁ θυμὸς δυσκίνητος ὢν , ὥσπερ ὀχυρὰ τυραννὶς ἐξ ἑαυτῆς ἔχειν ὀφείλει σύνοικον καὶ συγγενὲς τὸ καταλῦον .
Lemmas: καί μήν ὅς γε μιμνῄσκω Μουσώνιος καλός εἷς εἰμί , ὦ Σύλλας , ὁ δέω ἀεί θεραπεύω βιόω ὁ σῴζω μέλλω . οὐ γάρ ὡς ἑλλέβορος , οἴομαι , δέω θεραπεύω συνεκφέρω ὁ νόσημα ὁ λόγος , ἀλλά ἐμμένω ὁ ψυχή συνέχω ὁ κρίσις καί φυλάσσω . φάρμακον γάρ οὐ ἔοικα ἀλλά σιτίον ὑγιεινός ὁ δύναμις αὐτός , μετά ὑγίεια ἕξις ἐμποιέω χρηστός ὅς ἄν γίγνομαι συνήθης · ὁ δέ πρός ἀκμάζω ὁ πάθος καί οἰδέω παραίνεσις καί νουθεσία σχολή μέν ἀνύω καί μόλις , οὐδείς δέ ὁ ὀσφραντός διαφέρω , ὅς ὁ ἐπιληπτικός ἐγείρω καταπίπτω οὐ ἀπαλλάσσω ὁ νόσημα . ὅμως δέ ὁ μέν ἄλλος καί παρά ὅς ἀκμάζω καιρός ἀμῶς ὑπείκω καί παρίημι βοηθέω λόγος ἔξωθεν εἰς ὁ ψυχή , ὁ δέ θυμός οὐ ᾗ φημί ὁ Μελάνθιος ὁ δεινός πράσσω ὁ φρήν μετοικίζω , ἀλλά ἐξοικίζω τέλειος καί ἀποκλείω , ὥσπερ ὁ συνεμπίπρημι ἑαυτοῦ ὁ οἰκία , πᾶς ταραχή καί καπνός καί ψόφος μεστός ποιέω ὁ ἐντός , ὥστε μήτε ὁράω μήτε ἀκούω ὁ ὠφελέω . διό καί μάλα ἐν χειμών καί πέλαγος ναῦς ἐρῆμος ἀναλαμβάνω κυβερνήτης ἔξωθεν ἤ προσδέχομαι λόγος ἀλλότριος ἄνθρωπος ἐν θυμός καί ὀργή σαλεύω , ἐάν μή παρασκευάζω ἔχω ὁ οἰκεῖος λογισμός . ἀλλά ὥσπερ ὁ πολιορκία προσδέχομαι συνάγω , καί παρατίθημι ἐπιτήδειος ὁ ἔξωθεν ἐλπίς ἀπογιγνώσκω , οὕτως μάλα δέω ὁ πρός ὁ θυμός βοήθημα πρόσωθεν λαμβάνω ἐκ φιλοσοφία κατακομίζω εἰς ὁ ψυχή , ὡς , ὅταν ὁ ὁ χρεία ἀφικνέομαι καιρός , μή ῥᾴδιος παρεισάγω δύναμαι · οὐδέ γάρ ἀκούω ὁ ἐκτός ὁ ψυχή διά ὁ θόρυβος , ἐάν μή καθά κελευστής ἔνδοθεν ἔχω ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὀξύς δέχομαι καί συνίημι ὁ παραγγέλλω ἕκαστος · ἀκούω δέ ὁ μέν ἠρέμα καί πρᾶος λέγω καταφρονέω , πρός δέ ὁ ἐνίστημι τραχύς ἐρεθίζω . καί γάρ ὑπερήφανος καί αὐθάδης καί ὅλος ὑπό ἕτερος ὁ θυμός δυσκίνητος εἰμί , ὥσπερ ὀχυρός τυραννίς ἐκ ἑαυτοῦ ἔχω ὀφείλω σύνοικος καί συγγενής ὁ καταλύω .