plotinus.enneades 3.6.7
ἀλλ̓ ἐπανιτέον ἐπί τε τὴν ὕλην τὴν ὑποκειμένην , καὶ τὰ ἐπὶ τῇ ὕλῃ εἶναι λεγόμενα , ἐξ ὧν τό τε μὴ εἶναι αὐτὴν καὶ τὸ τῆς ὕλης ἀπαθὲς γνωσθήσεται . ἔστι μὲν οὖν ἀσώματος , ἐπείπερ τὸ σῶμα ὕστερον καὶ σύνθετον καὶ αὐτὴ μετ̓ ἄλλου ποιεῖ σῶμα . οὕτω γὰρ τοῦ ὀνόματος τετύχηκε τοῦ αὐτοῦ κατὰ τὸ ἀσώματον , ὅτι ἑκάτερον τό τε ὂν ἥ τε ὕλη ἕτερον τῶν σωμάτων . οὔτε δὲ ψυχὴ οὖσα οὔτε νοῦς οὔτε ζωὴ οὔτε εἶδος οὔτε λόγος οὔτε πέρας : ἀπειρία γάρ : οὔτε δύναμις : τί γὰρ καὶ ποιεῖ ; ἀλλὰ ταῦτα ὑπερεκπεσοῦσα πάντα οὐδὲ τὴν τοῦ ὄντος προσηγορίαν ὀρθῶς ἂν δέχοιτο , μὴ ὂν δ̓ ἂν εἰκότως λέγοιτο , καὶ οὐχ ὥσπερ κίνησις μὴ ὂν ἢ στάσις μὴ ὄν , ἀλλὰ ἀληθινῶς μὴ ὄν , εἴδωλον καὶ φάντασμα ὄγκου καὶ ὑποστάσεως ἔφεσις καὶ ἑστηκὸς οὐκ ἐν στάσει καὶ ἀόρατον καθ̓ αὑτὸ καὶ φεῦγον τὸν βουλόμενον ἰδεῖν , καὶ ὅταν τις μὴ ἴδῃ γιγνόμενον , ἀτενίσαντι δὲ οὐχ ὁρώμενον , καὶ τὰ ἐναντία ἀεὶ ἐφ̓ ἑαυτοῦ φανταζόμενον , μικρὸν καὶ μέγα καὶ ἧττον καὶ μᾶλλον , ἐλλεῖπόν τε καὶ ὑπερέχον , εἴδωλον οὐ μένον οὐδ̓ αὖ φεύγειν δυνάμενον : οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο ἰσχύει ἅτε μὴ ἰσχὺν παρὰ νοῦ λαβόν , ἀλλ̓ ἐν ἐλλείψει τοῦ ὄντος παντὸς γενόμενον . διὸ πᾶν ὃ ἂν ἐπαγγέλληται ψεύδεται , κἂν μέγα φαντασθῇ , μικρόν ἐστι , κἂν μᾶλλον , ἧττόν ἐστι , καὶ τὸ ὂν αὐτοῦ ἐν φαντάσει οὐκ ὄν ἐστιν , οἷον παίγνιον φεῦγον : ὅθεν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ ἐγγίγνεσθαι δοκοῦντα παίγνια , εἴδωλα ἐν εἰδώλῳ ἀτεχνῶς , ὡς ἐν κατόπτρῳ τὸ ἀλλαχοῦ ἱδρυμένον , ἀλλαχοῦ φανταζόμενον : καὶ πιμπλάμενον , ὡς δοκεῖ , καὶ ἔχον οὐδὲν καὶ δοκοῦν τὰ πάντα . τὰ δὲ εἰσιόντα καὶ ἐξιόντα τῶν ὄντων μιμήματα καὶ εἴδωλα εἰς εἴδωλον ἄμορφον καὶ διὰ τὸ ἄμορφον αὐτῆς ἐνορώμενα ποιεῖν μὲν δοκεῖ εἰς αὐτήν , ποιεῖ δὲ οὐδέν : ἀμενηνὰ γὰρ καὶ ἀσθενῆ καὶ ἀντερεῖδον οὐκ ἔχοντα : ἀλλ̓ οὐδὲ ἐκείνης ἐχούσης δίεισιν οὐ τέμνοντα οἷον δἰ ὕδατος ἢ εἴ τις ἐν τῷ λεγομένῳ κενῷ μορφὰς οἷον εἰσπέμποι . καὶ γὰρ αὖ , εἰ μὲν τοιαῦτα ἦν τὰ ὁρώμενα , οἷα τὰ ἀφ̓ ὧν ἦλθεν εἰς αὐτήν , τάχ̓ ἄν τις διδοὺς αὐτοῖς δύναμίν τινα τῶν πεμψάντων εἰς αὐτὴν γενομένην πάσχειν ὑπ’ αὐτῶν ἂν ὑπέλαβε : νῦν δὲ ἄλλων μὲν ὄντων τῶν ἐμφανταζομένων , ἀλλοίων δὲ τῶν ἐνορωμένων , κἀκ τούτων μαθεῖν ἔστι τὸ τῆς πείσεως ψεῦδος ψεύδους ὄντος τοῦ ἐνορωμένου καὶ οὐδαμῇ ἔχοντος ὁμοιότητα πρὸς τὸ ποιῆσαν . ἀσθενὲς δὴ καὶ ψεῦδος ὂν καὶ εἰς ψεῦδος ἐμπῖπτον , οἷα ἐν ὀνείρῳ ἢ ὕδατι ἢ κατόπτρῳ , ἀπαθῆ αὐτὴν εἴασεν ἐξ ἀνάγκης εἶναι : καίτοι ἔν γε τοῖς προειρημένοις ὁμοίωσις τοῖς . ἐνορωμένοις ἐστὶ πρὸς τὰ ἐνορῶντα .
Lemmas: ἀλλά ἐπανιτέον ἐπί τε ὁ ὕλη ὁ ὑπόκειμαι , καί ὁ ἐπί ὁ ὕλη εἰμί λέγω , ἐκ ὅς ὁ τε μή εἰμί αὐτός καί ὁ ὁ ὕλη ἀπαθής γιγνώσκω . εἰμί μέν οὖν ἀσώματος , ἐπεί ὁ σῶμα ὕστερον καί σύνθετος καί αὐτός μετά ἄλλος ποιέω σῶμα . οὕτως γάρ ὁ ὄνομα τυγχάνω ὁ αὐτός κατά ὁ ἀσώματος , ὅτι ἑκάτερος ὁ τε εἰμί ὁ τε ὕλη ἕτερος ὁ σῶμα . οὔτε δέ ψυχή εἰμί οὔτε νόος οὔτε ζωή οὔτε εἶδος οὔτε λόγος οὔτε πέρας : ἀπειρία γάρ : οὔτε δύναμις : τίς γάρ καί ποιέω ; ἀλλά οὗτος ὑπερεκπίπτω πᾶς οὐδέ ὁ ὁ εἰμί προσηγορία ὀρθός ἄν δέχομαι , μή εἰμί δέ ἄν ἔοικα λέγω , καί οὐ ὥσπερ κίνησις μή εἰμί ἤ στάσις μή εἰμί , ἀλλά ἀληθινός μή εἰμί , εἴδωλον καί φάντασμα ὄγκος καί ὑπόστασις ἔφεσις καί ἵστημι οὐ ἐν στάσις καί ἀόρατος κατά ἑαυτοῦ καί φεύγω ὁ βούλομαι ὁράω , καί ὅταν τις μή ὁράω γίγνομαι , ἀτενίζω δέ οὐ ὁράω , καί ὁ ἐναντίος ἀεί ἐπί ἑαυτοῦ φαντάζω , μικρός καί μέγας καί ἥσσων καί μάλα , ἐλλείπω τε καί ὑπερέχω , εἴδωλον οὐ μένω οὐδέ αὖ φεύγω δύναμαι : οὐδέ γάρ οὐδέ οὗτος ἰσχύω ἅτε μή ἰσχύς παρά νόος λαμβάνω , ἀλλά ἐν ἔλλειψις ὁ εἰμί πᾶς γίγνομαι . διό πᾶς ὅς ἄν ἐπαγγέλλω ψεύδω , ἐάν μέγας φαντάζω , μικρός εἰμί , ἐάν μάλα , ἥσσων εἰμί , καί ὁ εἰμί αὐτός ἐν φάντασις οὐ εἰμί εἰμί , οἷος παίγνιον φεύγω : ὅθεν καί ὁ ἐν αὐτός ἐγγίγνομαι δοκέω παίγνιον , εἴδωλον ἐν εἴδωλον ἄτεχνος , ὡς ἐν κάτοπτρον ὁ ἀλλαχοῦ ἱδρύω , ἀλλαχοῦ φαντάζω : καί πίμπλημι , ὡς δοκέω , καί ἔχω οὐδείς καί δοκέω ὁ πᾶς . ὁ δέ εἰσέρχομαι καί ἐξέρχομαι ὁ εἰμί μίμημα καί εἴδωλον εἰς εἴδωλον ἄμορφος καί διά ὁ ἄμορφος αὐτός ἐνοράω ποιέω μέν δοκέω εἰς αὐτός , ποιέω δέ οὐδείς : ἀμενηνός γάρ καί ἀσθενής καί ἀντερείδω οὐ ἔχω : ἀλλά οὐδέ ἐκεῖνος ἔχω δίειμι οὐ τέμνω οἷος διά ὕδωρ ἤ εἰ τις ἐν ὁ λέγω κενός μορφή οἷος εἰσπέμπω . καί γάρ αὖ , εἰ μέν τοιοῦτος εἰμί ὁ ὁράω , οἷος ὁ ἀπό ὅς ἔρχομαι εἰς αὐτός , τάχα ἄν τις δίδωμι αὐτός δύναμις τις ὁ πέμπω εἰς αὐτός γίγνομαι πάσχω ὑπό αὐτός ἄν ὑπολαμβάνω : νῦν δέ ἄλλος μέν εἰμί ὁ ἐμφαντάζομαι , ἀλλοῖος δέ ὁ ἐνοράω , ἐκ οὗτος μανθάνω εἰμί ὁ ὁ πεῖσις ψεῦδος ψεῦδος εἰμί ὁ ἐνοράω καί οὐδαμῇ ἔχω ὁμοιότης πρός ὁ ποιέω . ἀσθενής δή καί ψεῦδος εἰμί καί εἰς ψεῦδος ἐμπίπτω , οἷος ἐν ὄνειρος ἤ ὕδωρ ἤ κάτοπτρον , ἀπαθής αὐτός ἐάω ἐκ ἀνάγκη εἰμί : καίτοι ἐν γε ὁ προλέγω ὁμοίωσις ὁ . ἐνοράω εἰμί πρός ὁ ἐνοράω .