plato-philosophy.theaetetus 167
σοφώτερον μὲν οὖν τούτων οὐδέτερον δεῖ ποιῆσαι—οὐδὲ γὰρ δυνατόν—οὐδὲ κατηγορητέον ὡς ὁ μὲν κάμνων ἀμαθὴς ὅτι τοιαῦτα δοξάζει , ὁ δὲ ὑγιαίνων σοφὸς ὅτι ἀλλοῖα , μεταβλητέον δʼ ἐπὶ θάτερα · ἀμείνων γὰρ ἡ ἑτέρα ἕξις . οὕτω δὲ καὶ ἐν τῇ παιδείᾳ ἀπὸ ἑτέρας ἕξεως ἐπὶ τὴν ἀμείνω μεταβλητέον · ἀλλʼ ὁ μὲν ἰατρὸς φαρμάκοις μεταβάλλει , ὁ δὲ σοφιστὴς λόγοις . ἐπεὶ οὔ τί γε ψευδῆ δοξάζοντά τίς τινα ὕστερον ἀληθῆ ἐποίησε δοξάζειν · οὔτε γὰρ τὰ μὴ ὄντα δυνατὸν δοξάσαι , οὔτε ἄλλα παρʼ ἃ ἂν πάσχῃ , ταῦτα δὲ ἀεὶ ἀληθῆ . ἀλλʼ οἶμαι πονηρᾶς ψυχῆς ἕξει δοξάζοντα συγγενῆ ἑαυτῆς χρηστὴ ἐποίησε δοξάσαι ἕτερα τοιαῦτα , ἃ δή τινες τὰ φαντάσματα ὑπὸ ἀπειρίας ἀληθῆ καλοῦσιν , ἐγὼ δὲ βελτίω μὲν τὰ ἕτερα τῶν ἑτέρων , ἀληθέστερα δὲ οὐδέν . καὶ τοὺς σοφούς , ὦ φίλε Σώκρατες , πολλοῦ δέω βατράχους λέγειν , ἀλλὰ κατὰ μὲν σώματα ἰατροὺς λέγω , κατὰ δὲ φυτὰ γεωργούς . φημὶ γὰρ καὶ τούτους τοῖς φυτοῖς ἀντὶ πονηρῶν αἰσθήσεων , ὅταν τι αὐτῶν ἀσθενῇ , χρηστὰς καὶ ὑγιεινὰς αἰσθήσεις τε καὶ ἀληθεῖς ἐμποιεῖν , τοὺς δέ γε σοφούς τε καὶ ἀγαθοὺς ῥήτορας ταῖς πόλεσι τὰ χρηστὰ ἀντὶ τῶν πονηρῶν δίκαια δοκεῖν εἶναι ποιεῖν . ἐπεὶ οἷά γʼ ἂν ἑκάστῃ πόλει δίκαια καὶ καλὰ δοκῇ , ταῦτα καὶ εἶναι αὐτῇ , ἕως ἂν αὐτὰ νομίζῃ · ἀλλʼ ὁ σοφὸς ἀντὶ πονηρῶν ὄντων αὐτοῖς ἑκάστων χρηστὰ ἐποίησεν εἶναι καὶ δοκεῖν . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ ὁ σοφιστὴς τοὺς παιδευομένους οὕτω δυνάμενος παιδαγωγεῖν σοφός τε καὶ ἄξιος πολλῶν χρημάτων τοῖς παιδευθεῖσιν . καὶ οὕτω σοφώτεροί τέ εἰσιν ἕτεροι ἑτέρων καὶ οὐδεὶς ψευδῆ δοξάζει , καὶ σοί , ἐάντε βούλῃ ἐάντε μή , ἀνεκτέον ὄντι μέτρῳ · σῴζεται γὰρ ἐν τούτοις ὁ λόγος οὗτος . ᾧ σὺ εἰ μὲν ἔχεις ἐξ ἀρχῆς ἀμφισβητεῖν , ἀμφισβήτει λόγῳ ἀντιδιεξελθών · εἰ δὲ διʼ ἐρωτήσεων βούλει , διʼ ἐρωτήσεων · οὐδὲ γὰρ τοῦτο φευκτέον , ἀλλὰ πάντων μάλιστα διωκτέον τῷ νοῦν ἔχοντι . ποίει μέντοι οὑτωσί · μὴ ἀδίκει ἐν τῷ ἐρωτᾶν . καὶ γὰρ πολλὴ ἀλογία ἀρετῆς φάσκοντα ἐπιμελεῖσθαι μηδὲν ἀλλʼ ἢ ἀδικοῦντα ἐν λόγοις διατελεῖν .
Lemmas: σοφός μέν οὖν οὗτος οὐδέτερος δέω ποιέω γάρ δυνατόν—οὐδὲ κατηγορητέον ὡς ὁ μέν κάμνω ἀμαθής ὅτι τοιοῦτος δοξάζω , ὁ δέ ὑγιαίνω σοφός ὅτι ἀλλοῖος , μεταβλητέον δέ ἐπί ἕτερος · ἀγαθός γάρ ὁ ἕτερος ἕξις . οὕτως δέ καί ἐν ὁ παιδεία ἀπό ἕτερος ἕξις ἐπί ὁ ἀγαθός μεταβλητέον · ἀλλά ὁ μέν ἰατρός φάρμακον μεταβάλλω , ὁ δέ σοφιστής λόγος . ἐπεί οὐ τις γε ψευδής δοξάζω τις τις ὕστερον ἀληθής ποιέω δοξάζω · οὔτε γάρ ὁ μή εἰμί δυνατός δοξάζω , οὔτε ἄλλος παρά ὅς ἄν πάσχω , οὗτος δέ ἀεί ἀληθής . ἀλλά οἴομαι πονηρός ψυχή ἕξις δοξάζω συγγενής ἑαυτοῦ χρηστός ποιέω δοξάζω ἕτερος τοιοῦτος , ὅς δή τις ὁ φάντασμα ὑπό ἀπειρία ἀληθής καλέω , ἐγώ δέ ἀγαθός μέν ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος , ἀληθής δέ οὐδείς . καί ὁ σοφός , ὦ φίλος Σωκράτης , πολύς δέω βάτραχος λέγω , ἀλλά κατά μέν σῶμα ἰατρός λέγω , κατά δέ φυτόν γεωργός . φημί γάρ καί οὗτος ὁ φυτόν ἀντί πονηρός αἴσθησις , ὅταν τις αὐτός ἀσθενέω , χρηστός καί ὑγιεινός αἴσθησις τε καί ἀληθής ἐμποιέω , ὁ δέ γε σοφός τε καί ἀγαθός ῥήτωρ ὁ πόλις ὁ χρηστός ἀντί ὁ πονηρός δίκαιος δοκέω εἰμί ποιέω . ἐπεί οἷος γε ἄν ἕκαστος πόλις δίκαιος καί καλός δοκέω , οὗτος καί εἰμί αὐτός , ἕως ἄν αὐτός νομίζω · ἀλλά ὁ σοφός ἀντί πονηρός εἰμί αὐτός ἕκαστος χρηστός ποιέω εἰμί καί δοκέω . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος καί ὁ σοφιστής ὁ παιδεύω οὕτως δύναμαι παιδαγωγέω σοφός τε καί ἄξιος πολύς χρῆμα ὁ παιδεύω . καί οὕτως σοφός τε εἰμί ἕτερος ἕτερος καί οὐδείς ψευδής δοξάζω , καί σύ , ἐάν βούλομαι ἐάν μή , ἀνεκτέος εἰμί μέτρον · σῴζω γάρ ἐν οὗτος ὁ λόγος οὗτος . ὅς σύ εἰ μέν ἔχω ἐκ ἀρχή ἀμφισβητέω , ἀμφισβητέω λόγος ἀντιδιεξέρχομαι · εἰ δέ διά ἐρώτησις βούλομαι , διά ἐρώτησις · οὐδέ γάρ οὗτος φεύγω , ἀλλά πᾶς μάλα διωκτέος ὁ νόος ἔχω . ποιέω μέντοι οὕτως · μή ἀδικέω ἐν ὁ ἐρωτάω . καί γάρ πολύς ἀλογία ἀρετή φάσκω ἐπιμελέομαι μηδείς ἀλλά ἤ ἀδικέω ἐν λόγος διατελέω .