philostorgius.historia-ecclesiastica-fragmenta-ap-photium 2.9a
9a . Vita Constantini Cod . Angelic . A f . 25r [ Franchi de’ Cav . 97 s . ob . S . 17 , 33 ] : Oὗτος ὁ Κωνσταντῖνος ἤδη πέμπτου καὶ εἰκοστοῦ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἐπιβὰς ἔτους , ὑπατευόντων ἐκεῖνον τὸν ἐνιαυτὸν Γαλλικανοῦ καὶ Συμμάχου , πόλιν ἠβουλήθη κτίσασθαι μεγάλην , μνημεῖον τῆς ἑαυτοῦ βασιλείας καὶ δόξης τοῖς ἐπιrινομένοις [ folgt Exe . Tripart . = Polyd . 268 , 5—11 . Theophan . 23 , 22—27 . Bios di Costantino ed . Guidi Rendic . Accad . Lincei 1907 S . 336 , 15—19 ] . Ebd . f . 25v : Τὴν τοίνυν Θρᾴκην Κωνσταντῖνος καταλαβὼν ἐς τὰ μάλιστα δὴ τότε εὐθηνουμένην , καὶ τὸ Βυζάντιον καταμαθὼν ὡς ἄριστα γῆς τε καὶ θαλάττης ἔχοι , ἱδρύθη δὴ ἐνταῦθα · καὶ τὸν αὐχένα τῆς χερρονήσου διαλαβών ( χερρόνησος γάρ ἐστι τὸ χωρίον ) , ἐτείχιζεν ἐκ θαλάττης εἰς θάλατταν , ἐντὸς τά τε προάστεια καὶ τοὺς πλησίον λόφους ποιούμενος , ὡς τῆς κτιζομένης πόλεως διὰ πλάτους περιβολὴν μοῖραν εἶναι μικρὰν τὴν ἀρχαίαν πόλιν . ἔνθα γὰρ νῦν ὁ πορφυροῦς καὶ μέγας ἐστὶ κίων ἑστὼς ὁ τὸν αὐτοῦ κολοττὸν φέρων , τὸν περίβολο ὀριζόμενον βάδην τε περιιέναι , τὸ δόρυ τῇ χειρὶ φέροντα · ἐπεὶ δὲ τοῖς ἐπομἐνοις ἐδόκει νεῖζον ἢ προσῆκε τὸ μέτρον ἐκτείνειν , προσελθεῖν τε αὐτῷ τινα καὶ διαπυνθάνεσθαι · » ἔως που , δέσποτα ; « τὸν δὲ ἀποκρινάμενον διαρρήδην φαναι · » ἕως ἂν ὁ ἔμπροσθέν μου στῇ « , ἐπίδηλον ποιοῦντα ὡς δύναμις αὐτοῦ τις οὐρανία προηγοῖτο , τοῦ πραττομένου διδάσκαλος . ἱδρυσάμενον ἐμτεῦθεν τὴν ἀρχὴν ποιησάμενος , τὸ λοιπὸν ἅπαν ἐπί τε ἑκατέραν θάλατταν καὶ τὴν μεσόγειον ἁπλούμενον τῆς ἑαυτοῦ παλάμης καὶ δυνάμεως ἐξήνυσεν ἔργον . Ἀκήκοα δὲ ἔγωγε καὶ τοῦτο τῶν πρεσβυτάτων καὶ ἀξιολόγων διηγουμένων ὡς ὁ Κωνσταντῖνος , ὁπηνίκα τὰς πύλας ὁριούμενος τοῦ τείχους ἡγεῖτο τῶν ἑπομένων ἀφ’ οὗ μέτρου τὸν περίβολον ἔδει τὴν ἐργασίαν λαβεῖν , ᾔει τὸ πρόσω βάδην τε χωρῶν καὶ τὸ δόρυ τῇ χειρὶ φέρων . ὡς δὲ πρῶτον ὑπερβὰς λόφον ἐπὶ δεύτερον ᾔει , καὶ τοῦτον ὑπερελθὼν ἔτι τὸ πρόσω προὔβαινε μείζον μῆκος διαμετρούμενος ἢ τοῖς ἀκολουθοῦσιν ἐφαίνετο μετρίως ἔχειν , προσελθών <τις> ἀπὸ τῶν παρρησίαν πρὸς αὐτὸν ἀγόντων ἤρετο · » ἕως ποῦ , δέσποτα ; « ὁ δὲ διαρρήδην ἀποκρινάμενος · » ἕως ἄν , ἔφη , ὁ ἔμπροσθέν μου στῇ « , ὡς γενέσθαι σαφές ὅτι ἀγγέλων τις ἐῴκει προπορεύσσθαι τὰ μέτρα παραδώσαν , ὡς πάνυ γε δὴ θεῷ κεχαρισμένως τῆς πόλεως ταύτης οἰκιζομένης , οὐκ ἔλαττον ἢ τὸ πάλαι τῆς Ἱερουσαλήμ · καὶ γὰρ καὶ ἤμελλε κἀνταῦθα κοινὸν συστήσασθαι πρυτανεῖον εὐσεβείας . ἕως γοῦν ὅποι τὸ φαινόμενον εἶδος χωροῦν ἔπειτα ἔστη καὶ διαλυθὲν ἦν ἀφανές , ἐκεῖ καὶ ὁ [ zu Ζ . ff ] Vgl . Πάτρια Κωνσταντινουπόλεως III 10 = Scriptores originum Cpl . rec . Preger 217 , 9 : Ὅτι μέλλων κτίσαι πόλιν ὁ μέγας Κωνσταντῖνος , ὁφείλων πῆξαι τὸ θεμέλιον και καταμετρῆσαι τὴν πόλιν , πεζὸς ἐξῆλθεν μετὰ τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ · καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν Φόρον λέγουσιν αὐτῷ οἱ ἄρχοντες · » ποίησον τέλος τοῦ τείχους « . ἐκεῖνος δὲ ἔξη · » ἕως οὗ στῇ ὁ προαγωγός μου , οὐ μὴ ) στήσω τὸ θεμέλοιν « . μόνος γὰρ ἐκεῖνος ἑώρα τὸν ἄγγελον . ἀπελθὼν δὲ μέχρι τοῦ Ἐξακιονίου πεζὸς μετὰ πάσης τῆς συγκλήτου , ἐκεῖσε ἐθεάσατο τὸν ἄγγελον τὴν ῥομφαίαν αὐτοῦ πἠξαντα , μηνύοντα ἕως ἐκεῖ στῆναι αὐτόν . καὶ διὰ τοῦτο ἔπηξεν ἐκεῖσε τὸ τεῖχος . δὲ τὴν πόλιν Ἄλμα 'Ρώμαν ὀνομάσαι , ὃ δηλοῖ τῇ 'Ρωμαΐδι γλώττῃ τὴν ἔνδοξον · καὶ βουήν τε σύγκλητον τάξασθαι σιτηρεσίου δαπάνην αὐταρκεστάτην διανεῖμαι τοῖς οἰκήτορσι , καὶ τὸν ἄλλον ἐν αὐτῇ τῆς πολιτείας πολυτελῶς κόσμον καταστήσασθαι , ὡς ἀρκεῖν εἰς , ἀντίπαλον κλέος τῇ προτέρᾳ 'Ρώμῃ .
Lemmas: 9a . Vita Constantini Cod . Angelic . A f . 25r [ Franchi de’ Cav . 97 s . ob . S . 17 , 33 ] : ὕω ὁ Κωνσταντῖνος ἤδη πέμπτος καί εἰκοστός ὁ αὐτός βασίλεια ἐπιβαίνω ἔτος , ὑπατεύω ἐκεῖνος ὁ ἐνιαυτός Γαλλικανός καί Σύμμαχος , πόλις βούλομαι κτίζω μέγας , μνημεῖον ὁ ἑαυτοῦ βασίλεια καί δόξα ὁ ἐπινέω [ folgt Exe . Tripart . = Polyd . 268 , 5—11 . Theophan . 23 , 22—27 . Bios di Costantino ed . Guidi Rendic . Accad . Lincei 1907 S . 336 , 15—19 ] . Ebd . f . 25v : ὁ τοίνυν Θρᾴκη Κωνσταντῖνος καταλαμβάνω εἰς ὁ μάλιστα δή τότε εὐθηνέω , καί ὁ Βυζάντιον καταμανθάνω ὡς ἀγαθός γῆ τε καί θάλασσα ἔχω , ἱδρύω δή ἐνταῦθα · καί ὁ αὐχήν ὁ χερρόνησος διαλαμβάνω ( χερσόνησος γάρ εἰμί ὁ χωρίον ) , τειχίζω ἐκ θάλασσα εἰς θάλασσα , ἐντός ὁ τε προάστειον καί ὁ πλησίος λόφος ποιέω , ὡς ὁ κτίζω πόλις διά πλάτος περιβολή μοῖρα εἰμί μικρός ὁ ἀρχαῖος πόλις . ἔνθα γάρ νῦν ὁ πορφύρεος καί μέγας εἰμί κίων ἵστημι ὁ ὁ αὐτός κολοσσός φέρω , ὁ περίβολος ὁρίζω βάδην τε περίειμι , ὁ δόρυ ὁ χείρ φέρω · ἐπεί δέ ὁ επομενω δοκέω νεῖζον ἢ προσήκω ὁ μέτρον ἐκτείνω , προσέρχομαι τε αὐτός τις καί διαπυνθάνομαι · » ἔως ποῦ , δεσπότης ; « ὁ δέ ἀποκρίνω διαρρήδην φαίνω · » ἠώς εἄν ὁ ἔμπροσθεν ἐγώ ἵστημι « , ἐπίδηλος ποιέω ὡς δύναμις αὐτός τις Οὐρανία προηγέομαι , ὁ πράσσω διδάσκαλος . ἱδρύω μεταθύω ὁ ἀρχή ποιέω , ὁ λοιπός ἅπας ἐπί τε ἑκάτερος θάλασσα καί ὁ μεσόγαιος ἁπλόω ὁ ἑαυτοῦ παλάμη καί δύναμις ἐξανύω ἔργον . ἀκούω δέ ἔγωγε καί οὗτος ὁ πρέσβυς καί ἀξιόλογος διηγέομαι ὡς ὁ Κωνσταντῖνος , ὁπηνίκα ὁ πύλη ὁρίζω ὁ τεῖχος ἡγέομαι ὁ ἕπομαι ἀπό ὅς μέτρον ὁ περίβολος ἐσθίω ὁ ἐργασία λαμβάνω , ἔρχομαι ὁ πρόσω βάδην τε χώρα καί ὁ δόρυ ὁ χείρ φέρω . ὡς δέ πρῶτος ὑπερβαίνω λόφος ἐπί δύο ἔρχομαι , καί οὗτος ὑπερέρχομαι ἔτι ὁ πρόσω προβαίνω μείζων μῆκος διαμετρέω ἢ ὁ ἀκολουθέω φαίνω μέτριος ἔχω , προσέρχομαι ὅς ἀπό ὁ παρρησία πρός αὐτός ἄγω ἔρομαι · » ἠώς ποῦ , δεσπότης ; « ὁ δέ διαρρήδην ἀποκρίνω · » ἠώς ἄν , φημί , ὁ ἔμπροσθεν ἐγώ ἵστημι « , ὡς γίγνομαι σαφής ὅτι ἄγγελος τις ἔοικα προπορεύω ὁ μέτρον παραδίδω , ὡς πάνυ γε δή θεός χαρίζομαι ὁ πόλις οὗτος οἰκίζω , οὐ μικρός ἢ ὁ πάλαι ὁ Ἱερουσαλήμ · καί γάρ καί μέλλω ἐνταῦθα κοινός συνίστημι πρυτανεῖον εὐσέβεια . ἠώς γοῦν ὅποι ὁ φαίνω εἶδος χωρέω ἔπειτα ἵστημι καί διαλύω εἰμί ἀφανής , ἐκεῖ καί ὁ [ zu Ζ . ff ] Vgl . πάτριος Κωνσταντινούπολις III 10 = Scriptores originum Cpl . rec . Preger 217 , 9 : ὅτι2 μέλλω κτίζω πόλις ὁ μέγας Κωνσταντῖνος , ὀφείλω πήγνυμι ὁ θεμέλιος και καταμετρέω ὁ πόλις , πεζός ἐξέρχομαι μετά ὁ μεγιστᾶνες αὐτός · καί ἔρχομαι εἰς ὁ Φόρος λέγω αὐτός ὁ ἄρχω · » ποιέω τέλος ὁ τεῖχος « . ἐκεῖνος δέ ἔξειμι · » ἠώς ὅς ἵστημι ὁ προαγωγός ἐγώ , οὖον μή ) ἵστημι ὁ θεμέλοιν « . μόνος γάρ ἐκεῖνος ὁράω ὁ ἄγγελος . ἀπέρχομαι δέ μέχρι ὁ εξακιονιας πεζός μετά πᾶς ὁ σύγκλητος , ἐκεῖσε θεάομαι ὁ ἄγγελος ὁ ῥομφαία αὐτός πήγνυμι , μηνύω ἠώς ἐκεῖ ἵστημι αὐτός . καί διά οὗτος πήγνυμι ἐκεῖσε ὁ τεῖχος . δέ ὁ πόλις ἄλσος Ρώμας ὀνομάζω , ὅς δηλόω ὁ 'Ρωμαΐδι γλῶσσα ὁ ἔνδοξος · καί βουνή τε σύγκλητος τάσσω σιτηρέσιον δαπάνη αὐτάρκης διανέμω ὁ οἰκήτωρ , καί ὁ ἄλλος ἐν αὐτός ὁ πολιτεία πολυτελής κόσμος καθίστημι , ὡς ἀρκέω εἰς , ἀντίπαλος κλέος ὁ πρότερος Ρώμη .