plotinus.enneades 4.4.8
ἢ οὐκ ἀνάγκη οὔτε ὅσα τις θεωρεῖ ἐν μνήμῃ τίθεσθαι , οὔτε τῶν πάντη κατὰ συμβεβηκὸς ἐπακολουθούντων ἐν φαντασίᾳ γίνεσθαι , ὧν τε ἡ νόησις καὶ ἡ γνῶσις ἐναργεστέρα , εἰ ταῦτα αἰσθητῶς γίνοιτο , οὐκ ἀνάγκη παρέντα τὴν γνῶσιν αὐτῶν τῷ κατὰ μέρος αἰσθητῷ τὴν ἐπιβολὴν ποιεῖσθαι , εἰ μή τις ἔργῳ οἰκονομοῖτό τι , τῶν ἐν μέρει τῇ γνώσει τοῦ ὅλου ἐμπεριεχομένων . λέγω δὲ ἕκαστον ὧδε : πρῶτον μὲν τὸ μὴ ἀναγκαῖον εἶναι , ἅ τις ὁρᾷ παρατίθεσθαι παῤ αὑτῷ . ὅταν γὰρ μὴ διαφέρῃ , ἢ μὴ πρὸς αὐτὸν ᾖ ὅλως ἡ αἴσθησις ἀπροαιρέτως τῇ διαφορᾷ τῶν ὁρωμένων κινηθεῖσα , τοῦτο αὐτὴ ἔπαθε μόνη τῆς ψυχῆς οὐ δεξαμένης εἰς τὸ εἴσω , ἅτε μήτε πρὸς χρείαν μήτε πρὸς ἄλλην ὠφέλειαν αὐτῇ τῆς διαφορᾶς μέλον . ὅταν δὲ καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτῇ πρὸς ἄλλοις ᾖ , καὶ παντελῶς οὐκ ἂν ἀνάσχοιτο τῶν τοιούτων παρελθόντων τὴν μνήμην , ὅπου μηδὲ παρόντων γινώσκει τὴν αἴσθησιν . καὶ μὴν ὅτι τῶν πάντη κατὰ συμβεβηκὸς γινομένων οὐκ ἀνάγκη ἐν φαντασίᾳ γίνεσθαι , εἰ δὲ καὶ γίνοιτο , οὐχ ὥστε καὶ φυλάξαι καὶ παρατηρῆσαι , ἀλλὰ καὶ ὁ τύπος τοῦ τοιούτου οὐ δίδωσι συναίσθησιν , μάθοι ἄν τις , εἰ τὸ λεγόμενον οὕτω λάβοι . λέγω δὲ ὧδε : εἰ μηδέποτε προηγούμενον γένοιτο τὸν ἀέρα τόνδε εἶτα τόνδε τεμεῖν ἐν τῷ κατὰ τόπον κινεῖσθαι , ἢ καὶ ἔτι μᾶλλον διελθεῖν , οὔτ̓ ἂν τήρησις αὐτοῦ οὔτ̓ ἂν ἔννοια βαδίζουσι γένοιτο . ἐπεὶ καὶ τῆς ὁδοῦ εἰ μὴ ἐγίνετο τὸ τόδε διανύσαι προηγούμενον , δἰ ἀέρος δὲ ἦν τὴν διέξοδον ποιήσασθαι , οὐκ ἂν ἐγένετο ἡμῖν μέλειν τοῦ ἐν ὅτῳ σταδίῳ γῆς ἐσμέν , ἢ ὅσον ἠνύσαμεν : καὶ εἰ κινεῖσθαι δὲ ἔδει μὴ τοσόνδε χρόνον , ἀλλὰ μόνον κινεῖσθαι , μηδ̓ ἄλλην τινὰ πρᾶξιν εἰς χρόνον ἀνήγομεν , οὐκ ἂν ἐν μνήμῃ ἄλλον ἂν καὶ ἄλλον χρόνον ἐποιησάμεθα . γνώριμον δέ , ὅτι τῆς διανοίας ἐχούσης τὸ πραττόμενον ὅλον καὶ πιστευούσης οὕτω πάντως πραχθήσεσθαι οὐκ ἂν ἔτι προσέχοι γιγνομένοις ἑκάστοις . καὶ μὴν καὶ ὅταν τις ταὐτὸν ἀεὶ ποιῇ , μάτην ἂν ἔτι παρατηροῖ ἕκαστα τοῦ ταὐτοῦ . εἰ οὖν τὰ ἄστρα φερόμενα τὰ αὑτῶν πράττοντα φέρεται καὶ οὐχ ἵνα παρέλθῃ ταῦτα , ὅσα παρέρχεται , καὶ τὸ ἔργον αὐτοῖς οὔτε ἡ θέα ὧν πάρεισιν , οὔτε τὸ παρελθεῖν , κατὰ συμβεβηκός τε ἡ πάροδος , πρὸς ἄλλοις τε ἡ γνώμη μείζοσι , τά τε αὐτὰ ἀεὶ δἰ ὧν διέρχονται ταῦτα , ὅ τε χρόνος οὐκ ἐν λογισμῷ ὁ ἐν τοσῷδε , εἰ καὶ διῃρεῖτο , οὐκ ἀνάγκη οὔτε τόπων ὧν παρίασιν οὔτε χρόνων εἶναι μνήμην , ζωήν τε τὴν αὐτὴν ἔχοντα , ὅπου καὶ τὸ τοπικὸν αὐτοῖς περὶ ταὐτόν , ὡς μὴ τοπικόν , ἀλλὰ ζωτικὸν τὸ κίνημα εἶναι ζῴου ἑνὸς εἰς αὑτὸ ἐνεργοῦντος ἐν στάσει μὲν ὡς πρὸς τὸ ἔξω , κινήσει δὲ τῇ ἐν αὐτῷ ζωῇ ἀιδίῳ οὔσῃ . καὶ μὴν εἰ καὶ χορείᾳ ἀπεικάσειέ τις τὴν κίνησιν αὐτῶν , εἰ μὲν ἱσταμένῃ ποτέ , ἡ πᾶσα ἂν εἴη τελεία ἡ συντελεσθεῖσα ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος , ἀτελὴς δὲ ἡ ἐν μέρει ἑκάστη : εἰ δὲ τοιαύτῃ οἵα ἀεί , τελεία ἀεί . εἰ δὲ ἀεὶ τελεία , οὐκ ἔχει χρόνον ἐν ᾧ τελεσθήσεται οὐδὲ τόπον : ὥστε οὐδὲ ἔφεσιν ἂν ἔχοι οὕτως : ὥστε οὔτε χρονικῶς οὔτε τοπικῶς μετρήσει : ὥστε οὐδὲ μνήμη τούτων . εἰ μέντοι αὐτοὶ μὲν ζωὴν ζῶσι μακαρίαν ταῖς αὑτῶν ψυχαῖς τὸ ζῆν προσεμβλέποντες , ταύτῃ δὲ τῶν ψυχῶν αὑτῶν πρὸς ἓν τῇ νεύσει καὶ τῇ ἐξ αὐτῶν εἰς τὸν σύμπαντα οὐρανὸν ἐλλάμψει ὥσπερ χορδαὶ ἐν λύρᾳ συμπαθῶς κινηθεῖσαι μέλος ἂν ᾅσειαν ἐν φυσικῇ τινι ἁρμονίᾳ , εἰ οὕτω κινοῖτο ὁ σύμπας οὐρανὸς καὶ τὰ μέρη αὐτοῦ πρὸς αὐτόν , φερόμενος καὶ αὐτὸς καὶ ἄλλα ἄλλως πρὸς τὸ αὐτὸ ἄλλης αὐτοῖς καὶ τῆς θέσεως οὔσης , ἔτι ἂν μᾶλλον ἡμῖν ὁ λόγος ὀρθοῖτο μιᾶς ζωῆς καὶ ὁμοίας τῆς πάντων ἔτι μᾶλλον οὔσης .
Lemmas: ἤ οὐ ἀνάγκη οὔτε ὅσος τις θεωρέω ἐν μνήμη τίθημι , οὔτε ὁ πάντῃ κατά συμβαίνω ἐπακολουθέω ἐν φαντασία γίγνομαι , ὅς τε ὁ νόησις καί ὁ γνῶσις ἐναργής , εἰ οὗτος αἰσθητός γίγνομαι , οὐ ἀνάγκη παρίημι ὁ γνῶσις αὐτός ὁ κατά μέρος αἰσθητός ὁ ἐπιβολή ποιέω , εἰ μή τις ἔργον οἰκονομέω τις , ὁ ἐν μέρος ὁ γνῶσις ὁ ὅλος ἐμπεριέχω . λέγω δέ ἕκαστος ὧδε : πρῶτος μέν ὁ μή ἀναγκαῖος εἰμί , ὅς τις ὁράω παρατίθημι παρά ἑαυτοῦ . ὅταν γάρ μή διαφέρω , ἤ μή πρός αὐτός εἰμί ὅλος ὁ αἴσθησις ἀπροαίρετος ὁ διαφορά ὁ ὁράω κινέω , οὗτος αὐτός πάσχω μόνος ὁ ψυχή οὐ δέχομαι εἰς ὁ εἴσω , ἅτε μήτε πρός χρεία μήτε πρός ἄλλος ὠφέλεια αὐτός ὁ διαφορά μέλω . ὅταν δέ καί ὁ ἐνέργεια αὐτός πρός ἄλλος εἰμί , καί παντελής οὐ ἄν ἀνέχω ὁ τοιοῦτος παρέρχομαι ὁ μνήμη , ὅπου μηδέ πάρειμι γιγνώσκω ὁ αἴσθησις . καί μήν ὅτι ὁ πάντῃ κατά συμβαίνω γίγνομαι οὐ ἀνάγκη ἐν φαντασία γίγνομαι , εἰ δέ καί γίγνομαι , οὐ ὥστε καί φυλάσσω καί παρατηρέω , ἀλλά καί ὁ τύπος ὁ τοιοῦτος οὐ δίδωμι συναίσθησις , μανθάνω ἄν τις , εἰ ὁ λέγω οὕτως λαμβάνω . λέγω δέ ὧδε : εἰ μηδέποτε προηγέομαι γίγνομαι ὁ ἀήρ ὅδε εἶτα ὅδε τέμνω ἐν ὁ κατά τόπος κινέω , ἤ καί ἔτι μάλα διέρχομαι , οὔτε ἄν τήρησις αὐτός οὔτε ἄν ἔννοια βαδίζω γίγνομαι . ἐπεί καί ὁ ὁδός εἰ μή γίγνομαι ὁ ὅδε διανύω προηγέομαι , διά ἀήρ δέ εἰμί ὁ διέξοδος ποιέω , οὐ ἄν γίγνομαι ἐγώ μέλω ὁ ἐν ὅστις στάδιον γῆ εἰμί , ἤ ὅσος ἀνύω : καί εἰ κινέω δέ δέω μή τοσόσδε χρόνος , ἀλλά μόνος κινέω , μηδέ ἄλλος τις πρᾶξις εἰς χρόνος ἀνάγω , οὐ ἄν ἐν μνήμη ἄλλος ἄν καί ἄλλος χρόνος ποιέω . γνώριμος δέ , ὅτι ὁ διάνοια ἔχω ὁ πράσσω ὅλος καί πιστεύω οὕτως πάντως πράσσω οὐ ἄν ἔτι προσέχω γίγνομαι ἕκαστος . καί μήν καί ὅταν τις αὐτός ἀεί ποιέω , μάτην ἄν ἔτι παρατηρέω ἕκαστος ὁ αὐτός . εἰ οὖν ὁ ἄστρον φέρω ὁ ἑαυτοῦ πράσσω φέρω καί οὐ ἵνα παρέρχομαι οὗτος , ὅσος παρέρχομαι , καί ὁ ἔργον αὐτός οὔτε ὁ θέα ὅς πάρειμι , οὔτε ὁ παρέρχομαι , κατά συμβαίνω τε ὁ πάροδος , πρός ἄλλος τε ὁ γνώμη μέγας , ὁ τε αὐτός ἀεί διά ὅς διέρχομαι οὗτος , ὁ τε χρόνος οὐ ἐν λογισμός ὁ ἐν τοσόσδε , εἰ καί διαιρέω , οὐ ἀνάγκη οὔτε τόπος ὅς παρέρχομαι οὔτε χρόνος εἰμί μνήμη , ζωή τε ὁ αὐτός ἔχω , ὅπου καί ὁ τοπικός αὐτός περί αὐτός , ὡς μή τοπικός , ἀλλά ζωτικός ὁ κίνημα εἰμί ζῷον εἷς εἰς ἑαυτοῦ ἐνεργέω ἐν στάσις μέν ὡς πρός ὁ ἔξω , κίνησις δέ ὁ ἐν αὐτός ζωή ἀίδιος εἰμί . καί μήν εἰ καί χορεία ἀπεικάζω τις ὁ κίνησις αὐτός , εἰ μέν ἵστημι ποτέ , ὁ πᾶς ἄν εἰμί τέλειος ὁ συντελέω ἐκ ἀρχή εἰς τέλος , ἀτελής δέ ὁ ἐν μέρος ἕκαστος : εἰ δέ τοιοῦτος οἷος ἀεί , τέλειος ἀεί . εἰ δέ ἀεί τέλειος , οὐ ἔχω χρόνος ἐν ὅς τελέω οὐδέ τόπος : ὥστε οὐδέ ἔφεσις ἄν ἔχω οὕτως : ὥστε οὔτε χρονικός οὔτε τοπικός μετρέω : ὥστε οὐδέ μνήμη οὗτος . εἰ μέντοι αὐτός μέν ζωή ζάω μακάριος ὁ ἑαυτοῦ ψυχή ὁ ζάω προσεμβλέπω , οὗτος δέ ὁ ψυχή ἑαυτοῦ πρός εἷς ὁ νεῦσις καί ὁ ἐκ αὐτός εἰς ὁ σύμπας οὐρανός ἔλλαμψις ὥσπερ χορδή ἐν λύρα συμπαθής κινέω μέλος ἄν ἀείδω ἐν φυσικός τις ἁρμονία , εἰ οὕτως κινέω ὁ σύμπας οὐρανός καί ὁ μέρος αὐτός πρός αὐτός , φέρω καί αὐτός καί ἄλλος ἄλλος πρός ὁ αὐτός ἄλλος αὐτός καί ὁ θέσις εἰμί , ἔτι ἄν μάλα ἐγώ ὁ λόγος ὀρθόω εἷς ζωή καί ὅμοιος ὁ πᾶς ἔτι μάλα εἰμί .