plotinus.enneades 3.8.6
ἡ ἄρα πρᾶξις ἕνεκα θεωρίας καὶ θεωρήματος : ὥστε καὶ τοῖς πράττουσιν ἡ θεωρία τέλος , καὶ οἷον ἐξ εὐθείας ὃ μὴ ἠδυνήθησαν λαβεῖν τοῦτο περιπλανώμενοι ἑλεῖν ζητοῦσι . καὶ γὰρ αὖ ὅταν τύχωσιν οὗ βούλονται , ὃ γενέσθαι ἠθέλησαν , οὐχ ἵνα μὴ γνῶσιν , ἀλλ̓ ἵνα γνῶσι καὶ παρὸν ἴδωσιν ἐν ψυχῇ , δῆλον ὅτι κείμενον θεατόν . ἐπεὶ καὶ ἀγαθοῦ χάριν πράττουσι : τοῦτο δὲ οὐχ ἵνα ἔξω αὐτῶν , οὐδ̓ ἵνα μὴ ἔχωσιν , ἀλλ̓ ἵνα ἔχωσι τὸ ἐκ τῆς πράξεως ἀγαθόν . τοῦτο δὲ ποῦ ; ἐν ψυχῇ . ἀνέκαμψεν οὖν πάλιν ἡ πρᾶξις εἰς θεωρίαν : ὃ γὰρ ἐν ψυχῇ λαμβάνει λόγῳ οὔσῃ , τί ἂν ἄλλο ἢ λόγος σιωπῶν εἴη ; καὶ μᾶλλον , ὅσῳ μᾶλλον . τότε γὰρ καὶ ἡσυχίαν ἄγει καὶ οὐδὲν ζητεῖ ὡς πληρωθεῖσα , καὶ ἡ θεωρία ἡ ἐν τῷ τοιούτῳ τῷ πιστεύειν ἔχειν εἴσω κεῖται . καὶ ὅσῳ ἐναργεστέρα ἡ πίστις , ἡσυχαιτέρα καὶ ἡ θεωρία , ᾗ μᾶλλον εἰς ἓν ἄγει , καὶ τὸ γινῶσκον ὅσῳ γινώσκει — ἤδη γὰρ σπουδαστέον — εἰς ἓν τῷ γνωσθέντι ἔρχεται . εἰ γὰρ δύο , τὸ μὲν ἄλλο , τὸ δὲ ἄλλο ἔσται : ὥστε οἷον παράκειται καὶ τὸ διπλοῦν τοῦτο οὔπω ᾠκείωται , οἷον ὅταν ἐνόντες λόγοι ἐν ψυχῇ μηδὲν ποιῶσι . διὸ δεῖ μὴ ἔξωθεν τὸν λόγον εἶναι , ἀλλ̓ ἑνωθῆναι τῇ ψυχῇ τοῦ μανθάνοντος , ἕως ἂν οἰκεῖον εὕρῃ . ἡ μὲν οὖν ψυχή , ὅταν οἰκειωθῇ καὶ διατεθῇ ὁμοίως , προφέρει καὶ προχειρίζεται : ὃ γὰρ πρώτως εἶχε καὶ καταμανθάνει , καὶ τῇ προχειρίσει οἷον ἑτέρα αὑτῆς γίνεται , καὶ διανοουμένη βλέπει ὡς ἄλλο ὂν ἄλλο : καίτοι καὶ αὐτὴ λόγος ἦν καὶ οἷον νοῦς , ἀλλ̓ ὁρῶν ἄλλο . ἔστι γὰρ οὐ πλήρης , ἀλλ̓ ἐλλείπει τῷ πρὸ αὐτῆς : ὁρᾷ μέντοι καὶ αὐτὴ ἡσύχως ἃ προφέρει . ἃ μὲν γὰρ προήνεγκεν , οὐκέτι προφέρει , ἃ δὲ προφέρει , τῷ ἐλλιπεῖ προφέρει εἰς ἐπίσκεψιν καταμανθάνουσα ὃ ἔχει . ἐν δὲ τοῖς πρακτικοῖς ἐφαρμόττει ἃ ἔχει τοῖς ἔξω . καὶ τῷ μὲν μᾶλλον ἔχειν ἢ ἡ φύσις ἡσυχαιτέρα , καὶ τῷ πλέον θεωρητικὴ μᾶλλον , τῷ δὲ μὴ τελέως ἐφιεμένη μᾶλλον ἔχειν τὴν τοῦ θεωρηθέντος καταμάθησιν καὶ θεωρίαν τὴν ἐξ ἐπισκέψεως . καὶ ἀπολείπουσα δὶ καὶ ἐν ἄλλοις γινομένη , εἶτ̓ ἐπανιοῦσα πάλιν , θεωρεῖ τῷ ἀπολειφθέντι αὑτῆς μέρει : ἡ δὲ στᾶσα ἐν αὑτῇ ἧττον τοῦτο ποιεῖ . διὸ ὁ σπουδαῖος λελόγισται ἤδη καὶ τὸ παῤ αὑτοῦ πρὸς ἄλλον ἀποφαίνει : πρὸς δὲ αὑτὸν ὄψις . ἤδη γὰρ οὗτος πρὸς τὸ ἓν καὶ πρὸς τὸ ἥσυχον οὐ μόνον τῶν ἔξω , ἀλλὰ καὶ πρὸς αὑτόν , καὶ πάντα εἴσω .
Lemmas: ὁ ἄρα πρᾶξις ἕνεκα θεωρία καί θεώρημα : ὥστε καί ὁ πράσσω ὁ θεωρία τέλος , καί οἷος ἐκ εὐθεῖα ὅς μή δύναμαι λαμβάνω οὗτος περιπλανάομαι αἱρέω ζητέω . καί γάρ αὖ ὅταν τυγχάνω ὅς βούλομαι , ὅς γίγνομαι ἐθέλω , οὐ ἵνα μή γιγνώσκω , ἀλλά ἵνα γιγνώσκω καί πάρειμι ὁράω ἐν ψυχή , δῆλος ὅτι κεῖμαι θεατός . ἐπεί καί ἀγαθός χάριν πράσσω : οὗτος δέ οὐ ἵνα ἔξω αὐτός , οὐδέ ἵνα μή ἔχω , ἀλλά ἵνα ἔχω ὁ ἐκ ὁ πρᾶξις ἀγαθός . οὗτος δέ ποῦ ; ἐν ψυχή . ἀνακάμπτω οὖν πάλιν ὁ πρᾶξις εἰς θεωρία : ὅς γάρ ἐν ψυχή λαμβάνω λόγος εἰμί , τίς ἄν ἄλλος ἤ λόγος σιωπάω εἰμί ; καί μάλα , ὅσος μάλα . τότε γάρ καί ἡσυχία ἄγω καί οὐδείς ζητέω ὡς πληρόω , καί ὁ θεωρία ὁ ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ πιστεύω ἔχω εἴσω κεῖμαι . καί ὅσος ἐναργής ὁ πίστις , ἥσυχος καί ὁ θεωρία , ὅς μάλα εἰς εἷς ἄγω , καί ὁ γιγνώσκω ὅσος γιγνώσκω — ἤδη γάρ σπουδαστέος — εἰς εἷς ὁ γιγνώσκω ἔρχομαι . εἰ γάρ δύο , ὁ μέν ἄλλος , ὁ δέ ἄλλος εἰμί : ὥστε οἷος παράκειμαι καί ὁ διπλόος οὗτος οὔπω οἰκειόω , οἷος ὅταν ἔνειμι λόγος ἐν ψυχή μηδείς ποιέω . διό δέω μή ἔξωθεν ὁ λόγος εἰμί , ἀλλά ἑνόω ὁ ψυχή ὁ μανθάνω , ἕως ἄν οἰκεῖος εὑρίσκω . ὁ μέν οὖν ψυχή , ὅταν οἰκειόω καί διατίθημι ὅμοιος , προφέρω καί προχειρίζω : ὅς γάρ πρῶτος ἔχω καί καταμανθάνω , καί ὁ προχείρισις οἷος ἕτερος ἑαυτοῦ γίγνομαι , καί διανοέω βλέπω ὡς ἄλλος εἰμί ἄλλος : καίτοι καί αὐτός λόγος εἰμί καί οἷος νόος , ἀλλά ὁράω ἄλλος . εἰμί γάρ οὐ πλήρης , ἀλλά ἐλλείπω ὁ πρό αὐτός : ὁράω μέντοι καί αὐτός ἥσυχος ὅς προφέρω . ὅς μέν γάρ προφέρω , οὐκέτι προφέρω , ὅς δέ προφέρω , ὁ ἐλλιπής προφέρω εἰς ἐπίσκεψις καταμανθάνω ὅς ἔχω . ἐν δέ ὁ πρακτικός ἐφαρμόζω ὅς ἔχω ὁ ἔξω . καί ὁ μέν μάλα ἔχω ἤ ὁ φύσις ἥσυχος , καί ὁ πολύς θεωρητικός μάλα , ὁ δέ μή τέλειος ἐφίημι μάλα ἔχω ὁ ὁ θεωρέω καταμάθησις καί θεωρία ὁ ἐκ ἐπίσκεψις . καί ἀπολείπω δί καί ἐν ἄλλος γίγνομαι , εἶτα ἐπανέρχομαι πάλιν , θεωρέω ὁ ἀπολείπω ἑαυτοῦ μέρος : ὁ δέ ἵστημι ἐν ἑαυτοῦ ἥσσων οὗτος ποιέω . διό ὁ σπουδαῖος λογίζομαι ἤδη καί ὁ παρά ἑαυτοῦ πρός ἄλλος ἀποφαίνω : πρός δέ ἑαυτοῦ ὄψις . ἤδη γάρ οὗτος πρός ὁ εἷς καί πρός ὁ ἥσυχος οὐ μόνος ὁ ἔξω , ἀλλά καί πρός ἑαυτοῦ , καί πᾶς εἴσω .