plotinus.enneades 1.8.14
εἰ δέ τις ἀσθένειαν ψυχῆς τὴν κακίαν λέγοι — εὐπαθῆ γοῦν καὶ εὐκίνητον εἶναι τὴν κακὴν ἀπὸ παντὸς εἰς ἅπαν κακὸν φερομένην , εὐκίνητον μὲν εἰς ἐπιθυμίας , εὐερέθιστον δὲ εἰς ὀργάς , προπετῆ δὲ : εἰς συγκαταθέσεις , καὶ ταῖς ἀμυδραῖς φαντασίαις εἴκουσαν ῥᾳδίως , οἷα τὰ ἀσθενέστατα τῶν τέχνῃ ἢ φύσει πεποιημένων , ἃ ῥᾳδίαν ἔχει ὑπό τε πνευμάτων ὑπό τε εἰλήσεων τὴν φοράν — ἄξιον ἂν εἴη ζητεῖν , τίς καὶ πόθεν ἡ ἀσθένεια τῇ ψυχῇ . οὐ γὰρ δή , ὥσπερ ἐπὶ τῶν σωμάτων , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸ ἀσθενές : ἀλλ̓ ὥσπερ ἐκεῖ ἡ πρὸς τὸ ἔργον ἀδυναμία καὶ τὸ εὐπαθές , οὕτω καὶ ἐνταῦθα ἀναλογίᾳ τὴν τῆς ἀσθενείας ἔσχε προσηγορίαν : εἰ μὴ ταύτῃ εἰς τὸ αὐτὸ αἴτιον ἡ ὕλη τῆς ἀσθενείας . ἀλλὰ προσιτέον ἐγγὺς τῷ λόγῳ , τί τὸ αἴτιον ἐν τῷ λεγομένῳ ἀσθενεῖ τῆς ψυχῆς : οὐ γὰρ δὴ πυκνότητες ἢ ἀραιότητες οὐδ̓ αὖ ἰσχνότητες ἢ παχύτητες ἢ νόσος , ὥσπερ τις πυρετός , ἀσθενῆ ἐποίησε ψυχὴν εἶναι . ἀνάγκη δὴ τὴν τοιαύτην ἀσθένειαν ψυχῆς ἢ ἐν ταῖς χωρισταῖς παντελῶς ἢ ἐν ταῖς ἐνύλοις ἢ ἐν ἀμφοτέραις εἶναι . εἰ δὲ μὴ ἐν ταῖς χωρὶς ὕλης — καθαραὶ γὰρ πᾶσαι καὶ τὸ λεγόμενον ἐπτερωμέναι καὶ τέλειοι καὶ τὸ ἔργον αὐταῖς ἀνεμπόδιστον — λοιπὸν ἐν ταῖς πεσούσαις εἶναι τὴν ἀσθένειαν , ταῖς οὐ καθαραῖς οὐδὲ κεκαθαρμέναις , καὶ ἡ ἀσθένεια αὐταῖς εἴη ἂν οὐκ ἀφαίρεσις τινός , ἀλλ̓ ἀλλοτρίου παρουσία , ὥσπερ φλέγματος ἢ χολῆς ἐν σώματι . τοῦ δὲ πτώματος τὸ αἴτιον ψυχῇ σαφέστερον λαμβάνουσι καὶ ὡς προσήκει λαβεῖν καταφανὲς ἔσται τὸ ζητούμενον . ἔστιν οὖν ἐν τοῖς οὖσιν ὕλη , ἔστι δὲ καὶ ψυχή , καὶ οἷον τόπος εἷς τις . οὐ γὰρ χωρὶς μὲν ὁ τόπος τῇ ὕλῃ , χωρὶς δ̓ αὖ ὁ τῆς ψυχῆς — οἷον ὁ μὲν ἐν γῇ τῇ ὕλῃ , ὁ δὲ ἐν ἀέρι τῇ ψυχῇ — ἀλλ̓ ὁ τόπος τῇ ψυχῇ χωρὶς τῷ μὴ ἐν ὕλῃ : τοῦτο δὲ τῷ μὴ ἑνωθῆναι τῇ ὕλῃ : τοῦτο δὲ τῷ μὴ ἕν τι ἐξ αὐτῆς καὶ ὕλης γενέσθαι : τοῦτο δὲ τῷ μὴ ἐν ὑποκειμένῳ τῇ ὕλῃ γενέσθαι : καὶ τοῦτό ἐστι τὸ χωρὶς εἶναι . δυνάμεις δὲ ψυχῆς πολλαὶ καὶ ἀρχὴν καὶ μέσα καὶ ἔσχατα ψυχὴ ἔχει : ὕλη δὲ παροῦσα προσαιτεῖ καὶ οἷον ἐνοχλεῖ καὶ εἰς τὸ εἴσω παρελθεῖν θέλει : πᾶς δὲ ὁ χῶρος ἱερὸς καὶ οὐδέν ἐστιν , ὃ ἄμοιρόν ἐστι ψυχῆς . ἐλλάμπεται οὖν ὑποβάλλουσα ἑαυτὴν καὶ ἀφ̓ οὗ μὲν ἐλλάμπεται οὐ δύναται λαβεῖν : οὐ γὰρ ἀνέχεται αὐτὴν ἐκεῖνο καίτοι παροῦσαν , ὅτι μὴ ὁρᾷ διὰ κάκην . τὴν δὲ ἔλλαμψιν καὶ τὸ ἐκεῖθεν φῶς ἐσκότωσε τῇ μίξει καὶ ἀσθενὲς πεποίηκε τὴν γένεσιν αὐτὴ παρασχοῦσα καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ εἰς αὐτὴν ἐλθεῖν : οὐ γὰρ ἂν ἦλθε τῷ μὴ παρόντι . καὶ τοῦτό ἐστι πτῶμα τῆς ψυχῆς τὸ οὕτως ἐλθεῖν εἰς ὕλην , καὶ ἀσθενεῖ , ὅτι πᾶσαι αἱ δυνάμεις οὐ πάρεισιν εἰς ἐνέργειαν κωλυούσης ὕλης παρεῖναι τῷ τὸν τόπον ὃν κατέχει αὐτὴ καταλαβεῖν καὶ οἷον συσπειραθῆναι ποιῆσαι ἐκείνην , ὃ δὲ ἔλαβεν οἷον κλέψασα ποιῆσαι κακὸν εἶναι , ἕως ἂν δυνηθῇ ἀναδραμεῖν . ὕλη τοίνυν καὶ ἀσθενείας ψυχῇ αἰτία καὶ κακίας αἰτία . πρότερον ἄρα κακὴ αὐτὴ καὶ πρῶτον κακόν : καὶ γὰρ εἰ αὐτὴ ἡ ψυχὴ τῇ ὕλῃ ἐγέννησε παθοῦσα , καὶ εἰ ἐκοινώνησεν αὐτῇ καὶ ἐγένετο κακή , ἡ ὕλη αἰτία παροῦσα : οὐ γὰρ ἂν ἐγένετο εἰς αὐτὴν μὴ τῇ παρουσίᾳ αὐτῆς τὴν γένεσιν λαβοῦσα .
Lemmas: εἰ δέ τις ἀσθένεια ψυχή ὁ κακία λέγω — εὐπαθής γοῦν καί εὐκίνητος εἰμί ὁ κακός ἀπό πᾶς εἰς ἅπας κακός φέρω , εὐκίνητος μέν εἰς ἐπιθυμία , εὐερέθιστος δέ εἰς ὀργή , προπετής δέ : εἰς συγκατάθεσις , καί ὁ ἀμυδρός φαντασία εἴκω ῥᾴδιος , οἷος ὁ ἀσθενής ὁ τέχνη ἤ φύσις ποιέω , ὅς ῥᾴδιος ἔχω ὑπό τε πνεῦμα ὑπό τε εἴλησις ὁ φορά — ἄξιος ἄν εἰμί ζητέω , τίς καί πόθεν ὁ ἀσθένεια ὁ ψυχή . οὐ γάρ δή , ὥσπερ ἐπί ὁ σῶμα , οὕτως καί ἐπί ὁ ψυχή ὁ ἀσθενής : ἀλλά ὥσπερ ἐκεῖ ὁ πρός ὁ ἔργον ἀδυναμία καί ὁ εὐπαθής , οὕτως καί ἐνταῦθα ἀναλογία ὁ ὁ ἀσθένεια ἔχω προσηγορία : εἰ μή ταύτῃ εἰς ὁ αὐτός αἴτιος ὁ ὕλη ὁ ἀσθένεια . ἀλλά προσιτέον ἐγγύς ὁ λόγος , τίς ὁ αἴτιος ἐν ὁ λέγω ἀσθενής ὁ ψυχή : οὐ γάρ δή πυκνότης ἤ ἀραιότης οὐδέ αὖ ἰσχνότης ἤ παχύτης ἤ νόσος , ὥσπερ τις πυρετός , ἀσθενής ποιέω ψυχή εἰμί . ἀνάγκη δή ὁ τοιοῦτος ἀσθένεια ψυχή ἤ ἐν ὁ χωριστός παντελής ἤ ἐν ὁ ἔνυλος ἤ ἐν ἀμφότερος εἰμί . εἰ δέ μή ἐν ὁ χωρίς ὕλη — καθαρός γάρ πᾶς καί ὁ λέγω πτερόω καί τέλειος καί ὁ ἔργον αὐτός ἀνεμπόδιστος — λοιπός ἐν ὁ πίπτω εἰμί ὁ ἀσθένεια , ὁ οὐ καθαρός οὐδέ κίγκαθαρμαι , καί ὁ ἀσθένεια αὐτός εἰμί ἄν οὐ ἀφαίρεσις τις , ἀλλά ἀλλότριος παρουσία , ὥσπερ φλέγμα ἤ χολή ἐν σῶμα . ὁ δέ πτῶμα ὁ αἴτιος ψυχή σαφής λαμβάνω καί ὡς προσήκω λαμβάνω καταφανής εἰμί ὁ ζητέω . εἰμί οὖν ἐν ὁ εἰμί ὕλη , εἰμί δέ καί ψυχή , καί οἷος τόπος εἷς τις . οὐ γάρ χωρίς μέν ὁ τόπος ὁ ὕλη , χωρίς δέ αὖ ὁ ὁ ψυχή — οἷος ὁ μέν ἐν γῆ ὁ ὕλη , ὁ δέ ἐν ἀήρ ὁ ψυχή — ἀλλά ὁ τόπος ὁ ψυχή χωρίς ὁ μή ἐν ὕλη : οὗτος δέ ὁ μή ἑνόω ὁ ὕλη : οὗτος δέ ὁ μή εἷς τις ἐκ αὐτός καί ὕλη γίγνομαι : οὗτος δέ ὁ μή ἐν ὑπόκειμαι ὁ ὕλη γίγνομαι : καί οὗτος εἰμί ὁ χωρίς εἰμί . δύναμις δέ ψυχή πολύς καί ἀρχή καί μέσος καί ἔσχατος ψυχή ἔχω : ὕλη δέ πάρειμι προσαιτέω καί οἷος ἐνοχλέω καί εἰς ὁ εἴσω παρέρχομαι ἐθέλω : πᾶς δέ ὁ χῶρος ἱερός καί οὐδείς εἰμί , ὅς ἄμοιρος εἰμί ψυχή . ἐλλάμπω οὖν ὑποβάλλω ἑαυτοῦ καί ἀπό ὅς μέν ἐλλάμπω οὐ δύναμαι λαμβάνω : οὐ γάρ ἀνέχω αὐτός ἐκεῖνος καίτοι πάρειμι , ὅτι μή ὁράω διά κάκη . ὁ δέ ἔλλαμψις καί ὁ ἐκεῖθεν φάος σκοτόω ὁ μίξις καί ἀσθενής ποιέω ὁ γένεσις αὐτός παρέχω καί ὁ αἰτία ὁ εἰς αὐτός ἔρχομαι : οὐ γάρ ἄν ἔρχομαι ὁ μή πάρειμι . καί οὗτος εἰμί πτῶμα ὁ ψυχή ὁ οὕτως ἔρχομαι εἰς ὕλη , καί ἀσθενέω , ὅτι πᾶς ὁ δύναμις οὐ πάρειμι εἰς ἐνέργεια κωλύω ὕλη πάρειμι ὁ ὁ τόπος ὅς κατέχω αὐτός καταλαμβάνω καί οἷος συσπειράω ποιέω ἐκεῖνος , ὅς δέ λαμβάνω οἷος κλέπτω ποιέω κακός εἰμί , ἕως ἄν δύναμαι ἀνατρέχω . ὕλη τοίνυν καί ἀσθένεια ψυχή αἴτιος καί κακία αἰτία . πρότερος ἄρα κακός αὐτός καί πρῶτος κακός : καί γάρ εἰ αὐτός ὁ ψυχή ὁ ὕλη γεννάω πάσχω , καί εἰ κοινωνέω αὐτός καί γίγνομαι κακός , ὁ ὕλη αἴτιος πάρειμι : οὐ γάρ ἄν γίγνομαι εἰς αὐτός μή ὁ παρουσία αὐτός ὁ γένεσις λαμβάνω .