plutarchus.amatorius-748e-771e 18
ἡσθεὶς οὖν ὁ Ζεύξιππος ὦ Ἡράκλεις εἶπεν ὡς ὀλίγου διελύσατο πρὸς Ἄνυτον τὴν ἀπὸ Σωκράτους ; καὶ φιλοσοφίας πατρικὴν ἔχθραν , εἰ πρᾶος ἦν οὕτω περὶ ἔρωτα καὶ γενναῖος . εἶεν εἶπεν ὁ πατήρ · ἐκ δὲ δυσκόλων καὶ σκυθρωπῶν τοῖς συνοῦσιν οὐ ποιεῖ φιλανθρωποτέρους καὶ ἡδίους ; αἰθομένου γὰρ πυρὸς γεραρώτερον οἶκον ἰδέσθαι καὶ ἄνθρωπον ὡς ἔοικε φαιδρότερον ὑπὸ τῆς ἐρωτικῆς θερμότητος . ἀλλʼ οἱ πολλοὶ παράλογόν τι πεπόνθασιν ἂν μὲν ἐν οἰκίᾳ νύκτωρ σέλας ἴδωσι , θεῖον ἡγοῦνται καὶ θαυμάζουσι · ψυχὴν δὲ μικρὰν καὶ ταπεινὴν καὶ ἀγεννῆ ὁρῶντες ἐξαίφνης ὑποπιμπλαμένην φρονήματος , ἐλευθερίας , φιλοτιμίας , χάριτος , ἀφειδίας , οὐκ ἀναγκάζονται λέγειν ὡς ὁ Τηλέμαχος ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον . ἐκεῖνο δʼ εἶπεν ὁ Δαφναῖος πρὸς Χαρίτων οὐ δαιμόνιον ; ὅτι τῶν ἄλλων ὁ ἐρωτικὸς ὀλίγου δεῖν ἁπάντων περιφρονῶν , οὐ μόνον ἑταίρων καὶ οἰκείων , ἀλλὰ καὶ νόμων καὶ ἀρχόντων καὶ βασιλέων , φοβούμενος δὲ μηδὲν μηδὲ θαυμάζων μηδὲ θεραπεύων , ἀλλὰ καὶ τὸν αἰχματὰν κεραυνὸν οἷος ὢν ὑπομένειν , ἅμα τῷ τὸν καλὸν ἰδεῖν ἔπτηξʼ ἀλέκτωρ δοῦλον ὣς κλίνας πτερόν , καὶ τὸ θράσος ἐκκέκλασται καὶ κατακέκοπται οἱ τὸ τῆς ψυχῆς γαῦρον . ἄξιον δὲ Σαπφοῦς παρὰ ταῖς Μούσαις μνημονεῦσαι · τὸν μὲν γὰρ Ἡφαίστου παῖδα Ῥωμαῖοι Κᾶκον ἱστοροῦσι πῦρ καὶ φλόγας ἀφιέναι διὰ τοῦ στόματος ἔξω ῥεούσας · αὕτη δʼ ἀληθῶς μεμιγμένα πυρὶ φθέγγεται καὶ διὰ τῶν μελῶν ἀναφέρει τὴν ἀπὸ τῆς καρδίας θερμότητα Μούσαις εὐφώνοις ἰωμένη τὸν ἔρωτα κατὰ Φιλόξενον . ἀλλʼ εἴ τι μὴ διὰ Λύσανδρον , ὦ Δαφναῖε , τῶν παλαιῶν ἐκλέλησαι παιδικῶν , ἀνάμνησον ἡμᾶς , ἐν οἷς ἡ καλὴ Σαπφὼ λέγει τῆς ἐρωμένης ἐπιφανείσης τήν τε φωνὴν ἴσχεσθαι καὶ ; φλέγεσθαι τὸ σῶμα καὶ καταλαμβάνειν ὠχρότητα καὶ πλάνον αὐτὴν καὶ ἴλιγγον . λεχθέντων οὖν ὑπὸ τοῦ Δαφναίου τῶν μελῶν ἐκείνων , ὡς ὑπολαβὼν ὁ πατήρ ταῦτʼ εἶπεν ὦ πρὸς τοῦ Διός , οὐ θεοληψία καταφανής ; οὗτος οὐ δαιμόνιος σάλος τῆς ψυχῆς ; τί τοσοῦτον ἡ Πυθία πέπονθεν ἁψαμένη τοῦ τρίποδος ; τίνα τῶν ἐνθεαζομένων οὕτως ὁ αὐλὸς καὶ τὰ μητρῷα καὶ τὸ τύμπανον ἐξίστησιν ; ἡμῖν ταὐτὸ σῶμα πολλοὶ καὶ ταὐτὸ κάλλος ὁρῶσιν , εἴληπται δʼ εἷς ὁ ἐρωτικός διὰ τίνʼ αἰτίαν ; οὐ γὰρ μανθάνομὲν γέ που τοῦ Μενάνδρου λέγοντος οὐδὲ συνίεμεν , καιρός ἐστιν ἡ νόσος ψυχῆς , ὁ πληγεὶς δʼ εἴσω δὴ τιτρώσκεται . ἀλλʼ ὁ θεὸς αἴτιος τοῦ μὲν καθαψάμενος τὸν δʼ ἐάσας . ὃ τοίνυν ἐν ἀρχῇ καιρὸν εἶχε ῥηθῆναι μᾶλλον οὐδὲ νῦν ὅτι νῦν ἦλθεν ἐπὶ στόμα αʼ κατʼ Αἰσχύλον ἄρρητον ἐάσειν μοι δοκῶ · καὶ γάρ ἐστι παμμέγεθες . ἴσως μὲν γάρ , ὦ ἑταῖρε , καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ὅσα μὴ διʼ αἰσθήσεως ἡμῖν εἰς ἔννοιαν ἥκει , τὰ μὲν μύθῳ τὰ δὲ νόμῳ τὰ δὲ λόγῳ πίστιν ἐξ ἀρχῆς ἔσχηκε · τῆς δʼ οὖν περὶ θεῶν δόξης καὶ παντάπασιν ἡγεμόνες καὶ διδάσκαλοι γεγόνασιν ἡμῖν οἵ τε ποιηταὶ καὶ οἱ νομοθέται καὶ τρίτον οἱ φιλόσοφοι , τὸ μὲν εἶναι θεοὺς ὁμοίως τιθέμενοι , πλήθους δὲ πέρι καὶ τάξεως αὐτῶν οὐσίας τε καὶ δυνάμεως μεγάλα διαφερόμενοι πρὸς ἀλλήλους . ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οἱ τῶν φιλοσόφων ἄνοσοι καὶ ἀγήραοι πόνων τʼ ἄπειροι , βαρυβόαν πορθμὸν πεφευγότες Ἀχέροντος · ὅθεν οὐ προσίενται ποιητικὰς Ἔριδας οὐ Λιτάς , οὐ Δεῖμον οὐδὲ Φόβον ἐθέλουσι θεοὺς εἶναι καὶ παῖδας Ἄρεος ὁμολογεῖν μάχονται δὲ περὶ πολλῶν καὶ τοῖς νομοθέταις , ὥσπερ,Ξενοφάνης Αἰγυπτίους ἐκέλευσε τὸν Ὄσιριν , εἰ θνητὸν νομίζουσι , μὴ τιμᾶν ὡς θεόν , εἰ δὲ θεὸν ἡγοῦνται μὴ θρηνεῖν . αὖθις δὲ ποιηταὶ καὶ νομοθέται , φιλοσόφων ἰδέας τινὰς καὶ ἀριθμοὺς μονάδας τε καὶ πνεύματα θεοὺς ποιουμένων , οὔτʼ ἀκούειν ὑπομένουσιν οὔτε συνιέναι δύνανται . πολλὴν δʼ ὅλως ἀνωμαλίαν ἔχουσιν αἱ δόξαι καὶ διαφοράν . ὥσπερ οὖν ἦσάν ποτε τρεῖς στάσεις Ἀθήνησι , Παράλων Ἐπακρίων Πεδιέων , χαλεπῶς ἔχουσαι καὶ διαφερόμεναι πρὸς ἀλλήλας · ἔπειτα δὲ πάντες ἐν ταὐτῷ γενόμενοι καὶ τὰς ψήφους λαβόντες ἤνεγκαν πάσας Σόλωνι , καὶ τοῦτον εἵλοντο κοινῇ διαλλακτὴν καὶ ἄρχοντα καὶ νομοθέτην , ὃς ἔδοξε τῆς ἀρετῆς ἔχειν ἀδηρίτως τὸ πρωτεῖον · οὕτως αἱ τρεῖς στάσεις αἱ περὶ θεῶν διχοφρονοῦσαι καὶ ψῆφον ἄλλην ἄλλη φέρουσαι , καὶ μὴ δεχόμεναι ῥᾳδίως τὸν ἐξ ἑτέρας περὶ ἑνὸς βεβαίως ὁμογνωμονοῦσι , καὶ κοινῇ τὸν Ἔρωτα συνεγγράφουσιν εἰς θεοὺς ποιητῶν οἱ κράτιστοι καὶ νομοθετῶν καὶ φιλοσόφων ἀθρόᾳ φωνᾷ μέγʼ ἐπαινέοντες ὥσπερ ἔφη τὸν Πιττακὸν ὁ Ἀλκαῖος αἱρεῖσθαι τοὺς Μυτιληναίους τύραννον . ἡμῖν δὲ βασιλεὺς καὶ ἄρχων καὶ ἁρμοστὴς ὁ Ἔρως ὑφʼ Ἡσιόδου καὶ Πλάτωνος καὶ Σόλωνος ἀπὸ τοῦ Ἑλικῶνος εἰς τὴν Ἀκαδήμειαν ἐστεφανωμένος κατάγεται καὶ κεκοσμημένος εἰσελαύνει πολλαῖς συνωρίσι φιλίας καὶ κοινωνίας , οὐχ οἵαν Εὐριπίδης φησὶν ἀχαλκεύτοισιν ἐζεῦχθαι πέδαις , ψυχρὰν οὗτός γε καὶ βαρεῖαν ἐν χρείᾳ περιβαλὼν ὑπʼ αἰσχύνης ἀνάγκην , ἀλλʼ ὑποπτέρου φερομένης ἐπὶ τὰ κάλλιστα τῶν ὄντων καὶ θειότατα , περὶ ὧν ἑτέροις εἴρηται βέλτιον .
Lemmas: ἥδομαι οὖν ὁ Ζεύξιππος ὦ Ἡρακλῆς λέγω ὡς ὀλίγος διαλύω πρός Ἄνυτος ὁ ἀπό Σωκράτης ; καί φιλοσοφία πατρικός ἔχθρα , εἰ πρᾶος εἰμί οὕτως περί ἔρως καί γενναῖος . εἰμί λέγω ὁ πατήρ · ἐκ δέ δύσκολος καί σκυθρωπός ὁ σύνειμι οὐ ποιέω φιλάνθρωπος καί ἡδύς ; αἴθω γάρ πῦρ γεραρός οἶκος ὁράω καί ἄνθρωπος ὡς ἔοικα φαιδρός ὑπό ὁ ἐρωτικός θερμότης . ἀλλά ὁ πολύς παράλογος τις πάσχω ἐάν μέν ἐν οἰκία νύκτωρ σέλας ὁράω , θεῖος ἡγέομαι καί θαυμάζω · ψυχή δέ μικρός καί ταπεινός καί ἀγεννής ὁράω ἐξαίφνης ὑποπίμπλημι φρόνημα , ἐλευθερία , φιλοτιμία , χάρις , ἀφειδία , οὐ ἀναγκάζω λέγω ὡς ὁ Τηλέμαχος ἦ μάλα τις θεός ἔνδον . ἐκεῖνος δέ λέγω ὁ Δαφναῖος πρός Χάρις οὐ δαιμόνιον ; ὅτι ὁ ἄλλος ὁ ἐρωτικός ὀλίγος δέω ἅπας περιφρονέω , οὐ μόνος ἑταῖρος καί οἰκεῖος , ἀλλά καί νόμος καί ἄρχων καί βασιλεύς , φοβέω δέ μηδείς μηδέ θαυμάζω μηδέ θεραπεύω , ἀλλά καί ὁ αἰχμητής κεραυνός οἷος εἰμί ὑπομένω , ἅμα ὁ ὁ καλός ὁράω πτήσσω ἀλέκτωρ δοῦλος ὡς κλίνω πτερόν , καί ὁ θράσος ἐκκλάω καί κατακόπτω ἕ ὁ ὁ ψυχή γαῦρος . ἄξιος δέ Σαπφώ παρά ὁ Μοῦσα μνημονεύω · ὁ μέν γάρ Ἥφαιστος παῖς Ῥωμαῖος Κᾶκος ἱστορέω πῦρ καί φλόξ ἀφίημι διά ὁ στόμα ἔξω ῥέω · οὗτος δέ ἀληθής μείγνυμι πῦρ φθέγγομαι καί διά ὁ μέλος ἀναφέρω ὁ ἀπό ὁ καρδία θερμότης Μοῦσα εὔφωνος ἰάομαι ὁ ἔρως κατά Φιλόξενος . ἀλλά εἰ τις μή διά Λύσανδρος , ὦ Δαφναῖος , ὁ παλαιός ἐκλανθάνω παιδικός , ἀναμιμνῄσκω ἐγώ , ἐν ὅς ὁ καλός Σαπφώ λέγω ὁ ἐράω ἐπιφαίνω ὁ τε φωνή ἴσχω καί ; φλέγω ὁ σῶμα καί καταλαμβάνω ὠχρότης καί πλάνος αὐτός καί ἴλιγγος . λέγω οὖν ὑπό ὁ Δαφναῖος ὁ μέλος ἐκεῖνος , ὡς ὑπολαμβάνω ὁ πατήρ οὗτος λέγω ὦ πρός ὁ Ζεύς , οὐ θεοληψία καταφανής ; οὗτος οὐ δαιμόνιος σάλος ὁ ψυχή ; τίς τοσοῦτος ὁ Πυθία πάσχω ἅπτω ὁ τρίπους ; τίς ὁ ἐνθεάζω οὕτως ὁ αὐλός καί ὁ μητρῷος καί ὁ τύμπανον ἐξίστημι ; ἐγώ αὐτός σῶμα πολύς καί αὐτός κάλλος ὁράω , λαμβάνω δέ εἷς ὁ ἐρωτικός διά τίς αἰτία ; οὐ γάρ μανθάνω γε που ὁ Μένανδρος λέγω οὐδέ συνίημι , καιρός εἰμί ὁ νόσος ψυχή , ὁ πλήσσω δέ εἴσω δή τιτρώσκω . ἀλλά ὁ θεός αἴτιος ὁ μέν καθάπτω ὁ δέ ἐάω . ὅς τοίνυν ἐν ἀρχή καιρός ἔχω λέγω μάλα οὐδέ νῦν ὅτι νῦν ἔρχομαι ἐπί στόμα α’ κατά Αἰσχύλος ἄρρητος ἐάω ἐγώ δοκέω · καί γάρ εἰμί παμμεγέθης . ἴσως μέν γάρ , ὦ ἑταῖρος , καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὅσος μή διά αἴσθησις ἐγώ εἰς ἔννοια ἥκω , ὁ μέν μῦθος ὁ δέ νόμος ὁ δέ λόγος πίστις ἐκ ἀρχή ἔχω · ὁ δέ οὖν περί θεός δόξα καί παντάπασι ἡγεμών καί διδάσκαλος γίγνομαι ἐγώ ὁ τε ποιητής καί ὁ νομοθέτης καί τρίτος ὁ φιλόσοφος , ὁ μέν εἰμί θεός ὅμοιος τίθημι , πλῆθος δέ περί καί τάξις αὐτός οὐσία τε καί δύναμις μέγας διαφέρω πρός ἀλλήλων . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ ὁ φιλόσοφος ἄνοσος καί ἀγήραος πόνος τε ἄπειρος , βαρυβόας πορθμός φεύγω Ἀχέρων · ὅθεν οὐ προσίημι ποιητικός Ἔρις οὐ Λιτή , οὐ Δεῖμος οὐδέ Φόβος ἐθέλω θεός εἰμί καί παῖς Ἄρης ὁμολογέω μάχομαι δέ περί πολύς καί ὁ νομοθέτης , ωσπερ,ξενοφαινω Αἰγύπτιος κελεύω ὁ Ὄσιρις , εἰ θνητός νομίζω , μή τιμάω ὡς θεός , εἰ δέ θεός ἡγέομαι μή θρηνέω . αὖθις δέ ποιητής καί νομοθέτης , φιλόσοφος ἰδέα τις καί ἀριθμός μονάς τε καί πνεῦμα θεός ποιέω , οὔτε ἀκούω ὑπομένω οὔτε συνίημι δύναμαι . πολύς δέ ὅλος ἀνωμαλία ἔχω ὁ δόξα καί διαφορά . ὥσπερ οὖν εἰμί ποτέ τρεῖς στάσις Ἀθήνησι , Πάραλος Ἐπάκριος Πεδιεύς , χαλεπός ἔχω καί διαφέρω πρός ἀλλήλων · ἔπειτα δέ πᾶς ἐν αὐτός γίγνομαι καί ὁ ψῆφος λαμβάνω φέρω πᾶς Σόλων , καί οὗτος αἱρέω κοινῇ διαλλακτής καί ἄρχων καί νομοθέτης , ὅς δοκέω ὁ ἀρετή ἔχω ἀδήριτος ὁ πρωτεῖον · οὕτως ὁ τρεῖς στάσις ὁ περί θεός διχοφρονέω καί ψῆφος ἄλλος ἄλλος φέρω , καί μή δέχομαι ῥᾴδιος ὁ ἐκ ἕτερος περί εἷς βέβαιος ὁμογνωμονέω , καί κοινῇ ὁ Ἔρως συνεγγράφω εἰς θεός ποιητής ὁ κρατύς καί νομοθέτης καί φιλόσοφος ἀθρόος φωνή μέγας ἐπαινέω ὥσπερ φημί ὁ Πιττακός ὁ Ἀλκαῖος αἱρέω ὁ Μυτιληναῖος τύραννος . ἐγώ δέ βασιλεύς καί ἄρχων καί ἁρμοστής ὁ Ἔρως ὑπό Ἡσίοδος καί Πλάτων καί Σόλων ἀπό ὁ Ἑλικών εἰς ὁ Ἀκαδήμεια στεφανόω κατάγω καί κοσμέω εἰσελαύνω πολύς συνωρίς φιλία καί κοινωνία , οὐ οἷος Εὐριπίδης φημί ἀχάλκευτος ζεύγνυμι πέδη , ψυχρός οὗτος γε καί βαρύς ἐν χρεία περιβάλλω ὑπό αἰσχύνη ἀνάγκη , ἀλλά ὑπόπτερος φέρω ἐπί ὁ καλός ὁ εἰμί καί θεῖος , περί ὅς ἕτερος λέγω ἀγαθός .