plutarchus.bruta-animalia-ratione-uti-985d-992e 9
εἶεν · ἀλλʼ ὄψοις χρῆσθε τούτοις ἐφηδύνοντες τὴν τροφήν · τί οὖν ἐπʼ αὐτὰ ταῦτα φῶντας ; ἀλλʼ ἡ τῶν θηρίων φρόνησις τῶν μὲν ἀχρήστων καὶ ματαίων τεχνῶν οὐδεμιᾷ χώραν δίδωσι τὰς δʼ ἀναγκαίας οὐκ ἐπεισάκτους παρʼ ἑτέρων οὐδὲ μισθοῦ διδακτὰς οὐδὲ κολλῶσα μελέτῃ καὶ συμπηγνύουσα γλίσχρως τῶν θεωρημάτων ἕκαστον πρὸς ἕκαστον ἀλλʼ αὐτόθεν ἐξ αὑτῆς οἷον ἰθαγενεῖς καὶ συμφύτους ἀναδίδωσι . τοὺς μὲν γὰρ Αἰγυπτίους πάντας ἰατροὺς ἀκούομεν εἶναι , τῶν δὲ ζῴων ἕκαστον οὐ μόνον πρὸς ἴασιν αὐτότεχνόν ἐστιν ἀλλὰ καὶ πρὸς διατροφὴν καὶ πρὸς ἀλκὴν θήραν τε καὶ φυλακὴν καὶ μουσικῆς ὅσον ἑκάστῳ προσήκει κατὰ φύσιν . παρὰ τίνος γὰρ ἡμεῖς ἐμάθομεν νοσοῦντες ἐπὶ τοὺς ποταμοὺς χάριν τῶν καρκίνων βαδίζειν ; τίς δὲ τὰς χελώνας 1 ἐδίδαξε τῆς ἔχεως φαγούσας τὴν ὀρίγανον ἐπεσθίειν τὰς δὲ Κρητικὰς αἶγας , ὅταν περιπέσωσι τοῖς τοξεύμασι , τὸ δίκταμνον διώκειν , οὗ βρωθέντος ἐκβάλλουσι τὰς ἀκίδας ; ἂν γὰρ εἴπῃς , ὅπερ ἀληθές ἐστι , τούτων διδάσκαλον εἶναι τὴν φύσιν , εἰς τὴν κυριωτάτην καὶ σοφωτάτην ἀρχὴν ἀναφέρεις τὴν τῶν θηρίων φρόνησιν·ʼ ἣν εἰ μὴ λόγον οἴεσθε δεῖν μηδὲ φρόνησιν καλεῖν , ὥρα σκοπεῖν ὄνομα κάλλιον αὐτῇ καὶ τιμιώτερον , ὥσπερ ἀμέλει καὶ διʼ ἔργων ἀμείνονα καὶ θαυμασιωτέραν παρέχεται τὴν δύναμιν · οὐκ ἀμαθὴς οὐδʼ ἀπαίδευτος , αὐτομαθὴς δέ τις μᾶλλον οὖσα καὶ ἀπροσδεής , οὐ διʼ ἀσθένειαν ἀλλὰ ῥώμῃ καὶ τελειότητι τῆς κατὰ φύσιν ἀρετῆς , χαίρειν ἐῶσα τὸν παρʼ ἑτέρων διὰ μαθήσεως τοῦ φρονεῖν συνερανισμόν . ὅσα γοῦν ἄνθρωποι τρυφῶντες ἢ παίζοντες εἰς τὸ μανθάνειν καὶ μελετᾶν ἄγουσι , τούτων ἡ διάνοια καὶ παρὰ φύσιν τοῦ σώματος ; καὶ περιουσίᾳ συνέσεως ἀναλαμβάνει τὰς μαθήσεις . ἐῶ γὰρ ἰχνεύειν σκύλακας καὶ βαδίζειν ἐν ῥυθμῷ πώλους μελετῶντας , ἀλλὰ κόρακας διαλέγεσθαι καὶ κύνας ἅλλεσθαι διὰ τροχῶν περιφερομένων . ἵπποι δὲ καὶ βόες ἐν θεάτροις κατακλίσεις καὶ χορείας καὶ στάσεις παραβόλους καὶ κινήσεις οὐδʼ ἀνθρώποις πάνυ ῥᾳδίας ἀκριβοῦσιν ἐκδιδασκόμενοι καὶ μνημονεύοντες εὐμαθείας ἐπίδειξιν εἰς ἄλλο οὐδὲν οὐδαμῶς χρήσιμον ἔχουσιν . εἰ δʼ ἀπιστεῖς ὅτι τέχνας μανθάνομεν , ἄκουσον ὅτι καὶ διδάσκομεν . αἵ τε γὰρ πέρδικες ἐν τῷ προφεύγειν τοὺς νεοττοὺς ἐθίζουσιν ἀποκρύπτεσθαι καὶ προΐσχεσθαι βῶλον ἀνθʼ ἑαυτῶν τοῖς ποσὶν ὑπτίους ἀναπεσόντας · καὶ τοῖς πελαργιδεῦσιν ὁρᾷς ἐπὶ τῶν τεγῶν ὡς οἱ τέλειοι παρόντες ἀναπειρωμένοις ὑφηγοῦνται τὴν πτῆσιν . αἱ δʼ ἀηδόνες τοὺς νεοσσοὺς προδιδάσκουσιν ᾄδειν · οἱ δὲ ληφθέντες · ἔτι νήπιοι καὶ τραφέντες ἐν χερσὶν ἀνθρώπων χεῖρον ᾄδουσιν , ὥσπερ πρὸ ὥρας ἀπὸ διδασκάλου γεγονότες καταδὺς δʼ εἰς τουτὶ τὸ σῶμα θαυμάζω τοὺς λόγους ἐκείνους , οἷς ἀνεπειθόμην ὑπὸ τῶν σοφιστῶν ἄλογα καὶ ἀνόητα πάντα πλὴν ἀνθρώπου νομίζειν .
Lemmas: εἶεν · ἀλλά ὄψον χράω οὗτος ἐφηδύνω ὁ τροφή · τίς οὖν ἐπί αὐτός οὗτος Φώντας ; ἀλλά ὁ ὁ θηρίον φρόνησις ὁ μέν ἄχρηστος καί μάταιος τέχνη οὐδείς χώρα δίδωμι ὁ δέ ἀναγκαῖος οὐ ἐπείσακτος παρά ἕτερος οὐδέ μισθός διδακτός οὐδέ κολλάω μελέτη καί συμπήγνυμι γλίσχρος ὁ θεώρημα ἕκαστος πρός ἕκαστος ἀλλά αὐτόθεν ἐκ ἑαυτοῦ οἷος ἰθαγενής καί σύμφυτος ἀναδίδωμι . ὁ μέν γάρ Αἰγύπτιος πᾶς ἰατρός ἀκούω εἰμί , ὁ δέ ζῷον ἕκαστος οὐ μόνος πρός ἴασις αὐτότεχνος εἰμί ἀλλά καί πρός διατροφή καί πρός ἀλκή θήρα τε καί φυλακή καί μουσική ὅσος ἕκαστος προσήκω κατά φύσις . παρά τίς γάρ ἐγώ μανθάνω νοσέω ἐπί ὁ ποταμός χάριν ὁ καρκίνος βαδίζω ; τίς δέ ὁ χελώνη 1 διδάσκω ὁ ἔχις ἐσθίω ὁ ὀρίγανον ἐπεσθίω ὁ δέ Κρητικός αἴξ , ὅταν περιπίπτω ὁ τόξευμα , ὁ δίκταμνον διώκω , ὅς βιβρώσκω ἐκβάλλω ὁ ἀκίς ; ἐάν γάρ λέγω , ὅς ἀληθής εἰμί , οὗτος διδάσκαλος εἰμί ὁ φύσις , εἰς ὁ κύριος καί σοφός ἀρχή ἀναφέρω ὁ ὁ θηρίον φρόνησιν·ʼ ὅς εἰ μή λόγος οἴομαι δέω μηδέ φρόνησις καλέω , ὥρα σκοπέω ὄνομα καλός αὐτός καί τίμιος , ὥσπερ ἀμέλει καί διά ἔργον ἀγαθός καί θαυμάσιος παρέχω ὁ δύναμις · οὐ ἀμαθής οὐδέ ἀπαίδευτος , αὐτομαθής δέ τις μάλα εἰμί καί ἀπροσδεής , οὐ διά ἀσθένεια ἀλλά ῥώμη καί τελειότης ὁ κατά φύσις ἀρετή , χαίρω ἐάω ὁ παρά ἕτερος διά μάθησις ὁ φρονέω συνερανισμός . ὅσος γοῦν ἄνθρωπος τρυφάω ἤ παίζω εἰς ὁ μανθάνω καί μελετάω ἄγω , οὗτος ὁ διάνοια καί παρά φύσις ὁ σῶμα ; καί περιουσία σύνεσις ἀναλαμβάνω ὁ μάθησις . ἐάω γάρ ἰχνεύω σκύλαξ καί βαδίζω ἐν ῥυθμός πῶλος μελετάω , ἀλλά κόραξ διαλέγω καί κύων ἅλλομαι διά τροχός περιφέρω . ἵππος δέ καί βοῦς ἐν θέατρον κατάκλισις καί χορεία καί στάσις παράβολος καί κίνησις οὐδέ ἄνθρωπος πάνυ ῥᾴδιος ἀκριβόω ἐκδιδάσκω καί μνημονεύω εὐμάθεια ἐπίδειξις εἰς ἄλλος οὐδείς οὐδαμῶς χρήσιμος ἔχω . εἰ δέ ἀπιστέω ὅτι τέχνη μανθάνω , ἀκούω ὅτι καί διδάσκω . ὁ τε γάρ πέρδιξ ἐν ὁ προφεύγω ὁ νεοσσός ἐθίζω ἀποκρύπτω καί προίσχω βῶλος ἀντί ἑαυτοῦ ὁ πούς ὕπτιος ἀναπίπτω · καί ὁ πελαργιδεύς ὁράω ἐπί ὁ τέγη ὡς ὁ τέλειος πάρειμι ἀναπειράομαι ὑφηγέομαι ὁ πτῆσις . ὁ δέ ἀηδών ὁ νεοσσός προδιδάσκω ἀείδω · ὁ δέ λαμβάνω · ἔτι νήπιος καί τρέφω ἐν χείρ ἄνθρωπος κακός ἀείδω , ὥσπερ πρό ὥρα ἀπό διδάσκαλος γίγνομαι καταδύω δέ εἰς οὗτος ὁ σῶμα θαυμάζω ὁ λόγος ἐκεῖνος , ὅς ἀναπείθω ὑπό ὁ σοφιστής ἄλογος καί ἀνόητος πᾶς πλήν ἄνθρωπος νομίζω .