plutarchus.de-amore-prolis-493a-497e 4
ἐπὶ τοὺς παλαιοὺς ; ἀνάγαγε τὸν λόγον , ὧν ταῖς μὲν τεκεῖν πρώταις , τοῖς δʼ ἰδεῖν συνέβη τικτόμενον βρέφος · οὔτε νόμος ἦν ἐκείνοις τεκνοτροφεῖν προστάττων οὔτε προσδοκία χάριτος ἢ τροφείων ἐπὶ νέοις δανειζομένων χαλεπὰς δὲ μᾶλλον εἴποιμʼ ἂν εἶναι καὶ μνησικάκους τὰς τεκούσας τοῖς βρέφεσι , κινδύνων τε μεγάλων καὶ πόνων αὐταῖς γιγνομένων · ὡς δʼ ὅταν ὠδίνουσαν ἔχῃ βέλος ὀξὺ γυναῖκα δριμύ , τό τε προϊεῖσι μογοστόκοι Εἰλείθυιαι , Ἥρης θυγατέρες , πικρὰς ὠδῖνας ἔχουσαι . ταῦτʼ οὐχ Ὅμηρον αἱ γυναῖκες ; ἀλλʼ Ὁμηρίδα γράψαι λέγουσι τεκοῦσαν ἢ τίκτουσαν ἔτι καὶ τὸ μῖγμα τῆς ἀλγηδόνος ὁμοῦ πικρὸν καὶ ὀξὺ γιγνόμενον ἐν τοῖς σπλάγχνοις ἔχουσαν . ἀλλὰ τὸ φύσει φιλόστοργον ἔκαμπτε καὶ ἦγεν · ἔτι θερμὴ καὶ διαλγὴς καὶ κραδαινομένη τοῖς πόνοις οὐχ ὑπερέβη τὸ νήπιον οὐδʼ ἔφυγεν , ἀλλʼ ἐπεστράφη καὶ προσεμειδίασε καὶ ἀνείλετο καὶ ἠσπάσατο , μηδὲν ἡδὺ καρπουμένη μηδὲ χρήσιμον ἀλλʼ ἐπιπόνως καὶ ταλαιπώρως ἀναδεχομένη τῶν σπαργάνων ἐρειπίοις θάλπουσα καὶ ψύχουσα , καὶ πόνῳ πόνον ἐκ νυκτὸς ἀλλάσσουσα τὸν μεθʼ ἡμέραν . τίνων ταῦτα μισθῶν ἢ χρειῶν ἐκείνοις ; ἀλλʼ οὐδὲ τοῖς νῦν · αἱ γὰρ ἐλπίδες ἄδηλοι καὶ μακραί . ἄμπελον ἰσημερίας ἐαρινῆς σκάψας μετοπωρινῆς ἐτρύγησε , πυρὸν ἔσπειρε δυομένης Πλειάδος εἶτʼ ἀνατελλούσης θερίζει , βόες καὶ ἵπποι καὶ ὄρνιθες ἕτοιμα τίκτουσιν ἐπὶ τὰς χρείας ἀνθρώπου δʼ ἡ μὲν ἐκτροφὴ πολύπονος ἡ δʼ αὔξησις βραδεῖα , τῆς δʼ ἀρετῆς μακρὰν οὔσης προαποθνῄσκουσιν οἱ πλεῖστοι πατέρες . οὐκ ἐπεῖδε τὴν Σαλαμῖνα Νεοκλῆς τὴν Θεμιστοκλέους οὐδὲ τὸν Εὐρυμέδοντα Μιλτιάδης τὸν Κίμωνος οὐδʼ ἤκουσε Περικλέους Ξάνθιππος δημηγοροῦντος οὐδʼ Ἀρίστων Πλάτωνος φιλοσοφοῦντος , οὐδʼ Εὐριπίδου καὶ Σοφοκλέους νίκας οἱ πατέρες ἔγνωσαν ψελλιζόντων καὶ συλλαβιζόντων ἠκροῶντο καὶ κώμους καὶ πότους καὶ ἔρωτας αὐτῶν οἷα νέοι πλημμελούντων ἐπεῖδον · ὥστʼ ἐπαινεῖσθαι καὶ μνημονεύεσθαι τοῦ Εὐήνου τοῦτο μόνον , ὧν ἐπέγραψεν , ἢ δέος ἢ λύπη παῖς · πατρὶ πάντα χρόνον ἀλλʼ ὅμως οὐ παύονται παῖδας τρέφοντες μάλιστα δʼ οἱ παίδων ἥκιστα δεόμενοι . γελοῖον γάρ , εἴ τις οἴεται τοὺς πλουσίους θύειν καὶ χαίρειν γενομένων αὐτοῖς τέκνων , ὅτι τοὺς θρέψοντας ἕξουσι καὶ τοὺς θάψοντας · εἰ μὴ νὴ Δία κληρονόμων ἀπορίᾳ παῖδας τρέφουσιν · οὐ γὰρ ἔστιν εὑρεῖν οὐδʼ ἐπιτυχεῖν τοῦ τἀλλότρια βουλομένου λαμβάνειν . ψάμμος ἢ κόνις ἢ πτερὰ ποικιλοθρόων οἰωνῶν τόσσον οὐκ ἂν χεύαιτʼ ἀριθμόν ὅσος ἐστὶν ὁ τῶν κληρονομούντων . Δαναὸς ὁ πεντήκοντα θυγατέρων πατήρ εἰ ἄτεκνος ἦν , πλείονας ἂν εἶχε κληρονομοῦντας καὶ οὐχ ὁμοίως . οἱ μὲν γὰρ παῖδες ; χάριν οὐδεμίαν ἔχουσιν οὐδʼ ἕνεκα τούτου θεραπεύουσιν οὐδὲ τιμῶσιν , ὡς ὀφείλημα τὸν κλῆρον ἐκδεχόμενοι · τῶν δʼ ἀλλοτρίων περὶ τὸν ἄτεκνον φωνὰς ἀκούεις ταῖς κωμικαῖς ἐκείναις ὁμοίας , ὦ Δῆμε , λοῦσαι πρῶτον ἐκδικάσας μίαν , ἔνθου , ῥόφησον , ἔντραγʼ , ἔχε τριώβολον . τὸ δʼ ὑπὸ τοῦ Εὐριπίδου λεγόμενον τὰ χρήματʼ ἀνθρώποισιν εὑρίσκειν φίλους δύναμίν τε πλείστην τῶν ἐν ἀνθρώποις ἔχειν , οὐχ ἁπλῶς ἀληθές , ἀλλʼ ἐπὶ τῶν ἀτέκνων τούτους οἱ πλούσιοι δειπνίζουσιν , οἱ ἡγεμόνες θεραπεύουσιν , οἱ ῥήτορες μόνοις τούτοις προῖκα συνηγοροῦσιν . ἰσχυρόν ἐστι πλούσιος ἀγνοούμενον ἔχων κληρονόμον . πολλοὺς γοῦν πολυφίλους καὶ πολυτιμήτους ὄντας ἓν παιδίον γενόμενον ἀφίλους καὶ ἀδυνάτους ἐποίησεν . ὅθεν οὐδὲ πρὸς δύναμιν οὐδέν ἐστιν ὠφέλιμον ἀπὸ τῶν τέκνων , ἀλλὰ τῆς φύσεως τὸ πᾶν κράτος οὐχ ἧττον ἐν ἀνθρώποις ἢ θηρίοις .
Lemmas: ἐπί ὁ παλαιός ; ἀνάγω ὁ λόγος , ὅς ὁ μέν τίκτω πρῶτος , ὁ δέ ὁράω συμβαίνω τίκτω βρέφος · οὔτε νόμος εἰμί ἐκεῖνος τεκνοτροφέω προστάσσω οὔτε προσδοκία χάρις ἤ τροφεῖον ἐπί νέος δανείζω χαλεπός δέ μάλα λέγω ἄν εἰμί καί μνησίκακος ὁ τίκτω ὁ βρέφος , κίνδυνος τε μέγας καί πόνος αὐτός γίγνομαι · ὡς δέ ὅταν ὠδίνω ἔχω βέλος ὀξύς γυνή δριμύς , ὁ τε προίημι μογοστόκος Εἰλείθυια , Ἥρα θυγάτηρ , πικρός ὠδίς ἔχω . οὗτος οὐ Ὅμηρος ὁ γυνή ; ἀλλά Ὁμηρίς γράφω λέγω τίκτω ἤ τίκτω ἔτι καί ὁ μῖγμα ὁ ἀλγηδών ὁμοῦ πικρός καί ὀξύς γίγνομαι ἐν ὁ σπλάγχνον ἔχω . ἀλλά ὁ φύσις φιλόστοργος κάμπτω καί ἄγω · ἔτι θερμός καί διαλγής καί κραδαίνω ὁ πόνος οὐ ὑπερβαίνω ὁ νήπιος οὐδέ φεύγω , ἀλλά ἐπιστρέφω καί προσμειδιάω καί ἀναιρέω καί ἀσπάζομαι , μηδείς ἡδύς καρπόω μηδέ χρήσιμος ἀλλά ἐπίπονος καί ταλαίπωρος ἀναδέχομαι ὁ σπάργανον ἐρείπιον θάλπω καί ψύχω , καί πόνος πόνος ἐκ νύξ ἀλλάσσω ὁ μετά ἡμέρα . τίς οὗτος μισθός ἤ χρεώ ἐκεῖνος ; ἀλλά οὐδέ ὁ νῦν · ὁ γάρ ἐλπίς ἄδηλος καί μακρός . ἄμπελος ἰσημερία ἐαρινός σκάπτω μετοπωρινός τρυγάω , πυρός σπείρω δύω Πλειάς εἶτα ἀνατέλλω θερίζω , βοῦς καί ἵππος καί ὄρνις ἑτοῖμος τίκτω ἐπί ὁ χρεία ἄνθρωπος δέ ὁ μέν ἐκτροφή πολύπονος ὁ δέ αὔξησις βραδύς , ὁ δέ ἀρετή μακρός εἰμί προαποθνῄσκω ὁ πολύς πατήρ . οὐ ἐφοράω ὁ Σαλαμίς Νεοκλῆς ὁ Θεμιστοκλῆς οὐδέ ὁ Εὐρυμέδων Μιλτιάδης ὁ Κίμων οὐδέ ἀκούω Περικλῆς Ξάνθιππος δημηγορέω οὐδέ Ἀρίστων Πλάτων φιλοσοφέω , οὐδέ Εὐριπίδης καί Σοφοκλῆς νίκη ὁ πατήρ γιγνώσκω ψελλίζω καί συλλαβίζω ἀκροάομαι καί κῶμος καί πότος καί ἔρως αὐτός οἷος νέος πλημμελέω ἐφοράω · ὥστε ἐπαινέω καί μνημονεύω ὁ Εὔηνος οὗτος μόνος , ὅς ἐπιγράφω , ἤ δέος ἤ λύπη παῖς · πατήρ πᾶς χρόνος ἀλλά ὅμως οὐ παύω παῖς τρέφω μάλα δέ ὁ παῖς ἦκα δέω . γέλοιος γάρ , εἰ τις οἴομαι ὁ πλούσιος θύω καί χαίρω γίγνομαι αὐτός τέκνον , ὅτι ὁ τρέφω ἔχω καί ὁ θάπτω · εἰ μή νή Ζεύς κληρόνομος ἀπορία παῖς τρέφω · οὐ γάρ εἰμί εὑρίσκω οὐδέ ἐπιτυγχάνω ὁ ἀλλότριος βούλομαι λαμβάνω . ψάμμος ἤ κόνις ἤ πτερόν ποικιλόθροος οἰωνός τόσος οὐ ἄν χέω ἀριθμός ὅσος εἰμί ὁ ὁ κληρονομέω . Δαναός ὁ πεντήκοντα θυγάτηρ πατήρ εἰ ἄτεκνος εἰμί , πολύς ἄν ἔχω κληρονομέω καί οὐ ὅμοιος . ὁ μέν γάρ παῖς ; χάρις οὐδείς ἔχω οὐδέ ἕνεκα οὗτος θεραπεύω οὐδέ τιμάω , ὡς ὀφείλημα ὁ κλῆρος ἐκδέχομαι · ὁ δέ ἀλλότριος περί ὁ ἄτεκνος φωνή ἀκούω ὁ κωμικός ἐκεῖνος ὅμοιος , ὦ Δῆμος , λούω πρῶτος ἐκδικάζω εἷς , ἐντίθημι , ῥοφέω , ἐντραγεῖν , ἔχω τριώβολον . ὁ δέ ὑπό ὁ Εὐριπίδης λέγω ὁ χρῆμα ἄνθρωπος εὑρίσκω φίλος δύναμις τε πολύς ὁ ἐν ἄνθρωπος ἔχω , οὐ ἁπλῶς ἀληθής , ἀλλά ἐπί ὁ ἄτεκνος οὗτος ὁ πλούσιος δειπνίζω , ὁ ἡγεμών θεραπεύω , ὁ ῥήτωρ μόνος οὗτος προίξ συνηγορέω . ἰσχυρός εἰμί πλούσιος ἀγνοέω ἔχω κληρονόμος . πολύς γοῦν πολύφιλος καί πολυτίμητος εἰμί εἷς παιδίον γίγνομαι ἄφιλος καί ἀδύνατος ποιέω . ὅθεν οὐδέ πρός δύναμις οὐδείς εἰμί ὠφέλιμος ἀπό ὁ τέκνον , ἀλλά ὁ φύσις ὁ πᾶς κράτος οὐ ἥσσων ἐν ἄνθρωπος ἤ θηρίον .