plutarchus.de-alexandri-magni-fortuna-aut-virtute-326d-345b 2.3
ἀλλὰ φέρε πρὸς θεῶν ἐκτελεσθῆναι καὶ φανῆναι τοιοῦτον ἔργον ἔσθʼ ὅστις ἂν ἰδὼν ὑπέλαβε κατὰ τύχην γεγονέναι καὶ αὐτομάτως τὸ σχῆμα καὶ τὴν διάθεσιν καὶ τὸ εἶδος ; οὐδεὶς ἂν οἶμαι . τί δὲ τὸν κεραυνοφόρον ; τί δὲ τὸν ἐπὶ τῆς αἰχμῆς προσαγορευόμενον ; εἶτʼ ἀνδριάντος μὲν μέγεθος οὐκ ἂν ἄνευ τέχνης ὑπὸ τύχης γένοιτο χρυσὸν καὶ χαλκὸν καὶ ἐλέφαντα καὶ πολλὴν καὶ πλουσίαν ὕλην καταχεαμένης καὶ παραβαλούσης , ἄνδρα δὲ μέγαν , μᾶλλον δὲ τῶν γεγονότων ἁπάντων μέγιστον , ἐνδέχεται χωρὶς ἀρετῆς ἀποτελεσθῆναι διὰ τύχην , ὅπλα καὶ χρήματα καὶ πεζοὺς καὶ ἵππους παρασκευάσασαν ; ἃ τῷ μὴ μαθόντι χρῆσθαι κίνδυνός ἐστιν , οὐ δύναμις οὐδὲ κόσμος , ἀλλʼ ἔλεγχος τῆς ἀσθενείας καὶ μικρότητος . ὀρθῶς γὰρ Ἀντισθένης ἔλεγεν ὅτι πάντα δεῖ τοῖς πολεμίοις εὔχεσθαι τἀγαθὰ πλὴν ἀνδρείας · γίγνεται γὰρ οὕτως οὐ τῶν ἐχόντων , ἀλλὰ τῶν κρατούντων . διὰ τοῦτό φασι καὶ τὴν φύσιν ἀγεννεστάτῳ ζῴῳ τῷ ἐλάφῳ κέρατα θαυμαστὰ τῷ μεγέθει καὶ τραχύτητι πρὸς ἄμυναν ἐμφῦσαι , διδάσκουσαν ἡμᾶς ὡς οὐδὲν ὠφελεῖ τὸ ἰσχύειν καὶ ὡπλίσθαι τοὺς μένειν καὶ θαρρεῖν μὴ δυναμένους . οὕτω καὶ ἡ τύχη πολλάκις ἀτόλμοις καὶ ἀνοήτοις προσάπτουσα δυνάμεις καὶ ἀρχάς , αἷς ἐνασχη - μονοῦσι , κοσμεῖ καὶ συνίστησι τὴν ἀρετὴν ὡς μόνην μέγεθος ἀνδρὸς καὶ κάλλος οὖσαν . εἰ μὲν γάρ , ὥς φησιν Ἐπίχαρμος , νοῦς ὁρῇ καὶ νοῦς ἀκούει , τἄλλα δὲ κωφὰ καὶ τυφλά , τυγχάνει λόγου δεόμενα . αἱ γὰρ αἰσθήσεις ἰδίας ἔχειν ἀφορμὰς δοκοῦσιν ὅτι δὲ νοῦς ὠφελεῖ καὶ νοῦς κοσμεῖ καὶ νοῦς τὸ νικῶν καὶ κρατοῦν καὶ βασιλεῦον , τὰ δʼ ἄλλα τυφλὰ καὶ κωφὰ καὶ ἄψυχα παρέλκει καὶ βαρύνει καὶ καταισχύνει χωρὶς ἀρετῆς τοὺς ἔχοντας , ἀπὸ τῶν πραγμάτων λαβεῖν ἔστι . τῆς γὰρ αὐτῆς δυνάμεως ὑποκειμένης καὶ ἡγεμονίας , Σεμίραμις μὲν οὖσα γυνὴ στόλους ἐπλήρου καὶ φάλαγγας ὥπλιζε καὶ Βαβυλῶνας ἔκτιζε , καὶ περιέπλει τὴν Ἐρυθρὰν θάλατταν Αἰθίοπας καταστρεφομένη καὶ Ἄραβας · Σαρδανάπαλλος δʼ ἀνὴρ πεφυκὼς ἔξαινεν οἴκοι πορφύραν , ἀναβάδην ἐν ταῖς παλλακαῖς καθήμενος · ἀποθανόντος δʼ αὐτοῦ , λιθίνην εἰκόνα κατασκευάσαντες ἐπορχουμένην ἑαυτῇ βαρβαριστὶ καὶ τοῖς δακτύλοις ὑπὲρ κεφαλῆς οἷον ὑποψοφοῦσαν , ἐπέγραψαν , ἔσθιε , πῖνε , ἀφροδισίαζε · τἄλλα δʼ οὐδέν . ὁ μὲν οὖν Κράτης ἰδὼν χρυσῆν εἰκόνα Φρύνης τῆς ἑταίρας ἑστῶσαν ἐν Δελφοῖς ἀνέκραγεν ὅτι τοῦτο τῆς τῶν Ἑλλήνων ἀκρασίας τρόπαιον ἕστηκε · τὸν δὲ Σαρδαναπάλλου βίον ἄν τις ἢ τάφον οὐδὲν γάρ , οἶμαι , διαφέρει θεασάμενος εἴποι τοῦτο τῶν τῆς Τύχης ἀγαθῶν τρόπαιον εἶναι . τί οὖν ; ἐάσωμεν τὴν Τύχην Ἀλεξάνδρου μετὰ Σαρδανάπαλλον ἅψασθαι καὶ τοῦ μεγέθους ἐκείνου καὶ τῆς δυνάμεως ἀντιποιεῖσθαι ; τί γὰρ αὐτῷ πλέον ἔδωκεν ὧν οἱ λοιποὶ βασιλεῖς ἔλαβον παρʼ αὐτῆς ; ὅπλων , ἵππων , βελῶν , χρημάτων , δορυφόρων ; ποιησάτω τούτοις ἡ Τύχη μέγαν Ἀριδαῖον , εἰ δύναται ποιησάτω τούτοις μέγαν Ὦχον ἢ Ὀάρσην ἢ Τιγράνην τὸν Ἀρμένιον ἢ τὸν Βιθυνὸν Νικομήδην ὧν ὁ μὲν τὸ διάδημα τοῖς Πομπηίου ποσὶν ὑπορρίψας αἰσχρῶς τὴν βασιλείαν ἀπέλαβε , λάφυρον γενομένην Νικομήδης δὲ τὴν κεφαλὴν ξυράμενος καὶ πιλίον ἐπιθέμενος ἀπελεύθερον ἑαυτὸν Ῥωμαίων ἀνηγόρευσεν .
Lemmas: ἀλλά φέρω πρός θεός ἐκτελέω καί φαίνω τοιοῦτος ἔργον εἰμί ὅστις ἄν ὁράω ὑπολαμβάνω κατά τύχη γίγνομαι καί αὐτόματος ὁ σχῆμα καί ὁ διάθεσις καί ὁ εἶδος ; οὐδείς ἄν οἴομαι . τίς δέ ὁ κεραυνοφόρος ; τίς δέ ὁ ἐπί ὁ αἰχμή προσαγορεύω ; εἶτα ἀνδριάς μέν μέγεθος οὐ ἄν ἄνευ τέχνη ὑπό τύχη γίγνομαι χρυσός καί χαλκός καί ἐλέφας καί πολύς καί πλούσιος ὕλη καταχέω καί παραβάλλω , ἀνήρ δέ μέγας , μάλα δέ ὁ γίγνομαι ἅπας μέγας , ἐνδέχομαι χωρίς ἀρετή ἀποτελέω διά τύχη , ὅπλον καί χρῆμα καί πεζός καί ἵππος παρασκευάζω ; ὅς ὁ μή μανθάνω χράω κίνδυνος εἰμί , οὐ δύναμις οὐδέ κόσμος , ἀλλά ἔλεγχος ὁ ἀσθένεια καί μικρότης . ὀρθός γάρ Ἀντισθένης λέγω ὅτι πᾶς δέω ὁ πολέμιος εὔχομαι ἀγαθός πλήν ἀνδρεία · γίγνομαι γάρ οὕτως οὐ ὁ ἔχω , ἀλλά ὁ κρατέω . διά οὗτος φημί καί ὁ φύσις ἀγεννής ζῷον ὁ ἔλαφος κέρας θαυμαστός ὁ μέγεθος καί τραχύτης πρός ἄμυνα ἐμφύω , διδάσκω ἐγώ ὡς οὐδείς ὠφελέω ὁ ἰσχύω καί ὁπλίζω ὁ μένω καί θαρσέω μή δύναμαι . οὕτως καί ὁ τύχη πολλάκις ἄτολμος καί ἀνόητος προσάπτω δύναμις καί ἀρχή , ὅς ἐνέχω - μονόω , κοσμέω καί συνίστημι ὁ ἀρετή ὡς μόνος μέγεθος ἀνήρ καί κάλλος εἰμί . εἰ μέν γάρ , ὡς φημί Ἐπίχαρμος , νόος ὁράω καί νόος ἀκούω , ἄλλος δέ κωφός καί τυφλός , τυγχάνω λόγος δέω . ὁ γάρ αἴσθησις ἴδιος ἔχω ἀφορμή δοκέω ὅτι δέ νόος ὠφελέω καί νόος κοσμέω καί νόος ὁ νικάω καί κρατέω καί βασιλεύω , ὁ δέ ἄλλος τυφλός καί κωφός καί ἄψυχος παρέλκω καί βαρύνω καί καταισχύνω χωρίς ἀρετή ὁ ἔχω , ἀπό ὁ πρᾶγμα λαμβάνω εἰμί . ὁ γάρ αὐτός δύναμις ὑπόκειμαι καί ἡγεμονία , Σεμίραμις μέν εἰμί γυνή στόλος πληρόω καί φάλαγξ ὁπλίζω καί Βαβυλών κτίζω , καί περιπλέω ὁ Ἐρυθραί θάλασσα Αἰθίοψ καταστρέφω καί Ἄραψ · Σαρδανάπαλλος δέ ἀνήρ φύω ξαίνω οἴκοι πορφύρα , ἀναβάδην ἐν ὁ παλλακή κάθημαι · ἀποθνῄσκω δέ αὐτός , λίθινος εἰκών κατασκευάζω ἐπορχέομαι ἑαυτοῦ βαρβαριστί καί ὁ δάκτυλος ὑπέρ κεφαλή οἷος ὑποψοφέω , ἐπιγράφω , ἐσθίω , πίνω , ἀφροδισιάζω · ἄλλος δέ οὐδείς . ὁ μέν οὖν Κράτης ὁράω χρύσεος εἰκών Φρύνη ὁ ἑταίρα ἵστημι ἐν Δελφοί ἀνακράζω ὅτι οὗτος ὁ ὁ Ἕλλην ἀκρασία τρόπαιον ἵστημι · ὁ δέ Σαρδανάπαλλος βίος ἄν τις ἤ τάφος οὐδείς γάρ , οἴομαι , διαφέρω θεάομαι λέγω οὗτος ὁ ὁ Τύχη ἀγαθός τρόπαιον εἰμί . τίς οὖν ; ἐάω ὁ Τύχη Ἀλέξανδρος μετά Σαρδανάπαλλος ἅπτω καί ὁ μέγεθος ἐκεῖνος καί ὁ δύναμις ἀντιποιέω ; τίς γάρ αὐτός πολύς δίδωμι ὅς ὁ λοιπός βασιλεύς λαμβάνω παρά αὐτός ; ὅπλον , ἵππος , βέλος , χρῆμα , δορυφόρος ; ποιέω οὗτος ὁ Τύχη μέγας Ἀριδαῖος , εἰ δύναμαι ποιέω οὗτος μέγας Ὦχος ἤ Ὀάρσης ἤ Τιγράνης ὁ Ἀρμένιος ἤ ὁ Βιθυνός Νικομήδης ὅς ὁ μέν ὁ διάδημα ὁ Πομπήϊος πούς ὑπορρίπτω αἰσχρός ὁ βασιλεία ἀπολαμβάνω , λάφυρα γίγνομαι Νικομήδης δέ ὁ κεφαλή ξυρέω καί πιλίον ἐπιτίθημι ἀπελεύθερος ἑαυτοῦ Ῥωμαῖος ἀναγορεύω .