plotinus.enneades 3.3.4
ἁπλοῦ μὲν γὰρ ὄντος τοῦ ἀνθρώπου — λέγω δὲ ἁπλοῦ ὡς τοῦτο ὃ πεποίηται μόνον ὄντος καὶ κατὰ ταὐτὰ ποιοῦντος καὶ πάσχοντος — ἀπῆν αἰτία ἡ κατὰ τὴν ἐπιτίμησιν , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ζῴων τῶν ἄλλων . νῦν δὲ ἄνθρωπος μόνον ἐν ψόγῳ ὁ κακὸς καὶ τοῦτο ἴσως εὐλόγως . οὐ γὰρ μόνον ὃ πεποίηταί ἐστιν , ἀλλ̓ ἔχει ἀρχὴν ἄλλην ἐλευθέραν οὐκ ἔξω τῆς προνοίας οὖσαν οὐδὲ τοῦ λόγου τοῦ ὅλου : οὐ γὰρ ἀπήρτηται ἐκεῖνα τούτων , ἀλλ̓ ἐπιλάμπει τὰ κρείττω τοῖς χείροσι καὶ ἡ τελεία πρόνοια τοῦτο : καὶ λόγος ὁ μὲν ποιητικός , ὁ δὲ συνάπτων τὰ κρείττω τοῖς γενομένοις , κἀκεῖνα πρόνοια ἡ ἄνωθεν , ἡ δὲ ἀπὸ τῆς ἄνω , ὁ ἕτερος λόγος συνημμένος ἐκείνῳ , καὶ γίνεται ἐξ ἀμφοῖν πᾶν πλέγμα καὶ πρόνοια ἡ πᾶσα . ἀρχὴν μὲν οὖν ἔχουσιν ἄλλην ἄνθρωποι , οὐ πάντες δὲ πᾶσιν οἷς ἔχουσι χρῶνται , ἀλλ̓ οἱ μὲν τῇ ἑτέρᾳ , οἱ δὲ τῇ ἑτέρᾳ ἢ ταῖς ἑτέραις ταῖς χείροσι χρῶνται . πάρεισι δὲ κἀκεῖναι οὐκ ἐνεργοῦσαι εἰς αὐτούς , οὔτοι γε αὐταὶ ἀργοῦσαι : πράττει γὰρ ἕκαστον τὸ ἑαυτοῦ . ἀλλ̓ εἰς τούτους οὐκ ἐνεργοῦσιν αἰτίᾳ τίνος , εἴποι τις ἄν , παροῦσαι ; ἢ οὐ πάρεισι . καίτοι πάντη φαμὲν παρεῖναι καὶ οὐδὲν ἔρημον . ἢ οὐ τούτοις , ἐν οἷς μὴ εἰς αὐτοὺς ἐνεργεῖ . διὰ τί οὖν οὐκ ἐνεργεῖ εἰς πάντας , εἴπερ μέρη καὶ ταῦτα αὐτῶν ; λέγω δὲ τὴν ἀρχὴν τὴν τοιαύτην . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ζῴων οὐκ αὐτῶν ἡ ἀρχὴ αὕτη , ἐπὶ δὲ ἀνθρώπων οὐκ ἐπὶ πάντων . ἆῤ οὖν οὐκ ἐπὶ πάντων οὐ μόνον ἥδε ; ἀλλὰ διὰ τί οὐ μόνη ; ἐφ̓ ὧν δὲ μόνη καὶ κατὰ ταύτην τὸ ζῆν , τὰ δ̓ ἄλλα ὅσον ἀνάγκη . εἴτε γὰρ ἡ σύστασις τοιαύτη , ὡς οἷον εἰς θολερὸν ἐμβάλλειν , εἴτε ἐπιθυμίαι κρατοῦσιν , ὅμως ἀνάγκη λέγειν ἐν τῷ ὑποκειμένῳ τὸ αἴτιον εἶναι . ἀλλὰ πρῶτον μὲν δόξει οὐκέτι ἐν τῷ λόγῳ , ἀλλὰ μᾶλλον ἐν τῇ ὕλῃ , καὶ ἡ ὕλη , οὐχ ὁ λόγος κρατήσει , εἶτα τὸ ὑποκείμένον ὡς πέπλασται . ἢ τὸ ὑποκείμενον τῇ ἀρχῇ ὁ λόγος ἐστὶ καὶ τὸ ἐκ τοῦ λόγου γενόμενον καὶ ὂν κατὰ τὸν λόγον : ὥστε οὐχ ἡ ὕλη κρατήσει , εἶτα ἡ πλάσις . καὶ τὸ τοιόνδε εἶναι ἐπὶ τὴν προτέραν βιοτὴν ἀνάγοι τις , οἷον γινομένου ἐκ τῶν προτέρων ἀμυδροῦ ὡς πρὸς τὸν πρὸ αὐτοῦ τοῦ λόγου : οἷον ψυχῆς ἀσθενεστέρας γενομένης , ὕστερον δὲ καὶ ἐκλάμψει . καὶ ὁ λόγος δὲ λεγέσθω ἔχειν καὶ τὸν λόγον αὖ ἐν αὑτῷ τῆς ὕλης , ἣν αὑτῷ ἐργάσεται ποιώσας καθ̓ αὑτὸν τὴν ὕλην ἢ σύμφωνον εὑρών . οὐ γὰρ ὁ τοῦ βοὸς λόγος ἐπ’ ἄλλης ἢ βοὸς ὕλης : ὅθεν καὶ εἰς τὰ ἄλλα ζῷά φησιν εἰσκρίνεσθαι οἷον ἄλλης τῆς ψυχῆς γενομένης καὶ ἑτεροιωθέντος τοῦ λόγου , ἵνα γένηται ψυχὴ βοός , ἣ πρότερον ἦν ἄνθρωπος : ὥστε κατὰ δίκην ὁ χείρων . ἀλλ̓ ἐξ ἀρχῆς διὰ τί ὁ χείρων ἐγένετο καὶ πῶς ἐσφάλη ; πολλάκις εἴρηται ὡς οὐ πρῶτα πάντα , ἀλλ̓ ὅσα δεύτερα καὶ τρίτα ἐλάττω τὴν φύσιν τῶν πρὸ αὐτῶν ἔχει , καὶ σμικρὰ ῥοπὴ ἀρκεῖ εἰς ἔκβασιν τοῦ ὀρθοῦ . καὶ ἡ συμπλοκὴ δὲ ἡ πρὸς ἄλλο ἄλλου ὥσπερ τις σύγκρασίς ἐστιν ἑτέρου ἐξ ἀμφοῖν γενομένου , καὶ οὐκ ὄντος ἠλάττωσεν , ἀλλὰ ἐγένετο ἐξ ἀρχῆς ἔλαττον τὸ ἔλαττον , καὶ ἔστιν ὃ ἐγένετο κατὰ φύσιν τὴν αὑτοῦ ἔλαττον , καί , εἰ τὸ ἀκόλουθον πάσχει , πάσχει τὸ κατ̓ ἀξίαν . καὶ εἰς τὰ προβεβιωμένα δὲ ἀναπέμπειν δεῖ τὸν λογισμὸν ὡς κἀκεῖθεν ἠρτημένων τῶν ἐφεξῆς .
Lemmas: ἁπλόος μέν γάρ εἰμί ὁ ἄνθρωπος — λέγω δέ ἁπλόος ὡς οὗτος ὅς ποιέω μόνος εἰμί καί κατά αὐτός ποιέω καί πάσχω — ἄπειμι αἰτία ὁ κατά ὁ ἐπιτίμησις , ὥσπερ ἐπί ὁ ζῷον ὁ ἄλλος . νῦν δέ ἄνθρωπος μόνος ἐν ψόγος ὁ κακός καί οὗτος ἴσως εὔλογος . οὐ γάρ μόνος ὅς ποιέω εἰμί , ἀλλά ἔχω ἀρχή ἄλλος ἐλεύθερος οὐ ἔξω ὁ πρόνοια εἰμί οὐδέ ὁ λόγος ὁ ὅλος : οὐ γάρ ἀπαρτάω ἐκεῖνος οὗτος , ἀλλά ἐπιλάμπω ὁ κρατύς ὁ κακός καί ὁ τέλειος πρόνοια οὗτος : καί λόγος ὁ μέν ποιητικός , ὁ δέ συνάπτω ὁ κρατύς ὁ γίγνομαι , ἐκεῖνος πρόνοια ὁ ἄνωθεν , ὁ δέ ἀπό ὁ ἄνω , ὁ ἕτερος λόγος συνάπτω ἐκεῖνος , καί γίγνομαι ἐκ ἄμφω πᾶς πλέγμα καί πρόνοια ὁ πᾶς . ἀρχή μέν οὖν ἔχω ἄλλος ἄνθρωπος , οὐ πᾶς δέ πᾶς ὅς ἔχω χράω , ἀλλά ὁ μέν ὁ ἕτερος , ὁ δέ ὁ ἕτερος ἤ ὁ ἕτερος ὁ κακός χράω . πάρειμι δέ κἀκείνης οὐ ἐνεργέω εἰς αὐτός , οὔτοι γε αὐτός ἀργέω : πράσσω γάρ ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ . ἀλλά εἰς οὗτος οὐ ἐνεργέω αἰτία τίς , λέγω τις ἄν , πάρειμι ; ἤ οὐ πάρειμι . καίτοι πάντῃ φημί πάρειμι καί οὐδείς ἐρῆμος . ἤ οὐ οὗτος , ἐν ὅς μή εἰς αὐτός ἐνεργέω . διά τίς οὖν οὐ ἐνεργέω εἰς πᾶς , εἴπερ μέρος καί οὗτος αὐτός ; λέγω δέ ὁ ἀρχή ὁ τοιοῦτος . ἐπί μέν γάρ ὁ ἄλλος ζῷον οὐ αὐτός ὁ ἀρχή οὗτος , ἐπί δέ ἄνθρωπος οὐ ἐπί πᾶς . ἆρα οὖν οὐ ἐπί πᾶς οὐ μόνος ὅδε ; ἀλλά διά τίς οὐ μόνος ; ἐπί ὅς δέ μόνος καί κατά οὗτος ὁ ζάω , ὁ δέ ἄλλος ὅσος ἀνάγκη . εἴτε γάρ ὁ σύστασις τοιοῦτος , ὡς οἷος εἰς θολερός ἐμβάλλω , εἴτε ἐπιθυμία κρατέω , ὅμως ἀνάγκη λέγω ἐν ὁ ὑπόκειμαι ὁ αἴτιος εἰμί . ἀλλά πρῶτος μέν δοκέω οὐκέτι ἐν ὁ λόγος , ἀλλά μάλα ἐν ὁ ὕλη , καί ὁ ὕλη , οὐ ὁ λόγος κρατέω , εἶτα ὁ ὑπόκειμαι ὡς πλάσσω . ἤ ὁ ὑπόκειμαι ὁ ἀρχή ὁ λόγος εἰμί καί ὁ ἐκ ὁ λόγος γίγνομαι καί εἰμί κατά ὁ λόγος : ὥστε οὐ ὁ ὕλη κρατέω , εἶτα ὁ πλάσις . καί ὁ τοιόσδε εἰμί ἐπί ὁ πρότερος βιοτή ἀνάγω τις , οἷος γίγνομαι ἐκ ὁ πρότερος ἀμυδρός ὡς πρός ὁ πρό αὐτός ὁ λόγος : οἷος ψυχή ἀσθενής γίγνομαι , ὕστερον δέ καί ἐκλάμπω . καί ὁ λόγος δέ λέγω ἔχω καί ὁ λόγος αὖ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὕλη , ὅς ἑαυτοῦ ἐργάζομαι ποιόω κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη ἤ σύμφωνος εὑρίσκω . οὐ γάρ ὁ ὁ βοῦς λόγος ἐπί ἄλλος ἤ βοῦς ὕλη : ὅθεν καί εἰς ὁ ἄλλος ζῷον φημί εἰσκρίνω οἷος ἄλλος ὁ ψυχή γίγνομαι καί ἑτεροιόω ὁ λόγος , ἵνα γίγνομαι ψυχή βοῦς , ὅς πρότερος εἰμί ἄνθρωπος : ὥστε κατά δίκη ὁ κακός . ἀλλά ἐκ ἀρχή διά τίς ὁ κακός γίγνομαι καί πῶς σφάλλω ; πολλάκις λέγω ὡς οὐ πρῶτος πᾶς , ἀλλά ὅσος δεύτερος καί τρίτος ἐλαχύς ὁ φύσις ὁ πρό αὐτός ἔχω , καί μικρός ῥοπή ἀρκέω εἰς ἔκβασις ὁ ὀρθός . καί ὁ συμπλοκή δέ ὁ πρός ἄλλος ἄλλος ὥσπερ τις σύγκρασις εἰμί ἕτερος ἐκ ἄμφω γίγνομαι , καί οὐ εἰμί ἐλασσόω , ἀλλά γίγνομαι ἐκ ἀρχή ἐλαχύς ὁ ἐλαχύς , καί εἰμί ὅς γίγνομαι κατά φύσις ὁ ἑαυτοῦ ἐλαχύς , καί , εἰ ὁ ἀκόλουθος πάσχω , πάσχω ὁ κατά ἀξία . καί εἰς ὁ προβιόω δέ ἀναπέμπω δέω ὁ λογισμός ὡς ἐκεῖθεν ἀρτάω ὁ ἐφεξῆς .