plutarchus.bruta-animalia-ratione-uti-985d-992e 6
ἀλλʼ ἐπεί σε μὴ λέληθα σοφιστὴς ὤν , φέρε χρήσωμαι τάξει τιυὶ τοῦ λόγου , τῆς μὲν σωφροσύνης ὅρον θέμενος κατὰ γένος δὲ τὰς ἐπιθυμίας διελόμενος . ἡ μὲν οὖν σωφροσύνη βραχύτης τίς ἐστιν ἐπιθυμιῶν καὶ τάξις , ἀναιροῦσα μὲν τὰς ἐπεισάκτους καὶ περιττὰς καιρῷ δὲ καὶ μετριότητι κοσμοῦσα τὰς ἀναγκαίας . ταῖς δʼ ἐπιθυμίαις ἐνορᾷς που μυρίαν διαφοράν , καὶ τὴν μὲν περὶ τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν ἅμα τῷ φυσικῷ καὶ τὸ ἀναγκαῖον ἔχουσαν · αἱ δὲ τῶν ἀφροδισίων αἷς ἀρχὰς ἡ φύσις ἐνδίδωσιν , ἔστι δέ που καὶ μὴ χρώμενον ἔχειν ἱκανῶς ἀπαλλαγέντα , φυσικαὶ μὲν οὐκ ἀναγκαῖαι δʼ ἐκλήθησαν . τὸ δὲ τῶν μήτʼ ἀναγκαίων μήτε φυσικῶν ἀλλʼ ἔξωθεν ὑπὸ δόξης κενῆς . διʼ ἀπειροκαλίαν ἐπικεχυμένων γένος ὑμῶν μὲν ὀλίγου δεῖν τὰς φυσικὰς ἀπέκρυψεν ὑπὸ πλήθους ἁπάσας , ἔχει δὲ καθάπερ ξένος ὄχλος ; ἔπηλυς ἐν δήμῳ καταβιαζόμενος πρὸς τοὺς ἐγγενεῖς πολίτας ; . τὰ δὲ θηρία παντάπασιν ἀβάτους καὶ ἀνεπιμίκτους ἔχοντα τοῖς ἐπεισάκτοις πάθεσι τὰς ψυχὰς καὶ τοῖς βίοις πόρρω τῆς κενῆς δόξης ὥσπερ θαλάσσης ἀπῳκισμένα τῷ γλαφυρῶς καὶ περιττῶς διάγειν ἀπολείπεται τὸ δὲ σωφρονεῖν καὶ μᾶλλον εὐνομεῖσθαι ταῖς ἐπιθυμίαις , οὔτε πολλαῖς συνοικούσαις οὔτʼ ἀλλοτρίαις , σφόδρα διαφυλάττεται . ἐμὲ γοῦν ποτε καὶ αὐτὸν οὐχ ἧττον ἢ σὲ νῦν ἐξέπληττε μὲν χρυσὸς ὡς κτῆμα τῶν ἄλλων οὐδενὶ παραβλητὸν ᾕρει δʼ ἄργυρος καὶ ἐλέφας · ὁ δὲ πλεῖστα τούτων κεκτημένος ἐδόκει μακάριός τις εἶναι καὶ θεοφιλὴς ἀνήρ , εἴτε Φρὺξ ἦν εἴτε Κὰρ τοῦ Δόλωνος ἀγεννέστερος καὶ τοῦ Πριάμου βαρυποτ μότερος · ἐνταῦθα δʼ ἀνηρτημένος ἀεὶ ταῖς ἐπιθυμίαις οὔτε χάριν οὔθʼ ἡδονὴν ἀπὸ τῶν ἄλλων πραγμάτων ἀφθόνων ὄντων καὶ ἱκανῶν ἐκαρπούμην , ἀλλʼ ἐμεμφόμην τὸν ἐμαυτοῦ βίον , ὡς τῶν μεγίστων ἐνδεὴς ; καὶ ἄμοιρος ἀγαθῶν ἀπολελειμμένος . τοιγαροῦν , ὥς σε μέμνημαι ἐν Κρήτῃ θεασάμενος ἀμπεχόνῃ κεκοσμημένον πανηγυρικῶς , οὐ τὴν φρόνησιν ἐζήλουν οὐδὲ τὴν ἀρετήν , ἀλλὰ τοῦ χιτῶνος εἰργασμένου περιττῶς τὴν λεπτότητα καὶ τῆς χλαμύδος οὔσης ἁλουργοῦ τὴν οὐλότητα καὶ τὸ κάλλος ἀγαπῶν καὶ τεθηπὼς εἶχε δέ τι καὶ ἡ πόρπη χρυσὸς οὖσα παίγνιον οἶμαι τορείαις διηκριβωμένον εἱπόμην γεγοητευμένος , ὥσπερ αἱ γυναῖκες . ἀλλὰ νῦν ἀπηλλαγμένος ἐκείνων τῶν κενῶν δοξῶν καὶ κεκαθαρμένος χρυσὸν μὲν καὶ ἄργυρον ὥσπερ τοὺς ἄλλους λίθους περιορῶν ὑπερβαίνω , ταῖς δὲ σαῖς χλανίσι καὶ τάπησιν οὐδὲν ἂν μὰ Δίʼ ἥδιον ἢ βαθεῖ καὶ μαλθακῷ πηλῷ μεστὸς ὢν ἐγκατακλιθείην ἀναπαυόμενος . τὰ δὲ τοιαῦτα τῶν ἐπεισάκτων ἐπιθυμιῶν οὐδεμία ταῖς ἡμετέραις ἐνοικίζεται ψυχαῖς · ἀλλὰ τὰ μὲν πλεῖστα ταῖς ἀναγκαίαις ὁ βίος ἡμῶν ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς διοικεῖται , ταῖς δʼ οὔτʼ ἀναγκαίαις ἀλλὰ φυσικαῖς ; μόνον οὔτʼ ἀτάκτως οὔτʼ ἀπλήστως ὁμιλοῦμεν .
Lemmas: ἀλλά ἐπεί σύ μή λανθάνω σοφιστής εἰμί , φέρω χράω τάξις τις ὁ λόγος , ὁ μέν σωφροσύνη ὅρος τίθημι κατά γένος δέ ὁ ἐπιθυμία διαιρέω . ὁ μέν οὖν σωφροσύνη βραχύτης τίς εἰμί ἐπιθυμία καί τάξις , ἀναιρέω μέν ὁ ἐπείσακτος καί περισσός καιρός δέ καί μετριότης κοσμέω ὁ ἀναγκαῖος . ὁ δέ ἐπιθυμία ἐνοράω που μυρίος διαφορά , καί ὁ μέν περί ὁ βρῶσις καί ὁ πόσις ἅμα ὁ φυσικός καί ὁ ἀναγκαῖος ἔχω · ὁ δέ ὁ ἀφροδίσιος ὅς ἀρχή ὁ φύσις ἐνδίδωμι , εἰμί δέ που καί μή χράω ἔχω ἱκανός ἀπαλλάσσω , φυσικός μέν οὐ ἀναγκαῖος δέ καλέω . ὁ δέ ὁ μήτε ἀναγκαῖος μήτε φυσικός ἀλλά ἔξωθεν ὑπό δόξα κενός . διά ἀπειροκαλία ἐπιχέω γένος σύ μέν ὀλίγος δέω ὁ φυσικός ἀποκρύπτω ὑπό πλῆθος ἅπας , ἔχω δέ καθά ξένος ὄχλος ; ἔπηλυς ἐν δῆμος καταβιάζω πρός ὁ ἐγγενής πολίτης ; . ὁ δέ θηρίον παντάπασι ἄβατος καί ἀνεπίμικτος ἔχω ὁ ἐπείσακτος πάθος ὁ ψυχή καί ὁ βίος πρόσω ὁ κενός δόξα ὥσπερ θάλασσα ἀποικίζω ὁ γλαφυρός καί περισσός διάγω ἀπολείπω ὁ δέ σωφρονέω καί μάλα εὐνομέομαι ὁ ἐπιθυμία , οὔτε πολύς συνοικέω οὔτε ἀλλότριος , σφόδρα διαφυλάσσω . ἐγώ γοῦν ποτέ καί αὐτός οὐ ἥσσων ἤ σύ νῦν ἐκπλήσσω μέν χρυσός ὡς κτῆμα ὁ ἄλλος οὐδείς παραβλητός αἱρέω δέ ἄργυρος καί ἐλέφας · ὁ δέ πολύς οὗτος κτάομαι δοκέω μακάριος τις εἰμί καί θεοφιλής ἀνήρ , εἴτε Φρύξ εἰμί εἴτε Κάρ ὁ Δόλων ἀγεννής καί ὁ Πρίαμος βαρυπρος μότερος · ἐνταῦθα δέ ἀναρτάω ἀεί ὁ ἐπιθυμία οὔτε χάρις οὔτε ἡδονή ἀπό ὁ ἄλλος πρᾶγμα ἄφθονος εἰμί καί ἱκανός καρπόω , ἀλλά μέμφομαι ὁ ἐμαυτοῦ βίος , ὡς ὁ μέγας ἐνδεής ; καί ἄμοιρος ἀγαθός ἀπολείπω . τοιγαροῦν , ὡς σύ μιμνῄσκω ἐν Κρήτη θεάομαι ἀμπεχόνη κοσμέω πανηγυρικός , οὐ ὁ φρόνησις ζηλόω οὐδέ ὁ ἀρετή , ἀλλά ὁ χιτών ἐργάζομαι περισσός ὁ λεπτότης καί ὁ χλαμύς εἰμί ἁλουργός ὁ οὐλότης καί ὁ κάλλος ἀγαπάω καί τέθηπα ἔχω δέ τις καί ὁ πόρπη χρυσός εἰμί παίγνιον οἴομαι τορεία διακριβόω ἕπομαι γοητεύω , ὥσπερ ὁ γυνή . ἀλλά νῦν ἀπαλλάσσω ἐκεῖνος ὁ κενός δόξα καί καθαρ́νω χρυσός μέν καί ἄργυρος ὥσπερ ὁ ἄλλος λίθος περιοράω ὑπερβαίνω , ὁ δέ σός χλανίς καί τάπης οὐδείς ἄν μά Ζεύς ἡδύς ἤ βαθύς καί μαλθακός πηλός μεστός εἰμί ἐγκατακλίνω ἀναπαύω . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ ἐπείσακτος ἐπιθυμία οὐδείς ὁ ἡμέτερος ἐνοικίζω ψυχή · ἀλλά ὁ μέν πολύς ὁ ἀναγκαῖος ὁ βίος ἐγώ ἐπιθυμία καί ἡδονή διοικέω , ὁ δέ οὔτε ἀναγκαῖος ἀλλά φυσικός ; μόνος οὔτε ἄτακτος οὔτε ἄπληστος ὁμιλέω .