plutarchus.de-alexandri-magni-fortuna-aut-virtute-326d-345b 1.5
καὶ πρῶτον τὸ παραδοξότατον , εἰ βούλει , σκόπει , τοὺς Ἀλεξάνδρου μαθητὰς τοῖς Πλάτωνος , τοῖς Σωκράτους ἀντιπαραβάλλων . εὐφυεῖς οὗτοι καὶ ὁμογλώσσους ἐπαίδευον , εἰ μηδὲν ἄλλο , φωνῆς Ἑλληνίδος συνιέντας · καὶ πολλοὺς οὐκ ἔπεισαν · ἀλλὰ Κριτίαι καὶ Ἀλκιβιάδαι καὶ Κλειτοφῶντες , ὥσπερ χαλινὸν τὸν λόγον ἐκπτύσαντες , ἄλλῃ πη παρετράπησαν . τὴν δʼ Ἀλεξάνδρου παιδείαν ἂν ἐπιβλέπῃς , Ὑρκανοὺς γαμεῖν ἐπαίδευσε καὶ γεωργεῖν ἐδίδαξεν Ἀραχωσίους , καὶ Σογδιανοὺς ἔπεισε πατέρας τρέφειν καὶ μὴ φονεύειν , καὶ Πέρσας σέβεσθαι μητέρας ἀλλὰ μὴ γαμεῖν . ὢ θαυμαστῆς φιλοσοφίας , διʼ ἣν Ἰνδοὶ θεοὺς Ἑλληνικοὺς προσκυνοῦσι , Σκύθαι θάπτουσι τοὺς ἀποθανόντας οὐ κατεσθίουσι . θαυμάζομεν τὴν Καρνεάδου δύναμιν , εἰ Κλειτόμαχον , Ἀσδρούβαν καλούμενον πρότερον καὶ Καρχηδόνιον τὸ γένος , ἑλληνίζειν ἐποίησε · θαυμάζομεν τὴν διάθεσιν Ζήνωνος , εἰ Διογένη τὸν Βαβυλώνιον ἔπεισε φιλοσοφεῖν . ἀλλʼ Ἀλεξάνδρου τὴν Ἀσίαν ἐξημεροῦντος Ὅμηρος ἦν ἀνάγνωσμα , καὶ Περσῶν καὶ Σουσιανῶν καὶ Γεδρωσίων παῖδες τὰς Εὐριπίδου καὶ Σοφοκλέους τραγῳδίας ᾖδον . καὶ Σωκράτης ὡς μὲν ξένα παρεισάγων δαιμόνια δίκην τοῖς Ἀθήνησιν ὠφλίσκανε συκοφάνταις · διὰ δʼ Ἀλέξανδρον τοὺς Ἑλλήνων θεοὺς Βάκτρα καὶ Καύκασος προσεκύνησε . Πλάτων μὲν γὰρ μίαν γράψας πολιτείαν οὐδένα πέπεικεν αὐτῇ χρῆσθαι διὰ τὸ αὐστηρόν · Ἀλέξανδρος δʼ ὑπὲρ ἑβδομήκοντα πόλεις βαρβάροις ἔθνεσιν ἐγκτίσας καὶ κατασπείρας τὴν Ἀσίαν Ἑλληνικοῖς τέλεσι , τῆς ἀνημέρου καὶ θηριώδους ἐκράτησε διαίτης . καὶ τοὺς μὲν Πλάτωνος ὀλίγοι νόμους ἀναγιγνώσκομεν , τοῖς δʼ Ἀλεξάνδρου μυριάδες ἀνθρώπων ἐχρήσαντο καὶ χρῶνται · μακαριώτεροι τῶν διαφυγόντων Ἀλέξανδρον οἱ κρατηθέντες γενόμενοι · τοὺς μὲν γὰρ οὐδεὶς ἔπαυσεν ἀθλίως ζῶντας , τοὺς δʼ ἠνάγκασεν εὐδαιμονεῖν ὁ νικήσας . ὥσθʼ ὅπερ εἶπε Θεμιστοκλῆς , ὁπηνίκα φυγὼν ἔτυχε δωρεῶν μεγάλων παρὰ βασιλέως καὶ τρεῖς πόλεις ὑποφόρους ἔλαβε , τὴν μὲν εἰς σῖτον τὴν δʼ εἰς οἶνον τὴν δʼ εἰς ὄψον , ὦ παῖδες ἀπωλόμεθʼ ἂν εἰ μὴ ἀπωλόμεθα τοῦτο περὶ τῶν ἁλόντων ὑπʼ Ἀλεξάνδρου δικαιότερόν ἐστιν εἰπεῖν . οὐκ ἂν ἡμερώθησαν , εἰ μὴ ἐκρατήθησαν · οὐκ ἂν εἶχεν Ἀλεξάνδρειαν Αἴγυπτος , οὐδὲ Μεσοποταμία Σελεύκειαν οὐδὲ Προφθασίαν Σογδιανὴ οὐδʼ Ἰνδία Βουκεφαλίαν , οὐδὲ πόλιν Ἑλλάδα Καύκασος παροικοῦσαν , οἷς ἐμπολισθεῖσιν ἐσβέσθη τὸ ἄγριον καὶ μετέβαλε τὸ χεῖρον ὑπὸ τοῦ κρείττονος ἐθι,ζόμενον . εἰ τοίνυν μέγιστον μὲν οἱ φιλόσοφοι φρονοῦσιν ἐπὶ τῷ τὰ σκληρὰ καὶ ἀπαίδευτα τῶν ἠθῶν ἐξημεροῦν καὶ μεθαρμόζειν , μυρία δὲ φαίνεται γένη καὶ φύσεις θηριώδεις μεταβαλὼν Ἀλέξανδρος , εἰκότως ἂν φιλοσοφώτατος νομίζοιτο .
Lemmas: καί πρῶτος ὁ παράδοξος , εἰ βούλομαι , σκοπέω , ὁ Ἀλέξανδρος μαθητής ὁ Πλάτων , ὁ Σωκράτης ἀντιπαραβάλλω . εὐφυής οὗτος καί ὁμόγλωσσος παιδεύω , εἰ μηδείς ἄλλος , φωνή Ἑλληνίς συνίημι · καί πολύς οὐ πείθω · ἀλλά Κριτίας καί Ἀλκιβιάδης καί Κλειτοφῶν , ὥσπερ χαλινός ὁ λόγος ἐκπτύω , ἄλλῃ πη παρατρέπω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος παιδεία ἐάν ἐπιβλέπω , Ὑρκανός γαμέω παιδεύω καί γεωργέω διδάσκω Ἀραχώσιος , καί Σογδιανός πείθω πατήρ τρέφω καί μή φονεύω , καί Πέρσης σέβω μήτηρ ἀλλά μή γαμέω . ὦ θαυμαστός φιλοσοφία , διά ὅς Ἰνδός θεός Ἑλληνικός προσκυνέω , Σκύθης θάπτω ὁ ἀποθνῄσκω οὐ κατεσθίω . θαυμάζω ὁ Καρνεάδης δύναμις , εἰ Κλειτόμαχος , Ἀσδρούβας καλέω πρότερος καί Καρχηδόνιος ὁ γένος , ἑλληνίζω ποιέω · θαυμάζω ὁ διάθεσις Ζήνων , εἰ Διογένης ὁ Βαβυλώνιος πείθω φιλοσοφέω . ἀλλά Ἀλέξανδρος ὁ Ἀσία ἐξημερόω Ὅμηρος εἰμί ἀνάγνωσμα , καί Πέρσης καί Σουσιανή καί Γεδρώσιοι παῖς ὁ Εὐριπίδης καί Σοφοκλῆς τραγῳδία ἀείδω . καί Σωκράτης ὡς μέν ξένος παρεισάγω δαιμόνιον δίκη ὁ Ἀθήνησι ὀφλισκάνω συκοφάντης · διά δέ Ἀλέξανδρος ὁ Ἕλλην θεός Βάκτρα καί Καύκασος προσκυνέω . Πλάτων μέν γάρ εἷς γράφω πολιτεία οὐδείς πείθω αὐτός χράω διά ὁ αὐστηρός · Ἀλέξανδρος δέ ὑπέρ ἑβδομήκοντα πόλις βάρβαρος ἔθνος ἐγκτίζω καί κατασπείρω ὁ Ἀσία Ἑλληνικός τέλος , ὁ ἀνήμερος καί θηριώδης κρατέω δίαιτα . καί ὁ μέν Πλάτων ὀλίγος νόμος ἀναγιγνώσκω , ὁ δέ Ἀλέξανδρος μυριάς ἄνθρωπος χράω καί χράω · μακάριος ὁ διαφεύγω Ἀλέξανδρος ὁ κρατέω γίγνομαι · ὁ μέν γάρ οὐδείς παύω ἄθλιος ζάω , ὁ δέ ἀναγκάζω εὐδαιμονέω ὁ νικάω . ὥστε ὅς λέγω Θεμιστοκλῆς , ὁπηνίκα φεύγω τυγχάνω δωρεά μέγας παρά βασιλεύς καί τρεῖς πόλις ὑπόφορος λαμβάνω , ὁ μέν εἰς σῖτος ὁ δέ εἰς οἶνος ὁ δέ εἰς ὄψον , ὦ παῖς ἀπόλλυμι ἄν εἰ μή ἀπόλλυμι οὗτος περί ὁ ἁλίσκομαι ὑπό Ἀλέξανδρος δίκαιος εἰμί λέγω . οὐ ἄν ἡμερόω , εἰ μή κρατέω · οὐ ἄν ἔχω Ἀλεξάνδρεια Αἴγυπτος , οὐδέ Μεσοποταμία Σελεύκεια οὐδέ Προφθασία Σογδιανή οὐδέ Ἰνδία Βουκεφαλία , οὐδέ πόλις Ἑλλάς Καύκασος παροικέω , ὅς ἐμπολίζω σβέννυμι ὁ ἄγριος καί μεταβάλλω ὁ κακός ὑπό ὁ κρατύς ἐθίζω . εἰ τοίνυν μέγας μέν ὁ φιλόσοφος φρονέω ἐπί ὁ ὁ σκληρός καί ἀπαίδευτος ὁ ἦθος ἐξημερόω καί μεθαρμόζω , μυρίος δέ φαίνω γένος καί φύσις θηριώδης μεταβάλλω Ἀλέξανδρος , ἔοικα ἄν φιλόσοφος νομίζω .