plutarchus.bruta-animalia-ratione-uti-985d-992e 7
καὶ ταύτας γε πρῶτον διέλθωμεν . ἡ μὲν οὖν πρὸς τὰ εὐώδη καὶ κινοῦντα ταῖς ἀποφοραῖς τὴν ὄσφρησιν οἰκείως ἡδονὴ πρὸς τῷ τὸ ὄφελος καὶ προῖκα καὶ ἁπλοῦν ἔχειν ἅμα χρείαν τινὰ συμβάλλεται τῇ διαγνώσει τῆς τροφῆς . ἡ μὲν γὰρ γλῶττα τοῦ γλυκέος ; καὶ δριμέος καὶ αὐστηροῦ γνώμων ἐστί τε καὶ λέγεται , ὅταν τῷ γευστικῷ προσμιγέντες οἱ χυμοὶ σύγχυσίν τινα λάβωσιν ἡ δʼ ὄσφρησις ἡμῶν πρὸ τῶν χυμῶν γνώμων οὖσα τῆς δυνάμεως ἑκάστου πολὺ τῶν βασιλικῶν προγευστῶν σκεπτικώτερον διαισθανομένη , τὸ μὲν οἰκεῖον εἴσω παρίησι τὸ δʼ ἀλλότριον ἀπελαύνει καὶ οὐκ ἐᾷ θιγεῖν οὐδὲ λυπῆσαι τὴν γεῦσιν ἀλλὰ διαβάλλει καὶ κατηγορεῖ τὴν φαυλότητα πρὶν ἢ βλαβῆναι τἄλλα δʼ οὐκ ἐνοχλεῖ , καθάπερ ὑμῖν , τὰ θυμιάματα καὶ κινάμωμα καὶ νάρδους καὶ φύλλα καὶ καλάμους Ἀραβικοὺς , μετὰ δεινῆς τινος καὶ δευσοποιοῦ φαρμακίδος τέχνης , μυρεψικῆς ὄνομα , συνάγειν εἰς ταὐτὸ καὶ συμφαγεῖν ἀναγκάζουσα , χρημάτων πολλῶν ἡδυπάθειαν ἄνανδρον καὶ κορασιώδη καὶ πρὸς οὐδὲν οὐδαμῶς χρήσιμον ὠνουμένους . ἀλλὰ καίπερ οὖσα τοιαύτη διέφθαρκεν οὐ μόνον πάσας γυναῖκας ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνδρῶν ἤδη τοὺς πλείστους , ὡς μηδὲ ταῖς αὑτῶν ἐθέλειν συγγίγνεσθαι γυναιξίν , εἰ μὴ μύρων ὑμῖν ὀδωδυῖαι καὶ διαπασμάτων εἰς ταὐτὸ φοιτῷεν . ἀλλὰ κάπρους τε σύες καὶ τράγους αἶγες καὶ τἄλλα θήλεα τοὺς συννόμους αὐτῶν ταῖς ἰδίαις ὀσμαῖς ; ἐπάγεται , δρόσου τε καθαρᾶς καὶ λειμώνων ὀδωδότα καὶ χλόης συμφέρεται πρὸς τοὺς γάμους ὑπὸ κοινῆς φιλοφροσύνης , οὐχὶ θρυπτόμεναι μὲν αἱ θήλειαι καὶ προϊσχόμεναι τῆς ἐπιθυμίας ἀπάτας καὶ γοητείας καὶ ἀρνήσεις , οἱ δʼ ἄρρενες ὑπʼ οἴστρου καὶ μαργότητος ὠνούμενοι μισθῶν καὶ πόνου καὶ λατρείας τὸ τῆς γενέσεως ἔργον , ἄδολον δὲ σὺν καιρῷ καὶ ἄμισθον Ἀφροδίτην μετιόντες , ἣ καθʼ ὥραν ἔτους ὥσπερ φυτῶν βλάστην ἐγείρουσα τῶν ζῴων τὴν ἐπιθυμίαν εὐθὺς ἔσβεσεν , οὔτε τοῦ θήλεος προσιεμένου μετὰ τὴν κύησιν οὔτε πειρῶντος ἔτι τοῦ ἄρρενος . οὕτω μικρὰν ἔχει καὶ ἀσθενῆ τιμὴν ἡ ἡδονὴ παρʼ ἡμῖν τὸ δʼ ὅλον ἡ φύσις . ὅθεν οὔτʼ ἄρρενος πρὸς ἄρρεν οὔτε θήλεος πρὸς θῆλυ μῖξιν αἱ τῶν θηρίων ἐπιθυμίαι μέχρι γε νῦν ἐνηνόχασιν . ὑμῶν δὲ πολλὰ τοιαῦτα τῶν σεμνῶν καὶ ἀγαθῶν ἐῶ γὰρ τοὺς οὐδενὸς ἀξίους · ὁ δʼ Ἀγαμέμνων τὴν Βοιωτίαν ἐπῆλθε κυνηγετῶν τὸν Ἄργυννον ὑποφεύγοντα καὶ καταψευδόμενος τῆς θαλάσσης καὶ τῶν πνευμάτων , εἶτα καλὸν καλῶς ἑαυτὸν βαπτίζων εἰς τὴν Κωπαΐδα λίμνην , ὡς αὐτόθι κατασβέσων τὸν ἔρωτα καὶ τῆς ἐπιθυμίας ἀπαλλαξόμενος . ὁ δʼ Ἡρακλῆς ὁμοίως ἑταῖρον ἀγένειον ἐπιδιώκων ἀπελείφθη τῶν ἀριστέων καὶ προύδωκε τὸν στόλον · ἐν δὲ τῇ θόλῳ τοῦ Πτῴου Ἀπόλλωνος λαθών τις ὑμῶν ἐνέγραψεν Ἀχιλλεὺς καλόςἤδη τοῦ Ἀχιλλέως ; υἱὸν ἔχοντος · καὶ τὰ γράμματα πυνθάνομαι διαμένειν . ἀλεκτρυὼν δʼ ἀλεκτρυόνος ἐπιβαίνων , θηλείας μὴ παρούσης , καταπίμπραται ζωός , μάντεώς τινος ἢ τερατοσκόπου μέγα καὶ δεινὸν ἀποφαίνοντος εἶναι τὸ γιγνόμενον . οὕτω καὶ παρʼ αὐτῶν ἀνωμολόγηται τῶν ἀνθρώπων , ὅτι μᾶλλον τοῖς θηρίοις σωφρονεῖν προσήκει καὶ μὴ παραβιάζεσθαι ταῖς ἡδοναῖς τὴν φύσιν . τὰ δʼ ἐν ὑμῖν ἀκόλαστα οὐδὲ τὸν νόμον ἔχουσα σύμμαχον ἡ φύσις ἐντὸς ὅρων καθείργνυσιν ἀλλʼ ὥσπερ ὑπὸ ῥεύματος ἐκφερόμενα πολλαχοῦ ταῖς ἐπιθυμίαις δεινὴν ὕβριν καὶ ταραχὴν καὶ σύγχυσιν ἐν τοῖς ἀφροδισίοις ἀπεργάζεται τῆς φύσεως . καὶ γὰρ αἰγῶν ἐπειράθησαν ἄνδρες καὶ ὑῶν καὶ ἵππων μιγνύμενοι καὶ γυναῖκες ἄρρεσι θηρίοις ἐπεμάνησαν ἐκ γὰρ τῶν τοιούτων γάμων ὑμῖν Μινώταυροι καὶ Αἰγίπανες , ὡς δʼ ἐγᾦμαι καὶ Σφίγγες ἀναβλαστάνουσι καὶ Κένταυροι . καίτοι διὰ λιμὸν ποτʼ ἀνθρώπου καὶ κύων ἔφαγεν ὑπʼ ἀνάγκης καὶ ὄρνις ἀπεγεύσατο πρὸς δὲ συνουσίαν οὐδέποτε θηρίον ἐπεχείρησεν ἀνθρώπῳ χρήσασθαι . θηρία δʼ ἄνθρωποι καὶ πρὸς ταῦτα καὶ πρὸς ἄλλα πολλὰ καθʼ ἡδονὰς βιάζονται καὶ παρανομοῦσιν .
Lemmas: καί οὗτος γε πρῶτος διέρχομαι . ὁ μέν οὖν πρός ὁ εὐώδης καί κινέω ὁ ἀποφορά ὁ ὄσφρησις οἰκεῖος ἡδονή πρός ὁ ὁ ὄφελος καί προίξ καί ἁπλόος ἔχω ἅμα χρεία τις συμβάλλω ὁ διάγνωσις ὁ τροφή . ὁ μέν γάρ γλῶσσα ὁ γλυκύς ; καί δριμύς καί αὐστηρός γνώμων εἰμί τε καί λέγω , ὅταν ὁ γευστικός προσμείγνυμι ὁ χυμός σύγχυσις τις λαμβάνω ὁ δέ ὄσφρησις ἐγώ πρό ὁ χυμός γνώμων εἰμί ὁ δύναμις ἕκαστος πολύς ὁ βασιλικός προγεύστης σκεπτικός διαισθάνομαι , ὁ μέν οἰκεῖος εἴσω παρίημι ὁ δέ ἀλλότριος ἀπελαύνω καί οὐ ἐάω θιγγάνω οὐδέ λυπέω ὁ γεῦσις ἀλλά διαβάλλω καί κατηγορέω ὁ φαυλότης πρίν ἤ βλάπτω ἄλλος δέ οὐ ἐνοχλέω , καθά σύ , ὁ θυμίαμα καί κιννάμωμον καί νάρδος καί φύλλον καί κάλαμος Ἀραβικός , μετά δεινός τις καί δευσοποιός φαρμακίς τέχνη , μυρεψικός ὄνομα , συνάγω εἰς αὐτός καί συνεσθίω ἀναγκάζω , χρῆμα πολύς ἡδυπάθεια ἄνανδρος καί κορασιώδης καί πρός οὐδείς οὐδαμῶς χρήσιμος ὠνέομαι . ἀλλά καίπερ εἰμί τοιοῦτος διαφθείρω οὐ μόνος πᾶς γυνή ἀλλά καί ὁ ἀνήρ ἤδη ὁ πολύς , ὡς μηδέ ὁ ἑαυτοῦ ἐθέλω συγγίγνομαι γυνή , εἰ μή μύρον σύ ὄζω καί διάπασμα εἰς αὐτός φοιτάω . ἀλλά κάπρος τε ὗς καί τράγος αἴξ καί ἄλλος θῆλυς ὁ σύννομος αὐτός ὁ ἴδιος ὀσμή ; ἐπάγω , δρόσος τε καθαρός καί λειμών ὄζω καί χλόη συμφέρω πρός ὁ γάμος ὑπό κοινός φιλοφροσύνη , οὐ θρύπτω μέν ὁ θῆλυς καί προίσχω ὁ ἐπιθυμία ἀπάτη καί γοητεία καί ἄρνησις , ὁ δέ ἄρσην ὑπό οἶστρος καί μαργότης ὠνέομαι μισθός καί πόνος καί λατρεία ὁ ὁ γένεσις ἔργον , ἄδολος δέ σύν καιρός καί ἄμισθος Ἀφροδίτη μετέρχομαι , ὅς κατά ὥρα ἔτος ὥσπερ φυτόν βλάστη ἐγείρω ὁ ζῷον ὁ ἐπιθυμία εὐθύς σβέννυμι , οὔτε ὁ θῆλυς προσίημι μετά ὁ κύησις οὔτε πειράω ἔτι ὁ ἄρσην . οὕτως μικρός ἔχω καί ἀσθενής τιμή ὁ ἡδονή παρά ἐγώ ὁ δέ ὅλος ὁ φύσις . ὅθεν οὔτε ἄρσην πρός ἄρσην οὔτε θῆλυς πρός θῆλυς μίξις ὁ ὁ θηρίον ἐπιθυμία μέχρι γε νῦν φέρω . σύ δέ πολύς τοιοῦτος ὁ σεμνός καί ἀγαθός ἐάω γάρ ὁ οὐδείς ἄξιος · ὁ δέ Ἀγαμέμνων ὁ Βοιωτία ἐπέρχομαι κυνηγετέω ὁ Ἄργυννος ὑποφεύγω καί καταψεύδομαι ὁ θάλασσα καί ὁ πνεῦμα , εἶτα καλός καλός ἑαυτοῦ βαπτίζω εἰς ὁ Κωπαΐς λίμνη , ὡς αὐτόθι κατασβέννυμι ὁ ἔρως καί ὁ ἐπιθυμία ἀπαλλάσσω . ὁ δέ Ἡρακλῆς ὅμοιος ἑταῖρος ἀγένειος ἐπιδιώκω ἀπολείπω ὁ ἀριστεύς καί προδίδωμι ὁ στόλος · ἐν δέ ὁ θόλος ὁ Πτῷος Ἀπόλλων λανθάνω τις σύ ἐγγράφω Ἀχιλλεύς καλόςἤδη ὁ Ἀχιλλεύς ; υἱός ἔχω · καί ὁ γράμμα πυνθάνομαι διαμένω . ἀλεκτρυών δέ ἀλεκτρυών ἐπιβαίνω , θῆλυς μή πάρειμι , καταπίμπρημι ζωός , μάντις τις ἤ τερατοσκόπος μέγας καί δεινός ἀποφαίνω εἰμί ὁ γίγνομαι . οὕτως καί παρά αὐτός ἀνομολογέομαι ὁ ἄνθρωπος , ὅτι μάλα ὁ θηρίον σωφρονέω προσήκω καί μή παραβιάζομαι ὁ ἡδονή ὁ φύσις . ὁ δέ ἐν σύ ἀκόλαστος οὐδέ ὁ νόμος ἔχω σύμμαχος ὁ φύσις ἐντός ὅρος καθείργνυμι ἀλλά ὥσπερ ὑπό ῥεῦμα ἐκφέρω πολλαχοῦ ὁ ἐπιθυμία δεινός ὕβρις καί ταραχή καί σύγχυσις ἐν ὁ ἀφροδίσιος ἀπεργάζομαι ὁ φύσις . καί γάρ αἴξ ἐπιλέγω ἀνήρ καί ὗς καί ἵππος μείγνυμι καί γυνή ἄρσην θηρίον ἐπιμαίνομαι ἐκ γάρ ὁ τοιοῦτος γάμος σύ Μινώταυρος καί Αἰγίπαν , ὡς δέ οἴομαι καί Σφίγξ ἀναβλαστάνω καί Κένταυρος . καίτοι διά λιμός ποτέ ἄνθρωπος καί κύων ἐσθίω ὑπό ἀνάγκη καί ὄρνις ἀπογεύω πρός δέ συνουσία οὐδέποτε θηρίον ἐπιχειρέω ἄνθρωπος χράω . θηρίον δέ ἄνθρωπος καί πρός οὗτος καί πρός ἄλλος πολύς κατά ἡδονή βιάζω καί παρανομέω .