plato-philosophy.leges 10.890
θεούς , ὦ μακάριε , εἶναι πρῶτόν φασιν οὗτοι τέχνῃ , οὐ φύσει ἀλλά τισιν νόμοις , καὶ τούτους ἄλλους ἄλλῃ , ὅπῃ ἕκαστοι ἑαυτοῖσι συνωμολόγησαν νομοθετούμενοι · καὶ δὴ καὶ τὰ καλὰ φύσει μὲν ἄλλα εἶναι , νόμῳ δὲ ἕτερα , τὰ δὲ δὴ δίκαια οὐδʼ εἶναι τὸ παράπαν φύσει , ἀλλʼ ἀμφισβητοῦντας διατελεῖν ἀλλήλοις καὶ μετατιθεμένους ἀεὶ ταῦτα , ἃ δʼ ἂν μετάθωνται καὶ ὅταν , τότε κύρια ἕκαστα εἶναι , γιγνόμενα τέχνῃ καὶ τοῖς νόμοις ἀλλʼ οὐ δή τινι φύσει . ταῦτʼ ἐστίν , ὦ φίλοι , ἅπαντα ἀνδρῶν σοφῶν παρὰ νέοις ἀνθρώποις , ἰδιωτῶν τε καὶ ποιητῶν , φασκόντων εἶναι τὸ δικαιότατον ὅτι τις ἂν νικᾷ βιαζόμενος · ὅθεν ἀσέβειαί τε ἀνθρώποις ἐμπίπτουσιν νέοις , ὡς οὐκ ὄντων θεῶν οἵους ὁ νόμος προστάττει διανοεῖσθαι δεῖν , στάσεις τε διὰ ταῦτα ἑλκόντων πρὸς τὸν κατὰ φύσιν ὀρθὸν βίον , ὅς ἐστιν τῇ ἀληθείᾳ κρατοῦντα ζῆν τῶν ἄλλων καὶ μὴ δουλεύοντα ἑτέροισι κατὰ νόμον . οἷον διελήλυθας , ὦ ξένε , λόγον , καὶ ὅσην λώβην ἀνθρώπων νέων δημοσίᾳ πόλεσίν τε καὶ ἰδίοις οἴκοις . ἀληθῆ μέντοι λέγεις , ὦ Κλεινία . τί οὖν οἴει χρῆναι δρᾶν τὸν νομοθέτην , οὕτω τούτων πάλαι παρεσκευασμένων ; ἢ μόνον ἀπειλεῖν στάντα ἐν τῇ πόλει σύμπασι τοῖς ἀνθρώποις , ὡς εἰ μὴ φήσουσιν εἶναι θεοὺς καὶ διανοηθήσονται δοξάζοντες τοιούτους οἵους φησὶν ὁ νόμος—καὶ περὶ καλῶν καὶ δικαίων καὶ περὶ ἁπάντων τῶν μεγίστων ὁ αὐτὸς λόγος , ὅσα δὲ πρὸς ἀρετὴν τείνει καὶ κακίαν , ὡς δεῖ ταῦτα οὕτω πράττειν διανοουμένους ὅπῃπερ ἂν ὁ νομοθέτης ὑφηγήσηται γράφων—ὃς δʼ ἂν μὴ παρέχηται ἑαυτὸν τοῖς νόμοις εὐπειθῆ , τὸν μὲν δεῖν τεθνάναι , τὸν δέ τινα πληγαῖς καὶ δεσμοῖς , τὸν δὲ ἀτιμίαις , ἄλλους δὲ πενίαις κολάζεσθαι καὶ φυγαῖς · πειθὼ δὲ τοῖς ἀνθρώποις , ἅμα τιθέντα αὐτοῖς τοὺς νόμους , μηδεμίαν ἔχειν τοῖς λόγοις προσάπτοντα εἰς δύναμιν ἡμεροῦν ; μηδαμῶς , ὦ ξένε , ἀλλʼ εἴπερ τυγχάνει γε οὖσα καὶ σμικρὰ πειθώ τις περὶ τὰ τοιαῦτα , δεῖ μηδαμῇ κάμνειν τόν γε ἄξιον καὶ σμικροῦ νομοθέτην , ἀλλὰ πᾶσαν , τὸ λεγόμενον , φωνὴν ἱέντα , τῷ παλαιῷ νόμῳ ἐπίκουρον γίγνεσθαι λόγῳ ὡς εἰσὶν θεοὶ καὶ ὅσα νυνδὴ διῆλθες σύ , καὶ δὴ καὶ νόμῳ αὐτῷ βοηθῆσαι καὶ τέχνῃ , ὡς ἐστὸν φύσει ἢ φύσεως οὐχ ἧττον , εἴπερ νοῦ γέ ἐστιν γεννήματα κατὰ λόγον ὀρθόν , ὃν σύ τε λέγειν μοι φαίνῃ καὶ ἐγώ σοι πιστεύω τὰ νῦν . ὦ προθυμότατε Κλεινία , τί δʼ ; οὐ χαλεπά τέ ἐστι συνακολουθεῖν λόγοις οὕτως εἰς πλήθη λεγόμενα , μήκη τε αὖ κέκτηται διωλύγια ;
Lemmas: θεός , ὦ μακάριος , εἰμί πρῶτος φημί οὗτος τέχνη , οὐ φύσις ἀλλά τις νόμος , καί οὗτος ἄλλος ἄλλῃ , ὅπῃ ἕκαστος ἑαυτοῦ συνομολογέω νομοθετέω · καί δή καί ὁ καλός φύσις μέν ἄλλος εἰμί , νόμος δέ ἕτερος , ὁ δέ δή δίκαιος οὐδέ εἰμί ὁ παράπαν φύσις , ἀλλά ἀμφισβητέω διατελέω ἀλλήλων καί μετατίθημι ἀεί οὗτος , ὅς δέ ἄν μετατίθημι καί ὅταν , τότε κύριος ἕκαστος εἰμί , γίγνομαι τέχνη καί ὁ νόμος ἀλλά οὐ δή τις φύσις . οὗτος εἰμί , ὦ φίλος , ἅπας ἀνήρ σοφός παρά νέος ἄνθρωπος , ἰδιώτης τε καί ποιητής , φάσκω εἰμί ὁ δίκαιος ὅστις τις ἄν νικάω βιάζω · ὅθεν ἀσέβεια τε ἄνθρωπος ἐμπίπτω νέος , ὡς οὐ εἰμί θεός οἷος ὁ νόμος προστάσσω διανοέω δέω , στάσις τε διά οὗτος ἕλκω πρός ὁ κατά φύσις ὀρθός βίος , ὅς εἰμί ὁ ἀλήθεια κρατέω ζάω ὁ ἄλλος καί μή δουλεύω ἕτερος κατά νόμος . οἷος διέρχομαι , ὦ ξένος , λόγος , καί ὅσος λώβη ἄνθρωπος νέος δημοσίᾳ πόλις τε καί ἴδιος οἶκος . ἀληθής μέντοι λέγω , ὦ Κλεινίας . τίς οὖν οἴομαι χρή δράω ὁ νομοθέτης , οὕτως οὗτος πάλαι παρασκευάζω ; ἤ μόνος ἀπειλέω ἵστημι ἐν ὁ πόλις σύμπας ὁ ἄνθρωπος , ὡς εἰ μή φημί εἰμί θεός καί διανοέω δοξάζω τοιοῦτος οἷος φημί ὁ νόμος—καὶ περί καλός καί δίκαιος καί περί ἅπας ὁ μέγας ὁ αὐτός λόγος , ὅσος δέ πρός ἀρετή τείνω καί κακία , ὡς δέω οὗτος οὕτως πράσσω διανοέω ὅπῃ ἄν ὁ νομοθέτης ὑφηγέομαι γράφων—ὃς δέ ἄν μή παρέχω ἑαυτοῦ ὁ νόμος εὐπειθής , ὁ μέν δέω θνῄσκω , ὁ δέ τις πληγή καί δεσμός , ὁ δέ ἀτιμία , ἄλλος δέ πενία κολάζω καί φυγή · πειθώ δέ ὁ ἄνθρωπος , ἅμα τίθημι αὐτός ὁ νόμος , μηδείς ἔχω ὁ λόγος προσάπτω εἰς δύναμις ἡμερόω ; μηδαμῶς , ὦ ξένος , ἀλλά εἴπερ τυγχάνω γε εἰμί καί μικρός πειθώ τις περί ὁ τοιοῦτος , δέω μηδαμῇ κάμνω ὁ γε ἄξιος καί μικρός νομοθέτης , ἀλλά πᾶς , ὁ λέγω , φωνή ἵημι , ὁ παλαιός νόμος ἐπίκουρος γίγνομαι λόγος ὡς εἰμί θεός καί ὅσος νυνδί διέρχομαι σύ , καί δή καί νόμος αὐτός βοηθέω καί τέχνη , ὡς εἰμί φύσις ἤ φύσις οὐ ἥσσων , εἴπερ νόος γε εἰμί γέννημα κατά λόγος ὀρθός , ὅς σύ τε λέγω ἐγώ φαίνω καί ἐγώ σύ πιστεύω ὁ νῦν . ὦ πρόθυμος Κλεινίας , τίς δέ ; οὐ χαλεπός τε εἰμί συνακολουθέω λόγος οὕτως εἰς πλῆθος λέγω , μῆκος τε αὖ κτάομαι διωλύγιος ;