plotinus.enneades 1.4.2
τοῖς μέντοι φυτοῖς διὰ τὸ μὴ αἰσθάνεσθαι οὐ διδόντες κινδυνεύουσιν οὐδὲ τοῖς ζῴοις ἤδη ἅπασι διδόναι . εἰ μὲν γὰρ τὸ αἰσθάνεσθαι τοῦτο λέγουσι , τὸ τὸ πάθος μὴ λανθάνειν , δεῖ αὐτὸ ἀγαθὸν εἶναι τὸ πάθος πρὸ τοῦ μὴ λανθάνειν , οἷον τὸ κατὰ φύσιν ἔχειν , κἂν λανθάνῃ , καὶ οἰκεῖον εἶναι , κἂν μήπω γινώσκηται ὅτι οἰκεῖον καὶ ὅτι ἡδύ : δεῖ γὰρ ἡδὺ εἶναι : ὥστε ἀγαθοῦ τούτου ὄντος καὶ παρόντος ἤδη ἐστὶν ἐν τῷ εὖ τὸ ἔχον . ὥστε τί δεῖ τὴν αἴσθησιν προσλαμβάνειν ; εἰ μὴ ἄρα οὐκ ἐν τῷ γινομένῳ πάθει τῇ καταστάσει τὸ ἀγαθὸν διδόασιν , ἀλλὰ τῇ γνώσει καὶ τῇ αἰσθήσει . ἀλλ̓ οὕτω γε τὴν αἴσθησιν αὐτὴν τὸ ἀγαθὸν ἐροῦσι καὶ ἐνέργειαν ζωῆς αἰσθητικῆς : ὥστε καὶ ὁτουοῦν ἀντιλαμβανομένοις . εἰ δὲ ἐξ ἀμφοῖν τὸ ἀγαθὸν λέγουσιν , οἷον αἰσθήσεως τοιούτου , πῶς ἑκατέρου ἀδιαφόρου ὄντος τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἀγαθὸν εἶναι λέγουσιν ; εἰ δὲ ἀγαθὸν μὲν τὸ πάθος , καὶ τὴν τοιάνδε κατάστασιν τὸ εὖ ζῆν , ὅταν γνῷ τις τὸ ἀγαθὸν αὑτῷ παρόν , ἐρωτητέον αὐτούς , εἰ γνοὺς τὸ παρὸν δὴ τοῦτο ὅτι πάρεστιν εὖ ζῇ , ἢ δεῖ γνῶναι οὐ μόνον ὅτι ἡδύ , ἀλλ̓ ὅτι τοῦτο τὸ ἀγαθόν . ἀλλ̓ εἰ ὅτι τοῦτο τὸ ἀγαθόν , οὐκ αἰσθήσεως τοῦτο ἔργον ἤδη , ἀλλ̓ ἑτέρας μείζονος ἢ κατ̓ αἴσθησιν δυνάμεως . οὐ τοίνυν τοῖς ἡδομένοις τὸ εὖ ζῆν ὑπάρξει , ἀλλὰ τῷ γινώσκειν δυναμένῳ , ὅτι ἡδονὴ τὸ ἀγαθόν . αἴτιον δὴ τοῦ εὖ ζῆν οὐχ ἡδονὴ ἔσται , ἀλλὰ τὸ κρίνειν δυνάμενον , ὅτι ἡδονὴ ἀγαθόν . καὶ τὸ μὲν κρῖνον βέλτιον ἢ κατὰ πάθος : λόγος γὰρ ἢ νοῦς : ἡδονὴ δὲ πάθος : οὐδαμοῦ δὲ κρεῖττον ἄλογον λόγου . πῶς ἂν οὖν ὁ λόγος αὑτὸν ἀφεὶς ἄλλο θήσεται ἐν τῷ ἐναντίῳ γένει κείμενον κρεῖττον εἶναι ἑαυτοῦ ; ἀλλὰ γὰρ ἐοίκασιν , ὅσοι τε τοῖς φυτοῖς οὐ διδόασι καὶ ὅσοι αἰσθήσει τοιᾷδε τὸ εὖ , λανθάνειν ἑαυτοὺς μεῖζόν τι τὸ εὖ ζῆν ζητοῦντες καὶ ἐν τρανοτέρᾳ ζωῇ τὸ ἄμεινον τιθέντες . καὶ ὅσοι δὲ ἐν λογικῇ ζωῇ εἶναι λέγουσιν , ἀλλ̓ οὐχ ἁπλῶς ζωῇ , οὐδ̓ εἰ αἰσθητικὴ εἴη , καλῶς μὲν ἴσως ἂν λέγοιεν . διὰ τί δὲ οὕτω καὶ περὶ τὸ λογικὸν ζῷον μόνον τὸ εὐδαιμονεῖν τίθενται ἐρωτᾶν αὐτοὺς προσήκει : ʽἆρά γε τὸ λογικὸν προσλαμβάνετε , ὅτι εὐμήχανος μᾶλλον ὁ λόγος καὶ ῥᾳδίως ἀνιχνεύειν καὶ περιποιεῖν τὰ πρῶτα κατὰ φύσιν δύναται , ἢ κἂν μὴ δυνατὸς ᾖ ἀνιχνεύειν μηδὲ τυγχάνειν ; ἀλλ̓ εἰ μὲν διὰ τὸ ἀνευρίσκειν μᾶλλον δύνασθαι , ἔσται καὶ τοῖς μὴ λόγον ἔχουσιν , εἰ ἄνευ λόγου φύσει τυγχάνοιεν τῶν πρώτων , κατὰ φύσιν τὸ εὐδαιμονεῖν , καὶ ὑπουργὸς ἂν ὁ λόγος καὶ οὐ δἰ αὑτὸν αἱρετὸς γίγνοιτο οὐδ̓ αὖ ἡ τελείωσις αὐτοῦ , ἥν φαμεν ἀρετὴν εἶναι . εἰ δὲ φήσετε μὴ διὰ τὰ κατὰ φύσιν πρῶτα ἔχειν τὸ τίμιον , ἀλλὰ δἰ αὑτὸν ἀσπαστὸν εἶναι , λεκτέον τί τε ἄλλο ἔργον αὐτοῦ καὶ τίς ἡ φύσις αὐτοῦ καὶ ʽ??ʼ τέλειον αὐτὸν ποιεῖ.ʼ ποιεῖν γὰρ δεῖ αὐτὸν τέλειον οὐ τὴν θεωρίαν τὴν περὶ ταῦτα , ἀλλὰ ἄλλο τι τὸ τέλειον αὐτῷ εἶναι καὶ φύσιν ἄλλην εἶναι αὐτῷ καὶ μὴ εἶναι αὐτὸν τούτων τῶν πρώτων κατὰ φύσιν μηδὲ ἐξ ὧν τὰ πρῶτα κατὰ φύσιν μηδ̓ ὅλως τούτου τοῦ γένους εἶναι , ἀλλὰ κρείττονα τούτων ἁπάντων : ἢ πῶς τὸ τίμιον αὐτῷ οὐκ οἶμαι ἕξειν αὐτοὺς λέγειν . ἀλλ̓ οὗτοι μέν , ἕως ἂν κρείττονα εὕρωσι φύσιν τῶν περὶ ἃ νῦν ἵστανται , ἐατέοι ἐνταυθοῖ εἶναι , οὗπερ μένειν ἐθέλουσιν , ἀπόρως ἔχοντες ὅπῃ τὸ εὖ ζῆν , οἷς δυνατόν ἐστι τούτων .
Lemmas: ὁ μέντοι φυτόν διά ὁ μή αἰσθάνομαι οὐ δίδωμι κινδυνεύω οὐδέ ὁ ζῷον ἤδη ἅπας δίδωμι . εἰ μέν γάρ ὁ αἰσθάνομαι οὗτος λέγω , ὁ ὁ πάθος μή λανθάνω , δέω αὐτός ἀγαθός εἰμί ὁ πάθος πρό ὁ μή λανθάνω , οἷος ὁ κατά φύσις ἔχω , ἐάν λανθάνω , καί οἰκεῖος εἰμί , ἐάν μήπω γιγνώσκω ὅτι οἰκεῖος καί ὅτι ἡδύς : δέω γάρ ἡδύς εἰμί : ὥστε ἀγαθός οὗτος εἰμί καί πάρειμι ἤδη εἰμί ἐν ὁ εὖ ὁ ἔχω . ὥστε τίς δέω ὁ αἴσθησις προσλαμβάνω ; εἰ μή ἄρα οὐ ἐν ὁ γίγνομαι πάθος ὁ κατάστασις ὁ ἀγαθός δίδωμι , ἀλλά ὁ γνῶσις καί ὁ αἴσθησις . ἀλλά οὕτως γε ὁ αἴσθησις αὐτός ὁ ἀγαθός λέγω καί ἐνέργεια ζωή αἰσθητικός : ὥστε καί ὅστις ἀντιλαμβάνω . εἰ δέ ἐκ ἄμφω ὁ ἀγαθός λέγω , οἷος αἴσθησις τοιοῦτος , πῶς ἑκάτερος ἀδιάφορος εἰμί ὁ ἐκ ἄμφω ἀγαθός εἰμί λέγω ; εἰ δέ ἀγαθός μέν ὁ πάθος , καί ὁ τοιόσδε κατάστασις ὁ εὖ ζάω , ὅταν γιγνώσκω τις ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ πάρειμι , ἐρωτάω αὐτός , εἰ γιγνώσκω ὁ πάρειμι δή οὗτος ὅστις πάρειμι εὖ ζάω , ἤ δέω γιγνώσκω οὐ μόνος ὅτι ἡδύς , ἀλλά ὅτι οὗτος ὁ ἀγαθός . ἀλλά εἰ ὅτι οὗτος ὁ ἀγαθός , οὐ αἴσθησις οὗτος ἔργον ἤδη , ἀλλά ἕτερος μέγας ἤ κατά αἴσθησις δύναμις . οὐ τοίνυν ὁ ἥδομαι ὁ εὖ ζάω ὑπάρχω , ἀλλά ὁ γιγνώσκω δύναμαι , ὅτι ἡδονή ὁ ἀγαθός . αἴτιος δή ὁ εὖ ζάω οὐ ἡδονή εἰμί , ἀλλά ὁ κρίνω δύναμαι , ὅτι ἡδονή ἀγαθός . καί ὁ μέν κρίνω ἀγαθός ἤ κατά πάθος : λόγος γάρ ἤ νόος : ἡδονή δέ πάθος : οὐδαμοῦ δέ κρατύς ἄλογος λόγος . πῶς ἄν οὖν ὁ λόγος ἑαυτοῦ ἀφίημι ἄλλος τίθημι ἐν ὁ ἐναντίος γένος κεῖμαι κρατύς εἰμί ἑαυτοῦ ; ἀλλά γάρ ἔοικα , ὅσος τε ὁ φυτόν οὐ δίδωμι καί ὅσος αἴσθησις τοιόσδε ὁ εὖ , λανθάνω ἑαυτοῦ μέγας τις ὁ εὖ ζάω ζητέω καί ἐν τρανής ζωή ὁ ἀγαθός τίθημι . καί ὅσος δέ ἐν λογικός ζωή εἰμί λέγω , ἀλλά οὐ ἁπλῶς ζωή , οὐδέ εἰ αἰσθητικός εἰμί , καλός μέν ἴσως ἄν λέγω . διά τίς δέ οὕτως καί περί ὁ λογικός ζῷον μόνος ὁ εὐδαιμονέω τίθημι ἐρωτάω αὐτός προσήκω : αἱρέω γε ὁ λογικός προσλαμβάνω , ὅτι εὐμήχανος μάλα ὁ λόγος καί ῥᾴδιος ἀνιχνεύω καί περιποιέω ὁ πρῶτος κατά φύσις δύναμαι , ἤ ἐάν μή δυνατός εἰμί ἀνιχνεύω μηδέ τυγχάνω ; ἀλλά εἰ μέν διά ὁ ἀνευρίσκω μάλα δύναμαι , εἰμί καί ὁ μή λόγος ἔχω , εἰ ἄνευ λόγος φύσις τυγχάνω ὁ πρῶτος , κατά φύσις ὁ εὐδαιμονέω , καί ὑπουργός ἄν ὁ λόγος καί οὐ διά ἑαυτοῦ αἱρετός γίγνομαι οὐδέ αὖ ὁ τελείωσις αὐτός , ὅς φημί ἀρετή εἰμί . εἰ δέ φημί μή διά ὁ κατά φύσις πρῶτος ἔχω ὁ τίμιος , ἀλλά διά ἑαυτοῦ ἀσπαστός εἰμί , λεκτέος τίς τε ἄλλος ἔργον αὐτός καί τίς ὁ φύσις αὐτός καί ʽ??ʼ τέλειος αὐτός ποιέω ποιέω γάρ δέω αὐτός τέλειος οὐ ὁ θεωρία ὁ περί οὗτος , ἀλλά ἄλλος τις ὁ τέλειος αὐτός εἰμί καί φύσις ἄλλος εἰμί αὐτός καί μή εἰμί αὐτός οὗτος ὁ πρῶτος κατά φύσις μηδέ ἐκ ὅς ὁ πρῶτος κατά φύσις μηδέ ὅλος οὗτος ὁ γένος εἰμί , ἀλλά κρατύς οὗτος ἅπας : ἤ πῶς ὁ τίμιος αὐτός οὐ οἴομαι ἔχω αὐτός λέγω . ἀλλά οὗτος μέν , ἕως ἄν κρατύς εὑρίσκω φύσις ὁ περί ὅς νῦν ἵστημι , ἐατέος ἐνταυθοῖ εἰμί , οὗπερ μένω ἐθέλω , ἄπορος ἔχω ὅπῃ ὁ εὖ ζάω , ὅς δυνατός εἰμί οὗτος .