ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 110
ὅταν μέν γε αἱ αἰσθήσεις ἐξυβρίζωσι πρὸς τὰ ἐκτὸς αἰσθητὰ μετὰ ἀκατασχέτου ῥύμης ἐκφερόμεναι , μηχανῇ τινι ὧν ἡ τέχνη κατεσκευάσατο ῥᾳδίως στέλλονται · ὅταν δὲ παλμῶδες ἐν ψυχῇ πάθος ὠμὸν γένηται κνησμοὺς καὶ γαργαλισμοὺς ἐξ ἡδονῆς καὶ ἐπιθυμίας ἢ πάλιν δηγμούς τε καὶ πτοίας ἐκ φόβου καὶ λύπης ἐμποιοῦν , προευτρεπισθέντι σωτηρίῳ πεπαίνεται φαρμάκῳ · καὶ μὴν εἴ τις ἐπινεμομένη κακία μηκύνεται , τῆς ἐν σώματι ἑρπηνώδους ἀδελφὴ νόσου , λόγῳ τομεῖ τῷ κατ’ ἐπιστήμην τέμνεται .
Lemmas: ὅταν μέν γε ὁ αἴσθησις ἐξυβρίζω πρός ὁ ἐκτός αἰσθητός μετά ἀκατάσχετος ῥύμη ἐκφέρω , μηχανή τις ὅς ὁ τέχνη κατασκευάζω ῥᾴδιος στέλλω · ὅταν δέ παλμώδης ἐν ψυχή πάθος ὠμός γίγνομαι κνησμός καί γαργαλισμός ἐκ ἡδονή καί ἐπιθυμία ἤ πάλιν δηγμός τε καί πτόα ἐκ φόβος καί λύπη ἐμποιέω , προευτρεπίζω σωτήριος πεπαίνω φάρμακον · καί μήν εἰ τις ἐπινέμω κακία μηκύνω , ὁ ἐν σῶμα ἑρπηνώδης ἀδελφή νόσος , λόγος τομεύς ὁ κατά ἐπιστήμη τέμνω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 111
τὸν μὲν δὴ τρόπον τοῦτον τὰ τῆς ἀγρίας ὕλης τιθασεύεται , τῶν δ’ ἡμέρων καὶ καρποτόκων ἀρετῶν τὰ φυτὰ πάντα βλαστὰ μὲν ἔχει τὰ ἐπιτηδεύματα , καρπὸν δὲ τὰς καλὰς πράξεις · ὧν ἕκαστον ἡ γεωργικὴ ψυχῆς τέχνη συναύξει καὶ τό γε ἐφ’ ἑαυτὴν ἧκον μέρος ἀπαθανατίζει ταῖς ἐπιμελείαις .
Lemmas: ὁ μέν δή τρόπος οὗτος ὁ ὁ ἄγριος ὕλη τιθασεύω , ὁ δέ ἥμερος καί καρπότοκος ἀρετή ὁ φυτόν πᾶς βλαστόν μέν ἔχω ὁ ἐπιτήδευμα , καρπός δέ ὁ καλός πρᾶξις · ὅς ἕκαστος ὁ γεωργικός ψυχή τέχνη συναυξάνω καί ὁ γε ἐπί ἑαυτοῦ ἥκω μέρος ἀπαθανατίζω ὁ ἐπιμέλεια .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 112
Ἐναργῶς οὖν ἐπιδέδεικται γεωργὸς μὲν ὁ ἀστεῖος , γεωπόνος δὲ ὁ φαῦλος . καὶ εἴθε μέντοι γεωπονοῦντι αὐτῷ προσετίθει τὴν ἰσχὺν τὸ περὶ αὐτὸν γεῶδες , ἀλλὰ μὴ καὶ τῆς οὔσης ὑφῄρει δυνάμεως · λέγεται γὰρ ὅτι „ οὐ προσθήσει τὴν ἰσχὺν αὐτῆς δοῦναί σοι “ ( Gen . 4 , 12 ) · ὁποῖός τις ἂν γένοιτο ἄνθρωπος ἐσθίων μὲν ἢ πίνων ἀεί ,
Lemmas: ἐναργής οὖν ἐπιδείκνυμι γεωργός μέν ὁ ἀστεῖος , γεωπόνος δέ ὁ φαῦλος . καί εἴθε μέντοι γεωπονέω αὐτός προστίθημι ὁ ἰσχύς ὁ περί αὐτός γεώδης , ἀλλά μή καί ὁ εἰμί ὑφαιρέω δύναμις · λέγω γάρ ὅτι „ οὐ προστίθημι ὁ ἰσχύς αὐτός δίδωμι σύ “ ( Gen . 4 , 12 ) · ὁποῖος τις ἄν γίγνομαι ἄνθρωπος ἐσθίω μέν ἤ πίνω ἀεί ,
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 113
ἐμπιπλάμενος δὲ μηδέποτε , ἢ ταῖς μετὰ γαστέρα χρώμενος ἡδοναῖς ἐπαλλήλοις καὶ ἔτι ταῖς πρὸς συνουσίαν ὀρέξεσιν ἀκμάζων · ἡ μὲν γὰρ ἔνδεια ἀσθένειαν , ἰσχὺν δ’ ἡ πλήρωσις ἀπεργάζεται · τὸ δ’ ἀκόρεστον ὁ μετ’ ἀφθονίας τῶν ἐπιτηδείων σὺν ἀκρασίᾳ δεινῇ λιμός ἐστιν · ἄθλιοι δ’ ὧν μεστοὶ μὲν οἱ ὄγκοι , κεναὶ δ’ αἱ ἐπιθυμίαι καὶ ἔτι διψῶσαι .
Lemmas: ἐμπίμπλημι δέ μηδέποτε , ἤ ὁ μετά γαστήρ χράω ἡδονή ἐπάλληλος καί ἔτι ὁ πρός συνουσία ὄρεξις ἀκμάζω · ὁ μέν γάρ ἔνδεια ἀσθένεια , ἰσχύς δέ ὁ πλήρωσις ἀπεργάζομαι · ὁ δέ ἀκόρεστος ὁ μετά ἀφθονία ὁ ἐπιτήδειος σύν ἀκρασία δεινός λιμός εἰμί · ἄθλιος δέ ὅς μεστός μέν ὁ ὄγκος , κενός δέ ὁ ἐπιθυμία καί ἔτι διψάω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 114
ἀλλὰ τοὺς ἐραστὰς ἐπιστήμης ἐν ᾠδῇ μεγάλῃ φησὶν ὅτι „ ἀνεβίβασεν ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς , καὶ ἐψώμισε γεννήματα ἀγρῶν „ ( Deut . 32 , 13 ) , δηλῶν ὅτι ὁ μὲν ἄθεος ἀτυχεῖ τοῦ τέλους , ἵνα μᾶλλον ὀδυνᾶται , μὴ προστιθεμένης ἰσχύος οἷς ἐνεργεῖ , τοὐναντίον δ’ ὑφαιρουμένης , οἱ δὲ μετιόντες ἀρετὴν ὑπεράνω τῶν ὅσα γεώδη καὶ θνητὰ ἱστάμενοι τοῦ κράτους αὐτῶν κατὰ πολλὴν περιουσίαν ἀλογοῦσιν , ἅτε ἡγεμόνι χρησάμενοι τῆς ἀνόδου θεῷ , ὃς καὶ τὰ γεννήματα τῶν ἀγρῶν εἰς ἀπόλαυσιν καὶ χρῆσιν ὠφελιμωτάτην αὐτοῖς ὀρέγει , τὰς μὲν ἀρετὰς ἀγροῖς , ἃ δ’ ἀποκύουσι γεννήμασι παρὰ τὴν γένεσιν ἀπεικάζων · γίνεται μὲν γὰρ ἐκ φρονήσεως τὸ φρονεῖν , ἐκ δὲ σωφροσύνης τὸ σωφρονεῖν , ἐκ δὲ εὐσεβείας τὸ εὐσεβεῖν , καὶ ἀφ’
Lemmas: ἀλλά ὁ ἐραστής ἐπιστήμη ἐν ἀοιδή μέγας φημί ὅτι „ ἀναβιβάζω ἐπί ὁ ἰσχύς ὁ γῆ , καί ψωμίζω γέννημα ἀγρός „ ( Deut . 32 , 13 ) , δηλόω ὅτι ὁ μέν ἄθεος ἀτυχέω ὁ τέλος , ἵνα μάλα ὀδυνάω , μή προστίθημι ἰσχύς ὅς ἐνεργέω , ἐναντίος δέ ὑφαιρέω , ὁ δέ μετέρχομαι ἀρετή ὑπεράνω ὁ ὅσος γεώδης καί θνητός ἵστημι ὁ κράτος αὐτός κατά πολύς περιουσία ἀλογέω , ἅτε ἡγεμών χράω ὁ ἄνοδος θεός , ὅς καί ὁ γέννημα ὁ ἀγρός εἰς ἀπόλαυσις καί χρῆσις ὠφέλιμος αὐτός ὀρέγω , ὁ μέν ἀρετή ἀγρός , ὅς δέ ἀποκύω γέννημα παρά ὁ γένεσις ἀπεικάζω · γίγνομαι μέν γάρ ἐκ φρόνησις ὁ φρονέω , ἐκ δέ σωφροσύνη ὁ σωφρονέω , ἐκ δέ εὐσέβεια ὁ εὐσεβέω , καί ἀπό
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 115
ἑκάστης τῶν ἄλλων τὸ κατ’ αὐτὴν ἐνέργημα . ταῦτα δὲ ψυχῆς τροφαὶ κυρίως εἰσὶ τῆς θηλάζειν ἱκανῆς , ὡς ὁ νομοθέτης φησί , „ μέλι ἐκ πέτρας καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας “ ( ibid . ) , πέτραν τὴν στερεὰν καὶ ἀδιάκοπον ἐμφαίνων σοφίαν θεοῦ , τὴν τροφὸν καὶ τιθηνοκόμον καὶ κουροτρόφον τῶν ἀφθάρτου διαίτης ἐφιεμένων .
Lemmas: ἕκαστος ὁ ἄλλος ὁ κατά αὐτός ἐνέργημα . οὗτος δέ ψυχή τροφή κύριος εἰμί ὁ θηλάζω ἱκανός , ὡς ὁ νομοθέτης φημί , „ μέλι ἐκ πέτρα καί ἔλαιον ἐκ στερεός πέτρα “ ( ibid . ) , πέτρα ὁ στερεός καί ἀδιάκοπος ἐμφαίνω σοφία θεός , ὁ τροφός καί τιθηνοκόμος καί κουροτρόφος ὁ ἄφθαρτος δίαιτα ἐφίημι .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 116
αὕτη γὰρ οἷα μήτηρ τῶν ἐν κόσμῳ γενομένη τὰς τροφὰς ἐξ ἑαυτῆς εὐθὺς ἤνεγκε τοῖς ἀποκυηθεῖσιν · ἀλλ’ οὐχ ἅπαντα τροφῆς θείας ἠξιώθη , τὰ δ’ ὅσα τῶν ἐκγόνων ἐπάξια τῶν γεννησάντων εὑρίσκετο · πολλὰ γὰρ ἔσθ’ ἃ λιμὸς ἀρετῆς , ὁ τοῦ περὶ τὰ σιτία καὶ ποτὰ σχετλιώτερος , διέφθειρε .
Lemmas: οὗτος γάρ οἷος μήτηρ ὁ ἐν κόσμος γίγνομαι ὁ τροφή ἐκ ἑαυτοῦ εὐθύς φέρω ὁ ἀποκυέω · ἀλλά οὐ ἅπας τροφή θεῖος ἀξιόω , ὁ δέ ὅσος ὁ ἔκγονος ἐπάξιος ὁ γεννάω εὑρίσκω · πολύς γάρ εἰμί ὅς λιμός ἀρετή , ὁ ὁ περί ὁ σιτίον καί ποτός σχέτλιος , διαφθείρω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 117
φέρεται δ’ ἡ τῆς θείας σοφίας πηγὴ τοτὲ μὲν ἠρεμαιοτέρῳ καὶ πρᾳοτέρῳ ῥεύματι , τοτὲ δὲ αὖ μετ’ ὀξυτέρου τοῦ τάχους καὶ πλείονος φορᾶς τε καὶ ῥύμης · ὅταν μὲν οὖν ἠρέμα κατέρχηται , μέλιτος γλυκαίνει τὸν τρόπον , ὅταν δὲ μετ’ ὠκύτητος , ἀθρόα ὕλη καθάπερ ἔλαιον ψυχικοῦ γίνεται φωτός .
Lemmas: φέρω δέ ὁ ὁ θεῖος σοφία πηγή τότε μέν ἠρεμαῖος καί πρᾶος ῥεῦμα , τότε δέ αὖ μετά ὀξύς ὁ τάχος καί πολύς φορά τε καί ῥύμη · ὅταν μέν οὖν ἠρέμα κατέρχομαι , μέλι γλυκαίνω ὁ τρόπος , ὅταν δέ μετά ὠκύτης , ἀθρόος ὕλη καθά ἔλαιον ψυχικός γίγνομαι φώς .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 118
τὴν πέτραν ταύτην ἑτέρωθι συνωνυμίᾳ χρώμενος καλεῖ μάννα , τὸν πρεσβύτατον τῶν ὄντων λόγον θεῖον , ὃς ὀνομάζεται τὸ γενικώτατον τί , ἀφ’ οὗ δύο ἐγκρίδες , ἡ μὲν ἐκ μέλιτος , ἡ δὲ ἐξ ἐλαίου , γίνονται , τουτέστιν ἀγωγαὶ δύο σφόδρα ἀδιάκριτοι καὶ σπουδῆς ἄξιαι , κατ’ ἀρχὰς μὲν γλυκύτητα ἐμποιοῦσαι τῶν ἐπιστήμης θεωρημάτων , αὖθις δὲ καὶ φῶς τηλαυγέστατον ἀπαστράπτουσαι τοῖς μὴ ἁψικόρως κραταιῶς δὲ καὶ παγίως ἐξ ἀδιαστάτου καὶ συνεχοῦς ἐπιμονῆς ἐλλαμβανομένοις ὧν ἐρῶσιν . οὗτοι μὲν οὖν , ὡς ἔφην , „ ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς ἀναβιβάζονται “ ( Deut . 32 , 13 ) .
Lemmas: ὁ πέτρα οὗτος ἑτέρωθι συνωνυμία χράω καλέω μάννα , ὁ πρέσβυς ὁ εἰμί λόγος θεῖος , ὅς ὀνομάζω ὁ γενικός τίς , ἀπό ὅς δύο ἐγκρίς , ὁ μέν ἐκ μέλι , ὁ δέ ἐκ ἔλαιον , γίγνομαι , τουτέστι ἀγωγή δύο σφόδρα ἀδιάκριτος καί σπουδή ἄξιος , κατά ἀρχή μέν γλυκύτης ἐμποιέω ὁ ἐπιστήμη θεώρημα , αὖθις δέ καί φάος τηλαυγής ἀπαστράπτω ὁ μή ἁψίκορος κραταιός δέ καί πάγιος ἐκ ἀδιάστατος καί συνεχής ἐπιμονή ἐλλαμβάνω ὅς ἐράω . οὗτος μέν οὖν , ὡς φημί , „ ἐπί ὁ ἰσχύς ὁ γῆ ἀναβιβάζω “ ( Deut . 32 , 13 ) .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 119
Τῷ δὲ ἀθέῳ Κάιν οὐδὲν ἡ γῆ τῶν εἰς εὐτονίαν προστίθησι , καίτοι μηδὲν ἔξω τῶν περὶ αὐτὴν πραγματευομένῳ . διὸ καὶ κατ’ ἀκόλουθον „ στένων καὶ τρέμων ἐπὶ τῆς γῆς “ εὑρίσκεται ( Gen . 4 , 12 ) , τουτέστι λύπῃ καὶ φόβῳ χρώμενος . τοιοῦτος δ’ ὁ φαῦλος κακοδαίμονος βίος , τῶν τεττάρων παθῶν τὰ ὀδυνηρότερα ἀποκεκληρωμένος φόβον τε καὶ λύπην , τὴν μὲν τοῦ στένειν , τὸν δὲ τοῦ τρέμειν συνώνυμον · ἀνάγκη γὰρ ἢ παρεῖναί τι κακὸν ἢ μέλλειν γε τῷ τοιούτῳ · τοῦ μὲν οὖν μέλλοντος ἡ προσδοκία φόβον , τοῦ δὲ παρόντος ἡ χρῆσις λύπην ἐγέννησεν .
Lemmas: ὁ δέ ἄθεος Κάϊς οὐδείς ὁ γῆ ὁ εἰς εὐτονία προστίθημι , καίτοι μηδείς ἔξω ὁ περί αὐτός πραγματεύομαι . διό καί κατά ἀκόλουθος „ στένω καί τρέμω ἐπί ὁ γῆ “ εὑρίσκω ( Gen . 4 , 12 ) , τουτέστι λύπη καί φόβος χράω . τοιοῦτος δέ ὁ φαῦλος κακοδαίμων βίος , ὁ τέσσαρες πάθος ὁ ὀδυνηρός ἀποκληρόω φόβος τε καί λύπη , ὁ μέν ὁ στένω , ὁ δέ ὁ τρέμω συνώνυμος · ἀνάγκη γάρ ἤ πάρειμι τις κακός ἤ μέλλω γε ὁ τοιοῦτος · ὁ μέν οὖν μέλλω ὁ προσδοκία φόβος , ὁ δέ πάρειμι ὁ χρῆσις λύπη γεννάω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 120
ἀλλ’ ὅ γε μετιὼν ἀρετὴν ἐν εὐπαθείαις ἀναλογούσαις ἐξετάζεται · ἢ γὰρ περιπεποίηται τἀγαθὸν ἢ περιποιήσεται · τὸ μὲν οὖν ἔχειν ἀποτελεῖ χαράν , κτημάτων τὸ κάλλιστον , τὸ δὲ σχήσειν προσδοκᾶν τὴν τροφὴν φιλαρέτων ψυχῶν ἐλπίδα , δι’ ἣν ὄκνον μεθιέμενοι σὺν αὐτοκελεύστῳ ἑτοιμότητι πρὸς τὰ καλὰ τῶν ἔργων ἀπαντῶμεν .
Lemmas: ἀλλά ὁ γε μετέρχομαι ἀρετή ἐν εὐπάθεια ἀναλογέω ἐξετάζω · ἤ γάρ περιποιέω ἀγαθός ἤ περιποιέω · ὁ μέν οὖν ἔχω ἀποτελέω χαρά , κτῆμα ὁ καλός , ὁ δέ ἔχω προσδοκάω ὁ τροφή φιλάρετος ψυχή ἐλπίς , διά ὅς ὄκνος μεθίημι σύν αὐτοκέλευστος ἑτοιμότης πρός ὁ καλός ὁ ἔργον ἀπαντάω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 121
ᾗ μὲν οὖν ἀποκεκύηκε δικαιοσύνη ψυχῇ γενεὰν ἄρρενα , τὸν δίκαιον λογισμόν , ταύτης τὰ λυπηρὰ πάντα ἐξῴκισται . μαρτυρήσει δ’ ἡ Νῶε γένεσις — ὃ ἑρμηνεύεται δίκαιος — , ἐφ’ οὗ λέγεται · „ οὗτος διαναπαύσει ἡμᾶς ἀπὸ τῶν ἔργων ἡμῶν καὶ ἀπὸ τῶν λυπῶν τῶν χειρῶν ἡμῶν καὶ ἀπὸ τῆς γῆς ἧς κατηράσατο κύριος ὁ θεός “ ( Gen . 5 , 29 ) .
Lemmas: ὅς μέν οὖν ἀποκυέω δικαιοσύνη ψυχή γενεά ἄρσην , ὁ δίκαιος λογισμός , οὗτος ὁ λυπηρός πᾶς ἐξοικίζω . μαρτυρέω δέ ὁ Νῶε γένεσις — ὅς ἑρμηνεύω δίκαιος — , ἐπί ὅς λέγω · „ οὗτος διαναπαύω ἐγώ ἀπό ὁ ἔργον ἐγώ καί ἀπό ὁ λύπη ὁ χείρ ἐγώ καί ἀπό ὁ γῆ ὅς καταράομαι κύριος ὁ θεός “ ( Gen . 5 , 29 ) .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 122
πέφυκε γὰρ ἡ δικαιοσύνη πρῶτον μὲν ἀνάπαυλαν ποιεῖν ἀντὶ καμάτου τὰ μεθόρια κακίας καὶ ἀρετῆς ἐξαδιαφοροῦσα , πλοῦτον καὶ δόξαν καὶ ἀρχὰς καὶ τιμὰς καὶ ὅσα τούτων ἀδελφά , περὶ ἃ πραγματεύεται τὸ πλεῖστον ἀνθρώπων γένος , ἔπειτα λύπας ἀναιρεῖν , αἳ συνίστανται κατὰ τὰς ἐξ ἡμῶν αὐτῶν ἐνεργείας — οὐ γάρ , ὡς ἔνιοι τῶν ἀσεβῶν , τὸν θεὸν αἴτιον κακῶν φησι Μωυσῆς , ἀλλὰ τὰς ἡμετέρας χεῖρας , συμβολικῶς τὰ ἡμέτερα παριστὰς ἐγχειρήματα καὶ τὰς ἑκουσίους τῆς διανοίας πρὸς τὸ χεῖρον τροπάς — , ἐπὶ πᾶσι μέντοι „ ἀπὸ τῆς γῆς ἧς κατηράσατο κύριος ὁ θεὸς “ διαναπαύειν ·
Lemmas: φύω γάρ ὁ δικαιοσύνη πρῶτος μέν ἀνάπαυλα ποιέω ἀντί κάματος ὁ μεθόριος κακία καί ἀρετή ἐξαδιαφορέω , πλοῦτος καί δόξα καί ἀρχή καί τιμή καί ὅσος οὗτος ἀδελφός , περί ὅς πραγματεύομαι ὁ πολύς ἄνθρωπος γένος , ἔπειτα λύπη ἀναιρέω , ὅς συνίστημι κατά ὁ ἐκ ἐγώ αὐτός ἐνέργεια — οὐ γάρ , ὡς ἔνιοι ὁ ἀσεβής , ὁ θεός αἴτιος κακός φημί Μωϋσῆς , ἀλλά ὁ ἡμέτερος χείρ , συμβολικός ὁ ἡμέτερος παρίστημι ἐγχείρημα καί ὁ ἑκούσιος ὁ διάνοια πρός ὁ κακός τροπή — , ἐπί πᾶς μέντοι „ ἀπό ὁ γῆ ὅς καταράομαι κύριος ὁ θεός “ διαναπαύω ·
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 123
αὕτη δέ ἐστι κακία , ἣ ταῖς τῶν ἀφρόνων ἐνίδρυται ψυχαῖς , ἧς καθάπερ νόσου βαρείας ἀποτροπὴ ὁ δίκαιος εὑρίσκεται πανακείας τυχὼν δικαιοσύνης . ὅταν μέντοι διώσηται τὰ κακά , χαρᾶς ἀναπίμπλαται , ὥσπερ ἡ Σάρρα · φησὶ γάρ · „ γέλωτά μοι ἐποίησε κύριος “ καὶ προστίθησιν · „ ὃς γὰρ ἂν ἀκούσῃ , συγχαρεῖταί μοι “ ( Gen . 21 , 6 ) .
Lemmas: οὗτος δέ εἰμί κακία , ὅς ὁ ὁ ἄφρων ἐνιδρύω ψυχή , ὅς καθά νόσος βαρύς ἀποτροπή ὁ δίκαιος εὑρίσκω πανάκεια τυγχάνω δικαιοσύνη . ὅταν μέντοι διωθέω ὁ κακός , χαρά ἀναπίμπλημι , ὥσπερ ὁ Σάρρα · φημί γάρ · „ γέλως ἐγώ ποιέω κύριος “ καί προστίθημι · „ ὅς γάρ ἄν ἀκούω , συγχαίρω ἐγώ “ ( Gen . 21 , 6 ) .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 124
δημιουργὸς γὰρ ὁ θεὸς σπουδαίου γέλωτος καὶ χαρᾶς ἐστιν , ὥστε οὐ γενέσεως πλάσμα τὸν Ἰσαάκ , ἔργον δὲ τοῦ ἀγενήτου νομιστέον · εἰ γὰρ γέλως μὲν Ἰσαὰκ ἑρμηνεύεται , γέλωτος δὲ ποιητὴς ὁ θεὸς κατὰ τὴν Σάρρας ἀψευδῆ μαρτυρίαν , καὶ τοῦ Ἰσαὰκ ὀρθότατα λέγοιτ’ ἂν εἶναι πατήρ . μεταδίδωσι δὲ καὶ τῷ σοφῷ τῆς ἰδίου κλήσεως Ἀβραάμ , ᾧ καὶ τὸ χαίρειν , ἐπιγέννημα σοφίας , ἐκτεμὼν λύπην δεδώρηται . εἴ τις οὖν ἱκανός ἐστιν ἀκοῦσαι τῆς θεοῦ ποιητικῆς , γέγηθε μὲν ἐξ ἀνάγκης αὐτός , συγχαίρει δὲ καὶ τοῖς ἀκροατικῶς πρότερον ἐσχηκόσιν .
Lemmas: δημιουργός γάρ ὁ θεός σπουδαῖος γέλως καί χαρά εἰμί , ὥστε οὐ γένεσις πλάσμα ὁ Ἰσαάκ , ἔργον δέ ὁ ἀγένητος νομίζω · εἰ γάρ γέλως μέν Ἰσαάκ ἑρμηνεύω , γέλως δέ ποιητής ὁ θεός κατά ὁ Σάρρα ἀψευδής μαρτυρία , καί ὁ Ἰσαάκ ὀρθός λέγω ἄν εἰμί πατήρ . μεταδίδωμι δέ καί ὁ σοφός ὁ ἴδιος κλῆσις Ἀβραάμ , ὅς καί ὁ χαίρω , ἐπιγέννημα σοφία , ἐκτέμνω λύπη δωρέω . εἰ τις οὖν ἱκανός εἰμί ἀκούω ὁ θεός ποιητικός , γηθέω μέν ἐκ ἀνάγκη αὐτός , συγχαίρω δέ καί ὁ ἀκροατικός πρότερος ἔχω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 125
ἐν δὲ τῇ τοῦ θεοῦ ποιητικῇ μύθου μὲν πλάσμα οὐδὲν εὑρήσεις , τοὺς δὲ ἀληθείας ἀσινεῖς κανόνας ἅπαντας ἐστηλιτευμένους , οὐδ’ αὖ τὰ φωνῆς μέτρα καὶ ῥυθμοὺς καὶ μέλη ἀκοὰς διὰ μουσικῆς ψυχαγωγοῦντα , τὰ δὲ φύσεως αὐτῆς τελειότατα ἔργα τὴν ἴδιον εὐαρμοστίαν κεκληρωμένα . καθάπερ δὲ ὁ νοῦς ἀκροατικῶς ἔχων τῶν θεοῦ ποιημάτων χαίρει , οὕτως καὶ ὁ λόγος συνῳδὸς ὢν τοῖς διανοίας ἐνθυμήμασι καὶ τρόπον τινὰ προσέχων
Lemmas: ἐν δέ ὁ ὁ θεός ποιητικός μῦθος μέν πλάσμα οὐδείς εὑρίσκω , ὁ δέ ἀλήθεια ἀσινής κανών ἅπας στηλιτεύω , οὐδέ αὖ ὁ φωνή μέτρον καί ῥυθμός καί μέλος ἀκοή διά μουσική ψυχαγωγέω , ὁ δέ φύσις αὐτός τέλειος ἔργον ὁ ἴδιος εὐαρμοστία κληρόω . καθά δέ ὁ νόος ἀκροατικός ἔχω ὁ θεός ποίημα χαίρω , οὕτως καί ὁ λόγος συνῳδός εἰμί ὁ διάνοια ἐνθύμημα καί τρόπος τις προσέχω
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 126
αὐτοῖς ἐξ ἀνάγκης γέγηθε . δηλώσει δ’ ὁ τῷ πανσόφῳ Μωυσεῖ δοθεὶς χρησμός , ἐν ᾧ περιέχεται ταῦτα · „ οὐκ ἰδοὺ Ἀαρὼν ὁ ἀδελφός σου , ὁ Λευίτης ; ἐπίσταμαι ὅτι λαλήσει αὐτός σοι · καὶ ἰδοὺ αὐτὸς ἐξελεύσεται εἰς συνάντησίν σοι , καὶ ἰδών σε χαρήσεται ἐν ἑαυτῷ “ ( Exod . 4 , 14 ) . τὸν γὰρ προφορικὸν λόγον διανοίας ἀδελφὸν ὄντα ἐπίστασθαί φησιν ὁ δημιουργὸς ὅτι λαλεῖ · πεποίηκε γὰρ αὐτὸν ὥσπερ ὄργανον τοῦ συγκρίματος ἡμῶν παντὸς ἔναρθρον ἠχήν .
Lemmas: αὐτός ἐκ ἀνάγκη γηθέω . δηλόω δέ ὁ ὁ πάνσοφος Μωϋσῆς δίδωμι χρησμός , ἐν ὅς περιέχω οὗτος · „ οὐ ἰδού Ἀαρών ὁ ἀδελφός σύ , ὁ Λευίτης ; ἐπίσταμαι ὅτι λαλέω αὐτός σύ · καί ἰδού αὐτός ἐξέρχομαι εἰς συνάντησις σύ , καί ὁράω σύ χαίρω ἐν ἑαυτοῦ “ ( Exod . 4 , 14 ) . ὁ γάρ προφορικός λόγος διάνοια ἀδελφός εἰμί ἐπίσταμαι φημί ὁ δημιουργός ὅτι λαλέω · ποιέω γάρ αὐτός ὥσπερ ὄργανον ὁ σύγκριμα ἐγώ πᾶς ἔναρθρος ἠχή .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 127
οὗτος ὁ λόγος ἐμοί τε καὶ σοὶ καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις φωνεῖ καὶ λαλεῖ καὶ ἑρμηνεύει τὰ ἐνθυμήματα καὶ προσεξέρχεταί γε ὑπαντησόμενος οἷς ἡ διάνοια λελόγισται . ἐπειδὰν γὰρ ὁ νοῦς ἐξαναστὰς πρός τι τῶν οἰκείων ὁρμὴν λάβῃ ἢ κινηθεὶς ἔνδοθεν ἐξ ἑαυτοῦ ἢ δεξάμενος ἀπὸ τῶν ἐκτὸς τύπους διαφέροντας , κυοφορεῖ τε καὶ ὠδίνει τὰ νοήματα · καὶ βουλόμενος ἀποτεκεῖν ἀδυνατεῖ , μέχρις ἂν ἡ διὰ γλώττης καὶ τῶν ἄλλων φωνητηρίων ὀργάνων ἠχὴ δεξαμένη μαίας τρόπον εἰς φῶς προαγάγῃ τὰ νοήματα .
Lemmas: οὗτος ὁ λόγος ἐγώ τε καί σύ καί πᾶς ἄνθρωπος φωνέω καί λαλέω καί ἑρμηνεύω ὁ ἐνθύμημα καί προσεξέρχομαι γε ὑπαντάω ὅς ὁ διάνοια λογίζομαι . ἐπειδάν γάρ ὁ νόος ἐξανίστημι πρός τις ὁ οἰκεῖος ὁρμή λαμβάνω ἤ κινέω ἔνδοθεν ἐκ ἑαυτοῦ ἤ δέχομαι ἀπό ὁ ἐκτός τύπος διαφέρω , κυοφορέω τε καί ὠδίνω ὁ νόημα · καί βούλομαι ἀποτίκτω ἀδυνατέω , μέχρι ἄν ὁ διά γλῶσσα καί ὁ ἄλλος φωνητήριος ὄργανον ἠχή δέχομαι μαῖα τρόπος εἰς φάος προάγω ὁ νόημα .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 128
φωνὴ δὲ τηλαυγεστάτη νοημάτων ἐστὶν αὕτη · καθάπερ γὰρ τὰ ἀποκείμενα ἐν σκότῳ κέκρυπται , ἕως ἂν ἐπιλάμψαν φῶς αὐτὰ δείξῃ , τὸν αὐτὸν τρόπον τὰ ἐνθυμήματα ἐν ἀοράτῳ χωρίῳ , διανοίᾳ , ταμιεύεται , μέχρις ἂν οἷα φῶς ἐναυγάσασα ἡ φωνὴ πάντ’ ἐκκαλύψῃ .
Lemmas: φωνή δέ τηλαυγής νόημα εἰμί οὗτος · καθά γάρ ὁ ἀπόκειμαι ἐν σκότος κρύπτω , ἕως ἄν ἐπιλάμπω φάος αὐτός δείκνυμι , ὁ αὐτός τρόπος ὁ ἐνθύμημα ἐν ἀόρατος χωρίον , διάνοια , ταμιεύω , μέχρι ἄν οἷος φάος ἐναυγάζω ὁ φωνή πᾶς ἐκκαλύπτω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 129
παγκάλως οὖν εἴρηται , ὅτι ἐξέρχεται ὁ λόγος τοῖς νοήμασιν ὑπαντησόμενος , καὶ ἐπιτρέχει γε σπουδάζων καταλαβεῖν αὐτά , διὰ τὸν τοῦ μηνῦσαι πόθον . ἑκάστῳ γὰρ τὸ ἴδιον ἔργον ποθεινότατον · ἴδιον δὲ λόγου τὸ λέγειν , πρὸς ὃ οἰκειώσει φυσικῇ τινι σπεύδει . γέγηθε δὲ καὶ χαίρει , ὅταν ὥσπερ ἐναυγασθεὶς ἴδῃ καὶ καταλάβῃ τὸν νοῦν τοῦ δηλουμένου πράγματος ἄκρως · τότε γὰρ περιδραξάμενος ἄριστος ἑρμηνεὺς γίνεται .
Lemmas: πάγκαλος οὖν λέγω , ὅτι ἐξέρχομαι ὁ λόγος ὁ νόημα ὑπαντάω , καί ἐπιτρέχω γε σπουδάζω καταλαμβάνω αὐτός , διά ὁ ὁ μηνύω πόθος . ἕκαστος γάρ ὁ ἴδιος ἔργον ποθεινός · ἴδιος δέ λόγος ὁ λέγω , πρός ὅς οἰκείωσις φυσικός τις σπεύδω . γηθέω δέ καί χαίρω , ὅταν ὥσπερ ἐναυγάζω ὁράω καί καταλαμβάνω ὁ νόος ὁ δηλόω πρᾶγμα ἄκρος · τότε γάρ περιδράσσομαι ἀγαθός ἑρμηνεύς γίγνομαι .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 130
τοὺς γοῦν μὴ πάνυ τῶν νοημάτων ἐν ταῖς τοῦ λέγειν διεξόδοις περικρατοῦντας ἀδολέσχους καὶ ἀπεραντολόγους ὄντας παραιτούμεθα , κενὰς καὶ μακρὰς ἔτι δὲ ἀψύχους κυρίως εἰπεῖν ῥήσεις συνείροντας . ἀσχημονῶν οὖν ὁ τῶν τοιούτων λόγος δικαίως ἂν στένοι , ὥστε ἔμπαλιν χαίρειν ἀναγκαῖον τὸν ἐκ περισκέψεως τῶν ἐνθυμημάτων ἱκανῶς ἐπὶ τὴν ὧν εἶδε καὶ ὧν δυνατῶς κατέλαβε μήνυσιν ἐλθόντα .
Lemmas: ὁ γοῦν μή πάνυ ὁ νόημα ἐν ὁ ὁ λέγω διέξοδος περικρατέω ἀδόλεσχος καί ἀπεραντολόγος εἰμί παραιτέομαι , κενός καί μακρός ἔτι δέ ἄψυχος κύριος λέγω ῥῆσις συνείρω . ἀσχημονέω οὖν ὁ ὁ τοιοῦτος λόγος δίκαιος ἄν στένω , ὥστε ἔμπαλιν χαίρω ἀναγκαῖος ὁ ἐκ περίσκεψις ὁ ἐνθύμημα ἱκανός ἐπί ὁ ὅς ὁράω καί ὅς δυνατός καταλαμβάνω μήνυσις ἔρχομαι .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 131
γνωρίζεται δὲ τοῦτο σχεδὸν ἅπασιν ἐκ τῆς καθ’ ἑκάστην ἡμέραν πείρας · ὅταν μὲν γὰρ ἄκρως εἰδῶμεν ὃ λέγομεν , χαίρων καὶ γεγηθὼς ὁ λόγος ἐμφαντικωτάτων καὶ κυρίων ὀνομάτων πλουτεῖ , οἷς κατὰ πολλὴν περιουσίαν εὐτρόχως καὶ ἀπταίστως ἔτι δὲ ἐναργῶς καὶ ἀνυσίμως τὸ δηλούμενον παρίστησιν · ὅταν δὲ τοῦ νοήματος ἐπαμφοτερίζῃ κατάληψις , ὑπὸ δεινῆς ἀπορίας προσεχῶν καὶ εὐθυβόλων ὀνομάτων παραπαίων ἀκυρολογεῖ · διόπερ αὐτός τε ἐν ἀηδίᾳ καὶ ἄσῃ περιρρέων καὶ πλανώμενος γίνεται τούς τε ἀκούοντας ἀντὶ τοῦ πείθειν τὰ ὦτα
Lemmas: γνωρίζω δέ οὗτος σχεδόν ἅπας ἐκ ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα πεῖρα · ὅταν μέν γάρ ἄκρος οἶδα ὅς λέγω , χαίρω καί γηθέω ὁ λόγος ἐμφαντικός καί κύριος ὄνομα πλουτέω , ὅς κατά πολύς περιουσία εὔτροχος καί ἄπταιστος ἔτι δέ ἐναργής καί ἀνύσιμος ὁ δηλέομαι παρίστημι · ὅταν δέ ὁ νόημα ἐπαμφοτερίζω κατάληψις , ὑπό δεινός ἀπορία προσεχής καί εὐθύβολος ὄνομα παραπαίω ἀκυρολογέω · διόπερ αὐτός τε ἐν ἀηδία καί ἄση περιρρέω καί πλανάω γίγνομαι ὁ τε ἀκούω ἀντί ὁ πείθω ὁ οὖς
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 132
ἀλγεῖν ἀναγκάζει . μήτε δ’ ὁ πᾶς λόγος ὑπαντάτω μήτε πᾶσι τοῖς ἐνθυμήμασιν , ἀλλ’ ὁ τέλειος Ἀαρὼν τοῖς τοῦ τελειοτάτου Μωυσέως · ἐπεὶ τίνος ἕνεκα τῷ „ ἰδοὺ Ἀαρὼν ὁ ἀδελφός σου “ προσέθηκεν „ ὁ Λευίτης “ , εἰ μὴ τοῦ διδάξαι χάριν , ὅτι μόνῳ τῷ Λευίτῃ καὶ ἱερεῖ καὶ σπουδαίῳ λόγῳ προσήκει μηνύειν τὰ ἐνθυμήματα ψυχῆς τελείας ὄντα βλαστήματα ;
Lemmas: ἀλγέω ἀναγκάζω . μήτε δέ ὁ πᾶς λόγος ὑπαντάω μήτε πᾶς ὁ ἐνθύμημα , ἀλλά ὁ τέλειος Ἀαρών ὁ ὁ τέλειος Μωϋσῆς · ἐπεί τίς ἕνεκα ὁ „ ἰδού Ἀαρών ὁ ἀδελφός σύ “ προστίθημι „ ὁ Λευίτης “ , εἰ μή ὁ διδάσκω χάριν , ὅτι μόνος ὁ Λευίτης καί ἱερεύς καί σπουδαῖος λόγος προσήκω μηνύω ὁ ἐνθύμημα ψυχή τέλειος εἰμί βλάστημα ;
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 133
μὴ γάρ ποτε φαύλου λόγος ἑρμηνεὺς γένοιτο δογμάτων θείων — τὸ γὰρ κάλλος αὐτῶν οἰκείοις μιάσμασιν αἰσχύνει — , μηδ’ ἔμπαλιν σπουδαίου προφορᾷ τὰ ἀκόλαστα καὶ αἰσχρὰ μηνύοιτο , ἀλλ’ ἀεὶ τὴν τῶν ἁγίων διήγησιν ἱεροὶ καὶ ἅγιοι ποιείσθωσαν λόγοι .
Lemmas: μή γάρ ποτέ φαῦλος λόγος ἑρμηνεύς γίγνομαι δόγμα θεῖος — ὁ γάρ κάλλος αὐτός οἰκεῖος μίασμα αἰσχύνω — , μηδέ ἔμπαλιν σπουδαῖος προφορά ὁ ἀκόλαστος καί αἰσχρός μηνύω , ἀλλά ἀεί ὁ ὁ ἅγιος διήγησις ἱερός καί ἅγιος ποιέω λόγος .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 134
ἔν τινι τῶν εὐνομωτάτων πόλεων ἔθος εἶναί φασι τοιοῦτον · ἐπειδάν τις ἢ βουλῇ ἢ δήμῳ τῶν μὴ βεβιωκότων ὀρθῶς ἐπιχειρῇ γνώμην εἰσηγεῖσθαι , κωλύεται μὲν αὐτὸς δι’ ἑαυτοῦ τοῦτο πράττειν , ἀναγκάζεται δὲ πρὸς τῶν ἀρχόντων ἀνενεγκεῖν τὴν γνώμην ἑνὶ τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἀνδρῶν · εἶτ’ ἐκεῖνος ἀναστὰς ἃ ἤκουσε διηγεῖται , ἀπερραμμένου τὸ στόμα τοῦ διδάξαντος ὁ ἐξ ὑπογυίου μαθητὴς ἀναφανείς , καὶ ἀλλοτρίας εὑρέσεις ἐπιδείκνυται , οὐδ’ ἀκροατοῦ τάξιν ἢ θεατοῦ τὸν ἐπινενοηκότα λαχεῖν ἀξιώσας . οὕτως οὐδὲ ὠφεληθῆναί τινες πρὸς ἀδίκων ἀξιοῦσιν , ἀλλὰ τῆς γενησομένης ὠφελείας μεῖζον τὸ ἐκ τῆς παρακολουθούσης βλαβερὸν
Lemmas: ἐν τις ὁ εὔνομος πόλις ἔθος εἰμί φημί τοιοῦτος · ἐπειδάν τις ἤ βουλή ἤ δῆμος ὁ μή βιόω ὀρθός ἐπιχειρέω γνώμη εἰσηγέομαι , κωλύω μέν αὐτός διά ἑαυτοῦ οὗτος πράσσω , ἀναγκάζω δέ πρός ὁ ἄρχων ἀναφέρω ὁ γνώμη εἷς ὁ καλός καί ἀγαθός ἀνήρ · εἶτα ἐκεῖνος ἀνίστημι ὅς ἀκούω διηγέομαι , ἀπορράπτω ὁ στόμα ὁ διδάσκω ὁ ἐκ ὑπόγυιος μαθητής ἀναφαίνω , καί ἀλλότριος εὕρεσις ἐπιδείκνυμι , οὐδέ ἀκροατής τάξις ἤ θεατής ὁ ἐπινοέω λαγχάνω ἀξιόω . οὕτως οὐδέ ὠφελέω τις πρός ἄδικος ἀξιόω , ἀλλά ὁ γίγνομαι ὠφέλεια μέγας ὁ ἐκ ὁ παρακολουθέω βλαβερός
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 135
αἰσχύνης νομίζουσι . τοῦτο τὸ δίδαγμα Μωυσῆς ὁ ἱερώτατός πως ἔοικεν ἀναδιδάξαι · τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ Ἀαρὼν τὸν Λευίτην ὑπαντᾶν τῷ ἀδελφῷ Μωυσεῖ καὶ ἰδόντα χαίρειν ἐν ἑαυτῷ ( Exod . 4 , 14 ) . τὸ δὲ ἐν ἑαυτῷ χαίρειν ἐμφαίνει δίχα τοῦ λεχθέντος ἤδη καὶ πολιτικώτερον δόγμα , δηλοῦντος τοῦ νομοθέτου τὴν γνήσιον καὶ οἰκειοτάτην ἀνθρώπῳ χαράν .
Lemmas: αἰσχύνη νομίζω . οὗτος ὁ δίδαγμα Μωϋσῆς ὁ ἱερός πως ἔοικα ἀναδιδάσκω · τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ Ἀαρών ὁ Λευίτης ὑπαντάω ὁ ἀδελφός Μωϋσῆς καί ὁράω χαίρω ἐν ἑαυτοῦ ( Exod . 4 , 14 ) . ὁ δέ ἐν ἑαυτοῦ χαίρω ἐμφαίνω δίχα ὁ λέγω ἤδη καί πολιτικός δόγμα , δηλόω ὁ νομοθέτης ὁ γνήσιος καί οἰκεῖος ἄνθρωπος χαρά .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 136
κυρίως γὰρ οὔτε ἐπὶ χρημάτων ἢ κτημάτων περιουσίᾳ οὔτε ἐπὶ δόξης λαμπρότητι οὐδὲ συνόλως ἐπί τινι τῶν ἐκτὸς ἀψύχων τε ὄντων καὶ ἀβεβαίων καὶ ἐξ ἑαυτῶν τὰς φθορὰς δεχομένων χαίρειν ἔνεστι , καὶ μὴν οὐδὲ ἐπὶ ῥώμῃ καὶ εὐτονίᾳ καὶ τοῖς ἄλλοις σώματος πλεονεκτήμασιν , ἃ καὶ τῶν φαυλοτάτων ἐστὶ κοινὰ καὶ τοῖς ἔχουσι πολλάκις ὄλεθρον ἀπαραίτητον ἤνεγκεν .
Lemmas: κύριος γάρ οὔτε ἐπί χρῆμα ἤ κτῆμα περιουσία οὔτε ἐπί δόξα λαμπρότης οὐδέ σύνολος ἐπί τις ὁ ἐκτός ἄψυχος τε εἰμί καί ἀβέβαιος καί ἐκ ἑαυτοῦ ὁ φθορά δέχομαι χαίρω ἔνειμι , καί μήν οὐδέ ἐπί ῥώμη καί εὐτονία καί ὁ ἄλλος σῶμα πλεονέκτημα , ὅς καί ὁ φαῦλος εἰμί κοινός καί ὁ ἔχω πολλάκις ὄλεθρος ἀπαραίτητος φέρω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 137
ἐπεὶ οὖν ἐν τοῖς τῆς ψυχῆς μόνοις ἀγαθοῖς ἡ ἀνόθευτος χαρὰ καὶ ἀκιβδήλευτος εὑρίσκεται , ἐν ἑαυτῷ δὴ πᾶς σοφὸς χαίρει , οὐκ ἐν τοῖς περὶ αὐτόν · τὰ μὲν γὰρ ἐν ἑαυτῷ διανοίας εἰσὶν ἀρεταί , ἐφ’ αἷς ἄξιον σεμνύνεσθαι , τὰ δὲ περὶ αὐτὸν ἢ ἡ εὐπάθεια σώματος ἢ ἡ τῶν ἐκτὸς ἀφθονία , ἐφ’ οἷς οὐ μεγαλαυχητέον .
Lemmas: ἐπεί οὖν ἐν ὁ ὁ ψυχή μόνος ἀγαθός ὁ ἀνόθευτος χαρά καί ἀκιβδήλευτος εὑρίσκω , ἐν ἑαυτοῦ δή πᾶς σοφός χαίρω , οὐ ἐν ὁ περί αὐτός · ὁ μέν γάρ ἐν ἑαυτοῦ διάνοια εἰμί ἀρετή , ἐπί ὅς ἄξιος σεμνύνω , ὁ δέ περί αὐτός ἤ ὁ εὐπάθεια σῶμα ἤ ὁ ὁ ἐκτός ἀφθονία , ἐπί ὅς οὐ μεγαλαυχητέον .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 138
Ἐπιδεδειχότες οὖν , ὡς ἐνῆν , διὰ μάρτυρος ἀψευδεστάτου Μωυσέως ὅτι σοφοῦ τὸ χαίρειν ἴδιον , αὖθις ἐπιδείξωμεν ὅτι καὶ τὸ ἐλπίζειν , οὐχ ἑτέρῳ χρώμενοι μάρτυρι . τὸν γὰρ τοῦ Σὴθ υἱὸν ὄνομα Ἐνὼς — ἑρμηνεύεται δὲ ἄνθρωπος — * * * ἐλπίς · „ οὗτος ἤλπισε πρῶτον “ φησίν „ ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ θεοῦ “ ( Gen . 4 , 26 ) , λέγων ὑγιῶς · ἀνθρώπῳ γὰρ τῷ γε πρὸς ἀλήθειαν τί ἂν γένοιτο οἰκειότερον ἐλπίδος καὶ προσδοκίας κτήσεως ἀγαθῶν παρὰ τοῦ μόνου φιλοδώρου θεοῦ ; τοῦτ’ ἐστίν , εἰ δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν , ἡ μόνη κυρίως γένεσις ἀνθρώπων , ὡς τῶν μὴ ἐλπιζόντων ἐπὶ θεὸν λογικῆς φύσεως οὐ μεμοιραμένων .
Lemmas: ἐπιδείκνυμι οὖν , ὡς ἔνειμι , διά μάρτυς ἀψευδής Μωϋσῆς ὅτι σοφός ὁ χαίρω ἴδιος , αὖθις ἐπιδείκνυμι ὅτι καί ὁ ἐλπίζω , οὐ ἕτερος χράω μάρτυς . ὁ γάρ ὁ Σήθ υἱός ὄνομα Ἐνώς — ἑρμηνεύω δέ ἄνθρωπος — * * * ἐλπίς · „ οὗτος ἐλπίζω πρῶτος “ φημί „ ἐπικαλέω ὁ ὄνομα κύριος ὁ θεός “ ( Gen . 4 , 26 ) , λέγω ὑγιής · ἄνθρωπος γάρ ὁ γε πρός ἀλήθεια τίς ἄν γίγνομαι οἰκεῖος ἐλπίς καί προσδοκία κτῆσις ἀγαθός παρά ὁ μόνος φιλόδωρος θεός ; οὗτος εἰμί , εἰ δέω ἀληθής λέγω , ὁ μόνος κύριος γένεσις ἄνθρωπος , ὡς ὁ μή ἐλπίζω ἐπί θεός λογικός φύσις οὐ μοιράω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 139
διὸ καὶ προειπὼν ἐπὶ τοῦ Ἐνὼς ὅτι „ οὗτος ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ θεοῦ “ , ῥητῶς ἐπιφέρει · „ αὕτη ἡ βίβλος γενέσεως ἀνθρώπων “ ( Gen . 5 , 1 ) , σπουδαιολογῶν · ἐγγράφεται γὰρ τῇ θεοῦ βίβλῳ , ὅτι μόνος εὔελπις ἄνθρωπος , ὥστε κατὰ τὰ ἐναντία ὁ δύσελπις οὐκ ἄνθρωπος . ὅρος οὖν τοῦ μὲν συγκρίματος ἡμῶν ζῷον λογικὸν θνητόν ἐστι , τοῦ δὲ κατὰ Μωυσῆν ἀνθρώπου διάθεσις ψυχῆς ἐπὶ τὸν ὄντως ὄντα θεὸν ἐλπιζούσης .
Lemmas: διό καί προλέγω ἐπί ὁ Ἐνώς ὅτι „ οὗτος ἐλπίζω ἐπικαλέω ὁ ὄνομα κύριος ὁ θεός “ , ῥητός ἐπιφέρω · „ οὗτος ὁ βίβλος γένεσις ἄνθρωπος “ ( Gen . 5 , 1 ) , σπουδαιολογέω · ἐγγράφω γάρ ὁ θεός βίβλος , ὅτι μόνος εὔελπις ἄνθρωπος , ὥστε κατά ὁ ἐναντίος ὁ δύσελπις οὐ ἄνθρωπος . ὅρος οὖν ὁ μέν σύγκριμα ἐγώ ζῷον λογικός θνητός εἰμί , ὁ δέ κατά Μωϋσῆς ἄνθρωπος διάθεσις ψυχή ἐπί ὁ ὄντως εἰμί θεός ἐλπίζω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 140
ἀστεῖοι μὲν οὖν χαρὰν καὶ ἐλπίδα κλῆρον λαχόντες εὐδαίμονα ἢ ἐχέτωσαν ἢ προσδοκάτωσαν πάντως ἀγαθά · φαῦλοι δ’ , ὧν Κάιν ἐστὶ θιασώτης , ἐν λύπαις καὶ φόβοις ὄντες ἢ μετουσίαν ἢ προσδοκίαν κακῶν ἀργαλεωτάτην μερίδα καρπούσθωσαν , ἐπὶ μὲν τοῖς ἐν χερσὶν ὀδυνηροῖς στένοντες , ἐπὶ δὲ τοῖς προσδοκωμένοις φοβεροῖς τρέμοντές τε καὶ φρίττοντες ( cf . Gen . 4 , 12 ) .
Lemmas: ἀστεῖος μέν οὖν χαρά καί ἐλπίς κλῆρος λαγχάνω εὐδαίμων ἤ ἔχω ἤ προσδοκάω πάντως ἀγαθός · φαῦλος δέ , ὅς Κάϊς εἰμί θιασώτης , ἐν λύπη καί φόβος εἰμί ἤ μετουσία ἤ προσδοκία κακός ἀργαλέος μερίς καρπόω , ἐπί μέν ὁ ἐν χείρ ὀδυνηρός στένω , ἐπί δέ ὁ προσδοκάω φοβερός τρέμω τε καί φρίσσω ( cf . Gen . 4 , 12 ) .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 141
Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀρκούντως λελέχθω · τὰ δ’ ἑξῆς ἐρευνήσωμεν . „ καὶ εἶπε “ φησί „ Κάιν πρὸς κύριον Μείζων ἡ αἰτία μου τοῦ ἀφεθῆναι “ ( Gen . 4 , 13 ) . τοῦθ’ οἷόν ἐστιν , ἀπὸ τῶν ὁμοίων φανεῖται . εἰ θαλαττεύουσαν ναῦν ἀπολείποι κυβερνήτης , ἆρ’ οὐκ ἀνάγκη τὰ περὶ πλοῦν τῇ νηὶ διαμαρτάνεσθαι ; τί δ’ , εἰ τέθριππον ἡνίοχος ἐν ἱπποδρομίας ἀγῶνι , οὐκ ἀναγκαῖον ἄτακτον καὶ πλημμελῆ τὸν δρόμον γίνεσθαι τῷ τεθρίππῳ ; τί δ’ , ὅταν ἀπολειφθῇ πόλις πρὸς ἀρχόντων ἢ νόμων — ἐν ἄρχουσι δὲ γράφονται δήπου καὶ νόμοι — , οὐκ ἀναρχίᾳ καὶ ἀνομίᾳ , κακοῖς μεγίστοις , ἡ πόλις ἐκείνη διαφθείρεται ; καὶ μὴν σῶμα μὲν ἀπουσίᾳ ψυχῆς , ψυχὴ δὲ ἀπουσίᾳ λογισμοῦ , λογισμὸς δὲ ἐνδείᾳ ἀρετῆς πέφυκε παραπόλλυσθαι .
Lemmas: ἀλλά οὗτος μέν ἀρκεόντως λέγω · ὁ δέ ἑξῆς ἐρευνάω . „ καί λέγω “ φημί „ Κάϊς πρός κύριος μέγας ὁ αἰτία ἐγώ ὁ ἀφίημι “ ( Gen . 4 , 13 ) . οὗτος οἷος εἰμί , ἀπό ὁ ὅμοιος φαίνω . εἰ θαλασσεύω ναῦς ἀπολείπω κυβερνήτης , ἆρα οὐ ἀνάγκη ὁ περί πλόος ὁ ναῦς διαμαρτάνω ; τίς δέ , εἰ τέθριππος ἡνίοχος ἐν ἱπποδρομία ἀγών , οὐ ἀναγκαῖος ἄτακτος καί πλημμελής ὁ δρόμος γίγνομαι ὁ τέθριππος ; τίς δέ , ὅταν ἀπολείπω πόλις πρός ἄρχων ἤ νόμος — ἐν ἄρχων δέ γράφω δήπου καί νόμος — , οὐ ἀναρχία καί ἀνομία , κακός μέγας , ὁ πόλις ἐκεῖνος διαφθείρω ; καί μήν σῶμα μέν ἀπουσία ψυχή , ψυχή δέ ἀπουσία λογισμός , λογισμός δέ ἔνδεια ἀρετή φύω παραπόλλυμι .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 142
εἰ δ’ ἕκαστον ὧν εἶπον ζημία τοῖς ἀπολειφθεῖσι γίνεται πρὸς αὐτῶν , πόσῃ τινὶ χρήσεσθαι κακοπραγίᾳ τοὺς ὑπὸ θεοῦ καταλειφθέντας γνωρίζομεν , οὓς ἀποστραφεὶς καθάπερ λιποτάκτας ἱερωτάτων θεσμῶν ἐξώρισεν ἀναξίους ἐπιστασίας καὶ ἀρχῆς τῆς ἑαυτοῦ δοκιμάσας ; συνόλως γὰρ εἰδέναι χρή , ὅτι ὁ πρὸς τοῦ κρείττονος καὶ ὠφελοῦντος ἀφεθεὶς ἐν αἰτίαις καὶ ἐγκλήμασι μεγίστοις γίνεται .
Lemmas: εἰ δέ ἕκαστος ὅς λέγω ζημία ὁ ἀπολείπω γίγνομαι πρός αὐτός , πόσος τις χράω κακοπραγία ὁ ὑπό θεός καταλείπω γνωρίζω , ὅς ἀποστρέφω καθά λιποτάκτης ἱερός θεσμός ἐξορίζω ἀνάξιος ἐπιστασία καί ἀρχή ὁ ἑαυτοῦ δοκιμάζω ; σύνολος γάρ οἶδα χρή , ὅτι ὁ πρός ὁ κρατύς καί ὠφελέω ἀφίημι ἐν αἰτία καί ἔγκλημα μέγας γίγνομαι .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 143
πότε γὰρ εἴποις ἂν τὸν ἄτεχνον μάλιστα βλάπτεσθαι ; ἆρ’ οὐχ ὅταν πρὸς ἐπιστήμης κατὰ τὸ παντελὲς ἐαθῇ ; πότε δὲ τὸν ἀμαθῆ καὶ λίαν ἀπαίδευτον ; οὐχ ὅταν ἀπόλειψιν τὴν ἐπ’ αὐτῷ χρηματίσῃ διδασκαλία καὶ μάθησις ; πότε δὲ τοὺς ἄφρονας κακοδαιμονίζομεν μᾶλλον ; οὐχ ὅταν φρόνησις αὐτοὺς εἰσάπαν ἀπώσηται ; πότε δὲ τοὺς ἀκολάστους ἢ ἀδίκους ; οὐκ ἐπειδὰν σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη φυγὴν ἀίδιον κατ’ αὐτῶν ψηφίσωνται ; πότε δὲ τοὺς ἀσεβεῖς ; οὐχ ὅταν εὐσέβεια τῶν ἰδίων ὀργίων ἀποσχοινίσῃ ;
Lemmas: πότε γάρ λέγω ἄν ὁ ἄτεχνος μάλιστα βλάπτω ; ἆρα οὐ ὅταν πρός ἐπιστήμη κατά ὁ παντελής ἐάω ; πότε δέ ὁ ἀμαθής καί λίαν ἀπαίδευτος ; οὐ ὅταν ἀπόλειψις ὁ ἐπί αὐτός χρηματίζω διδασκαλία καί μάθησις ; πότε δέ ὁ ἄφρων κακοδαιμονίζω μάλα ; οὐ ὅταν φρόνησις αὐτός εἰσάπαν ἀπωθέω ; πότε δέ ὁ ἀκόλαστος ἤ ἄδικος ; οὐ ἐπειδάν σωφροσύνη καί δικαιοσύνη φυγή ἀίδιος κατά αὐτός ψηφίζω ; πότε δέ ὁ ἀσεβής ; οὐ ὅταν εὐσέβεια ὁ ἴδιος ὄργια ἀποσχοινίζω ;
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 144
διό μοι δοκοῦσιν οἱ μὴ τελείως δυσκάθαρτοι εὔξασθαι ἂν κολασθῆναι μᾶλλον ἢ ἀφεθῆναι · ἡ μὲν γὰρ ἄφεσις αὐτοὺς ὥσπερ ἀνερμάτιστα καὶ ἀκυβέρνητα πλοῖα ῥᾷστα ἀνατρέψει , ἡ δὲ κόλασις ἐπανορθώσεται .
Lemmas: διό ἐγώ δοκέω ὁ μή τέλειος δυσκάθαρτος εὔχομαι ἄν κολάζω μάλα ἤ ἀφίημι · ὁ μέν γάρ ἄφεσις αὐτός ὥσπερ ἀνερμάτιστος καί ἀκυβέρνητος πλοῖον ῥᾴδιος ἀνατρέπω , ὁ δέ κόλασις ἐπανορθόω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 145
ἢ οὐκ ἀμείνους μὲν τῶν ἀπαιδαγωγήτων οἱ ὑπὸ παιδαγωγῶν ἐν οἷς ἁμαρτάνουσιν ἐπιπληττόμενοι , ἀμείνους δὲ τῶν ἀνεπιτιμήτων οἱ ὑπὸ διδασκάλων ἐν οἷς περὶ τὰς τέχνας οὐ κατορθοῦσιν ὀνειδιζόμενοι , εὐτυχέστεροι δὲ καὶ κρείττους τῶν ἀνεπιτροπεύτων νέων οἱ μάλιστα μὲν ἐπιστασίας καὶ ἀρχῆς ἀξιωθέντες φυσικῆς , ἣν οἱ γεννήσαντες ἐπὶ τέκνοις κεκλήρωνται , εἰ δὲ μή , δευτέρων γοῦν ἡγεμόνων ἐπιλαχόντες , οὓς ὀρφανίας ἔλεος ἐπιτρόπους εἴωθε χειροτονεῖν τὴν γονέων ἐν ἅπασι τοῖς συμφέρουσι τάξιν ἐκπλήσοντας ;
Lemmas: ἤ οὐ ἀγαθός μέν ὁ ἀπαιδαγώγητος ὁ ὑπό παιδαγωγός ἐν ὅς ἁμαρτάνω ἐπιπλήσσω , ἀγαθός δέ ὁ ἀνεπιτίμητος ὁ ὑπό διδάσκαλος ἐν ὅς περί ὁ τέχνη οὐ κατορθόω ὀνειδίζω , εὐτυχής δέ καί κρατύς ὁ ἀνεπιτρόπευτος νέος ὁ μάλα μέν ἐπιστασία καί ἀρχή ἀξιόω φυσικός , ὅς ὁ γεννάω ἐπί τέκνον κληρόω , εἰ δέ μή , δεύτερος γοῦν ἡγεμών ἐπιλαγχάνω , ὅς ὀρφανία ἔλεος ἐπίτροπος εἴωθα χειροτονέω ὁ γονεύς ἐν ἅπας ὁ συμφέρω τάξις ἐκπίμπλημι ;
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 146
ἱκετεύωμεν οὖν τὸν θεὸν οἱ συνειδήσει τῶν οἰκείων ἀδικημάτων ἐλεγχόμενοι , κολάσαι μᾶλλον ἡμᾶς ἢ παρεῖναι · παρεὶς μὲν γὰρ οὐκέτι τοῦ ἵλεω δούλους ἑαυτοῦ , γενέσεως δὲ τῆς ἀνηλεοῦς ἀπεργάσεται , κολάζων δὲ ἐπιεικῶς τε καὶ πρᾴως ἅτε χρηστὸς ὢν ἐπανορθώσεται τὰ ἁμαρτήματα , τὸν σωφρονιστὴν ἔλεγχον , τὸν ἑαυτοῦ λόγον , εἰς τὴν διάνοιαν ἐκπέμψας , δι’ οὗ δυσωπήσας καὶ ὀνειδίσας περὶ ὧν ἐπλημμέλησεν αὐτὴν ἰάσεται .
Lemmas: ἱκετεύω οὖν ὁ θεός ὁ συνείδησις ὁ οἰκεῖος ἀδίκημα ἐλέγχω , κολάζω μάλα ἐγώ ἤ πάρειμι · παρίημι μέν γάρ οὐκέτι ὁ ἵλαος δοῦλος ἑαυτοῦ , γένεσις δέ ὁ ἀνηλεής ἀπεργάζομαι , κολάζω δέ ἐπιεικής τε καί πρᾶος ἅτε χρηστός εἰμί ἐπανορθόω ὁ ἁμάρτημα , ὁ σωφρονιστής ἔλεγχος , ὁ ἑαυτοῦ λόγος , εἰς ὁ διάνοια ἐκπέμπω , διά ὅς δυσωπέω καί ὀνειδίζω περί ὅς πλημμελέω αὐτός ἰάζω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 147
διὰ τοῦτο „ πάνθ’ ὅσα ἂν εὔξηται χήρα καὶ ἐκβεβλημένη κατὰ τῆς ψυχῆς αὐτῆς “ φησὶν ὁ νομοθέτης μενεῖν αὐτῇ ( Num . 30 , 10 ) · τὸν μὲν γὰρ θεὸν ἄνδρα καὶ πατέρα τῶν ὅλων σπορὰν καὶ γένεσιν ἁπάντων παρεχόμενον ἐνδίκως φήσομεν , διάνοιαν δὲ ἐκβεβλῆσθαι καὶ χήραν θεοῦ , ἥτις ἢ γονὰς θείας οὐ παρεδέξατο ἢ παραδεξαμένη ἑκουσίως αὖθις ἐξήμβλωσε .
Lemmas: διά οὗτος „ πᾶς ὅσος ἄν εὔχομαι χήρα καί ἐκβάλλω κατά ὁ ψυχή αὐτός “ φημί ὁ νομοθέτης μένω αὐτός ( Num . 30 , 10 ) · ὁ μέν γάρ θεός ἀνήρ καί πατήρ ὁ ὅλος σπορά καί γένεσις ἅπας παρέχω ἔνδικος φημί , διάνοια δέ ἐκβάλλω καί χήρα θεός , ὅστις ἤ γονή θεῖος οὐ παραδέχομαι ἤ παραδέχομαι ἑκούσιος αὖθις ἐξαμβλόω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 148
τοιγαροῦν ὅσα ἂν ὁρίσηται , καθ’ ἑαυτῆς ὁριεῖται , καὶ ταῦτα μενεῖ πάντως ἀνίατα · πῶς γὰρ οὐ κακὸν ἀπευκτόν , ὁρίζεσθαί τι καὶ παγίως ἀποφαίνεσθαι περὶ αὑτῆς γένεσιν τὴν ἄστατον πάντῃ καὶ φορητήν , ἐπιγράφουσαν αὑτῇ τὰς τοῦ ποιοῦντος ἀρετάς , ὧν μία ἐστί , καθ’ ἣν ἀνενδοιάστως καὶ ἀκλινῶς ἕκαστα ὁρίζεται .
Lemmas: τοιγαροῦν ὅσος ἄν ὁρίζω , κατά ἑαυτοῦ ὁρίζω , καί οὗτος μένω πάντως ἀνίατος · πῶς γάρ οὐ κακός ἀπευκτός , ὁρίζω τις καί πάγιος ἀποφαίνω περί ἑαυτοῦ γένεσις ὁ ἄστατος πάντῃ καί φορητός , ἐπιγράφω ἑαυτοῦ ὁ ὁ ποιέω ἀρετή , ὅς εἷς εἰμί , κατά ὅς ἀνενδοίαστος καί ἀκλινής ἕκαστος ὁρίζω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 149
τοιγαροῦν οὐ χηρεύσει μόνον ἐπιστήμης , ἀλλὰ καὶ ἐκβεβλήσεται · τοῦτο δ’ ἐστὶ τοιοῦτον · ἡ χηρεύουσα μὲν μήπω δὲ ἐκβεβλημένη τοῦ καλοῦ ψυχὴ δύναταί πως ἐγκαρτερήσασα τὰς πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον τὸν νόμιμον ἄνδρα συμβάσεις καὶ καταλλαγὰς εὑρεῖν · ἡ δ’ ἅπαξ διαζευχθεῖσα καὶ διοικισθεῖσα ὡς ἄσπονδος μέχρι τοῦ παντὸς αἰῶνος ἐκτετόξευται , εἰς τὸν ἀρχαῖον οἶκον ἐπανελθεῖν ἀδυνατοῦσα .
Lemmas: τοιγαροῦν οὐ χηρεύω μόνος ἐπιστήμη , ἀλλά καί ἐκβάλλω · οὗτος δέ εἰμί τοιοῦτος · ὁ χηρεύω μέν μήπω δέ ἐκβάλλω ὁ καλός ψυχή δύναμαι πως ἐγκαρτερέω ὁ πρός ὁ ὀρθός λόγος ὁ νόμιμος ἀνήρ σύμβασις καί καταλλαγή εὑρίσκω · ὁ δέ ἅπαξ διαζεύγνυμαι καί διοικίζω ὡς ἄσπονδος μέχρι ὁ πᾶς αἰών ἐκτοξεύω , εἰς ὁ ἀρχαῖος οἶκος ἐπανέρχομαι ἀδυνατέω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 150
Περὶ μὲν οὖν τοῦ „ μείζων ἡ αἰτία μου τοῦ ἀφεθῆναι “ τοσαῦτα εἰρήσθω · τὰ δ’ ἀκόλουθα σκεψώμεθα . „ εἰ ἐκβάλλεις με “ φησί „ σήμερον ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς , καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου κρυβήσομαι “ ( Gen . 4 , 14 ) . τί λέγεις , ὦ γενναῖε ; ἐὰν ἐκβληθῇς ἐξ ἁπάσης τῆς γῆς , ἔτι κρυβήσῃ ; τίνα τρόπον ; ζῆν γὰρ δύναιο ἄν ;
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ „ μέγας ὁ αἰτία ἐγώ ὁ ἀφίημι “ τοσοῦτος λέγω · ὁ δέ ἀκόλουθος σκοπέω . „ εἰ ἐκβάλλω ἐγώ “ φημί „ σήμερον ἀπό πρόσωπον ὁ γῆ , καί ἀπό ὁ πρόσωπον σύ κρύπτω “ ( Gen . 4 , 14 ) . τίς λέγω , ὦ γενναῖος ; ἐάν ἐκβάλλω ἐκ ἅπας ὁ γῆ , ἔτι κρύπτω ; τίς τρόπος ; ζάω γάρ δύναμαι ἄν ;
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 151
ἢ τοῦτ’ ἠγνόησας , ὅτι τοῖς ζῴοις ἡ φύσις διαφέροντας καὶ οὐχὶ τοὺς αὐτοὺς τόπους πρὸς διαμονὴν ἐδωρήσατο , θάλατταν μὲν ἰχθύσι καὶ παντὶ τῷ ἐνύδρῳ γένει , γῆν δὲ ἅπασι τοῖς χερσαίοις ; χερσαῖον δὲ κατὰ γοῦν τὰς σώματος συγκρίσεις ζῷον καὶ ἄνθρωπός ἐστι · διὰ τοῦτο ἀμείψαντα τὰς οἰκείους χώρας ἕκαστα καὶ ὥσπερ εἰς ἀλλοδαπὴν ἐλθόντα ῥᾳδίως τελευτᾷ , τὰ μὲν χερσαῖα καθ’ ὕδατος δύντα , τὰ δ’ ἔνυδρα ἐπὶ χέρσον ἀναπλεύσαντα .
Lemmas: ἤ οὗτος ἀγνοέω , ὅτι ὁ ζῷον ὁ φύσις διαφέρω καί οὐ ὁ αὐτός τόπος πρός διαμονή δωρέω , θάλασσα μέν ἰχθῦς καί πᾶς ὁ ἔνυδρος γένος , γῆ δέ ἅπας ὁ χερσαῖος ; χερσαῖος δέ κατά γοῦν ὁ σῶμα σύγκρισις ζῷον καί ἄνθρωπος εἰμί · διά οὗτος ἀμείβω ὁ οἰκεῖος χώρα ἕκαστος καί ὥσπερ εἰς ἀλλοδαπός ἔρχομαι ῥᾴδιος τελευτάω , ὁ μέν χερσαῖος κατά ὕδωρ δύω , ὁ δέ ἔνυδρος ἐπί χέρσος ἀναπλέω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 152
εἴπερ οὖν ἐκβληθείης ἀπὸ γῆς ἄνθρωπος ὤν , ποῖ τετράψῃ ; νήξῃ καθ’ ὕδατος τὴν τῶν ἐνύδρων ἀπομιμούμενος φύσιν ; ἀλλ’ ὑποβρύχιος αὐτίκα τεθνήξῃ . ἀλλὰ πτερώσας καὶ μετεωρίσας σαυτὸν ἀεροβατεῖν ἐθελήσεις τὸ χερσαῖον εἰς πτηνοῦ γένος μεταβαλών ; ἀλλ’ εἰ δύνασαι , μετάπλαττε καὶ μεταχάραττε τὸ θεῖον νόμισμα · ἀλλ’ οὐ δυνήσῃ · ὅσῳ γὰρ ἂν μετεωρότερον σεαυτὸν ἐξάρῃς , τοσούτῳ θᾶττον ἀφ’ ὑψηλοτέρου μετὰ πλείονος φορᾶς ἐπὶ γῆν τὸ οἰκεῖον χωρίον ἐνεχθήσῃ .
Lemmas: εἴπερ οὖν ἐκβάλλω ἀπό γῆ ἄνθρωπος εἰμί , ποῖ τετράσσω ; νήχω κατά ὕδωρ ὁ ὁ ἔνυδρος ἀπομιμέομαι φύσις ; ἀλλά ὑποβρύχιος αὐτίκα θνῄσκω . ἀλλά πτερόω καί μετεωρίζω σεαυτοῦ ἀεροβατέω ἐθέλω ὁ χερσαῖος εἰς πτηνός γένος μεταβάλλω ; ἀλλά εἰ δύναμαι , μεταπλάσσω καί μεταχαράσσω ὁ θεῖος νόμισμα · ἀλλά οὐ δύναμαι · ὅσος γάρ ἄν μετέωρος σεαυτοῦ ἐξαίρω , τοσοῦτος ταχύς ἀπό ὑψηλός μετά πολύς φορά ἐπί γῆ ὁ οἰκεῖος χωρίον ἔνειμι .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 153
ἄνθρωπος δ’ ἂν ἤ τι τῶν γενομένων κρύπτεσθαι δυνηθείη θεόν ; ποῦ ; τὸν ἐφθακότα πάντῃ , τὸν ἄχρι περάτων ἀποβλέποντα , τὸν πεπληρωκότα τὸ πᾶν , οὗ τῶν ὄντων οὐδὲ τὸ βραχύτατον ἔρημον ; καὶ τί παράδοξον , εἰ μηδενὶ τῶν γενομένων ἐφικτὸν κρύπτεσθαι τὸ ὄν , ὁπότε οὐδὲ τὰς ὑλικὰς ἀρχὰς ἔνεστι διεκδῦναι , ἀλλ’ ἀνάγκη τῷ μίαν διαφυγόντι εἰς ἑτέραν μεταβῆναι ;
Lemmas: ἄνθρωπος δέ ἄν ἤ τις ὁ γίγνομαι κρύπτω δύναμαι θεός ; ποῦ ; ὁ φθάνω πάντῃ , ὁ ἄχρι πέρας ἀποβλέπω , ὁ πληρόω ὁ πᾶς , ὅς ὁ εἰμί οὐδέ ὁ βραχύς ἐρῆμος ; καί τίς παράδοξος , εἰ μηδείς ὁ γίγνομαι ἐφικτός κρύπτω ὁ εἰμί , ὁπότε οὐδέ ὁ ὑλικός ἀρχή ἔνειμι διεκδύομαι , ἀλλά ἀνάγκη ὁ εἷς διαφεύγω εἰς ἕτερος μεταβαίνω ;
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 154
εἰ τὸ ὄν , καθ’ ἣν τέχνην ἐποίει τὰ ἀμφίβια , κατὰ ταύτην καὶ ζῷον πανταχοῦ βιωσόμενον ἐβουλήθη καινουργῆσαι , τοῦτο τὸ ζῷον , εἰ μὲν τὰ βάρος ἔχοντα ἀπεδίδρασκε γῆν καὶ ὕδωρ , πρὸς τὰ τῇ φύσει κοῦφα ἀέρα καὶ πῦρ ἧκεν ἄν , ἔμπαλιν δ’ ἐνομιλῆσαν τοῖς μεταρσίοις , εἰ μετανάστασιν ἐζήτει τὴν ἀπ’ αὐτῶν , τὸν ἐναντίον ἤμειψεν ἂν χῶρον · ἔδει γὰρ αὐτὸ πάντως καθ’ ἓν τοῦ κόσμου μέρος προφαίνεσθαι , ἐπειδὴ τοῦ παντὸς ἔξω δραμεῖν ἦν ἀδύνατον , πρὸς τῷ μηδὲ ἐκτὸς ὑπολελεῖφθαί τι τὸν δημιουργὸν ὅλας δι’ ὅλων τὰς τέτταρας ἀρχὰς εἰς τὴν τοῦ κόσμου σύστασιν ἀναλώσαντα , ἵνα ἐκ μερῶν τελείων τελειότατον ἀπεργάσηται τὸ πᾶν .
Lemmas: εἰ ὁ εἰμί , κατά ὅς τέχνη ποιέω ὁ ἀμφίβιος , κατά οὗτος καί ζῷον πανταχοῦ βιόω βούλομαι καινουργέω , οὗτος ὁ ζῷον , εἰ μέν ὁ βάρος ἔχω ἀποδιδράσκω γῆ καί ὕδωρ , πρός ὁ ὁ φύσις κοῦφος ἀήρ καί πῦρ ἥκω ἄν , ἔμπαλιν δέ ἐνομιλέω ὁ μετάρσιος , εἰ μετανάστασις ζητέω ὁ ἀπό αὐτός , ὁ ἐναντίος ἀμείβω ἄν χῶρος · δέω γάρ αὐτός πάντως κατά εἷς ὁ κόσμος μέρος προφαίνω , ἐπειδή ὁ πᾶς ἔξω τρέχω εἰμί ἀδύνατος , πρός ὁ μηδέ ἐκτός ὑπολείπω τις ὁ δημιουργός ὅλος διά ὅλος ὁ τέσσαρες ἀρχή εἰς ὁ ὁ κόσμος σύστασις ἀναλίσκω , ἵνα ἐκ μέρος τέλειος τέλειος ἀπεργάζομαι ὁ πᾶς .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 155
ὁπότ’ οὖν ὅλον ἐκφυγεῖν τὸ τοῦ θεοῦ ἔργον ἀμήχανον , πῶς οὐκ ἀδύνατον μᾶλλον ἀποδρᾶναι τὸν ποιητὴν καὶ ἡγεμόνα τούτου ; μηδεὶς οὖν τὴν πρόχειρον ἐκδοχὴν τοῦ λόγου παραδεχόμενος ἀνεξετάστως τῷ νόμῳ τὴν ἰδίαν εὐήθειαν προσαρτάτω , περισκεψάμενος δ’ ὅπερ αἰνίττεται δι’ ὑπονοιῶν τὸ σαφὲς διαγνώτω .
Lemmas: ὁπότε οὖν ὅλος ἐκφεύγω ὁ ὁ θεός ἔργον ἀμήχανος , πῶς οὐ ἀδύνατος μάλα ἀποδιδράσκω ὁ ποιητής καί ἡγεμών οὗτος ; μηδείς οὖν ὁ πρόχειρος ἐκδοχή ὁ λόγος παραδέχομαι ἀνεξέταστος ὁ νόμος ὁ ἴδιος εὐήθεια προσαρτάω , περισκέπτομαι δέ ὅς αἰνίσσομαι διά ὑπόνοια ὁ σαφής διαγιγνώσκω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 156
μήποτ’ οὖν ὅπερ ἐμφαίνεται διὰ τοῦ „ εἰ ἐκβάλλεις με σήμερον ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς , καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου κρυβήσομαι “ τοῦτ’ ἐστίν · εἰ μὴ παρέχεις μοι τὰ γῆς ἀγαθά , οὐδὲ τὰ οὐρανοῦ δέχομαι · καὶ εἰ μή τίς ἐστι χρῆσις καὶ ἀπόλαυσις ἡδονῆς , καὶ ἀρετὴν παραιτοῦμαι · καὶ εἰ τῶν ἀνθρωπείων μὴ μεταδίδως ἀγαθῶν , ἔχε καὶ τὰ θεῖα .
Lemmas: μήποτε οὖν ὅς ἐμφαίνω διά ὁ „ εἰ ἐκβάλλω ἐγώ σήμερον ἀπό πρόσωπον ὁ γῆ , καί ἀπό ὁ πρόσωπον σύ κρύπτω “ οὗτος εἰμί · εἰ μή παρέχω ἐγώ ὁ γῆ ἀγαθός , οὐδέ ὁ οὐρανός δέχομαι · καί εἰ μή τις εἰμί χρῆσις καί ἀπόλαυσις ἡδονή , καί ἀρετή παραιτέομαι · καί εἰ ὁ ἀνθρώπειος μή μεταδίδωμι ἀγαθός , ἔχω καί ὁ θεῖος .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 157
τὰ γὰρ παρ’ ἡμῖν ἀναγκαῖα καὶ τίμια καὶ γνήσια ὡς ἀληθῶς ἀγαθὰ ταῦτα · φαγεῖν , πιεῖν , [ περιβαλέσθαι , ] ποικιλίαις χρωμάτων δι’ ὄψεως ἡσθῆναι , μελῳδίαις παντοδαπῶν ἤχων δι’ ἀκοῆς τερφθῆναι , ἀτμῶν ἀποφοραῖς εὐώδεσι διὰ μυκτήρων γανωθῆναι , ταῖς γαστρὸς καὶ μετὰ γαστέρα ἡδοναῖς ἁπάσαις εἰς κόρον χρήσασθαι , τῆς ἀργύρου καὶ χρυσοῦ κτήσεως μὴ ἀμελῆσαι , τιμὰς καὶ ἀρχὰς καὶ ὅσα ἄλλα συντείνοντα πρὸς δόξαν περιβαλέσθαι · φρόνησιν δ’ ἢ καρτερίαν ἢ δικαιοσύνης αὐστηρὰς διαθέσεις ἐπίπονον παρασκευαζούσας βίον ἐῶμεν · εἰ δ’ ἄρα καὶ χρηστέον αὐταῖς , οὐχ ὡς ἀγαθοῖς τελείοις χρηστέον , ἀλλὰ ὡς ποιητικοῖς ἀγαθοῦ .
Lemmas: ὁ γάρ παρά ἐγώ ἀναγκαῖος καί τίμιος καί γνήσιος ὡς ἀληθής ἀγαθός οὗτος · ἐσθίω , πίνω , [ περιβάλλω , ] ποικιλία χρῶμα διά ὄψις ἥδομαι , μελῳδία παντοδαπής ἦχος διά ἀκοή τέρπω , ἀτμός ἀποφορά εὐώδης διά μυκτήρ γανόω , ὁ γαστήρ καί μετά γαστήρ ἡδονή ἅπας εἰς κόρος χράω , ὁ ἄργυρος καί χρυσός κτῆσις μή ἀμελέω , τιμή καί ἀρχή καί ὅσος ἄλλος συντείνω πρός δόξα περιβάλλω · φρόνησις δέ ἤ καρτερία ἤ δικαιοσύνη αὐστηρός διάθεσις ἐπίπονος παρασκευάζω βίος ἐάω · εἰ δέ ἄρα καί χράω αὐτός , οὐ ὡς ἀγαθός τέλειος χράω , ἀλλά ὡς ποιητικός ἀγαθός .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 158
σὺ μὲν οὖν , ὦ καταγέλαστε , φῂς ὅτι τῶν σωματικῶν καὶ τῶν ἐκτὸς ἀφαιρεθεὶς πλεονεκτημάτων εἰς ὄψιν οὐκ ἀφίξῃ θεοῦ ; ἐγὼ δέ σοι λέγω ὅτι , ἐὰν ἀφαιρεθῇς , πάντως ἀφίξῃ · λυθεὶς γὰρ τῶν ἀρρήκτων σώματος καὶ περὶ
Lemmas: σύ μέν οὖν , ὦ καταγέλαστος , φημί ὅτι ὁ σωματικός καί ὁ ἐκτός ἀφαιρέω πλεονέκτημα εἰς ὄψις οὐ ἀφικνέομαι θεός ; ἐγώ δέ σύ λέγω ὅτι , ἐάν ἀφαιρέω , πάντως ἀφικνέομαι · λύω γάρ ὁ ἄρρηκτος σῶμα καί περί
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 159
σῶμα δεσμῶν φαντασιώσῃ τὸν ἀγένητον . τὸν Ἀβραὰμ οὐχ ὁρᾷς ὅτι „ γῆν καὶ συγγένειαν καὶ πατρὸς οἶκον “ , τὸ σῶμα , τὴν αἴσθησιν , τὸν λόγον , „ καταλιπὼν “ ( Gen . 12 , 1 ) ἄρχεται ταῖς τοῦ ὄντος ἐντυγχάνειν δυνάμεσιν ; ὅταν γὰρ ὑπεξέλθῃ πᾶσαν τὴν οἰκίαν , λέγει ὁ νόμος ὅτι „ ὤφθη ὁ θεὸς αὐτῷ “ ( Gen . 12 , 7 ) , δηλῶν ὅτι ἐναργῶς φαίνεται τῷ τὰ θνητὰ ὑπεκδύντι καὶ εἰς ἀσώματον τοῦδε τοῦ σώματος ψυχὴν ἀναδραμόντι .
Lemmas: σῶμα δεσμός φαντασιόω ὁ ἀγένητος . ὁ Ἀβραάμ οὐ ὁράω ὅτι „ γῆ καί συγγένεια καί πατήρ οἶκος “ , ὁ σῶμα , ὁ αἴσθησις , ὁ λόγος , „ καταλείπω “ ( Gen . 12 , 1 ) ἄρχω ὁ ὁ εἰμί ἐντυγχάνω δύναμις ; ὅταν γάρ ὑπεξέρχομαι πᾶς ὁ οἰκία , λέγω ὁ νόμος ὅτι „ ὁράω ὁ θεός αὐτός “ ( Gen . 12 , 7 ) , δηλόω ὅτι ἐναργής φαίνω ὁ ὁ θνητός ὑπεκδύομαι καί εἰς ἀσώματος ὅδε ὁ σῶμα ψυχή ἀνατρέχω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 160
διὸ καὶ Μωυσῆς „ λαβὼν τὴν αὐτοῦ σκηνὴν ἔξω πήττει τῆς παρεμβολῆς “ ( Exod . 33 , 7 ) καὶ μακρὰν διοικίζει τοῦ σωματικοῦ στρατοπέδου , μόνως ἂν οὕτως ἐλπίσας ἱκέτης καὶ θεραπευτὴς ἔσεσθαι τέλειος θεοῦ . τὴν δὲ σκηνὴν ταύτην κεκλῆσθαί φησι μαρτυρίου , σφόδρα παρατετηρημένως , ἵν’ ἡ τοῦ ὄντος ὑπάρχῃ , μὴ καλῆται μόνον · τῶν γὰρ ἀρετῶν ἡ μὲν θεοῦ πρὸς ἀλήθειάν ἐστι κατὰ τὸ εἶναι συνεστῶσα , ἐπεὶ καὶ ὁ θεὸς μόνος ἐν τῷ εἶναι ὑφέστηκεν · οὗ χάριν ἀναγκαίως ἐρεῖ περὶ αὐτοῦ · „ ἐγώ εἰμι ὁ ὤν “ ( Exod . 3 , 14 ) , ὡς τῶν μετ’ αὐτὸν οὐκ ὄντων κατὰ τὸ εἶναι , δόξῃ δὲ μόνον ὑφεστάναι νομιζομένων · ἡ δὲ Μωυσέως σκηνὴ συμβολικῶς οὖσα ἀνθρώπου ἀρετὴ κλήσεως , οὐχ ὑπάρξεως , ἀξιωθήσεται , μίμημα καὶ ἀπεικόνισμα τῆς θείας ἐκείνης ὑπάρχουσα .
Lemmas: διό καί Μωϋσῆς „ λαμβάνω ὁ αὐτός σκηνή ἔξω πήσσω ὁ παρεμβολή “ ( Exod . 33 , 7 ) καί μακρός διοικίζω ὁ σωματικός στρατόπεδον , μόνος ἄν οὕτως ἐλπίζω ἱκέτης καί θεραπευτής εἰμί τέλειος θεός . ὁ δέ σκηνή οὗτος καλέω φημί μαρτύριον , σφόδρα παρατετηρημένως , ἵνα ὁ ὁ εἰμί ὑπάρχω , μή καλέω μόνος · ὁ γάρ ἀρετή ὁ μέν θεός πρός ἀλήθεια εἰμί κατά ὁ εἰμί συνίστημι , ἐπεί καί ὁ θεός μόνος ἐν ὁ εἰμί ὑφίστημι · ὅς χάριν ἀναγκαῖος λέγω περί αὐτός · „ ἐγώ εἰμί ὁ εἰμί “ ( Exod . 3 , 14 ) , ὡς ὁ μετά αὐτός οὐ εἰμί κατά ὁ εἰμί , δόξα δέ μόνος ὑφίστημι νομίζω · ὁ δέ Μωϋσῆς σκηνή συμβολικός εἰμί ἄνθρωπος ἀρετή κλῆσις , οὐ ὕπαρξις , ἀξιόω , μίμημα καί ἀπεικόνισμα ὁ θεῖος ἐκεῖνος ὑπάρχω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 161
τούτοις ἕπεται καὶ τὸ Μωυσῆν , ὁπότε χειροτονεῖται „ θεὸς τοῦ Φαραώ “ , μὴ πρὸς ἀλήθειαν γεγενῆσθαι , δόξῃ δὲ μόνον ὑπολαμβάνεσθαι · θεὸν γὰρ διδόντα μὲν οἶδα καὶ χαριζόμενον , διδόμενον δὲ οὐ δύναμαι νοῆσαι , λέγεται δὲ ἐν ἱεραῖς βίβλοις · „ δίδωμί σε θεὸν Φαραώ “ ( Exod . 7 , 1 ) , τοῦ διδομένου πάσχοντος , οὐ δρῶντος · δραστήριον δὲ τὸ ὄντως ὄν , οὐ πάσχον , ἀναγκαῖον εἶναι . τί οὖν διὰ τούτων συνάγεται ;
Lemmas: οὗτος ἕπομαι καί ὁ Μωϋσῆς , ὁπότε χειροτονέω „ θεός ὁ Φαραώ “ , μή πρός ἀλήθεια γίγνομαι , δόξα δέ μόνος ὑπολαμβάνω · θεός γάρ δίδωμι μέν οἶδα καί χαρίζω , δίδωμι δέ οὐ δύναμαι νοέω , λέγω δέ ἐν ἱερός βίβλος · „ δίδωμι σύ θεός Φαραώ “ ( Exod . 7 , 1 ) , ὁ δίδωμι πάσχω , οὐ δράω · δραστήριος δέ ὁ ὄντως εἰμί , οὐ πάσχω , ἀναγκαῖος εἰμί . τίς οὖν διά οὗτος συνάγω ;
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 162
ὅτι ὁ σοφὸς λέγεται μὲν θεὸς τοῦ ἄφρονος , πρὸς ἀλήθειαν δὲ οὐκ ἔστι θεός , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀδόκιμον τετράδραχμόν ἐστι τετράδραχμον · ἀλλ’ ὅταν μὲν τῷ ὄντι παραβάλληται , ἄνθρωπος εὑρεθήσεται θεοῦ , ὅταν δὲ ἄφρονι ἀνθρώπῳ , θεὸς πρὸς φαντασίαν καὶ δόκησιν , οὐ πρὸς ἀλήθειαν καὶ τὸ εἶναι , νοούμενος .
Lemmas: ὅτι ὁ σοφός λέγω μέν θεός ὁ ἄφρων , πρός ἀλήθεια δέ οὐ εἰμί θεός , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀδόκιμος τετράδραχμος εἰμί τετράδραχμος · ἀλλά ὅταν μέν ὁ εἰμί παραβάλλω , ἄνθρωπος εὑρίσκω θεός , ὅταν δέ ἄφρων ἄνθρωπος , θεός πρός φαντασία καί δόκησις , οὐ πρός ἀλήθεια καί ὁ εἰμί , νοέω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 163
τί οὖν ματαιάζεις λέγων „ εἴ με ἐκβάλλεις ἀπὸ τῆς γῆς , καὶ σὲ κρυβήσομαι “ ( Gen . 4 , 14 ) ; τοὐναντίον γὰρ εἴ σε τοῦ γεώδους ἀπελάσαι , τὴν εἰκόνα ἐμφανῶς δείξει τὴν ἑαυτοῦ . τεκμήριον δέ · σὺ μὲν ἐκ προσώπου τοῦ θεοῦ μεταστήσῃ , μεταναστὰς δὲ τὸ γήινον σῶμα οὐδὲν ἧττον οἰκήσεις · λέγει γὰρ αὖθις · „ ἐξῆλθε δὲ Κάιν ἀπὸ προσώπου τοῦ θεοῦ καὶ ᾤκησεν ἐν τῇ γῇ “ ( Gen . 4,16 ) · ὥστε οὐκ ἐκβληθεὶς ἀπὸ γῆς ἀποκέκρυψαι τὸν ὄντα , ἀλλ’ ἐκτραπεὶς αὐτὸν εἰς γῆν καταπέφευγας , τὸ θνητὸν χωρίον .
Lemmas: τίς οὖν ματαιάζω λέγω „ εἰ ἐγώ ἐκβάλλω ἀπό ὁ γῆ , καί σύ κρύπτω “ ( Gen . 4 , 14 ) ; ἐναντίος γάρ εἰ σύ ὁ γεώδης ἀπελαύνω , ὁ εἰκών ἐμφανής δείκνυμι ὁ ἑαυτοῦ . τεκμήριον δέ · σύ μέν ἐκ πρόσωπον ὁ θεός μεθίστημι , μετανίστημι δέ ὁ γήϊνος σῶμα οὐδείς ἥσσων οἰκέω · λέγω γάρ αὖθις · „ ἐξέρχομαι δέ Κάϊς ἀπό πρόσωπον ὁ θεός καί οἰκέω ἐν ὁ γῆ “ ( Gen . 4,16 ) · ὥστε οὐ ἐκβάλλω ἀπό γῆ ἀποκρύπτω ὁ εἰμί , ἀλλά ἐκτρέπω αὐτός εἰς γῆ καταφεύγω , ὁ θνητός χωρίον .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 164
καὶ μὴν οὐδὲ πᾶς „ ὁ εὑρίσκων σε ἀποκτενεῖ “ , καθάπερ σοφιζόμενος διεξῄεις ( Gen . 4 , 14 ) · τὸ γὰρ εὑρισκόμενον ὑπὸ δυοῖν , ἢ ὁμοίου ἢ ἀνομοίου , πάντως εὑρίσκεται , ὑπὸ μὲν [ οὖν ] τοῦ ὁμοίου καὶ συγγενοῦς διὰ τὴν ἐν ἅπασιν οἰκειότητα καὶ κοινωνίαν , ὑπὸ δὲ τοῦ ἀνομοίου διὰ τὴν ἀντίπαλον ἀλλοτριότητα · τὸ μὲν οὖν ὅμοιόν ἐστι καὶ φυλακτικὸν τοῦ παραπλησίου , τὸ δ’ ἀνόμοιον καὶ φθαρτικὸν τοῦ διαλλάττοντος .
Lemmas: καί μήν οὐδέ πᾶς „ ὁ εὑρίσκω σύ ἀποκτείνω “ , καθά σοφίζω διεξέρχομαι ( Gen . 4 , 14 ) · ὁ γάρ εὑρίσκω ὑπό δύο , ἤ ὅμοιος ἤ ἀνόμοιος , πάντως εὑρίσκω , ὑπό μέν [ οὖν ] ὁ ὅμοιος καί συγγενής διά ὁ ἐν ἅπας οἰκειότης καί κοινωνία , ὑπό δέ ὁ ἀνόμοιος διά ὁ ἀντίπαλος ἀλλοτριότης · ὁ μέν οὖν ὅμοιος εἰμί καί φυλακτικός ὁ παραπλήσιος , ὁ δέ ἀνόμοιος καί φθαρτικός ὁ διαλλάσσω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 165
ἴστωσαν δὴ καὶ ὁ Κάιν καὶ εἴ τις ἕτερος πανοῦργος , ὅτι οὐχ ὑπὸ παντὸς τοῦ ἐντυγχάνοντος ἀναιρεθήσεται , ἀλλὰ ῥᾳδιουργοὶ μὲν ἀδελφὰς καὶ συγγενεῖς κακίας ἐζηλωκότες φρουροὶ καὶ φύλακες αὐτοῦ γενήσονται , φρόνησιν δ’ ὅσοι καὶ ἄλλην ἀρετὴν ἐξεπόνησαν ὡς ἄσπονδον ἐχθρόν , ἢν δύνωνται , καθελοῦσι · πάντα γάρ , ὡς ἔπος εἰπεῖν , καὶ σώματα καὶ πράγματα πρὸς μὲν οἰκείων καὶ φίλων σῴζεται , πρὸς ἀλλοτρίων δὲ καὶ δυσμενῶν διαφθείρεται .
Lemmas: οἶδα δή καί ὁ Κάϊς καί εἰ τις ἕτερος πάνουργος , ὅτι οὐ ὑπό πᾶς ὁ ἐντυγχάνω ἀναιρέω , ἀλλά ῥᾳδιουργός μέν ἀδελφή καί συγγενής κακία ζηλόω φρουρός καί φύλαξ αὐτός γίγνομαι , φρόνησις δέ ὅσος καί ἄλλος ἀρετή ἐκπονέω ὡς ἄσπονδος ἐχθρός , ἐάν δύναμαι , καθαιρέω · πᾶς γάρ , ὡς ἔπος λέγω , καί σῶμα καί πρᾶγμα πρός μέν οἰκεῖος καί φίλος σῴζω , πρός ἀλλότριος δέ καί δυσμενής διαφθείρω .
philo-judaeus-philosophy.quod-deterius-potiori-insidiari-soleat 166
διὰ τοῦτο καὶ ὁ χρησμὸς ἀντιμαρτυρῶν τῇ προσποιήτῳ εὐηθείᾳ τοῦ Κάιν φησίν · „ οὐχ οὕτως “ φρονεῖς ὡς λέγεις ( Gen . 4 , 15 ) · λέγεις μὲν γὰρ ὅτι πᾶς ὁ τὰ παλαίσματά σου τῆς τέχνης εὑρὼν ἀνελεῖ , οἶδας δὲ ὅτι οὐχὶ πᾶς , μυρίων ἐν τῇ σῇ τεταγμένων συμμαχίᾳ , ἀλλὰ μόνος ὁ ἀρετῇ μὲν φίλος σοὶ δὲ ἐχθρὸς ἀσύμβατος .
Lemmas: διά οὗτος καί ὁ χρησμός ἀντιμαρτυρέω ὁ προσποίητος εὐήθεια ὁ Κάϊς φημί · „ οὐ οὕτως “ φρονέω ὡς λέγω ( Gen . 4 , 15 ) · λέγω μέν γάρ ὅτι πᾶς ὁ ὁ πάλαισμα σύ ὁ τέχνη εὑρίσκω ἀναιρέω , οἶδα δέ ὅτι οὐ πᾶς , μυρίος ἐν ὁ σός τάσσω συμμαχία , ἀλλά μόνος ὁ ἀρετή μέν φίλος σύ δέ ἐχθρός ἀσύμβατος .