plotinus.enneades 3.6.2
πρῶτον δὲ περὶ κακίας καὶ ἀρετῆς λεκτέον , τί γίγνεται τότε , ὅταν κακία λέγηται παρεῖναι : καὶ γὰρ ἀφαιρεῖν δεῖν φαμεν ὡς ὄντος τινὸς ἐν αὐτῇ κακοῦ καὶ ἐνθεῖναι ἀρετὴν καὶ κοσμῆσαι καὶ κάλλος ἐμποιῆσαι ἀντὶ αἴσχους τοῦ πρόσθεν . ἆῤ οὖν λέγοντες ἀρετὴν ἁρμονίαν εἶναι , ἀναρμοστίαν δὲ τὴν κακίαν , λέγοιμεν ἂν δόξαν δοκοῦσαν τοῖς παλαιοῖς καί τι πρὸς τὸ ζητούμενον οὐ μικρὸν ὁ λόγος ἀνύσειεν ; εἰ γὰρ συναρμοσθέντα μὲν κατὰ φύσιν τὰ μέρη τῆς ψυχῆς πρὸς ἄλληλα ἀρετή ἐστι , μὴ συναρμοσθέντα δὲ κακία , ἐπακτὸν οὐδὲν ἂν οὐδ̓ ἑτέρωθεν γίγνοιτο , ἀλλ̓ ἕκαστον ἥκοι ἂν οἷον ἐστὶν εἰς τὴν ἁρμογὴν καὶ οὐκ ἂν ἥκοι ἐν τῇ ἀναρμοστίᾳ τοιοῦτον ὄν , οἷον καὶ χορευταὶ χορεύοντες καὶ συνᾴδοντες ἀλλήλοις , εἰ καὶ μὴ οἱ αὐτοί εἰσι , καὶ μόνος τις ᾅδων τῶν ἄλλων μὴ ᾀδόντων , καὶ ἑκάστου καθ̓ ἑαυτὸν ᾅδοντος : οὐ γὰρ μόνον δεῖ συνᾴδειν , ἀλλὰ καὶ ἕκαστον καλῶς τὸ αὑτοῦ ᾅδοντα οἰκείᾳ μουσικῇ : ὥστε κἀκεῖ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἁρμονίαν εἶναι ἑκάστου μέρους τὸ αὐτῷ προσῆκον ποιοῦντος . δεῖ δὴ πρὸ τῆς ἁρμονίας αὐτῆς ἄλλην ἑκάστου εἶναι ἀρετήν , καὶ κακίαν δὲ ἑκάστου πρὸ τῆς πρὸς ἄλληλα ἀναρμοστίας . τίνος οὖν παρόντος ἕκαστον μέρος κακόν ; ἢ κακίας . καὶ ἀγαθὸν αὖ ; ἢ ἀρετῆς . τῷ μὲν οὖν λογιστικῷ τάχ̓ ἄν τις λέγων ἄγνοιαν εἶναι τὴν κακίαν καὶ ἄγνοιαν τὴν κατὰ ἀπόφασιν οὐ παρουσίαν τινὸς ἂν λέγοι . ἀλλ̓ ὅταν καὶ ψευδεῖς δόξαι ἐνῶσιν , ὃ δὴ μάλιστα τὴν κακίαν ποιεῖ , πῶς οὐκ ἐγγίνεσθαι φήσει καὶ ἀλλοῖον ταύτῃ τοῦτο τὸ μόριον γίνεσθαι ; τὸ δὲ θυμοειδὲς οὐκ ἄλλως μὲν ἔχει δειλαῖνον , ἀνδρεῖον δὲ ὂν ἄλλως ; τὸ δὲ ἐπιθυμοῦν ἀκόλαστον μὲν ὂν οὐκ ἄλλως , σωφρονοῦν δὲ ἄλλως ; ἢ ὅταν μὲν ἐν ἀρετῇ ἕκαστον ᾖ , ἐνεργεῖν κατὰ τὴν οὐσίαν ᾗ ἐστιν ἕκαστον ἐπαίον λόγου φήσομεν καὶ τὸ μὲν λογιζόμενον παρὰ τοῦ νοῦ , τὰ δ̓ ἄλλα παρὰ τούτου . τὸ ἐπαίειν λόγου ὥσπερ ὁρᾶν ἐστιν οὐ σχηματιζόμενον , ἀλλ̓ ὁρῶν καὶ ἐνεργείᾳ ὄν , ὅτε ὁρᾷ . ὥσπερ γὰρ ἡ ὄψις καὶ δυνάμει οὖσα καὶ ἐνεργείᾳ ἡ αὐτὴ τῇ οὐσίᾳ , ἡ δὲ ἐνέργειά ἐστιν οὐκ ἀλλοίωσις , ἀλλ̓ ἅμα προσῆλθε πρὸς ὃ ἔχει τὴν οὐσίαν καὶ ἔστιν εἰδυῖα καὶ ἔγνω ἀπαθῶς , καὶ τὸ λογιζόμενον οὕτω πρὸς τὸν νοῦν ἔχει καὶ ὁρᾷ καὶ ἡ δύναμις τοῦ νοεῖν τοῦτο , οὐ σφραγῖδος ἔνδον γενομένης , ἀλλ̓ ἔχει ὃ εἶδε καὶ αὖ οὐκ ἔχει : ἔχει μὲν τῷ γινώσκειν , οὐκ ἔχει δὲ τῷ μὴ ἀποκεῖσθαί τι ἐκ τοῦ ὁράματος , ὥσπερ ἐν κηρῷ μορφήν . μεμνῆσθαι δὲ δεῖ , ὅτι καὶ τὰς μνήμας οὐκ ἐναποκειμένων τινῶν ἐλέγετο εἶναι , ἀλλὰ τῆς ψυχῆς οὕτω τὴν δύναμιν ἐγειράσης , ὥστε καὶ ὃ μὴ ἔχει ἔχειν . τί οὖν ; οὐκ ἄλλη ἦν πρὶν οὕτω μνημονεύειν καὶ ὕστερον , ὅτε μνημονεύει ; ἢ βούλει ἄλλην ; οὔκουν ἀλλοιωθεῖσά γε , πλὴν εἰ μή τις τὸ ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν ἐλθεῖν ἀλλοίωσιν λέγοι , ἀλλ̓ ἔστιν οὐδὲν προσγενόμενον , ἀλλ̓ ᾗπερ ἦν πεφυκυῖα τοῦτο ποιεῖ . ὅλως γὰρ αἱ ἐνέργειαι τῶν ἀύλων οὐ συναλλοιουμένων γίνονται : ἢ φθαρεῖεν ἄν : ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον μενόντων , τὸ δὲ πάσχειν τὸ ἐνεργοῦν τοῦτο τῶν μεθ̓ ὕλης . εἰ δὲ ἄυλον ὂν πείσεται , οὐκ ἔχει ᾧ μένει : ὥσπερ ἐπὶ τῆς ὄψεως τῆς ὁράσεως ἐνεργούσης τὸ πάσχον ὁ ὀφθαλμός ἐστιν , αἱ δὲ δόξαι ὥσπερ ὁράματα . τὸ δὲ θυμοειδὲς πῶς δειλόν ; πῶς δὲ καὶ ἀνδρεῖον ; ἢ δειλὸν μὲν τῷ ἢ μὴ ὁρᾶν πρὸς τὸν λόγον ἢ πρὸς φαῦλον ὄντα τὸν λόγον ὁρᾶν ἢ ὀργάνων ἐλλείψει , οἷον ἀπορίᾳ ἢ σαθρότητι ὅπλων σωματικῶν , ἢ ἐνεργεῖν κωλυόμενον ἢ μὴ κινηθὲν οἷον ἐρεθισθέν : ἀνδρεῖον δέ , εἰ τὰ ἐναντία . ἐν οἷς οὐδεμία ἀλλοίωσις οὐδὲ πάθος . τὸ δὲ ἐπιθυμοῦν ἐνεργοῦν μὲν μόνον τὴν λεγομένην ἀκολασίαν παρέχεται : πάντα γὰρ μόνον πράττει καὶ οὐ πάρεστι τὰ ἄλλα , οἷς ἂν ἦν ἐν μέρει τὸ κρατεῖν παροῦσι καὶ δεικνύναι αὐτῷ , τὸ δ̓ ὁρῶν ἦν ἂν ἄλλο πρᾶττον , οὐ πάντη ἀλλά που καὶ σχολάζον τῷ ὁρᾶν ὡς οἷόν τε τὰ ἄλλα . τάχα δὲ τὸ πολὺ καὶ σώματος καχεξία ἡ τούτου λεγομένη κακία , ἀρετὴ δὲ τἀναντία : ὥστ̓ οὐδεμία ἐφ̓ ἑκάτερα προσθήκη τῇ ψυχῇ
Lemmas: πρῶτος δέ περί κακία καί ἀρετή λεκτέος , τίς γίγνομαι τότε , ὅταν κακία λέγω πάρειμι : καί γάρ ἀφαιρέω δέω φημί ὡς εἰμί τις ἐν αὐτός κακός καί ἐντίθημι ἀρετή καί κοσμέω καί κάλλος ἐμποιέω ἀντί αἶσχος ὁ πρόσθεν . ἆρα οὖν λέγω ἀρετή ἁρμονία εἰμί , ἀναρμοστία δέ ὁ κακία , λέγω ἄν δόξα δοκέω ὁ παλαιός καί τις πρός ὁ ζητέω οὐ μικρός ὁ λόγος ἀνύω ; εἰ γάρ συναρμόζω μέν κατά φύσις ὁ μέρος ὁ ψυχή πρός ἀλλήλων ἀρετή εἰμί , μή συναρμόζω δέ κακία , ἐπακτός οὐδείς ἄν οὐδέ ἑτέρωθεν γίγνομαι , ἀλλά ἕκαστος ἥκω ἄν οἷος εἰμί εἰς ὁ ἁρμογή καί οὐ ἄν ἥκω ἐν ὁ ἀναρμοστία τοιοῦτος εἰμί , οἷος καί χορευτής χορεύω καί συνᾴδω ἀλλήλων , εἰ καί μή ὁ αὐτός εἰμί , καί μόνος τις ἀείδω ὁ ἄλλος μή ἀείδω , καί ἕκαστος κατά ἑαυτοῦ ἀείδω : οὐ γάρ μόνος δέω συνᾴδω , ἀλλά καί ἕκαστος καλός ὁ ἑαυτοῦ ἀείδω οἰκεῖος μουσική : ὥστε ἐκεῖ ἐπί ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί ἕκαστος μέρος ὁ αὐτός προσήκω ποιέω . δέω δή πρό ὁ ἁρμονία αὐτός ἄλλος ἕκαστος εἰμί ἀρετή , καί κακία δέ ἕκαστος πρό ὁ πρός ἀλλήλων ἀναρμοστία . τίς οὖν πάρειμι ἕκαστος μέρος κακός ; ἤ κακία . καί ἀγαθός αὖ ; ἤ ἀρετή . ὁ μέν οὖν λογιστικός τάχα ἄν τις λέγω ἄγνοια εἰμί ὁ κακία καί ἄγνοια ὁ κατά ἀπόφασις οὐ παρουσία τις ἄν λέγω . ἀλλά ὅταν καί ψευδής δόξα ἔνειμι , ὅς δή μάλα ὁ κακία ποιέω , πῶς οὐ ἐγγίγνομαι φημί καί ἀλλοῖος οὗτος οὗτος ὁ μόριον γίγνομαι ; ὁ δέ θυμοειδής οὐ ἄλλος μέν ἔχω δειλαίνω , ἀνδρεῖος δέ εἰμί ἄλλος ; ὁ δέ ἐπιθυμέω ἀκόλαστος μέν εἰμί οὐ ἄλλος , σωφρονέω δέ ἄλλος ; ἤ ὅταν μέν ἐν ἀρετή ἕκαστος εἰμί , ἐνεργέω κατά ὁ οὐσία ᾗ εἰμί ἕκαστος ἐπαίω λόγος φημί καί ὁ μέν λογίζομαι παρά ὁ νόος , ὁ δέ ἄλλος παρά οὗτος . ὁ ἐπαίω λόγος ὥσπερ ὁράω εἰμί οὐ σχηματίζω , ἀλλά ὁράω καί ἐνέργεια εἰμί , ὅτε ὁράω . ὥσπερ γάρ ὁ ὄψις καί δύναμις εἰμί καί ἐνέργεια ὁ αὐτός ὁ οὐσία , ὁ δέ ἐνέργεια εἰμί οὐ ἀλλοίωσις , ἀλλά ἅμα προσέρχομαι πρός ὅς ἔχω ὁ οὐσία καί εἰμί οἶδα καί γιγνώσκω ἀπαθής , καί ὁ λογίζομαι οὕτως πρός ὁ νόος ἔχω καί ὁράω καί ὁ δύναμις ὁ νοέω οὗτος , οὐ σφραγίς ἔνδον γίγνομαι , ἀλλά ἔχω ὅς ὁράω καί αὖ οὐ ἔχω : ἔχω μέν ὁ γιγνώσκω , οὐ ἔχω δέ ὁ μή ἀπόκειμαι τις ἐκ ὁ ὅραμα , ὥσπερ ἐν κηρός μορφή . μιμνῄσκω δέ δέω , ὅτι καί ὁ μνήμη οὐ ἐναπόκειμαι τις λέγω εἰμί , ἀλλά ὁ ψυχή οὕτως ὁ δύναμις ἐγείρω , ὥστε καί ὅς μή ἔχω ἔχω . τίς οὖν ; οὐ ἄλλος εἰμί πρίν οὕτως μνημονεύω καί ὕστερον , ὅτε μνημονεύω ; ἤ βούλομαι ἄλλος ; οὔκουν ἀλλοιόω γε , πλήν εἰ μή τις ὁ ἐκ δύναμις εἰς ἐνέργεια ἔρχομαι ἀλλοίωσις λέγω , ἀλλά εἰμί οὐδείς προσγίγνομαι , ἀλλά ᾗ εἰμί φύω οὗτος ποιέω . ὅλος γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ ἄυλος οὐ συναλλοιόω γίγνομαι : ἤ φθείρω ἄν : ἀλλά πολύς μάλα μένω , ὁ δέ πάσχω ὁ ἐνεργέω οὗτος ὁ μετά ὕλη . εἰ δέ ἄυλος εἰμί πάσχω , οὐ ἔχω ὅς μένω : ὥσπερ ἐπί ὁ ὄψις ὁ ὅρασις ἐνεργέω ὁ πάσχω ὁ ὀφθαλμός εἰμί , ὁ δέ δόξα ὥσπερ ὅραμα . ὁ δέ θυμοειδής πῶς δειλός ; πῶς δέ καί ἀνδρεῖος ; ἤ δειλός μέν ὁ ἤ μή ὁράω πρός ὁ λόγος ἤ πρός φαῦλος εἰμί ὁ λόγος ὁράω ἤ ὄργανον ἔλλειψις , οἷος ἀπορία ἤ σαθρότης ὅπλον σωματικός , ἤ ἐνεργέω κωλύω ἤ μή κινέω οἷος ἐρεθίζω : ἀνδρεῖος δέ , εἰ ὁ ἐναντίος . ἐν ὅς οὐδείς ἀλλοίωσις οὐδέ πάθος . ὁ δέ ἐπιθυμέω ἐνεργέω μέν μόνος ὁ λέγω ἀκολασία παρέχω : πᾶς γάρ μόνος πράσσω καί οὐ πάρειμι ὁ ἄλλος , ὅς ἄν εἰμί ἐν μέρος ὁ κρατέω πάρειμι καί δείκνυμι αὐτός , ὁ δέ ὁράω εἰμί ἄν ἄλλος πράσσω , οὐ πάντῃ ἀλλά που καί σχολάζω ὁ ὁράω ὡς οἷος τε ὁ ἄλλος . τάχα δέ ὁ πολύς καί σῶμα καχεξία ὁ οὗτος λέγω κακία , ἀρετή δέ ἐναντίος : ὥστε οὐδείς ἐπί ἑκάτερος προσθήκη ὁ ψυχή