plotinus.enneades 6.1.10
τὴν δὲ ποιότητα , ἀφ̓ ἧς ὁ λεγόμενος ποιός , δεῖ λαμβάνειν πρῶτον τίς οὖσα τοὺς λεγομένους ποιοὺς παρέχεται , καὶ εἰ μία καὶ ἡ αὐτὴ κατὰ τὸ κοινὸν ταῖς διαφοραῖς τὰ εἴδη παρέχεται : ἤ , εἰ πολλαχῶς αἱ ποιότητες , οὐχ ἓν ἂν εἴη γένος . τί οὖν τὸ κοινὸν ἐπί τε ἕξεως καὶ διαθέσεως καὶ παθητικῆς ποιότητος καὶ σχήματος καὶ μορφῆς ; καὶ λεπτόν , παχύ , ἰσχνόν ; εἰ μὲν γὰρ τὸ κοινὸν δύναμιν ἐροῦμεν , ἣ ἐφαρμόττει καὶ ταῖς ἕξεσι καὶ ταῖς διαθέσεσι καὶ ταῖς φυσικαῖς δυνάμεσιν , ἀφ̓ ἧς τὸ ἔχον δύναται ἃ δύναται , οὐκέτι αἱ ἀδυναμίαι ἁρμόσουσιν . ἔπειτα τὸ σχῆμα καὶ ἡ μορφὴ ἡ περὶ ἕκαστον πῶς δύναμις ; εἶτα καὶ τὸ ὂν ᾗ ὂν δύναμιν οὐδεμίαν ἕξει , ἀλλ̓ ὅταν αὐτῷ προσέλθῃ τὸ ποιόν , αἱ δὲ ἐνέργειαι τῶν οὐσιῶν , ὅσαι μάλιστά εἰσιν ἐνέργειαι , τοῦ ποιοῦ καθ̓ ἑαυτὰς ἐνεργοῦσαι καὶ τῶν οἰκείων δυνάμεων ὅ εἰσιν . ἀλλ̓ ἆρα κατὰ τὰς μετ̓ αὐτὰς οὐσίας δυνάμεις ; οἷον ἡ πυκτικὴ δύναμις οὐ τοῦ ἀνθρώπου ᾗ ἄνθρωπος , ἀλλὰ τὸ λογικόν : ὥστε οὐ ποιότης τὸ οὕτω λογικόν , ἀλλὰ μᾶλλον ὃ ἐξ ἀρετῆς κτήσαιτο ἄν τις : ὥστε ὁμώνυμον τὸ λογικόν : ὥστε εἴη ἂν ἡ ποιότης δύναμις προστιθεῖσα ταῖς οὐσίαις μεθ̓ ἑαυτὰς τὸ ποιαῖς εἶναι . αἱ δὲ διαφοραὶ αἱ πρὸς ἀλλήλας τὰς οὐσίας διιστᾶσαι ὁμωνύμως ποιότητες , ἐνέργειαι οὖσαι μᾶλλον καὶ λόγοι ἢ μέρη λόγων , τὸ τὶ οὐδὲν ἧττον δηλοῦσαι , κἂν δοκῶσι τὴν ποιὰν οὐσίαν λέγειν . αἱ δὲ ποιότητες αἱ κυρίως , καθ̓ ἃς ποιοί , ἃς δὴ λέγομεν δυνάμεις εἶναι , τὸ κοινὸν εἶεν ἂν λόγοι τινὲς καὶ οἷον μορφαί , περί τε ψυχὴν κάλλη καὶ αἴσχη καὶ περὶ σῶμα ὡσαύτως . ἀλλὰ πῶς δυνάμεις πᾶσαι ; κάλλος μὲν γὰρ ἔστω καὶ ὑγίεια ἑκατέρα , αἶσχος δὲ καὶ νόσος καὶ ἀσθένεια καὶ ἀδυναμία ὅλως ; ἢ ὅτι καὶ κατὰ ταύτας ποιοὶ λέγονται . ἀλλὰ τί κωλύει λεγομένους ποιοὺς ὁμωνύμως λέγεσθαι καὶ μὴ καθ̓ ἕνα λόγον , καὶ μὴ μόνον τετραχῶς , ἀλλὰ καὶ καθ̓ ἕκαστον τῶν τεττάρων τοὐλάχιστον διχῶς ; ἢ πρῶτον μὲν οὐ κατὰ τὸ ποιῆσαι ἢ παθεῖν ἡ ποιότης , ὥστε ἄλλως μὲν τὸ δυνάμενον ποιεῖν , ἄλλως δὲ τὸ πάσχον , ἀλλὰ κατὰ τὴν ὑγίειαν καὶ τὴν διάθεσιν καὶ τὴν ἕξιν ποιὸν καὶ τὴν νόσον ὡσαύτως καὶ τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἀσθένειαν . ἀλλ̓ εἰ τοῦτο , οὐκέτι κοινὸν ἡ δύναμις , ἀλλὰ ἄλλο τι δεῖ τὸ κοινὸν ζητεῖν : οὐδ̓ αὖ λόγους πάσας : πῶς γὰρ ἡ νόσος ἡ ἐν ἕξει λόγος ; ἀλλ̓ ἆρα τὰς μὲν ἐν εἴδεσι καὶ δυνάμεσι ποιότητας , ταύτας δὲ στερήσεις ; ὥστε μὴ ἓν γένος , ἀλλὰ εἰς ἓν ὡς μίαν κατηγορίαν , οἷον ἐπιστήμην μὲν εἶδος καὶ δύναμιν , ἀνεπιστημοσύνην δὲ στέρησιν καὶ ἀδυναμίαν . ἢ μορφή τις καὶ ἡ ἀδυναμία καὶ ἡ νόσος , καὶ δύναται δὲ καὶ ποιεῖ πολλά , ἀλλὰ φαύλως , καὶ ἡ νόσος καὶ ἡ κακία . ἢ ἔκπτωσις τοῦ σκοποῦ οὖσα πῶς δύναμις ; ἢ τὸ αὑτῆς ἑκάστη πράττει οὐ πρὸς τὸ ὀρθὸν βλέπουσα : οὐ γὰρ ἂν ἐποίησέ τι , ὃ μὴ δύναται . καὶ τὸ κάλλος δὲ δύναμιν ἔχει τινός . ἆῤ οὖν καὶ τὸ τρίγωνον ; ἢ ὅλως οὐδὲ πρὸς δύναμιν δεῖ βλέπειν , ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς ὃ διάκειται : ὥστε κατὰ τὰς οἷον μορφὰς καὶ χαρακτῆρας , καὶ κοινὸν ἡ μορφὴ καὶ τὸ εἶδος τὸ ἐπὶ τῇ οὐσίᾳ μετὰ τὴν οὐσίαν . ἀλλὰ πάλιν πῶς αἱ δυνάμεις ; ἢ καὶ ὁ φύσει πυκτικὸς τῷ διακεῖσθαί πως ἔχει τοῦτο , καὶ ὁ ἀδύνατος πρός τι , καὶ ὅλως χαρακτήρ τις ἡ ποιότης οὐκ οὐσιώδης . ὃ δ̓ ἂν τὸ αὐτὸ δοκῇ καὶ εἰς οὐσίαν συμβάλλεσθαι καὶ εἰς μὴ οὐσίαν , οἷον θερμότης καὶ λευκότης καὶ ὅλως χρόα , τὸ μὲν τῆς οὐσίας ἄλλο , οἷον ἐνέργεια αὐτῆς , τὸ δὲ δευτέρως καὶ ἀπ̓ ἐκείνου καὶ ἄλλο ἐν ἄλλῳ , εἴδωλον αὐτοῦ καὶ ὅμοιον . ἀλλ̓ εἰ κατὰ τὴν μόρφωσιν καὶ χαρακτῆρα καὶ λόγον , πῶς τὰ κατὰ ἀδυναμίαν καὶ αἴσχη ; ἢ λόγους ἀτελεῖς λεκτέον , οἷον ἐν τῷ αἰσχρῷ . καὶ ἐν τῇ νόσῳ πῶς ὁ λόγος ; ἢ καὶ ἐνταῦθα λόγον κινούμενον τὸν τῆς ὑγιείας . ἢ οὐκ ἐν λόγῳ πάντα , ἀλλὰ ἀρκεῖ τὸ κοινὸν παρὰ τό πως διακεῖσθαι εἶναι ἔξωθεν τῆς οὐσίας , καὶ τὸ ἐπιγιγνόμενον μετὰ τὴν οὐσίαν ποιότης τοῦ ὑποκειμένου . τὸ δὲ τρίγωνον ποιότης τοῦ ἐν ᾧ , οὐχ ἁπλῶς τρίγωνον , ἀλλὰ τὸ ἐν τούτῳ καὶ καθ̓ ὅσον ἐμόρφωσεν . ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνθρωπότης ἐμόρφωσεν ἢ οὐσίωσεν .
Lemmas: ὁ δέ ποιότης , ἀπό ὅς ὁ λέγω ποιός , δέω λαμβάνω πρῶτος τίς εἰμί ὁ λέγω ποιός παρέχω , καί εἰ εἷς καί ὁ αὐτός κατά ὁ κοινός ὁ διαφορά ὁ εἶδος παρέχω : ἤ , εἰ πολλαχῶς ὁ ποιότης , οὐ εἷς ἄν εἰμί γένος . τίς οὖν ὁ κοινός ἐπί τε ἕξις καί διάθεσις καί παθητικός ποιότης καί σχῆμα καί μορφή ; καί λεπτός , παχύς , ἰσχνός ; εἰ μέν γάρ ὁ κοινός δύναμις λέγω , ὅς ἐφαρμόζω καί ὁ ἕξις καί ὁ διάθεσις καί ὁ φυσικός δύναμις , ἀπό ὅς ὁ ἔχω δύναμαι ὅς δύναμαι , οὐκέτι ὁ ἀδυναμία ἁρμόζω . ἔπειτα ὁ σχῆμα καί ὁ μορφή ὁ περί ἕκαστος πῶς δύναμις ; εἶτα καί ὁ εἰμί ᾗ εἰμί δύναμις οὐδείς ἔχω , ἀλλά ὅταν αὐτός προσέρχομαι ὁ ποιός , ὁ δέ ἐνέργεια ὁ οὐσία , ὅσος μάλα εἰμί ἐνέργεια , ὁ ποιός κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω καί ὁ οἰκεῖος δύναμις ὅς εἰμί . ἀλλά ἆρα κατά ὁ μετά αὐτός οὐσία δύναμις ; οἷον ὁ πυκτικός δύναμις οὐ ὁ ἄνθρωπος ᾗ ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ λογικός : ὥστε οὐ ποιότης ὁ οὕτως λογικός , ἀλλά μάλα ὅς ἐκ ἀρετή κτάομαι ἄν τις : ὥστε ὁμώνυμος ὁ λογικός : ὥστε εἰμί ἄν ὁ ποιότης δύναμις προστίθημι ὁ οὐσία μετά ἑαυτοῦ ὁ ποιός εἰμί . ὁ δέ διαφορά ὁ πρός ἀλλήλων ὁ οὐσία διίστημι ὁμώνυμος ποιότης , ἐνέργεια εἰμί μάλα καί λόγος ἤ μέρος λόγος , ὁ τίς οὐδείς ἥσσων δηλόω , ἐάν δοκέω ὁ ποιός οὐσία λέγω . ὁ δέ ποιότης ὁ κύριος , κατά ὅς ποιός , ὅς δή λέγω δύναμις εἰμί , ὁ κοινός εἰμί ἄν λόγος τις καί οἷος μορφή , περί τε ψυχή κάλλος καί αἶσχος καί περί σῶμα ὡσαύτως . ἀλλά πῶς δύναμις πᾶς ; κάλλος μέν γάρ εἰμί καί ὑγίεια ἑκάτερος , αἶσχος δέ καί νόσος καί ἀσθένεια καί ἀδυναμία ὅλος ; ἤ ὅτι καί κατά οὗτος ποιός λέγω . ἀλλά τίς κωλύω λέγω ποιός ὁμώνυμος λέγω καί μή κατά εἷς λόγος , καί μή μόνος τετραχῶς , ἀλλά καί κατά ἕκαστος ὁ τέσσαρες ἐλαχύς διχῶς ; ἤ πρῶτος μέν οὐ κατά ὁ ποιέω ἤ πάσχω ὁ ποιότης , ὥστε ἄλλος μέν ὁ δύναμαι ποιέω , ἄλλος δέ ὁ πάσχω , ἀλλά κατά ὁ ὑγίεια καί ὁ διάθεσις καί ὁ ἕξις ποιός καί ὁ νόσος ὡσαύτως καί ὁ ἰσχύς καί ὁ ἀσθένεια . ἀλλά εἰ οὗτος , οὐκέτι κοινός ὁ δύναμις , ἀλλά ἄλλος τις δέω ὁ κοινός ζητέω : οὐδέ αὖ λόγος πᾶς : πῶς γάρ ὁ νόσος ὁ ἐν ἕξις λόγος ; ἀλλά ἆρα ὁ μέν ἐν εἶδος καί δύναμις ποιότης , οὗτος δέ στέρησις ; ὥστε μή εἷς γένος , ἀλλά εἰς εἷς ὡς εἷς κατηγορία , οἷος ἐπιστήμη μέν εἶδος καί δύναμις , ἀνεπιστημοσύνη δέ στέρησις καί ἀδυναμία . ἤ μορφή τις καί ὁ ἀδυναμία καί ὁ νόσος , καί δύναμαι δέ καί ποιέω πολύς , ἀλλά φαῦλος , καί ὁ νόσος καί ὁ κακία . ἤ ἔκπτωσις ὁ σκοπός εἰμί πῶς δύναμις ; ἤ ὁ ἑαυτοῦ ἕκαστος πράσσω οὐ πρός ὁ ὀρθός βλέπω : οὐ γάρ ἄν ποιέω τις , ὅς μή δύναμαι . καί ὁ κάλλος δέ δύναμις ἔχω τις . ἆρα οὖν καί ὁ τρίγωνος ; ἤ ὅλος οὐδέ πρός δύναμις δέω βλέπω , ἀλλά μάλα πρός ὅς διάκειμαι : ὥστε κατά ὁ οἷος μορφή καί χαρακτήρ , καί κοινός ὁ μορφή καί ὁ εἶδος ὁ ἐπί ὁ οὐσία μετά ὁ οὐσία . ἀλλά πάλιν πῶς ὁ δύναμις ; ἤ καί ὁ φύσις πυκτικός ὁ διάκειμαι πως ἔχω οὗτος , καί ὁ ἀδύνατος πρός τις , καί ὅλος χαρακτήρ τις ὁ ποιότης οὐ οὐσιώδης . ὅς δέ ἄν ὁ αὐτός δοκέω καί εἰς οὐσία συμβάλλω καί εἰς μή οὐσία , οἷος θερμότης καί λευκότης καί ὅλος χρώς , ὁ μέν ὁ οὐσία ἄλλος , οἷος ἐνέργεια αὐτός , ὁ δέ δεύτερος καί ἀπό ἐκεῖνος καί ἄλλος ἐν ἄλλος , εἴδωλον αὐτός καί ὅμοιος . ἀλλά εἰ κατά ὁ μόρφωσις καί χαρακτήρ καί λόγος , πῶς ὁ κατά ἀδυναμία καί αἶσχος ; ἤ λόγος ἀτελής λεκτέος , οἷος ἐν ὁ αἰσχρός . καί ἐν ὁ νόσος πῶς ὁ λόγος ; ἤ καί ἐνταῦθα λόγος κινέω ὁ ὁ ὑγίεια . ἤ οὐ ἐν λόγος πᾶς , ἀλλά ἀρκέω ὁ κοινός παρά ὁ πως διάκειμαι εἰμί ἔξωθεν ὁ οὐσία , καί ὁ ἐπιγίγνομαι μετά ὁ οὐσία ποιότης ὁ ὑπόκειμαι . ὁ δέ τρίγωνος ποιότης ὁ ἐν ὅς , οὐ ἁπλῶς τρίγωνος , ἀλλά ὁ ἐν οὗτος καί κατά ὅσος μορφόω . ἀλλά καί ὁ ἀνθρωπότης μορφόω ἤ οὐσιόω .