plutarchus.de-cohibenda-ira-452f-464d 13
>καὶ μὴν τάς γε συνεχεῖς καὶ πυκνὰς καὶ κατὰ μικρὸν ἐν τῇ ψυχῇ συλλεγομένας ὀργὰς μάλιστα φιλαυτία καὶ δυσκολία μετὰ τρυφῆς , καὶ μαλακίας οἷον σμῆνος ἢ σφηκιὰν ἡμῖν ἐντίκτουσι . διὸ μεῖζον οὐδὲν εὐκολίας καὶ ἀφελείας ἐφόδιον εἰς πραότητα πρὸς οἰκέτας καὶ γυναῖκα καὶ φίλους τῷ δυναμένῳ συμφέρεσθαι τοῖς παροῦσι καὶ μὴ δεομένῳ πολλῶν καὶ περιττῶν ὁ δʼ οὔτʼ ἄγαν ὀπτοῖσιν οὔθʼ ἑφθοῖς ἄγαν , οὔθʼ ἧττον οὔτε μᾶλλον οὔτε διὰ μέσου ἠρτυμένοισι χαίρων ὥστʼ ἐπαινέσαι χιόνος δὲ μὴ παρούσης οὐκ ἂν πιὼν , οὐδʼ ἄρτον ἐξ ἀγορᾶς φαγὼν οὐδʼ ὄψου γευσάμενος ἐν λιτοῖς ἢ κεραμεοῖς σκεύεσιν , οὐδὲ κοιμηθεὶς ἐπὶ στρωμνῆς μὴ οἰδούσης μηδʼ ὥσπερ θαλάττης διὰ βάθους κεκινημένης , ῥάβδοις δὲ καὶ πληγαῖς τοὺς περὶ τράπεζαν ὑπηρέτας ἐπιταχύνων μετὰ δρόμου καὶ βοῆς καὶ ἱδρῶτος , ὥσπερ φλεγμοναῖς καταπλάσματα κομίζοντας , ἀσθενεῖ καὶ φιλαιτίῳ καὶ μεμψιμοίρῳ δουλεύων διαίτῃ , καθάπερ ὑπὸ βηχὸς ἐνδελεχοῦς προσκρουμάτων πολλῶν ἔλαθεν ἑλκώδη καὶ καταρροϊκὴν διάθεσιν περὶ τὸ θυμοειδὲς ἀπεργασάμενος . ἐθιστέον οὖν τὸ σῶμα διʼ εὐτελείας πρὸς εὐκολίαν αὔταρκες ἑαυτῷ γιγνόμενον · οἱ γὰρ ὀλίγων δεόμενοι πολλῶν οὐκ ἀποτυγχάνουσι . καὶ δεινὸν οὐδὲν ἀρξαμένους ἀπὸ τῆς τροφῆς σιωπῇ χρήσασθαι τοῖς παρατυγχάνουσι , καὶ μὴ πολλὰ χολουμένους καὶ δυσκολαίνοντας ἀτερπέστατον ὄψον ἐμβαλεῖν ἑαυτοῖς καὶ φίλοις τὴν ὀργήν · δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο · διὰ πρόσκαυσιν ἢ καπνὸν ἢ ἁλῶν ἔνδειαν ἢ ψυχρότερον ἄρτον οἰκετῶν τυπτομένων καὶ λοιδορουμένης γυναικός . Ἀρκεσιλάου δὲ μετὰ ξένων τινῶν ἑστιῶντος · τοὺς φίλους παρετέθη τὸ δεῖπνον , ἄρτοι δʼ οὐκ ἦσαν ἀμελησάντων πρίασθαι τῶν παίδων . ἐφʼ ᾧ τίς οὐκ ἂν ἡμῶν διέστησε τοὺς τοίχους κεκραγώς ; ὁ δὲ μειδιάσας οἷόν ἐστιν ἔφη τὸ συμποτικὸν εἶναι τὸν σοφόν τοῦ δὲ Σωκράτους ἐκ παλαίστρας παραλαβόντος . τὸν Εὐθύδημον , ἡ Ξανθίππη μετʼ ὀργῆς ἐπιστᾶσα καὶ λοιδορηθεῖσα τέλος ἀνέτρεψε τὴν τράπεζαν , ὁ δʼ Εὐθύδημος ἐξαναστὰς ἀπῄει περίλυπος γενόμενος · καὶ ὁ Σωκράτης παρὰ σοὶ δʼ εἶπεν οὐ πρῴην ὄρνις τις εἰσπτᾶσα ταὐτὸ τοῦτʼ ἐποίησεν , ἡμεῖς δʼ οὐκ ἠγανακτήσαμεν ; δεῖ γὰρ σὺν εὐκολίᾳ καὶ γέλωτι καὶ φιλοφροσύνῃ τοὺς φίλους δέχεσθαι , μὴ τὰς ὀφρῦς συνάγοντας μηδὲ φρίκην καὶ τρόμον ἐμβάλλοντας τοῖς ὑπηρετοῦσιν . ἐθιστέον δὲ καὶ σκεύεσιν εὐκόλως ὁμιλεῖν ἅπασι καὶ μὴ τῷδε μᾶλλον ἢ τῷδε χρῆσθαι · καθάπερ ἔνιοι πολλῶν παρόντων ἓν ἐξελόμενοι κανθάριον , ὡς Μάριον ἱστοροῦσιν , ἢ ῥυτὸν οὐκ ἂν ἑτέρῳ πίοιεν . οὕτω δὲ καὶ πρὸς ληκύθους ἔχουσιν καὶ πρὸς στλεγγίδας , ἀγαπῶντες ἐκ πασῶν μίαν · εἶθʼ ὅταν συντριβῇ τι τούτων ἢ ἀπόληται , βαρέως φέρουσι καὶ κολάζουσι . ἀφεκτέον οὖν τῷ πρὸς ὀργὴν φαύλως ἔχοντι τῶν σπανίων καὶ περιττῶν , οἷον ἐκπωμάτων καὶ σφραγίδων καὶ λίθων πολυτελῶν · ἐξίστησι γὰρ ἀπολλύμενα μᾶλλον τῶν εὐπορίστων καὶ συνήθων . διὸ καὶ τοῦ Νέρωνος ὀκτάγωνόν τινα σκηνὴν ὑπερφυὲς κάλλει καὶ πολυτελείᾳ θέαμα κατασκευάσαντος , ἤλεγξας ἔφη ὁ Σενέκας πένητα σεαυτόν · ἐὰν γὰρ ταύτην ἀπολέσῃς , ἑτέραν οὐ κτήσῃ τοιαύτην καὶ μέντοι καὶ συνέπεσε τοῦ πλοίου καταδύντος ἀπολέσθαι τὴν σκηνήν · ὁ δὲ Νέρων ἀναμνησθεὶς τοῦ Σενέκα μετριώτερον ἤνεγκεν . , ἡ δὲ πρὸς ; τὰ πράγματʼ εὐκολία καὶ πρὸς οἰκέτας εὔκολον ποιεῖ καὶ πρᾶον · εἰ δὲ πρὸς οἰκέτας , δῆλον ὅτι καὶ πρὸς φίλους καὶ πρὸς ἀρχομένους . ὁρῶμεν δὲ καὶ δούλους νεωνήτους περὶ τοῦ πριαμένου πυνθανομένους , οὐκ εἰ δεισιδαίμων οὐδʼ εἰ φθονερὸς ἀλλʼ εἰ θυμώδης καὶ ὅλως σὺν ὀργῇ μηδὲ σωφροσύνην ἄνδρας γυναικῶν μηδʼ ἔρωτα γυναῖκας ἀνδρῶν ὑπομένειν δυναμένας μηδὲ συνήθειαν ἀλλήλων φίλους . οὕτως οὔτε γάμος οὔτε φιλία μετʼ ὀργῆς ἀνεκτόν , ἀλλὰ χωρὶς ὀργῆς καὶ μέθη κοῦφόν ἐστιν · ὁ γὰρ τοῦ θεοῦ νάρθηξ ἱκανὸς κολαστὴς τοῦ μεθύοντος , ἂν μὴ προσγενόμενος ὁ θυμὸς ὠμηστὴν καὶ μαινόλην ἀντὶ λυαίου καὶ χορείου ποιήσῃ τὸν ἄκρατον . καὶ τὴν μανίαν αὐτὴν καθʼ αὑτὴν ἡ Ἀντίκυρα θεραπεύει , μιχθεῖσα δʼ ὀργῇ τραγῳδίας ποιεῖ καὶ μύθους .
Lemmas: >καὶ μήν ὁ γε συνεχής καί πυκνός καί κατά μικρός ἐν ὁ ψυχή συλλέγω ὀργή μάλα φιλαυτία καί δυσκολία μετά τρυφή , καί μαλακία οἷος σμῆνος ἤ σφηκιά ἐγώ ἐντίκτω . διό μέγας οὐδείς εὐκολία καί ἀφέλεια ἐφόδιον εἰς πραότης πρός οἰκέτης καί γυνή καί φίλος ὁ δύναμαι συμφέρω ὁ πάρειμι καί μή δέω πολύς καί περισσός ὁ δέ οὔτε ἄγαν ὀπτός οὔτε ἑφθός ἄγαν , οὔτε ἥσσων οὔτε μάλα οὔτε διά μέσος ἀρτύω χαίρω ὥστε ἐπαινέω χιών δέ μή πάρειμι οὐ ἄν πίνω , οὐδέ ἄρτος ἐκ ἀγορά ἐσθίω οὐδέ ὄψον γεύω ἐν λιτός ἤ κεραμεοῦς σκεῦος , οὐδέ κοιμάω ἐπί στρωμνή μή οἰδέω μηδέ ὥσπερ θάλασσα διά βάθος κινέω , ῥάβδος δέ καί πληγή ὁ περί τράπεζα ὑπηρέτης ἐπιταχύνω μετά δρόμος καί βοή καί ἱδρώς , ὥσπερ φλεγμονή κατάπλασμα κομίζω , ἀσθενής καί φιλαίτιος καί μεμψίμοιρος δουλεύω δίαιτα , καθά ὑπό βήξ ἐνδελεχής πρόσκρουμα πολύς λανθάνω ἑλκώδης καί καταρροϊκός διάθεσις περί ὁ θυμοειδής ἀπεργάζομαι . ἐθίζω οὖν ὁ σῶμα διά εὐτέλεια πρός εὐκολία αὐτάρκης ἑαυτοῦ γίγνομαι · ὁ γάρ ὀλίγος δέω πολύς οὐ ἀποτυγχάνω . καί δεινός οὐδείς ἄρχω ἀπό ὁ τροφή σιωπή χράω ὁ παρατυγχάνω , καί μή πολύς χολόω καί δυσκολαίνω ἀτερπής ὄψον ἐμβάλλω ἑαυτοῦ καί φίλος ὁ ὀργή · δόρπον δέ οὐ ἄν πως ἀχάριστος ἄλλος γίγνομαι · διά πρόσκαυσις ἤ καπνός ἤ ἅλς ἔνδεια ἤ ψυχρός ἄρτος οἰκέτης τύπτω καί λοιδορέω γυνή . Ἀρκεσίλαος δέ μετά ξένος τις ἑστιάω · ὁ φίλος παρατίθημι ὁ δεῖπνον , ἄρτος δέ οὐ εἰμί ἀμελέω πρίαμαι ὁ παῖς . ἐπί ὅς τίς οὐ ἄν ἐγώ διΐστημι ὁ τοῖχος κράζω ; ὁ δέ μειδιάω οἷος εἰμί φημί ὁ συμποτικός εἰμί ὁ σοφός ὁ δέ Σωκράτης ἐκ παλαίστρα παραλαμβάνω . ὁ Εὐθύδημος , ὁ Ξανθίππη μετά ὀργή ἐφίστημι καί λοιδορέω τέλος ἀνατρέπω ὁ τράπεζα , ὁ δέ Εὐθύδημος ἐξανίστημι ἀπέρχομαι περίλυπος γίγνομαι · καί ὁ Σωκράτης παρά σύ δέ λέγω οὐ πρῴην ὄρνις τις εἰσπέτομαι αὐτός οὗτος ποιέω , ἐγώ δέ οὐ ἀγανακτέω ; δέω γάρ σύν εὐκολία καί γέλως καί φιλοφροσύνη ὁ φίλος δέχομαι , μή ὁ ὀφρύς συνάγω μηδέ φρίκη καί τρόμος ἐμβάλλω ὁ ὑπηρετέω . ἐθίζω δέ καί σκεῦος εὔκολος ὁμιλέω ἅπας καί μή ὅδε μάλα ἤ ὅδε χράω · καθά ἔνιοι πολύς πάρειμι εἷς ἐξαιρέω κανθάριον , ὡς Μάριος ἱστορέω , ἤ ῥυτόν οὐ ἄν ἕτερος πίνω . οὕτως δέ καί πρός λήκυθος ἔχω καί πρός στλεγγίς , ἀγαπάζω ἐκ πᾶς εἷς · εἶτα ὅταν συντρίβω τις οὗτος ἤ ἀπόλλυμι , βαρύς φέρω καί κολάζω . ἀπέχω οὖν ὁ πρός ὀργή φαῦλος ἔχω ὁ σπάνιος καί περισσός , οἷος ἔκπωμα καί σφραγίς καί λίθος πολυτελής · ἐξίστημι γάρ ἀπόλλυμι μάλα ὁ εὐπόριστος καί συνήθης . διό καί ὁ Νέρων ὀκτάγωνος τις σκηνή ὑπερφυής κάλλος καί πολυτέλεια θέαμα κατασκευάζω , ἐλέγχω φημί ὁ Σενέκας πένης σεαυτοῦ · ἐάν γάρ οὗτος ἀπόλλυμι , ἕτερος οὐ κτάομαι τοιοῦτος καί μέντοι καί συμπίπτω ὁ πλοῖον καταδύω ἀπόλλυμι ὁ σκηνή · ὁ δέ Νέρων ἀναμιμνῄσκω ὁ Σενέκας μέτριος φέρω . , ὁ δέ πρός ; ὁ πρᾶγμα εὐκολία καί πρός οἰκέτης εὔκολος ποιέω καί πρᾶος · εἰ δέ πρός οἰκέτης , δῆλος ὅτι καί πρός φίλος καί πρός ἄρχω . ὁράω δέ καί δοῦλος νεώνητος περί ὁ πρίαμαι πυνθάνομαι , οὐ εἰ δεισιδαίμων οὐδέ εἰ φθονερός ἀλλά εἰ θυμώδης καί ὅλος σύν ὀργή μηδέ σωφροσύνη ἀνήρ γυνή μηδέ ἔρως γυνή ἀνήρ ὑπομένω δύναμαι μηδέ συνήθεια ἀλλήλων φίλος . οὕτως οὔτε γάμος οὔτε φιλία μετά ὀργή ἀνεκτός , ἀλλά χωρίς ὀργή καί μέθη κοῦφος εἰμί · ὁ γάρ ὁ θεός νάρθηξ ἱκανός κολαστής ὁ μεθύω , ἐάν μή προσγίγνομαι ὁ θυμός ὠμηστής καί μαινόλης ἀντί λυαῖος καί χορεῖον ποιέω ὁ ἄκρατος . καί ὁ μανία αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ Ἀντίκυρα θεραπεύω , μείγνυμι δέ ὀργή τραγῳδία ποιέω καί μῦθος .