petrus-patricius.fragmenta 4.13
Ὅτι Ἀφφαρβᾶν , φίλτατος ὢν ὡς μάλιστα τῷ Ναρσαίῳ τῷ Περσῶν βασιλεῖ , εἰς πρεσβείαν πεμφθεὶς σὺν ἱκετείᾳ τῷ Γαλερίῳ ὑπήντησεν . Ὅστις ἄδειαν τοῦ λέγειν λαβὼν εἶπε · « Φανερόν ἐστι τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων , ὅτι ὡσπερανεὶ δύο λαμπτῆρές εἰσιν ἥ τε Ῥωμαπϊκὴ καὶ Περσικὴ καὶ Περσικὴ βασιλεία · καὶ χρὴ καθάπερ ὀφθαλμοὺς τὴν ἑτέραν τῇ τῆς ἑτέρας κοσμεῖσθαι λαμπρότητι , καὶ μὴ πρὸς ἀναίρεσιν ἑαυτῶν ἀμοιβαδὸν μέχρι παντὸς χαλεπαίνειν . Τοῦτο γὰρ οὐκ ἀρετὴ μᾶλλον , ἀλλὰ κουφότης νομίζεται ἢ μαλακία · τοὺς γὰρ μεταγενεστέρους οἰόμενοι μὴ δύνασθαι ἑαυτοῖς βοηθεῖν σπουδάζουσι τοὺς ἀντιτεταγμένους ἀνελεῖν . Μὴ χρῆναι μέντοι μηδὲ Ναρσαῖον ἀσθενέστερον τῶν ἄλλων βασιλέων νομίζεσθαι · ἀλλὰ τοσοῦτον τῶν ἄλλων βασιλέων Γαλέριον ὑπερέχειν , ὥστε αὐτὸν τούτῳ μόνῳ δικαίως Ναρσαῖον ἡττῆσθαι , καίτοι τῆς τῶν οἰκείων προγόνων ἀξίας καταδεέστερον οὐ γενόμενον . » Πρὸς τούτοις ἔλεγεν ὁ Ἀφφαρβᾶν ἐντετάλθαι αὐτῷ παρὰ Ναρσαίου , ὡς ἔχοντες ( l . ἔχοντος Ν . ) ἐπιείκειαν , τὸ τῆς οἰκείας βασιλείας δίκαιον τῇ Ῥωμαίων ἐπιτρέψαι φιλανθρωπίᾳ . Τοιγαροῦν μηδὲ τοὺς ὅρκους κομίζειν , ἐφ’ οἷς χρὴ γίνεσθαι τὴν εἰρήνην , ἀλλὰ τὸ ὅλον τῇ γνώμῃ τοῦ βασιλέως διδόναι , πλὴν ὅτι παρακαλεῖ τοὺς παῖδας μόνον καὶ τὰς γαμετὰς αὐτῷ ἀποδοθῆναι , διὰ τῆς τούτων ἀποδόσεως πλέον εὐεργεσίαις ἔνοχος εἶναι λέγων ἢ ὅπλοις περιών · οὐδὲ νῦν δύνασθαι κατ’ ἀξίαν χάριτας ὁμολογεῖν , ὅτι ἐν αἰχμαλωσίᾳ γενόμενοι τῆς ἐντεῦθεν οὐκ ἐπειράθησαν ὕβρεως , ἀλλ’ οὕτω μετεχειρίσθησαν ὡς τῇ οἰκείᾳ εὐγενείᾳ ὅσον οὔπω ἀποδοθησόμενοι . Ἐν τούτοις εἰς μνήμην ἦγε καὶ τὸ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων εὐμετάβλητον . Ὁ δὲ Γαλέριος πρὸς ταῦτα δόξας ὀργίζεσθαι , συγκινήσας τὸ ἑαυτοῦ σῶμα , ἀπεκρίνατο λέγων , οὐ καλῶς Πέρσας ἀξιοῦν τῆς μεταβολῆς τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἑτέρους μεμνῆσθαι , ὁπότε αὐτοὶ καιροῦ ἐπιλαμβανόμενοι οὐ παύονται ταῖς τῶν ἀνθρώπων συμφοραῖς ἐπικείμενοι . « Καλῶς γὰρ καὶ ἐπὶ Βαλεριανοῦ τὸ μέτρον τῆς νίκης ἐφυλάξατε , οἵτινες δόλοις αὐτὸν ἀπατήσαντες κατέσχετε καὶ μέχρι γήρως ἐσχάτου καὶ τελευτῆς ἀτίμου οὐκ ἀπελύσατε , εἶτα μετὰ θάνατον μυσαρᾷ τινι τέχνῃ τὸ δέρμα αὐτοῦ φυλάξαντες θνητῷ σώματι ἀθάνατον ὕβριν ἐπηγάγετε . » Ταῦτα διεξελθὼν ὁ βασιλεὺς , καὶ εἰπὼν ἑαυτὸν ἐπικαμφθῆναι οὐχ οἷς Πέρσαι διὰ τῆς πρεσβείας ὑπέμνησαν , ὡς δέον πρὸς τὰς ἀνθρωπίνας ἀφορᾶν τύχας ( διὰ τοῦτο γὰρ μᾶλλον καὶ πρὸς ὀργὴν προσήκειν κινεῖσθαι , εἴ τις πρὸς ἃ Πέρσαι πεπράχασιν ἀποβλέψειεν ) , ἀλλὰ τοῖς τῶν οἰκείων προγόνων ἴχνεσιν ἀκολουθεῖν , οἷς ἔθος φείδεσθαι μὲν τῶν ὑπηκόων , καταγωνίζεσθαι δὲ τῶν ἀντιταττομένων , ἐκέλευσε τῷ πρεσβευομένῳ τῷ ἰδίῳ βασιλεῖ ἀπαγγεῖλαι τὴν Ῥωμαίων καλοκαγαθίαν , ὧν τῆς ἀρετῆς ἐπειράθη , καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον προσελπίζειν παρ’ αὐτὸν ἀφιξομένους κατὰ γνώμην τοῦ βασιλέως .
Lemmas: ὅτι Ἀφφαρβᾶν , φίλος εἰμί ὡς μάλιστα ὁ Ναρσαίῳ ὁ Πέρσης βασιλεύς , εἰς πρεσβεία πέμπω σύν ἱκετεία ὁ Γαλέριος ὑπαντάω . ὅστις ἄδεια ὁ λέγω λαμβάνω λέγω · « Φανερός εἰμί ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος , ὅτι ὥσπερ δύο λαμπτήρ εἰμί ὁ τε Ῥωμαπϊκὴ καί Περσικός καί Περσικός βασίλειος · καί χράω καθά ὀφθαλμός ὁ ἕτερος ὁ ὁ ἕτερος κοσμέω λαμπρότης , καί μή πρός ἀναίρεσις ἑαυτοῦ ἀμοιβηδόν μέχρι πᾶς χαλεπαίνω . Τοῦτης γάρ οὐ ἀρετή μᾶλλον , ἀλλά κουφότης νομίζω ἢ μαλακία · ὁ γάρ μεταγενής οἴομαι μή δύναμαι ἑαυτοῦ βοηθέω σπουδάζω ὁ ἀντιτάσσω ἀναιρέω . Μή χρή μέντοι μηδέ Ναρσαῖον ἀσθενής ὁ ἄλλος βασιλεύς νομίζω · ἀλλά τοσοῦτος ὁ ἄλλος βασιλεύς Γαλέριος ὑπερέχω , ὥστε αὐτός οὗτος μόνος δίκαιος Ναρσαῖον ἡσσάομαι , καίτοι ὁ ὁ οἰκεῖος πρόγονος ἄξιος καταδεής οὐ γίγνομαι . » πρός οὗτος λέγω ὁ Ἀφφαρβᾶν ἐντέλλω αὐτός παρά Ναρσαίου , ὡς ἔχω ( l . ἔχω Ν . ) ἐπιείκεια , ὁ ὁ οἰκεῖος βασίλεια δίκαιος ὁ Ῥωμαῖος ἐπιτρέπω φιλανθρωπία . τοιγάρ μηδέ ὁ ὅρκος κομίζω , ἐπί ὅς χράω γίγνομαι ὁ εἰρήνη , ἀλλά ὁ ὅλος ὁ γνώμη ὁ βασιλεύς δίδωμι , πλήν ὅτι παρακαλέω ὁ παῖς μόνος καί ὁ γαμετή αὐτός ἀποδίδωμι , διά ὁ οὗτος ἀπόδοσις πλείων εὐεργεσία ἔνοχος ἔρχομαι λέγω ἢ ὅπλον περίειμι · οὐδέ νῦν δύναμαι κατά ἄξιος χάρις ὁμολογέω , ὅτι ἐν αἰχμαλωσία γίγνομαι ὁ ἐντεῦθεν οὐ ἐπιλέγω ὕβρις , ἀλλά οὕτως μεταχειρίζω ὡς ὁ οἰκεῖος εὐγένεια ὅσον οὔπω ἀποδίδωμι . ἐν οὗτος εἰς μνήμη ἄγω καί ὁ ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα εὐμετάβλητος . ὁ δέ Γαλέριος πρός οὗτος δοκέω ὀργίζω , συγκινέω ὁ ἑαυτοῦ σῶμα , ἀποκρίνομαι λέγω , οὐ καλός Πέρσης ἀξιόω ὁ μεταβολή ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα ἕτερος μιμνήσκω , ὁπότε αὐτός καιρός ἐπιλαμβάνω οὐ παύω ὁ ὁ ἄνθρωπος συμφορά ἐπίκειμαι . « καλῶς γάρ καί ἐπί Βαλεριανός ὁ μέτρον ὁ νίκη φυλάσσω , ὅστις δόλος αὐτός ἀπατάω κατέχω καί μέχρι γῆρας ἔσχατος καί τελευτή ἄτιμος οὐ ἀπολύω , εἶτα μετά θάνατος μυσαρός τις τέχνη ὁ δέρμα αὐτός φυλάσσω θνητός σῶμα ἀθάνατος ὕβρις ἐπάγω . » Ταΰς διεξέρχομαι ὁ βασιλεύς , καί λέγω ἑαυτοῦ ἐπικάμπτω οὐ ὅς Πέρσης διά ὁ πρεσβεία ὑπομιμνῄσκω , ὡς δέω πρός ὁ ἀνθρώπινος ἀφοράω τύχη ( διά οὗτος γάρ μᾶλλον καί πρός ὀργή προσήκω κινέω , εἰμί τις πρός ὅς Πέρσης πράσσω ἀποβλέπω ) , ἀλλά ὁ ὁ οἰκεῖος πρόγονος ἴχνος ἀκολουθέω , ὅς ἔθος φείδομαι μέν ὁ ὑπήκοος , καταγωνίζομαι δέ ὁ ἀντιτάσσω , κελεύω ὁ πρεσβεύω ὁ ἴδιος βασιλεύς ἀπαγγέλλω ὁ Ῥωμαῖος καλοκαγαθία , ὅς ὁ ἀρετή ἐπιλέγω , καί οὐ πολύς ὕστερον προσελπίζω παρά αὐτός ἀφικνέομαι κατά γνώμη ὁ βασιλεύς .