plotinus.enneades 5.3.6
ὁ μὲν δὴ λόγος ἀπέδειξεν εἶναί τι τὸ αὐτὸ ἑαυτὸ κυρίως νοοῦν . νοεῖ οὖν ἄλλως μὲν ἐπὶ ψυχῆς ὄν , ἐπὶ δὲ τοῦ νοῦ κυριώτερον . ἡ μὲν γὰρ ψυχὴ ἐνόει ἑαυτὴν ὅτι ἄλλου , ὁ δὲ νοῦς ὅτι αὐτὸς καὶ οἷος αὐτὸς καὶ ὅστις καὶ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως καὶ ἐπιστρέφων εἰς ἑαυτόν . τὰ γὰρ ὄντα ὁρῶν ἑαυτὸν ἑώρα καὶ ὁρῶν ἐνεργείᾳ ἦν καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτός : νοῦς γὰρ καὶ νόησις ἕν : καὶ ὅλος ὅλῳ , οὐ μέρει ἄλλο μέρος . ἆῤ οὖν τοιοῦτον ὁ λόγος ἔδειξεν , οἷον καὶ ἐνέργειαν πειστικὴν ἔχειν ; ἢ ἀνάγκην μὲν οὕτως , πειθὼ δὲ οὐκ ἔχει : καὶ γὰρ ἡ μὲν ἀνάγκη ἐν νῷ , ἡ δὲ πειθὼ ἐν ψυχῇ . ζητοῦμεν δή , ὡς ἔοικεν , ἡμεῖς πεισθῆναι μᾶλλον , ἢ νῷ καθαρῷ θεᾶσθαι τὸ ἀληθές . καὶ γὰρ καὶ ἕως ἦμεν ἄνω ἐν νοῦ φύσει , ἠρκούμεθα καὶ ἐνοοῦμεν καὶ εἰς ἓν πάντα συνάγοντες ἑωρῶμεν : νοῦς γὰρ ἦν ὁ νοῶν καὶ περὶ αὑτοῦ λέγων , ἡ δὲ ψυχὴ ἡσυχίαν ἦγε συγχωροῦσα τῷ ἐνεργήματι τοῦ νοῦ . ἐπεὶ δὲ ἐνταῦθα γεγενήμεθα πάλιν αὖ καὶ ἐν ψυχῇ , πειθώ τινα γενέσθαι ζητοῦμεν , οἷον ἐν εἰκόνι τὸ ἀρχέτυπον θεωρεῖν ἐθέλοντες . ἴσως οὖν χρὴ τὴν ψυχὴν ἡμῶν διδάξαι , πῶς ποτε ὁ νοῦς θεωρεῖ ἑαυτόν , διδάξαι δὲ τοῦτο τῆς ψυχῆς , ὃ νοερόν πως , διανοητικὸν αὐτὸ τιθέμενοι καὶ τῇ ὀνομασίᾳ ὑποσημαίνοντες νοῦν τινα αὐτὸ εἶναι , ἢ διὰ νοῦ τὴν δύναμιν καὶ παρὰ νοῦ αὐτὸ ἴσχειν . τοῦτο τοίνυν γιγνώσκειν προσήκει , ὡς καὶ αὐτὸ ὅσα ὁρᾷ γινώσκει καὶ οἶδεν ἃ λέγει : καὶ εἰ αὐτὸ εἴη ἃ λέγει , γινώσκοι ἂν ἑαυτὸ οὕτως . ὄντων δὲ ἢ ἄνωθεν αὐτῷ γινομένων ἐκεῖθεν , ὅθεν περ καὶ αὐτό , συμβαίνοι ἂν καὶ τούτῳ λόγῳ ὄντι καὶ συγγενῆ λαμβάνοντι καὶ τοῖς ἐν αὑτῷ ἴχνεσιν ἐφαρμόττοντι οὕτω τοι γινώσκειν ἑαυτό . μεταθέτω τοίνυν καὶ ἐπὶ τὸν ἀληθῆ νοῦν τὴν εἰκόνα , ὃς ἦν ὁ αὐτὸς τοῖς νοουμένοις ἀληθέσι καὶ ὄντως οὖσι καὶ πρώτοις , καὶ ὅτι μὴ οἷόν τε τοῦτον τὸν τοιοῦτον ἐκτὸς ἑαυτοῦ εἶναι : ὥστε εἴπερ ἐν ἑαυτῷ ἐστι καὶ σὺν ἑαυτῷ καὶ τοῦτο , ὅπερ ἐστί , νοῦς ἐστιν — ἀνόητος δὲ νοῦς οὐκ ἄν ποτε εἴη — ἀνάγκη συνεῖναι αὐτῷ τὴν γνῶσιν ἑαυτοῦ , καὶ ὅτι ἐν αὑτῷ οὗτος , καὶ οὐκ ἄλλο αὐτῷ τὸ ἔργον καὶ ἡ οὐσία ἢ τὸ νῷ μόνον εἶναι . οὐ γὰρ δὴ πρακτικός γε οὗτος : ὡς πρὸς τὸ ἔξω βλέποντι τῷ πρακτικῷ καὶ μὴ ἐν αὑτῷ μένοντι εἴη ἂν τῶν μὲν ἔξω τις γνῶσις , ἀνάγκη δὲ οὐκ ἔνεστιν , εἴπερ τὸ πᾶν πρακτικὸς εἴη , γινώσκειν ἑαυτόν . ᾧ δὲ μὴ πρᾶξις — οὐδὲ γὰρ ὄρεξις τῷ καθαρῷ νῷ ἀπόντος — τούτῳ ἡ ἐπιστροφὴ πρὸς αὑτὸν οὖσα οὐ μόνον εὔλογον ὑποδείκνυσιν , ἀλλὰ καὶ ἀναγκαίαν ἑαυτοῦ τὴν γνῶσιν : τίς γὰρ ἂν καὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ εἴη πράξεως ἀπηλλαγμένῳ καὶ ἐν νῷ ὄντι ;
Lemmas: ὁ μέν δή λόγος ἀποδείκνυμι εἰμί τις ὁ αὐτός ἑαυτοῦ κύριος νοέω . νοέω οὖν ἄλλος μέν ἐπί ψυχή εἰμί , ἐπί δέ ὁ νόος κύριος . ὁ μέν γάρ ψυχή νοέω ἑαυτοῦ ὅτι ἄλλος , ὁ δέ νόος ὅτι αὐτός καί οἷος αὐτός καί ὅστις καί ἐκ ὁ ἑαυτοῦ φύσις καί ἐπιστρέφω εἰς ἑαυτοῦ . ὁ γάρ εἰμί ὁράω ἑαυτοῦ ὁράω καί ὁράω ἐνέργεια εἰμί καί ὁ ἐνέργεια αὐτός : νόος γάρ καί νόησις εἷς : καί ὅλος ὅλος , οὐ μέρος ἄλλος μέρος . ἆρα οὖν τοιοῦτος ὁ λόγος δείκνυμι , οἷος καί ἐνέργεια πειστικός ἔχω ; ἤ ἀνάγκη μέν οὕτως , πειθώ δέ οὐ ἔχω : καί γάρ ὁ μέν ἀνάγκη ἐν νόος , ὁ δέ πειθώ ἐν ψυχή . ζητέω δή , ὡς ἔοικα , ἐγώ πείθω μάλα , ἤ νόος καθαρός θεάομαι ὁ ἀληθής . καί γάρ καί ἕως εἰμί ἄνω ἐν νόος φύσις , ἀρκέω καί νοέω καί εἰς εἷς πᾶς συνάγω ὁράω : νόος γάρ εἰμί ὁ νοέω καί περί ἑαυτοῦ λέγω , ὁ δέ ψυχή ἡσυχία ἄγω συγχωρέω ὁ ἐνέργημα ὁ νόος . ἐπεί δέ ἐνταῦθα γίγνομαι πάλιν αὖ καί ἐν ψυχή , πειθώ τις γίγνομαι ζητέω , οἷος ἐν εἰκών ὁ ἀρχέτυπος θεωρέω ἐθέλω . ἴσως οὖν χρή ὁ ψυχή ἐγώ διδάσκω , πῶς ποτέ ὁ νόος θεωρέω ἑαυτοῦ , διδάσκω δέ οὗτος ὁ ψυχή , ὅς νοερός πως , διανοητικός αὐτός τίθημι καί ὁ ὀνομασία ὑποσημαίνω νόος τις αὐτός εἰμί , ἤ διά νόος ὁ δύναμις καί παρά νόος αὐτός ἴσχω . οὗτος τοίνυν γιγνώσκω προσήκω , ὡς καί αὐτός ὅσος ὁράω γιγνώσκω καί οἶδα ὅς λέγω : καί εἰ αὐτός εἰμί ὅς λέγω , γιγνώσκω ἄν ἑαυτοῦ οὕτως . εἰμί δέ ἤ ἄνωθεν αὐτός γίγνομαι ἐκεῖθεν , ὅθεν περ καί αὐτός , συμβαίνω ἄν καί οὗτος λόγος εἰμί καί συγγενής λαμβάνω καί ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἴχνος ἐφαρμόζω οὕτως τοι γιγνώσκω ἑαυτοῦ . μετατίθημι τοίνυν καί ἐπί ὁ ἀληθής νόος ὁ εἰκών , ὅς εἰμί ὁ αὐτός ὁ νοέω ἀληθής καί ὄντως εἰμί καί πρῶτος , καί ὅτι μή οἷος τε οὗτος ὁ τοιοῦτος ἐκτός ἑαυτοῦ εἰμί : ὥστε εἴπερ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί σύν ἑαυτοῦ καί οὗτος , ὅς εἰμί , νόος εἰμί — ἀνόητος δέ νόος οὐ ἄν ποτέ εἰμί — ἀνάγκη σύνειμι αὐτός ὁ γνῶσις ἑαυτοῦ , καί ὅτι ἐν ἑαυτοῦ οὗτος , καί οὐ ἄλλος αὐτός ὁ ἔργον καί ὁ οὐσία ἤ ὁ νόος μόνος εἰμί . οὐ γάρ δή πρακτικός γε οὗτος : ὡς πρός ὁ ἔξω βλέπω ὁ πρακτικός καί μή ἐν ἑαυτοῦ μένω εἰμί ἄν ὁ μέν ἔξω τις γνῶσις , ἀνάγκη δέ οὐ ἔνειμι , εἴπερ ὁ πᾶς πρακτικός εἰμί , γιγνώσκω ἑαυτοῦ . ὅς δέ μή πρᾶξις — οὐδέ γάρ ὄρεξις ὁ καθαρός νόος ἄπειμι — οὗτος ὁ ἐπιστροφή πρός ἑαυτοῦ εἰμί οὐ μόνος εὔλογος ὑποδείκνυμι , ἀλλά καί ἀναγκαῖος ἑαυτοῦ ὁ γνῶσις : τίς γάρ ἄν καί ὁ ζωή αὐτός εἰμί πρᾶξις ἀπαλλάσσω καί ἐν νόος εἰμί ;