plutarchus.adversus-colotem-1107d-1127e 8
ἆρʼ οὖν ἐνταῦθα μόνον ὁ γενναῖος ἄλλων ἰατρὸς αὐτὸς ἕλκεσιν βρύων ἀναπέφηνεν ; οὐ μὲν οὖν · ἀλλʼ ἔτι μᾶλλον ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιτιμημάτων λέληθε τῷ Δημοκρίτῳ τὸν Ἐπίκουρον ἐκ τοῦ ζῆν συνεξωθῶν . τὸ γὰρ νόμῳ χροιὴν εἶναι καὶ νόμῳ γλυκὺ καὶ νόμῳ σύγκρισιν , ἐτεῇ δὲ τὸ κενὸν καὶ τὰς ἀτόμους εἰρημένον φησὶν ὑπὸ Δημοκρίτου μάχεσθαι ταῖς αἰσθήσεσι , καὶ τὸν ἐμμένοντα τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ χρώμενον οὐδʼ ἂν αὑτὸν , ὡς τεθνηκώς ; ἐστιν ἢ ζῇ , διανοηθῆναι . πρὸς τοῦτον ἀντειπεῖν μὲν οὐδὲν ἔχω τὸν λόγον , εἰπεῖν δέ , ὅτι ταῦτα τῶν Ἐπικούρου δογμάτων οὕτως ἀχώριστά ἐστιν , ὡς τὸ σχῆμα καὶ τὸ βάρος αὐτοὶ τῆς ἀτόμου λέγουσι . τί γὰρ λέγει Δημόκριτος ; οὐσίας ἀπείρους τὸ πλῆθος ἀτόμους τε καὶ ἀδιαφθόρους , ἔτι δʼ ἀποίους καὶ ἀπαθεῖς ἐν τῷ κενῷ φέρεσθαι διεσπαρμένας ὅταν δὲ πελάσωσιν ἀλλήλαις ἢ συμπέσωσιν ἢ περιπλακῶσι , φαίνεσθαι τῶν ἀθροιζομένων τὸ μὲν ὕδωρ τὸ δὲ πῦρ τὸ δὲ φυτὸν τὸ δʼ ἄνθρωπον · εἶναι δὲ πάντα τὰς ἀτόμους ἰδίως ὑπʼ αὐτοῦ καλουμένας , ἕτερον δὲ μηδέν · ἐκ μὲν γὰρ τοῦ μὴ ὄντος οὐκ εἶναι γένεσιν , ἐκ δὲ τῶν ὄντων μηδὲν ἂν γενέσθαι τῷ μήτε πάσχειν μήτε μεταβάλλειν τὰς ἀτόμους ὑπὸ στερρότητος ὅθεν οὔτε χρόαν ἐξ ἀχρώστων οὔτε φύσιν ἢ ψυχὴν ἐξ ἀποίων καὶ ἀπαθῶν ὑπάρχειν . ἐγκλητέος οὖν ὁ Δημόκριτος οὐχὶ τὰ συμβαίνοντα ταῖς ἀρχαῖς ὁμολογῶν ἀλλὰ λαμβάνων ἀρχὰς αἷς ταῦτα συμβέβηκεν . ἔδει γὰρ ἀμετάβλητα μὴ θέσθαι τὰ πρῶτα , θέμενον δὲ δὴ συνορᾶν ὅτι ποιότητος οἴχεται πάσης γένεσις · ἀρνεῖσθαι δὲ συνορῶντα τὴν ἀτοπίαν ἀναισχυντότατον · ὃ Ἐπίκουρόν φησιν ἀρχὰς μὲν ὑποτίθεσθαι τὰς αὐτάς , οὐ λέγειν δὲ νόμῳ χροιὴν καὶ γλυκὺ καὶ λευκόν καὶ τὰς ἄλλας ποιότητας . εἰ μὲν οὖν τὸ οὐ λέγειν τοιοῦτον ἐστίν οἷον οὐχ ὁμολογεῖν , τῶν εἰθισμένων τι ποιεῖ · καὶ γὰρ τὴν πρόνοιαν ἀναιρῶν εὐσέβειαν ἀπολείπειν λέγει · καὶ τῆς ἡδονῆς ἕνεκα τὴν φιλίαν αἱρούμενος ὑπὲρ τῶν φίλων τὰς μεγίστας ἀλγηδόνας ἀναδέχεσθαι · καὶ τὸ μὲν πᾶν ἄπειρον ὑποτίθεσθαι , τὸ δʼ ἄνω καὶ κάτω μὴ ἀναιρεῖν . ἔστι δʼ οὓς κύλικα μὲν λαβόντα καὶ πιεῖν ὅσον ἂν ἐθέλῃ καὶ ἀποδοῦναι τὸ λεῖπον , ἐν δὲ τῷ λόγῳ μάλιστα δεῖ τοῦ σοφοῦ τούτου μνημονεύειν ἀποφθέγματος ὧν αἱ ἀρχαὶ οὐκ ἀναγκαῖαι , τὰ τέλη ἀναγκαῖαι οὐκ οὖν ἀναγκαῖον ὑποθέσθαι , μᾶλλον δʼ ὑφελέσθαι Δημοκρίτου , ἀτόμους εἶναι τῶν ὅλων ἀρχάς · θεμένῳ δὲ τὸ δόγμα καὶ καλλωπισαμένῳ ταῖς πρώταις πιθανότησιν αὐτοῦ προσεκποτέον ἐστὶ τὸ δυσχερές , ἢ δεικτέον ὅπως ἄποια σώματα παντοδαπὰς ποιότητας αὐτῷ μόνῳ τῷ συνελθεῖν παρέσχεν . οἷον εὐθύς , τὸ καλούμενον θερμὸν ὑμῖν πόθεν ἀφῖκται καὶ πῶς ἐπιγέγονε ταῖς ἀτόμοις , ἂν μήτʼ ἦλθον ἔχουσαι θερμότητα μήτʼ ἐγένοντο θερμαὶ συνελθοῦσαι ; τὸ μὲν γὰρ ἔχοντος ποιότητα τὸ δὲ πάσχειν πεφυκότος , οὐδέτερον δὲ ταῖς ἀτόμοις ὑπάρχειν φατὲ προσῆκον εἶναι διὰ τὴν ἀφθαρσίαν .
Lemmas: ἆρα οὖν ἐνταῦθα μόνος ὁ γενναῖος ἄλλος ἰατρός αὐτός ἕλκος βρύω ἀναφαίνω ; οὐ μέν οὖν · ἀλλά ἔτι μάλα ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιτίμημα λανθάνω ὁ Δημόκριτος ὁ Ἐπίκουρος ἐκ ὁ ζάω συνεξωθέω . ὁ γάρ νόμος χροιά εἰμί καί νόμος γλυκύς καί νόμος σύγκρισις , ἐτεός δέ ὁ κενός καί ὁ ἄτομος λέγω φημί ὑπό Δημόκριτος μάχομαι ὁ αἴσθησις , καί ὁ ἐμμένω ὁ λόγος οὗτος καί χράω οὐδέ ἄν ἑαυτοῦ , ὡς θνῄσκω ; εἰμί ἤ ζάω , διανοέω . πρός οὗτος ἀντιλέγω μέν οὐδείς ἔχω ὁ λόγος , λέγω δέ , ὅτι οὗτος ὁ Ἐπίκουρος δόγμα οὕτως ἀχώριστος εἰμί , ὡς ὁ σχῆμα καί ὁ βάρος αὐτός ὁ ἄτομος λέγω . τίς γάρ λέγω Δημόκριτος ; οὐσία ἄπειρος ὁ πλῆθος ἄτομος τε καί ἀδιάφθορος , ἔτι δέ ἄποιος καί ἀπαθής ἐν ὁ κενός φέρω διασπείρω ὅταν δέ πελάζω ἀλλήλων ἤ συμπίπτω ἤ περιπλακόω , φαίνω ὁ ἀθροίζω ὁ μέν ὕδωρ ὁ δέ πῦρ ὁ δέ φυτόν ὁ δέ ἄνθρωπος · εἰμί δέ πᾶς ὁ ἄτομος ἴδιος ὑπό αὐτός καλέω , ἕτερος δέ μηδείς · ἐκ μέν γάρ ὁ μή εἰμί οὐ εἰμί γένεσις , ἐκ δέ ὁ εἰμί μηδείς ἄν γίγνομαι ὁ μήτε πάσχω μήτε μεταβάλλω ὁ ἄτομος ὑπό στερρότης ὅθεν οὔτε χροιά ἐκ ἄχρωστος οὔτε φύσις ἤ ψυχή ἐκ ἄποιος καί ἀπαθής ὑπάρχω . ἐγκλητέος οὖν ὁ Δημόκριτος οὐ ὁ συμβαίνω ὁ ἀρχή ὁμολογέω ἀλλά λαμβάνω ἀρχή ὅς οὗτος συμβαίνω . δέω γάρ ἀμετάβλητος μή τίθημι ὁ πρῶτος , τίθημι δέ δή συνοράω ὅτι ποιότης οἴχομαι πᾶς γένεσις · ἀρνέομαι δέ συνοράω ὁ ἀτοπία ἀναίσχυντος · ὅς Ἐπίκουρος φημί ἀρχή μέν ὑποτίθημι ὁ αὐτός , οὐ λέγω δέ νόμος χροιά καί γλυκύς καί λευκός καί ὁ ἄλλος ποιότης . εἰ μέν οὖν ὁ οὐ λέγω τοιοῦτος εἰμί οἷος οὐ ὁμολογέω , ὁ ἐθίζω τις ποιέω · καί γάρ ὁ πρόνοια ἀναιρέω εὐσέβεια ἀπολείπω λέγω · καί ὁ ἡδονή ἕνεκα ὁ φιλία αἱρέω ὑπέρ ὁ φίλος ὁ μέγας ἀλγηδών ἀναδέχομαι · καί ὁ μέν πᾶς ἄπειρος ὑποτίθημι , ὁ δέ ἄνω καί κάτω μή ἀναιρέω . εἰμί δέ ὅς κύλιξ μέν λαμβάνω καί πίνω ὅσος ἄν ἐθέλω καί ἀποδίδωμι ὁ λείπω , ἐν δέ ὁ λόγος μάλα δέω ὁ σοφός οὗτος μνημονεύω ἀπόφθεγμα ὅς ὁ ἀρχή οὐ ἀναγκαῖος , ὁ τέλος ἀναγκαῖος οὐ οὖν ἀναγκαῖος ὑποτίθημι , μάλα δέ ὑφαιρέω Δημόκριτος , ἄτομος εἰμί ὁ ὅλος ἀρχή · τίθημι δέ ὁ δόγμα καί καλλωπίζω ὁ πρῶτος πιθανότης αὐτός προσεκποτέον εἰμί ὁ δυσχερής , ἤ δείκνυμι ὅπως ἄποιος σῶμα παντοδαπός ποιότης αὐτός μόνος ὁ συνέρχομαι παρέχω . οἷος εὐθύς , ὁ καλέω θερμός σύ πόθεν ἀφικνέομαι καί πῶς ἐπιγίγνομαι ὁ ἄτομος , ἄν μήτε ἔρχομαι ἔχω θερμότης μήτε γίγνομαι θερμός συνέρχομαι ; ὁ μέν γάρ ἔχω ποιότης ὁ δέ πάσχω φύω , οὐδέτερος δέ ὁ ἄτομος ὑπάρχω φημί προσήκω εἰμί διά ὁ ἀφθαρσία .