plato-philosophy.theaetetus 152
κινδυνεύεις μέντοι λόγον οὐ φαῦλον εἰρηκέναι περὶ ἐπιστήμης , ἀλλʼ ὃν ἔλεγε καὶ Πρωταγόρας . τρόπον δέ τινα ἄλλον εἴρηκε τὰ αὐτὰ ταῦτα . φησὶ γάρ που πάντων χρημάτων μέτρον ἄνθρωπον εἶναι , τῶν μὲν ὄντων ὡς ἔστι , τῶν δὲ μὴ ὄντων ὡς οὐκ ἔστιν . ἀνέγνωκας γάρ που ; ἀνέγνωκα καὶ πολλάκις . οὐκοῦν οὕτω πως λέγει , ὡς οἷα μὲν ἕκαστα ἐμοὶ φαίνεται τοιαῦτα μὲν ἔστιν ἐμοί , οἷα δὲ σοί , τοιαῦτα δὲ αὖ σοί · ἄνθρωπος δὲ σύ τε κἀγώ ; λέγει γὰρ οὖν οὕτω . εἰκὸς μέντοι σοφὸν ἄνδρα μὴ ληρεῖν · ἐπακολουθήσωμεν οὖν αὐτῷ . ἆρʼ οὐκ ἐνίοτε πνέοντος ἀνέμου τοῦ αὐτοῦ ὁ μὲν ἡμῶν ῥιγῷ , ὁ δʼ οὔ ; καὶ ὁ μὲν ἠρέμα , ὁ δὲ σφόδρα ; καὶ μάλα . πότερον οὖν τότε αὐτὸ ἐφʼ ἑαυτοῦ τὸ πνεῦμα ψυχρὸν ἢ οὐ ψυχρὸν φήσομεν ; ἢ πεισόμεθα τῷ Πρωταγόρᾳ ὅτι τῷ μὲν ῥιγῶντι ψυχρόν , τῷ δὲ μὴ οὔ ; ἔοικεν . οὐκοῦν καὶ φαίνεται οὕτω ἑκατέρῳ ; ναί . τὸ δέ γε φαίνεται αἰσθάνεσθαί ἐστιν ; ἔστιν γάρ . φαντασία ἄρα καὶ αἴσθησις ταὐτὸν ἔν τε θερμοῖς καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις . οἷα γὰρ αἰσθάνεται ἕκαστος , τοιαῦτα ἑκάστῳ καὶ κινδυνεύει εἶναι . ἔοικεν . αἴσθησις ἄρα τοῦ ὄντος ἀεί ἐστιν καὶ ἀψευδὲς ὡς ἐπιστήμη οὖσα . φαίνεται . ἆρʼ οὖν πρὸς Χαρίτων πάσσοφός τις ἦν ὁ Πρωταγόρας , καὶ τοῦτο ἡμῖν μὲν ᾐνίξατο τῷ πολλῷ συρφετῷ , τοῖς δὲ μαθηταῖς ἐν ἀπορρήτῳ τὴν ἀλήθειαν ἔλεγεν ; πῶς δή , ὦ Σώκρατες , τοῦτο λέγεις ; ἐγὼ ἐρῶ καὶ μάλʼ οὐ φαῦλον λόγον , ὡς ἄρα ἓν μὲν αὐτὸ καθʼ αὑτὸ οὐδέν ἐστιν , οὐδʼ ἄν τι προσείποις ὀρθῶς οὐδʼ ὁποιονοῦν τι , ἀλλʼ ἐὰν ὡς μέγα προσαγορεύῃς , καὶ σμικρὸν φανεῖται , καὶ ἐὰν βαρύ , κοῦφον , σύμπαντά τε οὕτως , ὡς μηδενὸς ὄντος ἑνὸς μήτε τινὸς μήτε ὁποιουοῦν · ἐκ δὲ δὴ φορᾶς τε καὶ κινήσεως καὶ κράσεως πρὸς ἄλληλα γίγνεται πάντα ἃ δή φαμεν εἶναι , οὐκ ὀρθῶς προσαγορεύοντες · ἔστι μὲν γὰρ οὐδέποτʼ οὐδέν , ἀεὶ δὲ γίγνεται . καὶ περὶ τούτου πάντες ἑξῆς οἱ σοφοὶ πλὴν Παρμενίδου συμφερέσθων , Πρωταγόρας τε καὶ Ἡράκλειτος καὶ Ἐμπεδοκλῆς , καὶ τῶν ποιητῶν οἱ ἄκροι τῆς ποιήσεως ἑκατέρας , κωμῳδίας μὲν Ἐπίχαρμος , τραγῳδίας δὲ Ὅμηρος , ὃς εἰπών — Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν πάντα εἴρηκεν ἔκγονα ῥοῆς τε καὶ κινήσεως · ἢ οὐ δοκεῖ τοῦτο λέγειν ; ἔμοιγε .
Lemmas: κινδυνεύω μέντοι λόγος οὐ φαῦλος λέγω περί ἐπιστήμη , ἀλλά ὅς λέγω καί Πρωταγόρας . τρόπος δέ τις ἄλλος λέγω ὁ αὐτός οὗτος . φημί γάρ που πᾶς χρῆμα μέτρον ἄνθρωπος εἰμί , ὁ μέν εἰμί ὡς εἰμί , ὁ δέ μή εἰμί ὡς οὐ εἰμί . ἀναγιγνώσκω γάρ που ; ἀναγιγνώσκω καί πολλάκις . οὐκοῦν οὕτως πως λέγω , ὡς οἷος μέν ἕκαστος ἐγώ φαίνω τοιοῦτος μέν εἰμί ἐγώ , οἷος δέ σύ , τοιοῦτος δέ αὖ σύ · ἄνθρωπος δέ σύ τε ἐγώ ; λέγω γάρ οὖν οὕτως . ἔοικα μέντοι σοφός ἀνήρ μή ληρέω · ἐπακολουθέω οὖν αὐτός . ἆρα οὐ ἐνίοτε πνέω ἄνεμος ὁ αὐτός ὁ μέν ἐγώ ῥιγόω , ὁ δέ οὐ ; καί ὁ μέν ἠρέμα , ὁ δέ σφόδρα ; καί μάλα . πότερος οὖν τότε αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὁ πνεῦμα ψυχρός ἤ οὐ ψυχρός φημί ; ἤ πείθω ὁ Πρωταγόρας ὅτι ὁ μέν ῥιγόω ψυχρός , ὁ δέ μή οὐ ; ἔοικα . οὐκοῦν καί φαίνω οὕτως ἑκάτερος ; ναί . ὁ δέ γε φαίνω αἰσθάνομαι εἰμί ; εἰμί γάρ . φαντασία ἄρα καί αἴσθησις αὐτός ἐν τε θερμός καί πᾶς ὁ τοιοῦτος . οἷος γάρ αἰσθάνομαι ἕκαστος , τοιοῦτος ἕκαστος καί κινδυνεύω εἰμί . ἔοικα . αἴσθησις ἄρα ὁ εἰμί ἀεί εἰμί καί ἀψευδής ὡς ἐπιστήμη εἰμί . φαίνω . ἆρα οὖν πρός Χάρις πάνσοφος τις εἰμί ὁ Πρωταγόρας , καί οὗτος ἐγώ μέν αἰνίζω ὁ πολύς συρφετός , ὁ δέ μαθητής ἐν ἀπόρρητος ὁ ἀλήθεια λέγω ; πῶς δή , ὦ Σωκράτης , οὗτος λέγω ; ἐγώ λέγω καί μάλα οὐ φαῦλος λόγος , ὡς ἄρα εἷς μέν αὐτός κατά ἑαυτοῦ οὐδείς εἰμί , οὐδέ ἄν τις προσλέγω ὀρθός οὐδέ ὁποῖος τις , ἀλλά ἐάν ὡς μέγας προσαγορεύω , καί μικρός φαίνω , καί ἐάν βαρύς , κοῦφος , σύμπας τε οὕτως , ὡς μηδείς εἰμί εἷς μήτε τις μήτε ὁποῖος · ἐκ δέ δή φορά τε καί κίνησις καί κρᾶσις πρός ἀλλήλων γίγνομαι πᾶς ὅς δή φημί εἰμί , οὐ ὀρθός προσαγορεύω · εἰμί μέν γάρ οὐδέποτε οὐδείς , ἀεί δέ γίγνομαι . καί περί οὗτος πᾶς ἑξῆς ὁ σοφός πλήν Παρμενίδης συμφέρω , Πρωταγόρας τε καί Ἡράκλειτος καί Ἐμπεδοκλῆς , καί ὁ ποιητής ὁ ἄκρος ὁ ποίησις ἑκάτερος , κωμῳδία μέν Ἐπίχαρμος , τραγῳδία δέ Ὅμηρος , ὅς λέγω — Ὠκεανός τε θεός γένεσις καί μήτηρ Τηθύς πᾶς λέγω ἔκγονος ῥοή τε καί κίνησις · ἤ οὐ δοκέω οὗτος λέγω ; ἐγώ .