plotinus.enneades 3.8.5
ἀλλὰ περὶ μὲν φύσεως εἰπόντες ὃν τρόπον θεωρία ἡ γέννησις , ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν πρὸ ταύτης ἐλθόντες λέγωμεν , ὡς ἡ ταύτης θεωρία καὶ τὸ φιλομαθὲς καὶ τὸ ζητητικὸν καὶ ἡ ἐξ ὧν ἐγνώκει ὠδὶς καὶ τὸ πλῆρες πεποίηκεν αὐτὴν θεώρημα πᾶν γενομένην ἄλλο θεώρημα ποιῆσαι : οἷον ἡ τέχνη ποιεῖ , ὅταν ἑκάστη πλήρης ᾖ , ἄλλην οἵαν μικρὰν τέχνην ἐν παιδίῳ ἴνδαλμα ἔχοντι ἁπάντων : ἄλλως μέντοι ταῦτα ὥσπερ ἀμυδρὰ καὶ οὐ δυνάμενα βοηθεῖν ἑαυτοῖς θεάματα καὶ θεωρήματα . τὸ πρῶτον οὖν αὐτῆς ἄνω πρὸς τοῦ ἄνω ἀεὶ πληρούμενον καὶ ἐλλαμπόμενον μένει ἐκεῖ , τὸ δὲ τῇ τοῦ μεταλαβόντος πρώτῃ μεταλήψει μεταλαμβάνον πρόεισιν ἀεὶ ζωὴ ἐκ ζωῆς : ἐνέργεια γὰρ πανταχοῦ φθάνει καὶ οὐκ ἔστιν ὅτου ἀποστατεῖ . προιοῦσα μέντοι ἐᾷ τὸ ἑαυτῆς πρόσθεν μέρος οὗ καταλέλοιπε μένειν : ἀπολιποῦσα γὰρ τὸ πρόσθεν οὐκέτι ἔσται πανταχοῦ , ἀλλ̓ ἐν ᾧ τελευτᾷ μόνον . οὐκ ἴσον δὲ τὸ προιὸν τῷ μείναντι . εἰ οὖν πανταχοῦ δεῖ γίνεσθαι καὶ μὴ εἶναι ὅπου μὴ τὴν ἐνέργειαν τὴν αὐτῆς ἀεί τε τὸ πρότερον ἕτερον τοῦ ὑστέρου , ἥκει δὲ ἡ ἐνέργεια ἐκ θεωρίας ἢ πράξεως , πρᾶξις δὲ οὔπω ἦν — οὐ γὰρ οἷόν τε πρὸ θεωρίας — ἀνάγκη ἀσθενεστέραν μὲν ἑτέραν ἑτέρας εἶναι , πᾶσαν δὲ θεωρίαν : ὥστε τὴν κατὰ τὴν θεωρίαν πρᾶξιν δοκοῦσαν εἶναι τὴν ἀσθενεστάτην θεωρίαν εἶναι : ὁμογενὲς γὰρ ἀεὶ δεῖ τὸ γεννώμενον εἶναι , ἀσθενέστερον μὴν τῷ ἐξίτηλον καταβαῖνον γίνεσθαι . ἀψοφητὶ μὲν δὴ πάντα , ὅτι μηδὲν ἐμφανοῦς καὶ τῆς ἔξωθεν θεωρίας ἢ πράξεως δεῖται , καὶ ψυχὴ δὲ ἡ θεωροῦσα καὶ τὸ οὕτως θεωρῆσαν ἅτε ἐξωτέρω καὶ οὐχ ὡσαύτως τῷ πρὸ αὐτῆς τὸ μετ̓ αὐτὴν ποιεῖ καὶ θεωρία τὴν θεωρίαν ποιεῖ . καὶ γὰρ οὐκ ἔχει πέρας ἡ θεωρία οὐδὲ τὸ θεώρημα . διὰ τοῦτο δὲ πανταχοῦ . ποῦ γὰρ οὐχί ; ἐπεὶ καὶ ἐν πάσῃ ψυχῇ τὸ αὐτό . οὐ γὰρ περιγέγραπται μεγέθει . οὐ μὴν ὡσαύτως ἐν πᾶσιν , ὥστε οὐδὲ ἐν παντὶ μέρει ψυχῆς ὁμοίως . διὸ ὁ ἡνίοχος τοῖς ἵπποις δίδωσιν ὃ εἶδεν , οἱ δὲ λαβόντες δῆλον ὅτι ὀρέγοιντο ἂν ὧν εἶδεν : ἔλαβον γὰρ οὐ πᾶν . ὀρεγόμενοι δὲ εἰ πράττοιεν , οὗ ὀρέγονται ἕνεκα πράττουσιν . ἦν δὲ θεώρημα καὶ θεωρία ἐκεῖνο .
Lemmas: ἀλλά περί μέν φύσις λέγω ὅς τρόπος θεωρία ὁ γέννησις , ἐπί ὁ ψυχή ὁ πρό οὗτος ἔρχομαι λέγω , ὡς ὁ οὗτος θεωρία καί ὁ φιλομαθής καί ὁ ζητητικός καί ὁ ἐκ ὅς γιγνώσκω ὠδίς καί ὁ πλήρης ποιέω αὐτός θεώρημα πᾶς γίγνομαι ἄλλος θεώρημα ποιέω : οἷος ὁ τέχνη ποιέω , ὅταν ἕκαστος πλήρης εἰμί , ἄλλος οἷος μικρός τέχνη ἐν παιδίον ἴνδαλμα ἔχω ἅπας : ἄλλος μέντοι οὗτος ὥσπερ ἀμυδρός καί οὐ δύναμαι βοηθέω ἑαυτοῦ θέαμα καί θεώρημα . ὁ πρῶτος οὖν αὐτός ἄνω πρός ὁ ἄνω ἀεί πληρόω καί ἐλλάμπω μένω ἐκεῖ , ὁ δέ ὁ ὁ μεταλαμβάνω πρῶτος μετάληψις μεταλαμβάνω πρόειμι ἀεί ζωή ἐκ ζωή : ἐνέργεια γάρ πανταχοῦ φθάνω καί οὐ εἰμί ὅστις ἀποστατέω . προέρχομαι μέντοι ἐάω ὁ ἑαυτοῦ πρόσθεν μέρος οὗ καταλείπω μένω : ἀπολείπω γάρ ὁ πρόσθεν οὐκέτι εἰμί πανταχοῦ , ἀλλά ἐν ὅς τελευτάω μόνος . οὐ ἴσος δέ ὁ πρόειμι ὁ μένω . εἰ οὖν πανταχοῦ δέω γίγνομαι καί μή εἰμί ὅπου μή ὁ ἐνέργεια ὁ αὐτός ἀεί τε ὁ πρότερος ἕτερος ὁ ὕστερος , ἥκω δέ ὁ ἐνέργεια ἐκ θεωρία ἤ πρᾶξις , πρᾶξις δέ οὔπω εἰμί — οὐ γάρ οἷος τε πρό θεωρία — ἀνάγκη ἀσθενής μέν ἕτερος ἕτερος εἰμί , πᾶς δέ θεωρία : ὥστε ὁ κατά ὁ θεωρία πρᾶξις δοκέω εἰμί ὁ ἀσθενής θεωρία εἰμί : ὁμογενής γάρ ἀεί δέω ὁ γεννάω εἰμί , ἀσθενής μήν ὁ ἐξίτηλος καταβαίνω γίγνομαι . ἀψοφητί μέν δή πᾶς , ὅτι μηδείς ἐμφανής καί ὁ ἔξωθεν θεωρία ἤ πρᾶξις δέω , καί ψυχή δέ ὁ θεωρέω καί ὁ οὕτως θεωρέω ἅτε ἐξωτέρω καί οὐ ὡσαύτως ὁ πρό αὐτός ὁ μετά αὐτός ποιέω καί θεωρία ὁ θεωρία ποιέω . καί γάρ οὐ ἔχω πέρας ὁ θεωρία οὐδέ ὁ θεώρημα . διά οὗτος δέ πανταχοῦ . ποῦ γάρ οὐ ; ἐπεί καί ἐν πᾶς ψυχή ὁ αὐτός . οὐ γάρ περιγράφω μέγεθος . οὐ μήν ὡσαύτως ἐν πᾶς , ὥστε οὐδέ ἐν πᾶς μέρος ψυχή ὅμοιος . διό ὁ ἡνίοχος ὁ ἵππος δίδωμι ὅς ὁράω , ὁ δέ λαμβάνω δῆλος ὅτι ὀρέγω ἄν ὅς ὁράω : λαμβάνω γάρ οὐ πᾶς . ὀρέγω δέ εἰ πράσσω , ὅς ὀρέγω ἕνεκα πράσσω . εἰμί δέ θεώρημα καί θεωρία ἐκεῖνος .