plotinus.enneades 3.8.8
ταῦτα μὲν οὕτως . τῆς δὲ θεωρίας ἀναβαινούσης ἐκ τῆς φύσεως ἐπὶ ψυχὴν καὶ ἀπὸ ταύτης εἰς νοῦν καὶ ἀεὶ οἰκειοτέρων τῶν θεωριῶν γιγνομένων καὶ ἑνουμένων τοῖς θεωροῦσι καὶ ἐπὶ τῆς σπουδαίας ψυχῆς πρὸς τὸ αὐτὸ τῷ ὑποκειμένῳ ἰόντων τῶν ἐγνωσμένων ἅτε εἰς νοῦν σπευδόντων , ἐπὶ τούτου δηλονότι ἤδη ἓν ἄμφω οὐκ οἰκειώσει , ὥσπερ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τῆς ἀρίστης , ἀλλ̓ οὐσίᾳ καὶ τῷ ταὐτὸν τὸ εἶναι καὶ τὸ νοεῖν εἶναι . οὐ γὰρ ἔτι ἄλλο , τὸ δ̓ ἄλλο : πάλιν γὰρ αὖ ἄλλο ἔσται , ὃ οὐκέτι ἄλλο καὶ ἄλλο . δεῖ οὖν τοῦτο εἶναι ἓν ὄντως ἄμφω : τοῦτο δέ ἐστι θεωρία ζῶσα , οὐ θεώρημα , οἷον τὸ ἐν ἄλλῳ . τὸ γὰρ ἐν ἄλλῳ ζῶν τι ἐκεῖνο , οὐκ αὐτοζῶν . εἰ οὖν ζήσεταί τι θεώρημα καὶ νόημα , δεῖ αὐτὸ ζωὴν εἶναι οὐ φυτικὴν οὐδὲ αἰσθητικὴν οὐδὲ ψυχικὴν τὴν ἄλλην . νοήσεις μὲν γάρ πως καὶ ἄλλαι : ἀλλ̓ ἡ μὲν φυτικὴ νόησις , ἡ δὲ αἰσθητική , ἡ δὲ ψυχική . πῶς οὖν νοήσεις ; ὅτι λόγοι . καὶ πᾶσα ζωὴ νόησίς τις , ἀλλὰ ἄλλη ἄλλης ἀμυδροτέρα , ὥσπερ καὶ ζωή . ἡ δὲ ἐναργεστέρα αὕτη καὶ πρώτη ζωὴ καὶ πρῶτος νοῦς εἷς . νόησις οὖν ἡ πρώτη ζωὴ καὶ ζωὴ δευτέρα νόησις δευτέρα καὶ ἡ ἐσχάτη ζωὴ ἐσχάτη νόησις . πᾶσα οὖν ζωὴ ἡ τοῦ γένους τούτου καὶ νόησις . ἀλλὰ ζωῆς μὲν ἴσως διαφορὰς ταχα ἂν λέγοιεν ἄνθρωποι , νοήσεων δὲ οὐ λέγουσιν , ἀλλὰ τὰς μέν , τὰς δ̓ ὅλως οὐ νοήσεις , ὅτι ὅλως τὴν ζωὴν ὅ τι ποτέ ἐστιν οὐ ζητοῦσιν . ἀλλ̓ ἐκεῖνό γε ἐπισημαντέον , ὅτι πάλιν αὖ ὁ λόγος πάρεργον ἐνδείκνυται θεωρίας τὰ πάντα ὄντα . εἰ τοίνυν ἡ ζωὴ ἡ ἀληθεστάτη νοήσει ζὡ??ʼ ἐστιν , αὕτη δὲ ταὐτὸν τῇ ἀληθεστάτῃ νοήσει , ἡ ἀληθεστάτη νόησις ζῇ καὶ ἡ θεωρία καὶ τὸ θεώρημα τὸ τοιοῦτο ζῶν καὶ ζωὴ καὶ ἓν ὁμοῦ τὰ δύο . ἓν οὖν ὂν τὰ δύο πῶς αὖ πολλὰ τοῦτο τὸ ἕν ; ἢ ὅτι οὐχ ἓν θεωρεῖ . ἐπεὶ καί , ὅταν τὸ ἓν θεωρῇ , οὐχ ὡς ἕν : εἰ δὲ μή , οὐ γίνεται νοῦς . ἀλλὰ ἀρξάμενος ὡς ἓν οὐχ ὡς ἤρξατο ἔμεινεν , ἀλλ̓ ἔλαθεν ἑαυτὸν πολὺς γενόμενος , οἷον βεβαρημένος , καὶ ἐξείλιξεν αὑτὸν πάντα ἔχειν ἐθέλων — εἰ καὶ βέλτιον ἦν αὐτῷ μὴ ἐθελῆσαι τοῦτο , δεύτερον γὰρ ἐγένετο — οἷον κύκλος ἐξελίξας αὑτὸν γέγονε καὶ σχῆμα καὶ ἐπίπεδον καὶ περιφέρεια καὶ κέντρον καὶ γραμμαὶ καὶ τὰ μὲν ἄνω , τὰ δὲ κάτω : βελτίω μὲν ὅθεν , χείρω δὲ εἰς ὅ . τὸ γὰρ ἀφ̓ οὗ οὐκ ἦν τοιοῦτον οἷον τὸ ἀφ̓ οὗ καὶ εἰς ὅ , οὐδὲ αὖ τὸ ἀφ̓ οὗ καὶ εἰς ὃ οἷον τὸ ἀφ̓ οὗ μόνον . καὶ ἄλλως δὲ ὁ νοῦς οὐχ ἑνός τινος νοῦς , ἀλλὰ καὶ πᾶς : πᾶς δὲ ὢν καὶ πάντων . δεῖ οὖν αὐτὸν πάντα ὄντα καὶ πάντων καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ ἔχειν πᾶν καὶ πάντα : εἰ δὲ μή , ἕξει τι μέρος οὐ νοῦν , καὶ συγκείσεται ἐξ οὐ νῶν , καὶ σωρός τις συμφορητὸς ἔσται ἀναμένων τὸ γενέσθαι νοῦς ἐκ πάντων . διὸ καὶ ἄπειρος οὗτος καί , εἴ τι ἀπ̓ αὐτοῦ , οὐκ ἠλάττωται , οὔτε το ἀπ̓ αὐτοῦ , ὅτι πάντα καὶ αὐτό , οὔτε ἐκεῖνος ὁ ἐξ οὗ , ὅτι μὴ σύνθεσις ἦν ἐκ μορίων .
Lemmas: οὗτος μέν οὕτως . ὁ δέ θεωρία ἀναβαίνω ἐκ ὁ φύσις ἐπί ψυχή καί ἀπό οὗτος εἰς νόος καί ἀεί οἰκεῖος ὁ θεωρία γίγνομαι καί ἑνόω ὁ θεωρέω καί ἐπί ὁ σπουδαῖος ψυχή πρός ὁ αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ἔρχομαι ὁ γιγνώσκω ἅτε εἰς νόος σπεύδω , ἐπί οὗτος δηλονότι ἤδη εἷς ἄμφω οὐ οἰκειόω , ὥσπερ ἐπί ὁ ψυχή ὁ ἀγαθός , ἀλλά οὐσία καί ὁ αὐτός ὁ εἰμί καί ὁ νοέω εἰμί . οὐ γάρ ἔτι ἄλλος , ὁ δέ ἄλλος : πάλιν γάρ αὖ ἄλλος εἰμί , ὅς οὐκέτι ἄλλος καί ἄλλος . δέω οὖν οὗτος εἰμί εἷς ὄντως ἄμφω : οὗτος δέ εἰμί θεωρία ζάω , οὐ θεώρημα , οἷος ὁ ἐν ἄλλος . ὁ γάρ ἐν ἄλλος ζάω τις ἐκεῖνος , οὐ αὐτοζός . εἰ οὖν ζάω τις θεώρημα καί νόημα , δέω αὐτός ζωή εἰμί οὐ φυτικός οὐδέ αἰσθητικός οὐδέ ψυχικός ὁ ἄλλος . νοέω μέν γάρ πως καί ἄλλος : ἀλλά ὁ μέν φυτικός νόησις , ὁ δέ αἰσθητικός , ὁ δέ ψυχικός . πῶς οὖν νοέω ; ὅτι λόγος . καί πᾶς ζωή νόησις τις , ἀλλά ἄλλος ἄλλος ἀμυδρός , ὥσπερ καί ζωή . ὁ δέ ἐναργής οὗτος καί πρῶτος ζωή καί πρῶτος νόος εἷς . νόησις οὖν ὁ πρῶτος ζωή καί ζωή δεύτερος νόησις δεύτερος καί ὁ ἔσχατος ζωή ἔσχατος νόησις . πᾶς οὖν ζωή ὁ ὁ γένος οὗτος καί νόησις . ἀλλά ζωή μέν ἴσως διαφορά τάχα ἄν λέγω ἄνθρωπος , νόησις δέ οὐ λέγω , ἀλλά ὁ μέν , ὁ δέ ὅλος οὐ νόησις , ὅτι ὅλος ὁ ζωή ὅς τις ποτέ εἰμί οὐ ζητέω . ἀλλά ἐκεῖνος γε ἐπισημαντέον , ὅτι πάλιν αὖ ὁ λόγος πάρεργον ἐνδείκνυμι θεωρία ὁ πᾶς εἰμί . εἰ τοίνυν ὁ ζωή ὁ ἀληθής νόησις ὅς εἰμί , οὗτος δέ αὐτός ὁ ἀληθής νόησις , ὁ ἀληθής νόησις ζάω καί ὁ θεωρία καί ὁ θεώρημα ὁ τοιοῦτος ζάω καί ζωή καί εἷς ὁμοῦ ὁ δύο . εἷς οὖν εἰμί ὁ δύο πῶς αὖ πολύς οὗτος ὁ εἷς ; ἤ ὅτι οὐ εἷς θεωρέω . ἐπεί καί , ὅταν ὁ εἷς θεωρέω , οὐ ὡς εἷς : εἰ δέ μή , οὐ γίγνομαι νόος . ἀλλά ἄρχω ὡς εἷς οὐ ὡς ἄρχω μένω , ἀλλά λανθάνω ἑαυτοῦ πολύς γίγνομαι , οἷος βαρέω , καί ἐξελίσσω ἑαυτοῦ πᾶς ἔχω ἐθέλω — εἰ καί ἀγαθός εἰμί αὐτός μή ἐθέλω οὗτος , δεύτερος γάρ γίγνομαι — οἷος κύκλος ἐξελίσσω ἑαυτοῦ γίγνομαι καί σχῆμα καί ἐπίπεδος καί περιφέρεια καί κέντρον καί γραμμή καί ὁ μέν ἄνω , ὁ δέ κάτω : ἀγαθός μέν ὅθεν , κακός δέ εἰς ὅς . ὁ γάρ ἀπό ὅς οὐ εἰμί τοιοῦτος οἷος ὁ ἀπό ὅς καί εἰς ὅς , οὐδέ αὖ ὁ ἀπό ὅς καί εἰς ὅς οἷος ὁ ἀπό ὅς μόνος . καί ἄλλος δέ ὁ νόος οὐ εἷς τις νόος , ἀλλά καί πᾶς : πᾶς δέ εἰμί καί πᾶς . δέω οὖν αὐτός πᾶς εἰμί καί πᾶς καί ὁ μέρος αὐτός ἔχω πᾶς καί πᾶς : εἰ δέ μή , ἔχω τις μέρος οὐ νόος , καί σύγκειμαι ἐκ οὐ ἐγώ , καί σωρός τις συμφορητός εἰμί ἀναμένω ὁ γίγνομαι νόος ἐκ πᾶς . διό καί ἄπειρος οὗτος καί , εἰ τις ἀπό αὐτός , οὐ ἐλασσόω , οὔτε ὁ ἀπό αὐτός , ὅτι πᾶς καί αὐτός , οὔτε ἐκεῖνος ὁ ἐκ ὅς , ὅτι μή σύνθεσις εἰμί ἐκ μόριον .