plotinus.enneades 4.5.4
ἀλλὰ τὸ συναφὲς τῆς ὄψεως φῶς πρὸς τὸ περὶ τὴν ὄψιν καὶ μέχρι τοῦ αἰσθητοῦ πῶς ; ἢ πρῶτον μὲν τοῦ μεταξὺ ἀέρος οὐ δεῖται , εἰ μὴ ἄρα τὸ φῶς οὐκ ἂν ἀέρος ἄνευ λέγοιτο — οὕτω δὲ τοῦτο μεταξὺ κατὰ συμβεβηκός — αὐτὸ δὲ ἂν εἴη μεταξὺ οὐ πάσχον , οὐδ̓ ὅλως πάθους ἐνταῦθα δεῖ , ἀλλ̓ ὅμως τοῦ μεταξύ : εἰ δὲ τὸ φῶς οὐ σῶμα , οὐ σώματος . καὶ δὴ οὐ πρὸς τὸ ὁρᾶν ἁπλῶς δέοιτο ἂν τοῦ φωτὸς τοῦ ἀλλοτρίου καὶ μεταξὺ ἡ ὄψις , ἀλλὰ πρὸς τὸ πόρρω ὁρᾶν . τὸ μὲν οὖν εἰ τὸ φῶς γένοιτο ἄνευ τοῦ ἀέρος , ὕστερον : νῦν δὲ ἐκεῖνο σκεπτέον . εἰ μὲν γὰρ τὸ φῶς τοῦτο τὸ συναφὲς ἔμψυχον γίνεται , καὶ ἡ ψυχὴ δἰ αὐτοῦ φερομένη καὶ ἐν αὐτῷ γιγνομένη , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ἔνδον , ἐν τῷ ἀντιλαμβάνεσθαι δήπουθεν , ὅπερ ἐστὶν ὁρᾶν , οὐδὲν ἂν δέοιτο τοῦ μεταξὺ φωτός , ἀλλ̓ ἁφῇ ἔσται ἐοικὸς τὸ ὁρᾶν , τῆς ὁρατικῆς δυνάμεως ἐν φωτὶ ἀντιλαμβανομένης πάσχοντος οὐδὲν τοῦ μεταξύ , ἀλλὰ γίνεται τῆς ὄψεως φορὰ ἐκεῖ . οὗ δὴ ζητητέον , πότερα τῷ διάστημά τι εἶναι ἐκεῖ δεῖ πορευθῆναι τὴν ὄψιν ἢ τῷ σῶμά τι εἶναι ἐν τῷ διαστήματι . καὶ εἰ μὲν τῷ σῶμα ἐν τῷ διαστήματι εἶναι , τὸ διεῖργον εἰ ἀφαιρεθείη τοῦτο , ὄψεται : εἰ δ̓ ὅτι διάστημα ἁπλῶς , ἀργὴν δεῖ ὑποθέσθαι τὴν τοῦ ὁρατοῦ φύσιν καὶ οὐδὲν δρῶσαν ὅλως . ἀλλ̓ οὐχ οἷόν τε : οὐ γὰρ μόνον ἡ ἁφὴ ὅτι ἐγγύς τι λέγει καὶ ἅπτεται , ἀλλὰ τὰς τοῦ ἁπτοῦ πάσχουσα ἀπαγγέλλει διαφοράς , καὶ εἰ μὴ διείργοι τι , κἂν τοῦ πόρρω ᾔσθετο . ἅμα γὰρ ὁ ἀὴρ ὁ μεταξὺ καὶ ἡμεῖς πυρὸς αἰσθανόμεθα οὐκ ἀναμείναντες θερμανθῆναι ἐκεῖνον . μᾶλλον γοῦν τὸ σῶμα θερμαίνεται τὸ στερεὸν ἢ ὁ ἀήρ : ὥστε δἰ αὐτοῦ μᾶλλον , ἀλλ̓ οὐ δἰ αὐτόν . εἰ οὖν ἔχει δύναμιν εἰς τὸ δρᾶν , τὸ δὲ εἰς τὸ πάσχειν καὶ ὁπωσοῦν , διὰ τί ἄλλου δεῖται μέσου εἰς ὃ δύναται πρὸς τὸ ποιῆσαι ; τοῦτο γὰρ ἐμποδίου ἐστὶ δεῖσθαι . ἐπεὶ καὶ ὅταν τὸ φῶς προσίῃ τὸ τοῦ ἡλίου , οὐ πρότερον δεῖ τὸν ἀέρα εἶτα καὶ ἡμᾶς , ἀλλ̓ ἅμα , καὶ πρὶν ἐγγὺς τῆς ὄψεως γενέσθαι πολλάκις ὄντος ἀλλαχοῦ , ὡς μὴ παθόντος τοῦ ἀέρος ἡμᾶς ὁρᾶν , μεταξὺ ὄντος τοῦ μὴ πεπονθότος καὶ τοῦ φωτὸς μήπω ἐληλυθότος , πρὸς ὃ δεῖ τὴν ὄψιν συνάψαι . ἐπεὶ καὶ τὸ τῆς νυκτὸς ὁρᾶν τὰ ἄστρα ἢ ὅλως πῦρ χαλεπὸν ταύτῃ τῇ ὑποθέσει ἀπευθῦναι . εἰ δὲ μένει μὲν ἡ ψυχὴ ἐφ̓ ἑαυτῆς , φωτὸς δὲ δεῖται ὥσπερ βακτηρίας πρὸς τὸ φθάσαι , ἔδει τὴν ἀντίληψιν βίαιον καὶ ἀντερείδοντος εἶναι καὶ τεταμένου τοῦ φωτός , καὶ τὸ αἰσθητόν , ᾗ χρῶμα , ἀντιτυποῦν καὶ αὐτὸ εἶναι : οὕτω γὰρ διὰ μέσου αἱ ἁφαί . εἶτα καὶ πρότερον ἐγγὺς γέγονε μηδενὸς μεταξὺ ὄντος τότε : οὕτω γὰρ ὕστερον τὸ διὰ μέσου ἅπτεσθαι ποιεῖ τὴν γνῶσιν , οἷον τῇ μνήμῃ καὶ ἔτι μᾶλλον συλλογισμῷ : νῦν δὲ οὐχ οὕτως . ἀλλ̓ εἰ παθεῖν δεῖ τὸ πρὸς τὸ αἰσθητὸν φῶς , εἶτα διαδοῦναι μέχρις ὄψεως , ἡ αὐτὴ γίνεται ὑπόθεσις τῇ ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ τὸ μεταξὺ πρότερον τρεπούσῃ , πρὸς ἣν ἤδη καὶ ἐν ἄλλοις ἠπόρηται .
Lemmas: ἀλλά ὁ συναφής ὁ ὄψις φάος πρός ὁ περί ὁ ὄψις καί μέχρι ὁ αἰσθητός πῶς ; ἤ πρῶτος μέν ὁ μεταξύ ἀήρ οὐ δέω , εἰ μή ἄρα ὁ φάος οὐ ἄν ἀήρ ἄνευ λέγω — οὕτως δέ οὗτος μεταξύ κατά συμβαίνω — αὐτός δέ ἄν εἰμί μεταξύ οὐ πάσχω , οὐδέ ὅλος πάθος ἐνταῦθα δέω , ἀλλά ὅμως ὁ μεταξύ : εἰ δέ ὁ φάος οὐ σῶμα , οὐ σῶμα . καί δή οὐ πρός ὁ ὁράω ἁπλῶς δέω ἄν ὁ φώς ὁ ἀλλότριος καί μεταξύ ὁ ὄψις , ἀλλά πρός ὁ πρόσω ὁράω . ὁ μέν οὖν εἰ ὁ φάος γίγνομαι ἄνευ ὁ ἀήρ , ὕστερον : νῦν δέ ἐκεῖνος σκοπέω . εἰ μέν γάρ ὁ φάος οὗτος ὁ συναφής ἔμψυχος γίγνομαι , καί ὁ ψυχή διά αὐτός φέρω καί ἐν αὐτός γίγνομαι , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἔνδον , ἐν ὁ ἀντιλαμβάνω δήπουθεν , ὅς εἰμί ὁράω , οὐδείς ἄν δέω ὁ μεταξύ φώς , ἀλλά ἁφή εἰμί ἔοικα ὁ ὁράω , ὁ ὁρατικός δύναμις ἐν φώς ἀντιλαμβάνω πάσχω οὐδείς ὁ μεταξύ , ἀλλά γίγνομαι ὁ ὄψις φορά ἐκεῖ . ὅς δή ζητέω , πότερος ὁ διάστημα τις εἰμί ἐκεῖ δέω πορεύω ὁ ὄψις ἤ ὁ σῶμα τις εἰμί ἐν ὁ διάστημα . καί εἰ μέν ὁ σῶμα ἐν ὁ διάστημα εἰμί , ὁ διείργω εἰ ἀφαιρέω οὗτος , ὁράω : εἰ δέ ὅτι διάστημα ἁπλῶς , ἀργός δέω ὑποτίθημι ὁ ὁ ὁρατός φύσις καί οὐδείς δράω ὅλος . ἀλλά οὐ οἷος τε : οὐ γάρ μόνος ὁ ἁφή ὅτι ἐγγύς τις λέγω καί ἅπτω , ἀλλά ὁ ὁ ἁπτός πάσχω ἀπαγγέλλω διαφορά , καί εἰ μή διείργω τις , ἄν ὁ πρόσω αἰσθάνομαι . ἅμα γάρ ὁ ἀήρ ὁ μεταξύ καί ἐγώ πῦρ αἰσθάνομαι οὐ ἀναμένω θερμαίνω ἐκεῖνος . μάλα γοῦν ὁ σῶμα θερμαίνω ὁ στερεός ἤ ὁ ἀήρ : ὥστε διά αὐτός μάλα , ἀλλά οὐ διά αὐτός . εἰ οὖν ἔχω δύναμις εἰς ὁ δράω , ὁ δέ εἰς ὁ πάσχω καί ὁπωσοῦν , διά τίς ἄλλος δέω μέσος εἰς ὅς δύναμαι πρός ὁ ποιέω ; οὗτος γάρ ἐμπόδιος εἰμί δέω . ἐπεί καί ὅταν ὁ φάος προσέρχομαι ὁ ὁ ἥλιος , οὐ πρότερος δέω ὁ ἀήρ εἶτα καί ἐγώ , ἀλλά ἅμα , καί πρίν ἐγγύς ὁ ὄψις γίγνομαι πολλάκις εἰμί ἀλλαχοῦ , ὡς μή πάσχω ὁ ἀήρ ἐγώ ὁράω , μεταξύ εἰμί ὁ μή πάσχω καί ὁ φώς μήπω ἔρχομαι , πρός ὅς δέω ὁ ὄψις συνάπτω . ἐπεί καί ὁ ὁ νύξ ὁράω ὁ ἄστρον ἤ ὅλος πῦρ χαλεπός οὗτος ὁ ὑπόθεσις ἀπευθύνω . εἰ δέ μένω μέν ὁ ψυχή ἐπί ἑαυτοῦ , φώς δέ δέω ὥσπερ βακτηρία πρός ὁ φθάνω , δέω ὁ ἀντίληψις βίαιος καί ἀντερείδω εἰμί καί τείνω ὁ φώς , καί ὁ αἰσθητός , ᾗ χρῶμα , ἀντιτυπέω καί αὐτός εἰμί : οὕτως γάρ διά μέσος ὁ ἁφή . εἶτα καί πρότερος ἐγγύς γίγνομαι μηδείς μεταξύ εἰμί τότε : οὕτως γάρ ὕστερον ὁ διά μέσος ἅπτω ποιέω ὁ γνῶσις , οἷος ὁ μνήμη καί ἔτι μάλα συλλογισμός : νῦν δέ οὐ οὕτως . ἀλλά εἰ πάσχω δέω ὁ πρός ὁ αἰσθητός φάος , εἶτα διαδίδωμι μέχρι ὄψις , ὁ αὐτός γίγνομαι ὑπόθεσις ὁ ὑπό ὁ αἰσθητός ὁ μεταξύ πρότερος τρέπω , πρός ὅς ἤδη καί ἐν ἄλλος ἀπορέω .