plutarchus.ad-principem-ineruditum-779d-782f 3
τίς οὖν ἄρξει τοῦ ἄρχοντος ; ὁ νόμος ὁ πάντων βασιλεὺς ; θνατῶν τε καὶ ἀθανάτων · ὡς ἔφη Πίνδαρος , οὐκ ἐν βιβλίοις ἔξω γεγραμμένος οὐδέ τισι ξύλοις , ἀλλʼ ἔμψυχος ὢν ἐν αὐτῷ λόγος , ἀεὶ συνοικῶν καὶ παραφυλάττων καὶ μηδέποτε τὴν ψυχὴν ἐῶν ἔρημον ἡγεμονίας . ὁ μὲν γὰρ Περσῶν βασιλεὺς ἕνα τῶν κατευναστῶν εἶχε πρὸς τοῦτο τεταγμένον , ὥσθʼ ἕωθεν εἰσιόντα λέγειν πρὸς αὐτὸν ἀνάστα , ὦ βασιλεῦ , καὶ φρόντιζε πραγμάτων , ὧν σε φροντίζειν ὁ μέγας Ὠρομάσδης ἠθέλησε · τοῦ δὲ πεπαιδευμένου καὶ σωφρονοῦντος ἄρχοντος ἐντός ἐστιν ὁ τοῦτο φθεγγόμενος ἀεὶ καὶ παρακελευόμενος Πολέμων γὰρ ἔλεγε τὸν ἔρωτα εἶναι θεῶν ὑπηρεσίαν εἰς νέων ἐπιμέλειαν καὶ σωτηρίαν . ἀληθέστερον δʼ ἄν τις εἴποι τοὺς ἄρχοντας ὑπηρετεῖν θεῷ πρὸς ἀνθρώπων ἐπιμέλειαν καὶ σωτηρίαν ; ὅπως ὧν θεὸς δίδωσιν ἀνθρώποις καλῶν καὶ ἀγαθῶν τὰ μὲν νέμωσι τὰ δὲ φυλάττωσιν . ὁρᾷς τὸν ὑψοῦ τόνδʼ ἄπειρον αἰθέρα , καὶ γῆν πέριξ ἔχονθʼ ὑγραῖς ἐν ἀγκάλαις ; ὁ μὲν καθίησιν ἀρχὰς σπερμάτων προσηκόντων γῆ δʼ ἀναδίδωσιν , αὔξεται δὲ τὰ μὲν ὄμβροις τὰ δʼ ἀνέμοις τὰ δʼ ἄστροις ἐπιθαλπόμενα καὶ σελήνῃ , κοσμεῖ δʼ ἥλιος ἅπαντα καὶ πᾶσι τοῦτο δὴ τὸ παρʼ αὑτοῦ φίλτρον ἐγκεράννυσιν . ἀλλὰ τῶν τοιούτων καὶ τηλικούτων ἃ θεοὶ χαρίζονται δώρων καὶ ἀγαθῶν οὐκ ἔστιν ἀπόλαυσις οὐδὲ χρῆσις ὀρθὴ δίχα νόμου καὶ δίκης καὶ ἄρχοντος . δίκη μὲν οὖν νόμου τέλος ἐστί , νόμος δʼ ἄρχοντος ἔργον , ἄρχων δʼ εἰκὼν θεοῦ τοῦ πάντα κοσμοῦντος , οὐ Φειδίου δεόμενος πλάττοντος οὐδὲ Πολυκλείτου καὶ Μύρωνος , ἀλλʼ αὐτὸς αὑτὸν εἰς ὁμοιότητα θεῷ διʼ ἀρετῆς καθιστὰς ; καὶ δημιουργῶν ἀγαλμάτων τὸ ἣδιστον ὀφθῆναι καὶ θεοπρεπέστατον . οἷον δʼ ἣλιον ἐν οὐρανῷ περικαλλὲς εἴδωλον ἑαυτοῦ καὶ σελήνην ὁ . θεὸς ἐνίδρυσε , τοιοῦτον ἐν πόλεσι μίμημα καὶ φέγγος ἄρχων ὅστε θεουδὴς εὐδικίας ; ἀνέχῃσι , τουτέστι θεοῦ λόγον ἔχων διάνοιαν , οὐ σκῆπτρον οὐδὲ κεραυνὸν οὐδὲ τρίαιναν , ὡς ἔνιοι πλάττουσιν ἑαυτοὺς καὶ γράφουσι τῷ ἀνεφίκτῳ ποιοῦντες ἐπίφθονον τὸ ἀνόητον νεμεσᾷ γὰρ ὁ θεὸς τοῖς ἀπομιμουμένοις βροντὰς καὶ κεραυνοὺς καὶ ἀκτινοβολίας , τοὺς δὲ τὴν ἀρετὴν ζηλοῦντας αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ καλὸν καὶ φιλάνθρωπον ἀφομοιοῦντας ἑαυτοὺς ἡδόμενος αὔξει καὶ μεταδίδωσι τῆς περὶ αὐτὸν εὐνομίας καὶ δίκης καὶ ἀληθείας καὶ πραότητος · ὧν θειότερον οὐ πῦρ ἐστιν οὐ φῶς οὐχ ἡλίου δρόμος οὐκ ἀνατολαὶ καὶ δύσεις ἄστρων οὐ τὸ ἀίδιον καὶ ἀθάνατον . οὐ γὰρ χρόνῳ ζωῆς ὁ θεὸς εὐδαίμων ἀλλὰ τῆς ἀρετῆς τῷ ἄρχοντι τοῦτο γὰρ θεῖόν ἐστι , καλὸν δʼ αὐτῆς καὶ τὸ ἀρχόμενον .
Lemmas: τίς οὖν ἄρχω ὁ ἄρχω ; ὁ νόμος ὁ πᾶς βασιλεύς ; θνητός τε καί ἀθάνατος · ὡς φημί Πίνδαρος , οὐ ἐν βιβλίον ἔξω γράφω οὐδέ τις ξύλον , ἀλλά ἔμψυχος εἰμί ἐν αὐτός λόγος , ἀεί συνοικέω καί παραφυλάσσω καί μηδέποτε ὁ ψυχή ἐάω ἐρῆμος ἡγεμονία . ὁ μέν γάρ Πέρσης βασιλεύς εἷς ὁ κατευναστής ἔχω πρός οὗτος τάσσω , ὥστε ἕωθεν εἰσέρχομαι λέγω πρός αὐτός ἀνίστημι , ὦ βασιλεύς , καί φροντίζω πρᾶγμα , ὅς σύ φροντίζω ὁ μέγας Ὠρομάσδης ἐθέλω · ὁ δέ παιδεύω καί σωφρονέω ἄρχω ἐντός εἰμί ὁ οὗτος φθέγγομαι ἀεί καί παρακελεύομαι πόλεμος γάρ λέγω ὁ ἔρως εἰμί θεός ὑπηρεσία εἰς νέος ἐπιμέλεια καί σωτηρία . ἀληθής δέ ἄν τις λέγω ὁ ἄρχω ὑπηρετέω θεός πρός ἄνθρωπος ἐπιμέλεια καί σωτηρία ; ὅπως ὅς θεός δίδωμι ἄνθρωπος καλός καί ἀγαθός ὁ μέν νέμω ὁ δέ φυλάσσω . ὁράω ὁ ὑψοῦ ὅδε ἄπειρος αἰθήρ , καί γῆ πέριξ ἔχω ὑγρός ἐν ἀγκάλη ; ὁ μέν καθίημι ἀρχή σπέρμα προσήκω γῆ δέ ἀναδίδωμι , αὐξάνω δέ ὁ μέν ὄμβρος ὁ δέ ἄνεμος ὁ δέ ἄστρον ἐπιθάλπω καί σελήνη , κοσμέω δέ ἥλιος ἅπας καί πᾶς οὗτος δή ὁ παρά ἑαυτοῦ φίλτρον ἐγκεράννυμι . ἀλλά ὁ τοιοῦτος καί τηλικοῦτος ὅς θεός χαρίζω δῶρον καί ἀγαθός οὐ εἰμί ἀπόλαυσις οὐδέ χρῆσις ὀρθός δίχα νόμος καί δίκη καί ἄρχων . δίκη μέν οὖν νόμος τέλος εἰμί , νόμος δέ ἄρχω ἔργον , ἄρχων δέ εἰκών θεός ὁ πᾶς κοσμέω , οὐ Φειδίας δέω πλήσσω οὐδέ Πολύκλειτος καί Μύρων , ἀλλά αὐτός ἑαυτοῦ εἰς ὁμοιότης θεός διά ἀρετή καθίστημι ; καί δημιουργός ἄγαλμα ὁ ἡδύς ὁράω καί θεοπρεπής . οἷος δέ ἥλιος ἐν οὐρανός περικαλλής εἴδωλον ἑαυτοῦ καί σελήνη ὁ . θεός ἐνιδρύω , τοιοῦτος ἐν πόλις μίμημα καί φέγγος ἄρχω ὅστε θεουδής εὐδικία ; ἀνέχω , τουτέστι θεός λόγος ἔχω διάνοια , οὐ σκῆπτρον οὐδέ κεραυνός οὐδέ τρίαινα , ὡς ἔνιοι πλήσσω ἑαυτοῦ καί γράφω ὁ ἀνέφικτος ποιέω ἐπίφθονος ὁ ἀνόητος νεμεσάω γάρ ὁ θεός ὁ ἀπομιμέομαι βροντή καί κεραυνός καί ἀκτινοβολία , ὁ δέ ὁ ἀρετή ζηλόω αὐτός καί πρός ὁ καλός καί φιλάνθρωπος ἀφομοιόω ἑαυτοῦ ἥδομαι αὐξάνω καί μεταδίδωμι ὁ περί αὐτός εὐνομία καί δίκη καί ἀλήθεια καί πραότης · ὅς θεῖος οὐ πῦρ εἰμί οὐ φάος οὐ ἥλιος δρόμος οὐ ἀνατολή καί δύσις ἄστρον οὐ ὁ ἀίδιος καί ἀθάνατος . οὐ γάρ χρόνος ζωή ὁ θεός εὐδαίμων ἀλλά ὁ ἀρετή ὁ ἄρχων οὗτος γάρ θεῖος εἰμί , καλός δέ αὐτός καί ὁ ἄρχω .