plotinus.enneades 4.8.3
περὶ δὲ τῆς ἀνθρωπείας ψυχῆς , ἣ ἐν σώματι πάντη λέγεται κακοπαθεῖν καὶ ταλαιπωρεῖν ἐν ἀνίαις καὶ ἐπιθυμίαις καὶ φόβοις καὶ τοῖς ἄλλοις κακοῖς γιγνομένη , ᾗ καὶ δεσμὸς τὸ σῶμα καὶ τάφος , καὶ ὁ κόσμος αὐτῇ σπήλαιον καὶ ἄντρον , ἥντινα γνώμην οὐ διάφωνον ἔχει ἐκ τῶν αἰτιῶν οὐ τῶν αὐτῶν τῆς καθόδου , νῦν λέγωμεν . ὄντος τοίνυν παντὸς νοῦ ἐν τῷ τῆς νοήσεως τόπῳ ὅλου τε καὶ παντός , ὃν δὴ κόσμον νοητὸν τιθέμεθα , ὄντων δὲ καὶ τῶν ἐν τούτῳ περιεχομένων νοερῶν δυνάμεων καὶ νόων τῶν καθέκαστα — οὐ γὰρ εἷς νοῦς μόνος , ἀλλ̓ εἷς καὶ πολλοί — πολλὰς ἔδει καὶ ψυχὰς καὶ μίαν εἶναι , καὶ ἐκ τῆς μιᾶς τὰς πολλὰς διαφόρους , ὥσπερ ἐκ γένους ἑνὸς εἴδη τὰ μὲν ἀμείνω , τὰ δὲ χείρω , καὶ τὰ μὲν νοερώτερα , τὰ δ̓ ἧττον ἐνεργείᾳ τοιαῦτα . καὶ γὰρ ἐκεῖ ἐν τῷ νῷ τὸ μὲν νοῦς περιέχων δυνάμει τἆλλα οἷον ζῷον μέγα , τὰ δ̓ ἐνεργείᾳ ἕκαστον , ἃ δυνάμει περιεῖχε θάτερον : οἷον εἰ πόλις ἔμψυχος ἦν περιεκτικὴ ἐμψύχων ἄλλων , τελειοτέρα μὲν πόλεως καὶ δυνατωτέρα , οὐδὲν μὴν ἐκώλυε τῆς αὐτῆς φύσεως εἶναι καὶ τὰς ἄλλας . ἢ ὡς ἐκ τοῦ παντὸς πυρὸς τὸ μὲν μέγα , τὰ δὲ μικρὰ πυρὰ εἴη : ἔστι δὲ ἡ πᾶσα οὐσία ἡ τοῦ παντὸς πυρός , μᾶλλον δὲ ἀφ̓ ἧς καὶ ἡ τοῦ παντός . ψυχῆς δὲ ἔργον τῆς λογικωτέρας νοεῖν μέν , οὐ τὸ νοεῖν δὲ μόνον : τί γὰρ ἂν καὶ νοῦ διαφέροι ; προσλαβοῦσα γὰρ τῷ νοερὰ εἶναι καὶ ἄλλο , καθ̓ ὃ τὴν οἰκείαν ἔσχεν ὑπόστασιν , νοῦς οὐκ ἔμεινεν , ἔχει τε ἔργον καὶ αὐτή , εἴπερ καὶ πᾶν , ὃ ἂν ᾖ τῶν ὄντων . βλέπουσα δὲ πρὸς μὲν τὸ πρὸ ἑαυτῆς νοεῖ , εἰς δὲ ἑαυτὴν σώζει ἑαυτὴν , εἰς δὲ τὸ μετ̓ αὐτὴν κοσμεῖ τε καὶ διοικεῖ καὶ ἄρχει αὐτοῦ : ὅτι μηδὲ οἷόν τε ἦν στῆναι τὰ πάντα ἐν τῷ νοητῷ , δυναμένου ἐφεξῆς καὶ ἄλλου γενέσθαι ἐλάττονος μέν , ἀναγκαίου δὲ εἶναι , εἴπερ καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ .
Lemmas: περί δέ ὁ ἀνθρώπειος ψυχή , ὅς ἐν σῶμα πάντῃ λέγω κακοπαθέω καί ταλαιπωρέω ἐν ἀνία καί ἐπιθυμία καί φόβος καί ὁ ἄλλος κακός γίγνομαι , ὅς καί δεσμός ὁ σῶμα καί τάφος , καί ὁ κόσμος αὐτός σπήλαιον καί ἄντρον , ὅστις γνώμη οὐ διάφωνος ἔχω ἐκ ὁ αἰτία οὐ ὁ αὐτός ὁ κάθοδος , νῦν λέγω . εἰμί τοίνυν πᾶς νόος ἐν ὁ ὁ νόησις τόπος ὅλος τε καί πᾶς , ὅς δή κόσμος νοητός τίθημι , εἰμί δέ καί ὁ ἐν οὗτος περιέχω νοερός δύναμις καί νόος ὁ καθέκαστος — οὐ γάρ εἷς νόος μόνος , ἀλλά εἷς καί πολύς — πολύς δέω καί ψυχή καί εἷς εἰμί , καί ἐκ ὁ εἷς ὁ πολύς διάφορος , ὥσπερ ἐκ γένος εἷς εἶδος ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ κακός , καί ὁ μέν νοερός , ὁ δέ ἥσσων ἐνέργεια τοιοῦτος . καί γάρ ἐκεῖ ἐν ὁ νόος ὁ μέν νόος περιέχω δύναμις ἄλλος οἷος ζῷον μέγας , ὁ δέ ἐνέργεια ἕκαστος , ὅς δύναμις περιέχω ἕτερος : οἷον εἰ πόλις ἔμψυχος εἰμί περιεκτικός ἔμψυχος ἄλλος , τέλειος μέν πόλις καί δυνατός , οὐδείς μήν κωλύω ὁ αὐτός φύσις εἰμί καί ὁ ἄλλος . ἤ ὡς ἐκ ὁ πᾶς πῦρ ὁ μέν μέγας , ὁ δέ μικρός πῦρ εἰμί : εἰμί δέ ὁ πᾶς οὐσία ὁ ὁ πᾶς πῦρ , μάλα δέ ἀπό ὅς καί ὁ ὁ πᾶς . ψυχή δέ ἔργον ὁ λογικός νοέω μέν , οὐ ὁ νοέω δέ μόνος : τίς γάρ ἄν καί νόος διαφέρω ; προσλαμβάνω γάρ ὁ νοερός εἰμί καί ἄλλος , κατά ὅς ὁ οἰκεῖος ἔχω ὑπόστασις , νόος οὐ μένω , ἔχω τε ἔργον καί αὐτός , εἴπερ καί πᾶς , ὅς ἄν εἰμί ὁ εἰμί . βλέπω δέ πρός μέν ὁ πρό ἑαυτοῦ νοέω , εἰς δέ ἑαυτοῦ σῴζω ἑαυτοῦ , εἰς δέ ὁ μετά αὐτός κοσμέω τε καί διοικέω καί ἄρχω αὐτός : ὅτι μηδέ οἷος τε εἰμί ἵστημι ὁ πᾶς ἐν ὁ νοητός , δύναμαι ἐφεξῆς καί ἄλλος γίγνομαι ἐλαχύς μέν , ἀναγκαῖος δέ εἰμί , εἴπερ καί ὁ πρό αὐτός .