plutarchus.de-cohibenda-ira-452f-464d 6
ἐγὼ γοῦν , εἰ μὲν ὀρθῶς οὐκ οἶδα , ταύτην δὲ τῆς ἰατρείας ἀρχὴν ποιησάμενος , ὥσπερ οἱ Λάκωνες ἐν τοῖς εἵλωσι τὸ μεθύειν οἷόν ἐστι , κατεμάνθανον τὴν ὀργὴν ἐν ἑτέροις . καὶ πρῶτον μέν , ᾗ φησιν Ἱπποκράτης χαλεπωτάτην εἶναι νόσον ἐν ᾗ τοῦ νοσοῦντος ἀνομοιότατον αὑτῷ γίνεται τὸ πρόσωπον , οὕτως ὁρῶν ὑπʼ ὀργῆς ἐξισταμένους μάλιστα καὶ μεταβάλλοντας ὄψιν χρόαν βάδισμα φωνήν , οἷον εἰκόνα τοῦ πάθους ἀπεματτόμην ἐμαυτῷ πάνυ δυσχεραίνων , εἰ φοβερὸς ; οὕτω καὶ παρακεκινηκὼς ; ὁρῶμαί ποτε τοῖς φίλοις καὶ τῇ γυναικὶ καὶ τοῖς θυγατρίοις , οὐ μόνον ἰδεῖν ἄγριος καὶ ἀσυνήθης ἀλλὰ καὶ φωνὴν ἀπηνῆ καὶ τραχεῖαν ἀφιείς · ὥσπερ ἑτέροις τῶν συνήθων ἐνετύγχανον , οὐκ ἦθος οὐ μορφὴν οὐ λόγου χάριν οὐ τὸ πιθανὸν καὶ προσηνὲς ἐν ὁμιλίᾳ δυναμένοις ὑπʼ ὀργῆς διαφυλάττειν . Γαΐῳ μὲν οὖν Γράκχῳ τῷ ῥήτορι καὶ τὸν τρόπον ὄντι χαλεπῷ καὶ περιπαθέστερον λέγοντι διηρμοσμένον ἦν συρίγγιον , ᾧ τὴν φωνὴν οἱ ἁρμονικοὶ σχέδην ἐπʼ ἀμφότερα διὰ τῶν τόνων ἄγουσι · καὶ τοῦτʼ ἔχων οἰκέτης αὐτοῦ λέγοντος ὄπισθεν ἑστὼς ἐνεδίδου τόνον ἐπιεικῆ καὶ πρᾶον , ᾧ τὴν κραυγὴν ἀνεκαλεῖτο καὶ τὸ τραχὺ καὶ τὸ θυμικὸν ἀφῄρει τῆς φωνῆς , ὥσπερ ὁ τῶν βουκόλων κηρόπλαστος ὀτοβεῖ δόναξ ἀχέτας ὑπνοδόταν νόμον ἐπιθέλγων καὶ καθιστὰς τὴν ὀργὴν τοῦ ῥήτορος ἐμοὶ δʼ εἴ τις ἐμμελὴς καὶ κομψὸς ἀκόλουθος ἦν , οὐκ ἂν ἠχθόμην αὐτοῦ προσφέροντος ἐπὶ ταῖς ὀργαῖς ἔσοπτρον , ὥσπερ ἐνίοις προσφέρουσι λουσαμένοις ἐπʼ οὐδενὶ χρησίμῳ . τὸ δʼ αὑτὸν ἰδεῖν παρὰ φύσιν ἔχοντα καὶ συντεταραγμένον οὐ μικρόν ἐστιν εἰς διαβολὴν τοῦ πάθους . καὶ γὰρ καὶ τὴν , Ἀθηνᾶν λέγουσιν οἱ παίζοντες αὐλοῦσαν ὑπὸ τοῦ σατύρου νουθετεῖσθαι καὶ μὴ προσέχειν · οὔ τοι πρέπει τὸ σχῆμα · τοὺς αὐλοὺς μέθες καὶ θὦπλα λάζευ καὶ γνάθους εὐθημόνει · θεασαμένην δὲ τοῦ προσώπου τὴν ὄψιν ἐν ποταμῷ τινι δυσχερᾶναι καὶ προέσθαι τοὺς αὐλούς · καίτοι παραμυθίαν ἡ τέχνη τῆς ἀμορφίας ἔχει τὴν εὐμέλειαν . καὶ ὁ Μαρσύας , ὡς ἔοικε , φορβειᾷ τινι καὶ περιστομίοις τοῦ πνεύματος τὸ ῥαγδαῖον ἐγκαθεῖρξε καὶ τοῦ προσώπου κατεκόσμησε καὶ ἀπέκρυψε τὴν ἀνωμαλίαν , χρυσῷ δʼ αἰγλήεντι συνήρμοσεν ἀμφιδασείας κόρσας , καὶ στόμα λάβρον ὀπισθοδέτοισιν ἱμᾶσιν . ἡ δʼ ὀργὴ φυσῶσα καὶ διατείνουσα τὸ πρόσωπον ἀπρεπῶς , ἔτι μᾶλλον αἰσχρὰν ἀφίησι καὶ ἀτερπῆ φωνὴν κινοῦσα χορδὰς τὰς ἀκινήτους φρενῶν . τὴν μὲν γὰρ θάλασσαν , ὅταν ἐκταραχθεῖσα τοῖς πνεύμασι τὰ βρύα καὶ τὸ φῦκος ἀναβάλλῃ , καθαίρεσθαι λέγουσιν · ἃ δʼ ὁ θυμὸς ἐκβράσσει τῆς ψυχῆς περιτρεπομένης ἀκόλαστα καὶ πικρὰ καὶ σπερμολόγα ῥήματα , τοὺς λέγοντας πρώτους καταρρυπαίνει καὶ καταπίμπλησιν ἀδοξίας , ὡς ἀεὶ μὲν ἔχοντας ἐν αὐτοῖς ταῦτα καὶ πλήρεις ὄντας ὑπὸ δὲ τῆς ὀργῆς ἀνακαλυπτομένους . διὸ κουφοτάτου πράγματος , ὥς φησιν ὁ Πλάτων , λόγου βαρυτάτην ζημίαν τίνουσιν , ἐχθροὶ καὶ κακολόγοι καὶ κακοήθεις δοκοῦντες εἶναι .
Lemmas: ἐγώ γοῦν , εἰ μέν ὀρθός οὐ οἶδα , οὗτος δέ ὁ ἰατρεία ἀρχή ποιέω , ὥσπερ ὁ Λάκων ἐν ὁ εἵλως ὁ μεθύω οἷος εἰμί , καταμανθάνω ὁ ὀργή ἐν ἕτερος . καί πρῶτος μέν , ὅς φημί Ἱπποκράτης χαλεπός εἰμί νόσος ἐν ὅς ὁ νοσέω ἀνόμοιος ἑαυτοῦ γίγνομαι ὁ πρόσωπον , οὕτως ὁράω ὑπό ὀργή ἐξίστημι μάλα καί μεταβάλλω ὄψις χροιά βάδισμα φωνή , οἷος εἰκών ὁ πάθος ἀπομάσσω ἐμαυτοῦ πάνυ δυσχεραίνω , εἰ φοβερός ; οὕτως καί παρακινέω ; ὁράω ποτέ ὁ φίλος καί ὁ γυνή καί ὁ θυγάτριον , οὐ μόνος ὁράω ἄγριος καί ἀσυνήθης ἀλλά καί φωνή ἀπηνής καί τραχύς ἀφίημι · ὥσπερ ἕτερος ὁ συνήθης ἐντυγχάνω , οὐ ἦθος οὐ μορφή οὐ λόγος χάριν οὐ ὁ πιθανός καί προσηνής ἐν ὁμιλία δύναμαι ὑπό ὀργή διαφυλάσσω . Γαῖος μέν οὖν Γράκχος ὁ ῥήτωρ καί ὁ τρόπος εἰμί χαλεπός καί περιπαθής λέγω διαρμόζω εἰμί συρίγγιον , ὅς ὁ φωνή ὁ ἁρμονικός σχέδην ἐπί ἀμφότερος διά ὁ τόνος ἄγω · καί οὗτος ἔχω οἰκέτης αὐτός λέγω ὄπισθεν ἵστημι ἐνδίδωμι τόνος ἐπιεικής καί πρᾶος , ὅς ὁ κραυγή ἀνακαλέω καί ὁ τραχύς καί ὁ θυμικός ἀφαιρέω ὁ φωνή , ὥσπερ ὁ ὁ βούκολος κηρόπλαστος ὀτοβέω δόναξ ἠχέτης ὑπνοδότης νόμος ἐπιθέλγω καί καθίστημι ὁ ὀργή ὁ ῥήτωρ ἐγώ δέ εἰ τις ἐμμελής καί κομψός ἀκόλουθος εἰμί , οὐ ἄν ἄχθομαι αὐτός προσφέρω ἐπί ὁ ὀργή ἔσοπτρον , ὥσπερ ἔνιοι προσφέρω λούω ἐπί οὐδείς χρήσιμος . ὁ δέ ἑαυτοῦ ὁράω παρά φύσις ἔχω καί συνταράσσω οὐ μικρός εἰμί εἰς διαβολή ὁ πάθος . καί γάρ καί ὁ , Ἀθήνη λέγω ὁ παίζω αὐλέω ὑπό ὁ σάτυρος νουθετέω καί μή προσέχω · οὐ σύ πρέπω ὁ σχῆμα · ὁ αὐλός μεθίημι καί θὦπλον λάζομαι καί γνάθος εὐθημονέω · θεάομαι δέ ὁ πρόσωπον ὁ ὄψις ἐν ποταμός τις δυσχεραίνω καί προίημι ὁ αὐλός · καίτοι παραμυθία ὁ τέχνη ὁ ἀμορφία ἔχω ὁ εὐμέλεια . καί ὁ Μαρσύας , ὡς ἔοικα , φορβειά τις καί περιστόμιον ὁ πνεῦμα ὁ ῥαγδαῖος ἐγκατείργω καί ὁ πρόσωπον κατακοσμέω καί ἀποκρύπτω ὁ ἀνωμαλία , χρυσός δέ αἰγλήεις συναρμόζω ἀμφίδασυς κόρση , καί στόμα λάβρος ὀπισθόδετος ἱμάς . ὁ δέ ὀργή φυσάω καί διατείνω ὁ πρόσωπον ἀπρεπής , ἔτι μάλα αἰσχρός ἀφίημι καί ἀτερπής φωνή κινέω χορδή ὁ ἀκίνητος φρήν . ὁ μέν γάρ θάλασσα , ὅταν ἐκταράσσω ὁ πνεῦμα ὁ βρύον καί ὁ φῦκος ἀναβάλλω , καθαίρω λέγω · ὅς δέ ὁ θυμός ἐκβράσσω ὁ ψυχή περιτρέπω ἀκόλαστος καί πικρός καί σπερμολόγος ῥῆμα , ὁ λέγω πρῶτος καταρρυπαίνω καί καταπίμπλημι ἀδοξία , ὡς ἀεί μέν ἔχω ἐν ἑαυτοῦ οὗτος καί πλήρης εἰμί ὑπό δέ ὁ ὀργή ἀνακαλύπτω . διό κοῦφος πρᾶγμα , ὡς φημί ὁ Πλάτων , λόγος βαρύς ζημία τίνω , ἐχθρός καί κακολόγος καί κακοήθης δοκέω εἰμί .