plato-philosophy.respublica 3.409
δικαστὴς δέ γε , ὦ φίλε , ψυχῇ ψυχῆς ἄρχει , ᾗ οὐκ ἐγχωρεῖ ἐκ νέας ἐν πονηραῖς ψυχαῖς τεθράφθαι τε καὶ ὡμιληκέναι καὶ πάντα ἀδικήματα αὐτὴν ἠδικηκυῖαν διεξεληλυθέναι , ὥστε ὀξέως ἀφʼ αὑτῆς τεκμαίρεσθαι τὰ τῶν ἄλλων ἀδικήματα οἷον κατὰ σῶμα νόσους · ἀλλʼ ἄπειρον αὐτὴν καὶ ἀκέραιον δεῖ κακῶν ἠθῶν νέαν οὖσαν γεγονέναι , εἰ μέλλει καλὴ κἀγαθὴ οὖσα κρινεῖν ὑγιῶς τὰ δίκαια . διὸ δὴ καὶ εὐήθεις νέοι ὄντες οἱ ἐπιεικεῖς φαίνονται καὶ εὐεξαπάτητοι ὑπὸ τῶν ἀδίκων , ἅτε οὐκ ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς παραδείγματα ὁμοιοπαθῆ τοῖς πονηροῖς . καὶ μὲν δή , ἔφη , σφόδρα γε αὐτὸ πάσχουσι . τῷ τοι , ἦν δʼ ἐγώ , οὐ νέον ἀλλὰ γέροντα δεῖ τὸν ἀγαθὸν δικαστὴν εἶναι , ὀψιμαθῆ γεγονότα τῆς ἀδικίας οἷόν ἐστιν , οὐκ οἰκείαν ἐν τῇ αὑτοῦ ψυχῇ ἐνοῦσαν ᾐσθημένον , ἀλλʼ ἀλλοτρίαν ἐν ἀλλοτρίαις μεμελετηκότα ἐν πολλῷ χρόνῳ διαισθάνεσθαι οἷον πέφυκε κακόν , ἐπιστήμῃ , οὐκ ἐμπειρίᾳ οἰκείᾳ κεχρημένον . γενναιότατος γοῦν , ἔφη , ἔοικεν εἶναι ὁ τοιοῦτος δικαστής . καὶ ἀγαθός γε , ἦν δʼ ἐγώ , ὃ σὺ ἠρώτας · ὁ γὰρ ἔχων ψυχὴν ἀγαθὴν ἀγαθός . ὁ δὲ δεινὸς ἐκεῖνος καὶ καχύποπτος , ὁ πολλὰ αὐτὸς ἠδικηκὼς καὶ πανοῦργός τε καὶ σοφὸς οἰόμενος εἶναι , ὅταν μὲν ὁμοίοις ὁμιλῇ , δεινὸς φαίνεται ἐξευλαβούμενος , πρὸς τὰ ἐν αὑτῷ παραδείγματα ἀποσκοπῶν · ὅταν δὲ ἀγαθοῖς καὶ πρεσβυτέροις ἤδη πλησιάσῃ , ἀβέλτερος αὖ φαίνεται , ἀπιστῶν παρὰ καιρὸν καὶ ἀγνοῶν ὑγιὲς ἦθος , ἅτε οὐκ ἔχων παράδειγμα τοῦ τοιούτου . πλεονάκις δὲ πονηροῖς ἢ χρηστοῖς ἐντυγχάνων σοφώτερος ἢ ἀμαθέστερος δοκεῖ εἶναι αὑτῷ τε καὶ ἄλλοις . παντάπασι μὲν οὖν , ἔφη , ἀληθῆ . οὐ τοίνυν , ἦν δʼ ἐγώ , τοιοῦτον χρὴ τὸν δικαστὴν ζητεῖν τὸν ἀγαθόν τε καὶ σοφόν , ἀλλὰ τὸν πρότερον · πονηρία μὲν γὰρ ἀρετήν τε καὶ αὑτὴν οὔποτʼ ἂν γνοίη , ἀρετὴ δὲ φύσεως παιδευομένης χρόνῳ ἅμα αὑτῆς τε καὶ πονηρίας ἐπιστήμην λήψεται . σοφὸς οὖν οὗτος , ὥς μοι δοκεῖ , ἀλλʼ οὐχ ὁ κακὸς γίγνεται . καὶ ἐμοί , ἔφη , συνδοκεῖ .
Lemmas: δικαστής δέ γε , ὦ φίλος , ψυχή ψυχή ἄρχω , ὅς οὐ ἐγχωρέω ἐκ νέος ἐν πονηρός ψυχή τρέφω τε καί ὁμιλέω καί πᾶς ἀδίκημα αὐτός ἀδικέω διεξέρχομαι , ὥστε ὀξύς ἀπό ἑαυτοῦ τεκμαίρομαι ὁ ὁ ἄλλος ἀδίκημα οἷος κατά σῶμα νόσος · ἀλλά ἄπειρος αὐτός καί ἀκέραιος δέω κακός ἦθος νέος εἰμί γίγνομαι , εἰ μέλλω καλός ἀγαθός εἰμί κρίνω ὑγιής ὁ δίκαιος . διό δή καί εὐήθης νέος εἰμί ὁ ἐπιεικής φαίνω καί εὐεξαπάτητος ὑπό ὁ ἄδικος , ἅτε οὐ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ παράδειγμα ὁμοιοπαθής ὁ πονηρός . καί μέν δή , φημί , σφόδρα γε αὐτός πάσχω . τῷ τοι , εἰμί δέ ἐγώ , οὐ νέος ἀλλά γέρων δέω ὁ ἀγαθός δικαστής εἰμί , ὀψιμαθής γίγνομαι ὁ ἀδικία οἷος εἰμί , οὐ οἰκεῖος ἐν ὁ ἑαυτοῦ ψυχή ἔνειμι αἰσθάνομαι , ἀλλά ἀλλότριος ἐν ἀλλότριος μελετάω ἐν πολύς χρόνος διαισθάνομαι οἷος φύω κακός , ἐπιστήμη , οὐ ἐμπειρία οἰκεῖος χράω . γενναῖος γοῦν , φημί , ἔοικα εἰμί ὁ τοιοῦτος δικαστής . καί ἀγαθός γε , εἰμί δέ ἐγώ , ὅς σύ ἐρωτάω · ὁ γάρ ἔχω ψυχή ἀγαθός ἀγαθός . ὁ δέ δεινός ἐκεῖνος καί καχύποπτος , ὁ πολύς αὐτός ἀδικέω καί πάνουργος τε καί σοφός οἴομαι εἰμί , ὅταν μέν ὅμοιος ὁμιλέω , δεινός φαίνω ἐξευλαβέομαι , πρός ὁ ἐν ἑαυτοῦ παράδειγμα ἀποσκοπέω · ὅταν δέ ἀγαθός καί πρέσβυς ἤδη πλησιάζω , ἀβέλτερος αὖ φαίνω , ἀπιστέω παρά καιρός καί ἀγνοέω ὑγιής ἦθος , ἅτε οὐ ἔχω παράδειγμα ὁ τοιοῦτος . πλεονάκις δέ πονηρός ἤ χρηστός ἐντυγχάνω σοφός ἤ ἀμαθής δοκέω εἰμί ἑαυτοῦ τε καί ἄλλος . παντάπασι μέν οὖν , φημί , ἀληθής . οὐ τοίνυν , εἰμί δέ ἐγώ , τοιοῦτος χρή ὁ δικαστής ζητέω ὁ ἀγαθός τε καί σοφός , ἀλλά ὁ πρότερος · πονηρία μέν γάρ ἀρετή τε καί ἑαυτοῦ οὔποτε ἄν γιγνώσκω , ἀρετή δέ φύσις παιδεύω χρόνος ἅμα ἑαυτοῦ τε καί πονηρία ἐπιστήμη λαμβάνω . σοφός οὖν οὗτος , ὡς ἐγώ δοκέω , ἀλλά οὐ ὁ κακός γίγνομαι . καί ἐγώ , φημί , συνδοκέω .