philostorgius.historia-ecclesiastica-fragmenta-ap-photium 3.15b
15b . [ zu Ζ . 8 — S . 47 ] Suidas s . v . Ἀέτιος · ἐξ Ἀντιοχείας τῆς Συρίας , διδάσκαλος Εὐνομίου , ἀπὸ πενιχρῶν καὶ εὐτελῶν γονέων τυγχάνων . ὁ δὲ πατὴρ αὐτοῦ , τῶν ἐν στρατιᾷ δυσπραγέστερον ἐνηνεγμένων γενόμενος , ἐτεθνήκει κομιδῇ παῖδα τοῦτον ἀφεία . αὐτὸς δέ , εἰς ἔσχατον ἀπορίας ἥκων , ἐπὶ χρυσοχοΐαν ἐχώρησεν ἀκρότατός Ἀποχρώντως <δὲ> τῇ τέχνῃ κεχρημένον διὰ ῥώμην φύσεως ἐπὶ τὰς λογικὰς ἐπιστραφῆναι μαθήσεις , καὶ Παυλίνου μὲν ἀκροάσασθαι πρότερον , ὃς ἐκ τῆς ἐφορείας Τύρου εἰς τὴν τῆς Αντιοχείας μετέστη · τῆς δὲ μητρὸς τὸν βίον λειπούσης , δι᾿ ἣν μᾶλλον καὶ ἡ ποικίλαις εἰδέαις τὸν χρυσὸν ἐπιμορφοῦσα τέχνη μετεχειρίζετο τῷ Ἀετίῳ , ἐκεῖθεν αὐτὸν ὅλον εἰς τὴν τῶν λογικῶν μαθημάτων μετατάξασθαι θεωρίαν , καὶ θᾶττον περὶ λόγων ἁμίλλαις τῶν πλειόνων ὁρᾶσθαι κρατοῦντα · καὶ φθόνον ἐκ τούτου <πὐ> μικρὸν Ἀλλὰ μέχρι μὲν ὁ Παυλῖνος ἔζη , τὴν ἰσχὺν ὁ φθόνος παρῃρεῖτο ἐπεὶ δὲ ἐκεῖνος μετὰ μῆνας ἓξ ἀπεβίω , ἀντ᾿ αὐτοῦ δὲ Εὐλάλιος τὸ θρόνον ἔσχεν , εἰς τὴν αὐτοῦ δύναμιν ἐπανελθὼν ὁ φθόνος κινεῖ τὸν Εὐλάλιον τῆς Ἀντιοχείας τὸν Ἀέτιον ἀπελάσαι . ὁ δέ , εἰς τὴν τῆς Κιλικίας Ἀναβρζὸν ἀφικόμενος , τῇ τέχνῃ πάλιν πρὸς τὸ ζῆν ἀπεχρῆτο , οὐδὲ τῆς ἐν λόγοις ἀφιστάμενος πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοτας ἁμίλλης . γραμματικοῦ δέ τινος τὴν φύσιν αὐτοῦ ἀγαμένου καὶ μεταδοῦναι τῆς τέχνης ὡρμημένου , ὁ Ἀέτιος παρ᾿ αὐτὸν εἰσοικισθεὶς ἐξήτευεν , τὰς οἰκετικὰς αὐτῷ τελῶν λειτουργίας . καὶ ὁ μὲν τὴν γραμματικὴν προθύμως αὐτὸν ἐδιδάξατο , ὁ δὲ τοῦ διδασκάλου δημοσίᾳ ποτὲ καταστὰς εἰς ἔλεγχον ὅτι μὴ τῶν θείων λογίων ὀρθὴν ἐποιεῖτο τὴν διήγησιν , καὶ πολλὴν αὐτοῦ τὴν τὴν ἐπ᾿ ἀμαθείᾳ τῶν τοιούτων αἰσχύνην καταχεάμενος , ἀντιμισθίαν εὐρεν τὴν ἀποκήρυξιν τε ἐγένετο . ἐπεὶ δὲ ἡ φύσις αὐτῷ μειζόνων ὠρέρετο μαθημάτων , Snid . πρὸς λογικὰς θεωρίας ἐτράπετο . καὶ δῆτα συγγίνεται Παυλίνῳ ἀρτίως ἀπὸ τῆς Τύρου εἰς Ἀντιόχειαν ἀφικομένῳ · ἔτι κατὰ τοὺς Κωνσταντίνου χρόνους τούτου ἠκροᾶτο , πολλὴν ἐπιεικῶς φαίνων τῆς ἀσεβείας τὴν ῥώμην εἰς τὰς πρὸς τοὺς διαφερομένους ζητήσεις · καὶ οὐχ ὑπόστατος ἤδη τοῖς πολλοῖς ἦν . ἐπεὶ δὲ Παυλῖνος ἐτεθνήκει , Εὐλαλίου τρίτου καὶ εἰκοστοῦ ἀπὸ τῶν ἀποστόλων ἔχοντος τὸν θρόνον , πολλοὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Ἀετίου ἐλεγχομένων δεινὸν ποιησά - τῆς εὐεργετούσης αὐτὸν οἰκίας . ἐκεῖθεν δὲ ἐλαθεὶς Ἀθανασίᾳ συγγίνεται , ὃς τῶν μὲν Λουκιανοῦ τοῦ μάρτυρος ὁμιλητῶν εἱς ἐγεγόνει , τὴν Ἀναβαρζὸν δ᾿ ἐσκόπει · παρ’ ᾧ τοὺς εὐαγγελιστὰς ἀναγνοὺς καὶ τοῖς καθ᾿ ἕκαστον αὐτὸν ἐπιστήσας , ἐπὶ τὴν Ταρσὸν παρὰ Ἀντώνιον ἀφικνεῖται . τῶν Λουκιανοῦ δὲ καὶ οὗτος ἦν γνωρίμων . ὑφ’ οὗ τὰς τοῦ ἀποστόλου ἀναδιδαχθεὶς ἐπιστολὰς ἱκανὸν αὐτῷ συνδιέτριβε χρόνον , τὴν τοῦ πρεσβυτέρου τάξιν πληροῦντι . ἐπεὶ δ᾿ ὁ Ἀντώνιος ἔφορος ἐγεγόνει καὶ οὐχ οἷός τε ἠν ἐνασχολεῖσθαι τῇ σοφιζούσῃ τὸν Ἀέτιον διδασκαλίᾳ , εἰς τὴν Ἀντιόχου πάλιν ὁ Ἀέτιος ἐπάνεισιν , ἀκροασόμενος Λεοντίου · πρεσβύτερος δὲ ἦν ὁ Λεόντιος κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ , καὶ αὐτὸς τῶν μαθητῶν Λουκιανοῦ χρηματίσας . ὃς αὐτῷ καὶ τοὺς προφήτας ἐξηγήσατο καὶ μάλιστα τὸν Ἰεζεκιήλ . Ἀλλὰ κἀκεῖθεν αὐτὸν ὁ φθόνος αὖθις , ὡς Φιλοστόργιος ληρεῖ , ὡς δ᾿ ἄν τις ἀληθεύων εἴποι , τῆς γλώσσης ἡ ἀκρασία καὶ τὸ τοῦ φρονήματος δυσσεβές , ἀπελαύνει . ἐκεῖθεν οὖν τὴν Κιλικίαν καταλαμβάνει · καί τις τῶν Βορβοριανῶν , λόγοις αὐτῷ ὑπὲρ τῆς ἰδίας δόξης συμπλακείς , εἰς ἐσχάτην κατέστησεν ἡτταν . ἐξ᾿ ᾧ ἀθυμία τε κατεῖχεν καὶ τὸ ζῆν οὐκ ἀνεκτὸν ἡγεῖτο , ὁρῶν τὸ ψεῦδος τῆς ἀληθείας ἐπικρατέστερον . οὕτω δὲ τῷ Ἀετίῳ διακειμένῳ ὀπτασία τις , ὡς οὑτος τερατολογεῖ , ἐφίσταται λύουσα τὴν ἀθυμίαν , συμβόλοις παρεχομένη τὸ ἀνανταγώνιστον τῆς ἤδη παρεχομένης αὐτῷ σοφίας . κἀκεῖθεν παραγεγόνει τῷ Ἀετίῳ τὸ μηδενὸς ἐν συμπλοκαῖς ὑττᾶσθαι λόγων . μετ’ οὐ πολὺ γοῦν Ἀφθόνιός τις , τῆς Μανιχαίων λύσσης προεστὼς καὶ μεγάλην παρὰ πολλοῖς ἐπὶ σοφίᾳ καὶ δεινότητι λόγων φέρων τὴν δόξαν , έν τῇ κατ᾿ Αἴγυπτον αὐτῷ Ἀλεξανδρείᾳ συμπλέ - μενοι πρὸς ἀνδρὸς δημιουργοῦ καὶ νέου κατὰ κράτος ἐλαύνεσθαι , συστάντες ἐξήλασαν αὐτὸν τῆς Ἀντιοχείας . ἐξελαθεὶς δὲ εἰς τὴν Ἀνάζαρβον ἀφικνεῖται . ὁ δὲ ἤδη τάχιστα δυνάμεως πάσης πιμπλάμενος μείζους ἀεὶ τῶν δεδομένων ἀφορμῶν εἰσέφερε τοὺς καρπούς . κεται . καὶ γὰρ ἧκε πρὸς αὐτὸν ἐξ Ἀντιοχείας ὁ Ἀέτιος , ὑπὸ τῆς Phot . περὶ αὐτὸν φήμης ἑλκόμενος . ὡς δ’ εἰς ἅμιλλαν ἀλλήλοις κατέστησαν , οὐδὲ πολλῆς καταναλωθείσης διελέγξεως , εἰς ἀφωνίαν συνελάσας ὁ Ἀέτιος τὸν Ἀφθόνιον ἐκ μεγάλης δόξης εἰς μεγάλην αἰσχύνην κατήνεγκεν . διὸ καὶ τῷ ἀπροσδοκήτῳ βαρυθυμήσας τῆς ἥττης , νόσον τε ἐπεσπάσατο χαλεπὴν καὶ τῇ νόσῳ πέρας ὁ θάνατος ἠν , οὐδὲ περαιτέρω τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν διαρκέσαντος τοῦ σώματος ἀπὸ τῆς πληγῆς . Ἀέτιος δὲ διὰ πάντων ἐχώρει , τοῖς λόγοις τοὺς ἀντιπάλους κατὰ κράτος βάλλων καὶ τὴν νίκην λαμπρὰν ἀναδούμενος . Τότε δὲ καὶ τῆς ἰατρικῆς ἐξῆπτο , ὡς ἂν μὴ μόνον ψυχῶν , ἀλλὰ καὶ σωμάτων ἔχοι τὰς νόσους ἐᾶσθαι . Σώπολις δ᾿ ἠν αὐτῷ τοῦ μαθήματος ὁ διδάκαλος , ἀνὴρ ἐν τῇ τέχνῃ μηδενὸς ἔχων τὰ δεύτερα · ἀριστεύων δὲ ἐν ἰατρικῇ ὁ Ἀέτιος ἄμισθον παρεῖχεν τοῖς δεομένοις τὴν θεραπείαν . εἰ εἰ ποτε ἐδέησεν αὐτῷ τῶν ἀναγκαίων , παρά τινι τῶν ὁμοτέχνων νύκτωρ φοιτῶν , ἕνα μὴ δι᾿ ἡμέρας ἀπάγοιτο τῶν σπουδαιοτέρων , ὅσον τοῦ χρυσέου τεχνικωτέρας ἐδεῖτο χειρός , τοῦτο δὴ ἄρα ἐξεργαζόμενος θᾶττον , παρὰ τοῦ ὁμοτέχνου τὸν μισθὸν ἐκομίζετο καὶ τὸν ἑαυτοῦ βίον συνεῖχε . ταῦτα δὲ κατ ἐκείνους τοὺς καιροὺς Κωνσταντίου ἠν καθ᾿ οὓς καὶ ὁ Θεόφιλος ἐκ τῶν Ἰνδῶν ἐπανελθὼν διῆγεν ἐν Ἀντιοχείᾳ .
Lemmas: 15b . [ zu Ζ . 8 — S . 47 ] Suidas s . v . Ἀέτιος · ἐκ Ἀντιόχεια ὁ Συρία , διδάσκαλος Εὐνόμιος , ἀπό πενιχρός καί εὐτελής γονεύς τυγχάνω . ὁ δέ πατήρ αὐτός , ὁ ἐν στρατιά δυσπραγής φέρω γίγνομαι , θνῄσκω κομιδή παῖς οὗτος ἀφίημι . αὐτός δέ , εἰς ἔσχατος ἀπορία ἥκω , ἐπί χρυσοχοΐα χωρέω ἄκρος ἀποχρώντως <δὲ> ὁ τέχνη χράομαι διά ῥώμη φύσις ἐπί ὁ λογικός ἐπιστρέφω μανθάνω , καί Παυλῖνος μέν ἀκροάομαι πρότερος , ὅς ἐκ ὁ ἐφορεία Τύρος εἰς ὁ ὁ Ἀντιόχεια μεθίστημι · ὁ δέ μήτηρ ὁ βίος λείπω , διά ὅς μᾶλλον καί ὁ ποικίλος ἰδέα ὁ χρυσός ἐπιμορφόω τέχνη μεταχειρίζω ὁ Ἀέτιος , ἐκεῖθεν αὐτός ὅλος εἰς ὁ ὁ λογικός μάθημα μετατάσσω θεωρία , καί ταχύς περί λόγος ἅμιλλα ὁ πλείων ὁράω κράτος · καί φθόνος ἐκ οὗτος πυός μικρός ἀλλά μέχρι μέν ὁ Παυλῖνος ζῶ , ὁ ἰσχύς ὁ φθόνος παραιρέω ἐπεί δέ ἐκεῖνος μετά μείς ἓξ ἀποβιόω , ἀντί αὐτός δέ Εὐλάλιος ὁ θρόνος ἔχω , εἰς ὁ αὐτός δύναμις ἐπανέρχομαι ὁ φθόνος κινέω ὁ Εὐλάλιος ὁ Ἀντιόχεια ὁ Ἀέτιος ἀπελαύνω . ὁ δέ , εἰς ὁ ὁ Κιλικία Ἀναβρζὸν ἀφικνέομαι , ὁ τέχνη πάλιν πρός ὁ ζῶ ἀποχράω , οὐδέ ὁ ἐν λόγος ἀφίστημι πρός ὁ ἐντυγχάνω ἅμιλλα . γραμματικός δέ τις ὁ φύσις αὐτός ἄγαμαι καί μεταδίδωμι ὁ τέχνη ὁρμάω , ὁ Ἀέτιος παρά αὐτός εἰσοικίζω ἐξήτευεν , ὁ οἰκετικός αὐτός τέλος λειτουργία . καί ὁ μέν ὁ γραμματικός προθύμως αὐτός διδάσκω , ὁ δέ ὁ διδάσκαλος δημόσιος ποτέ καθίστημι εἰς ἔλεγχος ὅτι μή ὁ θεῖον λόγιος ὀρθός ποιέω ὁ διήγησις , καί πολύς αὐτός ὁ ὁ ἐπί ἀμάθεια ὁ τοιοῦτος αἰσχύνη καταχέω , ἀντιμισθία εεὐρνυμι ὁ ἀποκήρυξις τε γίγνομαι . ἐπεί δέ ὁ φύσις αὐτός μείζων ὄρνυμι μάθημα , Snid . πρός λογικός θεωρία τρέπω . καί δῆτα συγγίγνομαι Παυλῖνος ἄρτιος ἀπό ὁ Τύρος εἰς Ἀντιόχεια ἀφικνέομαι · ἔτι κατά ὁ Κωνσταντῖνος χρόνος οὗτος ἀκροάομαι , πολύς ἐπιεικής φαίνων ὁ ἀσέβεια ὁ ῥώμη εἰς ὁ πρός ὁ διαφέρω ζητέω · καί οὐ υποστατός ἤδη ὁ πολύς εἰμί . ἐπεί δέ Παυλῖνος θνῄσκω , Εὐλάλιος τρίτος καί εἰκοστός ἀπό ὁ ἀπόστολος ἔχω ὁ θρόνος , πολύς ὁ ὑπό ὁ Ἀέτιος ἐλέγχω δεινός ποιέω - ὁ εὐεργετέω αὐτός οἰκίον . ἐκεῖθεν δέ ἐλαύνω Ἀθανασία συγγίγνομαι , ὅς ὁ μέν Λουκιανός ὁ μάρτυς ὁμιλητής εἰς γίγνομαι , ὁ Ἀναβαρζὸν δέ σκοπέω · παρά ὅς ὁ εὐαγγελιστής ἀναγιγνώσκω καί ὁ κατά ἕκαστος αὐτός ἐφίστημι , ἐπί ὁ Ταρσός παρά Ἀντώνιος ἀφικνέομαι . ὁ Λουκιανός δέ καί οὗτος εἰμί γνώριμος . ὑπό ὅς ὁ ὁ ἀπόστολος ἀναδιδάσκω ἐπιστολή ἱκανός αὐτός συνδιατρίβω χρόνος , ὁ ὁ πρέσβυς τάξις πληρόω . ἐπεί δέ ὁ Ἀντώνιος ἔφορος γίγνομαι καί οὐ οἷος τε ἐάν ἐνασχολέω ὁ σοφίζω ὁ Ἀέτιος διδασκαλία , εἰς ὁ Ἀντίοχος πάλιν ὁ Ἀέτιος ἐπάνειμι , ἀκροάομαι Λεόντιος · πρέσβυς δέ εἰμί ὁ Λεόντιος κατά ἐκεῖνος καιρός , καί αὐτός ὁ μαθητής Λουκιανός χρηματίζω . ὅς αὐτός καί ὁ προφήτης ἐξηγέομαι καί μάλιστα ὁ Ἰεζεκιήλ . ἀλλά ἐκεῖθεν αὐτός ὁ φθόνος αὖθις , ὡς Φιλοστόργιος ληρέω , ὡς δέ ἄν τις ἀληθεύω εἶπον , ὁ γλῶσσα ὁ ἀκράτεια καί ὁ ὁ φρόνημα δυσσεβής , ἀπελαύνω . ἐκεῖθεν οὖν ὁ Κιλικία καταλαμβάνω · καί τις ὁ Βορβοριανῶν , λόγος αὐτός ὑπέρ ὁ ἴδιος δόξα συμπλέκω , εἰς ἔσχατος καθίστημι ασσα . ἔξω ὅς ἀθυμία τε κατέχω καί ὁ ζῶ οὐ ἀνεκτός ἡγέομαι , ὁράω ὁ ψεῦδος ὁ ἀλήθεια ἐπικρατής . οὗτος δέ ὁ Ἀέτιος διάκειμαι ὀπτασία τις , ὡς οὗτος τερατολογέω , ἐφίστημι λύω ὁ ἀθυμία , σύμβολον παρέχω ὁ ἀνανταγώνιστος ὁ ἤδη παρέχω αὐτός σοφία . ἐκεῖθεν παραγίγνομαι ὁ Ἀέτιος ὁ μηδείς ἐν συμπλοκή ὑττᾶσθαι λόγος . μετά οὖον πολύς γοῦν Ἀφθόνιος τις , ὁ Μανιχαῖος λύσσα προίστημι καί μέγας παρά πολύς ἐπί σοφία καί δεινότης λόγος φέρω ὁ δόξα , ἐν ὁ κατά Αἴγυπτος αὐτός Ἀλεξάνδρεια συμπλέω - μένω πρός ἀνήρ δημιουργός καί νέος κατά κράτος ἐλαύνω , συνίστημι ἐξελαύνω αὐτός ὁ Ἀντιόχεια . ἐξελαύνω δέ εἰς ὁ Ἀνάζαρβα ἀφικνέομαι . ὁ δέ ἤδη ταχύς δύναμις πᾶς πίμπλημι μείζων ἀεί ὁ δίδωμι ἀφορμή εἰσφέρω ὁ καρπός . κεται . καί γάρ ἵημι πρός αὐτός ἐκ Ἀντιόχεια ὁ Ἀέτιος , ὑπό ὁ Phot . περί αὐτός φήμη ἕλκω . ὡς δέ εἰς ἅμιλλα ἀλλήλων καθίστημι , οὐδέ πολύς καταναλώνω διέλεγξις , εἰς ἀφωνία συνελαύνω ὁ Ἀέτιος ὁ Ἀφθόνιος ἐκ μέγας δόξα εἰς μέγας αἰσχύνη καταφέρω . διό καί ὁ ἀπροσδόκητος βαρυθυμέω ὁ ἧσσα , νόσος τε ἐπισπάω χαλεπός καί ὁ νόσος πέρας ὁ θάνατος ἐάν , οὐδέ περαιτέρω ὁ ἑπτά ἡμέρα διαρκέω ὁ σῶμα ἀπό ὁ πληγή . Ἀέτιος δέ διά πᾶς χωρέω , ὁ λόγος ὁ ἀντίπαλος κατά κράτος βάλλω καί ὁ Νίκη λαμπρός ἀναδέω . τότε δέ καί ὁ ἰατρικός ἐξάπτω , ὡς εἄν μή μόνος Ψυχή , ἀλλά καί σῶμα ἔχω ὁ νόσος ἐάω . Σώπολις δέ ἐάν αὐτός ὁ μάθημα ὁ διδάκαλος , ἀνήρ ἐν ὁ τέχνη μηδείς ἔχω ὁ δύο · ἀριστεύω δέ ἐν ἰατρικός ὁ Ἀέτιος ἄμισθος παρέχω ὁ δήω ὁ θεραπεία . εἰμί εἰμί ποτός δήω αὐτός ὁ ἀναγκαῖος , παρά τις ὁ ὁμότεχνος νύκτωρ φοιτάω , εἷς μή διά ἡμέρα ἀπάγω ὁ σπουδαῖος , ὅσος ὁ χρύσεος τεχνικός δήω χείρ , οὗτος δή ἄρα ἐξεργάζομαι ταχύς , παρά ὁ ὁμότεχνος ὁ μισθός κομίζω καί ὁ ἑαυτοῦ βίος συνόχωκα . οὗτος δέ κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός Κωνστάντιος ἐάν κατά ὅς καί ὁ Θεόφιλος ἐκ ὁ Ἰνδός ἐπανέρχομαι διάγω ἐν Ἀντιόχεια .