plotinus.enneades 5.9.5
δεῖ δὲ νοῦν λαμβάνειν , εἴπερ ἐπαληθεύσομεν τῷ ὀνόματι , μὴ τὸν δυνάμει μηδὲ τὸν ἐξ ἀφροσύνης εἰς νοῦν ἐλθόντα — εἰ δὲ μή , ἄλλον πάλιν αὖ πρὸ αὐτοῦ ζητήσομεν — ἀλλὰ τὸν ἐνεργείᾳ καὶ ἀεὶ νοῦν ὄντα . εἰ δὲ μὴ ἐπακτὸν τὸ φρονεῖν ἔχει , εἴ τι νοεῖ , παῤ αὑτοῦ νοεῖ , καὶ εἴ τι ἔχει , παῤ αὑτοῦ ἔχει . εἰ δὲ παῤ αὑτοῦ καὶ ἐξ αὑτοῦ νοεῖ , αὐτός ἐστιν ἃ νοεῖ . εἰ γὰρ ἡ μὲν οὐσία αὐτοῦ ἄλλη , ἃ δὲ νοεῖ ἕτερα αὐτοῦ , αὐτὴ ἡ οὐσία αὐτοῦ ἀνόητος ἔσται : καὶ δυνάμει , οὐκ ἐνεργείᾳ αὖ . οὐ χωριστέον οὖν οὐδέτερον ἀπὸ θατέρου . ἔθος δὲ ἡμῖν ἀπὸ τῶν παῤ ἡμῖν κἀκεῖνα ταῖς ἐπινοίαις χωρίζειν . τί οὖν ἐνεργεῖ καὶ τί νοεῖ , ἵνα ἐκεῖνα αὐτὸν ἃ νοεῖ θώμεθα ; ἢ δῆλον , ὅτι νοῦς ὢν ὄντως νοεῖ τὰ ὄντα καὶ ὑφίστησιν . ἔστιν ἄρα τὰ ὄντα . ἢ γὰρ ἑτέρωθι ὄντα αὐτὰ νοήσει , ἢ ἐν αὑτῷ ὡς αὐτὸν ὄντα . ἑτέρωθι μὲν οὖν ἀδύνατον : ποῦ γάρ ; αὑτὸν ἄρα καὶ ἐν αὑτῷ . οὐ γὰρ δὴ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς , ὥσπερ οἴονται . τὸ γὰρ πρῶτον ἕκαστον οὐ τὸ αἰσθητόν : τὸ γὰρ ἐν αὐτοῖς εἶδος ἐπὶ ὕλῃ εἴδωλον ὄντος , πᾶν τε εἶδος ἐν ἄλλῳ παῤ ἄλλου εἰς ἐκεῖνο ἔρχεται καὶ ἔστιν εἰκὼν ἐκείνου . εἰ δὲ καὶ ποιητὴν δεῖ εἶναι τοῦδε τοῦ παντός , οὐ τὰ ἐν τῷ μήπω ὄντι οὗτος νοήσει , ἵνα αὐτὸ ποιῇ . πρὸ τοῦ κόσμου ἄρα δεῖ εἶναι ἐκεῖνα , οὐ τύπους ἀφ̓ ἑτέρων , ἀλλὰ καὶ ἀρχέτυπα καὶ πρῶτα καὶ νοῦ οὐσίαν . εἰ δὲ λόγους φήσουσιν ἀρκεῖν , ἀιδίους δῆλον : εἰ δὲ ἀιδίους καὶ ἀπαθεῖς , ἐν νῷ δεῖ εἶναι καὶ τοιούτῳ καὶ προτέρῳ ἕξεως καὶ φύσεως καὶ ψυχῆς : δυνάμει γὰρ ταῦτα . ὁ νοῦς ἄρα τὰ ὄντα ὄντως , οὐχ οἷά ἐστιν ἄλλοθι νοῶν : οὐ γὰρ ἔστιν οὔτε πρὸ αὐτοῦ οὔτε μετ̓ αὐτόν : ἀλλὰ οἷον νομοθέτης πρῶτος , μᾶλλον δὲ νόμος αὐτὸς τοῦ εἶναι . ὀρθῶς ἄρα ʽτὸ γὰρ αὐτὸ νοεῖν ἐστίν τε καὶ εἶναἰ , καὶ ἡ τῶν ἄνευ ὕλης ἐπιστήμη ταὐτὸν τῷ πράγματι , καὶ τὸ ʽἐμαυτὸν ἐδιζησάμην̓ ὡς ἓν τῶν ὄντων : καὶ αἱ ἀναμνήσεις δέ : οὐδὲν γὰρ ἔξω τῶν ὄντων οὐδ̓ ἐν τόπῳ , μένει δὲ ἀεὶ ἐν αὑτοῖς μεταβολὴν οὐδὲ φθορὰν δεχόμενα : διὸ καὶ ὄντως ὄντα . ἢ γιγνόμενα καὶ ἀπολλύμενα ἐπακτῷ χρήσεται τῷ ὄντι , καὶ οὐκέτ̓ ἐκεῖνα , ἀλλ̓ ἐκεῖνο τὸ ὂν ἔσται . τὰ μὲν δὴ αἰσθητὰ μεθέξει ἐστὶν ἃ λέγεται τῆς ὑποκειμένης φύσεως μορφὴν ἰσχούσης ἄλλοθεν : οἷον χαλκὸς παρὰ ἀνδριαντοποιικῆς καὶ ξύλον παρὰ τεκτονικῆς διὰ εἰδώλου τῆς τέχνης εἰς αὐτὰ ἰούσης , τῆς δὲ τέχνης αὐτῆς ἔξω ὕλης ἐν ταυτότητι μενούσης καὶ τὸν ἀληθῆ ἀνδριάντα καὶ κλίνην ἐχούσης . οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων . καὶ τόδε τὸ πᾶν ἰνδαλμάτων μετέχον ἕτερα αὐτῶν δείκνυσι τὰ ὄντα , ἄτρεπτα μὲν ὄντα ἐκεῖνα , αὐτὰ δὲ τρεπόμενα , ἱδρυμένα τε ἐφ̓ ἑαυτῶν , οὐ τόπου δεόμενα : οὐ γὰρ μεγέθη : νοερὰν δὲ καὶ αὐτάρκη ἑαυτοῖς ὑπόστασιν ἔχοντα . σωμάτων γὰρ φύσις σώζεσθαι παῤ ἄλλου θέλει , νοῦς δὲ ἀνέχων θαυμαστῇ φύσει τὰ παῤ αὑτῶν πίπτοντα ὅπου ἱδρυθῇ αὐτὸς οὐ ζητεῖ .
Lemmas: δέω δέ νόος λαμβάνω , εἴπερ ἐπαληθεύω ὁ ὄνομα , μή ὁ δύναμις μηδέ ὁ ἐκ ἀφροσύνη εἰς νόος ἔρχομαι — εἰ δέ μή , ἄλλος πάλιν αὖ πρό αὐτός ζητέω — ἀλλά ὁ ἐνέργεια καί ἀεί νόος εἰμί . εἰ δέ μή ἐπακτός ὁ φρονέω ἔχω , εἰ τις νοέω , παρά ἑαυτοῦ νοέω , καί εἰ τις ἔχω , παρά ἑαυτοῦ ἔχω . εἰ δέ παρά ἑαυτοῦ καί ἐκ ἑαυτοῦ νοέω , αὐτός εἰμί ὅς νοέω . εἰ γάρ ὁ μέν οὐσία αὐτός ἄλλος , ὅς δέ νοέω ἕτερος αὐτός , αὐτός ὁ οὐσία αὐτός ἀνόητος εἰμί : καί δύναμις , οὐ ἐνέργεια αὖ . οὐ χωριστέος οὖν οὐδέτερος ἀπό ἕτερος . ἔθος δέ ἐγώ ἀπό ὁ παρά ἐγώ ἐκεῖνος ὁ ἐπίνοια χωρίζω . τίς οὖν ἐνεργέω καί τίς νοέω , ἵνα ἐκεῖνος αὐτός ὅς νοέω θάομαι ; ἤ δῆλος , ὅτι νόος εἰμί ὄντως νοέω ὁ εἰμί καί ὑφίστημι . εἰμί ἄρα ὁ εἰμί . ἤ γάρ ἑτέρωθι εἰμί αὐτός νοέω , ἤ ἐν ἑαυτοῦ ὡς αὐτός εἰμί . ἑτέρωθι μέν οὖν ἀδύνατος : ποῦ γάρ ; ἑαυτοῦ ἄρα καί ἐν ἑαυτοῦ . οὐ γάρ δή ἐν ὁ αἰσθητός , ὥσπερ οἴομαι . ὁ γάρ πρῶτος ἕκαστος οὐ ὁ αἰσθητός : ὁ γάρ ἐν αὐτός εἶδος ἐπί ὕλη εἴδωλον εἰμί , πᾶς τε εἶδος ἐν ἄλλος παρά ἄλλος εἰς ἐκεῖνος ἔρχομαι καί εἰμί εἰκών ἐκεῖνος . εἰ δέ καί ποιητής δέω εἰμί ὅδε ὁ πᾶς , οὐ ὁ ἐν ὁ μήπω εἰμί οὗτος νοέω , ἵνα αὐτός ποιέω . πρό ὁ κόσμος ἄρα δέω εἰμί ἐκεῖνος , οὐ τύπος ἀπό ἕτερος , ἀλλά καί ἀρχέτυπος καί πρῶτος καί νόος οὐσία . εἰ δέ λόγος φημί ἀρκέω , ἀίδιος δῆλος : εἰ δέ ἀίδιος καί ἀπαθής , ἐν νόος δέω εἰμί καί τοιοῦτος καί πρότερος ἕξις καί φύσις καί ψυχή : δύναμις γάρ οὗτος . ὁ νόος ἄρα ὁ εἰμί ὄντως , οὐ οἷος εἰμί ἄλλοθι νοέω : οὐ γάρ εἰμί οὔτε πρό αὐτός οὔτε μετά αὐτός : ἀλλά οἷος νομοθέτης πρῶτος , μάλα δέ νόμος αὐτός ὁ εἰμί . ὀρθός ἄρα ὅς γάρ αὐτός νοέω εἰμί τε καί εἰμί , καί ὁ ὁ ἄνευ ὕλη ἐπιστήμη αὐτός ὁ πρᾶγμα , καί ὁ ἐμαυτός δίζημαι ὡς εἷς ὁ εἰμί : καί ὁ ἀνάμνησις δέ : οὐδείς γάρ ἔξω ὁ εἰμί οὐδέ ἐν τόπος , μένω δέ ἀεί ἐν ἑαυτοῦ μεταβολή οὐδέ φθορά δέχομαι : διό καί ὄντως εἰμί . ἤ γίγνομαι καί ἀπόλλυμι ἐπακτός χράω ὁ εἰμί , καί οὐκέτι ἐκεῖνος , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ εἰμί εἰμί . ὁ μέν δή αἰσθητός μέθεξις εἰμί ὅς λέγω ὁ ὑπόκειμαι φύσις μορφή ἴσχω ἄλλοθεν : οἷος χαλκός παρά ἀνδριαντοποιική καί ξύλον παρά τεκτονικός διά εἴδωλον ὁ τέχνη εἰς αὐτός ἔρχομαι , ὁ δέ τέχνη αὐτός ἔξω ὕλη ἐν ταυτότης μένω καί ὁ ἀληθής ἀνδριάς καί κλίνη ἔχω . οὕτως δή καί ἐπί ὁ σῶμα . καί ὅδε ὁ πᾶς ἴνδαλμα μετέχω ἕτερος αὐτός δείκνυμι ὁ εἰμί , ἄτρεπτος μέν εἰμί ἐκεῖνος , αὐτός δέ τρέπω , ἱδρύω τε ἐπί ἑαυτοῦ , οὐ τόπος δέω : οὐ γάρ μέγεθος : νοερός δέ καί αὐτάρκης ἑαυτοῦ ὑπόστασις ἔχω . σῶμα γάρ φύσις σῴζω παρά ἄλλος ἐθέλω , νόος δέ ἀνέχω θαυμαστός φύσις ὁ παρά ἑαυτοῦ πίπτω ὅπου ἱδρύω αὐτός οὐ ζητέω .