plotinus.enneades 3.7.13
χρόνον οὖν ἡ περιφορὰ δηλοῖ , ἐν ᾧ αὐτή . δεῖ δὲ αὐτὸν τὸν χρόνον μηκέτι τὸ ἐν ᾧ ἔχειν , ἀλλὰ πρῶτον αὐτὸν εἶναι ὅς ἐστιν , ἐν ᾧ τὰ ἄλλα κινεῖται καὶ ἕστηκεν ὁμαλῶς καὶ τεταγμένως , καὶ παρὰ μέν τινος τεταγμένου ἐμφαίνεσθαι καὶ προφαίνεσθαι εἰς ἔννοιαν , οὐ μέντοι γίνεσθαι , εἴτε ἑστῶτος εἴτε κινουμένου , μᾶλλον μέντοι κινουμένου : μᾶλλον γὰρ κινεῖ εἰς γνώρισιν καὶ μετάβασιν ἐπὶ τὸν χρόνον ἡ κίνησις ἤπερ ἡ στάσις καὶ γνωριμώτερον τὸ ὁπόσον κεκίνηταί τι ἢ ὅσον ἕστηκε . διὸ καὶ κινήσεως ἠνέχθησαν εἰς τὸ εἰπεῖν μέτρον ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν κινήσει μετρούμενον , εἶτα προσθεῖναι τί ὢν κινήσει μετρεῖται καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς γινόμενόν τι περὶ αὐτοῦ εἰπεῖν καὶ ταῦτα ἐνηλλαγμένως . ἀλλ̓ ἴσως ἐκεῖνοι οὐκ ἐνηλλαγμένως , ἡμεῖς δὲ οὐ συνίεμεν , ἀλλὰ σαφῶς λεγόντων μέτρον κατὰ τὸ μετρούμενον οὐκ ἐτυγχάνομεν τῆς ἐκείνων γνώμης . αἴτιον δὲ τοῦ μὴ συνιέναι ἡμᾶς , ὅτι τί ὢν εἴτε μετροῦν εἴτε μετρούμενον οὐκ ἐκδηλοῦσι διὰ τῶν συγγραμμάτων ὡς εἰδόσι καὶ ἠκροαμένοις αὐτῶν γράφοντες . ὁ μέντοι Πλάτων οὔτε μετροῦν εἴρηκεν οὔτε μετρούμενον ὑπό τινος τὴν οὐσίαν αὐτοῦ εἶναι , ἀλλὰ εἰς δήλωσιν αὐτοῦ τὴν περιφορὰν ἐλάχιστόν τι εἰληφέναι πρὸς ἐλάχιστον αὐτοῦ μέρος , ὡς ἐντεῦθεν γινώσκειν δύνασθαι , οἷον καὶ ὅσον ὁ χρόνος . τὴν μέντοι οὐσίαν αὐτοῦ δηλῶσαι θέλων ἅμα οὐρανῷ φησι γεγονέναι κατὰ παράδειγμα αἰῶνος καὶ εἰκόνα κινητήν , ὅτι μὴ μένει μηδ̓ ὁ χρόνος τῆς ζωῆς οὐ μενούσης , ᾗ συνθεῖ καὶ συντρέχει : ἅμα οὐρανῷ δέ , ὅτι ζωὴ ἡ τοιαύτη καὶ τὸν οὐρανὸν ποιεῖ καὶ μία ζωὴ οὐρανὸν καὶ χρόνον ἐργάζεται . ἐπιστραφείσης οὖν ζωῆς ταύτης εἰς ἕν , εἰ δύναιτο , ὁμοῦ καὶ χρόνος πέπαυται ἐν τῇ ζωῇ ὢν ταύτῃ καὶ οὐρανὸς τὴν ζωὴν ταύτην οὐκ ἔχων . εἰ δέ τις τῆσδε μὲν τῆς ζωῆς καὶ τῆς κινήσεως τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον λαμβάνων χρόνον λέγοι : εἶναι γάρ τι τοῦτο : τῆς δ̓ ἀληθεστέρας κινήσεως τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἐχούσης μὴ λέγοι τι εἶναι , ἀτοπώτατος ἂν εἴη , κινήσει μὲν ἀψύχῳ διδοὺς ἔχειν τὸ πρότερον καὶ ὕστερον καὶ χρόνον παῤ αὑτήν , κινήσει δέ , καθ̓ ἣν καὶ αὕτη ὑφέστηκε κατὰ μίμησιν , μὴ διδοὺς τοῦτο , παῤ ἧς καὶ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον πρὥ??ʼως ὑπέστη αὐτουργοῦ οὔσης κινήσεως καὶ ὥσπερ τὰς ἐνεργείας αὑτῆς ἑκάστας γεννώσης , οὕτως καὶ τὸ ἐφεξῆς , καὶ ἅμα τῇ γεννήσει καὶ τὴν μετάβασιν αὐτῶν . διὰ τί οὖν ταύτην μὲν τὴν κίνησιν τὴν τοῦ παντὸς ʼνάγομεν εἰς περιοχὴν ἐκείνης καὶ ἐν χρόνῳ φαμέν , οὐχὶ δέ γε καὶ τὴν τῆς ψυχῆς κίνησιν τὴν ἐν αὐτῇ ἐν διεξόδῳ οὖσαν ἀιδίῳ ; ἢ ὅτι τὸ πρὸ αὐτῆς ἐστιν αἰὼν οὐ συμπαραθέων οὐδὲ συμπαρατείνων αὐτῇ . πρώτη οὖν αὕτη εἰς χρόνον καὶ χρόνον ἐγέννησε καὶ σὺν τῇ ἐνεργείᾳ αὑτῆς ἔχει . πῶς οὖν πανταχοῦ ; ὅτι κἀκείνη οὐδενὸς ἀφέστηκε τοῦ κόσμου μέρους , ὥσπερ οὐδ̓ ἡ ἐν ἡμῖν οὐδενὸς ἡμῶν μέρους . εἰ δέ τις ἐν οὐχ ὑποστάσει ἢ ἐν οὐχ ὑπάρξει τὸν χρόνον λέγοι , δηλονότι ψεύσεται καὶ τὸν θεὸν αὐτόν , ὅταν λέγῃ ἦν καὶ ἔσται : οὕτω γὰρ ἔσται καὶ ἦν , ὡς τὸ ἐν ᾧ λέγει αὐτὸν ἔσεσθαι . ἀλλὰ πρὸς τοὺς τοιούτους ἄλλος τρόπος λόγων . ἐκεῖνο δὲ ἐνθυμεῖσθαι δεῖ πρὸς ἅπασι τοῖς εἰρημένοις , ὡς , ὅταν τις τὸν κινούμενον ἄνθρωπον λαμβάνῃ ὅσον προελήλυθε , καὶ τὴν κίνησιν λαμβάνει ὅση , καὶ ὅταν τὴν κίνησιν , οἷον τὴν διὰ σκελῶν , ὁρᾷ καὶ τὸ πρὸ τῆς κινήσεως ταύτης ἐν αὐτῷ κίνημα ὅτι τοσοῦτον ἦν , εἴ γε ἐπὶ τοσοῦτον συνεῖχε τὴν κίνησιν τοῦ σώματος . τὸ μὲν δὴ σῶμα τὸ κινούμενον τὸν τοσόνδε χρόνον ἀνάξει ἐπὶ τὴν κίνησιν τὴν τοσήνδε : αὕτη γὰρ αἰτία : καὶ τὸν χρόνον ταύτης , ταύτην δὲ ἐπὶ τὴν τῆς ψυχῆς κίνησιν , ἥτις τὰ ἴσα διειστήκει . τὴν οὖν κίνησιν τῆς ψυχῆς εἰς τί ; εἰς ὃ γὰρ ἐθελήσει , ἀδιάστατον ἤδη . τοῦτο τοίνυν τὸ πρώτως καὶ τὸ ἐν ᾧ τὰ ἄλλα : αὐτὸ δὲ οὐκέτι ἐν ᾧ : οὐ γὰρ ἕξει . καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τοῦ παντὸς ὡσαύτως . ἆῤ οὖν καὶ ἐν ἡμῖν χρόνος ; ἢ ἐν ψυχῇ τῇ τοιαύτῃ πάσῃ καὶ ὁμοειδῶς ἐν πᾶσι καὶ αἱ πᾶσαι μία . διὸ οὐ διασπασθήσεται ὁ χρόνος : ἐπεὶ οὐδ̓ ὁ αἰὼν ὁ κατ̓ ἄλλο ἐν τοῖς ὁμοειδέσι πᾶσιν .
Lemmas: χρόνος οὖν ὁ περιφορά δηλόω , ἐν ὅς αὐτός . δέω δέ αὐτός ὁ χρόνος μηκέτι ὁ ἐν ὅς ἔχω , ἀλλά πρῶτος αὐτός εἰμί ὅς εἰμί , ἐν ὅς ὁ ἄλλος κινέω καί ἵστημι ὁμαλής καί τεταγμένως , καί παρά μέν τις τάσσω ἐμφαίνω καί προφαίνω εἰς ἔννοια , οὐ μέντοι γίγνομαι , εἴτε ἵστημι εἴτε κινέω , μάλα μέντοι κινέω : μάλα γάρ κινέω εἰς γνώρισις καί μετάβασις ἐπί ὁ χρόνος ὁ κίνησις ἤ ὁ στάσις καί γνώριμος ὁ ὁπόσος κινέω τις ἤ ὅσος ἵστημι . διό καί κίνησις φέρω εἰς ὁ λέγω μέτρον ἀντί ὁ λέγω κίνησις μετρέω , εἶτα προστίθημι τίς εἰμί κίνησις μετρέω καί μή κατά συμβαίνω γίγνομαι τις περί αὐτός λέγω καί οὗτος ἐνηλλαγμένως . ἀλλά ἴσως ἐκεῖνος οὐ ἐνηλλαγμένως , ἐγώ δέ οὐ συνίημι , ἀλλά σαφής λέγω μέτρον κατά ὁ μετρέω οὐ τυγχάνω ὁ ἐκεῖνος γνώμη . αἴτιος δέ ὁ μή συνίημι ἐγώ , ὅτι τίς εἰμί εἴτε μετρέω εἴτε μετρέω οὐ ἐκδηλόω διά ὁ σύγγραμμα ὡς οἶδα καί ἀκροάομαι αὐτός γράφω . ὁ μέντοι Πλάτων οὔτε μετρέω λέγω οὔτε μετρέω ὑπό τις ὁ οὐσία αὐτός εἰμί , ἀλλά εἰς δήλωσις αὐτός ὁ περιφορά ἐλαχύς τις λαμβάνω πρός ἐλαχύς αὐτός μέρος , ὡς ἐντεῦθεν γιγνώσκω δύναμαι , οἷος καί ὅσος ὁ χρόνος . ὁ μέντοι οὐσία αὐτός δηλόω ἐθέλω ἅμα οὐρανός φημί γίγνομαι κατά παράδειγμα αἰών καί εἰκών κινητός , ὅτι μή μένω μηδέ ὁ χρόνος ὁ ζωή οὐ μένω , ὅς συνθέω καί συντρέχω : ἅμα οὐρανός δέ , ὅτι ζωή ὁ τοιοῦτος καί ὁ οὐρανός ποιέω καί εἷς ζωή οὐρανός καί χρόνος ἐργάζομαι . ἐπιστρέφω οὖν ζωή οὗτος εἰς εἷς , εἰ δύναμαι , ὁμοῦ καί χρόνος παύω ἐν ὁ ζωή εἰμί οὗτος καί οὐρανός ὁ ζωή οὗτος οὐ ἔχω . εἰ δέ τις ὅδε μέν ὁ ζωή καί ὁ κίνησις ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον λαμβάνω χρόνος λέγω : εἰμί γάρ τις οὗτος : ὁ δέ ἀληθής κίνησις ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον ἔχω μή λέγω τις εἰμί , ἄτοπος ἄν εἰμί , κίνησις μέν ἄψυχος δίδωμι ἔχω ὁ πρότερος καί ὕστερον καί χρόνος παρά ἑαυτοῦ , κίνησις δέ , κατά ὅς καί οὗτος ὑφίστημι κατά μίμησις , μή δίδωμι οὗτος , παρά ὅς καί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον ὁράω ὑφίστημι αὐτουργός εἰμί κίνησις καί ὥσπερ ὁ ἐνέργεια ἑαυτοῦ ἕκαστος γεννάω , οὕτως καί ὁ ἐφεξῆς , καί ἅμα ὁ γέννησις καί ὁ μετάβασις αὐτός . διά τίς οὖν οὗτος μέν ὁ κίνησις ὁ ὁ πᾶς νάσσω εἰς περιοχή ἐκεῖνος καί ἐν χρόνος φημί , οὐ δέ γε καί ὁ ὁ ψυχή κίνησις ὁ ἐν αὐτός ἐν διέξοδος εἰμί ἀίδιος ; ἤ ὅτι ὁ πρό αὐτός εἰμί αἰών οὐ συμπαραθέω οὐδέ συμπαρατείνω αὐτός . πρῶτος οὖν οὗτος εἰς χρόνος καί χρόνος γεννάω καί σύν ὁ ἐνέργεια ἑαυτοῦ ἔχω . πῶς οὖν πανταχοῦ ; ὅτι ἐκεῖνος οὐδείς ἀφίστημι ὁ κόσμος μέρος , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐν ἐγώ οὐδείς ἐγώ μέρος . εἰ δέ τις ἐν οὐ ὑπόστασις ἤ ἐν οὐ ὕπαρξις ὁ χρόνος λέγω , δηλονότι ψεύδω καί ὁ θεός αὐτός , ὅταν λέγω εἰμί καί εἰμί : οὕτως γάρ εἰμί καί εἰμί , ὡς ὁ ἐν ὅς λέγω αὐτός εἰμί . ἀλλά πρός ὁ τοιοῦτος ἄλλος τρόπος λόγος . ἐκεῖνος δέ ἐνθυμέομαι δέω πρός ἅπας ὁ λέγω , ὡς , ὅταν τις ὁ κινέω ἄνθρωπος λαμβάνω ὅσος προέρχομαι , καί ὁ κίνησις λαμβάνω ὅσος , καί ὅταν ὁ κίνησις , οἷος ὁ διά σκέλος , ὁράω καί ὁ πρό ὁ κίνησις οὗτος ἐν αὐτός κίνημα ὅτι τοσοῦτος εἰμί , εἰ γε ἐπί τοσοῦτος συνέχω ὁ κίνησις ὁ σῶμα . ὁ μέν δή σῶμα ὁ κινέω ὁ τοσόσδε χρόνος ἀνάσσω ἐπί ὁ κίνησις ὁ τοσόσδε : οὗτος γάρ αἰτία : καί ὁ χρόνος οὗτος , οὗτος δέ ἐπί ὁ ὁ ψυχή κίνησις , ὅστις ὁ ἴσος διίστημι . ὁ οὖν κίνησις ὁ ψυχή εἰς τίς ; εἰς ὅς γάρ ἐθέλω , ἀδιάστατος ἤδη . οὗτος τοίνυν ὁ πρῶτος καί ὁ ἐν ὅς ὁ ἄλλος : αὐτός δέ οὐκέτι ἐν ὅς : οὐ γάρ ἔχω . καί ἐπί ὁ ψυχή ὁ πᾶς ὡσαύτως . ἆρα οὖν καί ἐν ἐγώ χρόνος ; ἤ ἐν ψυχή ὁ τοιοῦτος πᾶς καί ὁμοειδής ἐν πᾶς καί ὁ πᾶς εἷς . διό οὐ διασπάω ὁ χρόνος : ἐπεί οὐδέ ὁ αἰών ὁ κατά ἄλλος ἐν ὁ ὁμοειδής πᾶς .