plutarchus.de-capienda-ex-inimicis-utilitate-86b-92f 3
πρῶτον μὲν οὖν δοκεῖ μοι τῆς ἔχθρας τὸ βλαβερώτατον ὠφελιμώτατον ἂν γενέσθαι τοῖς προσέχουσιν . τί δὲ τοῦτʼ ἐστίν ; ἐφεδρεύει σου τοῖς πράγμασιν ἐγρηγορὼς ὁ ἐχθρὸς ἀεὶ καὶ λαβὴν ζητῶν πανταχόθεν περιοδεύει τὸν βίον , οὐ διὰ δρυὸς μόνον ὁρῶν ὡς ὁ Λυγκεὺς οὐδὲ διὰ λίθων καὶ ὀστράκων , ἀλλὰ καὶ διὰ φίλου καὶ οἰκέτου καὶ διὰ συνήθους παντὸς ὡς ἀνυστόν ἐστι φωρῶν τὰ πραττόμενα καὶ τὰ βουλευόμενα διορύττων καὶ διερευνώμενος . οἱ μὲν γὰρ φίλοι καὶ νοσοῦντες ἡμᾶς πολλάκις καὶ ἀποθνῄσκοντες λανθάνουσιν ἀμελοῦντας καὶ ὀλιγωροῦντας , τῶν δʼ ἐχθρῶν μονονουχὶ καὶ τοὺς ὀνείρους πολυπραγμονοῦμεν · νόσοι δὲ καὶ δανεισμοὶ καὶ διαφοραὶ πρὸς γυναῖκας αὐτοὺς ἐκείνους μᾶλλον ἢ τὸν ἐχθρὸν λανθάνουσι . μάλιστα δὲ τῶν ἁμαρτιῶν ἔχεται καὶ ταύτας ἐξιχνεύει . καὶ καθάπερ οἱ γῦπες ἐπὶ τὰς ὀσμὰς τῶν διεφθορότων σωμάτων φέρονται , τῶν δὲ καθαρῶν καὶ ὑγιαινόντων αἴσθησιν οὐκ ἔχουσιν , οὕτω τὰ νοσοῦντα τοῦ βίου καὶ φαῦλα καὶ πεπονθότα κινεῖ τὸν ἐχθρόν , καὶ πρὸς ταῦθʼ οἱ μισοῦντες ᾄττουσι καὶ τούτων ἅπτονται καὶ σπαράττουσι . τοῦτʼ οὖν ὠφέλιμόν ἐστι ; πάνυ μὲν οὖν , εὐλαβούμενον ζῆν καὶ προσέχειν ἑαυτῷ καὶ μήτε πράττειν μηδὲν ὀλιγώρως καὶ ἀπερισκέπτως μήτε λέγειν , ἀλλʼ ἀεὶ διαφυλάττειν ὥσπερ ἐν ἀκριβεῖ διαίτῃ τὸν βίον ἀνεπίληπτον · ἡ γὰρ οὕτω συστέλλουσα τὰ πάθη καὶ συνέχουσα τὸν λογισμὸν εὐλάβεια μελέτην ἐμποιεῖ καὶ προαίρεσιν τοῦ ζῆν ἐπιεικῶς καὶ ἀνεγκλήτως . καθάπερ γὰρ αἱ πολέμοις ἀστυγειτονικοῖς καὶ στρατείαις ἐνδελεχέσι σωφρονιζόμεναι πόλεις εὐνομίαν καὶ πολιτείαν ὑγιαίνουσαν ἠγάπησαν , οὕτως οἱ διʼ ἔχθρας τινὰς ἀναγκασθέντες ἐπινήφειν τῷ βίῳ καὶ φυλάττεσθαι τὸ ῥᾳθυμεῖν καὶ καταφρονεῖν καὶ μετʼ εὐχρηστίας ἕκαστα πράττειν λανθάνουσιν εἰς τὸ ἀναμάρτητον ὑπὸ τῆς συνηθείας ἀγόμενοι καὶ κατακοσμούμενοι τὸν τρόπον , ἂν καὶ μικρὸν ὁ λόγος συνεπιλαμβάνηται . τὸ γάρ ἦ κεν γηθήσαι Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες οἷς ἐστιν ἀεὶ πρόχειρον , ἐπιστρέφει καὶ διατρέπει καὶ ἀφίστησι τῶν τοιούτων ἐφʼ οἷς οἱ ἐχθροὶ χαίρουσι καὶ καταγελῶσι . καὶ μὴν τοὺς περὶ τὸν Διόνυσον τεχνίτας ὁρῶμεν ἐκλελυμένους καὶ ἀπροθύμους καὶ οὐκ ἀκριβῶς πολλάκις ἀγωνιζομένους ἐν τοῖς θεάτροις ἐφʼ ἑαυτῶν · ὅταν δʼ ἅμιλλα καὶ ἀγὼν γένηται πρὸς ἑτέρους , οὐ μόνον αὑτοὺς ἀλλὰ καὶ τὰ ὄργανα μᾶλλον συνεπιστρέφουσι , χορδολογοῦντες καὶ ἀκριβέστερον ἁρμοζόμενοι καὶ καταυλοῦντες . ὅστις οὖν οἶδεν ἀνταγωνιστὴν βίου καὶ δόξης τὸν ἐχθρὸν ὄντα , προσέχει μᾶλλον αὑτῷ , καὶ τὰ πράγματα περισκοπεῖ καὶ διαρμόζεται τὸν βίον . ἐπεὶ καὶ τοῦτο τῆς κακίας ἴδιόν ἐστι , τὸ τοὺς ἐχθροὺς αἰσχύνεσθαι μᾶλλον ἢ τοὺς φίλους ἐφʼ οἷς ἐξαμαρτάνομεν . ὅθεν ὁ Νασικᾶς , οἰομένων τινῶν καὶ λεγόντων ἐν ἀσφαλεῖ γεγονέναι τὰ Ῥωμαίων πράγματα Καρχηδονίων μὲν ἀνῃρημένων Ἀχαιῶν δὲ δεδουλωμένων , νῦν μὲν οὖν εἶπεν ἐπισφαλῶς ἔχομεν , μήθʼ οὓς φοβηθῶμεν μήθʼ οὓς αἰσχυνθῶμεν ἑαυτοῖς ἀπολελοιπότες
Lemmas: πρῶτος μέν οὖν δοκέω ἐγώ ὁ ἔχθρα ὁ βλαβερός ὠφέλιμος ἄν γίγνομαι ὁ προσέχω . τίς δέ οὗτος εἰμί ; ἐφεδρεύω σύ ὁ πρᾶγμα ἐγείρω ὁ ἐχθρός ἀεί καί λαβή ζητέω πανταχόθεν περιοδεύω ὁ βίος , οὐ διά δρῦς μόνος ὁράω ὡς ὁ Λυγκεύς οὐδέ διά λίθος καί ὄστρακον , ἀλλά καί διά φίλος καί οἰκέτης καί διά συνήθης πᾶς ὡς ἀνυστός εἰμί φωράω ὁ πράσσω καί ὁ βουλεύω διορύσσω καί διερευνάω . ὁ μέν γάρ φίλος καί νοσέω ἐγώ πολλάκις καί ἀποθνῄσκω λανθάνω ἀμελέω καί ὀλιγωρέω , ὁ δέ ἐχθρός μονονού καί ὁ ὄνειρος πολυπραγμονέω · νόσος δέ καί δανεισμός καί διαφορά πρός γυνή αὐτός ἐκεῖνος μάλα ἤ ὁ ἐχθρός λανθάνω . μάλα δέ ὁ ἁμαρτία ἔχω καί οὗτος ἐξιχνεύω . καί καθά ὁ γύψ ἐπί ὁ ὀσμή ὁ διαφθείρω σῶμα φέρω , ὁ δέ καθαρός καί ὑγιαίνω αἴσθησις οὐ ἔχω , οὕτως ὁ νοσέω ὁ βίος καί φαῦλος καί πάσχω κινέω ὁ ἐχθρός , καί πρός οὗτος ὁ μισέω ἀίσσω καί οὗτος ἅπτω καί σπαράσσω . οὗτος οὖν ὠφέλιμος εἰμί ; πάνυ μέν οὖν , εὐλαβέομαι ζάω καί προσέχω ἑαυτοῦ καί μήτε πράσσω μηδείς ὀλίγωρος καί ἀπερίσκεπτος μήτε λέγω , ἀλλά ἀεί διαφυλάσσω ὥσπερ ἐν ἀκριβής δίαιτα ὁ βίος ἀνεπίληπτος · ὁ γάρ οὕτως συστέλλω ὁ πάθος καί συνέχω ὁ λογισμός εὐλάβεια μελέτη ἐμποιέω καί προαίρεσις ὁ ζάω ἐπιεικής καί ἀνέγκλητος . καθά γάρ ὁ πόλεμος ἀστυγειτονικός καί στρατεία ἐνδελεχής σωφρονίζω πόλις εὐνομία καί πολιτεία ὑγιαίνω ἀγαπάω , οὕτως ὁ διά ἔχθρα τις ἀναγκάζω ἐπινήφω ὁ βίος καί φυλάσσω ὁ ῥαθυμέω καί καταφρονέω καί μετά εὐχρηστία ἕκαστος πράσσω λανθάνω εἰς ὁ ἀναμάρτητος ὑπό ὁ συνήθεια ἄγω καί κατακοσμέω ὁ τρόπος , ἐάν καί μικρός ὁ λόγος συνεπιλαμβάνω . ὁ γάρ ἦ ἄν γηθέω Πρίαμος Πρίαμος τε παῖς ὅς εἰμί ἀεί πρόχειρος , ἐπιστρέφω καί διατρέπω καί ἀφίστημι ὁ τοιοῦτος ἐπί ὅς ὁ ἐχθρός χαίρω καί καταγελάω . καί μήν ὁ περί ὁ Διόνυσος τεχνίτης ὁράω ἐκλύω καί ἀπρόθυμος καί οὐ ἀκριβής πολλάκις ἀγωνίζομαι ἐν ὁ θέατρον ἐπί ἑαυτοῦ · ὅταν δέ ἅμιλλα καί ἀγών γίγνομαι πρός ἕτερος , οὐ μόνος ἑαυτοῦ ἀλλά καί ὁ ὄργανον μάλα συνεπιστρέφω , χορδολογέω καί ἀκριβής ἁρμόζω καί καταυλέω . ὅστις οὖν οἶδα ἀνταγωνιστής βίος καί δόξα ὁ ἐχθρός εἰμί , προσέχω μάλα ἑαυτοῦ , καί ὁ πρᾶγμα περισκοπέω καί διαρμόζω ὁ βίος . ἐπεί καί οὗτος ὁ κακία ἴδιος εἰμί , ὁ ὁ ἐχθρός αἰσχύνω μάλα ἤ ὁ φίλος ἐπί ὅς ἐξαμαρτάνω . ὅθεν ὁ Νασικᾶς , οἴομαι τις καί λέγω ἐν ἀσφαλής γίγνομαι ὁ Ῥωμαῖος πρᾶγμα Καρχηδόνιος μέν ἀναιρέω Ἀχαιός δέ δουλόω , νῦν μέν οὖν λέγω ἐπισφαλής ἔχω , μήτε ὅς φοβέω μήτε ὅς αἰσχύνω ἑαυτοῦ ἀπολείπω