philostorgius.historia-ecclesiastica-fragmenta-ap-photium 3.9
9 . Ὅτι ὁ Τίγρης καὶ ὁ Εὐφράτης κατὰ μὲν τὸ ἐμφανὲς ὅθεν ἀναδύονται , εἴρηνται . ἡ δὲ ἱερὰ ἡμῶν γραφὴ ἐκ τοῦ Παραδείσου τούτους λέγουσα ὁρμᾶσθαι τὸ ἀληθέστατον ἱστορεῖ . καὶ γὰρ ἐξ αὐτοῦ τὰς πρώτας ἀρχὰς τῶν ῥείθρων φέροντες , ἄχρι μέν τινος προίασιν , ἴσως ὑπὲρ γῆν ῥέοντες · ἔπειτα δὲ τῆς μεγάλης ἐρήμου καὶ ἀμμωδεστάτης αὐτοὺς ἐκδεξαμένης , πρὸς τὸ βάθος ἐνταῦθα καταπινόμενοι , οὐ πρότερον ἵστανται τῆς ἐπὶ τὰ κάτω φορᾶς , πρὶν ἐπ᾿ αὐτὸ δὴ τὸ στεγανὸν καὶ πετρῶδες τῆς αὐτόθι καταντήσωσι γῆς . στάσιν δ᾿ αὐτοῖς τῆς ἐπὶ τὰ κάτω προχωρήσεως τῆς αὐτόθι κρηπῖδος παρασχομένης , ἐνταῦθα ἤδη τῶν ῥευμάτων αὐτοῖς συναγειρομένων , ὑπὸ πλήθους καὶ ἰσχύος τοῦ ἀεὶ ἐπιφερομένου τὸ πρόσω χωροῦσιν ἐπ᾿ εὐθὺ βιαζόμενοι . ἀλλ᾿ οὗτοι μὲν οἱ ποταμοὶ κατωρύχιοι πορευόμενοι , μοῖραν αὐτῶν οὐκ ὀλίγην τῆς έν μέσῳ γῆς ὑπεξαιρουμένης , ἀλάττους ἀπαντῶσιν ἤδη καὶ ἀσθενέστεροι ἐπὶ τοὺς τόπους τῶν ἀναδόσεων . Καὶ τό γε μυχίους αὐτοὺς πλείστην ἐπιέναι γῆν , οὐκ εἰκὸς ἀπιστεῖν . πολλὰ γάρ έστιν καὶ ἄλλα ῥεύματα πανταχοῦ καὶ τῶν σφόδρα μεγίστων τε καὶ ἰσχυροτάτων ὑπὸ γῆν ἀφικνούμενα . δῆλον δέ · ἠχός τε γὰρ ἀπ᾿ αὐτῶν ἀκούεται μέγας σὺν ταράχῳ καὶ ῥοίζῳ πολλῷ φερομένων · ἀλλὰ καί τινες ὑπὲρ αὐτῶν φρέτατα ὀρυσσόμενοι , καὶ τῆς ἀπηντηκυίας αὐτοῖς πλακὸς κάτωθεν ἐπ᾿ ὀλίγον τρώσαντες , ὑφ ἣν τὸ ῥεῖθρον ἤδη καχλάζον τὴν ἐπὶ τὸ ἄνω φορὰν βιαζόμενον . μόλις γ᾿ ἀνελήφθησαν ὑπὸ τῶν ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς φρεωρυχίας ἑστώτων ἀναρπασθέντες , καὶ τὸ ῥεῖθρον ἐφομαρτῆσαν εἰς ὀχετὸν προὐχώρησεν , ὑπ᾿ οὐδεμιᾶς ἀνομβρίας ἔτι παραλυπούμενον διὰ τὸ τῆς χορηγίας ἀένναον . ἡ γὰρ τοῦ θεοῦ ἀπόρρητος σοφία οἱονεὶ φλέβας χορηγοὺς τῶν ἀναγκαίων τὰς τῶν ῥείθρων διεκδρομάς , τὰς μὲν ἀφανεῖς , τὰς δὲ προδήλους , εἰργάστο . ταύτῃ ἄρα καὶ ὁ προφήτης ἐμελῴδησε Δαυΐδ · » αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν καὶ ἐπὶ ποταμῶν ἡτοίμασεν αὐτήν « · ὡς τὰς μὲν θαλάττας τοῖς μεγίστοις αὐτῆς κολπώμασιν οἷον ἀποθησαυρίσας , καὶ τὴν βάσιν αὐτῆς κρατυνάμενος πρὸς τὸ ἀνέχεσθαι τοσοῦτον ὄγκον καὶ πλῆθος τῶν ἐν αὐτῇ φερομένων · τοῖς δὲ ποταμοῖς τὴν διέξοδον ἀπόλυτον ταῖς εὐμηχάνοις αὐτῆς διαθέσεσι δοὺς ἀεί , ταῖς τῶν χωρίων ὑπαγωγαῖς τε καὶ ταπεινότησιν ἀπὸ τῶν ὑψηλοτέρων ἐπὶ τὰ χθαμαλώτερα τόπον τῇ ῥοπῇ τοῦ βρίθοντος ὕδατος παρασχών .
Lemmas: 9 . ὅτι2 ὁ Τίγρης καί ὁ Εὐφράτης κατά μέν ὁ ἐμφανής ὅθεν ἀναδύνω , εἴρω . ὁ δέ ἱερόv ἐγώ γραφή ἐκ ὁ παράδεισος οὗτος λέγω ὁρμάω ὁ ἀληθής ἱστορέω . καί γάρ ἐκ αὐτός ὁ πρῶτος ἀρχή ὁ ῥεῖθρον φέρω , ἄχρι μέν τις πρόειμι , ἴσως ὑπέρ γῆ ῥέω · ἔπειτα δέ ὁ μέγας ἐρῆμος καί ἀμμώδης αὐτός ἐκδέχομαι , πρός ὁ βάθος ἐνταῦθα καταπίνω , οὖον πρότερος ἵστημι ὁ ἐπί ὁ κάτω φορός , πρίν ἐπί αὐτός δή ὁ στεγανός καί πετρώδης ὁ αὐτόθι καταντάω γῆ . στάσις δέ αὐτός ὁ ἐπί ὁ κάτω προχώρησις ὁ αὐτόθι κρηπίς παρέχω , ἐνταῦθα ἤδη ὁ ῥεῦμα αὐτός συναγείρω , ὑπό πλῆθος καί ἰσχύς ὁ ἀεί ἐπιφέρω ὁ πρόσω χωρέω ἐπί εὐθύς2 βιάζομαι . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ποταμός κατορύσσω πορεύω , μοῖρα αὐτός οὐ ὀλίγος ὁ ἐν μέσος γῆ ὑπεξαιρέω , ἀλάττους ἀπαντάω ἤδη καί ἀσθενής ἐπί ὁ τόπος ὁ ἀνάδοσις . καί ὁ γε μύχιος αὐτός πλεῖστος ἔπειμι γῆ , οὐ εἰκός ἀπιστέω . πολύς γάρ εἰμί καί ἄλλος ῥεῦμα πανταχοῦ καί ὁ σφόδρα μέγας τε καί ἰσχυρός ὑπό γῆ ἀφικνέομαι . δῆλος δέ · ἄγω τε γάρ ἀπό αὐτός ἀκούω μέγας σύν τάραχος καί ῥοῖζος πολύς φέρω · ἀλλά καί τις ὑπέρ αὐτός φρέτατα ὀρύσσω , καί ὁ ἀπαντάω αὐτός πλάξ κάτωθεν ἐπί ὀλίγος τιτρώσκω , ὑπό ὅς ὁ ῥεῖθρον ἤδη καχλάζω ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορά βιάζομαι . μόλις γε ἀναλαμβάνω ὑπό ὁ ἐπί ὁ χεῖλος ὁ φρεωρυχία ἵστημι ἀναρπάζω , καί ὁ ῥεῖθρον ἐφομαρτέω εἰς ὀχετός προχωρέω , ὑπό οὐδείς ἀνομβρία ἔτι παραλυπέω διά ὁ ὁ χορηγία ἀέναος . ὁ γάρ ὁ θεός ἀπόρρητος σοφία οἱονεί φλέψ χορηγός ὁ ἀναγκαῖος ὁ ὁ ῥεῖθρον διεκδρομή , ὁ μέν ἀφανής , ὁ δέ πρόδηλος , λέγω . οὗτος ἄρα καί ὁ προφήτης μελωδώ Δαυΐδ · » αὐτός ἐπί θάλασσα θεμελιόω αὐτός καί ἐπί ποταμός ἑτοιμάζω αὐτός « · ὡς ὁ μέν θάλασσα ὁ μέγας αὐτός κόλπωμα οἷος ἀποθησαυρίζω , καί ὁ βάσις αὐτός κρατύνω πρός ὁ ἀνέχω τοσοῦτος ὄγκος καί πλῆθος ὁ ἐν αὐτός φέρω · ὁ δέ ποταμός ὁ διέξοδος ἀπόλυτος ὁ εὐμήχανος αὐτός διάθεσις δίδωμι ἀεί , ὁ ὁ χωρίον ὑπαγωγή τε καί ταπεινότης ἀπό ὁ ὑψηλός ἐπί ὁ χθαμαλός τόπος ὁ ῥοπή ὁ βρίθω ὕδωρ παρέχω .