plato-philosophy.leges 4.720
πότερον οὖν ἡμῖν ὁ τεταγμένος ἐπὶ τοῖς νόμοις μηδὲν τοιοῦτον προαγορεύῃ ἐν ἀρχῇ τῶν νόμων , ἀλλʼ εὐθὺς ὃ δεῖ ποιεῖν καὶ μὴ φράζῃ τε , καὶ ἐπαπειλήσας τὴν ζημίαν , ἐπʼ ἄλλον τρέπηται νόμον , παραμυθίας δὲ καὶ πειθοῦς τοῖς νομοθετουμένοις μηδὲ ἓν προσδιδῷ ; καθάπερ ἰατρὸς δέ τις , ὁ μὲν οὕτως , ὁ δʼ ἐκείνως ἡμᾶς εἴωθεν ἑκάστοτε θεραπεύειν — ἀναμιμνῃσκώμεθα δὲ τὸν τρόπον ἑκάτερον , ἵνα τοῦ νομοθέτου δεώμεθα , καθάπερ ἰατροῦ δέοιντο ἂν παῖδες τὸν πρᾳότατον αὐτὸν θεραπεύειν τρόπον ἑαυτούς . οἷον δὴ τί λέγομεν ; εἰσὶν πού τινες ἰατροί , φαμέν , καί τινες ὑπηρέται τῶν ἰατρῶν , ἰατροὺς δὲ καλοῦμεν δήπου καὶ τούτους . πάνυ μὲν οὖν . ἐάντε γε ἐλεύθεροι ὦσιν ἐάντε δοῦλοι , κατʼ ἐπίταξιν δὲ τῶν δεσποτῶν καὶ θεωρίαν καὶ κατʼ ἐμπειρίαν τὴν τέχνην κτῶνται , κατὰ φύσιν δὲ μή , καθάπερ οἱ ἐλεύθεροι αὐτοί τε μεμαθήκασιν οὕτω τούς τε αὑτῶν διδάσκουσι παῖδας . θείης ἂν ταῦτα δύο γένη τῶν καλουμένων ἰατρῶν ; πῶς γὰρ οὔ ; ἆρʼ οὖν καὶ συννοεῖς ὅτι , δούλων καὶ ἐλευθέρων ὄντων τῶν καμνόντων ἐν ταῖς πόλεσι , τοὺς μὲν δούλους σχεδόν τι οἱ δοῦλοι τὰ πολλὰ ἰατρεύουσιν περιτρέχοντες καὶ ἐν τοῖς ἰατρείοις περιμένοντες , καὶ οὔτε τινὰ λόγον ἑκάστου πέρι νοσήματος ἑκάστου τῶν οἰκετῶν οὐδεὶς τῶν τοιούτων ἰατρῶν δίδωσιν οὐδʼ ἀποδέχεται , προστάξας δʼ αὐτῷ τὰ δόξαντα ἐξ ἐμπειρίας , ὡς ἀκριβῶς εἰδώς , καθάπερ τύραννος αὐθαδῶς , οἴχεται ἀποπηδήσας πρὸς ἄλλον κάμνοντα οἰκέτην , καὶ ῥᾳστώνην οὕτω τῷ δεσπότῃ παρασκευάζει τῶν καμνόντων τῆς ἐπιμελείας · ὁ δὲ ἐλεύθερος ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὰ τῶν ἐλευθέρων νοσήματα θεραπεύει τε καὶ ἐπισκοπεῖ , καὶ ταῦτα ἐξετάζων ἀπʼ ἀρχῆς καὶ κατὰ φύσιν , τῷ κάμνοντι κοινούμενος αὐτῷ τε καὶ τοῖς φίλοις , ἅμα μὲν αὐτὸς μανθάνει τι παρὰ τῶν νοσούντων , ἅμα δὲ καὶ καθʼ ὅσον οἷός τέ ἐστιν , διδάσκει τὸν ἀσθενοῦντα αὐτόν , καὶ οὐ πρότερον ἐπέταξεν πρὶν ἄν πῃ συμπείσῃ , τότε δὲ μετὰ πειθοῦς ἡμερούμενον ἀεὶ παρασκευάζων τὸν κάμνοντα , εἰς τὴν ὑγίειαν ἄγων , ἀποτελεῖν πειρᾶται ; πότερον οὕτως ἢ ἐκείνως ἰατρός τε ἰώμενος ἀμείνων καὶ γυμναστὴς γυμνάζων · διχῇ τὴν μίαν ἀποτελῶν δύναμιν , ἢ μοναχῇ καὶ κατὰ τὸ χεῖρον τοῖν δυοῖν καὶ ἀγριώτερον ἀπεργαζόμενος ; πολύ που διαφέρον , ὦ ξένε , τὸ διπλῇ . βούλει δὴ καὶ θεασώμεθα τὸ διπλοῦν τοῦτο καὶ ἁπλοῦν ἐν ταῖς νομοθεσίαις αὐταῖς γιγνόμενον ; πῶς γὰρ οὐ βούλομαι ;
Lemmas: πότερος οὖν ἐγώ ὁ τάσσω ἐπί ὁ νόμος μηδείς τοιοῦτος προαγορεύω ἐν ἀρχή ὁ νόμος , ἀλλά εὐθύς ὅς δέω ποιέω καί μή φράζω τε , καί ἐπαπειλέω ὁ ζημία , ἐπί ἄλλος τρέπω νόμος , παραμυθία δέ καί πειθώ ὁ νομοθετέω μηδέ εἷς προσδίδωμι ; καθά ἰατρός δέ τις , ὁ μέν οὕτως , ὁ δέ ἐκεῖνος ἐγώ εἴωθα ἑκάστοτε θεραπεύω — ἀναμιμνῄσκω δέ ὁ τρόπος ἑκάτερος , ἵνα ὁ νομοθέτης δέω , καθά ἰατρός δέω ἄν παῖς ὁ πρᾶος αὐτός θεραπεύω τρόπος ἑαυτοῦ . οἷος δή τίς λέγω ; εἰμί που τις ἰατρός , φημί , καί τις ὑπηρέτης ὁ ἰατρός , ἰατρός δέ καλέω δήπου καί οὗτος . πάνυ μέν οὖν . ἐάν γε ἐλεύθερος εἰμί ἐάν δοῦλος , κατά ἐπίταξις δέ ὁ δεσπότης καί θεωρία καί κατά ἐμπειρία ὁ τέχνη κτάομαι , κατά φύσις δέ μή , καθά ὁ ἐλεύθερος αὐτός τε μανθάνω οὕτως ὁ τε ἑαυτοῦ διδάσκω παῖς . τίθημι ἄν οὗτος δύο γένος ὁ καλέω ἰατρός ; πῶς γάρ οὐ ; ἆρα οὖν καί συννοέω ὅτι , δοῦλος καί ἐλεύθερος εἰμί ὁ κάμνω ἐν ὁ πόλις , ὁ μέν δοῦλος σχεδόν τις ὁ δοῦλος ὁ πολύς ἰατρεύω περιτρέχω καί ἐν ὁ ἰατρεῖον περιμένω , καί οὔτε τις λόγος ἕκαστος περί νόσημα ἕκαστος ὁ οἰκέτης οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἰατρός δίδωμι οὐδέ ἀποδέχομαι , προστάσσω δέ αὐτός ὁ δοκέω ἐκ ἐμπειρία , ὡς ἀκριβής οἶδα , καθά τύραννος αὐθάδης , οἴχομαι ἀποπηδάω πρός ἄλλος κάμνω οἰκέτης , καί ῥᾳστώνη οὕτως ὁ δεσπότης παρασκευάζω ὁ κάμνω ὁ ἐπιμέλεια · ὁ δέ ἐλεύθερος ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ὁ ἐλεύθερος νόσημα θεραπεύω τε καί ἐπισκοπέω , καί οὗτος ἐξετάζω ἀπό ἀρχή καί κατά φύσις , ὁ κάμνω κοινόω αὐτός τε καί ὁ φίλος , ἅμα μέν αὐτός μανθάνω τις παρά ὁ νοσέω , ἅμα δέ καί κατά ὅσος οἷος τε εἰμί , διδάσκω ὁ ἀσθενέω αὐτός , καί οὐ πρότερος ἐπιτάσσω πρίν ἄν πη συμπείθω , τότε δέ μετά πειθώ ἡμερόω ἀεί παρασκευάζω ὁ κάμνω , εἰς ὁ ὑγίεια ἄγω , ἀποτελέω πειράω ; πότερος οὕτως ἤ ἐκεῖνος ἰατρός τε ἰάομαι ἀγαθός καί γυμναστής γυμνάζω · διχή ὁ εἷς ἀποτελέω δύναμις , ἤ μοναχός καί κατά ὁ κακός ὁ δύο καί ἄγριος ἀπεργάζομαι ; πολύς που διαφέρω , ὦ ξένος , ὁ διπλός . βούλομαι δή καί θεάομαι ὁ διπλόος οὗτος καί ἁπλόος ἐν ὁ νομοθεσία αὐτός γίγνομαι ; πῶς γάρ οὐ βούλομαι ;