plotinus.enneades 2.4.10
τί οὖν νοήσω ἀμέγεθες ἐν ὕλῃ ; τί δὲ νοήσεις ἄποιον ὁπωσοῦν ; καὶ τίς ἡ νόησις καὶ τῆς διανοίας ἡ ἐπιβολή ; ἢ ἀοριστία : εἰ γὰρ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον , καὶ τῷ ἀορίστῳ τὸ ἀόριστον . λόγος μὲν οὖν γένοιτο ἂν περὶ τοῦ ἀορίστου ὡρισμένος , ἡ δὲ πρὸς αὐτὸ ἐπιβολὴ ἀόριστος . εἰ δ̓ ἕκαστον λόγῳ καὶ νοήσει γινώσκεται — ἐνταῦθα δὲ ὁ μὲν λόγος λέγει , ἃ δὴ λέγει περὶ αὐτῆς , ἡ δὲ βουλομένη εἶναι νόησις οὐ νόησις , ἀλλ̓ οἷον ἄνοια μᾶλλον — νόθον ἂν εἴη τὸ φάντασμα αὐτῆς καὶ οὐ γνήσιον , ἐκ θατέρου οὐκ ἀληθοῦς καὶ μετὰ τοῦ θατέρου λόγου συγκείμενον . καὶ τάχα εἰς τοῦτο βλέπων ὁ Πλάτων νόθῳ λογισμῷ εἶπε ληπτὴν εἶναι . τίς οὖν ἡ ἀοριστία τῆς ψυχῆς ; ἆρα παντελὴς ἄγνοια ὡς ἀπουσία ; ἢ ἐν καταφάσει τινὶ τὸ ἀόριστον , καὶ οἷον ὀφθαλμῷ τὸ σκότος ὕλη ὂν παντὸς ἀοράτου χρώματος , οὕτως οὖν καὶ ψυχὴ ἀφελοῦσα ὅσα ἐπὶ τοῖς αἰσθητοῖς οἷον φῶς τὸ λοιπὸν οὐκέτι ἔχουσα ὁρίσαι ὁμοιοῦται τῇ ὄψει τῇ ἐν σκότῳ ταὐτόν πως γινομένῃ τότε τῷ ὃ οἷον ὁρᾷ . ἆῤ οὖν ὁρᾷ ; ἢ οὕτως ὡς ἀσχημοσύνην καὶ ὡς ἄχροιαν καὶ ὡς ἀλαμπὲς καὶ προσέτι δὲ ὡς οὐκ ἔχον μέγεθος : εἰ δὲ μή , εἰδοποιήσει ἤδη . ὅταν οὖν μηδὲν νοῇ , οὐ ταὐτὸ τοῦτο περὶ ψυχὴν πάθος ; ἢ οὔ , ἀλλ̓ ὅταν μὲν μηδὲν , λέγει μηδέν , μᾶλλον δὲ πάσχει οὐδέν : ὅταν δὲ τὴν ὕλην , οὕτω πάσχει πάθος οἷον τύπον τοῦ ἀμόρφου : ἐπεὶ καὶ ὅταν τὰ μεμορφωμένα καὶ τὰ μεμεγεθυσμένα νοῇ , ὡς σύνθετα νοεῖ : ὡς γὰρ κεχρωσμένα καὶ ὅλως πεποιωμένα . τὸ ὅλον οὖν νοεῖ καὶ τὸ συνάμφω : καὶ ἐναργὴς μὲν ἡ νόησις ἢ ἡ αἴσθησις τῶν ἐπόντων , ἀμυδρὰ δὲ ἡ τοῦ ὑποκειμένου , τοῦ ἀμόρφου : οὐ γὰρ εἶδος . ὃ οὖν ἐν τῷ ὅλῳ καὶ συνθέτῳ λαμβάνει μετὰ τῶν ἐπόντων ἀναλύσασα ἐκεῖνα καὶ χωρίσασα , ὃ καταλείπει ὁ λόγος , τοῦτο νοεῖ ἀμυδρῶς ἀμυδρὸν καὶ σκοτεινῶς σκοτεινὸν καὶ νοεῖ οὐ νοοῦσα . καὶ ἐπειδὴ οὐκ ἔμεινεν οὐδ̓ αὐτὴ ἡ ὕλη ἄμορφος , ἀλλ̓ ἐν τοῖς πράγμασίν ἐστι μεμορφωμένη , καὶ ἡ ψυχὴ εὐθέως ἐπέβαλε τὸ εἶδος τῶν πραγμάτων αὐτῇ ἀλγοῦσα τῷ ἀορίστῳ , οἷον φόβῳ τοῦ ἔξω τῶν ὄντων εἶναι καὶ οὐκ ἀνεχομένη ἐν τῷ μὴ ὄντι ἐπιπολὺ ἑστάναι .
Lemmas: τίς οὖν νοέω ἀμεγέθης ἐν ὕλη ; τίς δέ νοέω ἄποιος ὁπωσοῦν ; καί τίς ὁ νόησις καί ὁ διάνοια ὁ ἐπιβολή ; ἤ ἀοριστία : εἰ γάρ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , καί ὁ ἀόριστος ὁ ἀόριστος . λόγος μέν οὖν γίγνομαι ἄν περί ὁ ἀόριστος ὁρίζω , ὁ δέ πρός αὐτός ἐπιβολή ἀόριστος . εἰ δέ ἕκαστος λόγος καί νόησις γιγνώσκω — ἐνταῦθα δέ ὁ μέν λόγος λέγω , ὅς δή λέγω περί αὐτός , ὁ δέ βούλομαι εἰμί νόησις οὐ νόησις , ἀλλά οἷος ἄνοια μάλα — νόθος ἄν εἰμί ὁ φάντασμα αὐτός καί οὐ γνήσιος , ἐκ ἕτερος οὐ ἀληθής καί μετά ὁ ἕτερος λόγος σύγκειμαι . καί τάχα εἰς οὗτος βλέπω ὁ Πλάτων νόθος λογισμός λέγω ληπτός εἰμί . τίς οὖν ὁ ἀοριστία ὁ ψυχή ; ἆρα παντελής ἄγνοια ὡς ἀπουσία ; ἤ ἐν κατάφασις τις ὁ ἀόριστος , καί οἷος ὀφθαλμός ὁ σκότος ὕλη εἰμί πᾶς ἀόρατος χρῶμα , οὕτως οὖν καί ψυχή ἀφαιρέω ὅσος ἐπί ὁ αἰσθητός οἷος φάος ὁ λοιπός οὐκέτι ἔχω ὁρίζω ὁμοιόω ὁ ὄψις ὁ ἐν σκότος αὐτός πως γίγνομαι τότε ὁ ὅς οἷος ὁράω . ἆρα οὖν ὁράω ; ἤ οὕτως ὡς ἀσχημοσύνη καί ὡς ἄχροια καί ὡς ἀλαμπής καί προσέτι δέ ὡς οὐ ἔχω μέγεθος : εἰ δέ μή , εἰδοποιέω ἤδη . ὅταν οὖν μηδείς νοέω , οὐ αὐτός οὗτος περί ψυχή πάθος ; ἤ οὐ , ἀλλά ὅταν μέν μηδείς , λέγω μηδείς , μάλα δέ πάσχω οὐδείς : ὅταν δέ ὁ ὕλη , οὕτως πάσχω πάθος οἷος τύπος ὁ ἄμορφος : ἐπεί καί ὅταν ὁ μορφόω καί ὁ μεγεθύνω νοέω , ὡς σύνθετος νοέω : ὡς γάρ χρώζω καί ὅλος ποιόω . ὁ ὅλος οὖν νοέω καί ὁ συνάμφω : καί ἐναργής μέν ὁ νόησις ἤ ὁ αἴσθησις ὁ ἔπειμι , ἀμυδρός δέ ὁ ὁ ὑπόκειμαι , ὁ ἄμορφος : οὐ γάρ εἶδος . ὅς οὖν ἐν ὁ ὅλος καί σύνθετος λαμβάνω μετά ὁ ἔπειμι ἀναλύω ἐκεῖνος καί χωρίζω , ὅς καταλείπω ὁ λόγος , οὗτος νοέω ἀμυδρός ἀμυδρός καί σκοτεινός σκοτεινός καί νοέω οὐ νοέω . καί ἐπειδή οὐ μένω οὐδέ αὐτός ὁ ὕλη ἄμορφος , ἀλλά ἐν ὁ πρᾶγμα εἰμί μορφόω , καί ὁ ψυχή εὐθύς ἐπιβάλλω ὁ εἶδος ὁ πρᾶγμα αὐτός ἀλγέω ὁ ἀόριστος , οἷος φόβος ὁ ἔξω ὁ εἰμί εἰμί καί οὐ ἀνέχω ἐν ὁ μή εἰμί ἐπιπολύ ἵστημι .