philostorgius.historia-ecclesiastica-fragmenta-ap-photium 7.15a
15a . Artemii Passio 69 [ unmittelbar nach πόλεσιν ob . S . 96 , 34 ] : Ὁ δὲ Ἰουλιανὸς ἀπάρας ἀπὸ τῆς Ἀντιοχείας σὺν παντὶ τῷ στρατεύματι ἐπὶ τὴν Περσίδα γῆν ἐπορεύετο · καὶ τὴν Κτησιφῶντα πόλιν καταλαβὼν ἐδόκει τι μέγα διαπραξάμενος ἔργον ἐφ’ ἕτερα μεταβαίνειν κρείττονα . ἔλαθεν δὲ ἑαυτὸν ἐξαπατηθεὶς ὁ παμμίαρος · ἔρωτα γὰρ διαβολικὸν τῆς εἰδωλομανίας ἐγκτησάμενος καὶ ἐλπίσας διὰ μὲν τῶν ἀθέων θεῶν αὐτοῦ πολυχρόνιον τὴν βασιλείαν ἕζειν καὶ νέον γενέσθαι λαοῦ διεφθάρη , ἕτοιμον θήραμα τοὺς πολεμίους τοῖς ὁμοφύλις παρεχεται . Τὸ δὲ Περσικὸν ἐπελαύνει κατ᾿ αὐτῶν , συνεπαγόμενον καὶ τοὺς ὑποσπόνδους κοντοφόρους Σαρακηνούς · ὡν εἷς ἐπὶ τὸν Ἰουλιανὸν τὸ δόρυ ἐκτείνας πλήττει μὲν αὐτὸν έν ἰσχύϊ κατὰ τὸ περιτόναιον , ἅμα δὲ τῇ αἰχμῇ ἐξελκομένῃ καὶ κόπρος τις ἐπηκολούθησε συνεπισπωμένη τῷ αἵματι . εἶτα τὸν μὲν βαλόντα Σαρακηνὸν εἷς τῶν δορυφόρων ἐπελθὼν τῆς κεφαλῆς ἀποτέμνει . τρωθέντα δὲ καιρίαν τὸν Ἰουλιανὸν οἱ οἰκεῖοι διὰ τάχους ἀναλαβόντες ἐπ᾿ ἀσπίδος , εἰς τὴν σκηνὴν ἀπεχώρουν . καὶ τοῖς πολλοῖς , διὰ τὸ ἀθρόον καὶ δι᾿ ὀλίγου συμβῆναι τὴν πληγὴν καὶ μηδ᾿ ὅθεν ἰδεῖν ἠνέχθη , παρὰ τῶν οἰκείων ἐνομίσθη τὸ πάθος προελθεῖν . 4 ff vgl . unt . S . 102 . Ruf . Fest . 28 . Lydus De mens . IV 118 . Gregor . Nazianz . Orat . V 13 . Sozomen . VI 1 , 13 . Theodoret H . E . III Τοι 5 f . Liban . Orat . XXIV 6 u . dazu Crusius , Philologus LI S . 735 ff — 9 f vgl . Zosim . III 29 , 1 — 11 f vgl . Gregor . Nazianz . u . Theodoret ebd . Sozomen . VI 1 , 14 . Socrat . III 21 , 13 . Rufin H . E . X 37 Ἀλέξανδρον περιγενέσθαι δὲ καὶ τῶν Περσῶν καὶ τὸ τῶν Χριστιανῶν ἐξαλείφειν εἰς ἅπαν γένος καὶ ὄνομα , ἐξέπεσε τῆς ὑπερηφάνου διανοίας . γέροντι γὰρ ἐντυχὼν Πέρσῃ καὶ παρ᾿ αὐτοῦ αὐτοῦ ἀπατηθείς , ὥστε τὰ βασίλεια τῶν Περσῶν καὶ πάντα τὸν πλοῦτον αὐτῶν ἀμογητὶ παραλήψεσθαι , ἐνέβαλεν αὐτὸν ἐπὶ τὴν Καρμανίτην ἔρημον εἰς ἀνοδίας καὶ βάραθρα καὶ εἰς ἐρήμους καὶ ἀνύδρους πόπους μετὰ παντὸς τοῦ στρατεύματος · καὶ δίψῃ καὶ λιμῷ πιέσας αὐτοὺς καὶ πᾶσαν τὴν ἵππον ἐναποκτείνας , ὡμολόγησεν ὁ Πέρσης ἑκουσίως αὐτοὺς πεπλανηκέναι , ὡς ἂν διαφθαρεῖεν ὑπ᾿ αὐτοῦ καὶ μὴ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα πορθουμένην ὑπὸ τῶν ἐχθίστων θεάσοιτο . τοῦτον μὲν οὖν παραυτίκα μεληδὸν κατακόψαντες τῷ θανάτῳ παρέπεμψαν · εὐθέως εὐθέως καὶ μετὰ τῆς τηλικαύτης ταλαιπωρίας προσπίπτουσιν ἄκοντες τῷ τῶν Περσῶν στρατεύματι καὶ συμβολῆς γενομένης , αὐτὸς ὁ Ἰουλιανὸς τῇδε κἀκεῖσε Ἀλλ’ ὅ γε δείλαιος Ἰουλιανὸς τοῦ τραύματος ταῖς χερσὶν ὐποδεχόμενος τὸ αἷμα πρὸς τὸν ἥλιον ἀπέρραινεν , διαρρήδην πρὸς αὐτὸν 1 ff vgl . Sozomen . VI 2 , 11 . Malalas 333 , 4 . Chronic . Paschal . a . 863 S , 551 , 10 . Zonar . XIII 13 , 30 διατρέχων καὶ διαταττόμενος περιπίπτει δόρατι , ὡς μέν τινες φάσκουσι , στρατιώτου · ὡς δὲ ἄλλοι , Σαρακηνοῦ τῶν μετὰ Περσῶν · ὡς δ᾿ Χριστιανῶν λόγος ὁ ἀληθὴς καὶ ἡμέτερος , τοῦ δεσπότου Χριστοῦ ἀντιταξαμένου αὐτῷ . τόξον γὰρ ἀθρόως ἀπὸ τοῦ ἀέρος ἐνταθὲν καὶ βέλος ἐπ’ αὐτὸν ὡς ἐπὶ σκοπὸν ἀφιὲν καὶ διὰ τῶν λαγόνων ὁρμῆσαν διαμπερὲς ἔτρωσεν αὐτὸν εἰς τὰ ὑποχόνδρια . Καὶ ἀνοιμώξας βαρύ τε καὶ δυσηχὲς ἔδοξε τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν [ zu Ζ . 14 ff u . ob . S . 101,5 ] Vgl . Cedren . I 538 , 16 : [ Εἶτα δι' ἐρημίας καὶ ἀνωμάλων χωρίων τὴν πορείαν ποιούμενος ἐφ’ ἱκανόν , πάντων ἀπολελοιπότων τῶν χρειωδῶν καὶ τῶν ἀναγκαίων , καὶ πολλὰ ταλαιπωρησάντων τῶν μετ’ αὐτοῦ , ἐπειδὴ καιρὸς τοῦ πολέμου ἀφίκετο = Leo Grammaticus 93 , 14 ff ] περιερχόμενος ἀνὰ τὸ στρατόπεδον καὶ διατασσόμενος ἐπλήγη δόρατι ἀφανῶς εἰς τὰ ὐποχόνδρια , ὥστε ἀνοιμῶξαι αὐτόν . λέγων · » κορέσθητι « . ναὶ δὴ καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς κακούς τε καὶ ὀλετῆρας ἐκάλει . Ἰατρῶν μέντοι γε ἄριστος ὁ Λυδὸς Ὀριβάσιος αὐτῷ συνῆν ὁ ἐκ Σάρδεων · ἀλλ’ ἡ πληγὴ πᾶσαν χλευάζουσα θεραπείαν διὰ τριῶν ἡμερῶν τὸν Ἰουλιανὸν ἀπαλλάττει τοῦ βίου , ἐν μὲν τῷ τοῦ Καίσαρος σχήματι πέντε ἐνιαυτούς , ἐν δὲ τῷ διαδήματι μετὰ τὸν Κωνσταντίου θάνατον δύο καὶ ἥμισυ διανύσαντα ἔτη . Καὶ οὗτος μὲν εἰς τὸν ἥλιον ἀπορραίνειν τὸ αἷμα καὶ τοὺς θεοὺς κακολογεῖν , οἱ δὲ πλεῖστοι τῶν ἱστορούντων εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν θεὸν ἑκάτερον γράφουσιν ἐναπορρίψαι . Χριστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ ἑστάναι καὶ ἐπεγγελᾶν αὐτῷ . ὁ δὲ σκότους καὶ μανίας πλησθεὶς δεξάμενος τῇ χειρὶ τὸ ἴδιον αἷμα καὶ εἰς τὸν ἀέρα ῥάνας , πρὸς τῇ ἐκπνοῇ γενόμενος , ἀνέκραξε λέγων · » νενίκηκας , Χριστέ · χορτάσθητι , Γαλιλαῖε « . καὶ οὕτως τὸν δεινὸν καὶ ἔχθιστον θάνατον καταλαβὼν κατέστρεψε τὸν βίον τοὺς αὐτοῦ θεοὺς πολλὰ λοιδορησάμενος . [ καὶ τῇ χειρὶ τοῦ αἵματος λαβόμενος ἔρραινεν εἰς τὸν ἀέρα λέγων · » νενίκηκας , Cedr . χριστέ · κορέσθητι , Ναζωραῖε . « καὶ οὕτως τὴν μιαρὰν αὐτοῦ ψυχὴν ἀπέρρηξε = ebd . 93 , 18ff ] πολλὰ δυσφημήσας εἰς τοὺς ἑαυτοῦ θεούς , ἀπατεῶνας καὶ καὶ ψεύστας ἀποκαλῶν . S . auch Zonar . XIII 13 , 16 ff u . dazu Patzig , Byz . Zeitschr . VI 334 f
Lemmas: 15a . Artemii Passio 69 [ unmittelbar nach πόλις ob . S . 96 , 34 ] : ὁ δέ Ἰουλιανός ἀπαίρω ἀπό ὁ Ἀντιόχεια σύν πᾶς ὁ στράτευμα ἐπί ὁ Περσίς γῆ πορεύω · καί ὁ Κτησιφῶν πόλις καταλαμβάνω δοκέω τίς μέγας διαπράσσω ἔργον ἐπί ἕτερος μεταβαίνω ἀγαθός . λανθάνω δέ ἑαυτοῦ ἐξαπατάω ὁ παμμίαρος · Ἔρως γάρ διαβολικός ὁ ειδωλομανία ἐγκτάομαι καί ἐλπίζω διά μέν ὁ ἄθεος θεός αὐτός πολυχρόνιος ὁ βασίλειος ζέω καί νέος γίγνομαι λαός διαφθείρω , ἑτοῖμος θήραμα ὁ πολέμιος ὁ ομόφυλος παρέχω . ὁ δέ Περσικός ἐπελαύνω κατά αὐτός , συνεπάγω καί ὁ ὑπόσπονδος κοντοφόρος Σαρακηνός · ὡς εἷς ἐπί ὁ Ἰουλιανός ὁ δόρυ ἐκτείνω πλήσσω μέν αὐτός ἐν ἰσχύς κατά ὁ περιτόναιον , ἅμα δέ ὁ αἰχμή ἐξέλκω καί κόπρος τις ἐπακολουθέω συνεπισπάω ὁ αἷμα . εἶτα ὁ μέν βάλλω Σαρακηνός εἷς ὁ δορυφόρος ἐπέρχομαι ὁ κεφαλή ἀποτέμνω . τιτρώσκω δέ καίριος ὁ Ἰουλιανός ὁ οἰκεῖος διά τάχος ἀναλαμβάνω ἐπί ἀσπίς , εἰς ὁ σκηνή ἀποχωρέω . καί ὁ πολύς , διά ὁ ἀθρόος καί διά ὀλίγος συμβαίνω ὁ πληγή καί μηδέ ὅθεν ὁράω φέρω , παρά ὁ οἰκέω νομίζω ὁ πάθος προέρχομαι . 4 ff vgl . unt . S . 102 . Ruf . Fest . 28 . Lydus De mens . IV 118 . Gregor . Nazianz . Orat . V 13 . Sozomen . VI 1 , 13 . Theodoret H . E . III ὅς 5 f . Liban . Orat . XXIV 6 u . dazu Crusius , Philologus LI S . 735 ff — 9 f vgl . Zosim . III 29 , 1 — 11 f vgl . Gregor . Nazianz . u . Theodoret ebd . Sozomen . VI 1 , 14 . Socrat . III 21 , 13 . Rufin H . E . X 37 Ἀλέξανδρος περιγίγνομαι δέ καί ὁ Πέρσης καί ὁ ὁ Χριστιανός ἐξαλείφω εἰς ἅπας γένος καί ὄνομα , ἐκπίπτω ὁ ὑπερήφανος διάνοια . γέρων γάρ ἐντυγχάνω Πέρσης καί παρά αὐτός αὐτός ἀπατάω , ὥστε ὁ βασίλεια ὁ Πέρσης καί πᾶς ὁ πλοῦτος αὐτός ἀμογητί παραλαμβάνω , ἐμβάλλω αὐτός ἐπί ὁ Καρμανίτης ἐρῆμος εἰς ἀνοδία καί βάραθρον καί εἰς ἐρῆμος καί ἄνυδρος πόποι μετά πᾶς ὁ στράτευμα · καί δίψα καί λιμός πιέζω αὐτός καί πᾶς ὁ ἵππος ἐναποκτείνω , ὁμολογέω ὁ Πέρσης ἑκούσιος αὐτός πλανάω , ὡς εἄν διαφθείρω ὑπό αὐτός καί μή ὁ ἑαυτοῦ πατρίς πορθέω ὑπό ὁ ἐχθρός θεάομαι . οὗτος μέν οὖν παραυτίκα μεληδόν κατακόπτω ὁ θάνατος παραπέμπω · εὐθύς εὐθύς καί μετά ὁ τηλικόσδε ταλαιπωρία προσπίπτω ἄκων ὁ ὁ Πέρσης στράτευμα καί συμβολή γίγνομαι , αὐτός ὁ Ἰουλιανός ὅδε κἀκεῖσε ἀλλά ὅς γε δείλαιος Ἰουλιανός ὁ τραῦμα ὁ χείρ ὑποδέχομαι ὁ αἷμα πρός ὁ ἥλιος ἀπορραίνω , διαρρήδην πρός αὐτός 1 ff vgl . Sozomen . VI 2 , 11 . Malalas 333 , 4 . Chronic . Paschal . a . 863 S , 551 , 10 . Zonar . XIII 13 , 30 διατρέχω καί διατάσσω περιπίπτω δόρυ , ὡς μέν τις φάσκω , στρατιώτης · ὡς δέ ἄλλος , Σαρακηνός ὁ μετά Πέρσης · ὡς δέ Χριστιανός λόγος ὁ ἀληθής καί ἡμέτερος , ὁ δεσπότης Χριστός ἀντιτάσσω αὐτός . τόξον γάρ ἀθρόος ἀπό ὁ ἀήρ ἐντείνω καί βέλος ἐπί αὐτός ὡς ἐπί σκοπός ἀφίημι καί διά ὁ λαγών ὁρμάω διαμπερές τιτρώσκω αὐτός εἰς ὁ ὑποχόνδριος . καί ἀνοιμώζω βαρύς τε καί δυσηχής δοκέω ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς [ zu Ζ . 14 ff u . ob . S . 101,5 ] Vgl . Cedren . I 538 , 16 : [ εἶτα διά ἐρημία καί ἀνώμαλος χωρίον ὁ πορεία ποιέω ἐπί ἱκανός , πᾶς ἀπολείπω ὁ χρειώδης καί ὁ ἀναγκαῖος , καί πολύς ταλαιπωρέω ὁ μετά αὐτός , ἐπεί καιρός ὁ πόλεμος ἀφικνέομαι = Leo Grammaticus 93 , 14 ff ] περιέρχομαι ἀνά ὁ στρατόπεδον καί διατάσσω πλήσσω δόρυ ἀφανής εἰς ὁ ὑποχόνδριος , ὥστε ἀνοιμώζω αὐτός . λέγω · » κορέννυμι « . ναί δή καί ὁ ἄλλος θεός κακός τε καί ὀλετήρ καλέω . Ἰατρός μέντοι γε ἀγαθός ὁ Λυδός Ὀριβάσιος αὐτός σύνειμι ὁ ἐκ Σάρδεις · ἀλλά ὁ πληγή πᾶς χλευάζω θεραπεία διά τρεῖς ἡμέρα ὁ Ἰουλιανός ἀπαλλάσσω ὁ βίος , ἐν μέν ὁ ὁ Καῖσαρ σχῆμα πέντε ἐνιαυτός , ἐν δέ ὁ διάδημα μετά ὁ Κωνστάντιος θάνατος δύο καί ἥμισυς διανύω ἔτος . καί οὗτος μέν εἰς ὁ ἥλιος ἀπορραίνω ὁ αἷμα καί ὁ θεός κακολογέω , ὁ δέ πλεῖστος ὁ ἱστορέω εἰς ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ὁ ἀληθινός θεός ἑκάτερος γράφω ἐναπορρίπτω . Χριστός ἐνώπιος αὐτός ἵστημι καί ἐπεγγελάω αὐτός . ὁ δέ σκότος καί μανία πίμπλημι δέχομαι ὁ χείρ ὁ ἴδιος αἷμα καί εἰς ὁ ἀήρ ῥαίνω , πρός ὁ ἐκπνοή γίγνομαι , ἀνακράζω λέγω · » νικάω , Χριστός · χορτάζω , Γαλιλαῖος « . καί οὕτως ὁ δεινός καί ἐχθρός θάνατος καταλαμβάνω καταστρέφω ὁ βίος ὁ αὐτός θεός πολύς λοιδορέω . [ καί ὁ χείρ ὁ αἷμα λαμβάνω ῥαίνω εἰς ὁ ἀήρ λέγω · » νικάω , Cedr . χριστός · κορέννυμι , Ναζωραῖος . « καί οὕτως ὁ μιαρός αὐτός ψυχή ἀπορρήγνυμι = ebd . 93 , 18ff ] πολύς δυσφημέω εἰς ὁ ἑαυτοῦ θεός , ἀπατεών καί καί ψεύστης ἀποκαλέω . S . auch Zonar . XIII 13 , 16 ff u . dazu Patzig , Byz . Zeitschr . VI 334 f