plutarchus.conjugalia-praecepta-138a-146a 48
περὶ δὲ φιλοκοσμίας σὺ μέν , ὦ Εὐρυδίκη , τὰ πρὸς Ἀρίστυλλαν ὑπὸ Τιμοξένας γεγραμμένα ἀναγνοῦσα πειρῶ διαμνημονεύειν σὺ δέ , ὦ Πολλιανέ , μὴ νόμιζε περιεργίας ἀφέξεσθαι τὴν γυναῖκα καὶ πολυτελείας , ἂν ὁρᾷ σε μὴ καταφρονοῦντα τούτων ἐν ἑτέροις , ἀλλὰ καὶ χαίροντα χρυσώσεσιν ἐκπωμάτων καὶ γραφαῖς οἰκηματίων καὶ χλίδωσιν ἡμιόνων καὶ ἵππων περιδεραίοις . οὐ γὰρ ἔστιν ἐξελάσαι τῆς γυναικωνίτιδος ἐν μέσῃ τῇ ἀνδρωνίτιδι τὴν πολυτέλειαν ἀναστρεφομένην . καὶ σὺ μὲν ὥραν ἔχων ἤδη φιλοσοφεῖν τοῖς μετʼ ἀποδείξεως καὶ κατασκευῆς λεγομένοις ἐπικόσμει τὸ ἦθος , ἐντυγχάνων καὶ πλησιάζων τοῖς ὠφελοῦσι · τῇ γυναικὶ πανταχόθεν τὸ χρήσιμον συνάγων ὥσπερ αἱ μέλιτται καὶ φέρων αὐτὸς ἐν σεαυτῷ μεταδίδου καὶ προσδιαλέγου , φίλους αὐτῇ ποιῶν καὶ συνήθεις τῶν λόγων τοὺς ἀρίστους . πατὴρ μὲν γάρ ἐσσι αὐτῇ καὶ πότνια μήτηρ ἠδὲ κασίγνητος οὐχ ἧττον σεμνὸν ἀκοῦσαι γαμετῆς λεγούσης ἄνερ , ἀτὰρ σὺ μοί ἐσσι καθηγητὴς καὶ φιλόσοφος καὶ διδάσκαλος τῶν καλλίστων καὶ θειοτάτων , τὰ τοιαῦτα μαθήματα πρῶτον ἀφίστησι τῶν ἀτόπων τὰς γυναῖκας · αἰσχυνθήσεται γὰρ ὀρχεῖσθαι γυνὴ γεωμετρεῖν μανθάνουσα , καὶ φαρμάκων ἐπῳδὰς οὐ προσδέξεται τοῖς Πλάτωνος ἐπᾳδομένη λόγοις καὶ τοῖς Ξενοφῶντος . ἂν δέ τις ἐπαγγέλληται καθαιρεῖν τὴν σελήνην , γελάσεται τὴν ἀμαθίαν καὶ τὴν ἀβελτερίαν τῶν ταῦτα πειθομένων γυναικῶν , ἀστρολογίας ἀνηκόως ἔχουσα καὶ περὶ Ἀγλαονίκης ἀκηκουῖα τῆς Ἡγήτορος τοῦ Θεσσαλοῦ θυγατρὸς ὅτι τῶν ἐκλειπτικῶν ἔμπειρος οὖσα πανσελήνων καὶ προειδυῖα τὸν χρόνον , ἐν ᾧ συμβαίνει τὴν σελήνην ὑπὸ τῆς σκιᾶς ἁλίσκεσθαι , παρεκρούετο καὶ συνέπειθε τὰς γυναῖκας ὡς αὐτὴ καθαιροῦσα τὴν σελήνην . παιδίον μὲν γὰρ οὐδεμία ποτὲ γυνὴ λέγεται ποιῆσαι δίχα κοινωνίας ἀνδρός , τὰ δʼ ἄμορφα κυήματα καὶ σαρκοειδῆ καὶ σύστασιν ἐν ἑαυτοῖς ἐκ διαφθορᾶς λαμβάνοντα μύλας καλοῦσι . τοῦτο δὴ φυλακτέον ἐν ταῖς ψυχαῖς γίγνεσθαι τῶν γυναικῶν . ἂν γὰρ λόγων χρηστῶν σπέρματα μὴ δέχωνται μηδὲ κοινωνῶσι παιδείας · τοῖς ἀνδράσιν , αὐταὶ καθʼ αὑτὰς ἄτοπα πολλὰ καὶ φαῦλα βουλεύματα καὶ πάθη κυοῦσι . σὺ δʼ ὦ Εὐρυδίκη μάλιστα πειρῶ τοῖς τῶν σοφῶν καὶ ἀγαθῶν ἀποφθέγμασιν ὁμιλεῖν καὶ διὰ στόματος ἀεὶ τὰς φωνὰς ἔχειν ἐκείνας ὧν καὶ παρθένος οὖσα παρʼ ἡμῖν ἀνελάμβανες , ὅπως εὐφραίνῃς μὲν τὸν ἄνδρα , θαυμάζῃ δʼ ὑπὸ τῶν ἄλλων γυναικῶν , οὕτω κοσμουμένη περιττῶς καὶ σεμνῶς ἀπὸ μηδενός . τοὺς μὲν γὰρ τῆσδε τῆς πλουσίας μαργαρίτας καὶ τὰ τῆσδε τῆς ξένης σηρικὰ λαβεῖν οὐκ ἔστιν οὐδὲ περιθέσθαι μὴ πολλοῦ πριαμένην , τὰ δὲ Θεανοῦς κόσμια καὶ Κλεοβουλίνης καὶ Γοργοῦς τῆς Λεωνίδου γυναικὸς καὶ Τιμοκλείας τῆς Θεαγένους ἀδελφῆς καὶ Κλαυδίας τῆς παλαιᾶς , καὶ Κορνηλίας τῆς Σκιπίωνος καὶ ὅσαι ἐγένοντο θαυμασταὶ καὶ περιβόητοι , ταῦτα δʼ ἔξεστι περικειμένην προῖκα καὶ κοσμουμένην αὐτοῖς ἐνδόξως ἅμα βιοῦν καὶ μακαρίως . εἰ γὰρ ἡ Σαπφὼ διὰ τὴν ἐν τοῖς μέλεσι καλλιγραφίαν ἐφρόνει τηλικοῦτον ὥστε γράψαι πρός τινα πλουσίαν κατθάνοισα δὲ κείσεαι , οὐδέ τις μναμοσύνα σέθεν ἔσεται · οὐ γὰρ πεδέχεις ῥόδων τῶν ἐκ Πιερίας , πῶς οὐχί σοι μᾶλλον ἐξέσται μέγα φρονεῖν ἐφʼ ἑαυτῇ καὶ λαμπρόν , ἂν μὴ τῶν ῥόδων ἀλλὰ καὶ τῶν καρπῶν μετέχῃς , ὧν αἱ Μοῦσαι φέρουσι καὶ χαρίζονται τοῖς παιδείαν καὶ φιλοσοφίαν θαυμάζουσιν ;
Lemmas: περί δέ φιλοκοσμία σύ μέν , ὦ Εὐρυδίκη , ὁ πρός Ἀρίστυλλα ὑπό Τιμοξένα γράφω ἀναγιγνώσκω πειράω διαμνημονεύω σύ δέ , ὦ Πολλιανός , μή νομίζω περιεργία ἀπέχω ὁ γυνή καί πολυτέλεια , ἐάν ὁράω σύ μή καταφρονέω οὗτος ἐν ἕτερος , ἀλλά καί χαίρω χρύσωσις ἔκπωμα καί γραφή οἰκημάτιον καί χλίδων ἡμίονος καί ἵππος περιδέραιος . οὐ γάρ εἰμί ἐξελαύνω ὁ γυναικωνῖτις ἐν μέσος ὁ ἀνδρών ὁ πολυτέλεια ἀναστρέφω . καί σύ μέν ὥρα ἔχω ἤδη φιλοσοφέω ὁ μετά ἀπόδειξις καί κατασκευή λέγω ἐπικοσμέω ὁ ἦθος , ἐντυγχάνω καί πλησιάζω ὁ ὠφελέω · ὁ γυνή πανταχόθεν ὁ χρήσιμος συνάγω ὥσπερ ὁ μέλισσα καί φέρω αὐτός ἐν σεαυτοῦ μεταδίδωμι καί προσδιαλέγομαι , φίλος αὐτός ποιέω καί συνήθης ὁ λόγος ὁ ἀγαθός . πατήρ μέν γάρ εἰμί αὐτός καί πότνια μήτηρ ἠδέ κασίγνητος οὐ ἥσσων σεμνός ἀκούω γαμετή λέγω ἀνήρ , ἀτάρ σύ ἐγώ εἰμί καθηγητής καί φιλόσοφος καί διδάσκαλος ὁ καλός καί θεῖος , ὁ τοιοῦτος μάθημα πρῶτος ἀφίστημι ὁ ἄτοπος ὁ γυνή · αἰσχύνω γάρ ὀρχέομαι γυνή γεωμετρέω μανθάνω , καί φάρμακον ἐπῳδή οὐ προσδέχομαι ὁ Πλάτων ἐπαείδω λόγος καί ὁ Ξενοφῶν . ἐάν δέ τις ἐπαγγέλλω καθαιρέω ὁ σελήνη , γελάω ὁ ἀμαθία καί ὁ ἀβελτερία ὁ οὗτος πείθω γυνή , ἀστρολογία ἀνήκοος ἔχω καί περί Ἀγλαονίκη ἀκούω ὁ Ἡγήτωρ ὁ Θεσσαλός θυγάτηρ ὅτι ὁ ἐκλειπτικός ἔμπειρος εἰμί πανσέληνος καί πρόοιδα ὁ χρόνος , ἐν ὅς συμβαίνω ὁ σελήνη ὑπό ὁ σκιά ἁλίσκομαι , παρακρούω καί συμπείθω ὁ γυνή ὡς αὐτός καθαιρέω ὁ σελήνη . παιδίον μέν γάρ οὐδείς ποτέ γυνή λέγω ποιέω δίχα κοινωνία ἀνήρ , ὁ δέ ἄμορφος κύημα καί σαρκοειδής καί σύστασις ἐν ἑαυτοῦ ἐκ διαφθορά λαμβάνω μύλη καλέω . οὗτος δή φυλάσσω ἐν ὁ ψυχή γίγνομαι ὁ γυνή . ἐάν γάρ λόγος χρηστός σπέρμα μή δέχομαι μηδέ κοινωνέω παιδεία · ὁ ἀνήρ , αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἄτοπος πολύς καί φαῦλος βούλευμα καί πάθος κυέω . σύ δέ ὦ Εὐρυδίκη μάλα πειράω ὁ ὁ σοφός καί ἀγαθός ἀπόφθεγμα ὁμιλέω καί διά στόμα ἀεί ὁ φωνή ἔχω ἐκεῖνος ὅς καί παρθένος εἰμί παρά ἐγώ ἀναλαμβάνω , ὅπως εὐφραίνω μέν ὁ ἀνήρ , θαυμάζω δέ ὑπό ὁ ἄλλος γυνή , οὕτως κοσμέω περισσός καί σεμνός ἀπό μηδείς . ὁ μέν γάρ ὅδε ὁ πλούσιος μαργαρίτης καί ὁ ὅδε ὁ ξένος σηρικός λαμβάνω οὐ εἰμί οὐδέ περιτίθημι μή πολύς πρίαμαι , ὁ δέ Θεανώ κόσμιος καί Κλεοβουλίνη καί Γοργώ ὁ Λεωνίδας γυνή καί Τιμόκλεια ὁ Θεαγένης ἀδελφή καί Κλαυδία ὁ παλαιός , καί Κορνηλία ὁ Σκιπίων καί ὅσος γίγνομαι θαυμαστός καί περιβόητος , οὗτος δέ ἔξεστι περίκειμαι προίξ καί κοσμέω αὐτός ἔνδοξος ἅμα βιόω καί μακαρίως . εἰ γάρ ὁ Σαπφώ διά ὁ ἐν ὁ μέλος καλλιγραφία φρονέω τηλικοῦτος ὥστε γράφω πρός τις πλούσιος καταθνῄσκω δέ κεῖμαι , οὐδέ τις μνημοσύνη σύ εἰμί · οὐ γάρ μετέχω ῥόδον ὁ ἐκ Πιερία , πῶς οὐ σύ μάλα ἔξεστι μέγας φρονέω ἐπί ἑαυτοῦ καί λαμπρός , ἐάν μή ὁ ῥόδον ἀλλά καί ὁ καρπός μετέχω , ὅς ὁ Μοῦσα φέρω καί χαρίζω ὁ παιδεία καί φιλοσοφία θαυμάζω ;