plotinus.enneades 2.9.1
Ἐπειδὴ τοίνυν ἐφάνη ἡμῖν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ φύσις ἁπλῆ καὶ πρώτη , πᾶν γὰρ τὸ οὐ πρῶτον οὐχ ἁπλοῦν , καὶ οὐδὲν ἔχον ἐν ἑαυτῷ , ἀλλ̓ ἕν τι , καὶ τοῦ ἑνὸς λεγομένου ἡ φύσις ἡ αὐτή : καὶ γὰρ αὕτη οὐκ ἄλλο , εἶτα ἕν , οὐδὲ τοῦτο ἄλλο , εἶτα ἀγαθόν : ὅταν λέγωμεν τὸ ἕν , καὶ ὅταν λέγωμεν τἀγαθόν , τὴν αὐτὴν δεῖ νομίζειν τὴν φύσιν καὶ μίαν λέγειν οὐ κατηγοροῦντας ἐκείνης οὐδέν , δηλοῦντας δὲ ἡμῖν αὐτοῖς ὡς οἷόν τε . καὶ τὸ πρῶτον δὲ οὕτως , ὅτι ἁπλούστατον , καὶ τὸ αὔταρκες , ὅτι οὐκ ἐκ πλειόνων : οὕτω γὰρ ἀναρτήσεται εἰς τὰ εξ ὧν : καὶ οὐκ ἐν ἄλλῳ , ὅτι πᾶν τὸ ἐν ἄλλῳ καὶ παῤ ἄλλου . εἰ οὖν μηδὲ παῤ ἄλλου μηδὲ ἐν ἄλλῳ μηδὲ σύνθεσις μηδεμία , ἀνάγκη μηδὲν ὑπὲρ αὐτὸ εἶναι . οὐ τοίνυν δεῖ ἐφ̓ ἑτέρας ἀρχὰς ἰέναι , ἀλλὰ τοῦτο προστησαμένους , εἶτα νοῦν μετ̓ αὐτὸ καὶ τὸ νοοῦν πρώτως , εἶτα ψυχὴν μετὰ νοῦν : αὕτη γὰρ τάξις κατὰ φύσιν : μήτε πλείω τούτων τίθεσθαι ἐν τῷ νοητῷ , μήτε ἐλάττω . εἴτε γὰρ ἐλάττω , ἢ ψυχὴν καὶ νοῦν ταὐτὸν φήσουσιν , ἢ νοῦν καὶ τὸ πρῶτον : ἀλλ̓ ὅτι ἕτερα ἀλλήλων , ἐδείχθη πολλαχῇ . λοιπὸν δὴ ἐπισκέψασθαι ἐν τῷ παρόντι , εἰ πλείω τῶν τριῶν τούτων . τίνες ἂν οὖν εἶεν φύσεις παῤ αὐτάς ; τῆς τε γὰρ λεχθείσης οὕτως ἔχειν ἀρχῆς πάντων οὐδεὶς ἂν εὕροι ἁπλουστέραν οὐδὲ ἐπαναβεβηκυῖαν ἡντινοῦν . οὐ γὰρ δὴ τὴν μὲν δυνάμει , τὴν δὲ ἐνεργείᾳ φήσουσι : γελοῖον γὰρ ἐν τοῖς ἐνεργείᾳ οὖσι καὶ ἀύλοις τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ διαιρουμένους φύσεις ποιεῖσθαι πλείους . ἀλλ̓ οὐδ̓ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα : οὐδ̓ ἐπινοεῖν τὸν μέν τινα νοῦν ἐν ἡσυχίᾳ τινί , τὸν δὲ οἷον κινούμενον . τίς γὰρ ἂν ἡσυχία νοῦ καὶ τίς κίνησις καὶ προφορὰ ἂν εἴη ἢ τίς ἀργία καὶ τοῦ ἑτέρου τί ἔργον ; ἔστι γὰρ ὡς ἔστι νοῦς ἀεὶ ὡσαύτως ἐνεργείᾳ κείμενος ἑστώσῃ : κίνησις δὲ πρὸς αὐτὸν καὶ περὶ αὐτὸν ψυχῆς ἤδη ἔργον καὶ λόγος ἀπ̓ αὐτοῦ εἰς ψυχὴν ψυχὴν νοερὰν ποιῶν , οὐκ ἄλλην τινὰ μεταξὺ νοῦ καὶ ψυχῆς φύσιν . οὐ μὴν οὐδὲ διὰ τοῦτο πλείους νοῦς ποιεῖν , εἰ ὁ μὲν νοεῖ , ὁ δὲ νοεῖ ὅτι νοεῖ . καὶ γὰρ εἰ ἄλλο τὸ ἐν τούτοις νοεῖν , ἄλλο δὲ τὸ νοεῖν ὅτι νοεῖ , ἀλλ̓ οὖν μία προσβολὴ οὐκ ἀναίσθητος τῶν ἐνεργημάτων ἑαυτῆς : γελοῖον γὰρ ἐπὶ τοῦ ἀληθινοῦ νοῦ τοῦτο ὑπολαμβάνειν , ἀλλὰ πάντως γε ὁ αὐτὸς ἔσται ὅσπερ ἐνόει ὁ νοῶν ὅτι νοεῖ . εἰ δὲ . μή , ὁ μὲν ἔσται νοῶν μόνον , ὁ δὲ ὅτι νοεῖ νοῶν ἄλλου ὄντος , ἀλλ̓ οὐκ αὐτοῦ τοῦ νενοηκότος . ἀλλ̓ εἰ ἐπινοίᾳ φήσουσι , πρῶτον μὲν τῶν πλειόνων ὑποστάσεων ἀποστήσονται : ἔπειτα δεῖ σκοπεῖν , εἰ καὶ αἱ ἐπίνοιαι χώραν ἔχουσι λαβεῖν νοῦν νοοῦντα μόνον , μὴ παρακολουθοῦντα δὲ ἑαυτῷ ὅτι νοεῖ : ὃ καὶ ἐφ̓ ἡμῶν αὐτῶν εἰ γίγνοιτο τῶν ἀεὶ ἐπιστατούντων ταῖς ὁρμαῖς καὶ ταῖς διανοήσεσιν , εἰ καὶ μετρίως σπουδαῖοι εἶμεν , αἰτίαν ἂν ἀφροσύνης ἔχοιμεν . ὅταν δὲ δὴ ὁ νοῦς ὁ ἀληθινὸς ἐν ταῖς νοήσεσιν αὑτὸν νοῇ καὶ μὴ ἔξωθεν ᾖ τὸ νοητὸν αὐτοῦ , ἀλλ̓ αὐτὸς ᾖ καὶ τὸ νοητόν , ἐξ ἀνάγκης ἐν τῷ νοεῖν ἔχει ἑαυτὸν καὶ ὁρᾷ ἑαυτόν : ὁρῶν δὲ ἑαυτὸν οὐκ ἀνοηταίνοντα , ἀλλὰ νοοῦντα ὁρᾷ . ὥστε ἐν τῷ πρώτως νοεῖν ἔχοι ἂν καὶ τὸ νοεῖν ὅτι νοεῖ ὡς ἓν ὄν : καὶ οὐδὲ τῇ ἐπινοίᾳ ἐκεῖ διπλοῦν . εἰ δὲ καὶ ἀεὶ νοῶν εἴη , ὅπερ ἔστι , τίς χώρα τῇ ἐπινοίᾳ τῇ χωριζούσῃ τὸ νοεῖν ἀπὸ τοῦ νοεῖν ὅτι νοεῖ ; εἰ δὲ δὴ καὶ ἑτέραν ἐπίνοιάν τις τρίτην ἐπεισάγοι ἐπὶ τῇ δευτέρᾳ τῇ λεγούσῃ νοεῖν ὅτι νοεῖ , τὴν λέγουσαν ὅτι νοεῖ ὅτι νοεῖ , ἔτι μᾶλλον καταφανὲς τὸ ἄτοπον . καὶ διὰ τί οὐκ εἰς ἄπειρον οὕτω ; τὸν δὲ λόγον ὅταν τις ἀπὸ τοῦ νοῦ ποιῇ , εἶτα ἀπὸ τούτου γίνεσθαι ἐν ψυχῇ ἄλλον ἀπ̓ αὐτοῦ τοῦ λόγου , ἵνα μεταξὺ ψυχῆς καὶ νοῦ ᾖ οὗτος , ἀποστερήσει τὴν ψυχὴν τοῦ νοεῖν , εἰ μὴ παρὰ τοῦ νοῦ κομιεῖται , ἀλλὰ παρὰ ἄλλου τοῦ μεταξὺ τὸν λόγον : καὶ εἴδωλον λόγου , ἀλλ̓ οὐ λόγον ἕξει , καὶ ὅλως οὐκ εἰδήσει νοῦν οὐδ̓ ὅλως νοήσει .
Lemmas: ἐπειδή τοίνυν φαίνω ἐγώ ὁ ὁ ἀγαθός φύσις ἁπλόος καί πρῶτος , πᾶς γάρ ὁ οὐ πρῶτος οὐ ἁπλόος , καί οὐδείς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , ἀλλά εἷς τις , καί ὁ εἷς λέγω ὁ φύσις ὁ αὐτός : καί γάρ οὗτος οὐ ἄλλος , εἶτα εἷς , οὐδέ οὗτος ἄλλος , εἶτα ἀγαθός : ὅταν λέγω ὁ εἷς , καί ὅταν λέγω ἀγαθός , ὁ αὐτός δέω νομίζω ὁ φύσις καί εἷς λέγω οὐ κατηγορέω ἐκεῖνος οὐδείς , δηλόω δέ ἐγώ αὐτός ὡς οἷος τε . καί ὁ πρῶτος δέ οὕτως , ὅτι ἁπλόος , καί ὁ αὐτάρκης , ὅτι οὐ ἐκ πολύς : οὕτως γάρ ἀναρτάω εἰς ὁ ἐκ ὅς : καί οὐ ἐν ἄλλος , ὅτι πᾶς ὁ ἐν ἄλλος καί παρά ἄλλος . εἰ οὖν μηδέ παρά ἄλλος μηδέ ἐν ἄλλος μηδέ σύνθεσις μηδείς , ἀνάγκη μηδείς ὑπέρ αὐτός εἰμί . οὐ τοίνυν δέω ἐπί ἕτερος ἀρχή ἔρχομαι , ἀλλά οὗτος προΐστημι , εἶτα νόος μετά αὐτός καί ὁ νοέω πρῶτος , εἶτα ψυχή μετά νόος : οὗτος γάρ τάξις κατά φύσις : μήτε πολύς οὗτος τίθημι ἐν ὁ νοητός , μήτε ἐλαχύς . εἴτε γάρ ἐλαχύς , ἤ ψυχή καί νόος αὐτός φημί , ἤ νόος καί ὁ πρῶτος : ἀλλά ὅτι ἕτερος ἀλλήλων , δείκνυμι πολλαχῆ . λοιπός δή ἐπισκοπέω ἐν ὁ πάρειμι , εἰ πολύς ὁ τρεῖς οὗτος . τίς ἄν οὖν εἰμί φύσις παρά αὐτός ; ὁ τε γάρ λέγω οὕτως ἔχω ἀρχή πᾶς οὐδείς ἄν εὑρίσκω ἁπλόος οὐδέ ἐπαναβαίνω ὅστις . οὐ γάρ δή ὁ μέν δύναμις , ὁ δέ ἐνέργεια φημί : γέλοιος γάρ ἐν ὁ ἐνέργεια εἰμί καί ἄυλος ὁ δύναμις καί ἐνέργεια διαιρέω φύσις ποιέω πολύς . ἀλλά οὐδέ ἐν ὁ μετά οὗτος : οὐδέ ἐπινοέω ὁ μέν τις νόος ἐν ἡσυχία τις , ὁ δέ οἷος κινέω . τίς γάρ ἄν ἡσυχία νόος καί τίς κίνησις καί προφορά ἄν εἰμί ἤ τίς ἀργία καί ὁ ἕτερος τίς ἔργον ; εἰμί γάρ ὡς εἰμί νόος ἀεί ὡσαύτως ἐνέργεια κεῖμαι ἵστημι : κίνησις δέ πρός αὐτός καί περί αὐτός ψυχή ἤδη ἔργον καί λόγος ἀπό αὐτός εἰς ψυχή ψυχή νοερός ποιέω , οὐ ἄλλος τις μεταξύ νόος καί ψυχή φύσις . οὐ μήν οὐδέ διά οὗτος πολύς νόος ποιέω , εἰ ὁ μέν νοέω , ὁ δέ νοέω ὅτι νοέω . καί γάρ εἰ ἄλλος ὁ ἐν οὗτος νοέω , ἄλλος δέ ὁ νοέω ὅτι νοέω , ἀλλά οὖν εἷς προσβολή οὐ ἀναίσθητος ὁ ἐνέργημα ἑαυτοῦ : γέλοιος γάρ ἐπί ὁ ἀληθινός νόος οὗτος ὑπολαμβάνω , ἀλλά πάντως γε ὁ αὐτός εἰμί ὅς νοέω ὁ νοέω ὅτι νοέω . εἰ δέ . μή , ὁ μέν εἰμί νοέω μόνος , ὁ δέ ὅτι νοέω νοέω ἄλλος εἰμί , ἀλλά οὐ αὐτός ὁ νοέω . ἀλλά εἰ ἐπίνοια φημί , πρῶτος μέν ὁ πολύς ὑπόστασις ἀφίστημι : ἔπειτα δέω σκοπέω , εἰ καί ὁ ἐπίνοια χώρα ἔχω λαμβάνω νόος νοόω μόνος , μή παρακολουθέω δέ ἑαυτοῦ ὅτι νοέω : ὅς καί ἐπί ἐγώ αὐτός εἰ γίγνομαι ὁ ἀεί ἐπιστατέω ὁ ὁρμή καί ὁ διανόησις , εἰ καί μέτριος σπουδαῖος εἰμί , αἰτία ἄν ἀφροσύνη ἔχω . ὅταν δέ δή ὁ νόος ὁ ἀληθινός ἐν ὁ νόησις ἑαυτοῦ νοέω καί μή ἔξωθεν εἰμί ὁ νοητός αὐτός , ἀλλά αὐτός εἰμί καί ὁ νοητός , ἐκ ἀνάγκη ἐν ὁ νοέω ἔχω ἑαυτοῦ καί ὁράω ἑαυτοῦ : ὁράω δέ ἑαυτοῦ οὐ ἀνοηταίνω , ἀλλά νοόω ὁράω . ὥστε ἐν ὁ πρῶτος νοέω ἔχω ἄν καί ὁ νοέω ὅτι νοέω ὡς εἷς εἰμί : καί οὐδέ ὁ ἐπίνοια ἐκεῖ διπλόος . εἰ δέ καί ἀεί νοέω εἰμί , ὅς εἰμί , τίς χώρα ὁ ἐπίνοια ὁ χωρίζω ὁ νοέω ἀπό ὁ νοέω ὅτι νοέω ; εἰ δέ δή καί ἕτερος ἐπίνοια τις τρίτος ἐπεισάγω ἐπί ὁ δεύτερος ὁ λέγω νοέω ὅτι νοέω , ὁ λέγω ὅτι νοέω ὅτι νοέω , ἔτι μάλα καταφανής ὁ ἄτοπος . καί διά τίς οὐ εἰς ἄπειρος οὕτως ; ὁ δέ λόγος ὅταν τις ἀπό ὁ νόος ποιέω , εἶτα ἀπό οὗτος γίγνομαι ἐν ψυχή ἄλλος ἀπό αὐτός ὁ λόγος , ἵνα μεταξύ ψυχή καί νόος εἰμί οὗτος , ἀποστερέω ὁ ψυχή ὁ νοέω , εἰ μή παρά ὁ νόος κομίζω , ἀλλά παρά ἄλλος ὁ μεταξύ ὁ λόγος : καί εἴδωλον λόγος , ἀλλά οὐ λόγος ἔχω , καί ὅλος οὐ ὁράω νόος οὐδέ ὅλος νοέω .