phanias-eresius.fragmenta 2.9
Θουκυδίδης μὲν οὖν καὶ Χάρων ὁ Λαμψακηνὸς ἱστοροῦσι τεθνηκότος Ξέρξου πρὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ τῷ Θεμιστοκλεῖ γενέσθαι τὴν ἔντευξιν , Ἔφορος δὲ καὶ Δείνων καὶ Κλείταρχος καὶ Ἡρακλείδης , ἔτι δ’ ἄλλοι πλείονες , πρὸς αὐτὸν ἀφικέσθαι τὸν Ξέρξην . Τοῖς δὲ χρονικοῖς δοκεῖ μᾶλλον ὁ Θουκυδίδης συμφέρεσθαι , καίπερ οὐδ’ αὐτοῖς ἀτρέμα συνταττομένοις . νοις . Ὁ δ’ οὖν Θεμιστοκλῆς γενόμενος παρ’ αὐτὸ τὸ δεινὸν ἐντυγχάνει πρῶτον Ἀρταβάνῳ τῷ χιλιάρχῳ λέγων Ἕλλην μὲν εἶναι , βούλεσθαι δ’ ἐντυχεῖν βασιλεῖ περὶ μεγίστων πραγμάτων καὶ πρὸς ἃ τυγχάνει μάλιστα σπουδάζων ἐκεῖνος . Ὁ δέ φησιν , « Ὦ ξένε , νόμοι διαφέρουσιν ἀνθρώπων , ἄλλα δ’ ἄλλοις καλὰ , καλὸν δὲ πᾶσι τὰ οἰκεῖα κοσμεῖν καὶ σώζειν . Ὑμᾶς μὲν οὖν ἐλευθερίαν μάλιστα θαυμάζειν καὶ ἰσότητα λόγος , ἡμῖν δὲ πολλῶν νόμων καὶ καλῶν ὄντων κάλλιστος οὗτός ἐστι , τιμᾶν βασιλέα καὶ προσκυνεῖν εἰκόνα θεοῦ τὰ πάντα σώζοντος . Εἰ μὲν οὖν ἐπαινῶν τὰ ἡμέτερα προσκυνήσεις , ἔστι σοὶ καὶ βασιλέα θεάσασθαι καὶ προσειπεῖν , εἰ δ’ ἄλλο τι φρονεῖς , ἀγγέλοις ἑτέροις χρήσῃ πρὸς αὐτόν · βασιλεῖ γὰρ σὐ πάτριον ἀνδρὸς ἀκροᾶσθαι μὴ προσκυνήσαντος . » Ταῦτα ὁ Θεμιστοκλῆς ἀκούσας λέγει πρὸς αὐτόν · « Ἄλλ’ ἔγωγε τὴν βασιλέως , ὦ Ἀρτάβανε , φήμην καὶ δύναμιν αὐξήσων ἀφῖγμαι καὶ αὐτός τε πείσομαι τοῖς ὑμετέροις νόμοις , ἐπεὶ θεῷ τῷ μεγαλύναντι Πέρσας οὕτω δοκεῖ , καὶ δι’ ἐμὲ πλείονες τῶν νῦν βασιλέα προσκυνήσουσιν · ὥστε τοῦτο μηδὲν ἐμποδὼν ἔστων τοῖς λόγοις , οὓς βούλομαι πρὸς ἐκεῖνον εἰπεῖν , » « τίνα δ’ , εἶπεν ὁ Ἀρτάβανος , Ἑλλήνων ἀφῑχθαί σε φῶμεν ; οὐ γὰρ ἰδιώτῃ τὴν γνώμην ἔοικας . » Καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς , « Τοῦτ’ οὐκέτ’ ἂν , ἔφη , πύθοιτό τις , Ἀρτάβανε , πρότερος βασιλέως . » Οὕτω μὲν ὁ Φανίας φησίν · ὁ δ’ Ἐρατοσθένης ἐν τοῖς Περὶ πλούτου προσιστόρησε διὰ γυναικὸς Ἐρετρικῆς , ἣν ὁ χιλίαρχος εἶχε , τῷ Θεμιστοκλεῖ τὴν αὐτὸν ἔντευξιν γενέσθαι καὶ σύστασιν .
Lemmas: Θουκυδίδης μέν οὖν καί Χάρων ὁ Λάμψακηνός ἱστορέω θνῄσκω Ξέρξης πρός ὁ υἱός αὐτός ὁ Θεμιστοκλῆς γίγνομαι ὁ ἔντευξις , Ἔφορος δέ καί Δείνων καί Κλείταρχος καί Ἡρακλείδης , ἔτι δέ ἄλλος πολύς , πρός αὐτός ἀφικνέομαι ὁ Ξέρξης . ὁ δέ χρονικός δοκέω μᾶλλον ὁ Θουκυδίδης συμφέρω , καίπερ οὐδέ αὐτός ἀτρέμας συντάσσω . νόος . ὁ δέ οὖν Θεμιστοκλῆς γίγνομαι παρά αὐτός ὁ δεινός ἐντυγχάνω πρῶτος Ἀρτάβανος ὁ χιλίαρχος λέγω Ἕλλην μέν ἔρχομαι , βούλομαι δέ ἐντυγχάνω βασιλεύς περί μέγας πρᾶγμα καί πρός ὅς τυγχάνω μάλιστα σπουδάζω ἐκεῖνος . ὁ δέ φημί , « ὦ ξένος , νόμος διαφέρω ἄνθρωπος , ἄλλος δέ ἄλλος καλός , καλός δέ πᾶς ὁ οἰκεῖος κοσμέω καί σῴζω . ὑμός μέν οὖν ἐλευθερία μάλιστα θαυμάζω καί ἰσότης λόγος , ἐγώ δέ πολύς νόμος καί καλός εἰμί καλός οὗτος εἰμί , τιμάω βασιλεύς καί προσκυνέω εἰκών θεός ὁ πᾶς σῴζω . εἰμί μέν οὖν ἐπαινέω ὁ ἡμέτερος προσκυνέω , εἰμί σύ καί βασιλεύς θεάομαι καί προσλέγω , εἰμί δέ ἄλλος τίς φρονέω , ἄγγελος ἕτερος χράω πρός αὐτός · βασιλεύς γάρ σῦς πάτριος ἀνήρ ἀκροάομαι μή προσκυνέω . » οὗτος ὁ Θεμιστοκλῆς ἀκούω λέγω πρός αὐτός · « ἄλλος ἐγώ ὁ βασιλεύς , ὦ Ἀρτάβανος , φήμη καί δύναμις αὐξάνω ἀφικνέομαι καί αὐτός τε πάσχω ὁ ὑμέτερος νόμος , ἐπεί θεός ὁ μεγαλύνω Πέρσης οὕτως δοκέω , καί διά ἐγώ πολύς ὁ νῦν βασιλεύς προσκυνέω · ὥστε οὗτος μηδείς ἐμποδών εἰμί ὁ λόγος , ὅς βούλομαι πρός ἐκεῖνος λέγω , » « τίς δέ , λέγω ὁ Ἀρτάβανος , Έλληνας ἀφικνέομαι σύ φημί ; οὐ γάρ ἰδιώτης ὁ γνώμη ἔοικα . » καί ὁ Θεμιστοκλῆς , « οὗτος οὐκέτι ἄν , φημί , πυνθάνομαι τις , Ἀρτάβανος , πρότερος βασιλεύς . » οὕτως μέν ὁ Φανίας φημί · ὁ δέ Ἐρατοσθένης ἐν ὁ περι πλοῦτος προσιστορέω διά γυνή Ἐρετρικός , ὅς ὁ χιλίαρχος ἔχω , ὁ Θεμιστοκλῆς ὁ αὐτός ἔντευξις γίγνομαι καί σύστασις .