plutarchus.amatorius-748e-771e 20
τὰ μὲν οὖν πολλὰ ποιηταὶ προσπαίζοντες ἐοίκασι τῷ θεῷ γράφειν περὶ αὐτοῦ καὶ ᾄδειν ἐπικωμάζοντες , ὀλίγα δὲ εἴρηται μετὰ σπουδῆς αὐτοῖς , εἴτε κατὰ νοῦν καὶ λογισμὸν εἴτε σὺν θεῷ τῆς ἀληθείας ἁψαμένοις · ὧν ἕν ἐστι καὶ τὸ περὶ τῆς γενέσεως δεινότατον θέων τὸν γέννατʼ ʼεὐπέδιλλος Ἶρις χρυσοκόμᾳ Ζεφύρῳ μίγεισα · εἰ μή τι καὶ ὑμᾶς ἀναπεπείκασιν οἱ γραμματικοί , λέγοντες πρὸς τὸ ποικίλον τοῦ πάθους καὶ τὸ ἀνθηρὸν γεγονέναι τὴν εἰκασίαν . καὶ ὁ Δαφναῖος πρὸς τί γάρ ἔφη ἕτερον ; ἀκούετʼ εἶπεν ὁ πατήρ · οὕτω γὰρ βιάζεται τὸ φαινόμενον λέγειν . ἀνάκλασις δή που τὸ περὶ τὴν ἶρίν ἐστι τῆς ὄψεως πάθος , ὅταν ἡσυχῆ νοτερῷ λείῳ δὲ καὶ μέτριον πάχος ἔχοντι προσπεσοῦσα νέφει τοῦ ἡλίου ψαύσῃ κατʼ ἀνάκλασιν , καὶ τὴν περὶ ἐκεῖνον αὐγὴν ὁρῶσα καὶ τὸ φῶς δόξαν ἡμῖν ἐνεργάσηται τοῦ φαντάσματος ὡς ἐν τῷ νέφει ὄντος . τοῦτο δὴ τὸ ἐρωτικὸν μηχάνημα καὶ σόφισμα περὶ τὰς εὐφυεῖς καὶ φιλοκάλους ψυχὰς ἀνάκλασιν ποιεῖ τῆς μνήμης ἀπὸ τῶν ἐνταῦθα φαινομένων καὶ προσαγορευομένων καλῶν εἰς τὸ θεῖον καὶ ἐράσμιον καὶ μακάριον ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνο καὶ θαυμάσιον καλόν . ἀλλʼ οἱ πολλοὶ μὲν ἐν παισὶ καὶ γυναιξὶν ὥσπερ ἐν κατόπτροις εἴδωλον αὐτοῦ φανταζόμενον διώκοντες καὶ ψηλαφῶντες οὐδὲν ἡδονῆς μεμιγμένης λύπῃ δύνανται λαβεῖν βεβαιότερον ἀλλʼ οὗτος ἔοικεν ὁ τοῦ Ἰξίονος ἴλιγγος εἶναι καὶ πλάνος , ἐν νέφεσι κενὸν ὥσπερ σκιαῖς θηρωμένου τὸ ποθούμενον · ὥσπερ οἱ παῖδες προθυμούμενοι τὴν ἶριν ἑλεῖν τοῖν χεροῖν , ἑλκόμενοι πρὸς τὸ φαινόμενον . εὐφυοῦς δʼ ἐραστοῦ καὶ σώφρονος ἄλλος τρόπος · ἐκεῖ γὰρ ἀνακλᾶται πρὸς τὸ θεῖον καὶ νοητὸν καλόν · ὁρατοῦ δὲ σώματος ἐντυχὼν κάλλει καὶ χρώμενος οἷον ὀργάνῳ τινὶ τῆς μνήμης ἀσπάζεται καὶ ἀγαπᾷ , καὶ συνὼν καὶ γεγηθὼς ἔτι μᾶλλον ἐκ φλέγεται τὴν διάνοιαν Καὶ οὔτε μετὰ σωμάτων ὄντες ἐνταῦθα τουτὶ τὸ φῶς ἐπιποθοῦντες κάθηνται καὶ θαυμάζοντες · οὔτʼ ἐκεῖ γιγνόμενοι μετὰ τὴν τελευτήν , δεῦρο πάλιν στρεφόμενοι καὶ δραπετεύοντες ἐν θύραις νεογάμων καὶ δωματίοις κυλινδοῦνται , δυσόνειρα φαντασμάτια φιληδόνων καὶ φιλοσωμάτων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν οὐ δικαίως ἐρωτικῶν προσαγορευομένων . ὁ γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐρωτικὸς ἐκεῖ γενόμενος καὶ τοῖς καλοῖς ὁμιλήσας , ᾗ θέμις , ἐπτέρωται καὶ κατωργίασται καὶ διατελεῖ περὶ τὸν αὑτοῦ θεὸν ἄνω χορεύων καὶ συμπεριπολῶν , ἄχρι οὗ πάλιν εἰς τοὺς Σελήνης καὶ Ἀφροδίτης λειμῶνας ἐλθὼν καὶ καταδαρθὼν ἑτέρας ἄρχηται γενέσεως . ἀλλὰ ταῦτα μέν ἔφη μείζονας ἔχει τῶν παρόντων λόγων ὑποθέσεις , τῷ δʼ Ἔρωτι καὶ τοῦτο καθάπερ τοῖς ἄλλοις θεοῖς ἔνεστιν ὡς Εὐριπίδης φησὶ τιμωμένῳ χαίρειν ἀνθρώπων ὕπο καὶ τοὐναντίον · εὐμενέστατος γάρ ἐστι τοῖς δεχομένοις ἐμμελῶς αὐτὸν βαρὺς δὲ τοῖς ἀπαυθαδισαμένοις . οὔτε γὰρ ξένων καὶ ἱκετῶν ἀδικίας ὁ Ξένιος οὔτε γονέων ἀρὰς ὁ Γενέθλιος οὕτω διώκει καὶ μέτεισι ταχέως ὡς ἐρασταῖς ἀγνωμονηθεῖσιν ὁ Ἔρως ὀξὺς ὑπακούει , τῶν ἀπαιδεύτων καὶ ὑπερηφάνων κολαστής . τί γὰρ ἂν λέγοι τις Εὐξύνθετον καὶ Λευκομάντιδα τὴν ἐν Κύπρῳ Παρακύπτουσαν ἔτι νῦν προσαγορευομένην ; ἀλλὰ τὴν Γοργοῦς ἴσως ποινὴν οὐκ ἀκηκόατε τῆς Κρήσσης , παραπλήσια τῇ Παρακυπτούσῃ παθούσης πλὴν ἐκείνη μὲν ἀπελιθώθη παρακύψασα τὸν ἐραστὴν ἰδεῖν ἐκκομιζόμενον τῆς δὲ Γοργοῦς Ἄσανδρός τις ἠράσθη , νέος ἐπιεικὴς καὶ γένει λαμπρός , ἐκ δὲ λαμπρῶν εἰς ταπεινὰ πράγματα καὶ εὐτελῆ ἀφιγμένος , ὅμως αὑτὸν οὐδενὸς ἀπηξιοῦτο , ἀλλὰ τὴν Γοργώ , διὰ πλοῦτον ὡς ἔοικε περιμάχητον οὖσαν καὶ πολυμνήστευτον , ᾔτει γυναῖκα συγγενὴς ὤν , πολλοὺς ; ἔχων καὶ ἀγαθοὺς συνερῶντας αὐτῷ , πάντας δὲ τοὺς περὶ τὴν κόρην ἐπιτρόπους καὶ οἰκείους πεπεικὼς .
Lemmas: ὁ μέν οὖν πολύς ποιητής προσπαίζω ἔοικα ὁ θεός γράφω περί αὐτός καί ἀείδω ἐπικωμάζω , ὀλίγος δέ λέγω μετά σπουδή αὐτός , εἴτε κατά νόος καί λογισμός εἴτε σύν θεός ὁ ἀλήθεια ἅπτω · ὅς εἷς εἰμί καί ὁ περί ὁ γένεσις δεινός θέω ὁ γέννας ʼεὐπέδιλλος Ἶρις χρυσοκόμη Ζέφυρος μίγνημι · εἰ μή τις καί σύ ἀναπείθω ὁ γραμματικός , λέγω πρός ὁ ποικίλος ὁ πάθος καί ὁ ἀνθηρός γίγνομαι ὁ εἰκασία . καί ὁ Δαφναῖος πρός τίς γάρ φημί ἕτερος ; ἀκούω λέγω ὁ πατήρ · οὕτως γάρ βιάζω ὁ φαίνω λέγω . ἀνάκλασις δή που ὁ περί ὁ ἶρις εἰμί ὁ ὄψις πάθος , ὅταν ἡσυχῆ νοτερός λεῖος δέ καί μέτριος πάχος ἔχω προσπίπτω νέφος ὁ ἥλιος ψαύω κατά ἀνάκλασις , καί ὁ περί ἐκεῖνος αὐγή ὁράω καί ὁ φάος δόξα ἐγώ ἐνεργάζομαι ὁ φάντασμα ὡς ἐν ὁ νέφος εἰμί . οὗτος δή ὁ ἐρωτικός μηχάνημα καί σόφισμα περί ὁ εὐφυής καί φιλόκαλος ψυχή ἀνάκλασις ποιέω ὁ μνήμη ἀπό ὁ ἐνταῦθα φαίνω καί προσαγορεύω καλός εἰς ὁ θεῖος καί ἐράσμιος καί μακάριος ὡς ἀληθής ἐκεῖνος καί θαυμάσιος καλός . ἀλλά ὁ πολύς μέν ἐν παῖς καί γυνή ὥσπερ ἐν κάτοπτρον εἴδωλον αὐτός φαντάζω διώκω καί ψηλαφάω οὐδείς ἡδονή μείγνυμι λύπη δύναμαι λαμβάνω βέβαιος ἀλλά οὗτος ἔοικα ὁ ὁ Ἰξίων ἴλιγγος εἰμί καί πλάνος , ἐν νέφος κενός ὥσπερ σκιά θηράω ὁ ποθέω · ὥσπερ ὁ παῖς προθυμέομαι ὁ ἶρις αἱρέω ὁ χείρ , ἕλκω πρός ὁ φαίνω . εὐφυής δέ ἐραστής καί σώφρων ἄλλος τρόπος · ἐκεῖ γάρ ἀνακλάω πρός ὁ θεῖος καί νοητός καλός · ὁρατός δέ σῶμα ἐντυγχάνω κάλλος καί χράω οἷος ὄργανον τις ὁ μνήμη ἀσπάζομαι καί ἀγαπάω , καί σύνειμι καί γηθέω ἔτι μάλα ἐκ φλέγω ὁ διάνοια καί οὔτε μετά σῶμα εἰμί ἐνταῦθα οὗτος ὁ φάος ἐπιποθέω κάθημαι καί θαυμάζω · οὔτε ἐκεῖ γίγνομαι μετά ὁ τελευτή , δεῦρο πάλιν στρέφω καί δραπετεύω ἐν θύρα νεόγαμος καί δωμάτιον κυλινδέω , δυσόνειρος φαντασμάτιον φιλήδονος καί φιλοσώματος ἀνήρ καί γυνή οὐ δίκαιος ἐρωτικός προσαγορεύω . ὁ γάρ ὡς ἀληθής ἐρωτικός ἐκεῖ γίγνομαι καί ὁ καλός ὁμιλέω , ᾗ θέμις , πτερόω καί κατοργιάζω καί διατελέω περί ὁ ἑαυτοῦ θεός ἄνω χορεύω καί συμπεριπολέω , ἄχρι ὅς πάλιν εἰς ὁ Σελήνη καί Ἀφροδίτη λειμών ἔρχομαι καί καταδαρθάνω ἕτερος ἄρχω γένεσις . ἀλλά οὗτος μέν φημί μέγας ἔχω ὁ πάρειμι λόγος ὑπόθεσις , ὁ δέ Ἔρως καί οὗτος καθά ὁ ἄλλος θεός ἔνειμι ὡς Εὐριπίδης φημί τιμάω χαίρω ἄνθρωπος ὑπό καί ἐναντίος · εὐμενής γάρ εἰμί ὁ δέχομαι ἐμμελής αὐτός βαρύς δέ ὁ ἀπαυθαδίζομαι . οὔτε γάρ ξένος καί ἱκέτης ἀδικία ὁ Ξένιος οὔτε γονεύς ἀρά ὁ Γενέθλιος οὕτως διώκω καί μετέρχομαι ταχύς ὡς ἐραστής ἀγνωμονέω ὁ Ἔρως ὀξύς ὑπακούω , ὁ ἀπαίδευτος καί ὑπερήφανος κολαστής . τίς γάρ ἄν λέγω τις Εὐξύνθετος καί Λευκομάντις ὁ ἐν Κύπρος Παρακύπτω ἔτι νῦν προσαγορεύω ; ἀλλά ὁ Γοργώ ἴσως ποινή οὐ ἀκούω ὁ Κρής , παραπλήσιος ὁ Παρακυπτοῦσα πάσχω πλήν ἐκεῖνος μέν ἀπολιθόω παρακύπτω ὁ ἐραστής ὁράω ἐκκομίζω ὁ δέ Γοργώ Ἄσανδρος τις ἔραμαι , νέος ἐπιεικής καί γένος λαμπρός , ἐκ δέ λαμπρός εἰς ταπεινός πρᾶγμα καί εὐτελής ἀφικνέομαι , ὅμως ἑαυτοῦ οὐδείς ἀπαξιόω , ἀλλά ὁ Γοργώ , διά πλοῦτος ὡς ἔοικα περιμάχητος εἰμί καί πολυμνήστευτος , αἰτέω γυνή συγγενής εἰμί , πολύς ; ἔχω καί ἀγαθός συνεράω αὐτός , πᾶς δέ ὁ περί ὁ κόρη ἐπίτροπος καί οἰκεῖος πείθω .