plato-philosophy.cratylus 399
τῇ τοῦ Εὐθύφρονος ἐπιπνοίᾳ πιστεύεις , ὡς ἔοικας . δῆλα δή . ὀρθῶς γε σὺ πιστεύων · ὡς καὶ νῦν γέ μοι φαίνομαι κομψῶς ἐννενοηκέναι , καὶ κινδυνεύσω , ἐὰν μὴ εὐλαβῶμαι , ἔτι τήμερον σοφώτερος τοῦ δέοντος γενέσθαι . σκόπει δὴ ὃ λέγω . πρῶτον μὲν γὰρ τὸ τοιόνδε δεῖ ἐννοῆσαι περὶ ὀνομάτων , ὅτι πολλάκις ἐπεμβάλλομεν γράμματα , τὰ δʼ ἐξαιροῦμεν , παρʼ ὃ βουλόμεθα ὀνομάζοντες , καὶ τὰς ὀξύτητας μεταβάλλομεν . οἷον Διὶ φίλος — τοῦτο ἵνα ἀντὶ ῥήματος ὄνομα ἡμῖν γένηται , τό τε ἕτερον αὐτόθεν ἰῶτα ἐξείλομεν καὶ ἀντὶ ὀξείας τῆς μέσης συλλαβῆς βαρεῖαν ἐφθεγξάμεθα . ἄλλων δὲ τοὐναντίον ἐμβάλλομεν γράμματα , τὰ δὲ βαρύτερα ὀξύτερα φθεγγόμεθα . ἀληθῆ λέγεις . τούτων τοίνυν ἓν καὶ τὸ τῶν ἀνθρώπων ὄνομα πέπονθεν , ὡς ἐμοὶ δοκεῖ . ἐκ γὰρ ῥήματος ὄνομα γέγονεν , ἑνὸς γράμματος τοῦ ἄλφα ἐξαιρεθέντος καὶ βαρυτέρας τῆς τελευτῆς γενομένης . πῶς λέγεις ; ὧδε . σημαίνει τοῦτο τὸ ὄνομα ὁ ἄνθρωπος ὅτι τὰ μὲν ἄλλα θηρία ὧν ὁρᾷ οὐδὲν ἐπισκοπεῖ οὐδὲ ἀναλογίζεται οὐδὲ ἀναθρεῖ , ὁ δὲ ἄνθρωπος ἅμα ἑώρακεν—τοῦτο δʼ ἐστὶ ὄπωπε — καὶ ἀναθρεῖ καὶ λογίζεται τοῦτο ὃ ὄπωπεν . ἐντεῦθεν δὴ μόνον τῶν θηρίων ὀρθῶς ὁ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ὠνομάσθη , ἀναθρῶν ἃ ὄπωπε . τί οὖν τὸ μετὰ τοῦτο ; ἔρωμαί σε ὃ ἡδέως ἂν πυθοίμην ; πάνυ γε . ὥσπερ τοίνυν μοι δοκεῖ τούτοις ἑξῆς εἶναί τι χρῆμα . ψυχὴν γάρ που καὶ σῶμα καλοῦμεν τοῦ ἀνθρώπου . πῶς γὰρ οὔ ; πειρώμεθα δὴ καὶ ταῦτα διελεῖν ὥσπερ τὰ ἔμπροσθεν . ψυχὴν λέγεις ἐπισκέψασθαι ὡς εἰκότως τούτου τοῦ ὀνόματος τυγχάνει , ἔπειτʼ αὖ τὸ σῶμα ; ναί . ὡς μὲν τοίνυν ἐκ τοῦ παραχρῆμα λέγειν , οἶμαί τι τοιοῦτον νοεῖν τοὺς τὴν ψυχὴν ὀνομάσαντας , ὡς τοῦτο ἄρα , ὅταν παρῇ τῷ σώματι , αἴτιόν ἐστι τοῦ ζῆν αὐτῷ , τὴν τοῦ ἀναπνεῖν δύναμιν παρέχον καὶ ἀναψῦχον , ἅμα δὲ ἐκλείποντος τοῦ ἀναψύχοντος τὸ σῶμα ἀπόλλυταί τε καὶ τελευτᾷ · ὅθεν δή μοι δοκοῦσιν αὐτὸ ψυχὴν καλέσαι . εἰ δὲ βούλει — ἔχε ἠρέμα · δοκῶ γάρ μοί τι καθορᾶν πιθανώτερον τούτου τοῖς ἀμφὶ Εὐθύφρονα . τούτου μὲν γάρ , ὡς ἐμοὶ δοκεῖ , καταφρονήσαιεν ἂν καὶ ἡγήσαιντο φορτικὸν εἶναι · τόδε δὲ σκόπει ἐὰν ἄρα καὶ σοὶ ἀρέσῃ .
Lemmas: ὁ ὁ Εὐθύφρων ἐπίπνοια πιστεύω , ὡς ἔοικα . δῆλος δή . ὀρθός γε σύ πιστεύω · ὡς καί νῦν γε ἐγώ φαίνω κομψός ἐννοέω , καί κινδυνεύω , ἐάν μή εὐλαβέομαι , ἔτι σήμερον σοφός ὁ δέω γίγνομαι . σκοπέω δή ὅς λέγω . πρῶτος μέν γάρ ὁ τοιόσδε δέω ἐννοέω περί ὄνομα , ὅτι πολλάκις ἐπεμβάλλω γράμμα , ὁ δέ ἐξαιρέω , παρά ὅς βούλομαι ὀνομάζω , καί ὁ ὀξύτης μεταβάλλω . οἷος Ζεύς φίλος — οὗτος ἵνα ἀντί ῥῆμα ὄνομα ἐγώ γίγνομαι , ὁ τε ἕτερος αὐτόθεν ἰῶτα ἐξαιρέω καί ἀντί ὀξύς ὁ μέσος συλλαβή βαρύς φθέγγομαι . ἄλλος δέ ἐναντίος ἐμβάλλω γράμμα , ὁ δέ βαρύς ὀξύς φθέγγομαι . ἀληθής λέγω . οὗτος τοίνυν εἷς καί ὁ ὁ ἄνθρωπος ὄνομα πάσχω , ὡς ἐγώ δοκέω . ἐκ γάρ ῥῆμα ὄνομα γίγνομαι , εἷς γράμμα ὁ ἄλφα ἐξαιρέω καί βαρύς ὁ τελευτή γίγνομαι . πῶς λέγω ; ὧδε . σημαίνω οὗτος ὁ ὄνομα ὁ ἄνθρωπος ὅτι ὁ μέν ἄλλος θηρίον ὅς ὁράω οὐδείς ἐπισκοπέω οὐδέ ἀναλογίζομαι οὐδέ ἀναθρέω , ὁ δέ ἄνθρωπος ἅμα ὁράω δέ εἰμί ὁράω — καί ἀναθρέω καί λογίζομαι οὗτος ὅς ὁράω . ἐντεῦθεν δή μόνος ὁ θηρίον ὀρθός ὁ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ὀνομάζω , ἀναθρέω ὅς ὁράω . τίς οὖν ὁ μετά οὗτος ; ἔρομαι σύ ὅς ἡδύς ἄν πυνθάνομαι ; πάνυ γε . ὥσπερ τοίνυν ἐγώ δοκέω οὗτος ἑξῆς εἰμί τις χρῆμα . ψυχή γάρ που καί σῶμα καλέω ὁ ἄνθρωπος . πῶς γάρ οὐ ; πειράω δή καί οὗτος διαιρέω ὥσπερ ὁ ἔμπροσθεν . ψυχή λέγω ἐπισκοπέω ὡς ἔοικα οὗτος ὁ ὄνομα τυγχάνω , ἔπειτα αὖ ὁ σῶμα ; ναί . ὡς μέν τοίνυν ἐκ ὁ παραχρῆμα λέγω , οἴομαι τις τοιοῦτος νοέω ὁ ὁ ψυχή ὀνομάζω , ὡς οὗτος ἄρα , ὅταν παρέρχομαι ὁ σῶμα , αἴτιος εἰμί ὁ ζάω αὐτός , ὁ ὁ ἀναπνέω δύναμις παρέχω καί ἀναψύχω , ἅμα δέ ἐκλείπω ὁ ἀναψύχω ὁ σῶμα ἀπόλλυμι τε καί τελευτάω · ὅθεν δή ἐγώ δοκέω αὐτός ψυχή καλέω . εἰ δέ βούλομαι — ἔχω ἠρέμα · δοκέω γάρ ἐγώ τις καθοράω πιθανός οὗτος ὁ ἀμφί Εὐθύφρων . οὗτος μέν γάρ , ὡς ἐγώ δοκέω , καταφρονέω ἄν καί ἡγέομαι φορτικός εἰμί · ὅδε δέ σκοπέω ἐάν ἄρα καί σύ ἀρέσκω .