philo-byblius.fragmenta 3.1
Ἱστορεῖ δὲ ταῦτα ( sc . Τὰ Φοινικικὰ ) Σαγχουνιάθων , ἀνὴρ παλαιότατος καὶ τῶν Τρωικῶν χρόνων , ὥς φασι , πρεσβύτερος , ὅν καὶ ἐπ’ ἀκριβείᾳ καὶ ἀληθείᾳ τῆς Φοινικικῆς ἱστορίας ἀποδεχθῆναι μαρτυροῦσι . Φίλων δὲ τούτου πᾶσαν τὴν συγγραφὴν ὁ Βύβλιος , οὐχ ὁ Ἑβραῖος , μεταβαλὼν ἀπὸ τῆς Φοινίκων γλώσσης ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα φωνὴν ἐξέδωκε . Μέμνηται τούτων ὁ καθ’ ἡμᾶς τὴν καθ’ ἡμῶν πεποιημένος συσκευὴν ἐν τετάρτῳ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὑποθέσεως , ὧδε τῷ ἀνδρὶ μαρτυρῶν πρὸς λέξιν · 2 . « Ἱστορεῖ δὲ ( * ) τὰ περὶ Ἰουδαίων ἀληθέστατα , ὅτι καὶ τοῖς τόποις καὶ τοῖς ὀνόμασιν αὐτῶν τὰ συμφωνότατα , Σαγχουνιάθων ὁ Βηρύτιος , εἰληφὼς τὰ ὑπομνήματα παρὰ Ἱερομβάλου τοῦ ἱερέως Θεοῦ τοῦ Ἰευώ · ὃς Ἀβελβάλῳ ( ** ) τῷ βασιλεῖ βηρθτίων τὴν ἱστορίαν ἀναθεὶς , ὑπ’ ἐκείνου καὶ τῶν κατ’ αὐτὸν ἐξεταστῶν τῆς ἀληθείας παρεδέχθη . Οἱ δὲ τούτων χρόνοι καὶ πρὸ τῶν Τρωικῶν πίπτουσι χρόνων , καὶ σχεδὸν τοῖς Μωσέως πλησιάζουσιν , ὡς αἱ τῶν φοινίκων βασιλέων μηνύουσι διαδοχαί . Σαγχουνιάθων δὲ κατὰ τὴν φοινίκων διάλεκτον φιλαλήθως ( * ) τὴν παλαιὰν ἱστορίαν ἐκ τῶν κατὰ πόλιν ὑπομνημάτων καὶ τῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀναγραφῶν συναγαγὼν δὴ καὶ συγγράψας ἐπὶ Σεμιράμεως γέγονε τῆς Ἀσσυρίων βασιλίδος , ἣ πρὸ τῶν Ἰλιακῶν ἢ κατ’ αὐτούς γε τοὺς χρόνους γενέσθαι ἀναγέγραπται . Τὰ δὲ τοῦ Σαγχουνιάθωνος εἰς Ἑλλάδα γλῶσσαν ἡρμήνευσε Φίλων ὁ Βύβλιος . » 3 . Ταῦτα μὲν ὁ δηλωθεὶς , ἀλήθειαν ὁμοῦ καὶ παλαίότητα τῷ δὴ θεολόγῳ μαρτυρήσας . Ὁ δὲ προϊὼν , οὐ τὸν ἐπὶ πάντων θεὸν , οὐδὲ μὴν θεοὺς τοὺς κατ’ οὐρανὸν , θνητοὺς δὲ ἄνδρας καὶ γυναῖκας , οὐδὲ τὸν τρόπον ἀστείους , Οἵους δι’ ἀρετὴν ἔξιον εἶναι ἀποδέξασθαι ἢ ζηλῶσαι τῆς φιλοσοφίας , φαυλότητος δὲ καὶ μοχθηρίας ἁπάσης κακίαν περιβεβλημένους θεολογεῖ . Καὶ μαρτυρεῖ γε τούτους αὐτοὺς ἐκείνους εἶναι , τοὺς εἰσέτι καὶ νῶν θεοὺς παρὰ τοῖς πᾶσι νενομισμένους κατά τε τὰς πόλεις καὶ τὰς χώρας . Δέχου δὲ καὶ τούτων ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰς ἀποδείξεις . Ὁ δὴ Φίλων , εἰς ἐννέα βίβλους τὴν πᾶσαν τοῦ Σαγχουνιάθωνος πραγματείαν διελὼν , κατὰ τὸ προοίμιον τοῦ πρώτου συγγράμματος αὐτοῖς ῥήμασι προλέγει περὶ τοῦ Σαγχουνιάθωνος ταῦτα · 4 . « Τούτων οὕτως ἐχόντων ὁ Σαγχουνιάθων , ἀνὴρ πολυμαθὴς καὶ πολυπράγμων γενόμενος καὶ τὰ ἐξ ἀρχῆς , ἀφ’ οὗ τὰ πάντα συνέστη , παρὰ πάντων εἰδέναι ποθῶν , πολὺ φροντιστ6ικῶς ἐμάστευε τὰ Τααύτου , εἰδὼς ὅτι τῶν ὑφ’ ἡλίῳ γεγονότων πρῶτός ἐστι Τάυτος , ὁ τῶν γραμμάτων τὴν εὕρεσιν ἐπινοήσας , καὶ τῆς τῶν ὑπομνημάτων γραφῆς κατάρξας , καὶ ἀπὸ τοῦδε ὥσπερ κρηπῖδα βαλόμενος τοῦ λόγου , ὅν Αἰγύπτιοι μὲν ἐκάλεσαν Θωύθ , Ἀλεξανδρεῖς δὲ Θώθ , Ἑρμῆν δὲ Ἕλληνες μετέφρασαν . » Ταῦτα εἰπὼν ἐπιμέμφεται τοῖς νεωτέροις τοῖς μετὰ ταῦτα , ὡς ἂν βεβιασμένως καὶ οὐκ ἀληθῶξ τοὺς περὶ θεῶν μύθους ἐπ’ ἀλληγορίας καὶ φυσικὰς διηγήσεις τε καὶ θεωρίας ἀνάγουσι . Λέγει δ’ οὖν προϊών · 5 . « Ἀλλ’ οἱ μὲν νεώτατοι τῶν ἱερολόγων τὰ μὲν γεγονότα πράγματα ἐξ ἀρχῆς ἀπεπέμψαντο , ἀλληγορίας δὲ καὶ μύθους ἐπινοήσαντες , καὶ τοῖς κοσμικοῖς παθήμασι συγγένειαν πλασάμενοι , μυστήρια κατέστησαν · καὶ πολὺν αὐτοῖς ἐπῆγον τῦφον , ὡς μὴ ῥᾳδίως τινὰ συνορᾶν τὰ κατ’ ἀλήθειαν γενόμενα · ὁ δὲ συμβαλὼν τοῖς ἀπὸ τῶν ἀδύτων εὑρεθεῖσιν ἀκοκρύφοις Ἀμμουνέων τὴν μάθησιν ἁπάντων αὐτὸς ἤσκησε · ὁ δὲ συμβαλὼν γράμμασι συγκειμένοις , ἃ δὴ οὐκ ἦν πᾶσι γνώριμα , τὴν μάθησιν ἁπάντων αὐτὸς ἤσκησε · καὶ τέλος ἐπιθεὶς τῆ πραγματείᾳ , τὸν κατ’ ἀρχὰς μῦθον καὶ τὰς ἀλληγορίας ἐκποδὼν ποιησάμενος , ἐξηνύσατο τὴν πρόθεσιν · ἕως πάλιν οἱ ἐπιγενόμενοι ἱερεῖς χρόνοις ὕστερον ἠθέλησαν αὐτὴν ἀποκρύψαι , καὶ εἰς τὸ μυθῶδες ἀποκαταστῆσαι · ἐξ οὗ τὸ μυστικὸν ἀνέκυπτεν οὐδέπω φθάσαν εἰς Ἕλληνας . 6 . Τούτοις ἑξῆς φησίν · « Τοῦθ’ ἡμῖν εὕρηται ἐπιμελῶς εἰδέναι τὰ Φοινίκων ποθοῦσι , καὶ πολλὴν ἐξερευνησαμένοις ὕλην , οὐχὶ τὴν παρ’ Ἕλλησι · διάφωνος γὰρ αὕτη καὶ φιλονεικότερον ὑπ’ ἐνίων μᾶλλον , ἢ πρὸς ἀλήθειαν συντεθεῖσα . » Καὶμεθ’ ἕτερα · « Οὕτως δὲ ἔχειν πεπεῖσθαι ἡμῖν παρέστη , ὡς ἐκεῖνος γέγραφε , τὴν διαφωνίαν ὁρῶσι τὴν παρ’ Ἕλλησι , περὶ ἧς μοι τρία πεφιλοτίμηται βιβλία τὴν ἐπιγραφὴν ἔχοντα παραδόξου ἱστορίας . » 7 . Καὶ αὖθις μεθ’ ἕτερα ἐπιλέγει · « Προδιαρθρῶσαι δὲ ἀναγκαῖον πρὸς τὴν αὖθις σαφήνειαν , καὶ τὴν τῶν κατὰ μέρος διάγνωσιν , ὅτι οἱ παλαίτατοι τῶν βαρβάρων , ἐξαιρέτως δὲ Φοίνικες καὶ Αἰγύπτιοι , παρ’ ὧν καὶ οἱ λοιποὶ παρέλαβον ἄνθρωποι , θεοὺς ἐνόμιζον μεγίστους τοὺς τὰ πρὸς τὴν βιωτικὴν χρείαν εὑρόντας , ἢ καὶ κατὰ τι εὐποιήσαντας τὰ ἔθνη · εὐεργέτας τε τούτους , καὶ πολλῶν αἰτίους ἀγαθῶν ἡγούμενοι ὡς θεοὺς προσεκύνουν , καὶ εἰς τὸ χρεὼν μεταστάντας ναοὺς κατασκευασάμενοι στήλας τε καὶ ῥάβδους ἀφιέρουν ἐξ ὀνόματος αὐτῶν , καὶ ταῦτα μεγάλως σεβόμενοι , καὶ ἑορτὰς ἔνεμον αὐτοῖς τὰς μεγίστας Φοίνικες . ( 8 ) Ἐξαιρέτως δὲ καὶ ἀπὸ τῶν σφετέρων βασιλέων τοῖς καοσμικοῖς στοιχείοις καί τισι τῶν νομιζομένων θεῶν τὰς ὀνομασίας ἐπέθεσαν · φυσικοὺς δὲ ἥλιον καὶ σελήνην καὶ τοὺς λοιποὺς πλανήτας ἀστέρας καὶ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ τούτοις συναφῆ θεοὺς μόνους ἐγίνωσκον , ὥστ’ αὐτοῖς τοὺς μὲν θνητοὺς , τοὺς δὲ ἀθανάτους θεοὺς εἶναι . » Tαῦτα κατὰ προοίμιον ὁ Φίλων διαστειλάμενος , ἑξῆς ἀπάρχεται τῆς τοῦ Σαγχουνιάθωνος ἑρμηνείας , ὧδέ πως τὴν Φοινικικὴν ἐκτιθέμενος θεολογίαν . ( Postrema inde ab οἱ παλαίτατοι tanquam ex Clemente Alex . Affter Cyrillus In jul . VI , p . 205 , E . )
Lemmas: ἱστορέω δέ οὗτος ( sc . Τά Φοινικικός ) Σαγχουνιάθων , ἀνήρ παλαιός καί ὁ Τρωικός χρόνος , ὅς φημί , πρέσβυς , ὅς καί ἐπί ἀκρίβεια καί ἀλήθεια ὁ φοινικικός ἱστορία ἀποδέχομαι μαρτυρέω . Φίλων δέ οὗτος πᾶς ὁ συγγραφή ὁ Βύβλιος , οὐ ὁ Ἑβραῖος , μεταβάλλω ἀπό ὁ Φοίνικας γλῶσσα ἐπί ὁ Ἑλλάς φωνή ἐκδίδωμι . μιμνήσκω οὗτος ὁ κατά ἐγώ ὁ κατά ἐγώ ποιέω συσκευή ἐν τέταρτος ὁ πρός ἐγώ ὑπόθεσις , ὧδε ὁ ἀνήρ μαρτυρέω πρός λέξις · 2 . « ἱστορέω δέ ( * ) ὁ περί Ἰουδαῖος ἀληθής , ὅτι καί ὁ τόπος καί ὁ ὄνομα αὐτός ὁ σύμφωνος , Σαγχουνιάθων ὁ Βηρύτιος , λαμβάνω ὁ ὑπόμνημα παρά Ἱερομβάλου ὁ ἱερεύς θεός ὁ Ἰευώ · ὅς Ἀβελβάλῳ ( ** ) ὁ βασιλεύς βηρθτίων ὁ ἱστορία ἀνατίθημι , ὑπό ἐκεῖνος καί ὁ κατά αὐτός ἐξεταστής ὁ ἀλήθεια παραδείκνυμι . ὁ δέ οὗτος χρόνος καί πρό ὁ Τρωικός πίπτω χρόνος , καί σχεδόν ὁ Μωσῆς πλησιάζω , ὡς ὁ ὁ φοῖνιξ βασιλεύς μηνύω διαδοχή . Σαγχουνιάθων δέ κατά ὁ φοῖνιξ διάλεκτος φιλαλήθης ( * ) ὁ παλαιός ἱστορία ἐκ ὁ κατά πόλις ὑπόμνημα καί ὁ ἐν ὁ ἱερός ἀναγραφή συνάγω δή καί συγγράφω ἐπί Σεμίραμις γίγνομαι ὁ Ἀσσύριος βασιλίς , ὅς πρό ὁ Ἰλιακός ἢ κατά αὐτός γε ὁ χρόνος γίγνομαι ἀναγράφω . Τά δέ ὁ Σαγχουνιάθων εἰς Ἑλλάς γλῶσσα ἑρμηνεύω Φίλων ὁ Βύβλιος . » 3 . Ταΰς μέν ὁ δηλόω , ἀλήθεια ὁμοῦ καί παλαιότης ὁ δή θεολόγος μαρτυρέω . ὁ δέ προέρχομαι , οὐ ὁ ἐπί πᾶς θεός , οὐδέ μήν θεός ὁ κατά οὐρανός , θνητός δέ ἀνήρ καί γυνή , οὐδέ ὁ τρόπος ἀστεῖος , Οἷος διά ἀρετή ξέω ἔρχομαι ἀποδέχομαι ἢ ζηλόω ὁ φιλοσοφία , φαυλότης δέ καί μοχθηρία ἅπας κακία περιβάλλω θεολογέω . καί μαρτυρέω γε οὗτος αὐτός ἐκεῖνος ἔρχομαι , ὁ εἰσέτι καί νόος θεός παρά ὁ πᾶς νομίζω κατά τε ὁ πόλις καί ὁ χώρα . δέχομαι δέ καί οὗτος ἐκ ὁ ἔγγραφος ὁ ἀπόδειξις . ὁ δή Φίλων , εἰς ἐννέα βίβλος ὁ πᾶς ὁ Σαγχουνιάθων πραγματεία διαιρέω , κατά ὁ προοίμιον ὁ πρῶτος σύγγραμμα αὐτός ῥῆμα προλέγω περί ὁ Σαγχουνιάθων οὗτος · 4 . « Τ́ουτον οὕτως ἔχω ὁ Σαγχουνιάθων , ἀνήρ πολυμαθής καί πολυπράγμων γίγνομαι καί ὁ ἐκ ἀρχή , ἀπό ὅς ὁ πᾶς συνίστημι , παρά πᾶς οἶδα ποθέω , πολύς φροντιστικός μαστεύω ὁ τααυος , οἶδα ὅτι ὁ ὑπό ἥλιος γίγνομαι πρότερος εἰμί αὐτός , ὁ ὁ γράμμα ὁ εὕρεσις ἐπινοέω , καί ὁ ὁ ὑπόμνημα γραφεύς κατάρχω , καί ἀπό ὅδε ὥσπερ κρηπίς βάλλω ὁ λόγος , ὅς Αἰγύπτιος μέν καλέω Θωύθ , Ἀλεξανδρεύς δέ Θώθ , Ἑρμῆς δέ Ἕλλην μεταφράζω . » Ταΰς λέγω ἐπιμέμφομαι ὁ νέος ὁ μετά οὗτος , ὡς ἄν βεβιασμένως καί οὐ ἀλθέω ὁ περί θεός μῦθος ἐπί ἀλληγορία καί φυσικός διήγησις τε καί θεωρία ἀνάγω . Λέγος δέ οὖν προέρχομαι · 5 . « ἀλλά ὁ μέν νέος ὁ ἱερολογέω ὁ μέν γίγνομαι πρᾶγμα ἐκ ἀρχή ἀποπέμπω , ἀλληγορία δέ καί μῦθος ἐπινοέω , καί ὁ κοσμικός πάθημα συγγένεια πλάσσω , μυστήριο καθίστημι · καί πολύς αὐτός ἐπάγω τῦφος , ὡς μή ῥᾴδιος τις συνοράω ὁ κατά ἀλήθεια γίγνομαι · ὁ δέ συμβάλλω ὁ ἀπό ὁ ἄδυτος εὑρίσκω ακοκρυπτω αμμουνεος ὁ μάθησις ἅπας αὐτός ἀσκέω · ὁ δέ συμβάλλω γράμμα σύγκειμαι , ὅς δή οὐ εἰμί πᾶς γνώριμος , ὁ μάθησις ἅπας αὐτός ἀσκέω · καί τέλος ἐπιτίθημι ὁ πραγματεία , ὁ κατά ἀρχή μῦθος καί ὁ ἀλληγορία ἐκποδών ποιέω , ἐξανύω ὁ πρόθεσις · ἠώς πάλιν ὁ επιγενόμενος ἱερεύς χρόνος ὕστερον ἐθέλω αὐτός ἀποκρύπτω , καί εἰς ὁ μυθώδης ἀποκαθίστημι · ἐκ ὅς ὁ μυστικός ἀνακύπτω οὐδέπω φθάνω εἰς Ἑλληνᾶς . 6 . Τοῦτος ἑξῆς φημί · « οὗτος ἐγώ εὑρίσκω ἐπιμελής οἶδα ὁ Φοίνικας ποθέω , καί πολύς ἐξερευνάω ὕλη , οὐ ὁ παρά Ἕλλην · διάφωνος γάρ οὗτος καί φιλόνεικος ὑπό ἔνιοι μᾶλλον , ἢ πρός ἀλήθεια συντίθημι . » Καὶμεθ’ ἕτερος · « οὕτως δέ ἔχω πείθω ἐγώ παρίστημι , ὡς ἐκεῖνος γράφω , ὁ διαφωνία ὁράω ὁ παρά Ἕλλην , περί ὅς ἐγώ τρεῖς φιλοτιμέομαι βιβλίον ὁ ἐπιγραφή ἔχω παράδοξος ἱστορία . » 7 . καί αὖθις μετά ἕτερος ἐπιλέγω · « Προδιαρθρόω δέ ἀναγκαῖος πρός ὁ αὖθις σαφήνεια , καί ὁ ὁ κατά μέρος διάγνωσις , ὅτι ὁ παλαιός ὁ βάρβαρος , ἐξαίρετος δέ Φοίνικας καί Αἰγύπτιος , παρά ὅς καί ὁ λοιπός παραλαμβάνω ἄνθρωπος , θεός νομίζω μέγας ὁ ὁ πρός ὁ βιωτικός χρεία εὑρίσκω , ἢ καί κατά τίς εὐποιέω ὁ ἔθνος · εὐεργέτης τε οὗτος , καί πολύς αἴτιος ἀγαθός ἡγέομαι ὡς θεός προσκυνέω , καί εἰς ὁ χρεὼν μεθίστημι ναός κατασκευάζω στήλη τε καί ῥάβδος ἀφιερόω ἐκ ὄνομα αὐτός , καί οὗτος μέγας σέβω , καί ἑορτή νέμω αὐτός ὁ μέγας Φοίνικας . ( 8 ) ἐξαίρετος δέ καί ἀπό ὁ σφέτερος βασιλεύς ὁ καοσμικοιξ στοιχεῖον καί τις ὁ νομίζω θεός ὁ ὀνομασία ἐπιτίθημι · φυσικός δέ ἥλιος καί σελήνη καί ὁ λοιπός πλανήτης ἀστήρ καί ὁ στοιχεῖον καί ὁ οὗτος συναφής θεός μόνος γιγνώσκω , ὥστε αὐτός ὁ μέν θνητός , ὁ δέ ἀθάνατος θεός ἔρχομαι . » οὗτος κατά προοίμιον ὁ Φίλων διαστέλλω , ἑξῆς ἀπάρχομαι ὁ ὁ Σαγχουνιάθων ἑρμηνεία , ὧδε πως ὁ Φοινικικός ἐκτίθημι θεολογία . ( Postrema inde ab ὁ παλαιός tanquam ex Clemente Alex . Affter Cyrillus In jul . VI , p . 205 , E . )