plotinus.enneades 3.6.12
ὁ δέ γε Πλάτων τοῦτο νοῶν περὶ αὐτῆς καὶ τὴν μετάληψιν οὐχ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ εἴδους γενομένου καὶ μορφὴν διδόντος , ὥστε ἓν σύνθετον γενέσθαι συντραπέντων καὶ οἷον συγκραθέντων καὶ συμπαθόντων , τιθέμενος , ὅτι μὴ οὕτω λέγει παραστῆσαι βουλόμενος , καὶ πῶς ἂν αὐτὴ ἀπαθὴς μένουσα ἔχοι τὰ εἴδη , ἀπαθοῦς μεταλήψεως ζητῶν παράδειγμα , ἄλλον τρόπον οὐ ῥᾴδιον διδάξαι ἃ μάλιστα παρόντα σώζει τὸ ὑποκείμενον ταὐτὸν εἶναι , ὑπέστη πολλὰς ἀπορίας σπεύδων ἐφ̓ ὃ βούλεται καὶ προσέτι παραστῆσαι θέλων τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς κενὸν τῆς ὑποστάσεως καὶ τὴν χώραν τοῦ εἰκότος οὖσαν πολλήν . τὴν οὖν ὕλην σχήμασιν ὑποθέμενος τὰ πάθη ποιεῖν τοῖς ἐμψύχοις σώμασιν οὐδὲν αὐτὴν ἔχουσαν τούτων τῶν παθημάτων τὸ μένον αὐτῆς ταύτῃ ἐνδείκνυται διδοὺς συλλογίζεσθαι , ὡς οὐδὲ παρὰ τῶν σχημάτων ἔχει τὸ πάσχειν αὐτὴ καὶ ἀλλοιοῦσθαι . τοῖς μὲν γὰρ σώμασι τούτοις ἐξ ἑτέρου σχήματος ἕτερον σχῆμα δεχομένοις τάχα ἄν τις ἀλλοίωσιν λέγοι γίγνεσθαι τὴν τοῦ σχήματος μεταβολὴν ὁμώνυμον τὴν ἀλλοίωσιν εἶναι λέγων : τῆς δὲ ὕλης οὐδὲν σχῆμα ἐχούσης οὐδὲ μέγεθος πῶς ἄν τις τὴν τοῦ σχήματος ὁπωσοῦν παρουσίαν ἀλλοίωσιν εἶναι κἂν ὁμωνύμως λέγοι ; εἴ τις οὖν ἐνταῦθα τὸ ʽνόμῳ χροιὴ καὶ τὰ ἄλλα νόμᾠ λέγοι τῷ τὴν φύσιν τὴν ὑποκειμένην μηδὲν οὕτως ἔχειν , ὡς νομίζεται , οὐκ ἂν ἄτοπος εἴη τοῦ λόγου . ἀλλὰ πῶς ἔχει , εἰ μηδὲ τὸ ὡς σχήματα ἀρέσκει ; ἀλλ̓ ἔχει ἔνδειξιν ἡ ὑπόθεσις ὡς οἷόν τε τῆς ἀπαθείας καὶ τῆς οἷον εἰδώλων οὐ παρόντων δοκούσης παρουσίας . ἢ πρότερον ἔτι περὶ τῆς ἀπαθείας αὐτῆς λεκτέον διδάσκοντας ὡς χρὴ ταῖς συνηθείαις τῶν ὀνομάτων ἐπὶ τὸ πάσχειν αὐτὴν φέρεσθαι , οἷον ὅταν ξηραινομένην λέγῃ αὐτὴν πυρουμένην καὶ ὑγραινομένην , ἐνθυμουμένους καὶ τὰ ἑξῆς ʽκαὶ τὰς ἀέρος καὶ ὕδατος μορφὰς δεχομένην̓ . τὸ γὰρ καὶ τὰς ἀέρος καὶ ὕδατος μορφὰς δεχομένην ἀπαμβλύνει μὲν τὸ πυρουμένην καὶ ὑγραινομένην , δηλοῖ τε ἐν τῷ μορφὰς δεχομένην οὐ τὸ μεμορφῶσθαι αὐτήν , ἀλλ̓ εἶναι τὰς μορφὰς ὡς εἰσῆλθον , τό τε πυρουμένην οὐ κυρίως εἰρῆσθαι , ἀλλὰ μᾶλλον πῦρ γινομένην : οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ πῦρ γίνεσθαι καὶ πυροῦσθαι : ὑπ’ ἄλλου μὲν γὰρ τὸ πυροῦσθαι , ἐν ᾧ καὶ τὸ πάσχειν : ὃ δ̓ αὐτὸ μέρος ἐστὶ πυρὸς πῶς ἂν πυροῖτο ; τοιοῦτον γὰρ ἂν εἴη , οἷον εἴ τις διὰ τοῦ χαλκοῦ τὸν ἀνδριάντα λέγοι πεφοιτηκέναι , εἰ τὸ πῦρ διὰ τῆς ὕλης λέγοι κεχωρηκέναι καὶ προσέτι πυρῶσαι . ἔτι , εἰ λόγος ὁ προσιών , πῶς ἂν πυρώσειεν ; ἢ εἰ σχῆμα ; ἀλλὰ τὸ πυρούμενον ὑπ’ ἀμφοῖν ἤδη . πῶς οὖν ὑπ’ ἀμφοῖν μὴ ἑνὸς ἐξ ἀμφοῖν γενομένου ; ἤ , κἂν ἓν ᾖ γενόμενον , οὐκ ἐν ἀλλήλοις τὰ πάθη ἐχόντων , ἀλλὰ πρὸς ἄλληλα ποιούντων . ἆῤ οὖν ἀμφοτέρων ποιούντων , ἢ θατέρου θάτερον παρέχοντος μὴ φυγεῖν ; ἀλλ̓ ὅταν διαιρεθῇ τι σῶμα , πῶς οὐ καὶ αὐτὴ διῄρηται ; καὶ πεπονθότος ἐκείνου τῷ διῃρῆσθαι πῶς οὐ καὶ αὐτὴ τῷ αὐτῷ τούτῳ παθήματι πέπονθεν ; ἢ τί κωλύει τῷ αὐτῷ λόγῳ τούτῳ καὶ φθεῖραι λέγοντας : πῶς φθαρέντος τοῦ σώματος οὐκ ἔφθαρται ; ἔτι λεκτέον τοσόνδε γὰρ εἶναι καὶ μέγεθος εἶναι , τῷ δὲ μὴ μεγέθει οὐδὲ τὰ μεγέθους πάθη ἐγγίγνεσθαι καὶ ὅλως δὴ τῷ μὴ σώματι μηδὲ τὰ σώματος πάθη ἐγγίνεσθαι : ὥστε ὅσοι παθητὴν ποιοῦσι καὶ σῶμα συγχωρείτωσαν αὐτὴν εἶναι .
Lemmas: ὁ δέ γε Πλάτων οὗτος νοέω περί αὐτός καί ὁ μετάληψις οὐ ὡς ἐν ὑπόκειμαι εἶδος γίγνομαι καί μορφή δίδωμι , ὥστε εἷς σύνθετος γίγνομαι συντρέπω καί οἷος συγκεράννυμι καί συμπάσχω , τίθημι , ὅτι μή οὕτως λέγω παρίστημι βούλομαι , καί πῶς ἄν αὐτός ἀπαθής μένω ἔχω ὁ εἶδος , ἀπαθής μετάληψις ζητέω παράδειγμα , ἄλλος τρόπος οὐ ῥᾴδιος διδάσκω ὅς μάλα πάρειμι σῴζω ὁ ὑπόκειμαι αὐτός εἰμί , ὑφίστημι πολύς ἀπορία σπεύδω ἐπί ὅς βούλομαι καί προσέτι παρίστημι ἐθέλω ὁ ἐν ὁ αἰσθητός κενός ὁ ὑπόστασις καί ὁ χώρα ὁ ἔοικα εἰμί πολύς . ὁ οὖν ὕλη σχῆμα ὑποτίθημι ὁ πάθος ποιέω ὁ ἔμψυχος σῶμα οὐδείς αὐτός ἔχω οὗτος ὁ πάθημα ὁ μένω αὐτός οὗτος ἐνδείκνυμι δίδωμι συλλογίζομαι , ὡς οὐδέ παρά ὁ σχῆμα ἔχω ὁ πάσχω αὐτός καί ἀλλοιόω . ὁ μέν γάρ σῶμα οὗτος ἐκ ἕτερος σχῆμα ἕτερος σχῆμα δέχομαι τάχα ἄν τις ἀλλοίωσις λέγω γίγνομαι ὁ ὁ σχῆμα μεταβολή ὁμώνυμος ὁ ἀλλοίωσις εἰμί λέγω : ὁ δέ ὕλη οὐδείς σχῆμα ἔχω οὐδέ μέγεθος πῶς ἄν τις ὁ ὁ σχῆμα ὁπωσοῦν παρουσία ἀλλοίωσις εἰμί ἄν ὁμώνυμος λέγω ; εἰ τις οὖν ἐνταῦθα ὁ ʽνόμῳ χροιά καί ὁ ἄλλος νόμος λέγω ὁ ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι μηδείς οὕτως ἔχω , ὡς νομίζω , οὐ ἄν ἄτοπος εἰμί ὁ λόγος . ἀλλά πῶς ἔχω , εἰ μηδέ ὁ ὡς σχῆμα ἀρέσκω ; ἀλλά ἔχω ἔνδειξις ὁ ὑπόθεσις ὡς οἷος τε ὁ ἀπάθεια καί ὁ οἷος εἴδωλον οὐ πάρειμι δοκέω παρουσία . ἤ πρότερος ἔτι περί ὁ ἀπάθεια αὐτός λεκτέος διδάσκω ὡς χρή ὁ συνήθεια ὁ ὄνομα ἐπί ὁ πάσχω αὐτός φέρω , οἷος ὅταν ξηραίνω λέγω αὐτός πυρόω καί ὑγραίνω , ἐνθυμέομαι καί ὁ ἑξῆς ὅς ὁ ἀήρ καί ὕδωρ μορφή δέχομαι . ὁ γάρ καί ὁ ἀήρ καί ὕδωρ μορφή δέχομαι ἀπαμβλύνω μέν ὁ πυρόω καί ὑγραίνω , δηλόω τε ἐν ὁ μορφή δέχομαι οὐ ὁ μορφόω αὐτός , ἀλλά εἰμί ὁ μορφή ὡς εἰσέρχομαι , ὁ τε πυρόω οὐ κύριος λέγω , ἀλλά μάλα πῦρ γίγνομαι : οὐ γάρ ὁ αὐτός πῦρ γίγνομαι καί πυρόω : ὑπό ἄλλος μέν γάρ ὁ πυρόω , ἐν ὅς καί ὁ πάσχω : ὅς δέ αὐτός μέρος εἰμί πῦρ πῶς ἄν πυρόω ; τοιοῦτος γάρ ἄν εἰμί , οἷος εἰ τις διά ὁ χαλκός ὁ ἀνδριάς λέγω φοιτάω , εἰ ὁ πῦρ διά ὁ ὕλη λέγω χωρέω καί προσέτι πυρόω . ἔτι , εἰ λόγος ὁ προσέρχομαι , πῶς ἄν πυρόω ; ἤ εἰ σχῆμα ; ἀλλά ὁ πυρόω ὑπό ἄμφω ἤδη . πῶς οὖν ὑπό ἄμφω μή εἷς ἐκ ἄμφω γίγνομαι ; ἤ , ἐάν εἷς εἰμί γίγνομαι , οὐ ἐν ἀλλήλων ὁ πάθος ἔχω , ἀλλά πρός ἀλλήλων ποιέω . ἆρα οὖν ἀμφότερος ποιέω , ἤ ἕτερος ἕτερος παρέχω μή φεύγω ; ἀλλά ὅταν διαιρέω τις σῶμα , πῶς οὐ καί αὐτός διαιρέω ; καί πάσχω ἐκεῖνος ὁ διαιρέω πῶς οὐ καί αὐτός ὁ αὐτός οὗτος πάθημα πάσχω ; ἤ τίς κωλύω ὁ αὐτός λόγος οὗτος καί φθείρω λέγω : πῶς φθείρω ὁ σῶμα οὐ φθείρω ; ἔτι λεκτέος τοσόσδε γάρ εἰμί καί μέγεθος εἰμί , ὁ δέ μή μέγεθος οὐδέ ὁ μέγεθος πάθος ἐγγίγνομαι καί ὅλος δή ὁ μή σῶμα μηδέ ὁ σῶμα πάθος ἐγγίγνομαι : ὥστε ὅσος παθητός ποιέω καί σῶμα συγχωρέω αὐτός εἰμί .