plotinus.enneades 4.3.26
εἰ μὲν οὖν τὸ συναμφότερόν ἐστιν ἐν ταῖς αἰσθήσεσι ταῖς κατ̓ ἐνέργειαν , δεῖ τὸ αἰσθάνεσθαι τοιοῦτον εἶναι . διὸ καὶ κοινὸν λέγεται , οἷον τὸ τρυπᾶν καὶ τὸ ὑφαίνειν , ἵνα κατὰ μὲν τὸν τεχνίτην ἡ ψυχὴ ᾖ ἐν τῷ αἰσθάνεσθαι , κατὰ δὲ τὸ ὄργανον τὸ σωμα , τοῦ μὲν σώματος πασχοντος καὶ ὑπηρετοῦντος , τῆς δὲ ψυχῆς παραδεχομένης τὴν τύπωσιν τὴν τοῦ σώματος , ἢ τὴν διὰ τοῦ σώματος , ἢ τὴν κρίσιν , ἣν ἐποιήσατο ἐκ τοῦ παθήματος τοῦ σώματος : οὗ δὴ ἡ μὲν αἴσθησις οὕτω κοινὸν ἔργον λέγοιτο ἄν , ἡ δὲ μνήμη οὐκ ἀναγκάζοιτο τοῦ κοινοῦ εἶναι τῆς ψυχῆς ἤδη παραδεξαμένης τὸν τύπον καὶ ἢ φυλαξάσης ἢ ἀποβαλούσης αὐτόν : εἰ μή τις τεκμαίροιτο κοινὸν καὶ τὸ μνημονεύειν εἶναι ἐκ τοῦ ταῖς κράσεσι τῶν σωμάτων καὶ μνημονικοὺς καὶ ἐπιλήσμονας ἡμᾶς γίνεσθαι . ἀλλὰ καὶ ὣς κωλυτικὸν ἂν ἢ οὐ κωλυτικὸν λέγοιτο τὸ σῶμα γίνεσθαι , τῆς δὲ ψυχῆς τὸ μνημονεύειν οὐχ ἧττον εἴη . τῶν δὲ δὴ μαθήσεων πῶς τὸ κοινόν , ἀλλ̓ οὐχ ἡ ψυχὴ ἡ μνημονεύουσα ἔσται ; εἰ δὲ τὸ ζῷον συναμφότερον οὕτως , ὡς ἕτερον ἐξ ἀμφοῖν εἶναι , πρῶτον μὲν ἄτοπον μήτε σῶμα μήτε ψυχὴν τὸ ζῷον λέγειν : οὐ γὰρ δὴ μεταβαλόντων ἀμφοτέρων ἕτερόν τι ἔσται τὸ ζῷον οὐδ̓ αὖ κραθέντων , ὡς δυνάμει τὴν ψυχὴν ἐν τῷ ζῴῳ εἶναι : ἐπεὶ καὶ οὕτως οὐδὲν ἧττον τῆς ψυχῆς τὸ μνημονεύειν ἔσται , ὥσπερ ἐν οἰνομέλιτος κράσει εἴ τι γλυκάζει , παρὰ τοῦ μέλιτος τοῦτο ἔσται . τί οὖν , εἰ αὐτὴ μὲν μνημονεύει , τῷ δὲ ἐν σώματι εἶναι τῷ μὴ καθαρὰ εἶναι , ἀλλ̓ ὥσπερ ποιωθεῖσα , ἀναμάττεσθαι δύναται τοὺς τῶν αἰσθητῶν τύπους καὶ τῷ οἷον ἕδραν ἐν τῷ σώματι πρὸς τὸ παραδέχεσθαι καὶ μὴ ὥσπερ παραρρεῖν ; ἀλλὰ πρῶτον μὲν οἱ τύποι οὐ μεγέθη , οὐδ̓ ὥσπερ αἱ ἐνσφραγίσεις οὐδ̓ ἀντερείσεις ἢ τυπώσεις , ὅτι μηδ̓ ὠθισμός , μηδ̓ ὥσπερ ἐν κηρῷ , ἀλλ̓ ὁ τρόπος οἷον νόησις καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν . ἐπὶ δὲ τῶν νοήσεων τίς ἡ ἀντέρεισις λέγοιτο ἄν ; ἢ τί δεῖ σώματος ἢ ποιότητος σωματικῆς μεθ̓ ἧς ; ἀλλὰ μὴν καὶ τῶν αὐτῆς κινημάτων ἀνάγκη μνήμην αὐτῇ γίνεσθαι , οἷον ὧν ἐπεθύμησε καὶ ὧν οὐκ ἀπήλαυσεν οὐδὲ ἦλθεν εἰς σῶμα τὸ ἐπιθυμητόν . πῶς γὰρ ἂν εἴποι τὸ σῶμα περὶ ὧν οὐκ ἦλθεν εἰς αὐτό ; ἢ πῶς μετὰ σώματος μνημονεύσει , ὃ μὴ πέφυκε γινώσκειν ὅλως τὸ σῶμα ; ἀλλὰ τὰ μὲν λεκτέον εἰς ψυχὴν λήγειν , ὅσα διὰ σώματος , τὰ δὲ ψυχῆς εἶναι μόνης , εἰ δεῖ τὴν ψυχὴν εἶναί τι καὶ φύσιν τινὰ καὶ ἔργον τι αὐτῆς . εἰ δὲ τοῦτο , καὶ ἔφεσιν καὶ μνήμην τῆς ἐφέσεως ἄρα καὶ τῆς τεύξεως καὶ τῆς οὐ τεύξεως , ἐπείπερ καὶ ἡ φύσις αὐτῆς οὐ τῶν ῥεόντων . εἰ γὰρ μὴ τοῦτο , οὐδὲ συναίσθησιν οὐδὲ παρακολούθησιν δώσομεν οὐδέ τινα σύνθεσιν καὶ οἷον σύνεσιν . οὐ γὰρ δὴ οὐδὲν ἔχουσα τούτων ἐν τῇ φύσει αὐτῆς ταῦτα κομίζεται ἐν σώματα , ἀλλ̓ ἐνεργείας μέν τινας ἴσχει ὧν ἔργων δεῖται ἡ ἐπιτέλεσις ὀργάνων , τῶν δὲ τὰς δυνάμεις ἥκει φέρουσα , τῶν δὲ καὶ τὰς ἐνεργείας . τὸ δὲ τῆς μνήμης καὶ τὸ σῶμα ἐμπόδιον ἔχει : ἐπεὶ καὶ νῦν προστιθεμένων τινῶν λήθη , ἐν δ̓ ἀφαιρέσει καὶ καθάρσει ἀνακύπτει πολλάκις ἡ μνήμη . μονῆς δὲ οὔσης αὐτῆς ἀνάγκη τὴν τοῦ σώματος φύσιν κινουμένην καὶ ῥέουσαν λήθης αἰτίαν , ἀλλ̓ οὐ μνήμης εἶναι : διὸ καὶ ὁ τῆς λήθης ποταμὸς οὕτως ἂν ὑπονοοῖτο . ψυχῆς μὲν δὴ ἔστω τὸ πάθημα τοῦτο .
Lemmas: εἰ μέν οὖν ὁ συναμφότεροι εἰμί ἐν ὁ αἴσθησις ὁ κατά ἐνέργεια , δέω ὁ αἰσθάνομαι τοιοῦτος εἰμί . διό καί κοινός λέγω , οἷος ὁ τρυπάω καί ὁ ὑφαίνω , ἵνα κατά μέν ὁ τεχνίτης ὁ ψυχή εἰμί ἐν ὁ αἰσθάνομαι , κατά δέ ὁ ὄργανον ὁ σῶμα , ὁ μέν σῶμα πάσχω καί ὑπηρετέω , ὁ δέ ψυχή παραδέχομαι ὁ τύπωσις ὁ ὁ σῶμα , ἤ ὁ διά ὁ σῶμα , ἤ ὁ κρίσις , ὅς ποιέω ἐκ ὁ πάθημα ὁ σῶμα : ὅς δή ὁ μέν αἴσθησις οὕτως κοινός ἔργον λέγω ἄν , ὁ δέ μνήμη οὐ ἀναγκάζω ὁ κοινός εἰμί ὁ ψυχή ἤδη παραδέχομαι ὁ τύπος καί ἤ φυλάσσω ἤ ἀποβάλλω αὐτός : εἰ μή τις τεκμαίρομαι κοινός καί ὁ μνημονεύω εἰμί ἐκ ὁ ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα καί μνημονικός καί ἐπιλήσμων ἐγώ γίγνομαι . ἀλλά καί ὡς κωλυτικός ἄν ἤ οὐ κωλυτικός λέγω ὁ σῶμα γίγνομαι , ὁ δέ ψυχή ὁ μνημονεύω οὐ ἥσσων εἰμί . ὁ δέ δή μάθησις πῶς ὁ κοινός , ἀλλά οὐ ὁ ψυχή ὁ μνημονεύω εἰμί ; εἰ δέ ὁ ζῷον συναμφότεροι οὕτως , ὡς ἕτερος ἐκ ἄμφω εἰμί , πρῶτος μέν ἄτοπος μήτε σῶμα μήτε ψυχή ὁ ζῷον λέγω : οὐ γάρ δή μεταβάλλω ἀμφότερος ἕτερος τις εἰμί ὁ ζῷον οὐδέ αὖ κεράννυμι , ὡς δύναμις ὁ ψυχή ἐν ὁ ζῷον εἰμί : ἐπεί καί οὕτως οὐδείς ἥσσων ὁ ψυχή ὁ μνημονεύω εἰμί , ὥσπερ ἐν οἰνόμελι κρᾶσις εἰ τις γλυκάζω , παρά ὁ μέλι οὗτος εἰμί . τίς οὖν , εἰ αὐτός μέν μνημονεύω , ὁ δέ ἐν σῶμα εἰμί ὁ μή καθαρός εἰμί , ἀλλά ὥσπερ ποιόω , ἀναμάσσω δύναμαι ὁ ὁ αἰσθητός τύπος καί ὁ οἷος ἕδρα ἐν ὁ σῶμα πρός ὁ παραδέχομαι καί μή ὥσπερ παραρρέω ; ἀλλά πρῶτος μέν ὁ τύπος οὐ μέγεθος , οὐδέ ὥσπερ ὁ ἐνσφράγισις οὐδέ ἀντέρεισις ἤ τύπωσις , ὅτι μηδέ ὠθισμός , μηδέ ὥσπερ ἐν κηρός , ἀλλά ὁ τρόπος οἷος νόησις καί ἐπί ὁ αἰσθητός . ἐπί δέ ὁ νόησις τίς ὁ ἀντέρεισις λέγω ἄν ; ἤ τίς δέω σῶμα ἤ ποιότης σωματικός μετά ὅς ; ἀλλά μήν καί ὁ αὐτός κίνημα ἀνάγκη μνήμη αὐτός γίγνομαι , οἷος ὅς ἐπιθυμέω καί ὅς οὐ ἀπαλαύω οὐδέ ἔρχομαι εἰς σῶμα ὁ ἐπιθυμητός . πῶς γάρ ἄν λέγω ὁ σῶμα περί ὅς οὐ ἔρχομαι εἰς αὐτός ; ἤ πῶς μετά σῶμα μνημονεύω , ὅς μή φύω γιγνώσκω ὅλος ὁ σῶμα ; ἀλλά ὁ μέν λεκτέος εἰς ψυχή λήγω , ὅσος διά σῶμα , ὁ δέ ψυχή εἰμί μόνος , εἰ δέω ὁ ψυχή εἰμί τις καί φύσις τις καί ἔργον τις αὐτός . εἰ δέ οὗτος , καί ἔφεσις καί μνήμη ὁ ἔφεσις ἄρα καί ὁ τεῦξις καί ὁ οὐ τεῦξις , ἐπεί καί ὁ φύσις αὐτός οὐ ὁ ῥέω . εἰ γάρ μή οὗτος , οὐδέ συναίσθησις οὐδέ παρακολούθησις δίδωμι οὐδέ τις σύνθεσις καί οἷος σύνεσις . οὐ γάρ δή οὐδείς ἔχω οὗτος ἐν ὁ φύσις αὐτός οὗτος κομίζω ἐν σῶμα , ἀλλά ἐνέργεια μέν τις ἴσχω ὅς ἔργον δέω ὁ ἐπιτέλεσις ὄργανον , ὁ δέ ὁ δύναμις ἥκω φέρω , ὁ δέ καί ὁ ἐνέργεια . ὁ δέ ὁ μνήμη καί ὁ σῶμα ἐμπόδιος ἔχω : ἐπεί καί νῦν προστίθημι τις λήθη , ἐν δέ ἀφαίρεσις καί κάθαρσις ἀνακύπτω πολλάκις ὁ μνήμη . μονή δέ εἰμί αὐτός ἀνάγκη ὁ ὁ σῶμα φύσις κινέω καί ῥέω λήθη αἰτία , ἀλλά οὐ μνήμη εἰμί : διό καί ὁ ὁ λήθη ποταμός οὕτως ἄν ὑπονοέω . ψυχή μέν δή εἰμί ὁ πάθημα οὗτος .