plotinus.enneades 4.3.9
ἀλλὰ πῶς ἐγγίνεται σώματι ψυχὴ ζητητέον . τίς ὁ τρόπος καὶ πῶς ; οὐχ ἧττον γὰρ καὶ τοῦτο θαυμάσαι τε καὶ ζητῆσαι ἄξιον . ἐπεὶ τοίνυν διττὸς ὁ τρόπος τῆς εἰς σῶμα ψυχῆς εἰσόδου — ἡ μὲν γὰρ γίνεται ψυχῇ ἐν σώματι οὔσῃ τῇ τε μετενσωματουμένῃ καὶ τῇ ἐκ σώματος ἀερίνου ἢ πυρίνου εἰς γήινον γινομένῃ , ἣν δὴ μετενσωμάτωσιν οὐ λέγουσιν εἶναι , ὅτι ἄδηλον τὸ ἀφ̓ οὗ ἡ εἴσκρισις , ἡ δὲ ἐκ τοῦ ἀσωμάτου εἰς ὁτιοῦν σῶμα , ἣ δὴ καὶ πρώτη ἂν εἴη ψυχῇ κοινωνία σώματι — ὀρθῶς ἂν ἔχοι ἐπισκέψασθαι περὶ ταύτης , τί ποτέ ἐστι τὸ γινόμενον πάθος τότε , ὅτε ψυχὴ καθαρὰ οὖσα σώματος πάντη ἴσχει περὶ αὑτὴν σώματος φύσιν . περὶ μὲν δὴ τῆς τοῦ παντός — ἐντεῦθεν γὰρ ἴσως ἄρξασθαι , μᾶλλον δὲ ἀναγκαῖον τυγχάνει : δεῖ δὴ τῷ λόγῳ τὴν εἴσοδον καὶ τὴν ἐμψύχωσιν διδασκαλίας καὶ τοῦ σαφοῦς χάριν γίνεσθαι νομίζειν . ἐπεὶ οὐκ ἦν ὅτε οὐκ ἐψυχοῦτο τόδε τὸ πᾶν , οὐδὲ ἦν ὅτε σῶμα ὑφειστήκει ψυχῆς ἀπούσης , οὐδὲ ὕλη ποτὲ ὅτε ἀκόσμητος ἦν : ἀλλ̓ ἐπινοῆσαι ταῦτα χωρίζοντας αὐτὰ ἀπ̓ ἀλλήλων τῷ λόγῳ οἷόν τε . ἔξεστι γὰρ ἀναλύειν τῷ λόγῳ καὶ τῇ διανοίᾳ πᾶσαν σύνθεσιν . ἐπεὶ τό γε ἀληθὲς ὧδε ἔχει : σώματος μὲν μὴ ὄντος οὐδ̓ ἂν προέλθοι ψυχή , ἐπεὶ οὐδὲ τόπος ἄλλος ἔστιν , ὅπου πέφυκεν εἶναι . προιέναι δὲ εἰ μέλλοι , γεννήσει ἑαυτῇ τόπον , ὥστε καὶ σῶμα . τῆς δὴ στάσεως αὐτῆς ἐν αὐτῇ τῇ στάσει οἱονεὶ ῥωννυμένης οἷον πολὺ φῶς ἐκλάμψαν ἐπ’ ἄκροις τοῖς ἐσχάτοις τοῦ πυρὸς σκότος ἐγίγνετο , ὅπερ ἰδοῦσα ἡ ψυχή , ἐπείπερ ὑπέστη , ἐμόρφωσεν αὐτό . οὐ γὰρ ἦν θεμιτὸν γειτονοῦντι αὐτῇ λόγου ἄμοιρον εἶναι , οἷον ἐδέχετο τὸ λεγόμενον , ἀμυδρὸν ἐν ἀμυδρῷ τῷ γενομένῳ . γενόμενος δὴ οἷον οἶκός τις καλὸς καὶ ποικίλος οὐκ ἀπετμήθη τοῦ πεποιηκότος , οὐδ̓ αὖ ἐκοίνωσεν αὑτὸν αὐτῷ , ἀλλὰ πανταχοῦ πᾶς ἄξιος ἐπιμελείας νομισθεὶς ὠφελίμου μὲν αὐτῷ τῷ εἶναι καὶ τῷ καλῷ , ὅσον δὴ τοῦ εἶναι δυνατὸν ἦν αὐτῷ μεταλαμβάνειν , ἀβλαβοῦς δὲ τῷ ἐφεστηκότι : ἄνω γὰρ μένων ἐπιστατεῖ : ἔμψυχος τῷ τοιούτῳ τρόπῳ , ἔχων ψυχὴν οὐχ αὑτοῦ , ἀλλ̓ αὑτῷ , κρατούμενος , οὐ κρατῶν , καὶ ἐχόμενος , ἀλλ̓ οὐκ ἔχων . κεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ ἀνεχούσῃ αὐτὸν καὶ οὐδὲν ἄμοιρόν ἐστιν αὐτῆς , ὡς ἂν ἐν ὕδασι δίκτυον τεγγόμενον ζῴη , οὐ δυνάμενον δὲ αὑτοῦ ποιεῖσθαι ἐν ᾧ ἔστιν . ἀλλὰ τὸ μὲν δίκτυον ἐκτεινομένης ἤδη τῆς θαλάσσης συνεκτέταται , ὅσον αὐτὸ δύναται : οὐ γὰρ δύναται ἀλλαχόθι ἕκαστον τῶν μορίων ἢ ὅπου κεῖται εἶναι . ἡ δὲ τοσαύτη ἐστὶ τὴν φύσιν , ὅτι μὴ τοσήδε , ὥστε πᾶν τὸ σῶμα καταλαμβάνειν τῷ αὐτῷ , καὶ ὅπου ἂν ἐκταθῇ ἐκεῖνο , ἐκεῖ ἔστι : καὶ εἰ μὴ εἴη δὲ ἐκεῖνο , οὐδὲν ἂν αὐτῇ εἰς μέγεθος μέλοι : ἔστι γὰρ ἥτις ἔστι . τοσοῦτον γάρ ἐστι τὸ πᾶν , ὅπου ἐστὶν αὐτή , καὶ ὁρίζεται τὸ ὅσον , εἰς ὅσον προιὸν σώζουσαν αὐτὴν αὑτὸ ἔχει . καὶ τοσαύτη ἐστὶν ἡ σκιά , ὅσος ὁ λόγος ὁ παῤ αὐτῆς . ὁ δὲ λόγος τοιοῦτος ἦν , ὡς μέγεθος τοσοῦτον ἐργάσασθαι , ὅσον τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐβούλετο ʽμέγεθοσ̓ ἐργάσασθαι .
Lemmas: ἀλλά πῶς ἐγγίγνομαι σῶμα ψυχή ζητέω . τίς ὁ τρόπος καί πῶς ; οὐ ἥσσων γάρ καί οὗτος θαυμάζω τε καί ζητέω ἄξιος . ἐπεί τοίνυν δισσός ὁ τρόπος ὁ εἰς σῶμα ψυχή εἴσοδος — ὁ μέν γάρ γίγνομαι ψυχή ἐν σῶμα εἰμί ὁ τε μετενσωματόομαι καί ὁ ἐκ σῶμα ἀέρινος ἤ πύρινος εἰς γήϊνος γίγνομαι , ὅς δή μετενσωμάτωσις οὐ λέγω εἰμί , ὅτι ἄδηλος ὁ ἀπό ὅς ὁ εἴσκρισις , ὁ δέ ἐκ ὁ ἀσώματος εἰς ὁστισοῦν σῶμα , ὅς δή καί πρῶτος ἄν εἰμί ψυχή κοινωνία σῶμα — ὀρθός ἄν ἔχω ἐπισκοπέω περί οὗτος , τίς ποτέ εἰμί ὁ γίγνομαι πάθος τότε , ὅτε ψυχή καθαρός εἰμί σῶμα πάντῃ ἴσχω περί ἑαυτοῦ σῶμα φύσις . περί μέν δή ὁ ὁ πᾶς — ἐντεῦθεν γάρ ἴσως ἄρχω , μάλα δέ ἀναγκαῖος τυγχάνω : δέω δή ὁ λόγος ὁ εἴσοδος καί ὁ ἐμψύχωσις διδασκαλία καί ὁ σαφής χάριν γίγνομαι νομίζω . ἐπεί οὐ εἰμί ὅτε οὐ ψυχόω ὅδε ὁ πᾶς , οὐδέ εἰμί ὅτε σῶμα ὑφίστημι ψυχή ἄπειμι , οὐδέ ὕλη ποτέ ὅτε ἀκόσμητος εἰμί : ἀλλά ἐπινοέω οὗτος χωρίζω αὐτός ἀπό ἀλλήλων ὁ λόγος οἷος τε . ἔξεστι γάρ ἀναλύω ὁ λόγος καί ὁ διάνοια πᾶς σύνθεσις . ἐπεί ὁ γε ἀληθής ὧδε ἔχω : σῶμα μέν μή εἰμί οὐδέ ἄν προέρχομαι ψυχή , ἐπεί οὐδέ τόπος ἄλλος εἰμί , ὅπου φύω εἰμί . προίημι δέ εἰ μέλλω , γεννάω ἑαυτοῦ τόπος , ὥστε καί σῶμα . ὁ δή στάσις αὐτός ἐν αὐτός ὁ στάσις οἱονεί ῥώννυμι οἷος πολύς φάος ἐκλάμπω ἐπί ἄκρος ὁ ἔσχατος ὁ πῦρ σκότος γίγνομαι , ὅς ὁράω ὁ ψυχή , ἐπεί ὑφίστημι , μορφόω αὐτός . οὐ γάρ εἰμί θεμιτός γειτονέω αὐτός λόγος ἄμοιρος εἰμί , οἷος δέχομαι ὁ λέγω , ἀμυδρός ἐν ἀμυδρός ὁ γίγνομαι . γίγνομαι δή οἷος οἶκος τις καλός καί ποικίλος οὐ ἀποτέμνω ὁ ποιέω , οὐδέ αὖ κοινόω ἑαυτοῦ αὐτός , ἀλλά πανταχοῦ πᾶς ἄξιος ἐπιμέλεια νομίζω ὠφέλιμος μέν αὐτός ὁ εἰμί καί ὁ καλός , ὅσος δή ὁ εἰμί δυνατός εἰμί αὐτός μεταλαμβάνω , ἀβλαβής δέ ὁ ἐφίστημι : ἄνω γάρ μένω ἐπιστατέω : ἔμψυχος ὁ τοιοῦτος τρόπος , ἔχω ψυχή οὐ ἑαυτοῦ , ἀλλά ἑαυτοῦ , κρατέω , οὐ κρατέω , καί ἔχω , ἀλλά οὐ ἔχω . κεῖμαι γάρ ἐν ὁ ψυχή ἀνέχω αὐτός καί οὐδείς ἄμοιρος εἰμί αὐτός , ὡς ἄν ἐν ὕδωρ δίκτυον τέγγω ζάω , οὐ δύναμαι δέ ἑαυτοῦ ποιέω ἐν ὅς εἰμί . ἀλλά ὁ μέν δίκτυον ἐκτείνω ἤδη ὁ θάλασσα συνεκτείνω , ὅσος αὐτός δύναμαι : οὐ γάρ δύναμαι ἀλλαχόθι ἕκαστος ὁ μόριον ἤ ὅπου κεῖμαι εἰμί . ὁ δέ τοσοῦτος εἰμί ὁ φύσις , ὅτι μή τοσόσδε , ὥστε πᾶς ὁ σῶμα καταλαμβάνω ὁ αὐτός , καί ὅπου ἄν ἐκτείνω ἐκεῖνος , ἐκεῖ εἰμί : καί εἰ μή εἰμί δέ ἐκεῖνος , οὐδείς ἄν αὐτός εἰς μέγεθος μέλω : εἰμί γάρ ὅστις εἰμί . τοσοῦτος γάρ εἰμί ὁ πᾶς , ὅπου εἰμί αὐτός , καί ὁρίζω ὁ ὅσος , εἰς ὅσος πρόειμι σῴζω αὐτός ἑαυτοῦ ἔχω . καί τοσοῦτος εἰμί ὁ σκιά , ὅσος ὁ λόγος ὁ παρά αὐτός . ὁ δέ λόγος τοιοῦτος εἰμί , ὡς μέγεθος τοσοῦτος ἐργάζομαι , ὅσος ὁ εἶδος αὐτός βούλομαι ʽμέγεθοσ̓ ἐργάζομαι .