plotinus.enneades 5.9.3
ἐπισκεπτέον δὲ ταύτην τὴν νοῦ φύσιν , ἣν ἐπαγγέλλεται ὁ λόγος εἶναι τὸ ὂν ὄντως καὶ τὴν ἀληθῆ οὐσίαν , πρότερον βεβαιωσαμένους κατ̓ ἄλλην ὁδὸν ἰόντας , ὅτι δεῖ εἶναί τινα τοιαύτην . ἴσως μὲν οὖν γελοῖον ζητεῖν , εἰ νοῦς ἔστιν ἐν τοῖς οὖσι : τάχα δ̓ ἄν τινες καὶ περὶ τούτου διαμφισβητοῖεν . μᾶλλον δέ , εἰ τοιοῦτος , οἷόν φαμεν , καὶ εἰ χωριστός τις , καὶ εἰ οὗτος τὰ ὄντα , καὶ εἰ ἡ τῶν εἰδῶν φύσις ἐνταῦθα , περὶ οὗ καὶ τὰ νῦν εἰπεῖν πρόκειται . ὁρῶμεν δὴ τὰ λεγόμενα εἶναι πάντα σύνθετα καὶ ἁπλοῦν αὐτῶν οὐδὲ ἕν , ἅ τε τέχνη ἐργάζεται ἑκάστη , ἅ τε συνέστηκε φύσει . τά τε γὰρ τεχνητὰ ἔχει χαλκὸν ἢ ξύλον ἢ λίθον καὶ παρὰ τούτων οὔπω τετέλεσται , πρὶν ἂν ἡ τέχνη ἑκάστη ἡ μὲν ἀνδριάντα , ἡ δὲ κλίνην , ἡ δὲ οἰκίαν ἐργάσηται εἴδους τοῦ παῤ αὑτῆς ἐνθέσει . καὶ μὴν καὶ τὰ φύσει συνεστῶτα τὰ μὲν πολυσύνθετα αὐτῶν καὶ συγκρίματα καλούμενα ἀναλύσεις εἰς τὸ ἐπὶ πᾶσι τοῖς συγκριθεῖσιν εἶδος : οἷον ἄνθρωπον εἰς ψυχὴν καὶ σῶμα , καὶ τὸ σῶμα εἰς τὰ τέσσαρα . ἕκαστον δὲ τούτων σύνθετον εὑρὼν ἐξ ὕλης καὶ τοῦ μορφοῦντος — ὕλη γὰρ παῤ αὑτῆς ἡ τῶν στοιχείων ἄμορφος — ζητήσεις τὸ εἶδος ὅθεν τῇ ὕλῃ . ζητήσεις δ̓ αὖ καὶ τὴν ψυχὴν πότερα τῶν ἁπλῶν ἤδη , ἢ ἔνι τι ἐν αὐτῇ τὸ μὲν ὡς ὕλη , τὸ δὲ ὡς εἶδος , ὁ νοῦς ὁ ἐν αὐτῇ , ὁ μὲν ὡς ἡ ἐπὶ τῷ χαλκῷ μορφή , ὁ δὲ οἷος ὁ τὴν μορφὴν ἐν τῷ χαλκῷ ποιήσας . τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοῦ παντὸς μεταφέρων τις ἀναβήσεται καὶ ἐνταῦθα ἐπὶ νοῦν ποιητὴν ὄντως καὶ δημιουργὸν τιθέμενος , καὶ φήσει τὸ ὑποκείμενον δεξάμενον μορφὰς τὸ μὲν πῦρ , τὸ δὲ ὕδωρ , τὸ δὲ ἀέρα καὶ γῆν γενέσθαι , τὰς δὲ μορφὰς ταύτας παῤ ἄλλου ἥκειν : τοῦτο δὲ εἶναι ψυχήν : ψυχὴν δ̓ αὖ καὶ ἐπὶ τοῖς τέτταρσι τὴν κόσμου μορφὴν δοῦναι ταύτῃ δὲ νοῦν χορηγον τῶν λόγων γεγονέναι , ὥσπερ καὶ ταῖς τῶν τεχνιτῶν ψυχαῖς παρὰ τῶν τεχνῶν τοὺς εἰς τὸ ἐνεργεῖν λόγους : νοῦν δὲ τὸν μὲν ὡς εἶδος τῆς ψυχῆς , τὸ κατὰ τὴν μορφήν , τὸν δὲ τὴν μορφὴν παρέχοντα ὡς τὸν ποιητὴν τοῦ ἀνδριάντος , ᾧ πάντα ἐνυπάρχει , ἃ δίδωσιν . ἐγγὺς μὲν ἀληθείας , ἃ δίδωσι ψυχῇ : ἃ δὲ τὸ σῶμα δέχεται , εἴδωλα ἤδη καὶ μιμήματα .
Lemmas: ἐπισκοπέω δέ οὗτος ὁ νόος φύσις , ὅς ἐπαγγέλλω ὁ λόγος εἰμί ὁ εἰμί ὄντως καί ὁ ἀληθής οὐσία , πρότερος βεβαιόω κατά ἄλλος ὁδός ἔρχομαι , ὅτι δέω εἰμί τις τοιοῦτος . ἴσως μέν οὖν γέλοιος ζητέω , εἰ νόος εἰμί ἐν ὁ εἰμί : τάχα δέ ἄν τις καί περί οὗτος διαμφισβητέω . μάλα δέ , εἰ τοιοῦτος , οἷος φημί , καί εἰ χωριστός τις , καί εἰ οὗτος ὁ εἰμί , καί εἰ ὁ ὁ εἶδος φύσις ἐνταῦθα , περί ὅς καί ὁ νῦν λέγω πρόκειμαι . ὁράω δή ὁ λέγω εἰμί πᾶς σύνθετος καί ἁπλόος αὐτός οὐδέ εἷς , ὅς τε τέχνη ἐργάζομαι ἕκαστος , ὅς τε συνίστημι φύσις . ὁ τε γάρ τεχνητός ἔχω χαλκός ἤ ξύλον ἤ λίθος καί παρά οὗτος οὔπω τελέω , πρίν ἄν ὁ τέχνη ἕκαστος ὁ μέν ἀνδριάς , ὁ δέ κλίνη , ὁ δέ οἰκία ἐργάζομαι εἶδος ὁ παρά ἑαυτοῦ ἔνθεσις . καί μήν καί ὁ φύσις συνίστημι ὁ μέν πολυσύνθετος αὐτός καί σύγκριμα καλέω ἀνάλυσις εἰς ὁ ἐπί πᾶς ὁ συγκρίνω εἶδος : οἷον ἄνθρωπος εἰς ψυχή καί σῶμα , καί ὁ σῶμα εἰς ὁ τέσσαρες . ἕκαστος δέ οὗτος σύνθετος εὑρίσκω ἐκ ὕλη καί ὁ μορφόω — ὕλη γάρ παρά ἑαυτοῦ ὁ ὁ στοιχεῖον ἄμορφος — ζητέω ὁ εἶδος ὅθεν ὁ ὕλη . ζητέω δέ αὖ καί ὁ ψυχή πότερος ὁ ἁπλόος ἤδη , ἤ ἔνειμι τις ἐν αὐτός ὁ μέν ὡς ὕλη , ὁ δέ ὡς εἶδος , ὁ νόος ὁ ἐν αὐτός , ὁ μέν ὡς ὁ ἐπί ὁ χαλκός μορφή , ὁ δέ οἷος ὁ ὁ μορφή ἐν ὁ χαλκός ποιέω . ὁ αὐτός δέ οὗτος καί ἐπί ὁ πᾶς μεταφέρω τις ἀναβαίνω καί ἐνταῦθα ἐπί νόος ποιητής ὄντως καί δημιουργός τίθημι , καί φημί ὁ ὑπόκειμαι δέχομαι μορφή ὁ μέν πῦρ , ὁ δέ ὕδωρ , ὁ δέ ἀήρ καί γῆ γίγνομαι , ὁ δέ μορφή οὗτος παρά ἄλλος ἥκω : οὗτος δέ εἰμί ψυχή : ψυχή δέ αὖ καί ἐπί ὁ τέσσαρες ὁ κόσμος μορφή δίδωμι οὗτος δέ νόος χορηγός ὁ λόγος γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ ὁ τεχνίτης ψυχή παρά ὁ τέχνη ὁ εἰς ὁ ἐνεργέω λόγος : νόος δέ ὁ μέν ὡς εἶδος ὁ ψυχή , ὁ κατά ὁ μορφή , ὁ δέ ὁ μορφή παρέχω ὡς ὁ ποιητής ὁ ἀνδριάς , ὅς πᾶς ἐν-ὑπάρχω , ὅς δίδωμι . ἐγγύς μέν ἀλήθεια , ὅς δίδωμι ψυχή : ὅς δέ ὁ σῶμα δέχομαι , εἴδωλον ἤδη καί μίμημα .