plato-philosophy.leges 7.808
τὸ γὰρ ὅλην διατελεῖν ἡντινοῦν νύκτα εὕδοντα καὶ ὁντινοῦν τῶν πολιτῶν , καὶ μὴ φανερὸν εἶναι πᾶσι τοῖς οἰκέταις ἐγειρόμενόν τε καὶ ἐξανιστάμενον ἀεὶ πρῶτον , τοῦτο αἰσχρὸν δεῖ δεδόχθαι πᾶσι καὶ οὐκ ἐλευθέρου , εἴτʼ οὖν νόμον εἴτʼ ἐπιτήδευμα τὸ τοιοῦτον καλεῖν ἐστιν χρεών · καὶ δὴ καὶ δέσποιναν ἐν οἰκίᾳ ὑπὸ θεραπαινίδων ἐγείρεσθαί τινων καὶ μὴ πρώτην αὐτὴν ἐγείρειν τὰς ἄλλας , αἰσχρὸν λέγειν χρὴ πρὸς αὑτοὺς δοῦλόν τε καὶ δούλην καὶ παῖδα , καὶ εἴ πως ἦν οἷόν τε , ὅλην καὶ πᾶσαν τὴν οἰκίαν . ἐγειρομένους δὲ νύκτωρ δεῖ πάντας πράττειν τῶν τε πολιτικῶν μέρη πολλὰ καὶ τῶν οἰκονομικῶν , ἄρχοντας μὲν κατὰ πόλιν , δεσποίνας δὲ καὶ δεσπότας ἐν ἰδίαις οἰκίαις . ὕπνος γὰρ δὴ πολὺς οὔτε τοῖς σώμασιν οὔτε ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν οὐδʼ αὖ ταῖς πράξεσιν ταῖς περὶ ταῦτα πάντα ἁρμόττων ἐστὶν κατὰ φύσιν . καθεύδων γὰρ οὐδεὶς οὐδενὸς ἄξιος , οὐδὲν μᾶλλον τοῦ μὴ ζῶντος · ἀλλʼ ὅστις τοῦ ζῆν ἡμῶν καὶ τοῦ φρονεῖν μάλιστά ἐστι κηδεμών , ἐγρήγορε χρόνον ὡς πλεῖστον , τὸ πρὸς ὑγίειαν αὐτοῦ μόνον φυλάττων χρήσιμον , ἔστιν δὲ οὐ πολύ , καλῶς εἰς ἔθος ἰόν . ἐγρηγορότες δὲ ἄρχοντες ἐν πόλεσιν νύκτωρ φοβεροὶ μὲν κακοῖς , πολεμίοις τε ἅμα καὶ πολίταις , ἀγαστοὶ δὲ καὶ τίμιοι τοῖς δικαίοις τε καὶ σώφροσιν , ὠφέλιμοι δὲ αὑτοῖς τε καὶ συμπάσῃ τῇ πόλει.νὺξ μὲν δὴ διαγομένη τοιαύτη τις πρὸς πᾶσι τοῖς εἰρημένοις ἀνδρείαν ἄν τινα προσπαρέχοιτο ταῖς ψυχαῖς ἑκάστων τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν · ἡμέρας δὲ ὄρθρου τε ἐπανιόντων παῖδας μὲν πρὸς διδασκάλους που τρέπεσθαι χρεών , ἄνευ ποιμένος δὲ οὔτε πρόβατα οὔτʼ ἄλλο οὐδέν πω βιωτέον , οὐδὲ δὴ παῖδας ἄνευ τινῶν παιδαγωγῶν οὐδὲ δούλους ἄνευ δεσποτῶν . ὁ δὲ παῖς πάντων θηρίων ἐστὶ δυσμεταχειριστότατον · ὅσῳ γὰρ μάλιστα ἔχει πηγὴν τοῦ φρονεῖν μήπω κατηρτυμένην , ἐπίβουλον καὶ δριμὺ καὶ ὑβριστότατον θηρίων γίγνεται . διὸ δὴ πολλοῖς αὐτὸ οἷον χαλινοῖς τισιν δεῖ δεσμεύειν , πρῶτον μέν , τροφῶν καὶ μητέρων ὅταν ἀπαλλάττηται , παιδαγωγοῖς παιδίας καὶ νηπιότητος χάριν , ἔτι δʼ αὖ τοῖς διδάσκουσιν καὶ ὁτιοῦν καὶ μαθήμασιν ὡς ἐλεύθερον · ὡς δʼ αὖ δοῦλον , πᾶς ὁ προστυγχάνων τῶν ἐλευθέρων ἀνδρῶν κολαζέτω τόν τε παῖδα αὐτὸν καὶ τὸν παιδαγωγὸν καὶ διδάσκαλον , ἐὰν ἐξαμαρτάνῃ τίς τι τούτων .
Lemmas: ὁ γάρ ὅλος διατελέω ὅστις νύξ εὕδω καί ὅστις ὁ πολίτης , καί μή φανερός εἰμί πᾶς ὁ οἰκέτης ἐγείρω τε καί ἐξανίστημι ἀεί πρῶτος , οὗτος αἰσχρός δέω δοκέω πᾶς καί οὐ ἐλεύθερος , εἴτε οὖν νόμος εἴτε ἐπιτήδευμα ὁ τοιοῦτος καλέω εἰμί χρεών · καί δή καί δέσποινα ἐν οἰκία ὑπό θεραπαινίς ἐγείρω τις καί μή πρῶτος αὐτός ἐγείρω ὁ ἄλλος , αἰσχρός λέγω χρή πρός ἑαυτοῦ δοῦλος τε καί δούλη καί παῖς , καί εἰ πως εἰμί οἷος τε , ὅλος καί πᾶς ὁ οἰκία . ἐγείρω δέ νύκτωρ δέω πᾶς πράσσω ὁ τε πολιτικός μέρος πολύς καί ὁ οἰκονομικός , ἄρχων μέν κατά πόλις , δέσποινα δέ καί δεσπότης ἐν ἴδιος οἰκία . ὕπνος γάρ δή πολύς οὔτε ὁ σῶμα οὔτε ὁ ψυχή ἐγώ οὐδέ αὖ ὁ πρᾶξις ὁ περί οὗτος πᾶς ἁρμόζω εἰμί κατά φύσις . καθεύδω γάρ οὐδείς οὐδείς ἄξιος , οὐδείς μάλα ὁ μή ζάω · ἀλλά ὅστις ὁ ζάω ἐγώ καί ὁ φρονέω μάλα εἰμί κηδεμών , ἐγείρω χρόνος ὡς πολύς , ὁ πρός ὑγίεια αὐτός μόνος φυλάσσω χρήσιμος , εἰμί δέ οὐ πολύς , καλός εἰς ἔθος ἔρχομαι . ἐγείρω δέ ἄρχω ἐν πόλις νύκτωρ φοβερός μέν κακός , πολέμιος τε ἅμα καί πολίτης , ἀγαστός δέ καί τίμιος ὁ δίκαιος τε καί σώφρων , ὠφέλιμος δέ ἑαυτοῦ τε καί σύμπας ὁ πόλει.νὺξ μέν δή διάγω τοιοῦτος τις πρός πᾶς ὁ λέγω ἀνδρεία ἄν τις προσπαρέχω ὁ ψυχή ἕκαστος ὁ ἐν ὁ πόλις · ἡμέρα δέ ὄρθρος τε ἐπάνειμι παῖς μέν πρός διδάσκαλος που τρέπω χρεών , ἄνευ ποιμήν δέ οὔτε πρόβατον οὔτε ἄλλος οὐδείς πω βιωτέον , οὐδέ δή παῖς ἄνευ τις παιδαγωγός οὐδέ δοῦλος ἄνευ δεσπότης . ὁ δέ παῖς πᾶς θηρίον εἰμί δυσμεταχείριστος · ὅσος γάρ μάλα ἔχω πηγή ὁ φρονέω μήπω καταρτύω , ἐπίβουλος καί δριμύς καί ὕβριστος θηρίον γίγνομαι . διό δή πολύς αὐτός οἷος χαλινός τις δέω δεσμεύω , πρῶτος μέν , τροφή καί μήτηρ ὅταν ἀπαλλάσσω , παιδαγωγός παιδεία καί νηπιότης χάριν , ἔτι δέ αὖ ὁ διδάσκω καί ὁστισοῦν καί μάθημα ὡς ἐλεύθερος · ὡς δέ αὖ δοῦλος , πᾶς ὁ προστυγχάνω ὁ ἐλεύθερος ἀνήρ κολάζω ὁ τε παῖς αὐτός καί ὁ παιδαγωγός καί διδάσκαλος , ἐάν ἐξαμαρτάνω τίς τις οὗτος .