plotinus.enneades 2.5.2
περὶ δὲ τῆς ὕλης σκεπτέον , εἰ ἕτερόν τι οὖσα ἐνεργείᾳ δυνάμει ἐστὶ πρὸς ἃ μορφοῦται , ἢ οὐδὲν ἐνεργείᾳ , καὶ ὅλως καὶ τὰ ἄλλα ἃ λέγομεν δυνάμει λαβόντα τὸ εἶδος καὶ μένοντα αὐτὰ ἐνεργείᾳ γίνεται , ἢ τὸ ἐνεργείᾳ κατὰ τοῦ ἀνδριάντος λεχθήσεται ἀντιτιθεμένου μόνον τοῦ ἐνεργείᾳ ἀνδριάντος πρὸς τὸν δυνάμει ἀνδριάντα , ἀλλ̓ οὐ τοῦ ἐνεργείᾳ κατηγορουμένου κατ̓ ἐκείνου , καθ̓ οὗ τὸ δυνάμει ἀνδριὰς ἐλέγετο . εἰ δὴ οὕτως , οὐ τὸ δυνάμει γίνεται ἐνεργείᾳ , ἀλλ̓ ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος πρότερον ἐγένετο τὸ ἐνεργείᾳ ὕστερον . καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ ἐνεργείᾳ ὂν τὸ συναμφότερον , οὐχ ἡ ὕλη : τὸ δὲ εἶδος τὸ ἐπ’ αὐτῇ . καὶ τοῦτο μέν , εἰ ἑτέρα γίγνοιτο οὐσία , οἷον ἐκ χαλκοῦ ἀνδριάς . ἄλλη γὰρ οὐσία ὡς τὸ συναμφότερον ὁ ἀνδριάς : ἐπὶ δὲ τῶν ὅλως οὐ μενόντων φανερόν , ὡς τὸ δυνάμει παντάπασιν ἕτερον ἦν : ἀλλ̓ ὅταν ὁ δυνάμει γραμματικὸς ἐνεργείᾳ γένηται , ἐνταῦθα τὸ δυνάμει πῶς οὐ καὶ ἐνεργείᾳ τὸ αὐτό ; ὁ γὰρ δυνάμει Σωκράτης ὁ αὐτὸς καὶ ἐνεργείᾳ σοφός . ἆρα οὖν καὶ ὁ ἀνεπιστήμων ἐπιστήμων ; δυνάμει γὰρ ἦν ἐπιστήμων . ἢ ὁ κατὰ συμβεβηκὸς ἀμαθὴς ἐπιστήμων ; οὐ γὰρ ᾗ ἀμαθὴς δυνάμει ἐπιστήμων , ἀλλὰ συμβεβήκει αὐτῷ ἀμαθεῖ εἶναι , ἡ δὲ ψυχὴ καθ̓ ἑαυτὴν ἐπιτηδείως ἔχουσα τὸ δυνάμει ἦν ᾗπερ καὶ ἐπιστήμων . ἔτι οὖν σώζει τὸ δυνάμει καὶ δυνάμει γραμματικὸς ἤδη γραμματικὸς ὤν . ἢ οὐδὲν κωλύει καὶ ἄλλον τρόπον : ἐκεῖ μὲν δυνάμει μόνον , ἐνταῦθα δὲ τῆς δυνάμεως ἐχούσης τὸ εἶδος . εἰ οὖν ἐστι τὸ μὲν δυνάμει τὸ ὑποκείμενον , τὸ δ̓ ἐνεργείᾳ τὸ συναμφότερον , ὁ ἀνδριάς , τὸ εἶδος τὸ ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ τί ἂν λέγοιτο ; ἢ οὐκ ἄτοπον τὴν ἐνέργειαν , καθ̓ ἣν ἐνεργείᾳ ἐστὶ καὶ οὐ μόνον δυνάμει , τὴν μορφὴν καὶ τὸ εἶδος λέγειν , οὐχ ἁπλῶς ἐνέργειαν , ἀλλὰ τοῦδε ἐνέργειαν : ἐπεὶ καὶ ἄλλην ἐνέργειαν τάχα κυριώτερον ἂν λέγοιμεν , τὴν ἀντίθετον τῇ δυνάμει τῇ ἐπαγούσῃ ἐνέργειαν . τὸ μὲν γὰρ δυνάμει τὸ ἐνεργείᾳ ἔχει παῤ ἄλλου , τῇ δὲ δυνάμει ὃ δύναται παῤ αὐτῆς ἡ ἐνέργεια : οἷον ἕξις καὶ ἡ κατ̓ αὐτὴν λεγομένη ἐνέργεια , ἀνδρεία καὶ τὸ ἀνδρίζεσθαι . ταῦτα μὲν μὲν οὖν οὕτως .
Lemmas: περί δέ ὁ ὕλη σκοπέω , εἰ ἕτερος τις εἰμί ἐνέργεια δύναμις εἰμί πρός ὅς μορφόω , ἤ οὐδείς ἐνέργεια , καί ὅλος καί ὁ ἄλλος ὅς λέγω δύναμις λαμβάνω ὁ εἶδος καί μένω αὐτός ἐνέργεια γίγνομαι , ἤ ὁ ἐνέργεια κατά ὁ ἀνδριάς λέγω ἀντιτίθημι μόνος ὁ ἐνέργεια ἀνδριάς πρός ὁ δύναμις ἀνδριάς , ἀλλά οὐ ὁ ἐνέργεια κατηγορέω κατά ἐκεῖνος , κατά ὅς ὁ δύναμις ἀνδριάς λέγω . εἰ δή οὕτως , οὐ ὁ δύναμις γίγνομαι ἐνέργεια , ἀλλά ἐκ ὁ δύναμις εἰμί πρότερος γίγνομαι ὁ ἐνέργεια ὕστερον . καί γάρ αὐτός ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ συναμφότεροι , οὐ ὁ ὕλη : ὁ δέ εἶδος ὁ ἐπί αὐτός . καί οὗτος μέν , εἰ ἕτερος γίγνομαι οὐσία , οἷος ἐκ χαλκός ἀνδριάς . ἄλλος γάρ οὐσία ὡς ὁ συναμφότεροι ὁ ἀνδριάς : ἐπί δέ ὁ ὅλος οὐ μένω φανερός , ὡς ὁ δύναμις παντάπασι ἕτερος εἰμί : ἀλλά ὅταν ὁ δύναμις γραμματικός ἐνέργεια γίγνομαι , ἐνταῦθα ὁ δύναμις πῶς οὐ καί ἐνέργεια ὁ αὐτός ; ὁ γάρ δύναμις Σωκράτης ὁ αὐτός καί ἐνέργεια σοφός . ἆρα οὖν καί ὁ ἀνεπιστήμων ἐπιστήμων ; δύναμις γάρ εἰμί ἐπιστήμων . ἤ ὁ κατά συμβαίνω ἀμαθής ἐπιστήμων ; οὐ γάρ ὅς ἀμαθής δύναμις ἐπιστήμων , ἀλλά συμβαίνω αὐτός ἀμαθής εἰμί , ὁ δέ ψυχή κατά ἑαυτοῦ ἐπιτήδειος ἔχω ὁ δύναμις εἰμί ᾗ καί ἐπιστήμων . ἔτι οὖν σῴζω ὁ δύναμις καί δύναμις γραμματικός ἤδη γραμματικός εἰμί . ἤ οὐδείς κωλύω καί ἄλλος τρόπος : ἐκεῖ μέν δύναμις μόνος , ἐνταῦθα δέ ὁ δύναμις ἔχω ὁ εἶδος . εἰ οὖν εἰμί ὁ μέν δύναμις ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ ἐνέργεια ὁ συναμφότεροι , ὁ ἀνδριάς , ὁ εἶδος ὁ ἐπί ὁ χαλκός τίς ἄν λέγω ; ἤ οὐ ἄτοπος ὁ ἐνέργεια , κατά ὅς ἐνέργεια εἰμί καί οὐ μόνος δύναμις , ὁ μορφή καί ὁ εἶδος λέγω , οὐ ἁπλῶς ἐνέργεια , ἀλλά ὅδε ἐνέργεια : ἐπεί καί ἄλλος ἐνέργεια τάχα κύριος ἄν λέγω , ὁ ἀντίθετος ὁ δύναμις ὁ ἐπάγω ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ δύναμις ὁ ἐνέργεια ἔχω παρά ἄλλος , ὁ δέ δύναμις ὅς δύναμαι παρά αὐτός ὁ ἐνέργεια : οἷος ἕξις καί ὁ κατά αὐτός λέγω ἐνέργεια , ἀνδρεία καί ὁ ἀνδρίζω . οὗτος μέν μέν οὖν οὕτως .