plutarchus.amatorius-748e-771e 23
πολλῶν δὲ τοιούτων γεγονότων καὶ παρʼ ἡμῖν καὶ παρὰ τοῖς βαρβάροις , τίς ἂν ἀνάσχοιτο τῶν τὴν Ἀφροδίτην λοιδορούντων , ὡς Ἔρωτι προσθεμένη καὶ παροῦσα κωλύει φιλίαν γενέσθαι ; τὴν μὲν οὖν πρὸς ἄρρενʼ , ἄρρενος ὁμιλίαν , μᾶλλον δʼ ἀκρασίαν καὶ ἐπιπήδησιν , εἴποι τις ἂν ἐννοήσας ὕβρις τάδʼ οὐχὶ Κύπρις ἐξεργάζεται . διὸ τοὺς μὲν ἡδομένους τῷ πάσχειν εἰς τὸ χείριστον τιθέμενοι γένος κακίας οὔτε πίστεως μοῖραν οὔτʼ αἰδοῦς οὔτε φιλίας νέμομεν , ἀλλʼ ὡς ἀληθῶς κατὰ τὸν Σοφοκλέα φίλων τοιούτων οἱ μὲν ἐστερημένοι χαίρουσιν , οἱ δʼ ἔχοντες εὔχονται φυγεῖν . ὅσοι δὲ μὴ κακοὶ πεφυκότες ἐξηπατήθησαν ἢ κατεβιάσθησαν ἐνδοῦναι καὶ παρασχεῖν ἑαυτούς , οὐδένα μᾶλλον ἀνθρώπων ἢ τοὺς διαθέντας ὑφορώμενοι καὶ μισοῦντες διατελοῦσι καὶ πικρῶς ἀμύνονται καιροῦ παραδόντος . Ἀρχέλαόν τε γὰρ ἀπέκτεινε Κρατέας ἐρώμενος γεγονώς , καὶ τὸν Φεραῖον Ἀλέξανδρον Πυθόλαος . Περίανδρος δʼ ὁ Ἀμβρακιωτῶν τύραννος ἠρώτα τὸν ἐρώμενον εἰ μήπω κυεῖ , κἀκεῖνος παροξυνθεὶς ἀπέκτεινεν αὐτόν . ἀλλὰ γυναιξὶ γε γαμέταις ἀρχαὶ ταῦτα φιλίας , ὥσπερ ἱερῶν μεγάλων κοινωνήματα . καὶ τὸ τῆς ἡδονῆς μικρόν , ἡ δʼ ἀπὸ ταύτης ἀναβλαστάνουσα καθʼ ἡμέραν τιμὴ καὶ χάρις καὶ ἀγάπησις ἀλλήλων καὶ πίστις οὔτε Δελφοὺς ἐλέγχει ληροῦντας , ὅτι τὴν Ἀφροδίτην Ἄρμα καλοῦσιν , οὔθʼ Ὅμηρον φιλότητα τὴν τοιαύτην προσαγορεύοντα συνουσίαν · τόν τε Σόλωνα μαρτυρεῖ γεγονέναι τῶν γαμικῶν ἐμπειρότατον νομοθέτην , κελεύσαντα μὴ ἔλαττον ἢ τρὶς κατὰ μῆνα τῇ γαμετῇ πλησιάζειν , οὐχ ἡδονῆς ἕνεκα πόθεν;ʼ ἀλλʼ ὥσπερ αἱ πόλεις διὰ χρόνου σπονδὰς ἀνανεοῦνται πρὸς ἀλλήλας , οὕτως ἄρα βουλόμενον ἀνανεοῦσθαι τὸν γάμον ἐκ τῶν ἑκάστοτε συλλεγομένων ὀχλημάτων ἐν τῇ τοιαύτῃ φιλοφροσύνῃ . ἀλλὰ πολλὰ φαῦλα καὶ μανικὰ τῶν γυναικείων ἐρώτων . τί δʼ οὐχὶ πλείονα τῶν παιδικῶν ; οἰκειότητος ἐμβλέπων ὠλίσθανον ἀγένειος ἁπαλὸς καὶ νεανίας καλός , ἐμφύντʼ ἀποθανεῖν κἀπιγράμματος τυχεῖν . ἀλλʼ ὥσπερ τοῦτο παιδομανία , οὕτως ἐκεῖνο γυναικομανία τὸ πάθος , οὐδέτερον δʼ Ἔρως ἐστίν . ἄτοπον οὖν τὸ γυναιξὶν ἀρετῆς φάναι μηδʼ ἄλλης μετεῖναι · τί δὲ δεῖ λέγειν περὶ σωφροσύνης καὶ συνέσεως αὐτῶν , ἔτι δὲ πίστεως καὶ δικαιοσύνης , ὅπου καὶ τὸ ἀνδρεῖον καὶ τὸ θαρραλέον καὶ τὸ μεγαλόψυχον ἐν πολλαῖς ἐπιφανὲς ; γέγονε ; τὸ δὲ πρὸς τἄλλα καλὴν τὴν φύσιν αὐτῶν , ἀλλὰ ψέγοντας εἰς μόνην φιλίαν ἀνάρμοστον ἀποφαίνειν , παντάπασι δεινόν . καὶ γὰρ φιλότεκνοι καὶ φίλανδροι καὶ τὸ στερκτικὸν ὅλως ἐν αὐταῖς , ὥσπερ εὐφυὴς χώρα καὶ δεκτικὴ φιλίας , οὔτε πειθοῦς οὔτε χαρίτων ἄμοιρον ὑπόκειται . καθάπερ δὲ λόγῳ ποίησις ἡδύσματα μέλη καὶ μέτρα καὶ ῥυθμοὺς ἐφαρμόσασα καὶ τὸ παιδεῦον αὐτοῦ κινητικώτερον ἐποίησε καὶ τὸ βλάπτον ἀφυλακτότερον οὕτως ἡ φύσις γυναικὶ περιθεῖσα χάριν ὄψεως καὶ φωνῆς πιθανότητα καὶ μορφῆς ἐπαγωγὸν εἶδος , τῇ μὲν ἀκολάστῳ πρὸς ἡδονὴν καὶ ἀπάτην τῇ δὲ σώφρονι πρὸς εὔνοιαν ἀνδρὸς καὶ φιλίαν μεγάλα συνήργησεν . ὁ μὲν οὖν Πλάτων τὸν Ξενοκράτη , τἄλλα γενναῖον ὄντα καὶ μέγαν αὐστηρότατον δὲ τῷ ἤθει , παρεκάλει θύειν ταῖς Χάρισι . χρηστῇ δ’ ἄν τις γυναικὶ καὶ σώφρονι παραινέσειε τῷ Ἔρωτι θύειν , ὅπως εὐμενὴς συνοικουρῇ τῷ γάμῳ καὶ ἡδὺς γυναικείοις , καὶ μὴ πρὸς ἑτέραν ἀπορρυεὶς ὁ ἀνὴρ ἀναγκάζηται τὰς ἐκ τῆς κωμῳδίας λέγειν φωνὰς οἵαν ἀδικῶ γυναῖχʼ ὁ δυσδαίμων ἐγώ . τὸ γὰρ ἐρᾶν ἐν γάμῳ τοῦ ἐρᾶσθαι μεῖζον ἀγαθὸν ἐστι · πολλῶν γὰρ ἁμαρτημάτων ἀπαλλάττει , μᾶλλον δὲ πάντων ὅσα διαφθείρει καὶ λυμαίνεται τὸν γάμον .
Lemmas: πολύς δέ τοιοῦτος γίγνομαι καί παρά ἐγώ καί παρά ὁ βάρβαρος , τίς ἄν ἀνέχω ὁ ὁ Ἀφροδίτη λοιδορέω , ὡς Ἔρως προστίθημι καί πάρειμι κωλύω φιλία γίγνομαι ; ὁ μέν οὖν πρός ἄρσην , ἄρσην ὁμιλία , μάλα δέ ἀκρασία καί ἐπιπήδησις , λέγω τις ἄν ἐννοέω ὕβρις ὅδε οὐ Κύπρις ἐξεργάζομαι . διό ὁ μέν ἥδομαι ὁ πάσχω εἰς ὁ κακός τίθημι γένος κακία οὔτε πίστις μοῖρα οὔτε αἰδώς οὔτε φιλία νέμω , ἀλλά ὡς ἀληθής κατά ὁ Σοφοκλῆς φίλος τοιοῦτος ὁ μέν στερέω χαίρω , ὁ δέ ἔχω εὔχομαι φεύγω . ὅσος δέ μή κακός φύω ἐξαπατάω ἤ καταβιάζομαι ἐνδίδωμι καί παρέχω ἑαυτοῦ , οὐδείς μάλα ἄνθρωπος ἤ ὁ διατίθημι ὑφοράω καί μισέω διατελέω καί πικρός ἀμύνω καιρός παραδίδωμι . Ἀρχέλαος τε γάρ ἀποκτείνω Κρατέας ἐρώμενος γίγνομαι , καί ὁ Φεραῖος Ἀλέξανδρος Πυθόλαος . Περίανδρος δέ ὁ Ἀμβρακιώτης τύραννος ἐρωτάω ὁ ἐράω εἰ μήπω κυέω , ἐκεῖνος παροξύνω ἀποκτείνω αὐτός . ἀλλά γυνή γε γαμέτης ἀρχή οὗτος φιλία , ὥσπερ ἱερός μέγας κοινώνημα . καί ὁ ὁ ἡδονή μικρός , ὁ δέ ἀπό οὗτος ἀναβλαστάνω κατά ἡμέρα τιμή καί χάρις καί ἀγάπησις ἀλλήλων καί πίστις οὔτε Δελφοί ἐλέγχω ληρέω , ὅτι ὁ Ἀφροδίτη ἄρμα καλέω , οὔτε Ὅμηρος φιλότης ὁ τοιοῦτος προσαγορεύω συνουσία · ὁ τε Σόλων μαρτυρέω γίγνομαι ὁ γαμικός ἔμπειρος νομοθέτης , κελεύω μή ἐλαχύς ἤ τρίς κατά μείς ὁ γαμετή πλησιάζω , οὐ ἡδονή ἕνεκα ποθέω ἀλλά ὥσπερ ὁ πόλις διά χρόνος σπονδή ἀνανεόομαι πρός ἀλλήλων , οὕτως ἄρα βούλομαι ἀνανεόω ὁ γάμος ἐκ ὁ ἑκάστοτε συλλέγω ὄχλημα ἐν ὁ τοιοῦτος φιλοφροσύνη . ἀλλά πολύς φαῦλος καί μανικός ὁ γυναικεῖος ἔρως . τίς δέ οὐ πολύς ὁ παιδικός ; οἰκειότης ἐμβλέπω ὀλισθάνω ἀγένειος ἁπαλός καί νεανίας καλός , ἐμφύω ἀποθνῄσκω ἐπίγραμμα τυγχάνω . ἀλλά ὥσπερ οὗτος παιδομανία , οὕτως ἐκεῖνος γυναικομανία ὁ πάθος , οὐδέτερος δέ Ἔρως εἰμί . ἄτοπος οὖν ὁ γυνή ἀρετή φημί μηδέ ἄλλος μέτειμι · τίς δέ δέω λέγω περί σωφροσύνη καί σύνεσις αὐτός , ἔτι δέ πίστις καί δικαιοσύνη , ὅπου καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ θαρσαλέος καί ὁ μεγαλόψυχος ἐν πολύς ἐπιφανής ; γίγνομαι ; ὁ δέ πρός ἄλλος καλός ὁ φύσις αὐτός , ἀλλά ψέγω εἰς μόνος φιλία ἀνάρμοστος ἀποφαίνω , παντάπασι δεινός . καί γάρ φιλότεκνος καί φίλανδρος καί ὁ στερκτικός ὅλος ἐν αὐτός , ὥσπερ εὐφυής χώρα καί δεκτικός φιλία , οὔτε πειθώ οὔτε χάρις ἄμοιρος ὑπόκειμαι . καθά δέ λόγος ποίησις ἥδυσμα μέλος καί μέτρον καί ῥυθμός ἐφαρμόζω καί ὁ παιδεύω αὐτός κινητικός ποιέω καί ὁ βλάπτω ἀφύλακτος οὕτως ὁ φύσις γυνή περιτίθημι χάριν ὄψις καί φωνή πιθανότης καί μορφή ἐπαγωγός εἶδος , ὁ μέν ἀκόλαστος πρός ἡδονή καί ἀπάτη ὁ δέ σώφρων πρός εὔνοια ἀνήρ καί φιλία μέγας συνεργέω . ὁ μέν οὖν Πλάτων ὁ Ξενοκράτης , ἄλλος γενναῖος εἰμί καί μέγας αὐστηρός δέ ὁ ἦθος , παρακαλέω θύω ὁ Χάρις . χρηστός δέ ἄν τις γυνή καί σώφρων παραινέω ὁ Ἔρως θύω , ὅπως εὐμενής συνοικουρέω ὁ γάμος καί ἡδύς γυναικεῖος , καί μή πρός ἕτερος ἀπορρέω ὁ ἀνήρ ἀναγκάζω ὁ ἐκ ὁ κωμῳδία λέγω φωνή οἷος ἀδικέω γυνή ὁ δυσδαίμων ἐγώ . ὁ γάρ ἐράω ἐν γάμος ὁ ἐράω μέγας ἀγαθός εἰμί · πολύς γάρ ἁμάρτημα ἀπαλλάσσω , μάλα δέ πᾶς ὅσος διαφθείρω καί λυμαίνομαι ὁ γάμος .