plato-philosophy.respublica 9.582
ὅτε δὴ οὖν , εἶπον , ἀμφισβητοῦνται ἑκάστου τοῦ εἴδους αἱ ἡδοναὶ καὶ αὐτὸς ὁ βίος , μὴ ὅτι πρὸς τὸ κάλλιον καὶ αἴσχιον ζῆν μηδὲ τὸ χεῖρον καὶ ἄμεινον , ἀλλὰ πρὸς αὐτὸ τὸ ἥδιον καὶ ἀλυπότερον , πῶς ἂν εἰδεῖμεν τίς αὐτῶν ἀληθέστατα λέγει ; οὐ πάνυ , ἔφη , ἔγωγε ἔχω εἰπεῖν . ἀλλʼ ὧδε σκόπει · τίνι χρὴ κρίνεσθαι τὰ μέλλοντα καλῶς κριθήσεσθαι ; ἆρʼ οὐκ ἐμπειρίᾳ τε καὶ φρονήσει καὶ λόγῳ ; ἢ τούτων ἔχοι ἄν τις βέλτιον κριτήριον ; καὶ πῶς ἄν ; ἔφη . σκόπει δή · τριῶν ὄντων τῶν ἀνδρῶν τίς ἐμπειρότατος πασῶν ὧν εἴπομεν ἡδονῶν ; πότερον ὁ φιλοκερδής , μανθάνων αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν οἷόν ἐστιν , ἐμπειρότερος δοκεῖ σοι εἶναι τῆς ἀπὸ τοῦ εἰδέναι ἡδονῆς , ἢ ὁ φιλόσοφος τῆς ἀπὸ τοῦ κερδαίνειν ; πολύ , ἔφη , διαφέρει . τῷ μὲν γὰρ ἀνάγκη γεύεσθαι τῶν ἑτέρων ἐκ παιδὸς ἀρξαμένῳ · τῷ δὲ φιλοκερδεῖ , ὅπῃ πέφυκε τὰ ὄντα μανθάνοντι , τῆς ἡδονῆς ταύτης , ὡς γλυκεῖά ἐστιν , οὐκ ἀνάγκη γεύεσθαι οὐδʼ ἐμπείρῳ γίγνεσθαι , μᾶλλον δὲ καὶ προθυμουμένῳ οὐ ῥᾴδιον . πολὺ ἄρα , ἦν δʼ ἐγώ , διαφέρει τοῦ γε φιλοκερδοῦς ὁ φιλόσοφος ἐμπειρίᾳ ἀμφοτέρων τῶν ἡδονῶν . πολὺ μέντοι . τί δὲ τοῦ φιλοτίμου ; ἆρα μᾶλλον ἄπειρός ἐστι τῆς ἀπὸ τοῦ τιμᾶσθαι ἡδονῆς ἢ ἐκεῖνος τῆς ἀπὸ τοῦ φρονεῖν ; ἀλλὰ τιμὴ μέν , ἔφη , ἐάνπερ ἐξεργάζωνται ἐπὶ ὃ ἕκαστος ὥρμηκε , πᾶσιν αὐτοῖς ἕπεται—καὶ γὰρ ὁ πλούσιος ὑπὸ πολλῶν τιμᾶται καὶ ὁ ἀνδρεῖος καὶ σοφός—ὥστε ἀπό γε τοῦ τιμᾶσθαι , οἷόν ἐστιν , πάντες τῆς ἡδονῆς ἔμπειροι · τῆς δὲ τοῦ ὄντος θέας , οἵαν ἡδονὴν ἔχει , ἀδύνατον ἄλλῳ γεγεῦσθαι πλὴν τῷ φιλοσόφῳ . ἐμπειρίας μὲν ἄρα , εἶπον , ἕνεκα κάλλιστα τῶν ἀνδρῶν κρίνει οὗτος . πολύ γε . καὶ μὴν μετά γε φρονήσεως μόνος ἔμπειρος γεγονὼς ἔσται . τί μήν ; ἀλλὰ μὴν καὶ διʼ οὗ γε δεῖ ὀργάνου κρίνεσθαι , οὐ τοῦ φιλοκερδοῦς τοῦτο ὄργανον οὐδὲ τοῦ φιλοτίμου , ἀλλὰ τοῦ φιλοσόφου . τὸ ποῖον ; διὰ λόγων που ἔφαμεν δεῖν κρίνεσθαι . ἦ γάρ ; ναί . λόγοι δὲ τούτου μάλιστα ὄργανον . πῶς δʼ οὔ ; οὐκοῦν εἰ μὲν πλούτῳ καὶ κέρδει ἄριστα ἐκρίνετο τὰ κρινόμενα , ἃ ἐπῄνει ὁ φιλοκερδὴς καὶ ἔψεγεν , ἀνάγκη ἂν ἦν ταῦτα ἀληθέστατα εἶναι . πολλή γε . εἰ δὲ τιμῇ τε καὶ νίκῃ καὶ ἀνδρείᾳ , ἆρʼ οὐχ ἃ ὁ φιλότιμός τε καὶ φιλόνικος ; δῆλον . ἐπειδὴ δʼ ἐμπειρίᾳ καὶ φρονήσει καὶ λόγῳ ; ἀνάγκη , ἔφη , ἃ ὁ φιλόσοφός τε καὶ ὁ φιλόλογος ἐπαινεῖ , ἀληθέστατα εἶναι .
Lemmas: ὅτε δή οὖν , λέγω , ἀμφισβητέω ἕκαστος ὁ εἶδος ὁ ἡδονή καί αὐτός ὁ βίος , μή ὅτι πρός ὁ καλός καί αἰσχρός ζάω μηδέ ὁ κακός καί ἀγαθός , ἀλλά πρός αὐτός ὁ ἡδύς καί ἄλυπος , πῶς ἄν οἶδα τίς αὐτός ἀληθής λέγω ; οὐ πάνυ , φημί , ἐγώ ἔχω λέγω . ἀλλά ὧδε σκοπέω · τίς χρή κρίνω ὁ μέλλω καλός κρίνω ; ἆρα οὐ ἐμπειρία τε καί φρόνησις καί λόγος ; ἤ οὗτος ἔχω ἄν τις ἀγαθός κριτήριον ; καί πῶς ἄν ; φημί . σκοπέω δή · τρεῖς εἰμί ὁ ἀνήρ τίς ἔμπειρος πᾶς ὅς λέγω ἡδονή ; πότερος ὁ φιλοκερδής , μανθάνω αὐτός ὁ ἀλήθεια οἷος εἰμί , ἔμπειρος δοκέω σύ εἰμί ὁ ἀπό ὁ οἶδα ἡδονή , ἤ ὁ φιλόσοφος ὁ ἀπό ὁ κερδαίνω ; πολύς , φημί , διαφέρω . ὁ μέν γάρ ἀνάγκη γεύω ὁ ἕτερος ἐκ παῖς ἄρχω · ὁ δέ φιλοκερδής , ὅπῃ φύω ὁ εἰμί μανθάνω , ὁ ἡδονή οὗτος , ὡς γλυκύς εἰμί , οὐ ἀνάγκη γεύω οὐδέ ἔμπειρος γίγνομαι , μάλα δέ καί προθυμέομαι οὐ ῥᾴδιος . πολύς ἄρα , εἰμί δέ ἐγώ , διαφέρω ὁ γε φιλοκερδής ὁ φιλόσοφος ἐμπειρία ἀμφότερος ὁ ἡδονή . πολύς μέντοι . τίς δέ ὁ φιλότιμος ; ἆρα μάλα ἄπειρος εἰμί ὁ ἀπό ὁ τιμάω ἡδονή ἤ ἐκεῖνος ὁ ἀπό ὁ φρονέω ; ἀλλά τιμή μέν , φημί , ἐάν ἐξεργάζομαι ἐπί ὅς ἕκαστος ὁρμάω , πᾶς αὐτός ἕπομαι γάρ ὁ πλούσιος ὑπό πολύς τιμάω καί ὁ ἀνδρεῖος καί σοφός—ὥστε ἀπό γε ὁ τιμάω , οἷος εἰμί , πᾶς ὁ ἡδονή ἔμπειρος · ὁ δέ ὁ εἰμί θέα , οἷος ἡδονή ἔχω , ἀδύνατος ἄλλος γεύω πλήν ὁ φιλόσοφος . ἐμπειρία μέν ἄρα , λέγω , ἕνεκα καλός ὁ ἀνήρ κρίνω οὗτος . πολύς γε . καί μήν μετά γε φρόνησις μόνος ἔμπειρος γίγνομαι εἰμί . τίς μήν ; ἀλλά μήν καί διά ὅς γε δέω ὄργανον κρίνω , οὐ ὁ φιλοκερδής οὗτος ὄργανον οὐδέ ὁ φιλότιμος , ἀλλά ὁ φιλόσοφος . ὁ ποῖος ; διά λόγος που φημί δέω κρίνω . ἦ γάρ ; ναί . λόγος δέ οὗτος μάλα ὄργανον . πῶς δέ οὐ ; οὐκοῦν εἰ μέν πλοῦτος καί κέρδος ἀγαθός κρίνω ὁ κρίνω , ὅς ἐπαινέω ὁ φιλοκερδής καί ψέγω , ἀνάγκη ἄν εἰμί οὗτος ἀληθής εἰμί . πολύς γε . εἰ δέ τιμή τε καί νίκη καί ἀνδρεία , ἆρα οὐ ὅς ὁ φιλότιμος τε καί φιλόνικος ; δῆλος . ἐπειδή δέ ἐμπειρία καί φρόνησις καί λόγος ; ἀνάγκη , φημί , ὅς ὁ φιλόσοφος τε καί ὁ φιλόλογος ἐπαινέω , ἀληθής εἰμί .