plato-philosophy.leges 9.875
προρρητέον δή τι περὶ πάντων τῶν τοιούτων τοιόνδε , ὡς ἄρα νόμους ἀνθρώποις ἀναγκαῖον τίθεσθαι καὶ ζῆν κατὰ νόμους ἢ μηδὲν διαφέρειν τῶν πάντῃ ἀγριωτάτων θηρίων . ἡ δὲ αἰτία τούτων ἥδε , ὅτι φύσις ἀνθρώπων οὐδενὸς ἱκανὴ φύεται ὥστε γνῶναί τε τὰ συμφέροντα ἀνθρώποις εἰς πολιτείαν καὶ γνοῦσα , τὸ βέλτιστον ἀεὶ δύνασθαί τε καὶ ἐθέλειν πράττειν . γνῶναι μὲν γὰρ πρῶτον χαλεπὸν ὅτι πολιτικῇ καὶ ἀληθεῖ τέχνῃ οὐ τὸ ἴδιον ἀλλὰ τὸ κοινὸν ἀνάγκη μέλειν—τὸ μὲν γὰρ κοινὸν συνδεῖ , τὸ δὲ ἴδιον διασπᾷ τὰς πόλεις—καὶ ὅτι συμφέρει τῷ κοινῷ τε καὶ ἰδίῳ , τοῖν ἀμφοῖν , ἢν τὸ κοινὸν τιθῆται καλῶς μᾶλλον ἢ τὸ ἴδιον · δεύτερον δέ , ἐὰν ἄρα καὶ τὸ γνῶναί τις ὅτι ταῦτα οὕτω πέφυκεν λάβῃ ἱκανῶς ἐν τέχνῃ , μετὰ δὲ τοῦτο ἀνυπεύθυνός τε καὶ αὐτοκράτωρ ἄρξῃ πόλεως , οὐκ ἄν ποτε δύναιτο ἐμμεῖναι τούτῳ τῷ δόγματι καὶ διαβιῶναι τὸ μὲν κοινὸν ἡγούμενον τρέφων ἐν τῇ πόλει , τὸ δὲ ἴδιον ἑπόμενον τῷ κοινῷ , ἀλλʼ ἐπὶ πλεονεξίαν καὶ ἰδιοπραγίαν ἡ θνητὴ φύσις αὐτὸν ὁρμήσει ἀεί , φεύγουσα μὲν ἀλόγως τὴν λύπην , διώκουσα δὲ τὴν ἡδονήν , τοῦ δὲ δικαιοτέρου τε καὶ ἀμείνονος ἐπίπροσθεν ἄμφω τούτω προστήσεται , καὶ σκότος ἀπεργαζομένη ἐν αὑτῇ πάντων κακῶν ἐμπλήσει πρὸς τὸ τέλος αὑτήν τε καὶ τὴν πόλιν ὅλην . ἐπεὶ ταῦτα εἴ ποτέ τις ἀνθρώπων φύσει ἱκανὸς θείᾳ μοίρᾳ γεννηθεὶς παραλαβεῖν δυνατὸς εἴη , νόμων οὐδὲν ἂν δέοιτο τῶν ἀρξόντων ἑαυτοῦ · ἐπιστήμης γὰρ οὔτε νόμος οὔτε τάξις οὐδεμία κρείττων , οὐδὲ θέμις ἐστὶν νοῦν οὐδενὸς ὑπήκοον οὐδὲ δοῦλον ἀλλὰ πάντων ἄρχοντα εἶναι , ἐάνπερ ἀληθινὸς ἐλεύθερός τε ὄντως ᾖ κατὰ φύσιν . νῦν δὲ οὐ γάρ ἐστιν οὐδαμοῦ οὐδαμῶς , ἀλλʼ ἢ κατὰ βραχύ · διὸ δὴ τὸ δεύτερον αἱρετέον , τάξιν τε καὶ νόμον , ἃ δὴ τὸ μὲν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὁρᾷ καὶ βλέπει , τὸ δʼ ἐπὶ πᾶν ἀδυνατεῖ . ταῦτα δὴ τῶνδε εἵνεκα εἴρηται · νῦν ἡμεῖς τάξομεν τί χρὴ τὸν τρώσαντα ἤ τι βλάψαντα ἕτερον ἄλλον παθεῖν ἢ ἀποτίνειν . πρόχειρον δὴ παντὶ περὶ παντὸς ὑπολαβεῖν ὀρθῶς , τὸν τί τρώσαντα ἢ τίνα ἢ πῶς ἢ πότε λέγεις ; μυρία γὰρ ἕκαστά ἐστι τούτων καὶ πάμπολυ διαφέροντα ἀλλήλων . ταῦτʼ οὖν δὴ δικαστηρίοις ἐπιτρέπειν κρίνειν πάντα ἢ μηδὲν ἀδύνατον .
Lemmas: προρρητέον δή τις περί πᾶς ὁ τοιοῦτος τοιόσδε , ὡς ἄρα νόμος ἄνθρωπος ἀναγκαῖος τίθημι καί ζάω κατά νόμος ἤ μηδείς διαφέρω ὁ πάντῃ ἄγριος θηρίον . ὁ δέ αἰτία οὗτος ὅδε , ὅτι φύσις ἄνθρωπος οὐδείς ἱκανός φύω ὥστε γιγνώσκω τε ὁ συμφέρω ἄνθρωπος εἰς πολιτεία καί γιγνώσκω , ὁ ἀγαθός ἀεί δύναμαι τε καί ἐθέλω πράσσω . γιγνώσκω μέν γάρ πρῶτος χαλεπός ὅτι πολιτικός καί ἀληθής τέχνη οὐ ὁ ἴδιος ἀλλά ὁ κοινός ἀνάγκη μέλεις μέν γάρ κοινός συνδέω , ὁ δέ ἴδιος διασπάω ὁ πόλεις—καὶ ὅτι συμφέρω ὁ κοινός τε καί ἴδιος , ὁ ἄμφω , ἐάν ὁ κοινός τίθημι καλός μάλα ἤ ὁ ἴδιος · δεύτερος δέ , ἐάν ἄρα καί ὁ γιγνώσκω τις ὅτι οὗτος οὕτως φύω λαμβάνω ἱκανός ἐν τέχνη , μετά δέ οὗτος ἀνυπεύθυνος τε καί αὐτοκράτωρ ἄρχω πόλις , οὐ ἄν ποτέ δύναμαι ἐμμένω οὗτος ὁ δόγμα καί διαβιόω ὁ μέν κοινός ἡγέομαι τρέφω ἐν ὁ πόλις , ὁ δέ ἴδιος ἕπομαι ὁ κοινός , ἀλλά ἐπί πλεονεξία καί ἰδιοπραγία ὁ θνητός φύσις αὐτός ὁρμάω ἀεί , φεύγω μέν ἄλογος ὁ λύπη , διώκω δέ ὁ ἡδονή , ὁ δέ δίκαιος τε καί ἀγαθός ἐπίπροσθεν ἄμφω οὗτος προΐστημι , καί σκότος ἀπεργάζομαι ἐν ἑαυτοῦ πᾶς κακός ἐμπίμπλημι πρός ὁ τέλος ἑαυτοῦ τε καί ὁ πόλις ὅλος . ἐπεί οὗτος εἰ ποτέ τις ἄνθρωπος φύσις ἱκανός θεῖος μοῖρα γεννάω παραλαμβάνω δυνατός εἰμί , νόμος οὐδείς ἄν δέω ὁ ἄρχω ἑαυτοῦ · ἐπιστήμη γάρ οὔτε νόμος οὔτε τάξις οὐδείς κρατύς , οὐδέ θέμις εἰμί νόος οὐδείς ὑπήκοος οὐδέ δοῦλος ἀλλά πᾶς ἄρχω εἰμί , ἐάν ἀληθινός ἐλεύθερος τε ὄντως εἰμί κατά φύσις . νῦν δέ οὐ γάρ εἰμί οὐδαμοῦ οὐδαμῶς , ἀλλά ἤ κατά βραχύς · διό δή ὁ δεύτερος αἱρέω , τάξις τε καί νόμος , ὅς δή ὁ μέν ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁράω καί βλέπω , ὁ δέ ἐπί πᾶς ἀδυνατέω . οὗτος δή ὅδε ἕνεκα λέγω · νῦν ἐγώ τάσσω τίς χρή ὁ τιτρώσκω ἤ τις βλάπτω ἕτερος ἄλλος πάσχω ἤ ἀποτίνω . πρόχειρος δή πᾶς περί πᾶς ὑπολαμβάνω ὀρθός , ὁ τίς τιτρώσκω ἤ τίς ἤ πῶς ἤ πότε λέγω ; μυρίος γάρ ἕκαστος εἰμί οὗτος καί πάμπολυς διαφέρω ἀλλήλων . οὗτος οὖν δή δικαστήριον ἐπιτρέπω κρίνω πᾶς ἤ μηδείς ἀδύνατος .