plotinus.enneades 4.3.25
περὶ δὲ μνήμης , εἰ αὐταῖς ταῖς ψυχαῖς τῶνδε τῶν τόπων ἐξελθούσαις μνημονεύειν ὑπάρχει , ἢ ταῖς μέν , ταῖς δ̓ οὔ , καὶ πάντων ἤ τινων , καὶ εἰ μνημονεύουσιν ἀεί , ἢ ἐπί τινα χρόνον τὸν ἐγγὺς τῆς ἀφόδου , ζητεῖν ὁμοίως ἄξιον . ἀλλ̓ εἰ μέλλομεν ὀρθῶς περὶ τούτων τὴν ζήτησιν ποιεῖσθαι , ληπτέον τί ποτε τὸ μνημονεῦόν ἐστι . λέγω δὲ οὔ , τί μνήμη ἐστίν , ἀλλ̓ ἐν τίνι συνίστασθαι πέφυκε τῶν ὄντων . τί μὲν γάρ ἐστι μνήμη , εἴρηται ἐν ἄλλοις καὶ πολλάκις τεθρύληται , τὸ δὲ μνημονεύειν πεφυκὸς ὅ τί ποτέ ἐστιν ἀκριβέστερον ληπτέον . εἰ δή ἐστι τὸ τῆς μνήμης ἐπικτήτου τινὸς ἢ μαθήματος ἢ παθήματος , οὔτε τοῖς ἀπαθέσι τῶν ὄντων οὔτε τοῖς ἐν χρόνῳ ἐγγίνοιτο ἂν τὸ μνημονεύειν . μνήμην δὴ περὶ θεὸν οὐδὲ περὶ τὸ ὂν καὶ νοῦν θετέον : οὐδὲν γὰρ εἰς αὐτοὺς οὐδὲ χρόνος , ἀλλ̓ αἰὼν περὶ τὸ ὄν , καὶ οὔτε τὸ πρότερον οὔτε τὸ ἐφεξῆς , ἀλλ̓ ἔστιν ἀεὶ ὡς ἔχει ἐν τῷ αὐτῷ οὐ δεχόμενον παράλλαξιν . τὸ δ̓ ἐν τῷ αὐτῷ καὶ ὁμοίῳ πῶς ἂν ἐν μνήμῃ γένοιτο , οὐκ ἔχον οὐδ̓ ἴσχον ἄλλην κατάστασιν μεθ̓ ἣν εἶχε πρότερον , ἢ νόησιν ἄλλην μετ̓ ἄλλην , ἵνα ἐν ἄλλῃ μὲν ᾖ , ἄλλης δὲ μνημονεύῃ ἣν εἶχε πρότερον ; ἀλλὰ τί κωλύει τὰς ἄλλων μεταβολὰς εἰδέναι οὐ μεταβάλλον αὐτό , οἷον κόσμου τὰς περιόδους ; ἢ ὅτι ἄλλο μὲν πρότερον , ἄλλο δὲ ὕστερον νοήσει ἐπακολουθοῦν ταῖς τοῦ τρεπομένου μεταβολαῖς , τό τε μνημονεύειν παρὰ τὸ νοεῖν ἄλλο . τὰς δὲ αὑτοῦ νοήσεις οὐ μνημονεύειν λεκτέον : οὐ γὰρ ἦλθεν , ἵνα κατέχῃ μὴ ἀπέλθοιεν : ἢ οὕτω γε τὴν οὐσίαν αὑτοῦ φοβοῖτο μὴ ἀπέλθῃ ἀπ̓ αὐτοῦ . οὐ τοίνυν οὐδὲ ψυχὴν φατέον μνημονεύειν τὸν αὐτὸν τρόπον οἷον λέγομεν τὸ μνημονεύειν εἶναι ὧν ἔχει συμφύτων , ἀλλ̓ ἐπειδὴ ἐνταῦθα ἔστιν , ἔχειν καὶ μὴ ἐνεργεῖν κατ̓ αὐτὰ καὶ μάλιστα ἐνταῦθα ἥκουσαν : τῷ δὲ καὶ ἐνεργεῖν ἤδη ταῖς ἐνεργούσαις ἃ εἶχον μνήμην καὶ ἀνάμνησιν προστιθέναι ἐοίκασιν οἱ παλαιοί : ὥσθ̓ ἕτερον εἶδος μνήμης τοῦτο : διὸ καὶ χρόνος οὐ πρόσεστι τῇ οὕτως λεγομένῃ μνήμῃ . ἀλλ̓ ἴσως εὐχερῶς περὶ τούτων ἔχομεν καὶ οὐκ ἐξεταστικῶς . ἴσως γὰρ ἄν τις ἀπορήσειε , μήποτε οὐ τῆς ψυχῆς ᾖ ἐκείνης ἡ λεγομένη τοιαύτη ἀνάμνησις καὶ μνήμη , ἀλλὰ ἄλλης ἀμυδροτέρας , ἢ τοῦ συναμφοτέρου . εἴτε γὰρ ἄλλης , πότε ἢ πῶς λαμβανούσης ; εἴτε τοῦ ζῴου , πότε ἢ πῶς ; διὸ ζητητέον τί ἐστι τῶν ἐν ἡμῖν τὸ τὴν μνήμην ἴσχον , ὅπερ καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐζητοῦμεν : καὶ εἰ μὲν ἡ ψυχὴ ἡ μνημονεύουσα , τίς δύναμις ἢ τί μέρος , εἰ δὲ τὸ ζῷον , ὅπερ καὶ τὸ αἰσθανόμενον ἔδοξέ τισιν ὄν , τίς ὁ τρόπος , καὶ τί ποτε δεῖ φάναι τὸ ζῷον , καὶ ετι εἰ τὸ αὐτὸ τῶν αἰσθημάτων δεῖ τίθεσθαι ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ τῶν νοημάτων , ἢ ἄλλο τοῦ ἑτέρου .
Lemmas: περί δέ μνήμη , εἰ αὐτός ὁ ψυχή ὅδε ὁ τόπος ἐξέρχομαι μνημονεύω ὑπάρχω , ἤ ὁ μέν , ὁ δέ οὐ , καί πᾶς ἤ τις , καί εἰ μνημονεύω ἀεί , ἤ ἐπί τις χρόνος ὁ ἐγγύς ὁ ἄφοδος , ζητέω ὅμοιος ἄξιος . ἀλλά εἰ μέλλω ὀρθός περί οὗτος ὁ ζήτησις ποιέω , λαμβάνω τίς ποτέ ὁ μνημονεύω εἰμί . λέγω δέ οὐ , τίς μνήμη εἰμί , ἀλλά ἐν τίς συνίστημι φύω ὁ εἰμί . τίς μέν γάρ εἰμί μνήμη , λέγω ἐν ἄλλος καί πολλάκις θρυλέω , ὁ δέ μνημονεύω φύω ὅς τίς ποτέ εἰμί ἀκριβής λαμβάνω . εἰ δή εἰμί ὁ ὁ μνήμη ἐπίκτητος τις ἤ μάθημα ἤ πάθημα , οὔτε ὁ ἀπαθής ὁ εἰμί οὔτε ὁ ἐν χρόνος ἐγγίγνομαι ἄν ὁ μνημονεύω . μνήμη δή περί θεός οὐδέ περί ὁ εἰμί καί νόος τίθημι : οὐδείς γάρ εἰς αὐτός οὐδέ χρόνος , ἀλλά αἰών περί ὁ εἰμί , καί οὔτε ὁ πρότερος οὔτε ὁ ἐφεξῆς , ἀλλά εἰμί ἀεί ὡς ἔχω ἐν ὁ αὐτός οὐ δέχομαι παράλλαξις . ὁ δέ ἐν ὁ αὐτός καί ὅμοιος πῶς ἄν ἐν μνήμη γίγνομαι , οὐ ἔχω οὐδέ ἴσχω ἄλλος κατάστασις μετά ὅς ἔχω πρότερος , ἤ νόησις ἄλλος μετά ἄλλος , ἵνα ἐν ἄλλος μέν εἰμί , ἄλλος δέ μνημονεύω ὅς ἔχω πρότερος ; ἀλλά τίς κωλύω ὁ ἄλλος μεταβολή οἶδα οὐ μεταβάλλω αὐτός , οἷος κόσμος ὁ περίοδος ; ἤ ὅτι ἄλλος μέν πρότερος , ἄλλος δέ ὕστερον νόησις ἐπακολουθέω ὁ ὁ τρέπω μεταβολή , ὁ τε μνημονεύω παρά ὁ νοέω ἄλλος . ὁ δέ ἑαυτοῦ νόησις οὐ μνημονεύω λεκτέος : οὐ γάρ ἔρχομαι , ἵνα κατέχω μή ἀπέρχομαι : ἤ οὕτως γε ὁ οὐσία ἑαυτοῦ φοβέω μή ἀπέρχομαι ἀπό αὐτός . οὐ τοίνυν οὐδέ ψυχή φημί μνημονεύω ὁ αὐτός τρόπος οἷος λέγω ὁ μνημονεύω εἰμί ὅς ἔχω σύμφυτος , ἀλλά ἐπειδή ἐνταῦθα εἰμί , ἔχω καί μή ἐνεργέω κατά αὐτός καί μάλα ἐνταῦθα ἥκω : ὁ δέ καί ἐνεργέω ἤδη ὁ ἐνεργέω ὅς ἔχω μνήμη καί ἀνάμνησις προστίθημι ἔοικα ὁ παλαιός : ὥστε ἕτερος εἶδος μνήμη οὗτος : διό καί χρόνος οὐ πρόσειμι ὁ οὕτως λέγω μνήμη . ἀλλά ἴσως εὐχερής περί οὗτος ἔχω καί οὐ ἐξεταστικός . ἴσως γάρ ἄν τις ἀπορέω , μήποτε οὐ ὁ ψυχή εἰμί ἐκεῖνος ὁ λέγω τοιοῦτος ἀνάμνησις καί μνήμη , ἀλλά ἄλλος ἀμυδρός , ἤ ὁ συναμφότεροι . εἴτε γάρ ἄλλος , πότε ἤ πῶς λαμβάνω ; εἴτε ὁ ζῷον , πότε ἤ πῶς ; διό ζητέω τίς εἰμί ὁ ἐν ἐγώ ὁ ὁ μνήμη ἴσχω , ὅς καί ἐκ ἀρχή ζητέω : καί εἰ μέν ὁ ψυχή ὁ μνημονεύω , τίς δύναμις ἤ τίς μέρος , εἰ δέ ὁ ζῷον , ὅς καί ὁ αἰσθάνομαι δοκέω τις εἰμί , τίς ὁ τρόπος , καί τίς ποτέ δέω φημί ὁ ζῷον , καί ἔτι εἰ ὁ αὐτός ὁ αἴσθημα δέω τίθημι ἀντιλαμβάνω καί ὁ νόημα , ἤ ἄλλος ὁ ἕτερος .