plotinus.enneades 3.2.1
Τὸ μὲν τῷ αὐτομάτῳ καὶ τύχῃ διδόναι τοῦδε τοῦ παντὸς τὴν οὐσίαν καὶ σύστασιν ὡς ἄλογον καὶ ἀνδρὸς οὔτε νοῦν οὔτε αἴσθησιν κεκτημένου , δῆλόν που καὶ πρὸ λόγου καὶ πολλοὶ ἱκανοὶ καταβέβληνται δεικνύντες τοῦτο λόγοι : τὸ δὲ τίς ὁ τρόπος τοῦ ταῦτα γίνεσθαι ἕκαστα καὶ πεποιῆσθαι , ἐξ ὧν καὶ ἐνίων ὡς οὐκ ὀρθῶς γινομένων ἀπορεῖν περὶ τῆς τοῦ παντὸς προνοίας συμβαίνει , καὶ τοῖς μὲν ἐπῆλθε μηδὲ εἶναι εἰπεῖν , τοῖς δὲ ὡς ὑπὸ κακοῦ δημιουργοῦ ἐστι γεγενημένος , ἐπισκέψασθαι προσήκει ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τὸν λόγον λαβόντας . πρόνοιαν τοίνυν τὴν μὲν ἐφ̓ ἑκάστῳ , ἥ ἐστι λόγος πρὸ ἔργου ὅπως δεῖ γενέσθαι ἢ μὴ γενέσθαι τι τῶν δεόντων πραχθῆναι ἢ ὅπως τι εἴη ἢ μὴ εἴη ἡμῖν , ἀφείσθω : ἣν δὲ τοῦ παντὸς λέγομεν πρόνοιαν εἶναι , ταύτην ὑποθέμενοι τὰ ἑξῆς συνάπτωμεν . εἰ μὲν οὖν ἀπό τινος χρόνου πρότερον οὐκ ὄντα τὸν κόσμον ἐλέγομεν γεγονέναι , τὴν αὐτὴν ἂν τῷ λόγῳ ἐτιθέμεθα , οἵαν καὶ ἐπὶ τοῖς κατὰ μέρος ἐλέγομεν εἶναι , προόρασίν τινα καὶ λογισμὸν θεοῦ , ὡς ἂν γένοιτο τόδε τὸ πᾶν , καὶ ὡς ἂν ἄριστα κατὰ τὸ δυνατὸν εἴη . ἐπεὶ δὲ τὸ ἀεὶ καὶ τὸ οὔποτε μὴ τῷ κόσμῳ τῷδέ φαμεν παρεῖναι , τὴν πρόνοιαν ὀρθῶς ἂν καὶ ἀκολούθως λέγοιμεν τῷ παντὶ εἶναι τὸ κατὰ νοῦν αὐτὸ εἶναι , καὶ νοῦν πρὸ αὐτοῦ εἶναι οὐχ ὡς χρόνῳ πρότερον ὄντα , ἀλλ̓ ὅτι παρὰ νοῦ ἐστι καὶ φύσει πρότερος ἐκεῖνος καὶ αἴτιος τούτου ἀρχέτυπον οἷον καὶ παράδειγμα εἰκόνος τούτου ὄντος καὶ δἰ ἐκεῖνον ὄντος καὶ ὑποστάντος ἀεί , τόνδε τὸν τρόπον : ἡ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ ὄντος φύσις κόσμος ἐστὶν ὁ ἀληθινὸς καὶ πρῶτος , οὐ διαστὰς ἀφ̓ ἑαυτοῦ οὐδὲ ἀσθενὴς τῷ μερισμῷ οὐδὲ ἐλλιπὴς οὐδὲ τοῖς μέρεσι γενόμενος ἅτε ἑκάστου μὴ ἀποσπασθέντος τοῦ ὅλου : ἀλλ̓ ἡ πᾶσα ζωὴ αὐτοῦ καὶ πᾶς νοῦς ἐν ἑνὶ ζῶσα καὶ νοοῦσα ὁμοῦ καὶ τὸ μέρος παρέχεται ὅλον καὶ πᾶν αὐτῷ φίλον οὐ χωρισθὲν ἄλλο ἀπ̓ ἄλλου οὐδὲ ἕτερον γεγενημένον μόνον καὶ τῶν ἄλλων ἀπεξενωμένον : ὅθεν οὐδὲ ἀδικεῖ ἄλλο ἄλλο οὐδ̓ ἂν ᾖ ἐναντίον . πανταχοῦ δὲ ὂν ἓν καὶ τέλειον ὁπουοῦν ἕστηκέ τε καὶ ἀλλοίωσιν οὐκ ἔχει : οὐδὲ γὰρ ποιεῖ ἄλλο εἰς ἄλλο . τίνος γὰρ ἂν ἕνεκα ποιοῖ ἐλλεῖπον οὐδενί ; τί δ̓ ἂν λόγος λόγον ἐργάσαιτο ἢ νοῦς νοῦν ἄλλον ; ἀλλὰ τὸ δἰ αὑτοῦ δύνασθαί τι ποιεῖν ἦν ἄρα οὐκ εὖ ἔχοντος πάντη , ἀλλὰ ταύτῃ ποιοῦντος καὶ κινουμένου , καθ̓ ὅ τι καὶ χεῖρόν ἐστι : τοῖς δὲ πάντη μακαρίοις ἐν αὑτοῖς ἑστάναι καὶ τοῦτο εἶναι , ὅπερ εἰσί , μόνον ἀρκεῖ , τὸ δὲ πολυπραγμονεῖν οὐκ ἀσφαλὲς ἑαυτοὺς ἐξ αὑτῶν παρακινοῦσιν . ἀλλὰ γὰρ οὕτω μακάριον κἀκεῖνο , ὡς ἐν τῷ μὴ ποιεῖν μεγάλα αὖ ἐργάζεσθαι , καὶ ἐν τῷ ἐφ̓ ἑαυτοῦ μένειν οὐ σμικρὰ ποιεῖν .
Lemmas: ὁ μέν ὁ αὐτόματος καί τύχη δίδωμι ὅδε ὁ πᾶς ὁ οὐσία καί σύστασις ὡς ἄλογος καί ἀνήρ οὔτε νόος οὔτε αἴσθησις κτάομαι , δῆλος που καί πρό λόγος καί πολύς ἱκανός καταβάλλω δείκνυμι οὗτος λόγος : ὁ δέ τίς ὁ τρόπος ὁ οὗτος γίγνομαι ἕκαστος καί ποιέω , ἐκ ὅς καί ἔνιοι ὡς οὐ ὀρθός γίγνομαι ἀπορέω περί ὁ ὁ πᾶς πρόνοια συμβαίνω , καί ὁ μέν ἐπέρχομαι μηδέ εἰμί λέγω , ὁ δέ ὡς ὑπό κακός δημιουργός εἰμί γίγνομαι , ἐπισκοπέω προσήκω ἄνωθεν καί ἐκ ἀρχή ὁ λόγος λαμβάνω . πρόνοια τοίνυν ὁ μέν ἐπί ἕκαστος , ὅς εἰμί λόγος πρό ἔργον ὅπως δέω γίγνομαι ἤ μή γίγνομαι τις ὁ δέω πράσσω ἤ ὅπως τις εἰμί ἤ μή εἰμί ἐγώ , ἀφίημι : ὅς δέ ὁ πᾶς λέγω πρόνοια εἰμί , οὗτος ὑποτίθημι ὁ ἑξῆς συνάπτω . εἰ μέν οὖν ἀπό τις χρόνος πρότερος οὐ εἰμί ὁ κόσμος λέγω γίγνομαι , ὁ αὐτός ἄν ὁ λόγος τίθημι , οἷος καί ἐπί ὁ κατά μέρος λέγω εἰμί , προόρασις τις καί λογισμός θεός , ὡς ἄν γίγνομαι ὅδε ὁ πᾶς , καί ὡς ἄν ἀγαθός κατά ὁ δυνατός εἰμί . ἐπεί δέ ὁ ἀεί καί ὁ οὔποτε μή ὁ κόσμος ὅδε φημί πάρειμι , ὁ πρόνοια ὀρθός ἄν καί ἀκόλουθος λέγω ὁ πᾶς εἰμί ὁ κατά νόος αὐτός εἰμί , καί νόος πρό αὐτός εἰμί οὐ ὡς χρόνος πρότερος εἰμί , ἀλλά ὅτι παρά νόος εἰμί καί φύσις πρότερος ἐκεῖνος καί αἴτιος οὗτος ἀρχέτυπος οἷος καί παράδειγμα εἰκών οὗτος εἰμί καί διά ἐκεῖνος εἰμί καί ὑφίστημι ἀεί , ὅδε ὁ τρόπος : ὁ ὁ νόος καί ὁ εἰμί φύσις κόσμος εἰμί ὁ ἀληθινός καί πρῶτος , οὐ διίστημι ἀπό ἑαυτοῦ οὐδέ ἀσθενής ὁ μερισμός οὐδέ ἐλλιπής οὐδέ ὁ μέρος γίγνομαι ἅτε ἕκαστος μή ἀποσπάω ὁ ὅλος : ἀλλά ὁ πᾶς ζωή αὐτός καί πᾶς νόος ἐν εἷς ζάω καί νοέω ὁμοῦ καί ὁ μέρος παρέχω ὅλος καί πᾶς αὐτός φίλος οὐ χωρίζω ἄλλος ἀπό ἄλλος οὐδέ ἕτερος γίγνομαι μόνος καί ὁ ἄλλος ἀποξενόω : ὅθεν οὐδέ ἀδικέω ἄλλος ἄλλος οὐδέ ἐάν εἰμί ἐναντίος . πανταχοῦ δέ εἰμί εἷς καί τέλειος ὅπου ἵστημι τε καί ἀλλοίωσις οὐ ἔχω : οὐδέ γάρ ποιέω ἄλλος εἰς ἄλλος . τίς γάρ ἄν ἕνεκα ποιέω ἐλλείπω οὐδείς ; τίς δέ ἄν λόγος λόγος ἐργάζομαι ἤ νόος νόος ἄλλος ; ἀλλά ὁ διά ἑαυτοῦ δύναμαι τις ποιέω εἰμί ἄρα οὐ εὖ ἔχω πάντῃ , ἀλλά ταύτῃ ποιέω καί κινέω , κατά ὅς τις καί κακός εἰμί : ὁ δέ πάντῃ μακάριος ἐν ἑαυτοῦ ἵστημι καί οὗτος εἰμί , ὅς εἰμί , μόνος ἀρκέω , ὁ δέ πολυπραγμονέω οὐ ἀσφαλής ἑαυτοῦ ἐκ ἑαυτοῦ παρακινέω . ἀλλά γάρ οὕτως μακάριος ἐκεῖνος , ὡς ἐν ὁ μή ποιέω μέγας αὖ ἐργάζομαι , καί ἐν ὁ ἐπί ἑαυτοῦ μένω οὐ μικρός ποιέω .