plotinus.enneades 3.5.1
Περὶ ἔρωτος , πότερα θεός τις ἢ δαίμων ἢ πάθος τι τῆς ψυχῆς , ἢ ὁ μὲν θεός τις ἢ δαίμων , τὸ δέ τι καὶ πάθος , καὶ ποῖόν τι ἕκαστον , ἐπισκέψασθαι ἄξιον τάς τε τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐπινοίας ἐπιόντας , καὶ ὅσαι ὲν φιλοσοφίᾳ ἐγένοντο περὶ τούτων , καὶ μάλιστα ὅσα ὑπολαμβάνει ὁ θεῖος Πλάτων , ὃς δὴ καὶ πολλὰ πολλαχῇ τῶν ἑαυτοῦ περὶ ἔρωτος ἔγραψεν : ὃς δὴ οὐ μόνον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐγγινόμενόν τι πάθος εἴρηκεν εἶναι , ἀλλὰ καὶ δαίμονά φησιν αὐτὸν καὶ περὶ γενέσεως αὐτοῦ διεξῆλθεν , ὅπως καὶ ὅθεν ἐστὶ γεγενημένος . περὶ μὲν οὖν τοῦ πάθους οὗ τὸν ἔρωτα αἰτιώμεθα , ὅτι ἐγγίνεται ἐν ψυχαῖς ἐφιεμέναις καλῷ τινι συμπλακῆναι , καὶ ὡς ἡ ἔφεσις αὕτη ἡ μέν ἐστι παρὰ σωφρόνων αὐτῷ τῷ κάλλει οἰκειωθέντων , ἡ δὲ καὶ τελευτᾶν ἐθέλει εἰς αἰσχροῦ τινος πρᾶξιν , οὐδεὶς ἀγνοεῖ δήπου : ὅθεν δὲ τὴν ἀρχὴν ἔχει ἑκάτερος τὸ ἐντεῦθεν ἐπισκοπεῖν διὰ φιλοσοφίας προσήκει . ἀρχην δὲ εἴ τις θεῖτο τὴν αὐτοῦ κάλλους πρότερον ἐν ταῖς ψυχαῖς ὄρεξιν καὶ ἐπίγνωσιν καὶ συγγένειαν καὶ οἰκειότητος ἄλογον σύνεσιν , τυγχάνοι ἄν , οἶμαι , τοῦ ἀληθοῦς τῆς αἰτίας . τὸ μὲν γὰρ αἰσχρὸν ἐναντίον καὶ τῇ φύσει καὶ τῷ θεῷ . καὶ γὰρ ἡ φύσις πρὸς τὸ καλὸν βλέπουσα ποιεῖ καὶ πρὸς τὸ ὡρισμένον βλέπει , ὃ ἔστιν ἐν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ συστοιχίᾳ : τὸ δὲ ἀόριστον αἰσχρὸν καὶ τῆς ἑτέρας συστοιχίας . τῇ δὲ φύσει γένεσις ἐκεῖθεν ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ δῆλον ὅτι καὶ τοῦ καλοῦ . ὅτῳ δέ τις ἄγαται καὶ ἔστι συγγενής , τούτου ᾠκείωται καὶ πρὸς τὰς εἰκόνας . εἰ δέ τις ταύτην τὴν αἰτίαν ἀνέλοι , ὅπῃ τὸ πάθος γίνεται καὶ δἰ ἃς αἰτίας οὐχ ἕξει λέγειν οὐδ̓ ἐπ’ αὐτῶν τῶν διὰ μῖξιν ἐρώτων . καὶ γὰρ οὗτοι τίκτειν βούλονται ἐν τῷ καλῷ : ἐπείπερ ἄτοπον βουλομένην τὴν φύσιν καλὰ ποιεῖν ἐν αἰσχρῷ γεννᾶν βούλεσθαι . ἀλλὰ γὰρ τοῖς μὲν τῇδε γεννᾶν κινουμένοις ἀρκεῖ τὸ τῇδε καλὸν ἔχειν , ὅπερ πάρεστιν ἐν εἰκόσι καὶ σώμασιν , ἐπεὶ μὴ τὸ ἀρχέτυπον αὐτοῖς πάρεστιν , ὅ ἐστιν αἴτιον αὐτοῖς τοῦ καὶ τοῦδε ἐρᾶν . καὶ εἰς ἀνάμνησιν μὲν ἐκείνου ἀπὸ τοῦδε ἐλθοῦσιν ἀγαπᾶται τοῦτο ὡς εἰκών , μὴ ἀναμνησθεῖσι δὲ ὑπ’ ἀγνοίας τοῦ πάθους ἀληθὲς τοῦτο φαντάζεται : καὶ σώφροσι μὲν οὖσιν ἀναμάρτητος ἡ πρὸς τὸ τῇδε καλὸν οἰκείωσις , ἡ δὲ πρὸς μῖξιν ἔκπτωσις ἁμαρτία . καὶ ὅτῳ μὲν καθαρὸς ὁ τοῦ καλοῦ ἔρως ἀγαπητὸν τὸ κάλλος μόνον εἴτε ἀναμνησθέντι εἴτε καὶ μή , ὅτῳ δὲ μέμικται καὶ ἄλλη τοῦ ἀθάνατον εἶναι ὡς ἐν θνητῷ ἐπιθυμία , οὗτος ἐν τῷ ἀειγενεῖ καὶ ἀιδίῳ τὸ καλὸν ζητεῖ καὶ κατὰ φύσιν μὲν ἰὼν σπείρει καὶ γεννᾷ ἐν καλῷ , σπείρων μὲν εἰς τὸ ἀεί , ἐν καλῷ δὲ διὰ συγγένειαν τοῦ καλοῦ . καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀίδιον συγγενὲς τῷ καλῷ καὶ ἡ ἀίδιος φύσις τὸ πρώτως τοιοῦτον καὶ τὰ ἀπ̓ αὐτῆς τοιαῦτα πάντα . τὸ μὲν οὖν μὴ γεννᾶν ἐθέλον μᾶλλον αὐταρκέστερον τῷ καλῷ , τὸ δὲ ἐφιέμενον ποιῆσαι καλόν τε ἐθέλει ποιεῖν ὑπ’ ἐνδείας καὶ οὐκ αὔταρκες καί , εἴπερ ποιήσει τοιοῦτον , οἴεται , εἰ ἐν καλῷ γεννήσεται . οἳ δ̓ ἂν ἐν παρανόμῳ καὶ παρὰ τὴν φύσιν ἐθέλωσι γεννᾶν , ἐκ τῆς κατὰ φύσιν πορείας ποιησάμενοι τὰς ἀρχὰς γενόμενοι παράφοροι ἐκ ταύτης οἷον ὁδοῦ ὀλισθήσαντες κεῖνται πεσόντες οὔτε ἔρωτα γνόντες ἐφ̓ ὃ ἦγεν αὐτοὺς οὔτε ἔφεσιν γεννήσεως οὔτε χρῆσιν κάλλους εἰκόνος οὔτε ὅ τι ἐστὶ κάλλος αὐτό . ἀλλ̓ οὖν οἵ τε σωμάτων καλῶν οὐ διὰ μῖξιν ἐρῶντες , ὅτι καλά ἐστιν ἐρῶσιν , οἵ τε τὸν λεγόμενον μικτὸν ἔρωτα , γυναικῶν μέν , ἵνα καὶ τὸ ἀεί . μὴ τοιούτων δὲ σφαλλόμενοι σωφρονοῦσι μὲν ἄμφω : οἱ δὲ ἀμείνους . ἀλλ̓ οἱ μὲν τὸ τῇδε κάλλος σέβουσιν ἀρκούμενοι , οἱ δὲ κἀκεῖνο , ὅσοι ἀνεμνήσθησαν , καὶ οὐκ ἀτιμάζουσιν οὐδὲ τοῦτο ὡς ἂν καὶ ἀποτέλεσμά τι ὂν ἐκείνου καὶ παίγνιον . οὗτοι μὲν οὖν περὶ τὸ καλὸν αἰσχροῦ ἄνευ , οἱ δὲ καὶ διὰ τὸ καλὸν εἰς αἰσχρὸν πεσόντες : καὶ γὰρ ἡ ἀγαθοῦ ἔφεσις ἔχει εἰς κακὸν τὴν ἔκπτωσιν πολλάκις . καὶ ταῦτα μὲν τῆς ψυχῆς τὰ παθήματα .
Lemmas: περί ἔρως , πότερος θεός τις ἤ δαίμων ἤ πάθος τις ὁ ψυχή , ἤ ὁ μέν θεός τις ἤ δαίμων , ὁ δέ τις καί πάθος , καί ποῖος τις ἕκαστος , ἐπισκοπέω ἄξιος ὁ τε ὁ ἄλλος ἄνθρωπος ἐπίνοια ἐπέρχομαι , καί ὅσος εἰμί φιλοσοφία γίγνομαι περί οὗτος , καί μάλα ὅσος ὑπολαμβάνω ὁ θεῖος Πλάτων , ὅς δή καί πολύς πολλαχῆ ὁ ἑαυτοῦ περί ἔρως γράφω : ὅς δή οὐ μόνος ἐν ὁ ψυχή ἐγγίγνομαι τις πάθος λέγω εἰμί , ἀλλά καί δαίμων φημί αὐτός καί περί γένεσις αὐτός διεξέρχομαι , ὅπως καί ὅθεν εἰμί γίγνομαι . περί μέν οὖν ὁ πάθος ὅς ὁ ἔρως αἰτέω , ὅτι ἐγγίγνομαι ἐν ψυχή ἐφίημι καλός τις συμπλέκω , καί ὡς ὁ ἔφεσις οὗτος ὁ μέν εἰμί παρά σώφρων αὐτός ὁ κάλλος οἰκειόω , ὁ δέ καί τελευτάω ἐθέλω εἰς αἰσχρός τις πρᾶξις , οὐδείς ἀγνοέω δήπου : ὅθεν δέ ὁ ἀρχή ἔχω ἑκάτερος ὁ ἐντεῦθεν ἐπισκοπέω διά φιλοσοφία προσήκω . ἀρχη δέ εἰ τις θέω ὁ αὐτός κάλλος πρότερος ἐν ὁ ψυχή ὄρεξις καί ἐπίγνωσις καί συγγένεια καί οἰκειότης ἄλογος σύνεσις , τυγχάνω ἄν , οἴομαι , ὁ ἀληθής ὁ αἰτία . ὁ μέν γάρ αἰσχρός ἐναντίος καί ὁ φύσις καί ὁ θεός . καί γάρ ὁ φύσις πρός ὁ καλός βλέπω ποιέω καί πρός ὁ ὁρίζω βλέπω , ὅς εἰμί ἐν ὁ ὁ ἀγαθός συστοιχία : ὁ δέ ἀόριστος αἰσχρός καί ὁ ἕτερος συστοιχία . ὁ δέ φύσις γένεσις ἐκεῖθεν ἐκ ὁ ἀγαθός δῆλος ὅτι καί ὁ καλός . ὅστις δέ τις ἄγαμαι καί εἰμί συγγενής , οὗτος οἰκειόω καί πρός ὁ εἰκών . εἰ δέ τις οὗτος ὁ αἰτία ἀναιρέω , ὅπῃ ὁ πάθος γίγνομαι καί διά ὅς αἰτία οὐ ἔχω λέγω οὐδέ ἐπί αὐτός ὁ διά μίξις ἔρως . καί γάρ οὗτος τίκτω βούλομαι ἐν ὁ καλός : ἐπεί ἄτοπος βούλομαι ὁ φύσις καλός ποιέω ἐν αἰσχρός γεννάω βούλομαι . ἀλλά γάρ ὁ μέν τῇδε γεννάω κινέω ἀρκέω ὁ τῇδε καλός ἔχω , ὅς πάρειμι ἐν εἰκών καί σῶμα , ἐπεί μή ὁ ἀρχέτυπος αὐτός πάρειμι , ὅς εἰμί αἴτιος αὐτός ὁ καί ὅδε ἐράω . καί εἰς ἀνάμνησις μέν ἐκεῖνος ἀπό ὅδε ἔρχομαι ἀγαπάω οὗτος ὡς εἰκών , μή ἀναμιμνῄσκω δέ ὑπό ἄγνοια ὁ πάθος ἀληθής οὗτος φαντάζω : καί σώφρων μέν εἰμί ἀναμάρτητος ὁ πρός ὁ τῇδε καλός οἰκείωσις , ὁ δέ πρός μίξις ἔκπτωσις ἁμαρτία . καί ὅστις μέν καθαρός ὁ ὁ καλός ἔρως ἀγαπητός ὁ κάλλος μόνος εἴτε ἀναμιμνῄσκω εἴτε καί μή , ὅστις δέ μείγνυμι καί ἄλλος ὁ ἀθάνατος εἰμί ὡς ἐν θνητός ἐπιθυμία , οὗτος ἐν ὁ ἀειγενής καί ἀίδιος ὁ καλός ζητέω καί κατά φύσις μέν ἔρχομαι σπείρω καί γεννάω ἐν καλός , σπείρω μέν εἰς ὁ ἀεί , ἐν καλός δέ διά συγγένεια ὁ καλός . καί γάρ καί ὁ ἀίδιος συγγενής ὁ καλός καί ὁ ἀίδιος φύσις ὁ πρῶτος τοιοῦτος καί ὁ ἀπό αὐτός τοιοῦτος πᾶς . ὁ μέν οὖν μή γεννάω ἐθέλω μάλα αὐτάρκης ὁ καλός , ὁ δέ ἐφίημι ποιέω καλός τε ἐθέλω ποιέω ὑπό ἔνδεια καί οὐ αὐτάρκης καί , εἴπερ ποιέω τοιοῦτος , οἴομαι , εἰ ἐν καλός γεννάω . ὁ δέ ἄν ἐν παράνομος καί παρά ὁ φύσις ἐθέλω γεννάω , ἐκ ὁ κατά φύσις πορεία ποιέω ὁ ἀρχή γίγνομαι παράφορος ἐκ οὗτος οἷος ὁδός ὀλισθάνω κεῖμαι πίπτω οὔτε ἔρως γιγνώσκω ἐπί ὅς ἄγω αὐτός οὔτε ἔφεσις γέννησις οὔτε χρῆσις κάλλος εἰκών οὔτε ὅς τις εἰμί κάλλος αὐτός . ἀλλά οὖν ὁ τε σῶμα καλός οὐ διά μίξις ἐράω , ὅτι καλός εἰμί ἐράω , ὁ τε ὁ λέγω μικτός ἔρως , γυνή μέν , ἵνα καί ὁ ἀεί . μή τοιοῦτος δέ σφάλλω σωφρονέω μέν ἄμφω : ὁ δέ ἀγαθός . ἀλλά ὁ μέν ὁ τῇδε κάλλος σέβω ἀρκέω , ὁ δέ ἐκεῖνος , ὅσος ἀναμιμνῄσκω , καί οὐ ἀτιμάζω οὐδέ οὗτος ὡς ἄν καί ἀποτέλεσμα τις εἰμί ἐκεῖνος καί παίγνιον . οὗτος μέν οὖν περί ὁ καλός αἰσχρός ἄνευ , ὁ δέ καί διά ὁ καλός εἰς αἰσχρός πίπτω : καί γάρ ὁ ἀγαθός ἔφεσις ἔχω εἰς κακός ὁ ἔκπτωσις πολλάκις . καί οὗτος μέν ὁ ψυχή ὁ πάθημα .