plotinus.enneades 2.9.9
πλούτους δὲ καὶ πενίας εἴ τις μέμφοιτο καὶ τὸ οὐκ ἴσον ἐν τοῖς τοιούτοις ἅπασι , πρῶτον μὲν ἀγνοεῖ , ὡς ὁ σπουδαῖος ἐν τούτοις τὸ ἴσον οὐ ζητεῖ , οὐδέ τι νομίζει τοὺς πολλὰ κεκτημένους πλέον ἔχειν , οὐδὲ τοὺς δυναστεύοντας τῶν ἰδιωτῶν , ἀλλὰ τὴν τοιαύτην σπουδὴν ἄλλους ἐᾷ ἔχειν , καὶ καταμεμάθηκεν ὡς διττὸς ὁ ἐνθάδε βίος , ὁ μὲν τοῖς σπουδαίοις , ὁ δὲ τοῖς πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων , τοῖς μὲν σπουδαίοις πρὸς τὸ ἀκρότατον καὶ ἄνω , τοῖς δὲ ἀνθρωπικωτέροις διττὸς αὖ ὢν ὁ μὲν μεμνημένος ἀρετῆς μετίσχων ἀγαθοῦ τινος , ὁ δὲ φαῦλος ὄχλος οἷον χειροτέχνης τῶν πρὸς ἀνάγκην τοῖς ἐπιεικεστέροις . εἰ δὲ φονεύει τις ἢ ἡττᾶται τῶν ἡδονῶν ὑπὸ ἀδυναμίας , τί θαυμαστὸν καὶ ἁμαρτίας εἶναι οὐ νῷ , ἀλλὰ ψυχαῖς ὥσπερ παισὶν ἀνήβοις ; εἰ δὲ γυμνάσιον εἴη νικώντων καὶ ἡττωμένων , πῶς οὐ καὶ ταύτῃ καλῶς ἔχει ; εἰ δ̓ ἀδικῇ , τί δεινὸν τῷ ἀθανάτῳ ; καὶ εἰ φονεύῃ , ἔχεις ὃ θέλεις . εἰ δὲ ἤδη μέμφῃ πολιτεύεσθαι , ἀνάγκην οὐκ ἔχεις . ὁμολογεῖται δὲ καὶ δίκας εἶναι ἐνθάδε καὶ κολάσεις . πῶς οὖν ὀρθῶς ἔχει μέμφεσθαι πόλει διδούσῃ ἑκάστῳ τὴν ἀξίαν ; οὗ καὶ ἀρετὴ τετίμηται , καὶ κακία τὴν προσήκουσαν ἀτιμίαν ἔχει , καὶ θεῶν οὐ μόνον ἀγάλματα , ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἄνωθεν ἐφορῶντες , οἳ ῥηιδίως αἰτίας , φησίν , ἀποφεύξονται πρὸς ἀνθρώπων , πάντα ἄγοντες τάξει ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος μοῖραν ἑκάστῳ τὴν προσήκουσαν διδόντες κατὰ ἀμοιβὰς βίων τοῖς προυπηργμένοις ἀκόλουθον : ἣν ὁ ἀγνοῶν προπετέστερος ἀνθρώπων περὶ πραγμάτων θείων ἀγροικιζόμενος . ἀλλὰ χρὴ ὡς ἄριστον μὲν αὐτὸν πειρᾶσθαι γενέσθαι , μὴ μόνον δὲ αὑτὸν νομίζειν ἄριστον δύνασθαι γενέσθαι ; οὕτω γὰρ οὔπω ἄριστος : ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπους ἄλλους ἀρίστους , ἔτι καὶ δαίμονας ἀγαθοὺς εἶναι , πολὺ δὲ μᾶλλον θεοὺς τούς τε ἐν τῷδε ὄντας κἀκεῖ βλέποντας , πάντων δὲ μάλιστα τὸν ἡγεμόνα τοῦδε τοῦ παντός , ψυχὴν μακαριωτάτην : ἐντεῦθεν δὲ ἤδη καὶ τοὺς νοητοὺς ὑμνεῖν θεούς , ἐφ̓ ἅπασι δὲ ἤδη τὸν μέγαν τῶν ἐκεῖ βασιλέα καὶ ἐν τῷ πλήθει μάλιστα τῶν θεῶν τὸ μέγα αὐτοῦ ἐνδεικνυμένους : οὐ γὰρ τὸ συστεῖλαι εἰς ἕν , ἀλλὰ τὸ δεῖξαι πολὺ τὸ θεῖον , ὅσον ἔδειξεν αὐτός , τοῦτό ἐστι δύναμιν θεοῦ εἰδότων , ὅταν μένων ὃς ἔστι πολλοὺς ποιῇ πάντας εἰς αὐτὸν ἀνηρτημένους καὶ δἰ ἐκεῖνον καὶ παῤ ἐκείνου ὄντας . καὶ ὁ κόσμος δὲ ὅδε δἰ ἐκεῖνον ἔστι κἀκεῖ βλέπει καὶ πᾶς καὶ θεῶν ἕκαστος καὶ τὰ ἐκείνου προφητεύει ἀνθρώποις καὶ χρῶσιν ἃ ἐκείνοις φίλα . εἰ δὲ μὴ τοῦτό εἰσιν , ὃ ἐκεῖνός ἐστιν , αὐτὸ τοῦτο κατὰ φύσιν ἔχει . εἰ δ̓ ὑπερορᾶν θέλεις καὶ σεμνύνεις σαυτὸν ὡς οὐ χείρων , πρῶτον μέν , ὅσῳ τις ἄριστος , πρὸς πάντας εὐμενῶς ἔχει καὶ πρὸς ἀνθρώπους : ἔπειτα σεμνύνειν δεῖ εἰς μέτρον μετὰ οὐκ ἀγροικίας ἐπὶ τοσοῦτον ἰόντα , ἐφ̓ ὅσον ἡ φύσις δύναται ἡμῶν ἀνιέναι , τοῖς δ̓ ἄλλοις νομίζειν εἶναι χώραν παρὰ τῷ θεῷ καὶ μὴ αὑτὸν μόνον μετ̓ ἐκεῖνον τάξαντα ὥσπερ ὀνείρασι πέτεσθαι ἀποστεροῦντα ἑαυτὸν καθ̓ ὅσον ἐστὶ δυνατὸν ψυχῇ ἀνθρώπου θεῷ γενέσθαι : δύναται δὲ εἰς ὅσον νοῦς ἄγει : τὸ δὲ ὑπὲρ νοῦν ἤδη ἐστὶν ἔξω νοῦ πεσεῖν . πείθονται δὲ ἄνθρωποι ἀνόητοι τοῖς τοιούτοις τῶν λόγων ἐξαίφνης ἀκούοντες ὡς σὺ ἔσῃ βελτίων ἁπάντων οὐ μόνον ἀνθρώπων , ἀλλὰ καὶ θεῶν : πολλὴ γὰρ ἐν ἀνθρώποις ἡ αὐθάδεια , καὶ ὁ πρότερον ταπεινὸς καὶ μέτριος καὶ ἰδιώτης ἀνὴρ εἰ ἀκούσειε : σὺ εἶ θεοῦ παῖς , οἱ δ̓ ἄλλοι , οὓς ἐθαύμαζες , οὐ παῖδες οὐδὲ ἃ τιμῶσιν ἐκ πατέρων λαβόντες , σὺ δὲ κρείττων καὶ τοῦ οὐρανοῦ οὐδὲν πονήσας εἶτα καὶ συνεπηχοῦσιν ἄλλοι . οἷον εἰ ἐν πλείστοις ἀριθμεῖν οὐκ εἰδόσιν ἀριθμεῖν οὐκ εἰδὼς πήχεων χιλίων εἶναι ἀκούοι , τί ἂν ἢ χιλιόπηχυς εἶναι νομίζοι , τοὺς ἄλλους πενταπήχεις εἶναι ἀκούοι , μόνον δὲ φαντάζοιτο ὡς τὰ χίλια ἀριθμὸς μέγας ; εἶτ̓ ἐπὶ τούτοις ὑμῶν προνοεῖ ὁ θεός , τοῦ δὲ κόσμου παντὸς ἐν ᾧ καὶ αὐτοὶ διὰ τί ἀμελεῖ ; εἰ μὲν γάρ , ὅτι οὐ σχολὴ αὐτῷ πρὸς αὐτὸν βλέπειν οὐδὲ θέμις αὐτῷ , πρὸς τὸ κάτω καὶ πρὸς αὐτοὺς βλέπων διὰ τί : οὐκ ἔξω βλέπει καὶ πρὸς τὸν κόσμον δὲ βλέπει ἐν ᾧ εἰσιν ; εἰ δὲ μὴ ἔξω , ἵνα μὴ τὸν κόσμον ἐφορᾷ , οὐδὲ αὐτοὺς βλέπει . ἀλλ̓ οὐδὲν δέονται αὐτοῦ : ἀλλ̓ ὁ κόσμος δεῖται καὶ οἶδε τὴν τάξιν αὑτοῦ καὶ οἱ ἐν αὐτῷ ὅπως ἐν αὐτῷ καὶ ὅπως ἐκεῖ , καὶ ἀνδρῶν οἳ ἂν θεῷ ὦσι φίλοι , πρᾴως μὲν τὰ παρὰ τοῦ κόσμου φέροντες , εἴ τι ἐκ τῆς τῶν πάντων φορᾶς ἀναγκαῖον αὐτοῖς συμβαίνει : οὐ γὰρ πρὸς τὸ ἑκάστῳ καταθύμιον , ἀλλὰ πρὸς τὸ πᾶν δεῖ βλέπειν : τιμῶν δὲ ἑκάστους κατ̓ ἀξίαν , σπεύδων δ̓ ἀεὶ οὗ πάντα σπεύδει τὰ δυνάμενα — πολλὰ δὲ ἔστι τὰ σπεύδοντα ἐκεῖ , καὶ τὰ μὲν τυγχάνοντα μακάρια , τὰ δὲ ὡς δυνατὸν ἔχει τὴν προσήκουσαν αὐτοῖς μοῖραν — οὐχ αὑτῷ μόνῳ διδοὺς τὸ δύνασθαι : οὐ γάρ , εἰ ἐπαγγέλλοιτο ἔχειν , ὃ λέγει τις ἔχει , ἀλλὰ πολλοὶ καὶ εἰδότες , ὅτι μὴ ἔχουσι , λέγουσιν ἔχειν καὶ οἴονται ἔχειν οὐκ ἔχοντες καὶ μόνοι ἔχειν , ὃ αὐτοὶ μόνοι οὐκ ἔχουσιν .
Lemmas: πλοῦτος δέ καί πενία εἰ τις μέμφομαι καί ὁ οὐ ἴσος ἐν ὁ τοιοῦτος ἅπας , πρῶτος μέν ἀγνοέω , ὡς ὁ σπουδαῖος ἐν οὗτος ὁ ἴσος οὐ ζητέω , οὐδέ τις νομίζω ὁ πολύς κτάομαι πολύς ἔχω , οὐδέ ὁ δυναστεύω ὁ ἰδιώτης , ἀλλά ὁ τοιοῦτος σπουδή ἄλλος ἐάω ἔχω , καί καταμανθάνω ὡς δισσός ὁ ἐνθάδε βίος , ὁ μέν ὁ σπουδαῖος , ὁ δέ ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος , ὁ μέν σπουδαῖος πρός ὁ ἄκρος καί ἄνω , ὁ δέ ἀνθρωπικός δισσός αὖ εἰμί ὁ μέν μιμνῄσκω ἀρετή μετίσχω ἀγαθός τις , ὁ δέ φαῦλος ὄχλος οἷος χειροτέχνης ὁ πρός ἀνάγκη ὁ ἐπιεικής . εἰ δέ φονεύω τις ἤ ἡσσάομαι ὁ ἡδονή ὑπό ἀδυναμία , τίς θαυμαστός καί ἁμαρτία εἰμί οὐ νόος , ἀλλά ψυχή ὥσπερ παῖς ἄνηβος ; εἰ δέ γυμνάσιον εἰμί νικάω καί ἡσσάομαι , πῶς οὐ καί ταύτῃ καλός ἔχω ; εἰ δέ ἀδικέω , τίς δεινός ὁ ἀθάνατος ; καί εἰ φονεύω , ἔχω ὅς ἐθέλω . εἰ δέ ἤδη μέμφομαι πολιτεύω , ἀνάγκη οὐ ἔχω . ὁμολογέω δέ καί δίκη εἰμί ἐνθάδε καί κόλασις . πῶς οὖν ὀρθός ἔχω μέμφομαι πόλις δίδωμι ἕκαστος ὁ ἄξιος ; ὅς καί ἀρετή τιμάω , καί κακία ὁ προσήκω ἀτιμία ἔχω , καί θεός οὐ μόνος ἄγαλμα , ἀλλά καί αὐτός ἄνωθεν ἐφοράω , ὅς ῥᾴδιος αἰτία , φημί , ἀποφεύγω πρός ἄνθρωπος , πᾶς ἄγω τάξις ἐκ ἀρχή εἰς τέλος μοῖρα ἕκαστος ὁ προσήκω δίδωμι κατά ἀμοιβή βίος ὁ προυπάρχω ἀκόλουθος : ὅς ὁ ἀγνοέω προπετής ἄνθρωπος περί πρᾶγμα θεῖος ἀγροικίζομαι . ἀλλά χρή ὡς ἀγαθός μέν αὐτός πειράω γίγνομαι , μή μόνος δέ ἑαυτοῦ νομίζω ἀγαθός δύναμαι γίγνομαι ; οὕτως γάρ οὔπω ἀγαθός : ἀλλά καί ἄνθρωπος ἄλλος ἀγαθός , ἔτι καί δαίμων ἀγαθός εἰμί , πολύς δέ μάλα θεός ὁ τε ἐν ὅδε εἰμί ἐκεῖ βλέπω , πᾶς δέ μάλα ὁ ἡγεμών ὅδε ὁ πᾶς , ψυχή μακάριος : ἐντεῦθεν δέ ἤδη καί ὁ νοητός ὑμνέω θεός , ἐπί ἅπας δέ ἤδη ὁ μέγας ὁ ἐκεῖ βασιλεύς καί ἐν ὁ πλῆθος μάλα ὁ θεός ὁ μέγας αὐτός ἐνδείκνυμι : οὐ γάρ ὁ συστέλλω εἰς εἷς , ἀλλά ὁ δείκνυμι πολύς ὁ θεῖος , ὅσος δείκνυμι αὐτός , οὗτος εἰμί δύναμις θεός οἶδα , ὅταν μένω ὅς εἰμί πολύς ποιέω πᾶς εἰς αὐτός ἀναρτάω καί διά ἐκεῖνος καί παρά ἐκεῖνος εἰμί . καί ὁ κόσμος δέ ὅδε διά ἐκεῖνος εἰμί ἐκεῖ βλέπω καί πᾶς καί θεός ἕκαστος καί ὁ ἐκεῖνος προφητεύω ἄνθρωπος καί χράω ὅς ἐκεῖνος φίλος . εἰ δέ μή οὗτος εἰμί , ὅς ἐκεῖνος εἰμί , αὐτός οὗτος κατά φύσις ἔχω . εἰ δέ ὑπεροράω ἐθέλω καί σεμνύνω σεαυτοῦ ὡς οὐ κακός , πρῶτος μέν , ὅσος τις ἀγαθός , πρός πᾶς εὐμενής ἔχω καί πρός ἄνθρωπος : ἔπειτα σεμνύνω δέω εἰς μέτρον μετά οὐ ἀγροικία ἐπί τοσοῦτος ἔρχομαι , ἐπί ὅσος ὁ φύσις δύναμαι ἐγώ ἀνίημι , ὁ δέ ἄλλος νομίζω εἰμί χώρα παρά ὁ θεός καί μή ἑαυτοῦ μόνος μετά ἐκεῖνος τάσσω ὥσπερ ὄνειρος πέτομαι ἀποστερέω ἑαυτοῦ κατά ὅσος εἰμί δυνατός ψυχή ἄνθρωπος θεός γίγνομαι : δύναμαι δέ εἰς ὅσος νόος ἄγω : ὁ δέ ὑπέρ νόος ἤδη εἰμί ἔξω νόος πίπτω . πείθω δέ ἄνθρωπος ἀνόητος ὁ τοιοῦτος ὁ λόγος ἐξαίφνης ἀκούω ὡς σύ εἰμί ἀγαθός ἅπας οὐ μόνος ἄνθρωπος , ἀλλά καί θεός : πολύς γάρ ἐν ἄνθρωπος ὁ αὐθάδεια , καί ὁ πρότερος ταπεινός καί μέτριος καί ἰδιώτης ἀνήρ εἰ ἀκούω : σύ εἰμί θεός παῖς , ὁ δέ ἄλλος , ὅς θαυμάζω , οὐ παῖς οὐδέ ὅς τιμάω ἐκ πατήρ λαμβάνω , σύ δέ κρατύς καί ὁ οὐρανός οὐδείς πονέω εἶτα καί συνεπηχέω ἄλλος . οἷον εἰ ἐν πολύς ἀριθμέω οὐ οἶδα ἀριθμέω οὐ οἶδα πῆχυς χίλιοι εἰμί ἀκούω , τίς ἄν ἤ χιλιόπηχυς εἰμί νομίζω , ὁ ἄλλος πεντάπηχυς εἰμί ἀκούω , μόνος δέ φαντάζω ὡς ὁ χίλιοι ἀριθμός μέγας ; εἶτα ἐπί οὗτος σύ προνοέω ὁ θεός , ὁ δέ κόσμος πᾶς ἐν ὅς καί αὐτός διά τίς ἀμελέω ; εἰ μέν γάρ , ὅτι οὐ σχολή αὐτός πρός αὐτός βλέπω οὐδέ θέμις αὐτός , πρός ὁ κάτω καί πρός αὐτός βλέπω διά τίς : οὐ ἔξω βλέπω καί πρός ὁ κόσμος δέ βλέπω ἐν ὅς εἰμί ; εἰ δέ μή ἔξω , ἵνα μή ὁ κόσμος ἐφοράω , οὐδέ αὐτός βλέπω . ἀλλά οὐδείς δέω αὐτός : ἀλλά ὁ κόσμος δέω καί οἶδα ὁ τάξις ἑαυτοῦ καί ὁ ἐν αὐτός ὅπως ἐν αὐτός καί ὅπως ἐκεῖ , καί ἀνήρ ὅς ἄν θεός εἰμί φίλος , πρᾶος μέν ὁ παρά ὁ κόσμος φέρω , εἰ τις ἐκ ὁ ὁ πᾶς φορά ἀναγκαῖος αὐτός συμβαίνω : οὐ γάρ πρός ὁ ἕκαστος καταθύμιος , ἀλλά πρός ὁ πᾶς δέω βλέπω : τιμάω δέ ἕκαστος κατά ἀξία , σπεύδω δέ ἀεί οὗ πᾶς σπεύδω ὁ δύναμαι — πολύς δέ εἰμί ὁ σπεύδω ἐκεῖ , καί ὁ μέν τυγχάνω μακάριος , ὁ δέ ὡς δυνατός ἔχω ὁ προσήκω αὐτός μοῖρα — οὐ ἑαυτοῦ μόνος δίδωμι ὁ δύναμαι : οὐ γάρ , εἰ ἐπαγγέλλω ἔχω , ὅς λέγω τις ἔχω , ἀλλά πολύς καί οἶδα , ὅτι μή ἔχω , λέγω ἔχω καί οἴομαι ἔχω οὐ ἔχω καί μόνος ἔχω , ὅς αὐτός μόνος οὐ ἔχω .