plotinus.enneades 3.6.1
Τὰς αἰσθήσεις οὐ πάθη λέγοντες εἶναι , ἐνεργείας δὲ περὶ τὰ παθήματα καὶ κρίσεις , τῶν μὲν παθῶν περὶ ἄλλο γινομένων , οἷον τὸ σῶμα φέρε τὸ τοιόνδε , τῆς δὲ κρίσεως περὶ τὴν ψυχὴν οὐ πάθους οὔσης — ἄλλην γὰρ αὖ ἔδει κρίσιν γίνεσθαι καὶ ἐπαναβαίνειν ἀεὶ εἰς ἄπειρον — εἴχομεν οὐδὲν ἧττον καὶ ἐνταῦθα ἀπορίαν , εἰ ἡ κρίσις ᾗ κρίσις οὐδὲν ἔχει τοῦ κρινομένου . ἤ , εἰ τύπον ἔχοι , πέπονθεν . ἦν δ̓ ὅμως λέγειν καὶ περὶ τῶν καλουμένων τυπώσεων , ὡς ὁ τρόπος ὅλως ἕτερος ἢ ὡς ὑπείληπται , ὁποῖος καὶ ἐπὶ τῶν νοήσεων ἐνεργειῶν καὶ τούτων οὐσῶν γινώσκειν ἄνευ τοῦ παθεῖν τι δυναμένων : καὶ ὅλως ὁ λόγος ἡμῖν καὶ τὸ βούλημα μὴ ὑποβαλεῖν τροπαῖς καὶ ἀλλοιώσεσι τὴν ψυχὴν τοιαύταις , ὁποῖαι αἱ θερμάνσεις καὶ ψύξεις σωμάτων . καὶ τὸ παθητικὸν δὲ λεγόμενον αὐτῆς ἔδει ἰδεῖν καὶ ἐπισκέψασθαι , πότερα καὶ τοῦτο ἄτρεπτον δώσομεν , ἢ τούτῳ μόνῳ τὸ πάσχειν συγχωρήσομεν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὕστερον , περὶ δὲ τῶν προτέρων τὰς ἀπορίας ἐπισκεπτέον . πῶς γὰρ ἄτρεπτον καὶ τὸ πρὸ τοῦ παθητικοῦ καὶ τὸ πρὸ αἰσθήσεως καὶ ὅλως ψυχῆς ὁτιοῦν κακίας περὶ αὐτὴν ἐγγινομένης καὶ δοξῶν ψευδῶν καὶ ἀγνοίας ; οἰκειώσεις δὲ καὶ ἀλλοτριώσεις ἡδομένης καὶ λυπουμένης , ὀργιζομένης , φθονούσης , ζηλούσης , ἐπιθυμούσης , ὅλως οὐδαμῇ ἡσυχίαν ἀγούσης , ἀλλ̓ ἐφ̓ ἑκάστῳ τῶν προσπιπτόντων κινουμένης καὶ μεταβαλλούσης . ἀλλ̓ εἰ μὲν σῶμά ἐστιν ἡ ψυχὴ καὶ μέγεθος ἔχει , οὐ ῥᾴδιον , μᾶλλον δὲ ὅλως ἀδύνατον , ἀπαθῆ αὐτὴν καὶ ἄτρεπτον δεικνύναι ἐν ὁτῳοῦν τῶν λεγομένων γίνεσθαι περὶ αὐτήν : εἰ δέ ἐστιν οὐσία ἀμεγέθης καὶ δεῖ καὶ τὸ ἄφθαρτον αὐτῇ παρεῖναι , εὐλαβητέον αὐτῇ πάθη διδόναι τοιαῦτα , μὴ καὶ λάθωμεν αὐτὴν φθαρτὴν εἶναι διδόντες . καὶ δὴ εἴτε ἀριθμὸς εἴτε λόγος , ὥς φαμεν , ἡ οὐσία αὐτῆς , πῶς ἂν πάθος ἐγγένοιτο ἐν ἀριθμῷ ἢ λόγῳ ; ἀλλὰ μᾶλλον λόγους ἀλόγους καὶ ἀπαθῆ πάθη δεῖ ἐπιγίγνεσθαι αὐτῇ οἴεσθαι , καὶ ταῦτα ἀπὸ τῶν σωμάτων μετενηνεγμένα ἀντικειμένως ληπτέον ἕκαστα καὶ κατ̓ ἀναλογίαν , καὶ ἔχουσαν οὐκ ἔχειν καὶ πάσχουσαν οὐ πάσχειν . καὶ ὅστις ὁ τρόπος τῶν τοιούτων , ἐπισκεπτέον .
Lemmas: ὁ αἴσθησις οὐ πάθος λέγω εἰμί , ἐνέργεια δέ περί ὁ πάθημα καί κρίσις , ὁ μέν πάθος περί ἄλλος γίγνομαι , οἷος ὁ σῶμα φέρω ὁ τοιόσδε , ὁ δέ κρίσις περί ὁ ψυχή οὐ πάθος εἰμί — ἄλλος γάρ αὖ δέω κρίσις γίγνομαι καί ἐπαναβαίνω ἀεί εἰς ἄπειρος — ἔχω οὐδείς ἥσσων καί ἐνταῦθα ἀπορία , εἰ ὁ κρίσις ᾗ κρίσις οὐδείς ἔχω ὁ κρίνω . ἤ , εἰ τύπος ἔχω , πάσχω . εἰμί δέ ὅμως λέγω καί περί ὁ καλέω τύπωσις , ὡς ὁ τρόπος ὅλος ἕτερος ἤ ὡς ὑπολαμβάνω , ὁποῖος καί ἐπί ὁ νόησις ἐνέργεια καί οὗτος εἰμί γιγνώσκω ἄνευ ὁ πάσχω τις δύναμαι : καί ὅλος ὁ λόγος ἐγώ καί ὁ βούλημα μή ὑποβάλλω τροπή καί ἀλλοίωσις ὁ ψυχή τοιοῦτος , ὁποῖος ὁ θέρμανσις καί ψῦξις σῶμα . καί ὁ παθητικός δέ λέγω αὐτός δέω ὁράω καί ἐπισκοπέω , πότερος καί οὗτος ἄτρεπτος δίδωμι , ἤ οὗτος μόνος ὁ πάσχω συγχωρέω . ἀλλά οὗτος μέν ὕστερον , περί δέ ὁ πρότερος ὁ ἀπορία ἐπισκοπέω . πῶς γάρ ἄτρεπτος καί ὁ πρό ὁ παθητικός καί ὁ πρό αἴσθησις καί ὅλος ψυχή ὁστισοῦν κακία περί αὐτός ἐγγίγνομαι καί δόξα ψευδής καί ἄγνοια ; οἰκείωσις δέ καί ἀλλοτρίωσις ἥδομαι καί λυπέω , ὀργίζω , φθονέω , ζηλέω , ἐπιθυμέω , ὅλος οὐδαμῇ ἡσυχία ἄγω , ἀλλά ἐπί ἕκαστος ὁ προσπίπτω κινέω καί μεταβάλλω . ἀλλά εἰ μέν σῶμα εἰμί ὁ ψυχή καί μέγεθος ἔχω , οὐ ῥᾴδιος , μάλα δέ ὅλος ἀδύνατος , ἀπαθής αὐτός καί ἄτρεπτος δείκνυμι ἐν ὅστις ὁ λέγω γίγνομαι περί αὐτός : εἰ δέ εἰμί οὐσία ἀμεγέθης καί δέω καί ὁ ἄφθαρτος αὐτός πάρειμι , εὐλαβέομαι αὐτός πάθος δίδωμι τοιοῦτος , μή καί λανθάνω αὐτός φθαρτός εἰμί δίδωμι . καί δή εἴτε ἀριθμός εἴτε λόγος , ὡς φημί , ὁ οὐσία αὐτός , πῶς ἄν πάθος ἐγγίγνομαι ἐν ἀριθμός ἤ λόγος ; ἀλλά μάλα λόγος ἄλογος καί ἀπαθής πάθος δέω ἐπιγίγνομαι αὐτός οἴομαι , καί οὗτος ἀπό ὁ σῶμα μεταφέρω ἀντίκειμαι λαμβάνω ἕκαστος καί κατά ἀναλογία , καί ἔχω οὐ ἔχω καί πάσχω οὐ πάσχω . καί ὅστις ὁ τρόπος ὁ τοιοῦτος , ἐπισκοπέω .