plutarchus.de-amore-prolis-493a-497e 1
ἔκκλητοι κρίσεις καὶ ξενικῶν δικαστηρίων ἀγωγαὶ τοῖς Ἕλλησι τὸ πρῶτον ἀπιστίᾳ τῇ πρὸς ἀλλήλους ἐπενοήθησαν , ἀλλοτρίας δικαιοσύνης ὥσπερ ἑτέρου τινὸς τῶν ἀναγκαίων μὴ φυομένου παρʼ αὐτοῖς δεηθεῖσιν . ἆρʼ οὖν καὶ οἱ φιλόσοφοι τῶν προβλημάτων ἔνια διὰ τὰς πρὸς ἀλλήλους διαφορὰς ἐπὶ τὴν τῶν ἀλόγων φύσιν ζῴων ὥσπερ ἀλλοδαπὴν πόλιν ἐκκαλοῦνται , καὶ τοῖς ἐκείνων πάθεσι καὶ ἤθεσιν ὡς ἀνεντεύκτοις καὶ ἀδεκάστοις ἐφιᾶσι τὴν κρίσιν ; ἢ καὶ τοῦτο τῆς ἀνθρωπίνης κακίας ἔγκλημα κοινόν ἐστι , τὸ περὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων καὶ μεγίστων ἀμφιδοξοῦντας ἡμᾶς ζητεῖν ἐν ἵπποις καὶ κυσὶ καὶ ὄρνισι , πῶς γαμοῦμεν αὐτοὶ καὶ γεννῶμεν καὶ τεκνοτροφοῦμεν , ὡς μηδὲν ἐν ἑαυτοῖς δήλωμα τῆς φύσεως ὂν τὰ τῶν θηρίων ἤθη καὶ πάθη προσαγορεῦσαι καὶ καταμαρτυρῆσαι τοῦ βίου ἡμῶν πολλὴν τοῦ κατὰ φύσιν ἐκδιαίτησιν καὶ παράβασιν , εὐθὺς ἐν ἀρχῇ καὶ περὶ τὰ πρῶτα συγχεομένων καὶ ταραττομένων . ἄκρατον γὰρ ἐν ἐκείνοις ἡ φύσις καὶ ἀμιγὲς καὶ ἁπλοῦν φυλάττει τὸ ἴδιον · ἐν δʼ ἀνθρώποις ὑπὸ τοῦ λόγου καὶ τῆς συνηθείας , ὃ τοὔλαιον ὑπὸ τῶν μυρεψῶν πέπονθε , πρὸς πολλὰ μιγνυμένη δόγματα καὶ κρίσεις ἐπιθέτους ποικίλη γέγονε καὶ ἰδία , τὸ δʼ οἰκεῖον οὐ τετήρηκε . καὶ μὴ θαυμάζωμεν , εἰ τὰ ἄλογα ζῷα τῶν λογικῶν μᾶλλον ἕπεται τῇ φύσει · καὶ γὰρ τὰ φυτὰ τῶν ζῴων , οἷς οὔτε φαντασίαν οὔθʼ ὁρμὴν ἔδωκεν ἑτέρων ὄρεξιν τοῦ κατὰ φύσιν ἀποσαλεύουσαν , ἀλλʼ ὥσπερ ἐν δεσμῷ συνειργμένα μένει καὶ κεκράτηται , μίαν ἀεὶ πορείαν ἣν ἡ φύσις ἄγει πορευόμενα . τοῖς δὲ θηρίοις τὸ μὲν πραΰτροπον τοῦ λόγου καὶ περιττὸν καὶ φιλελεύθερον ἄγαν οὐκ ἔστιν , ἀλόγους δʼ ὁρμὰς καὶ ὀρέξεις ἔχοντα καὶ χρώμενα πλάναις καὶ περιδρομαῖς , πολλάκις οὐ μακρὰν ἀλλʼ ὡς ἐπʼ ἀγκύρας τῆς φύσεως σαλεύει · καθάπερ οὖν ὁδὸν ὑφʼ ἡνίᾳ καὶ χαλινῷ βαδίζοντα δείκνυσιν εὐθεῖαν . ὁ δὲ δεσπότης ἐν ἀνθρώπῳ καὶ αὐτοκρατὴς λόγος ἄλλας ἄλλοτε παρεκβάσεις καὶ καινοτομίας ἀνευρίσκων οὐδὲν ἴχνος ἐμφανὲς οὐδʼ ἐναργὲς ἀπολέλοιπε τῆς φύσεως .
Lemmas: ἔκκλητος κρίσις καί ξενικός δικαστήριον ἀγωγή ὁ Ἕλλην ὁ πρῶτος ἀπιστία ὁ πρός ἀλλήλων ἐπινοέω , ἀλλότριος δικαιοσύνη ὥσπερ ἕτερος τις ὁ ἀναγκαῖος μή φύω παρά αὐτός δέω . ἆρα οὖν καί ὁ φιλόσοφος ὁ πρόβλημα ἔνιοι διά ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά ἐπί ὁ ὁ ἄλογος φύσις ζῷον ὥσπερ ἀλλοδαπός πόλις ἐκκαλέω , καί ὁ ἐκεῖνος πάθος καί ἦθος ὡς ἀνέντευκτος καί ἀδέκαστος ἐφίημι ὁ κρίσις ; ἤ καί οὗτος ὁ ἀνθρώπινος κακία ἔγκλημα κοινός εἰμί , ὁ περί ὁ ἀναγκαῖος καί μέγας ἀμφιδοξέω ἐγώ ζητέω ἐν ἵππος καί κύων καί ὄρνις , πῶς γαμέω αὐτός καί γεννάω καί τεκνοτροφέω , ὡς μηδείς ἐν ἑαυτοῦ δήλωμα ὁ φύσις εἰμί ὁ ὁ θηρίον ἦθος καί πάθος προσαγορεύω καί καταμαρτυρέω ὁ βίος ἐγώ πολύς ὁ κατά φύσις ἐκδιαίτησις καί παράβασις , εὐθύς ἐν ἀρχή καί περί ὁ πρῶτος συγχέω καί ταράσσω . ἄκρατος γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ φύσις καί ἀμιγής καί ἁπλόος φυλάσσω ὁ ἴδιος · ἐν δέ ἄνθρωπος ὑπό ὁ λόγος καί ὁ συνήθεια , ὅς ἔλαιον ὑπό ὁ μυρεψός πάσχω , πρός πολύς μείγνυμι δόγμα καί κρίσις ἐπίθετος ποικίλος γίγνομαι καί ἴδιος , ὁ δέ οἰκεῖος οὐ τηρέω . καί μή θαυμάζω , εἰ ὁ ἄλογος ζῷον ὁ λογικός μάλα ἕπομαι ὁ φύσις · καί γάρ ὁ φυτόν ὁ ζῷον , ὅς οὔτε φαντασία οὔτε ὁρμή δίδωμι ἕτερος ὄρεξις ὁ κατά φύσις ἀποσαλεύω , ἀλλά ὥσπερ ἐν δεσμός συνέργω μένω καί κρατέω , εἷς ἀεί πορεία ὅς ὁ φύσις ἄγω πορεύω . ὁ δέ θηρίον ὁ μέν πραΰτροπος ὁ λόγος καί περισσός καί φιλελεύθερος ἄγαν οὐ εἰμί , ἄλογος δέ ὁρμή καί ὄρεξις ἔχω καί χράω πλάνη καί περιδρομή , πολλάκις οὐ μακρός ἀλλά ὡς ἐπί ἄγκυρα ὁ φύσις σαλεύω · καθά οὖν ὁδός ὑπό ἡνία καί χαλινός βαδίζω δείκνυμι εὐθύς . ὁ δέ δεσπότης ἐν ἄνθρωπος καί αὐτοκρατής λόγος ἄλλος ἄλλοτε παρέκβασις καί καινοτομία ἀνευρίσκω οὐδείς ἴχνος ἐμφανής οὐδέ ἐναργής ἀπολείπω ὁ φύσις .