plotinus.enneades 4.2.1
Τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν τίς ποτ̓ ἐστὶ ζητοῦντες σῶμα οὐδὲν αὐτὴν δείξαντες εἶναι , οὐδὲ ἐν ἀσωμάτοις αὖ ἁρμονίαν , τό τε τῆς ἐντελεχείας οὔτε ἀληθὲς οὕτως , ὡς λέγεται , οὔτε δηλωτικὸν ὂν τοῦ τί ἐστιν ἀφέντες , καὶ μὴν τῆς νοητῆς φύσεως εἰπόντες καὶ τῆς θείας μοίρας εἶναι τάχα μὲν ἄν τι σαφὲς εἰρηκότες εἴημεν περὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς . ὅμως γε μὴν προσωτέρω χωρεῖν βέλτιον . τότε μὲν οὖν διῃροῦμεν αἰσθητῇ καὶ νοητῇ φύσει διαστελλόμενοι , ἐν τῷ νοητῷ τὴν ψυχὴν τιθέμενοι . νῦν δὲ κείσθω μὲν ἐν τῷ νοητῷ : κατ̓ ἄλλην δὲ ὁδὸν τὸ προσεχὲς τῆς φύσεως αὐτῆς μεταδιώκωμεν . λέγομεν δὴ τὰ μὲν πρώτως εἶναι μεριστὰ καὶ τῇ αὐτῶν φύσει σκεδαστά : ταῦτα δὲ εἶναι , ὧν οὐδὲν μέρος ταὐτόν ἐστιν οὔτε ἄλλῳ μέρει οὔτε τῷ ὅλῳ , τό τε μέρος αὐτῶν ἔλαττον εἶναι δεῖ τοῦ παντὸς καὶ ὅλου . ταῦτα δέ ἐστι τὰ αἰσθητὰ μεγέθη καὶ οἱ ὄγκοι , ὧν ἕκαστον ἴδιον τόπον ἔχει , καὶ οὐχ οἷόν τε ἅμα ταὐτὸν ἐν πλείοσι τόποις εἶναι . ἡ δέ ἐστιν ἀντιτεταγμένη ταύτῃ οὐσία , οὐδαμῇ μερισμὸν δεχομένη , ἀμερής τε καὶ ἀμέριστος , διάστημά τε οὐδὲν οὐδὲ δἰ ἐπινοίας δεχομένη , οὐ τόπου δεομένη οὐδ̓ ἔν τινι τῶν ὄντων γινομένη οὔτε κατὰ μέρη οὔτε κατὰ ὅλα , οἷον πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς οὖσιν ἐποχουμένη , οὐχ ἵνα ἐν αὐτοῖς ἱδρυθῇ , ἀλλ̓ ὅτι μὴ δύναται τὰ ἄλλα ἄνευ αὐτῆς εἶναι μηδὲ θέλει , ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ ἔχουσα οὐσία , κοινὸν ἁπάντων τῶν ἐφεξῆς οἷον κέντρον ἐν κύκλῳ , ἀφ̓ οὗ πᾶσαι αἱ πρὸς τὴν περιφέρειαν γραμμαὶ ἐξημμέναι οὐδὲν ἧττον ἐῶσιν αὐτὸ ἐφ̓ ἑαυτοῦ μένειν ἔχουσαι παῤ αὐτοῦ τὴν γένεσιν καὶ τὸ εἶναι , καὶ μετέχουσι μὲν τοῦ σημείου , καὶ ἀρχὴ τὸ ἀμερὲς αὐταῖς , προῆλθόν γε μὴν ἐξαψάμεναι αὑτὰς ἐκεῖθεν . τούτου δὴ τοῦ πρώτως ἀμερίστου ὄντος ἐν τοῖς νοητοῖς καὶ τοῖς οὖσιν ἀρχηγοῦ καὶ αὖ ἐκείνου τοῦ ἐν αἰσθητοῖς μεριστοῦ πάντη , πρὸ μὲν τοῦ αἰσθητοῦ καὶ ἐγγύς τι τούτου καὶ ἐν τούτῳ ἄλλη ἐστὶ φύσις , μεριστὴ μὲν οὐ πρώτως , ὥσπερ τὰ σώματα , μεριστή γε μὴν γινομένη ἐν τοῖς σώμασιν : ὥστε διαιρουμένων τῶν σωμάτων μερίζεσθαι μὲν καὶ τὸ ἐν αὐτοῖς εἶδος , ὅλον γε μὴν ἐν ἑκάστῳ εἶναι τῶν μερισθέντων πολλὰ τὸ αὐτὸ γινόμενον , ὧν ἕκαστον πάντη ἄλλου ἀπέστη , ἅτε πάντη μεριστὸν γενόμενον : οἷα χρόαι καὶ ποιότητες πᾶσαι καὶ ἑκάστη μορφή , ἥτις δύναται ὅλη ἐν πολλοῖς ἅμα εἶναι διεστηκόσιν οὐδὲν μέρος ἔχουσα πάσχον τὸ αὐτὸ τῷ ἄλλῳ . διὸ δὴ μεριστὸν πάντη καὶ τοῦτο θετέον . πρὸς δ̓ αὖ ἐκείνῃ τῇ ἀμερίστῳ πάντη φύσει ἄλλη ἑξῆς οὐσία ἀπ̓ ἐκείνης οὖσα , ἔχουσα μὲν τὸ ἀμέριστον ἀπ̓ ἐκείνης , προόδῳ δὲ τῇ ἀπ̓ αὐτῆς ἐπὶ τὴν ἑτέραν σπεύδουσα φύσιν εἰς μέσον ἀμφοῖν κατέστη , τοῦ τε ἀμερίστου καὶ πρώτου καὶ τοῦ περὶ τὰ σώματα μεριστοῦ τοῦ ἐπὶ τοῖς σώμασιν , οὐχ ὅντινα τρόπον χρόα καὶ ποιότης πᾶσα πολλαχοῦ μέν ἐστιν ἡ αὐτὴ ἐν πολλοῖς σωμάτων ὄγκοις , ἀλλ̓ ἔστι τὸ ἐν ἑκάστῳ ἀφεστὼς τοῦ ἑτέρου πάντη , καθ̓ ὅσον καὶ ὁ ὄγκος τοῦ ὄγκου ἀπέστη . κἂν τὸ μέγεθος δὲ ἓν ᾖ , ἀλλὰ τό γε ἐφ̓ ἑκάστῳ μέρει ταὐτὸν κοινωνίαν οὐδεμίαν εἰς ὁμοπάθειαν ἔχει , ὅτι τὸ ταὐτὸν τοῦτο ἕτερον , τὸ δ̓ ἕτερόν ἐστι : πάθημα γὰρ τὸ ταὐτόν , οὐκ οὐσία καὶ αὐτή . ἣν δὲ ἐπὶ ταύτῃ τῇ φύσει φαμὲν εἶναι τῇ ἀμερίστῳ προσχωροῦσαν οὐσίᾳ , οὐσία τέ ἐστι καὶ ἐγγίνεται σώμασι , περὶ ἃ καὶ μερίζεσθαι αὐτῇ συμβαίνει οὐ πρότερον τοῦτο πασχούσῃ , πρὶν σώμασιν ἑαυτὴν δοῦναι . ἐν οἷς οὖν γίνεται σώμασι , κἂν ἐν τῷ μεγίστῳ γίνηται καὶ ἐπὶ πάντα διεστηκότι , δοῦσ̓ ἑαυτὴν τῷ ὅλῳ οὐκ ἀφίσταται τοῦ εἶναι μία : οὐχ οὕτως , ὡς τὸ σῶμα ἕν : τῷ γὰρ συνεχεῖ τὸ σῶμα ἕν , ἕκαστον δὲ τῶν μερῶν ἄλλο , τὸ δ̓ ἄλλο καὶ ἀλλαχοῦ : οὐδ̓ ὡς ποιότης μία . ἡ δ̓ ὁμοῦ μεριστή τε καὶ ἀμέριστος φύσις , ἣν δὴ ψυχὴν εἶναί φαμεν , οὐχ οὕτως ὡς τὸ συνεχὲς μία , μέρος ἄλλο , τὸ δ̓ ἄλλο ἔχουσα : ἀλλὰ μεριστὴ μέν , ὅτι ἐν πᾶσι μέρεσι τοῦ ἐν ᾧ ἔστιν , ἀμέριστος δέ , ὅτι ὅλη ἐν πᾶσι καὶ ἐν ὁτῳοῦν αὐτῶν ὅλη . καὶ ὁ τοῦτο κατιδὼν τὸ μέγεθος τῆς ψυχῆς καὶ τὴν δύναμιν αὐτῆς εἴσεται , ὡς θεῖον τὸ χρῆμα αὐτῆς καὶ θαυμαστὸν καὶ τῶν ὑπὲρ τὰ χρήματα φύσεων . μέγεθος οὐκ ἔχουσα παντὶ μεγέθει σύνεστι καὶ ὡδὶ οὖσα ὡδὶ πάλιν αὖ ἐστιν οὐκ ἄλλῳ , ἀλλὰ τῷ αὐτῷ : ὥστε μεμερίσθαι καὶ μὴ μεμερίσθαι αὖ , μᾶλλον δὲ μὴ μεμερίσθαι αὐτὴν μηδὲ μεμερισμένην γεγονέναι : μένει γὰρ μεθ̓ ἑαυτῆς ὅλη , περὶ δὲ τὰ σώματά ἐστι μεμερισμένη τῶν σωμάτων τῷ οἰκείῳ μεριστῷ οὐ δυναμένων αὐτὴν ἀμερίστως δέξασθαι : ὥστε εἶναι τῶν σωμάτων πάθημα τὸν μερισμόν , οὐκ αὐτῆς .
Lemmas: ὁ ὁ ψυχή οὐσία τίς ποτέ εἰμί ζητέω σῶμα οὐδείς αὐτός δείκνυμι εἰμί , οὐδέ ἐν ἀσώματος αὖ ἁρμονία , ὁ τε ὁ ἐντελέχεια οὔτε ἀληθής οὕτως , ὡς λέγω , οὔτε δηλωτικός εἰμί ὁ τίς εἰμί ἀφίημι , καί μήν ὁ νοητός φύσις λέγω καί ὁ θεῖος μοῖρα εἰμί τάχα μέν ἄν τις σαφής λέγω εἰμί περί ὁ οὐσία αὐτός . ὅμως γε μήν πρόσω χωρέω ἀγαθός . τότε μέν οὖν διαιρέω αἰσθητός καί νοητός φύσις διαστέλλω , ἐν ὁ νοητός ὁ ψυχή τίθημι . νῦν δέ κεῖμαι μέν ἐν ὁ νοητός : κατά ἄλλος δέ ὁδός ὁ προσεχής ὁ φύσις αὐτός μεταδιώκω . λέγω δή ὁ μέν πρῶτος εἰμί μεριστός καί ὁ αὐτός φύσις σκεδαστός : οὗτος δέ εἰμί , ὅς οὐδείς μέρος αὐτός εἰμί οὔτε ἄλλος μέρος οὔτε ὁ ὅλος , ὁ τε μέρος αὐτός ἐλαχύς εἰμί δέω ὁ πᾶς καί ὅλος . οὗτος δέ εἰμί ὁ αἰσθητός μέγεθος καί ὁ ὄγκος , ὅς ἕκαστος ἴδιος τόπος ἔχω , καί οὐ οἷος τε ἅμα αὐτός ἐν πολύς τόπος εἰμί . ὁ δέ εἰμί ἀντιτάσσω οὗτος οὐσία , οὐδαμῇ μερισμός δέχομαι , ἀμερής τε καί ἀμέριστος , διάστημα τε οὐδείς οὐδέ διά ἐπίνοια δέχομαι , οὐ τόπος δέω οὐδέ ἐν τις ὁ εἰμί γίγνομαι οὔτε κατά μέρος οὔτε κατά ὅλος , οἷος πᾶς ὁμοῦ ὁ εἰμί ἐποχέομαι , οὐ ἵνα ἐν αὐτός ἱδρύω , ἀλλά ὅτι μή δύναμαι ὁ ἄλλος ἄνευ αὐτός εἰμί μηδέ ἐθέλω , ἀεί κατά ὁ αὐτός ἔχω οὐσία , κοινός ἅπας ὁ ἐφεξῆς οἷος κέντρον ἐν κύκλος , ἀπό ὅς πᾶς ὁ πρός ὁ περιφέρεια γραμμή ἐξάπτω οὐδείς ἥσσων ἐάω αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ μένω ἔχω παρά αὐτός ὁ γένεσις καί ὁ εἰμί , καί μετέχω μέν ὁ σημεῖον , καί ἀρχή ὁ ἀμερής αὐτός , προέρχομαι γε μήν ἐξάπτω ἑαυτοῦ ἐκεῖθεν . οὗτος δή ὁ πρῶτος ἀμέριστος εἰμί ἐν ὁ νοητός καί ὁ εἰμί ἀρχηγός καί αὖ ἐκεῖνος ὁ ἐν αἰσθητός μεριστός πάντῃ , πρό μέν ὁ αἰσθητός καί ἐγγύς τις οὗτος καί ἐν οὗτος ἄλλος εἰμί φύσις , μεριστός μέν οὐ πρῶτος , ὥσπερ ὁ σῶμα , μεριστός γε μήν γίγνομαι ἐν ὁ σῶμα : ὥστε διαιρέω ὁ σῶμα μερίζω μέν καί ὁ ἐν αὐτός εἶδος , ὅλος γε μήν ἐν ἕκαστος εἰμί ὁ μερίζω πολύς ὁ αὐτός γίγνομαι , ὅς ἕκαστος πάντῃ ἄλλος ἀφίστημι , ἅτε πάντῃ μεριστός γίγνομαι : οἷος χροιά καί ποιότης πᾶς καί ἕκαστος μορφή , ὅστις δύναμαι ὅλος ἐν πολύς ἅμα εἰμί διίστημι οὐδείς μέρος ἔχω πάσχω ὁ αὐτός ὁ ἄλλος . διό δή μεριστός πάντῃ καί οὗτος τίθημι . πρός δέ αὖ ἐκεῖνος ὁ ἀμέριστος πάντῃ φύσις ἄλλος ἑξῆς οὐσία ἀπό ἐκεῖνος εἰμί , ἔχω μέν ὁ ἀμέριστος ἀπό ἐκεῖνος , πρόοδος δέ ὁ ἀπό αὐτός ἐπί ὁ ἕτερος σπεύδω φύσις εἰς μέσος ἄμφω καθίστημι , ὁ τε ἀμέριστος καί πρῶτος καί ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός ὁ ἐπί ὁ σῶμα , οὐ ὅστις τρόπος χρώς καί ποιότης πᾶς πολλαχοῦ μέν εἰμί ὁ αὐτός ἐν πολύς σῶμα ὄγκος , ἀλλά εἰμί ὁ ἐν ἕκαστος ἀφίστημι ὁ ἕτερος πάντῃ , κατά ὅσος καί ὁ ὄγκος ὁ ὄγκος ἀφίστημι . ἐάν ὁ μέγεθος δέ εἷς εἰμί , ἀλλά ὁ γε ἐπί ἕκαστος μέρος αὐτός κοινωνία οὐδείς εἰς ὁμοπάθεια ἔχω , ὅτι ὁ αὐτός οὗτος ἕτερος , ὁ δέ ἕτερος εἰμί : πάθημα γάρ ὁ αὐτός , οὐ οὐσία καί αὐτός . ὅς δέ ἐπί οὗτος ὁ φύσις φημί εἰμί ὁ ἀμέριστος προσχωρέω οὐσία , οὐσία τε εἰμί καί ἐγγίγνομαι σῶμα , περί ὅς καί μερίζω αὐτός συμβαίνω οὐ πρότερος οὗτος πάσχω , πρίν σῶμα ἑαυτοῦ δίδωμι . ἐν ὅς οὖν γίγνομαι σῶμα , ἐάν ἐν ὁ μέγας γίγνομαι καί ἐπί πᾶς διίστημι , δίδωμι ἑαυτοῦ ὁ ὅλος οὐ ἀφίστημι ὁ εἰμί εἷς : οὐ οὕτως , ὡς ὁ σῶμα εἷς : ὁ γάρ συνεχής ὁ σῶμα εἷς , ἕκαστος δέ ὁ μέρος ἄλλος , ὁ δέ ἄλλος καί ἀλλαχοῦ : οὐδέ ὡς ποιότης εἷς . ὁ δέ ὁμοῦ μεριστός τε καί ἀμέριστος φύσις , ὅς δή ψυχή εἰμί φημί , οὐ οὕτως ὡς ὁ συνεχής εἷς , μέρος ἄλλος , ὁ δέ ἄλλος ἔχω : ἀλλά μεριστός μέν , ὅτι ἐν πᾶς μέρος ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἀμέριστος δέ , ὅτι ὅλος ἐν πᾶς καί ἐν ὅστις αὐτός ὅλος . καί ὁ οὗτος κατοράω ὁ μέγεθος ὁ ψυχή καί ὁ δύναμις αὐτός οἶδα , ὡς θεῖος ὁ χρῆμα αὐτός καί θαυμαστός καί ὁ ὑπέρ ὁ χρῆμα φύσις . μέγεθος οὐ ἔχω πᾶς μέγεθος σύνειμι καί ὡδί εἰμί ὡδί πάλιν αὖ εἰμί οὐ ἄλλος , ἀλλά ὁ αὐτός : ὥστε μερίζω καί μή μερίζω αὖ , μάλα δέ μή μερίζω αὐτός μηδέ μερίζω γίγνομαι : μένω γάρ μετά ἑαυτοῦ ὅλος , περί δέ ὁ σῶμα εἰμί μερίζω ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος μεριστός οὐ δύναμαι αὐτός ἀμέριστος δέχομαι : ὥστε εἰμί ὁ σῶμα πάθημα ὁ μερισμός , οὐ αὐτός .