plutarchus.de-amore-prolis-493a-497e 3
ἀλλʼ οὔτʼ ἀληθὴς ὁ λόγος οὔτʼ ἄξιος ἀκούειν . ἡ γὰρ φύσις ὥσπερ ἐν φυτοῖς ἀγρίοις , οἷον οἰνάνθαις ἐρινεοῖς κοτίνοις , ἀρχὰς ἀπέπτους καὶ ἀτελεῖς ἡμέρων καρπῶν ἐνέφυσεν · οὕτω τοῖς μὲν ἀλόγοις τὸ πρὸς τὰ ἔκγονα φιλόστοργον ἀτελὲς καὶ οὐ διαρκὲς πρὸς δικαιοσύνην οὐδὲ τῆς χρείας προσωτέρω προερχόμενον ἔδωκεν ἄνθρωπον δέ , λογικὸν καὶ πολιτικὸν ζῷον , ἐπὶ δίκην καὶ νόμον εἰσάγουσα καὶ θεῶν τιμὰς καὶ πόλεων ἱδρύσεις καὶ φιλοφροσύνην , γενναῖα καὶ καλὰ καὶ φερέκαρπα τούτων σπέρματα παρέσχε τὴν πρὸς τὰ ἔκγονα χάριν καὶ ἀγάπησιν , ἀκολουθοῦσα ταῖς πρώταις ἀρχαῖς · αὗται δʼ ἦσαν ἐν ταῖς τῶν σωμάτων κατασκευαῖς . πανταχοῦ μὲν γὰρ ἡ φύσις ἀκριβὴς καὶ φιλότεχνος καὶ ἀνελλιπὴς καὶ ἀπερίτμητος οὐδέν ὡς ἔφησεν Ἐρασίστρατος ἔχουσα ῥωπικόν · τὰ δὲ περὶ τὴν γένεσιν ἀξίως οὐκ ἔστιν εἰπεῖν οὐδʼ εὐπρεπὲς ἴσως λίαν ἀκριβῶς τῶν ἀπορρήτων ἐφάπτεσθαι τοῖς ὀνόμασι καὶ τοῖς ῥήμασιν , ἀλλʼ ἀποκειμένων καὶ κεκρυμμένων ἐπινοεῖν τὴν πρὸς τὸ γεννᾶν καὶ λοχεύεσθαι τῶν μορίων ἐκείνων εὐφυΐαν . ἀρκεῖ δʼ ἡ τοῦ γάλακτος ἐργασία καὶ οἰκονομία τὴν πρόνοιαν αὐτῆς ἐμφῆναι καὶ ἐπιμέλειαν . τοῦ γὰρ αἵματος ὅσον περίττωμα τῆς χρείας ἐν ταῖς γυναιξὶ διʼ ἀμβλύτητα καὶ μικρότητα τοῦ πνεύματος ἐπιπολάζον ἐμπλανᾶται καὶ βαρύνει , τὸν μὲν ἄλλον χρόνον εἴθισται καὶ μεμελέτηκεν ἐμμήνοις ἡμερῶν περιόδοις ὀχετοὺς καὶ πόρους αὐτῷ τῆς φύσεως ἀναστομούσης ἀποχεόμενον τὸ μὲν ἄλλο σῶμα κουφίζειν καὶ καθαίρειν , τὴν δʼ ὑστέραν οἷον ἀρότῳ καὶ σπόρῳ γῆν ἐν φυτοῖς ὀργῶσαν ἐν καιρῷ παρέχειν . ὅταν δὲ τὴν γονὴν ἀναλάβῃ προσπεσοῦσαν ἡ ὑστέρα καὶ περιστείλῃ ῥιζώσεως γενομένης · ὁ γὰρ ὀμφαλὸς ; πρῶτον ἐν μήτρῃσιν ὥς φησι Δημόκριτος ἀγκυρηβόλιον σάλου καὶ πλάνης ἐμφύεται , πεῖσμα καὶ κλῆμα τῷ γεννωμένῳ καρπῷ καὶ μέλλοντι · τοὺς μὲν , ἐμμήνους καὶ καθαρσίους ἔκλεισεν ὀχετοὺς ἡ φύσις , τοῦ δʼ αἵματος ἀντιλαμβανομένη φερομένου τροφῇ χρῆται καὶ κατάρδει τὸ βρέφος ἤδη συνιστάμενον καὶ διαπλαττόμενον , ἄχρι οὗ τοὺς προσήκοντας ἀριθμοὺς τῇ ἐντὸς ; αὐξήσει κυηθὲν ἑτέρας ἀνατροφῆς καὶ χώρας δέηται . τότʼ οὖν τὸ αἷμα παντὸς ἐμμελέστερον φυτουργοῦ καὶ ὀχετηγοῦ πρὸς ἑτέραν ἀφʼ ἑτέρας ἐκτρέπουσα καὶ μεταλαμβάνουσα χρείαν , ἔχει παρεσκευασμένας οἷον ἐγγείους ἤ τινας κρήνας νάματος ἐπιρρέοντος , οὐκ ἀργῶς οὐδʼ ἀπαθῶς ὑποδεχομένας ἀλλὰ καὶ πνεύματος ἠπίῳ θερμότητι καὶ μαλακῇ θηλύτητι ἐκπέψαι καὶ λεᾶναι καὶ μεταβαλεῖν δυναμένας · τοιαύτην γὰρ ὁ μαστὸς ἔχει ἐντὸς διάθεσιν καὶ κρᾶσιν . ἐκροαὶ δὲ τοῦ γάλακτος οὐκ εἰσὶν οὐδὲ κρουνοὶ μεθιέντες ἀθρόως , εἰς δὲ σάρκα πιδακώδη καὶ πόροις ἀτρέμα λεπτοῖς διηθοῦσαν ἀπολήγων , εὐμενὲς τῷ τοῦ νηπίου στόματι καὶ προσφιλὲς ; ψαῦσαι καὶ περιλαβεῖν ἐνδίδωσι ταμιεῖον . ἀλλὰ τούτων γε τῶν τοσούτων ἐπὶ τήν γένεσιν ἐργαλείων καὶ τοιούτων οἰκονομιῶν καὶ φιλοτιμίας καὶ προνοίας οὐδὲν ἦν ὄφελος , εἰ μὴ τὸ φιλόστοργον ἡ φύσις καὶ κηδεμονικὸν ἐνειργάσατο ταῖς τεκούσαις . πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει · τοῦτʼ οὐ ψεύδεται ὁ λέγων ἐπὶ νηπίου καὶ ἀρτιγενοῦς . οὐδὲν γάρ ἐστιν οὕτως ; ἀτελὲς οὐδʼ ἄπορον οὐδὲ γυμνὸν οὐδʼ ἄμορφον οὐδὲ μιαρόν , ὡς ἄνθρωπος ἐν γοναῖς ὁρώμενος · ᾧ μόνῳ σχεδὸν οὐδὲ καθαρὰν ἔδωκεν εἰς φῶς ὁδὸν ἡ φύσις , ἀλλʼ αἵματι πεφυρμένος καὶ λύθρου περίπλεως καὶ φονευομένῳ μᾶλλον ἢ γεννωμένῳ ἐοικὼς οὐδενός ἐστιν ἅψασθαι καὶ ἀνελέσθαι καὶ ἀσπάσασθαι καὶ περιλαβεῖν ἢ τοῦ φύσει φιλοῦντος . διὸ τῶν μὲν ἄλλων ζῴων ὑπὸ τὴν γαστέρα τὰ οὔθατα χαλᾷ τοὺς μαστοὺς , ταῖς δὲ γυναιξὶν ἄνω γεγόνασιν περὶ τὸ στέρνον ἐν ἐφικτῷ τοῦ φιλῆσαι καὶ περιπτύξαι καὶ κατασπάσασθαι τὸ νήπιον , ὡς τοῦ τεκεῖν καὶ θρέψαι τέλος οὐ χρείαν ἀλλὰ φιλίαν ἔχοντος .
Lemmas: ἀλλά οὔτε ἀληθής ὁ λόγος οὔτε ἄξιος ἀκούω . ὁ γάρ φύσις ὥσπερ ἐν φυτόν ἄγριος , οἷος οἰνάνθη ἐρινεός κότινος , ἀρχή ἄπεπτος καί ἀτελής ἥμερος καρπός ἐμφύω · οὕτως ὁ μέν ἄλογος ὁ πρός ὁ ἔκγονος φιλόστοργος ἀτελής καί οὐ διαρκής πρός δικαιοσύνη οὐδέ ὁ χρεία πρόσω προέρχομαι δίδωμι ἄνθρωπος δέ , λογικός καί πολιτικός ζῷον , ἐπί δίκη καί νόμος εἰσάγω καί θεός τιμή καί πόλις ἵδρυσις καί φιλοφροσύνη , γενναῖος καί καλός καί φερέκαρπος οὗτος σπέρμα παρέχω ὁ πρός ὁ ἔκγονος χάρις καί ἀγάπησις , ἀκολουθέω ὁ πρῶτος ἀρχή · οὗτος δέ εἰμί ἐν ὁ ὁ σῶμα κατασκευή . πανταχοῦ μέν γάρ ὁ φύσις ἀκριβής καί φιλότεχνος καί ἀνελλιπής καί ἀπερίτμητος οὐδείς ὡς φημί Ἐρασίστρατος ἔχω ῥωπικός · ὁ δέ περί ὁ γένεσις ἄξιος οὐ εἰμί λέγω οὐδέ εὐπρεπής ἴσως λίαν ἀκριβής ὁ ἀπόρρητος ἐφάπτω ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα , ἀλλά ἀπόκειμαι καί κρύπτω ἐπινοέω ὁ πρός ὁ γεννάω καί λοχεύω ὁ μόριον ἐκεῖνος εὐφυΐα . ἀρκέω δέ ὁ ὁ γάλα ἐργασία καί οἰκονομία ὁ πρόνοια αὐτός ἐμφαίνω καί ἐπιμέλεια . ὁ γάρ αἷμα ὅσος περίσσωμα ὁ χρεία ἐν ὁ γυνή διά ἀμβλύτης καί μικρότης ὁ πνεῦμα ἐπιπολάζω ἐμπλανάομαι καί βαρύνω , ὁ μέν ἄλλος χρόνος ἐθίζω καί μελετάω ἔμμηνος ἡμέρα περίοδος ὀχετός καί πόρος αὐτός ὁ φύσις ἀναστομόω ἀποχέω ὁ μέν ἄλλος σῶμα κουφίζω καί καθαίρω , ὁ δέ ὕστερος οἷος ἄροτος καί σπόρος γῆ ἐν φυτόν ὀργάω ἐν καιρός παρέχω . ὅταν δέ ὁ γονή ἀναλαμβάνω προσπίπτω ὁ ὑστέρα καί περιστέλλω ῥίζωσις γίγνομαι · ὁ γάρ ὀμφαλός ; πρῶτος ἐν μήτρα ὡς φημί Δημόκριτος ἀγκυρηβόλιον σάλος καί πλάνη ἐμφύω , πεῖσμα καί κλῆμα ὁ γεννάω καρπός καί μέλλω · ὁ μέν , ἔμμηνος καί καθάρσιος κλείω ὀχετός ὁ φύσις , ὁ δέ αἷμα ἀντιλαμβάνω φέρω τροφή χράω καί κατάρδω ὁ βρέφος ἤδη συνίστημι καί διαπλήσσω , ἄχρι ὅς ὁ προσήκω ἀριθμός ὁ ἐντός ; αὔξησις κυέω ἕτερος ἀνατροφή καί χώρα δέω . τότε οὖν ὁ αἷμα πᾶς ἐμμελής φυτουργός καί ὀχετηγός πρός ἕτερος ἀπό ἕτερος ἐκτρέπω καί μεταλαμβάνω χρεία , ἔχω παρασκευάζω οἷος ἔγγειος ἤ τις κρήνη νᾶμα ἐπιρρέω , οὐ ἀργός οὐδέ ἀπαθής ὑποδέχομαι ἀλλά καί πνεῦμα ἤπιος θερμότης καί μαλακός θηλύτης ἐκπέσσω καί λεαίνω καί μεταβάλλω δύναμαι · τοιοῦτος γάρ ὁ μαστός ἔχω ἐντός διάθεσις καί κρᾶσις . ἐκροή δέ ὁ γάλα οὐ εἰμί οὐδέ κρουνός μεθίημι ἀθρόος , εἰς δέ σάρξ πιδακώδης καί πόρος ἀτρέμας λεπτός διηθέω ἀπολήγω , εὐμενής ὁ ὁ νήπιος στόμα καί προσφιλής ; ψαύω καί περιλαμβάνω ἐνδίδωμι ταμιεῖον . ἀλλά οὗτος γε ὁ τοσοῦτος ἐπί ὁ γένεσις ἐργαλεῖον καί τοιοῦτος οἰκονομία καί φιλοτιμία καί πρόνοια οὐδείς εἰμί ὄφελος , εἰ μή ὁ φιλόστοργος ὁ φύσις καί κηδεμονικός ἐνεργάζομαι ὁ τίκτω . πᾶς ὅσος τε γῆ ἐπί πνέω τε καί ἕρπω · οὗτος οὐ ψεύδω ὁ λέγω ἐπί νήπιος καί ἀρτιγενής . οὐδείς γάρ εἰμί οὕτως ; ἀτελής οὐδέ ἄπορος οὐδέ γυμνός οὐδέ ἄμορφος οὐδέ μιαρός , ὡς ἄνθρωπος ἐν γονή ὁράω · ὅς μόνος σχεδόν οὐδέ καθαρός δίδωμι εἰς φάος ὁδός ὁ φύσις , ἀλλά αἷμα φύρω καί λύθρος περίπλεως καί φονεύω μάλα ἤ γεννάω ἔοικα οὐδείς εἰμί ἅπτω καί ἀναιρέω καί ἀσπάζομαι καί περιλαμβάνω ἤ ὁ φύσις φιλέω . διό ὁ μέν ἄλλος ζῷον ὑπό ὁ γαστήρ ὁ οὖθαρ χαλάω ὁ μαστός , ὁ δέ γυνή ἄνω γίγνομαι περί ὁ στέρνον ἐν ἐφικτός ὁ φιλέω καί περιπτύσσω καί κατασπάω ὁ νήπιος , ὡς ὁ τίκτω καί τρέφω τέλος οὐ χρεία ἀλλά φιλία ἔχω .