ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.6
ἐγένετο δὲ καὶ Λακεδαιμονίοις μάντευμα ἐκ Δελφῶν τὸν Ἀθηναῖον ἐπάγεσθαι σύμβουλον . ἀποστέλλουσιν οὖν παρὰ τοὺς Ἀθηναίους τόν τε χρησμὸν ἀπαγγελοῦντας καὶ ἄνδρα αἰτοῦντας παραινέσοντα ἃ χρή σφισιν . Ἀθηναῖοι δὲ οὐδέτερα θέλοντες , οὔτε Λακεδαιμονίους ἄνευ μεγάλων κινδύνων προσλαβεῖν μοῖραν τῶν ἐν Πελοποννήσῳ τὴν ἀρίστην οὔτε αὐτοὶ παρακοῦσαι τοῦ θεοῦ , πρὸς ταῦτα ἐξευρίσκουσι · καὶ ἦν γὰρ Τυρταῖος διδάσκαλος γραμμάτων νοῦν τε ἥκιστα ἔχειν δοκῶν καὶ τὸν ἕτερον τῶν ποδῶν χωλός , τοῦτον ἀποστέλλουσιν ἐς Σπάρτην . ὁ δὲ ἀφικόμενος ἰδίᾳ τε τοῖς ἐν τέλει καὶ συνάγων ὁπόσους τύχοι καὶ τὰ ἐλεγεῖα καὶ τὰ ἔπη σφίσι τὰ ἀνάπαιστα ᾖδεν .
Lemmas: γίγνομαι δέ καί Λακεδαιμόνιος μάντευμα ἐκ Δελφοί ὁ Ἀθηναῖος ἐπάγω σύμβουλος . ἀποστέλλω οὖν παρά ὁ Ἀθηναῖος ὁ τε χρησμός ἀπαγγέλλω καί ἀνήρ αἰτέω παραινέω ὅς χρή σφεῖς . Ἀθηναῖος δέ οὐδέτερος ἐθέλω , οὔτε Λακεδαιμόνιος ἄνευ μέγας κίνδυνος προσλαμβάνω μοῖρα ὁ ἐν Πελοπόννησος ὁ ἀγαθός οὔτε αὐτός παρακούω ὁ θεός , πρός οὗτος ἐξευρίσκω · καί εἰμί γάρ Τυρταῖος διδάσκαλος γράμμα νόος τε ἦκα ἔχω δοκέω καί ὁ ἕτερος ὁ πούς χωλός , οὗτος ἀποστέλλω εἰς Σπάρτη . ὁ δέ ἀφικνέομαι ἴδιος τε ὁ ἐν τέλος καί συνάγω ὁπόσος τυγχάνω καί ὁ ἐλεγεῖον καί ὁ ἔπος σφεῖς ὁ ἀνάπαιστος ἀείδω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.7
ἐνιαυτῷ δὲ ὕστερον τοῦ περὶ τὰς Δέρας ἀγῶνος , ἡκόντων ἀμφοτέροις καὶ τῶν συμμάχων , παρεσκευάζοντο ὡς μάχην συνάψοντες ἐπὶ τῷ καλουμένῳ Κάπρου σήματι . Μεσσηνίοις μὲν οὖν Ἠλεῖοι καὶ Ἀρκάδες , ἔτι δὲ ἐξ Ἄργους ἀφίκετο καὶ Σικυῶνος βοήθεια . παρῆσαν δὲ καὶ ὅσοι πρότερον τῶν Μεσσηνίων ἔφευγον ἑκουσίως , ἐξ Ἐλευσῖνός τε , οἷς πάτριον δρᾶν τὰ ὄργια τῶν Μεγάλων θεῶν , καὶ οἱ Ἀνδροκλέους ἀπόγονοι · καὶ γὰρ οἱ συσπεύσαντες μάλιστά σφισιν ἦσαν οὗτοι .
Lemmas: ἐνιαυτός δέ ὕστερον ὁ περί ὁ Δέραι ἀγών , ἥκω ἀμφότερος καί ὁ σύμμαχος , παρασκευάζω ὡς μάχη συνάπτω ἐπί ὁ καλέω Κάπρος σῆμα . Μεσσήνιος μέν οὖν Ἠλεῖος καί Ἀρκάς , ἔτι δέ ἐκ Ἄργος ἀφικνέομαι καί Σικυών βοήθεια . πάρειμι δέ καί ὅσος πρότερος ὁ Μεσσήνιος φεύγω ἑκούσιος , ἐκ Ἐλευσίς τε , ὅς πάτριος δράω ὁ ὄργια ὁ Μέγας θεός , καί ὁ Ἀνδροκλῆς ἀπόγονος · καί γάρ ὁ συσπεύδω μάλα σφεῖς εἰμί οὗτος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.8
Λακεδαιμονίοις δὲ ἦλθον Κορίνθιοι συμμαχήσοντες καὶ Λεπρεατῶν τινες κατὰ ἔχθος τὸ Ἠλείων · Ἀσιναίοις δὲ ὅρκοι πρὸς ἀμφοτέρους ἦσαν . τὸ δὲ χωρίον τοῦτο , Κάπρου σῆμα , ἔστι μὲν ἐν Στενυκλήρῳ τῆς Μεσσηνίας , Ἡρακλέα δὲ αὐτόθι ὅρκον ἐπὶ τομίων κάπρου τοῖς Νηλέως παισὶ δοῦναι καὶ λαβεῖν παρὰ ἐκείνων λέγουσιν .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ ἔρχομαι Κορίνθιος συμμαχέω καί Λεπρεάτης τις κατά ἔχθος ὁ Ἠλεῖος · Ἀσιναῖος δέ ὅρκος πρός ἀμφότερος εἰμί . ὁ δέ χωρίον οὗτος , Κάπρος σῆμα , εἰμί μέν ἐν Στενύκληρος ὁ Μεσσηνία , Ἡρακλῆς δέ αὐτόθι ὅρκος ἐπί τόμιον κάπρος ὁ Νηλεύς παῖς δίδωμι καί λαμβάνω παρά ἐκεῖνος λέγω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.1
ὡς δὲ ἀμφοτέροις προεθύσαντο οἱ μάντεις , Λακεδαιμονίοις μὲν Ἕκας ἀπόγονός τε καὶ ὁμώνυμος Ἕκα τοῦ σὺν τοῖς Ἀριστοδήμου παισὶν ἐλθόντος ἐς Σπάρτην , τοῖς δὲ Μεσσηνίοις Θέοκλος—ἐγεγόνει δὲ ὁ Θέοκλος οὗτος ἀπὸ Εὐμάντιδος , Εὔμαντιν δὲ ὄντα Ἠλεῖον τῶν Ἰαμιδῶν Κρεσφόντης ἐπηγάγετο ἐς Μεσσήνην—τότε δὲ παρόντων καὶ τῶν μάντεων σὺν φρονήματι ἀμφότεροι μᾶλλον ἠπείγοντο ἐς τὴν μάχην .
Lemmas: ὡς δέ ἀμφότερος προθύω ὁ μάντις , Λακεδαιμόνιος μέν Ἕκης ἀπόγονος τε καί ὁμώνυμος Ἕκης ὁ σύν ὁ Ἀριστόδημος παῖς ἔρχομαι εἰς Σπάρτη , ὁ δέ Μεσσήνιος Θέοκλος—ἐγεγόνει δέ ὁ Θέοκλος οὗτος ἀπό Εὔμαντις , Εὔμαντις δέ εἰμί Ἠλεῖος ὁ Ἰαμίδης Κρεσφόντης ἐπάγω εἰς Μεσσήνη δέ πάρειμι καί ὁ μάντις σύν φρόνημα ἀμφότερος μάλα ἐπείγω εἰς ὁ μάχη .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.2
καὶ ἦν μὲν καὶ τὰ τῶν ἄλλων πρόθυμα , ὡς ἡλικίας ἕκαστος εἶχεν ἢ ῥώμης , μάλιστα δὲ Ἀνάξανδρός τε ὁ τῶν Λακεδαιμονίων βασιλεὺς καὶ οἱ περὶ αὐτὸν τῶν Σπαρτιατῶν · παρὰ Μεσσηνίων δὲ οἱ Ἀνδροκλέους ἀπόγονοι Φίντας καὶ Ἀνδροκλῆς καὶ οἱ συντεταγμένοι σφίσιν ἐπειρῶντο ἄνδρες ἀγαθοὶ γίνεσθαι . Τυρταῖος δὲ καὶ οἱ τῶν θεῶν ἱεροφάνται τῶν Μεγάλων ἔργου μὲν ἥπτοντο οὐδενός , τοὺς τελευταίους δὲ τῆς ἑαυτῶν ἑκάτεροι στρατιᾶς ἐπήγειρον .
Lemmas: καί εἰμί μέν καί ὁ ὁ ἄλλος πρόθυμος , ὡς ἡλικία ἕκαστος ἔχω ἤ ῥώμη , μάλα δέ Ἀνάξανδρος τε ὁ ὁ Λακεδαιμόνιος βασιλεύς καί ὁ περί αὐτός ὁ Σπαρτιάτης · παρά Μεσσήνιος δέ ὁ Ἀνδροκλῆς ἀπόγονος Φίντης καί Ἀνδροκλῆς καί ὁ συντάσσω σφεῖς πειράω ἀνήρ ἀγαθός γίγνομαι . Τυρταῖος δέ καί ὁ ὁ θεός ἱεροφάντης ὁ Μέγας ἔργον μέν ἅπτω οὐδείς , ὁ τελευταῖος δέ ὁ ἑαυτοῦ ἑκάτερος στρατιά ἐπαγείρω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.3
κατὰ δὲ αὐτὸν Ἀριστομένην εἶχεν οὕτω . λογάδες περὶ αὐτὸν ὀγδοήκοντα ἦσαν Μεσσηνίων , ἡλικίαν τε γεγονότες ἐκείνῳ τὴν αὐτὴν καὶ ἕκαστος προτετιμῆσθαι μεγάλως νομίζων ὅτι ἠξίωτο Ἀριστομένει συντετάχθαι · ἦσαν δὲ καὶ αἰσθέσθαι διʼ ὀλίγου δεινοὶ τά τε παρʼ ἀλλήλων καὶ μάλιστα ἐκείνου καὶ ἀρχομένου τι δρᾶν καὶ ἔτι μέλλοντος . οὗτοι μὲν πρῶτον καὶ αὐτοὶ καὶ Ἀριστομένης πόνον εἶχον πολὺν κατʼ Ἀνάξανδρον καὶ τῶν Λακεδαιμονίων τεταγμένοι τοὺς ἀρίστους · λαμβάνοντες δὲ τραύματα ἀφειδῶς καὶ ἐς πᾶν προϊόντες ἀπονοίας τῷ τε χρόνῳ καὶ τοῖς τολμήμασιν ἐτρέψαντο τοὺς περὶ Ἀνάξανδρον .
Lemmas: κατά δέ αὐτός Ἀριστομένης ἔχω οὕτως . λογάς περί αὐτός ὀγδοήκοντα εἰμί Μεσσήνιος , ἡλικία τε γίγνομαι ἐκεῖνος ὁ αὐτός καί ἕκαστος προτιμάω μέγας νομίζω ὅτι ἀξιόω Ἀριστομένης συντάσσω · εἰμί δέ καί αἰσθάνομαι διά ὀλίγος δεινός ὁ τε παρά ἀλλήλων καί μάλα ἐκεῖνος καί ἄρχω τις δράω καί ἔτι μέλλω . οὗτος μέν πρῶτος καί αὐτός καί Ἀριστομένης πόνος ἔχω πολύς κατά Ἀνάξανδρος καί ὁ Λακεδαιμόνιος τάσσω ὁ ἀγαθός · λαμβάνω δέ τραῦμα ἀφειδής καί εἰς πᾶς προέρχομαι ἀπόνοια ὁ τε χρόνος καί ὁ τόλμημα τρέπω ὁ περί Ἀνάξανδρος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.4
τούτοις μὲν δὴ φεύγουσι διώκειν ἐπέταξεν ὁ Ἀριστομένης ἕτερον τῶν Μεσσηνίων λόχον · αὐτὸς δὲ ὁρμήσας πρὸς τὸ μάλιστα ἀνθεστηκός , ὡς ἐβιάσατο καὶ τούτους , ἐπʼ ἄλλους ἐτράπετο αὖθις . ταχὺ δὲ καὶ τούτους ὠσάμενος ἑτοιμότερον ἤδη πρὸς τοὺς ὑπομένοντας ἐπεφέρετο , ἐς ὃ πᾶσαν τῶν Λακεδαιμονίων τὴν τάξιν καὶ αὐτῶν καὶ τῶν συμμάχων συνέχεε · καὶ οὐχὶ σὺν αἰδοῖ φευγόντων οὐδὲ ἀναμένειν θελόντων ἔτι ἀλλήλους , ἐπέκειτό σφισι φοβερώτερος ἢ κατὰ ἀνδρὸς ἑνὸς εἶναι μανίαν .
Lemmas: οὗτος μέν δή φεύγω διώκω ἐπιτάσσω ὁ Ἀριστομένης ἕτερος ὁ Μεσσήνιος λόχος · αὐτός δέ ὁρμάω πρός ὁ μάλα ἀνθίστημι , ὡς βιάζω καί οὗτος , ἐπί ἄλλος τρέπω αὖθις . ταχύς δέ καί οὗτος ὠθέω ἑτοῖμος ἤδη πρός ὁ ὑπομένω ἐπιφέρω , εἰς ὅς πᾶς ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ τάξις καί αὐτός καί ὁ σύμμαχος συγχέω · καί οὐ σύν αἰδώς φεύγω οὐδέ ἀναμένω ἐθέλω ἔτι ἀλλήλων , ἐπίκειμαι σφεῖς φοβερός ἤ κατά ἀνήρ εἷς εἰμί μανία .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.5
ἔνθα δὴ καὶ παρʼ ἀχράδα πεφυκυῖάν που τοῦ πεδίου , παρὰ ταύτην Ἀριστομένην οὐκ εἴα παραθεῖν ὁ μάντις Θέοκλος · καθέζεσθαι γὰρ τοὺς Διοσκούρους ἔφασκεν ἐπὶ τῇ ἀχράδι . Ἀριστομένης δὲ εἴκων τῷ θυμῷ καὶ οὐκ ἀκροώμενος τὰ πάντα τοῦ μάντεως ὡς κατὰ τὴν ἀχράδα ἐγίνετο , ἀπόλλυσι τὴν ἀσπίδα , Λακεδαιμονίοις τε τὸ ἁμάρτημα τοῦ Ἀριστομένους παρέσχεν αὐτῶν ἀποσωθῆναί τινας ἐκ τῆς φυγῆς · διέτριψε γὰρ τὴν ἀσπίδα ἀνευρεῖν πειρώμενος .
Lemmas: ἔνθα δή καί παρά ἀχράς φύω που ὁ πεδίον , παρά οὗτος Ἀριστομένης οὐ ἐάω παραθέω ὁ μάντις Θέοκλος · καθέζομαι γάρ ὁ Διόσκοροι φάσκω ἐπί ὁ ἀχράς . Ἀριστομένης δέ εἴκω ὁ θυμός καί οὐ ἀκροάομαι ὁ πᾶς ὁ μάντις ὡς κατά ὁ ἀχράς γίγνομαι , ἀπόλλυμι ὁ ἀσπίς , Λακεδαιμόνιος τε ὁ ἁμάρτημα ὁ Ἀριστομένης παρέχω αὐτός ἀποσῴζω τις ἐκ ὁ φυγή · διατρίβω γάρ ὁ ἀσπίς ἀνευρίσκω πειράω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.6
Λακεδαιμονίων δὲ ἐχόντων ἀθύμως μετὰ τὴν πληγὴν καὶ ὡρμημένων καταθέσθαι τὸν πόλεμον , Τυρταῖός τε ἐλεγεῖα ᾄδων μετέπειθεν αὐτοὺς καὶ ἐς τοὺς λόχους ἀντὶ τῶν τεθνεώτων κατέλεγεν ἄνδρας ἐκ τῶν εἱλώτων . Ἀριστομένει δέ , ὡς ἀνέστρεψεν ἐς τὴν Ἀνδανίαν , ταινίας αἱ γυναῖκες καὶ τὰ ὡραῖα ἐπιβάλλουσαι τῶν ἀνθῶν ἐπέλεγον ᾆσμα τὸ καὶ ἐς ἡμᾶς ἔτι ᾀδόμενον ἔς τε μέσον πεδίον Στενυκλήριον ἔς τʼ ὄρος ἄκρον εἵπετʼ Ἀριστομένης τοῖς Λακεδαιμονίοις . ἀνεσώσατο δὲ καὶ τὴν ἀσπίδα ἐκείνην , ἔς τε Δελφοὺς
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ ἔχω ἄθυμος μετά ὁ πληγή καί ὁρμάω κατατίθημι ὁ πόλεμος , Τυρταῖος τε ἐλεγεῖον ἀείδω μεταπείθω αὐτός καί εἰς ὁ λόχος ἀντί ὁ θνῄσκω καταλέγω ἀνήρ ἐκ ὁ εἵλως . Ἀριστομένης δέ , ὡς ἀναστρέφω εἰς ὁ Ἀνδανία , ταινία ὁ γυνή καί ὁ ὡραῖος ἐπιβάλλω ὁ ἄνθος ἐπιλέγω ᾆσμα ὁ καί εἰς ἐγώ ἔτι ἀείδω εἰς τε μέσος πεδίον Στενυκλήριος εἰς τε ὄρος ἄκρος ἕπομαι Ἀριστομένης ὁ Λακεδαιμόνιος . ἀνασῴζω δέ καί ὁ ἀσπίς ἐκεῖνος , εἰς τε Δελφοί
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.7
ἀφικόμενος καὶ ὥς οἱ προσέταξεν ἡ Πυθία καταβὰς ἐς τὸ ἄδυτον ἱερὸν τοῦ Τροφωνίου τὸ ἐν Λεβαδείᾳ . ὕστερον δὲ τὴν ἀσπίδα ἀνέθηκεν ἐς Λεβάδειαν φέρων , ᾗ δὴ καὶ αὐτὸς εἶδον ἀνακειμένην · ἐπίθημα δέ ἐστιν αὐτῆς ἀετὸς τὰ πτερὰ ἑκατέρωθεν ἐκτετακὼς ἐς ἄκραν τὴν ἴτυν . τότε δὲ Ἀριστομένης ὡς ἐπανῆκεν ἐκ Βοιωτίας εὑρών τε παρὰ τῷ Τροφωνίῳ καὶ κομισάμενος τὴν ἀσπίδα , αὐτίκα ἔργων μειζόνων ἥπτετο .
Lemmas: ἀφικνέομαι καί ὡς ἕ προστάσσω ὁ Πυθία καταβαίνω εἰς ὁ ἄδυτος ἱερός ὁ Τροφώνιος ὁ ἐν Λεβαδεία . ὕστερον δέ ὁ ἀσπίς ἀνατίθημι εἰς Λεβαδεία φέρω , ὅς δή καί αὐτός ὁράω ἀνάκειμαι · ἐπίθημα δέ εἰμί αὐτός ἀετός ὁ πτερόν ἑκατέρωθεν ἐκτείνω εἰς ἄκρος ὁ ἴτυς . τότε δέ Ἀριστομένης ὡς ἐπανήκω ἐκ Βοιωτία εὑρίσκω τε παρά ὁ Τροφώνιος καί κομίζω ὁ ἀσπίς , αὐτίκα ἔργον μέγας ἅπτω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.8
συλλέξας δὲ ἄλλους τε τῶν Μεσσηνίων καὶ τοὺς περὶ ἑαυτὸν ἅμα ἔχων λογάδας , φυλάξας τὰ μετὰ ἑσπέραν ἦλθεν ἐπὶ πόλιν τῆς Λακωνικῆς , τὸ μὲν ἀρχαῖον ὄνομα καὶ ἐν Ὁμήρου καταλόγῳ Φᾶριν , ὑπὸ δὲ τῶν Σπαρτιατῶν καὶ προσοίκων καλουμένην Φαράς · ἐπὶ ταύτην ἀφικόμενος τούς τε πειρωμένους ἀμύνεσθαι διέφθειρε καὶ λείαν περιβαλλόμενος ἀπήλαυνεν ἐς τὴν Μεσσήνην . Λακεδαιμονίων δὲ ὁπλιτῶν καὶ Ἀναξάνδρου τοῦ βασιλέως ἐπιθεμένων καθʼ ὁδόν , ἐτρέψατό τε καὶ τούτους καὶ διώκειν τὸν Ἀνάξανδρον ὥρμητο · βληθεὶς δὲ ἀκοντίῳ τὸν γλουτὸν τὴν δίωξιν ἐπέσχεν , οὐ μέντοι τὴν λείαν γε ἣν ἤλαυνεν ἀφῃρέθη .
Lemmas: συλλέγω δέ ἄλλος τε ὁ Μεσσήνιος καί ὁ περί ἑαυτοῦ ἅμα ἔχω λογάς , φυλάσσω ὁ μετά ἑσπέρα ἔρχομαι ἐπί πόλις ὁ Λακωνικός , ὁ μέν ἀρχαῖος ὄνομα καί ἐν Ὅμηρος κατάλογος Φᾶρις , ὑπό δέ ὁ Σπαρτιάτης καί πρόσοικος καλέω Φάρ · ἐπί οὗτος ἀφικνέομαι ὁ τε πειράω ἀμύνω διαφθείρω καί λεία περιβάλλω ἀπελαύνω εἰς ὁ Μεσσήνη . Λακεδαιμόνιος δέ ὁπλίτης καί Ἀνάξανδρος ὁ βασιλεύς ἐπιτίθημι κατά ὁδός , τρέπω τε καί οὗτος καί διώκω ὁ Ἀνάξανδρος ὁρμάω · βάλλω δέ ἀκόντιον ὁ γλουτός ὁ δίωξις ἐπέχω , οὐ μέντοι ὁ λεία γε ὅς ἐλαύνω ἀφαιρέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.9
διαλιπὼν δὲ ὅσον ἀκεσθῆναι τὸ τραῦμα , ἐς μὲν αὐτὴν Σπάρτην ἔξοδον ποιούμενος νύκτωρ ἀπετράπετο ὑπὸ φασμάτων Ἑλένης καὶ Διοσκούρων , τὰς δʼ ἐν Καρύαις παρθένους χορευούσας τῇ Ἀρτέμιδι . ἐλόχησε μεθʼ ἡμέραν καὶ συνέλαβεν ὅσαι χρήμασιν αὐτῶν καὶ ἀξιώματι πατέρων προεῖχον · ἀγαγὼν δὲ ἐς κώμην τῆς Μεσσηνίας τὴν νύκτα ἀνεπαύετο , ἀνδράσι τῶν ἐκ τοῦ λόχου τὴν φρουρὰν ἐπιτρέψας τῶν παρθένων .
Lemmas: διαλείπω δέ ὅσος ἀκέομαι ὁ τραῦμα , εἰς μέν αὐτός Σπάρτη ἔξοδος ποιέω νύκτωρ ἀποτρέπω ὑπό φάσμα Ἑλένη καί Διόσκοροι , ὁ δέ ἐν Καρύαι παρθένος χορεύω ὁ Ἄρτεμις . λοχάω μετά ἡμέρα καί συλλαμβάνω ὅσος χρῆμα αὐτός καί ἀξίωμα πατήρ προέχω · ἄγω δέ εἰς κώμη ὁ Μεσσηνία ὁ νύξ ἀναπαύω , ἀνήρ ὁ ἐκ ὁ λόχος ὁ φρουρά ἐπιτρέπω ὁ παρθένος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.16.10
ἐνταῦθα ὑπὸ μέθης οἱ νεανίσκοι δοκεῖν ἐμοὶ καὶ ἄλλως ἀκρατῶς ἔχοντες λογισμοῦ πρὸς βίαν ἐτρέποντο τῶν παρθένων , Ἀριστομένους δὲ ἀπείργοντος οὐ νομιζόμενα Ἕλλησι δρῶντας οὐδένα ἐποιοῦντο λόγον , ὥστε ἠναγκάσθη καὶ ἀποκτεῖναι τοὺς παροινοῦντας μάλιστα ἐξ αὐτῶν . τὰς δὲ αἰχμαλώτους λαβὼν ἀπέλυσε χρημάτων πολλῶν , παρθένους ὥσπερ γε καὶ εἷλεν .
Lemmas: ἐνταῦθα ὑπό μέθη ὁ νεανίσκος δοκέω ἐγώ καί ἄλλος ἀκρατής ἔχω λογισμός πρός βία τρέπω ὁ παρθένος , Ἀριστομένης δέ ἀπείργω οὐ νομίζω Ἕλλην δράω οὐδείς ποιέω λόγος , ὥστε ἀναγκάζω καί ἀποκτείνω ὁ παροινέω μάλα ἐκ αὐτός . ὁ δέ αἰχμάλωτος λαμβάνω ἀπολύω χρῆμα πολύς , παρθένος ὥσπερ γε καί αἱρέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.1
ἔστι δὲ Αἴγιλα τῆς Λακωνικῆς , ἔνθα ἱερὸν ἵδρυται ἅγιον Δήμητρος . ἐνταῦθα ἐπιστάμενος ὁ Ἀριστομένης καὶ οἱ σὺν αὐτῷ τὰς γυναῖκας ἀγούσας ἑορτὴν ἀμύνεσθαι τῶν γυναικῶν οὐκ ἄνευ τῆς θεοῦ προαχθεισῶν λαμβάνουσιν οἱ πολλοὶ τῶν Μεσσηνίων τραύματα μαχαίραις τε , αἷς τὰ ἱερεῖα αἱ γυναῖκες ἔθυον , καὶ ὀβελοῖς , οἷς τὰ κρέα ἔπειρον ὀπτῶσαι · τὸν δὲ Ἀριστομένην τύπτουσαι ταῖς δᾳσὶ ζῶντα αἱροῦσιν . ἀπεσώθη δὲ ὅμως τῆς αὐτῆς ἐκείνης νυκτὸς ἐς τὴν Μεσσηνίαν . ἀφεῖναι δὲ αὐτὸν ἱέρεια τῆς Δήμητρος αἰτίαν ἔσχεν Ἀρχιδάμεια · ἀφῆκε δὲ οὐκ ἐπὶ χρήμασιν , ἀλλὰ ἐρῶσα ἔτυχεν αὐτοῦ πρότερον ἔτι , προὐφασίζετο δὲ ὡς Ἀριστομένης διακούσας τὰ δεσμὰ ἀποδρὰς οἴχοιτο .
Lemmas: εἰμί δέ Αἴγιλα ὁ Λακωνικός , ἔνθα ἱερός ἱδρύω ἅγιος Δημήτηρ . ἐνταῦθα ἐπίσταμαι ὁ Ἀριστομένης καί ὁ σύν αὐτός ὁ γυνή ἄγω ἑορτή ἀμύνω ὁ γυνή οὐ ἄνευ ὁ θεός προάγω λαμβάνω ὁ πολύς ὁ Μεσσήνιος τραῦμα μάχαιρα τε , ὅς ὁ ἱερεῖον ὁ γυνή θύω , καί ὀβελός , ὅς ὁ κρέας πείρω ὀπτάω · ὁ δέ Ἀριστομένης τύπτω ὁ δαίς ζάω αἱρέω . ἀποσῴζω δέ ὅμως ὁ αὐτός ἐκεῖνος νύξ εἰς ὁ Μεσσηνία . ἀφίημι δέ αὐτός ἱέρεια ὁ Δημήτηρ αἰτία ἔχω Ἀρχιδάμεια · ἀφίημι δέ οὐ ἐπί χρῆμα , ἀλλά ἐράω τυγχάνω αὐτός πρότερος ἔτι , προφασίζομαι δέ ὡς Ἀριστομένης διακούω ὁ δεσμός ἀποδιδράσκω οἴχομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.2
τρίτῳ δὲ ἔτει τοῦ πολέμου μελλούσης γίνεσθαι συμβολῆς ἐπὶ τῇ καλουμένῃ Μεγάλῃ τάφρῳ καὶ Μεσσηνίοις Ἀρκάδων βεβοηθηκότων ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων , Ἀριστοκράτην τὸν Ἱκέτα Τραπεζούντιον , βασιλέα τῶν Ἀρκάδων καὶ στρατηγὸν ὄντα ἐν τῷ τότε , διαφθείρουσιν οἱ Λακεδαιμόνιοι χρήμασι . πρῶτοι γὰρ ὧν ἴσμεν Λακεδαιμόνιοι πολεμίῳ ἀνδρὶ δῶρα ἔδοσαν , καὶ ὤνιον πρῶτοι κατεστήσαντο εἶναι τὸ κράτος τὸ ἐν τοῖς ὅπλοις ·
Lemmas: τρίτος δέ ἔτος ὁ πόλεμος μέλλω γίγνομαι συμβολή ἐπί ὁ καλέω Μεγάλη τάφρος καί Μεσσήνιος Ἀρκάς βοηθέω ἀπό πᾶς ὁ πόλις , Ἀριστοκράτης ὁ Ἱκέτας Τραπεζούντιος , βασιλεύς ὁ Ἀρκάς καί στρατηγός εἰμί ἐν ὁ τότε , διαφθείρω ὁ Λακεδαιμόνιος χρῆμα . πρῶτος γάρ ὅς οἶδα Λακεδαιμόνιος πολέμιος ἀνήρ δῶρον δίδωμι , καί ὤνιος πρῶτος καθίστημι εἰμί ὁ κράτος ὁ ἐν ὁ ὅπλον ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.3
πρὶν δὲ ἢ παρανομῆσαι Λακεδαιμονίους ἐς τὸν Μεσσηνίων πόλεμον καὶ Ἀριστοκράτους τοῦ Ἀρκάδος τὴν προδοσίαν , ἀρετῇ τε οἱ μαχόμενοι καὶ τύχαις ἐκ τοῦ θεοῦ διεκρίνοντο . φαίνονται δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ ὕστερον , ἡνίκα ἐπὶ Αἰγὸς ποταμοῖς ταῖς Ἀθηναίων ναυσὶν ἀνθώρμουν , ἄλλους τε τῶν στρατηγούντων Ἀθηναίοις καὶ Ἀδείμαντον ἐξωνησάμενοι .
Lemmas: πρίν δέ ἤ παρανομέω Λακεδαιμόνιος εἰς ὁ Μεσσήνιος πόλεμος καί Ἀριστοκράτης ὁ Ἀρκάς ὁ προδοσία , ἀρετή τε ὁ μάχομαι καί τύχη ἐκ ὁ θεός διακρίνω . φαίνω δέ ὁ Λακεδαιμόνιος καί ὕστερον , ἡνίκα ἐπί Αἴξ ποταμός ὁ Ἀθηναῖος ναῦς ἀνθορμέω , ἄλλος τε ὁ στρατηγέω Ἀθηναῖος καί Ἀδείμαντος ἐξωνέομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.4
περιῆλθε μέντοι καὶ αὐτοὺς Λακεδαιμονίους ἀνὰ χρόνον ἡ Νεοπτολέμειος καλουμένη τίσις . Νεοπτολέμῳ γὰρ τῷ Ἀχιλλέως , ἀποκτείναντι Πρίαμον ἐπὶ τῇ ἐσχάρᾳ τοῦ Ἑρκείου , συνέπεσε καὶ αὐτὸν ἐν Δελφοῖς πρὸς τῷ βωμῷ τοῦ Ἀπόλλωνος ἀποσφαγῆναι · καὶ ἀπὸ τούτου τὸ παθεῖν ὁποῖόν τις καὶ ἔδρασε Νεοπτολέμειον τίσιν ὀνομάζουσι .
Lemmas: περιέρχομαι μέντοι καί αὐτός Λακεδαιμόνιος ἀνά χρόνος ὁ Νεοπτολέμειος καλέω τίσις . Νεοπτόλεμος γάρ ὁ Ἀχιλλεύς , ἀποκτείνω Πρίαμος ἐπί ὁ ἐσχάρα ὁ Ἑρκεῖος , συμπίπτω καί αὐτός ἐν Δελφοί πρός ὁ βωμός ὁ Ἀπόλλων ἀποσφάζω · καί ἀπό οὗτος ὁ πάσχω ὁποῖος τις καί δράω Νεοπτολέμειος τίσις ὀνομάζω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.5
τοῖς οὖν Λακεδαιμονίοις , ὅτε δὴ μάλιστα ἤνθησαν καὶ Ἀθηναίων τε τὸ ναυτικὸν καθῃρήκεσαν καὶ Ἀγησίλαος κεχείρωτο τὰ πολλὰ ἤδη τῆς Ἀσίας , τότε σφίσι τὴν ἀρχὴν πᾶσαν οὐκ ἐξεγένετο ἀφελέσθαι τὸν Μῆδον , ἀλλὰ σφᾶς ὁ βάρβαρος περιῆλθε τῷ ἐκείνων εὑρήματι , ἐς Κόρινθον καὶ Ἄργος καὶ ἐς Ἀθήνας τε καὶ Θήβας χρήματα ἀποστείλας · ὅ τε ὀνομαζόμενος Κορινθιακὸς πόλεμος ἀπὸ τούτων ἐξήφθη τῶν χρημάτων , ὡς ἀπολείπειν Ἀγησίλαον ἀναγκασθῆναι τὰ ἐν τῇ Ἀσίᾳ .
Lemmas: ὁ οὖν Λακεδαιμόνιος , ὅτε δή μάλα ἀνθέω καί Ἀθηναῖος τε ὁ ναυτικός καθαιρέω καί Ἀγησίλαος χειρόω ὁ πολύς ἤδη ὁ Ἀσία , τότε σφεῖς ὁ ἀρχή πᾶς οὐ ἐκγίγνομαι ἀφαιρέω ὁ Μῆδος , ἀλλά σφεῖς ὁ βάρβαρος περιέρχομαι ὁ ἐκεῖνος εὕρημα , εἰς Κόρινθος καί Ἄργος καί εἰς Ἀθῆναι τε καί Θῆβαι χρῆμα ἀποστέλλω · ὁ τε ὀνομάζω Κορίνθιος πόλεμος ἀπό οὗτος ἐξάπτω ὁ χρῆμα , ὡς ἀπολείπω Ἀγησίλαος ἀναγκάζω ὁ ἐν ὁ Ἀσία .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.6
Λακεδαιμονίοις μὲν τὸ ἐς Μεσσηνίους σόφισμα ὁ δαίμων ἔμελλεν αὐτοῖς ἀποφανεῖν συμφοράν · Ἀριστοκράτης δὲ ὡς τὰ χρήματα ἐδέξατο ἐκ Λακεδαίμονος , τὸ μὲν παραυτίκα ἔκρυπτεν ἐς τοὺς Ἀρκάδας οἷα ἐπεβούλευε , μελλόντων δὲ ἐς χεῖρας ἤδη συνέρχεσθαι , τηνικαῦτα ἐξεφόβησεν αὐτοὺς ὡς ἐν δυσχωρίᾳ τέ εἰσιν ἀπειλημμένοι καὶ ἀναχώρησις οὐκ ἔσται αὐτοῖς , ἢν κρατηθῶσιν , τά τε ἱερά σφισιν οὐκ ἔφη γεγονέναι κατὰ γνώμην . ἐκέλευεν οὖν πάντα τινά , ἐπειδὰν αὐτὸς σημήνῃ , φυγῇ χρῆσθαι .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος μέν ὁ εἰς Μεσσήνιος σόφισμα ὁ δαίμων μέλλω αὐτός ἀποφαίνω συμφορά · Ἀριστοκράτης δέ ὡς ὁ χρῆμα δέχομαι ἐκ Λακεδαίμων , ὁ μέν παραυτίκα κρύπτω εἰς ὁ Ἀρκάς οἷος ἐπιβουλεύω , μέλλω δέ εἰς χείρ ἤδη συνέρχομαι , τηνικαῦτα ἐκφοβέω αὐτός ὡς ἐν δυσχωρία τε εἰμί ἀπολαμβάνω καί ἀναχώρησις οὐ εἰμί αὐτός , ἐάν κρατέω , ὁ τε ἱερόν σφεῖς οὐ φημί γίγνομαι κατά γνώμη . κελεύω οὖν πᾶς τις , ἐπειδάν αὐτός σημαίνω , φυγή χράω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.7
ὡς δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι συνέμισγον καὶ ἦσαν ἐς τὸ κατʼ αὐτοὺς οἱ Μεσσήνιοι τετραμμένοι , ἐνταῦθα Ἀριστοκράτης ἀρχομένης τῆς μάχης ἀπῆγε τοὺς Ἀρκάδας , καὶ τοῖς Μεσσηνίοις τό τε ἀριστερὸν καὶ μέσον ἠρήμωτο · οἱ γὰρ Ἀρκάδες σφίσιν εἶχον ἀμφότερα ἅτε ἀπόντων μὲν Ἠλείων τῆς μάχης , ἀπόντων δὲ Ἀργείων καὶ Σικυωνίων . προσεξειργάσθη δὲ καὶ ἄλλο τῷ Ἀριστοκράτει · διὰ γὰρ Μεσσηνίων ἐποιεῖτο τὴν φυγήν .
Lemmas: ὡς δέ ὁ Λακεδαιμόνιος συμμείγνυμι καί εἰμί εἰς ὁ κατά αὐτός ὁ Μεσσήνιος τρέπω , ἐνταῦθα Ἀριστοκράτης ἄρχω ὁ μάχη ἀπάγω ὁ Ἀρκάς , καί ὁ Μεσσήνιος ὁ τε ἀριστερός καί μέσος ἐρημόω · ὁ γάρ Ἀρκάς σφεῖς ἔχω ἀμφότερος ἅτε ἄπειμι μέν Ἠλεῖος ὁ μάχη , ἄπειμι δέ Ἀργεῖος καί Σικυώνιος . προσεξεργάζομαι δέ καί ἄλλος ὁ Ἀριστοκράτης · διά γάρ Μεσσήνιος ποιέω ὁ φυγή .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.8
οἱ δὲ πρὸς τὸ ἀνέλπιστον τῶν παρόντων ἐγένοντο ἔκφρονες καὶ ἅμα ὑπὸ τῆς διεξόδου τῆς κατὰ σφᾶς τῶν Ἀρκάδων ἐταράσσοντο , ὥστε αὐτῶν ἐδέησαν οἱ πολλοὶ καὶ ἐπιλαθέσθαι τῶν ἐν χερσίν · ἀντὶ γὰρ τῶν Λακεδαιμονίων ἐπιφερομένων ἤδη πρὸς τοὺς Ἀρκάδας ἀφεώρων φεύγοντας , καὶ οἱ μὲν παραμεῖναί σφισιν ἱκέτευον , οἱ δὲ καὶ λοιδορίαις ἐς αὐτοὺς ὡς ἐς ἄνδρας προδότας καὶ οὐ δικαίους ἐχρῶντο .
Lemmas: ὁ δέ πρός ὁ ἀνέλπιστος ὁ πάρειμι γίγνομαι ἔκφρων καί ἅμα ὑπό ὁ διέξοδος ὁ κατά σφεῖς ὁ Ἀρκάς ταράσσω , ὥστε αὐτός δέω ὁ πολύς καί ἐπιλανθάνω ὁ ἐν χείρ · ἀντί γάρ ὁ Λακεδαιμόνιος ἐπιφέρω ἤδη πρός ὁ Ἀρκάς ἀφοράω φεύγω , καί ὁ μέν παραμένω σφεῖς ἱκετεύω , ὁ δέ καί λοιδορία εἰς αὐτός ὡς εἰς ἀνήρ προδότης καί οὐ δίκαιος χράω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.9
Λακεδαιμονίοις δὲ ἥ τε κύκλωσις τῶν Μεσσηνίων μονωθέντων ἐγένετο οὐ χαλεπὴ καὶ νίκην ἑτοιμοτάτην πασῶν καὶ ἀπονώτατα ἀνείλοντο . Ἀριστομένης δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ συνέμειναν μὲν καὶ τῶν Λακεδαιμονίων τοὺς μάλιστα ἐγκειμένους ἀνείργειν ἐπειρῶντο , ὀλίγοι δὲ ὄντες οὐ μεγάλα ὠφέλουν . τῶν δὲ Μεσσηνίων τοῦ μὲν δήμου τοσοῦτον πλῆθος ἀνηλώθησαν , ὡς τὰ πρῶτα Λακεδαιμονίων δεσπότας ἀντὶ δούλων ἔσεσθαι νομίζοντας τότε μηδὲ ἐς τὴν σωτηρίαν αὐτὴν ἔτι ἔχειν ἐλπίδα · ἀπέθανον δὲ καὶ τῶν πρωτευόντων ἄλλοι τε καὶ Ἀνδροκλῆς καὶ Φίντας καὶ λόγου μάλιστα ἀξίως ἀγωνισάμενος Φάνας , ὃς πρότερον τούτων ἔτι δολίχου νίκην Ὀλυμπίασιν ἦν ἀνῃρημένος .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ ὁ τε κύκλωσις ὁ Μεσσήνιος μονόω γίγνομαι οὐ χαλεπός καί νίκη ἑτοῖμος πᾶς καί ἄπονος ἀναιρέω . Ἀριστομένης δέ καί ὁ σύν αὐτός συμμένω μέν καί ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ μάλα ἔγκειμαι ἀνείργω πειράω , ὀλίγος δέ εἰμί οὐ μέγας ὠφελέω . ὁ δέ Μεσσήνιος ὁ μέν δῆμος τοσοῦτος πλῆθος ἀναλίσκω , ὡς ὁ πρῶτος Λακεδαιμόνιος δεσπότης ἀντί δοῦλος εἰμί νομίζω τότε μηδέ εἰς ὁ σωτηρία αὐτός ἔτι ἔχω ἐλπίς · ἀποθνῄσκω δέ καί ὁ πρωτεύω ἄλλος τε καί Ἀνδροκλῆς καί Φίντης καί λόγος μάλα ἄξιος ἀγωνίζομαι Φάνης , ὅς πρότερος οὗτος ἔτι δολίχος νίκη Ὀλυμπίασι εἰμί ἀναιρέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.10
Ἀριστομένης δὲ μετὰ τὴν μάχην τοὺς διαπεφευγότας τῶν Μεσσηνίων συνήθροιζε , καὶ Ἀνδανίαν μὲν καὶ εἴ τι ἄλλο ἐν μεσογαίᾳ πόλισμα ἔπεισε τὰ πολλὰ ἐκλείπειν , ἐς δὲ τὴν Εἶραν τὸ ὄρος ἀνοικίζεσθαι . συνεληλαμένοις δὲ ἐς τοῦτο τὸ χωρίον προσεκάθηντο οἱ Λακεδαιμόνιοι πολιορκίᾳ σφᾶς αὐτίκα ἐξαιρήσειν νομίζοντες · ἀντήρκεσαν δὲ ὅμως οἱ Μεσσήνιοι καὶ μετὰ τὴν ἐν τῇ τάφρῳ συμφορὰν ἑνί τε καὶ δέκα ἔτεσιν ἀμυνόμενοι .
Lemmas: Ἀριστομένης δέ μετά ὁ μάχη ὁ διαφεύγω ὁ Μεσσήνιος συναθροίζω , καί Ἀνδανία μέν καί εἰ τις ἄλλος ἐν μεσόγαιος πόλισμα πείθω ὁ πολύς ἐκλείπω , εἰς δέ ὁ Εἴρα ὁ ὄρος ἀνοικίζω . συνελαύνω δέ εἰς οὗτος ὁ χωρίον πρόσημαι ὁ Λακεδαιμόνιος πολιορκία σφεῖς αὐτίκα ἐξαιρέω νομίζω · ἀνταίρω δέ ὅμως ὁ Μεσσήνιος καί μετά ὁ ἐν ὁ τάφρος συμφορά εἷς τε καί δέκα ἔτος ἀμύνω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.17.11
τὸν δὲ χρόνον τῆς πολιορκίας γενέσθαι τοσοῦτον δηλοῖ καὶ τάδε ἔπη Ῥιανοῦ πεποιημένα ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους · οὔρεος ἀργεννοῖο περὶ πτύχας ἐστρατόωντο χείματά τε ποίας τε δύω καὶ εἴκοσι πάσας · χειμῶνας γὰρ καὶ θέρη κατέλεξε , πόας εἰπὼν τὸν χλωρὸν σῖτον ἢ ὀλίγον πρὸ ἀμητοῦ .
Lemmas: ὁ δέ χρόνος ὁ πολιορκία γίγνομαι τοσοῦτος δηλόω καί ὅδε ἔπος Ῥιανός ποιέω εἰς ὁ Λακεδαιμόνιος · ὄρος ἀργεννός περί πτύξ στρατόω χεῖμα τε ποῖος τε δύο καί εἴκοσι πᾶς · χειμών γάρ καί θέρος καταλέγω , πόα λέγω ὁ χλωρός σῖτος ἤ ὀλίγος πρό ἀμητής .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.1
Μεσσήνιοι δὲ ὡς ἐς τὴν Εἶραν ἀνῳκίσθησαν , τῆς δὲ ἄλλης ἐξείργοντο πλὴν ὅσον σφίσιν οἱ Πύλιοι τὰ ἐπὶ θαλάσσῃ καὶ οἱ Μοθωναῖοι διέσωζον , ἐλῄστευον τήν τε Λακωνικὴν καὶ τὴν σφετέραν , πολεμίαν ἤδη καὶ ταύτην νομίζοντες · ἄλλοι τε δὴ συνίσταντο ἐς τὰς καταδρομάς , ὡς ἕκαστοι τύχοιεν , καὶ Ἀριστομένης δὲ τοὺς περὶ αὑτὸν λογάδας ἐς τριακοσίων ἀριθμὸν προήγαγεν .
Lemmas: Μεσσήνιος δέ ὡς εἰς ὁ Εἴρα ἀνοικίζω , ὁ δέ ἄλλος ἐξέργω πλήν ὅσος σφεῖς ὁ Πύλιος ὁ ἐπί θάλασσα καί ὁ Μοθωναῖος διασῴζω , λῃστεύω ὁ τε Λακωνικός καί ὁ σφέτερος , πολέμιος ἤδη καί οὗτος νομίζω · ἄλλος τε δή συνίστημι εἰς ὁ καταδρομή , ὡς ἕκαστος τυγχάνω , καί Ἀριστομένης δέ ὁ περί ἑαυτοῦ λογάς εἰς τριακόσιοι ἀριθμός προάγω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.2
ἦγον μὲν δὴ τὰ Λακεδαιμονίων καὶ ἔφερον ὅ τι καὶ δύναιτο αὐτῶν ἕκαστος , ἑλόντες δὲ σῖτον καὶ βοσκήματα καὶ οἶνον ἀνήλισκον , ἔπιπλα δὲ καὶ ἀνθρώπους ἀπεδίδοσαν χρημάτων · ὥστε καὶ ἐποιήσαντο οἱ Λακεδαιμόνιοι δόγμα , ἅτε τοῖς ἐν τῇ Εἴρᾳ μᾶλλον ἢ σφίσιν αὐτοῖς γεωργοῦντες , τὴν Μεσσηνίαν καὶ τῆς Λακωνικῆς τὴν προσεχῆ , ἕως ἂν πολεμῶσιν , ἐᾶν ἄσπορον .
Lemmas: ἄγω μέν δή ὁ Λακεδαιμόνιος καί φέρω ὅς τις καί δύναμαι αὐτός ἕκαστος , αἱρέω δέ σῖτος καί βόσκημα καί οἶνος ἀναλίσκω , ἔπιπλα δέ καί ἄνθρωπος ἀποδίδωμι χρῆμα · ὥστε καί ποιέω ὁ Λακεδαιμόνιος δόγμα , ἅτε ὁ ἐν ὁ Εἴρα μάλα ἤ σφεῖς αὐτός γεωργέω , ὁ Μεσσηνία καί ὁ Λακωνικός ὁ προσεχής , ἕως ἄν πολεμέω , ἐάω ἄσπορος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.3
καὶ ἀπὸ τούτου σιτοδεία ἐγένετο ἐν Σπάρτῃ καὶ ὁμοῦ τῇ σιτοδείᾳ στάσις · οὐ γὰρ ἠνείχοντο οἱ ταύτῃ τὰ κτήματα ἔχοντες τὰ σφέτερα ἀργὰ εἶναι . καὶ τούτοις μὲν τὰ διάφορα διέλυε Τυρταῖος · Ἀριστομένης δὲ ἔχων τοὺς λογάδας τὴν μὲν ἔξοδον περὶ βαθεῖαν ἐποιήσατο ἑσπέραν , ἔφθη δὲ ὑπὸ τάχους τὴν ἐς Ἀμύκλας ἀνύσας πρὸ ἀνίσχοντος ἡλίου , καὶ Ἀμύκλας τὸ πόλισμα εἷλέ τε καὶ διήρπασε καὶ τὴν ἀποχώρησιν ἐποιήσατο πρὶν ἢ τοὺς ἐκ τῆς Σπάρτης προσβοηθῆσαι .
Lemmas: καί ἀπό οὗτος σιτοδεία γίγνομαι ἐν Σπάρτη καί ὁμοῦ ὁ σιτοδεία στάσις · οὐ γάρ ἀνέχω ὁ ταύτῃ ὁ κτῆμα ἔχω ὁ σφέτερος ἀργός εἰμί . καί οὗτος μέν ὁ διάφορος διαλύω Τυρταῖος · Ἀριστομένης δέ ἔχω ὁ λογάς ὁ μέν ἔξοδος περί βαθύς ποιέω ἑσπέρα , φθάνω δέ ὑπό τάχος ὁ εἰς Ἀμύκλαι ἀνύω πρό ἀνίσχω ἥλιος , καί Ἀμύκλης ὁ πόλισμα αἱρέω τε καί διαρπάζω καί ὁ ἀποχώρησις ποιέω πρίν ἤ ὁ ἐκ ὁ Σπάρτη προσβοηθέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.4
κατέτρεχε δὲ καὶ ὕστερον τὴν χώραν , ἐς ὃ Λακεδαιμονίων λόχοις πλέον ἢ τοῖς ἡμίσεσι καὶ τοῖς βασιλεῦσιν ἀμφοτέροις συμβαλὼν ἄλλα τε ἔσχεν ἀμυνόμενος τραύματα καὶ πληγέντι ὑπὸ λίθου τὴν κεφαλὴν αὐτῷ σκοτοδινιῶσιν οἱ ὀφθαλμοί . καὶ πεσόντα ἀθρόοι τῶν Λακεδαιμονίων ἐπιδραμόντες ζῶντα αἱροῦσιν · ἥλωσαν δὲ καὶ τῶν περὶ αὐτὸν ἐς πεντήκοντα . τούτους ἔγνωσαν οἱ Λακεδαιμόνιοι ῥῖψαι πάντας ἐς τὸν Κεάδαν · ἐμβάλλουσι δὲ ἐνταῦθα οὓς ἂν ἐπὶ μεγίστοις τιμωρῶνται .
Lemmas: κατατρέχω δέ καί ὕστερον ὁ χώρα , εἰς ὅς Λακεδαιμόνιος λόχος πολύς ἤ ὁ ἥμισυς καί ὁ βασιλεύς ἀμφότερος συμβάλλω ἄλλος τε ἔχω ἀμύνω τραῦμα καί πλήσσω ὑπό λίθος ὁ κεφαλή αὐτός σκοτοδινιάω ὁ ὀφθαλμός . καί πίπτω ἀθρόος ὁ Λακεδαιμόνιος ἐπιτρέχω ζάω αἱρέω · ἁλίσκομαι δέ καί ὁ περί αὐτός εἰς πεντήκοντα . οὗτος γιγνώσκω ὁ Λακεδαιμόνιος ῥίπτω πᾶς εἰς ὁ Κεάδης · ἐμβάλλω δέ ἐνταῦθα ὅς ἄν ἐπί μέγας τιμωρέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.5
οἱ μὲν δὴ ἄλλοι Μεσσηνίων ἐσπίπτοντες ἀπώλλυντο αὐτίκα , Ἀριστομένην δὲ ἔς τε τὰ ἄλλα θεῶν τις καὶ δὴ καὶ τότε ἐφύλασσεν · οἱ δὲ ἀποσεμνύνοντες τὰ κατʼ αὐτὸν Ἀριστομένει φασὶν ἐμβληθέντι ἐς τὸν Κεάδαν ὄρνιθα τὸν ἀετὸν ὑποπέτεσθαι καὶ ἀνέχειν ταῖς πτέρυξιν , ἐς ὃ κατήνεγκεν αὐτὸν ἐς τὸ πέρας οὔτε πηρωθέντα οὐδὲν τοῦ σώματος οὔτε τραῦμά τι λαβόντα . ἔμελλε δὲ ἄρα καὶ αὐτόθεν ὁ δαίμων ἔξοδον ἀποφαίνειν αὐτῷ .
Lemmas: ὁ μέν δή ἄλλος Μεσσήνιος εἰσπίπτω ἀπόλλυμι αὐτίκα , Ἀριστομένης δέ εἰς τε ὁ ἄλλος θεός τις καί δή καί τότε φυλάσσω · ὁ δέ ἀποσεμνύνω ὁ κατά αὐτός Ἀριστομένης φημί ἐμβάλλω εἰς ὁ Κεάδης ὄρνις ὁ ἀετός ὑποπέτομαι καί ἀνέχω ὁ πτέρυξ , εἰς ὅς καταφέρω αὐτός εἰς ὁ πέρας οὔτε πηρόω οὐδείς ὁ σῶμα οὔτε τραῦμα τις λαμβάνω . μέλλω δέ ἄρα καί αὐτόθεν ὁ δαίμων ἔξοδος ἀποφαίνω αὐτός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.6
καὶ ὁ μὲν ὡς ἐς τὸ τέρμα ἦλθε τοῦ βαράθρου , κατεκλίθη τε καὶ ἐφελκυσάμενος τὴν χλαμύδα ἀνέμενεν ὡς πάντως οἱ ἀποθανεῖν πεπρωμένον · τρίτῃ δὲ ὕστερον ἡμέρᾳ ψόφου τε αἰσθάνεται καὶ ἐκκαλυψάμενος—ἐδύνατο δὲ ἤδη διὰ τοῦ σκότους διορᾶν—ἀλώπεκα εἶδεν ἁπτομένην τῶν νεκρῶν . ὑπονοήσας δὲ ἔσοδον εἶναι τῷ θηρίῳ ποθέν , ἀνέμενεν ἐγγύς οἱ τὴν ἀλώπεκα γενέσθαι , γενομένης δὲ λαμβάνεται · τῇ δὲ ἑτέρᾳ χειρί , ὁπότε ἐς αὐτὸν ἐπιστρέφοιτο , τὴν χλαμύδα προὔβαλλέν οἱ καὶ δάκνειν παρεῖχε . τὰ μὲν δὴ πλείω θεούσῃ συνέθει , τὰ δὲ ἄγαν δυσέξοδα καὶ ἐφείλκετο ὑπʼ αὐτῆς · ὀψὲ δέ ποτε ὀπήν τε εἶδεν ἀλώπεκι ἐς διάδυσιν ἱκανὴν καὶ φέγγος διʼ αὐτῆς .
Lemmas: καί ὁ μέν ὡς εἰς ὁ τέρμα ἔρχομαι ὁ βάραθρος , κατακλίνω τε καί ἐφέλκω ὁ χλαμύς ἀναμένω ὡς πάντως ἕ ἀποθνῄσκω πόρω · τρίτος δέ ὕστερον ἡμέρα ψόφος τε αἰσθάνομαι καί ἐκκαλυψάμενος—ἐδύνατο δέ ἤδη διά ὁ σκότος διορᾶν—ἀλώπεκα ὁράω ἅπτω ὁ νεκρός . ὑπονοέω δέ εἴσοδος εἰμί ὁ θηρίον ποθεν , ἀναμένω ἐγγύς ἕ ὁ ἀλώπηξ γίγνομαι , γίγνομαι δέ λαμβάνω · ὁ δέ ἕτερος χείρ , ὁπότε εἰς αὐτός ἐπιστρέφω , ὁ χλαμύς προβάλλω ἕ καί δάκνω παρέχω . ὁ μέν δή πολύς θεάομαι συνθέω , ὁ δέ ἄγαν δυσέξοδος καί ἐφέλκω ὑπό αὐτός · ὀψέ δέ ποτέ ὀπή τε ὁράω ἀλώπηξ εἰς διάδυσις ἱκανός καί φέγγος διά αὐτός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.18.7
καὶ τὴν μέν , ὡς ἀπὸ τοῦ Ἀριστομένους ἠλευθερώθη , τὸ φωλίον ἔμελλεν ὑποδέξεσθαι · Ἀριστομένης δὲ—οὐ γάρ τι ἡ ὀπὴ καὶ τούτῳ παρέχειν ἐδύνατο ἔξοδον—εὐρυτέραν τε ταῖς χερσὶν ἐποίησε καὶ οἴκαδε ἐς τὴν Εἶραν ἀποσώζεται , παραδόξῳ μὲν τῇ τύχῃ καὶ ἐς τὴν ἅλωσιν χρησάμενος , τὸ γάρ οἱ φρόνημα ἦν καὶ τὰ τολμήματα μείζονα ἢ ὡς ἐλπίσαι τινὰ Ἀριστομένην αἰχμάλωτον ἂν γενέσθαι , παραδοξοτέρα δέ ἐστι καὶ πάντων προδηλότατα οὐκ ἄνευ θεοῦ ἡ ἐκ τοῦ Κεάδα σωτηρία .
Lemmas: καί ὁ μέν , ὡς ἀπό ὁ Ἀριστομένης ἐλευθερόω , ὁ φωλίον μέλλω ὑποδείκνυμι · Ἀριστομένης δὲ—οὐ γάρ τις ὁ ὀπή καί οὗτος παρέχω δύναμαι ἔξοδον—εὐρυτέραν τε ὁ χείρ ποιέω καί οἴκαδε εἰς ὁ Εἴρα ἀποσῴζω , παράδοξος μέν ὁ τύχη καί εἰς ὁ ἅλωσις χράω , ὁ γάρ ἕ φρόνημα εἰμί καί ὁ τόλμημα μέγας ἤ ὡς ἐλπίζω τις Ἀριστομένης αἰχμάλωτος ἄν γίγνομαι , παράδοξος δέ εἰμί καί πᾶς πρόδηλος οὐ ἄνευ θεός ὁ ἐκ ὁ Κεάδης σωτηρία .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.19.1
Λακεδαιμονίοις δὲ παραυτίκα μὲν ὑπὸ ἀνδρῶν ἀπηγγέλλετο αὐτομόλων , ὡς Ἀριστομένης ἐπανήκοι σῶς · νομιζομένου δὲ ἀπίστου κατὰ ταὐτὰ ἢ εἴ τινα τεθνεῶτα ἐλέγετο ἀναβιῶναι , παρʼ αὐτοῦ τοιόνδε Ἀριστομένους ὑπῆρξεν ἐς πίστιν . Κορίνθιοι Λακεδαιμονίοις δύναμιν ὡς συνεξαιρήσοντας τὴν Εἶραν ἀποστέλλουσι .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ παραυτίκα μέν ὑπό ἀνήρ ἀπαγγέλλω αὐτόμολος , ὡς Ἀριστομένης ἐπανήκω σῶς · νομίζω δέ ἄπιστος κατά αὐτός ἤ εἰ τις θνῄσκω λέγω ἀναβιόω , παρά αὐτός τοιόσδε Ἀριστομένης ὑπάρχω εἰς πίστις . Κορίνθιος Λακεδαιμόνιος δύναμις ὡς συνεξαιρέω ὁ Εἴρα ἀποστέλλω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.19.2
τούτους παρὰ τῶν κατασκόπων πυνθανόμενος ὁ Ἀριστομένης τῇ πορείᾳ τε ἀτακτότερον χρῆσθαι καὶ ταῖς στρατοπεδείαις ἀφυλάκτως , ἐπιτίθεται νύκτωρ σφίσι · καὶ τῶν τε ἄλλων καθευδόντων ἔτι ἐφόνευσε τοὺς πολλοὺς καὶ τοὺς ἡγεμόνας Ὑπερμενίδην καὶ Ἀχλαδαῖον καὶ Λυσίστρατον καὶ Σίδεκτον ἀποκτίννυσι . διαρπάσας δὲ καὶ τὴν σκηνὴν τὴν στρατηγίδα παρέστησεν εὖ εἰδέναι Σπαρτιάταις ὡς Ἀριστομένης καὶ οὐκ ἄλλος Μεσσηνίων ἐστὶν ὁ ταῦτα εἰργασμένος .
Lemmas: οὗτος παρά ὁ κατάσκοπος πυνθάνομαι ὁ Ἀριστομένης ὁ πορεία τε ἄτακτος χράω καί ὁ στρατοπεδεία ἀφύλακτος , ἐπιτίθημι νύκτωρ σφεῖς · καί ὁ τε ἄλλος καθεύδω ἔτι φονεύω ὁ πολύς καί ὁ ἡγεμών Ὑπερμενίδης καί Ἀχλαδαῖος καί Λυσίστρατος καί Σίδεκτος ἀποκτίννυμί . διαρπάζω δέ καί ὁ σκηνή ὁ στρατηγίς παρίστημι εὖ οἶδα Σπαρτιάτης ὡς Ἀριστομένης καί οὐ ἄλλος Μεσσήνιος εἰμί ὁ οὗτος ἐργάζομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.19.3
ἔθυσε δὲ καὶ τῷ Διὶ τῷ Ἰθωμάτᾳ τὴν θυσίαν ἣν ἑκατομφόνια ὀνομάζουσιν . αὕτη δὲ καθεστήκει μὲν ἐκ παλαιοτάτου , θύειν δὲ αὐτὴν Μεσσηνίων ἐνομίζετο ὁπόσοι πολεμίους ἄνδρας κατεργάσαιντο ἑκατόν . Ἀριστομένει δέ , ὅτε ἐπὶ Κάπρου σήματι ἐμαχέσατο , θύσαντι ἑκατομφόνια πρῶτον , δεύτερα ἤδη θῦσαι καὶ ὁ ἐν τῇ νυκτὶ τῶν Κορινθίων παρέσχε φόνος . τοῦτον μὲν δὴ λέγουσι καὶ ἐπὶ ταῖς ὕστερον θῦσαι καταδρομαῖς θυσίαν τρίτην , Λακεδαιμόνιοι δὲ—ἐπῄει γὰρ
Lemmas: θύω δέ καί ὁ Ζεύς ὁ Ἰθώματας ὁ θυσία ὅς ἑκατομφόνια ὀνομάζω . οὗτος δέ καθίστημι μέν ἐκ παλαιός , θύω δέ αὐτός Μεσσήνιος νομίζω ὁπόσος πολέμιος ἀνήρ κατεργάζομαι ἑκατόν . Ἀριστομένης δέ , ὅτε ἐπί Κάπρος σῆμα μάχομαι , θύω ἑκατομφόνια πρῶτος , δεύτερος ἤδη θύω καί ὁ ἐν ὁ νύξ ὁ Κορίνθιος παρέχω φόνος . οὗτος μέν δή λέγω καί ἐπί ὁ ὕστερον θύω καταδρομή θυσία τρίτος , Λακεδαιμόνιος ἐσθίω γάρ
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.19.4
Ὑακίνθια—πρὸς τοὺς ἐν τῇ Εἴρᾳ τεσσαράκοντα ἐποιήσαντο ἡμερῶν σπονδάς · καὶ αὐτοὶ μὲν ἀναχωρήσαντες οἴκαδε ἑώρταζον , Κρῆτες δὲ τοξόται — μετεπέμψαντο γὰρ ἔκ τε Λύκτου καὶ ἑτέρων πόλεων μισθωτούς—οὗτοί σφισιν ἀνὰ τὴν Μεσσηνίαν ἐπλανῶντο . Ἀριστομένην οὖν , ἅτε ἐν σπονδαῖς ἀπωτέρω τῆς Εἴρας γενόμενον καὶ προϊόντα ἀδεέστερον , ἑπτὰ ἄνδρες ἀπὸ τῶν τοξοτῶν τούτων ἐλόχησαν , συλλαβόντες δὲ τοῖς ἱμᾶσιν οἷς εἶχον ἐπὶ ταῖς φαρέτραις δέουσιν ·
Lemmas: Ὑακίνθια—πρὸς ὁ ἐν ὁ Εἴρα τεσσαράκοντα ποιέω ἡμέρα σπονδή · καί αὐτός μέν ἀναχωρέω οἴκαδε ἑορτάζω , Κρής δέ τοξότης — μεταπέμπω γάρ ἐκ τε Λύκτος καί ἕτερος πόλις μισθωτός σφεῖς ἀνά ὁ Μεσσηνία πλανάω . Ἀριστομένης οὖν , ἅτε ἐν σπονδή ἀπωτέρω ὁ Εἴρα γίγνομαι καί προέρχομαι ἀδεής , ἑπτά ἀνήρ ἀπό ὁ τοξότης οὗτος λοχάω , συλλαμβάνω δέ ὁ ἱμάς ὅς ἔχω ἐπί ὁ φαρέτρα δέω ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.19.5
ἑσπέρα γὰρ ἐπῄει . δύο μὲν οὖν ἐς Σπάρτην ἀπʼ αὐτῶν ἐλθόντες Λακεδαιμονίοις Ἀριστομένην εὐηγγελίζοντο ἡλωκέναι · οἱ λοιποὶ δὲ ἀποχωροῦσιν ἐς ἀγρὸν τῶν ἐν τῇ Μεσσηνίᾳ . ἐνταῦθα ᾤκει κόρη σὺν μητρὶ παρθένος , πατρὸς ὀρφανή . τῇ δὲ προτέρᾳ νυκτὶ εἶδεν ὄψιν ἡ παῖς · λέοντα ἐς τὸν ἀγρὸν λύκοι σφίσιν ἤγαγον δεδεμένον καὶ οὐκ ἔχοντα ὄνυχας , αὐτὴ δὲ τοῦ δεσμοῦ τὸν λέοντα ἀπέλυσε καὶ ἀνευροῦσα ἔδωκε τοὺς ὄνυχας , οὕτω τε διασπασθῆναι τοὺς λύκους ἔδοξεν ὑπὸ τοῦ λέοντος .
Lemmas: ἑσπέρα γάρ ἐπέρχομαι . δύο μέν οὖν εἰς Σπάρτη ἀπό αὐτός ἔρχομαι Λακεδαιμόνιος Ἀριστομένης εὐαγγελίζομαι ἁλίσκομαι · ὁ λοιπός δέ ἀποχωρέω εἰς ἀγρός ὁ ἐν ὁ Μεσσηνία . ἐνταῦθα οἰκέω κόρη σύν μήτηρ παρθένος , πατήρ ὀρφανός . ὁ δέ πρότερος νύξ ὁράω ὄψις ὁ παῖς · λέων εἰς ὁ ἀγρός λύκος σφεῖς ἄγω δέω καί οὐ ἔχω ὄνυξ , αὐτός δέ ὁ δεσμός ὁ λέων ἀπολύω καί ἀνευρίσκω δίδωμι ὁ ὄνυξ , οὕτως τε διασπάω ὁ λύκος δοκέω ὑπό ὁ λέων .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.19.6
τότε δὲ ὡς τὸν Ἀριστομένην ἐσάγουσιν οἱ Κρῆτες , συνεφρόνησεν ἡ παρθένος ὕπαρ ἥκειν τὸ ἐν τῇ νυκτί οἱ πεφηνὸς καὶ ἀνηρώτα τὴν μητέρα ὅστις εἴη · μαθοῦσα δὲ ἐπερρώσθη τε καὶ ἀπιδοῦσα ἐς αὐτὸν τὸ προσταχθὲν συνῆκεν . οἶνον οὖν τοῖς Κρησὶν ἐγχέουσα ἀνέδην , ὡς σφᾶς ἡ μέθη κατελάμβανεν , ὑφαιρεῖται τοῦ μάλιστα ὑπνωμένου τὸ ἐγχειρίδιον · τὰ μὲν δὴ δεσμὰ τοῦ Ἀριστομένους ἔτεμεν ἡ παρθένος , ὁ δὲ παραλαβὼν τὸ ξίφος ἐκείνους διειργάσατο . ταύτην τὴν παρθένον λαμβάνει γυναῖκα Γόργος Ἀριστομένους · ἐδίδου δὲ Ἀριστομένης τῇ παιδὶ ἐκτίνων σῶστρα , ἐπεὶ Γόργῳ οὐκ ἦν πω δέκατον καὶ ὄγδοον ἔτος , ὅτε ἔγημεν .
Lemmas: τότε δέ ὡς ὁ Ἀριστομένης εἰσάγω ὁ Κρής , συμφρονέω ὁ παρθένος ὕπαρ ἥκω ὁ ἐν ὁ νύξ ἕ φαίνω καί ἀνερωτάω ὁ μήτηρ ὅστις εἰμί · μανθάνω δέ ἐπιρρώννυμι τε καί ἀφοράω εἰς αὐτός ὁ προστάσσω συνίημι . οἶνος οὖν ὁ Κρής ἐγχέω ἀνέδην , ὡς σφεῖς ὁ μέθη καταλαμβάνω , ὑφαιρέω ὁ μάλα ὑπνόω ὁ ἐγχειρίδιον · ὁ μέν δή δεσμός ὁ Ἀριστομένης τέμνω ὁ παρθένος , ὁ δέ παραλαμβάνω ὁ ξίφος ἐκεῖνος διεργάζομαι . οὗτος ὁ παρθένος λαμβάνω γυνή Γόργος Ἀριστομένης · δίδωμι δέ Ἀριστομένης ὁ παῖς ἐκτίνω σῶστρα , ἐπεί Γόργος οὐ εἰμί πω δέκατος καί ὄγδοος ἔτος , ὅτε γαμέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.1
ἑνδεκάτῳ δὲ ἔτει τῆς πολιορκίας τήν τε Εἶραν ἐπέπρωτο ἁλῶναι καὶ ἀναστάτους γενέσθαι Μεσσηνίους , καὶ δή σφισιν ἐπετέλεσεν ὁ θεὸς Ἀριστομένει καὶ Θεόκλῳ χρησθέν τι . τούτοις γὰρ ἐλθοῦσιν ἐς Δελφοὺς μετὰ τὴν ἐπὶ τῇ τάφρῳ πληγὴν καὶ ἐπερομένοις ὑπὲρ σωτηρίας τοσόνδε εἶπεν ἡ Πυθία · εὖτε τράγος πίνῃσι Νέδης ἑλικόρροον ὕδωρ , οὐκέτι Μεσσήνην ῥύομαι · σχεδόθεν γὰρ ὄλεθρος .
Lemmas: ἑνδέκατος δέ ἔτος ὁ πολιορκία ὁ τε Εἴρα πόρω ἁλίσκομαι καί ἀνάστατος γίγνομαι Μεσσήνιος , καί δή σφεῖς ἐπιτελέω ὁ θεός Ἀριστομένης καί Θέοκλος χράω τις . οὗτος γάρ ἔρχομαι εἰς Δελφοί μετά ὁ ἐπί ὁ τάφρος πληγή καί ἐπέρομαι ὑπέρ σωτηρία τοσόσδε λέγω ὁ Πυθία · εὖτε τράγος πίνω Νέδη ἑλικόρροος ὕδωρ , οὐκέτι Μεσσήνη ἐρύω · σχεδόθεν γάρ ὄλεθρος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.2
εἰσὶ δὲ αἱ πηγαὶ τῆς Νέδας ἐν ὄρει τῷ Λυκαίῳ · προελθὼν δὲ ὁ ποταμὸς διὰ τῆς Ἀρκάδων καὶ ἐπιστρέψας αὖθις ἐς τὴν Μεσσηνίαν ὁρίζει τὰ ἐπὶ θαλάσσῃ Μεσσηνίοις καὶ Ἠλείοις τὴν γῆν . τότε δὲ οἳ μὲν τοὺς αἶγας τοὺς ἄρρενας ἐδεδοίκεσαν μὴ πίνωσιν ἀπὸ τῆς Νέδας · τοῖς δὲ ἄρα ὁ δαίμων προεσήμαινε τοιόνδε . τὸ δένδρον τὸν ἐρινεόν εἰσιν Ἑλλήνων οἳ καλοῦσιν ὀλύνθην , Μεσσήνιοι δὲ αὐτοὶ τράγον . τότε οὖν πρὸς τῇ Νέδᾳ πεφυκὼς ἐρινεὸς οὐκ ἐς εὐθὺ ηὔξητο , ἀλλὰ ἔς τε τὸ ῥεῦμα ἐπέστρεφε καὶ τοῦ ὕδατος ἄκροις τοῖς φύλλοις ἐπέψαυε .
Lemmas: εἰμί δέ ὁ πηγή ὁ Νέδη ἐν ὄρος ὁ Λυκαῖος · προέρχομαι δέ ὁ ποταμός διά ὁ Ἀρκάς καί ἐπιστρέφω αὖθις εἰς ὁ Μεσσηνία ὁρίζω ὁ ἐπί θάλασσα Μεσσήνιος καί Ἠλεῖος ὁ γῆ . τότε δέ ὁ μέν ὁ αἴξ ὁ ἄρσην δείδω μή πίνω ἀπό ὁ Νέδη · ὁ δέ ἄρα ὁ δαίμων προσημαίνω τοιόσδε . ὁ δένδρον ὁ ἐρινεός εἰμί Ἕλλην ὅς καλέω ὀλύνθη , Μεσσήνιος δέ αὐτός τράγος . τότε οὖν πρός ὁ Νέδη φύω ἐρινεός οὐ εἰς εὐθύς αὐξάνω , ἀλλά εἰς τε ὁ ῥεῦμα ἐπιστρέφω καί ὁ ὕδωρ ἄκρος ὁ φύλλον ἐπιψαύω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.3
θεασάμενος δὲ ὁ μάντις Θέοκλος συνεβάλετο ὡς τὸν τράγον τὸν πίνοντα ἐκ τῆς Νέδας προεῖπεν ἡ Πυθία τὸν ἐρινεὸν τοῦτον καὶ ὡς ἤδη Μεσσηνίοις ἥκει τὸ χρεών · καὶ ἐς μὲν τοὺς ἄλλους εἶχεν ἐν ἀπορρήτῳ , Ἀριστομένην δὲ πρός τε τὸν ἐρινεὸν ἤγαγε καὶ ἀνεδίδασκεν ὡς τῆς σωτηρίας ἐξήκοι σφίσιν ὁ χρόνος . Ἀριστομένης δὲ ἔχειν οὕτω πείθεται καὶ ἀναβολὴν οὐκέτι εἶναί σφισι , προενοήσατο δὲ καὶ ἐκ τῶν παρόντων .
Lemmas: θεάομαι δέ ὁ μάντις Θέοκλος συμβάλλω ὡς ὁ τράγος ὁ πίνω ἐκ ὁ Νέδη προλέγω ὁ Πυθία ὁ ἐρινεός οὗτος καί ὡς ἤδη Μεσσήνιος ἥκω ὁ χρεών · καί εἰς μέν ὁ ἄλλος ἔχω ἐν ἀπόρρητος , Ἀριστομένης δέ πρός τε ὁ ἐρινεός ἄγω καί ἀναδιδάσκω ὡς ὁ σωτηρία ἐξήκω σφεῖς ὁ χρόνος . Ἀριστομένης δέ ἔχω οὕτως πείθω καί ἀναβολή οὐκέτι εἰμί σφεῖς , προνοοῦμαι δέ καί ἐκ ὁ πάρειμι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.4
καὶ ἦν γάρ τι ἐν ἀπορρήτῳ τοῖς Μεσσηνίοις , ἔμελλε δὲ ἀφανισθὲν ὑποβρύχιον τὴν Μεσσήνην κρύψειν τὸν πάντα αἰῶνα , φυλαχθὲν δὲ οἱ Λύκου τοῦ Πανδίονος χρησμοὶ Μεσσηνίους ἔλεγον χρόνῳ ποτὲ ἀνασώσεσθαι τὴν χώραν · τοῦτο δὴ ὁ Ἀριστομένης ἅτε ἐπιστάμενος τοὺς χρησμούς , ἐπεὶ νὺξ ἐγίνετο , ἐκόμιζε . παραγενόμενος δὲ ἔνθα τῆς Ἰθώμης ἦν τὸ ἐρημότατον , κατώρυξεν ἐς Ἰθώμην τὸ ὄρος , καὶ Δία Ἰθώμην ἔχοντα καὶ θεοὺς οἳ Μεσσηνίους ἐς ἐκεῖνο ἔσωζον φύλακας μεῖναι τῆς παρακαταθήκης αἰτούμενος , μηδὲ ἐπὶ Λακεδαιμονίοις ποιῆσαι τὴν μόνην καθόδου Μεσσηνίοις ἐλπίδα .
Lemmas: καί εἰμί γάρ τις ἐν ἀπόρρητος ὁ Μεσσήνιος , μέλλω δέ ἀφανίζω ὑποβρύχιος ὁ Μεσσήνη κρύπτω ὁ πᾶς αἰών , φυλάσσω δέ ὁ Λύκος ὁ Πανδίων χρησμός Μεσσήνιος λέγω χρόνος ποτέ ἀνασῴζω ὁ χώρα · οὗτος δή ὁ Ἀριστομένης ἅτε ἐπίσταμαι ὁ χρησμός , ἐπεί νύξ γίγνομαι , κομίζω . παραγίγνομαι δέ ἔνθα ὁ Ἰθώμη εἰμί ὁ ἐρῆμος , κατορύσσω εἰς Ἰθώμη ὁ ὄρος , καί Ζεύς Ἰθώμη ἔχω καί θεός ὅς Μεσσήνιος εἰς ἐκεῖνος σῴζω φύλαξ μένω ὁ παρακαταθήκη αἰτέω , μηδέ ἐπί Λακεδαιμόνιος ποιέω ὁ μόνος κάθοδος Μεσσήνιος ἐλπίς .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.5
μετὰ δὲ τοῦτο τοῖς Μεσσηνίοις ἤρχετο , καθὸ καὶ Τρωσὶν ἔτι πρότερον , γίνεσθαι κακὰ ἀπὸ μοιχείας . ἐπεκράτουν μὲν αὐτοὶ τοῦ τε ὄρους καὶ τοῦ πρὸς τὴν Εἶραν ἄχρι τῆς Νέδας , ἦσαν δὲ οἰκήσεις καὶ ἔξω πυλῶν ἐνίοις . αὐτόμολος δὲ ἐς αὐτοὺς ἐκ τῆς Λακωνικῆς ἄλλος μὲν ἀφίκετο οὐδείς , οἰκέτης δὲ Ἐμπεράμου βουκόλος ἐλαύνων τοῦ δεσπότου τὰς βοῦς · ὁ δὲ Ἐμπέραμος ἦν ἀνὴρ ἐν Σπάρτῃ δόκιμος .
Lemmas: μετά δέ οὗτος ὁ Μεσσήνιος ἄρχω , καθό καί Τρώς ἔτι πρότερος , γίγνομαι κακός ἀπό μοιχεία . ἐπικρατέω μέν αὐτός ὁ τε ὄρος καί ὁ πρός ὁ Εἴρα ἄχρι ὁ Νέδη , εἰμί δέ οἴκησις καί ἔξω πύλη ἔνιοι . αὐτόμολος δέ εἰς αὐτός ἐκ ὁ Λακωνικός ἄλλος μέν ἀφικνέομαι οὐδείς , οἰκέτης δέ Ἐμπέραμος βούκολος ἐλαύνω ὁ δεσπότης ὁ βοῦς · ὁ δέ Ἐμπέραμος εἰμί ἀνήρ ἐν Σπάρτη δόκιμος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.6
οὗτος ὁ βουκόλος ἔνεμεν οὐ πόρρω τῆς Νέδας . ἀνδρὸς οὖν τῶν Μεσσηνίων τῶν οὐκ ἐντὸς τείχους ἐχόντων οἴκησιν γυναῖκα εἶδεν ἐφʼ ὕδωρ ἐλθοῦσαν · ἐρασθεὶς δὲ διαλεχθῆναί τε ἐτόλμησε καὶ δοὺς δῶρα συγγίνεται . καὶ ἀπὸ τούτου τὸν ἄνδρα παρεφύλασσεν αὐτῆς , ὁπότε ἀποχωρήσειεν ἐς τὴν φρουράν . ἀνὰ μέρος δὲ τοῖς Μεσσηνίοις τῆς ἀκροπόλεως ἐπήγετο ἡ φυλακή · ταύτῃ γὰρ τοὺς πολεμίους μάλιστα ἐδεδοίκεσαν μὴ ὑπερβῶσιν αὐτοῖς ἐς τὴν πόλιν . ὁπότε οὖν οὗτος ἀποχωρήσειε , τηνικαῦτα ὁ βουκόλος ἐφοίτα παρὰ τὴν γυναῖκα .
Lemmas: οὗτος ὁ βούκολος νέμω οὐ πρόσω ὁ Νέδη . ἀνήρ οὖν ὁ Μεσσήνιος ὁ οὐ ἐντός τεῖχος ἔχω οἴκησις γυνή ὁράω ἐπί ὕδωρ ἔρχομαι · ἔραμαι δέ διαλέγω τε τολμάω καί δίδωμι δῶρον συγγίγνομαι . καί ἀπό οὗτος ὁ ἀνήρ παραφυλάσσω αὐτός , ὁπότε ἀποχωρέω εἰς ὁ φρουρά . ἀνά μέρος δέ ὁ Μεσσήνιος ὁ ἀκρόπολις ἐπάγω ὁ φυλακή · οὗτος γάρ ὁ πολέμιος μάλα δείδω μή ὑπερβαίνω αὐτός εἰς ὁ πόλις . ὁπότε οὖν οὗτος ἀποχωρέω , τηνικαῦτα ὁ βούκολος φοιτάω παρά ὁ γυνή .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.7
καί ποτε ἔτυχε σὺν ἄλλοις ἐς ἐκεῖνον περιήκουσα ἐν τῇ νυκτὶ ἡ φυλακή , ἔτυχε δὲ καὶ ὕειν πολλῷ τὸν θεόν , καὶ ἐκλείπουσιν οἱ Μεσσήνιοι τὴν φρουράν · τὸ γὰρ ὕδωρ ἐβιάζετο σφᾶς ἀθρόον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταχεόμενον , οὔτε ἐπάλξεων ἐνῳκοδομημένων οὔτε πύργων ὑπὸ σπουδῆς τοῦ τειχισμοῦ , καὶ ἅμα οὐδὲ κινήσεσθαι τοὺς Λακεδαιμονίους ἤλπιζον ἐν ἀσελήνῳ νυκτὶ καὶ οὕτω χειμερίῳ .
Lemmas: καί ποτέ τυγχάνω σύν ἄλλος εἰς ἐκεῖνος περιήκω ἐν ὁ νύξ ὁ φυλακή , τυγχάνω δέ καί ὕω πολύς ὁ θεός , καί ἐκλείπω ὁ Μεσσήνιος ὁ φρουρά · ὁ γάρ ὕδωρ βιάζω σφεῖς ἀθρόος ἐκ ὁ οὐρανός κατηχέω , οὔτε ἔπαλξις ἐνοικοδομέω οὔτε πύργος ὑπό σπουδή ὁ τειχισμός , καί ἅμα οὐδέ κινέω ὁ Λακεδαιμόνιος ἐλπίζω ἐν ἀσέληνος νύξ καί οὕτως χειμέριος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.8
Ἀριστομένης δὲ οὐ πολλαῖς πρότερον ἡμέραις Κεφαλλῆνα ἔμπορον , ἑαυτῷ ξένον καὶ ἐσάγοντα ἐς τὴν Εἶραν ὁπόσων ἐδέοντο , ἑαλωκότα ὑπὸ Λακεδαιμονίων καὶ τοξοτῶν Ἀπτεραίων ὧν ἦρχεν Εὐρύαλος Σπαρτιάτης , τοῦτον τὸν Κεφαλλῆνα ἀφαιρούμενος ἐκεῖνον μὲν καὶ τὰ χρήματα ὁπόσα ἦγεν ἀπέσωσεν , αὐτὸς δὲ ἐτέτρωτο καὶ οὐκ ἐδύνατο ἐπιφοιτᾶν τοῖς φυλάσσουσι καθάπερ εἰώθει . τοῦτο μάλιστα αἴτιον ἐγένετο ἐκλειφθῆναι τὴν ἀκρόπολιν ·
Lemmas: Ἀριστομένης δέ οὐ πολύς πρότερος ἡμέρα Κεφαλλήν ἔμπορος , ἑαυτοῦ ξένος καί εἰσάγω εἰς ὁ Εἴρα ὁπόσος δέω , ἁλίσκομαι ὑπό Λακεδαιμόνιος καί τοξότης Ἀπτέραιος ὅς ἄρχω Εὐρύαλος Σπαρτιάτης , οὗτος ὁ Κεφαλλήν ἀφαιρέω ἐκεῖνος μέν καί ὁ χρῆμα ὁπόσος ἄγω ἀποσῴζω , αὐτός δέ τιτρώσκω καί οὐ δύναμαι ἐπιφοιτάω ὁ φυλάσσω καθά εἴωθα . οὗτος μάλα αἴτιος γίγνομαι ἐκλείπω ὁ ἀκρόπολις ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.9
τῶν τε δὴ ἄλλων ἕκαστος ἀνεχώρησεν ἀπὸ τῆς φρουρᾶς καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ βουκόλου μοιχευομένης ὁ ἀνήρ . ἡ δὲ τηνικαῦτα ἔνδον εἶχε τὸν βουκόλον , αἰσθάνεταί τε τοῦ ἀνδρὸς ἐπιόντος καὶ αὐτίκα ὡς τάχους εἶχεν ἀποκρύπτει τὸν ἄνθρωπον . ἐσελθόντα δὲ τὸν ἄνδρα ἐφιλοφρονεῖτο ὡς οὔπω πρότερον καὶ ἠρώτα καθʼ ἥν τινα αἰτίαν ἥκοι . ὁ δὲ οὔτε μεμοιχευμένην εἰδὼς οὔτε ἔνδον ὄντα τὸν βουκόλον ἐχρῆτο τῷ ἀληθεῖ λόγῳ , καὶ αὐτός τε διὰ τοῦ ὄμβρου τὸ βίαιον καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον ἔφασκεν ἀπολελοιπέναι τὴν φρουράν .
Lemmas: ὁ τε δή ἄλλος ἕκαστος ἀναχωρέω ἀπό ὁ φρουρά καί ὁ ὑπό ὁ βούκολος μοιχεύω ὁ ἀνήρ . ὁ δέ τηνικαῦτα ἔνδον ἔχω ὁ βούκολος , αἰσθάνομαι τε ὁ ἀνήρ ἐπέρχομαι καί αὐτίκα ὡς τάχος ἔχω ἀποκρύπτω ὁ ἄνθρωπος . εἰσέρχομαι δέ ὁ ἀνήρ φιλοφρονέομαι ὡς οὔπω πρότερος καί ἐρωτάω κατά ὅς τις αἰτία ἥκω . ὁ δέ οὔτε μοιχεύω οἶδα οὔτε ἔνδον εἰμί ὁ βούκολος χράω ὁ ἀληθής λόγος , καί αὐτός τε διά ὁ ὄμβρος ὁ βίαιος καί ὁ ἄλλος ἕκαστος φάσκω ἀπολείπω ὁ φρουρά .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.20.10
ἐπηκροᾶτο δὲ λέγοντος ὁ βουκόλος , καὶ ὡς ἀκριβῶς ἐπύθετο ἕκαστα , αὖθις ἐκ τῶν Μεσσηνίων ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἀφίκετο αὐτόμολος . Λακεδαιμονίοις δὲ οἱ μὲν βασιλεῖς ἀπὸ στρατοπέδου τηνικαῦτα ἀπῆσαν , πολεμαρχῶν δὲ τότε Ἐμπέραμος ὁ τοῦ βουκόλου δεσπότης προσεκάθητο τῇ Εἴρᾳ . ἀφικόμενος οὖν ἐς τοῦτον πρῶτα μὲν τὸ ἐπὶ τῷ δρασμῷ παρῃτεῖτο ἁμάρτημα , δεύτερα δὲ ἀνεδίδασκεν ὡς τὴν Εἶραν ἐν τῷ παρόντι μάλιστα αἱρήσουσιν , αὐτὰ ἕκαστα ὁπόσα ᾔσθετο τοῦ Μεσσηνίου διηγούμενος .
Lemmas: ἐπακροάομαι δέ λέγω ὁ βούκολος , καί ὡς ἀκριβής πυνθάνομαι ἕκαστος , αὖθις ἐκ ὁ Μεσσήνιος εἰς ὁ Λακεδαιμόνιος ἀφικνέομαι αὐτόμολος . Λακεδαιμόνιος δέ ὁ μέν βασιλεύς ἀπό στρατόπεδον τηνικαῦτα ἄπειμι , πολεμαρχέω δέ τότε Ἐμπέραμος ὁ ὁ βούκολος δεσπότης πρόσημαι ὁ Εἴρα . ἀφικνέομαι οὖν εἰς οὗτος πρῶτος μέν ὁ ἐπί ὁ δρασμός παραιτέομαι ἁμάρτημα , δεύτερος δέ ἀναδιδάσκω ὡς ὁ Εἴρα ἐν ὁ πάρειμι μάλα αἱρέω , αὐτός ἕκαστος ὁπόσος αἰσθάνομαι ὁ Μεσσήνιος διηγέομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.1
ἔδοξέ τε δὴ λέγειν πιστὰ καὶ ἡγεῖτο Ἐμπεράμῳ καὶ τοῖς Σπαρτιάταις . ἦν δὲ ἡ πορεία χαλεπή σφισιν ἅτε ἐν σκότῳ καὶ οὐκ ἀνιέντος τοῦ ὑετοῦ · ὅμως δὲ ὑπὸ προθυμίας ἤνυσαν , καὶ ὡς κατὰ τὴν ἀκρόπολιν τῆς Εἴρας ἐγένοντο , ὑπερέβαινον κλίμακάς τε προστιθέντες καὶ ὅτῳ τις ἐδύνατο ἄλλῳ τρόπῳ . τοῖς δὲ Μεσσηνίοις παρείχετο μὲν τοῦ παρόντος κακοῦ καὶ ἄλλα αἴσθησιν , μάλιστα δὲ οἱ κύνες οὐ κατὰ τὰ εἰωθότα ὑλακτοῦντες , ἀλλὰ συνεχεστέρᾳ καὶ βιαιοτέρᾳ τῇ κραυγῇ χρώμενοι . γνόντες οὖν τὸν ὕστατον ὁμοῦ καὶ ἀναγκαιότατον σφᾶς ἀγῶνα ἐπειληφότα , οὐδὲ τὰ ὅπλα ἅπαντα ἀνελάμβανον , ἀλλʼ ὅτῳ προχείρῳ μάλιστα ἐντύχοι τις , ἁρπάζοντες ἤμυνον τῇ πατρίδι , ἣ μόνη σφίσιν ἐλείπετο ἐκ τῆς Μεσσηνίας πάσης .
Lemmas: δοκέω τε δή λέγω πιστός καί ἡγέομαι Ἐμπέραμος καί ὁ Σπαρτιάτης . εἰμί δέ ὁ πορεία χαλεπός σφεῖς ἅτε ἐν σκότος καί οὐ ἀνίημι ὁ ὑετός · ὅμως δέ ὑπό προθυμία ἀνύω , καί ὡς κατά ὁ ἀκρόπολις ὁ Εἴρα γίγνομαι , ὑπερβαίνω κλῖμαξ τε προστίθημι καί ὅστις τις δύναμαι ἄλλος τρόπος . ὁ δέ Μεσσήνιος παρέχω μέν ὁ πάρειμι κακός καί ἄλλος αἴσθησις , μάλα δέ ὁ κύων οὐ κατά ὁ εἴωθα ὑλακτέω , ἀλλά συνεχής καί βίαιος ὁ κραυγή χράω . γιγνώσκω οὖν ὁ ὕστερος ὁμοῦ καί ἀναγκαῖος σφεῖς ἀγών ἐπιλαμβάνω , οὐδέ ὁ ὅπλον ἅπας ἀναλαμβάνω , ἀλλά ὅστις πρόχειρος μάλα ἐντυγχάνω τις , ἁρπάζω ἀμύνω ὁ πατρίς , ὅς μόνος σφεῖς λείπω ἐκ ὁ Μεσσηνία πᾶς .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.2
πρῶτοι δὲ ᾔσθοντο ἔνδον τῶν πολεμίων ὄντων καὶ ἐβοήθουν ἐπʼ αὐτοὺς πρῶτοι Γόργος τε ὁ Ἀριστομένους καὶ Ἀριστομένης αὐτὸς Θέοκλός τε ὁ μάντις καὶ Μάντικλος ὁ Θεόκλου , σὺν δὲ αὐτοῖς Εὐεργετίδας ἀνὴρ καὶ ἄλλως ἐν Μεσσήνῃ τιμώμενος καὶ διὰ τὴν γυναῖκα ἐπὶ πλέον ἀξιώματος ἥκων · ἀδελφὴν γὰρ εἶχεν Ἀριστομένους Ἁγναγόραν . τότε δὲ οἱ μὲν ἄλλοι , συνιέντες ὡς ἐν δικτύοις εἰσὶν ἐσχημένοι , ὅμως καὶ ἐκ τῶν παρόντων εἶχόν τινα ἐλπίδα ·
Lemmas: πρῶτος δέ αἰσθάνομαι ἔνδον ὁ πολέμιος εἰμί καί βοηθέω ἐπί αὐτός πρῶτος Γόργος τε ὁ Ἀριστομένης καί Ἀριστομένης αὐτός Θέοκλος τε ὁ μάντις καί Μάντικλος ὁ Θέοκλος , σύν δέ αὐτός Εὐεργετίδας ἀνήρ καί ἄλλος ἐν Μεσσήνη τιμάω καί διά ὁ γυνή ἐπί πολύς ἀξίωμα ἥκω · ἀδελφή γάρ ἔχω Ἀριστομένης Ἁγναγόρη . τότε δέ ὁ μέν ἄλλος , συνίημι ὡς ἐν δίκτυον εἰμί σχάω , ὅμως καί ἐκ ὁ πάρειμι ἔχω τις ἐλπίς ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.3
Ἀριστομένης δὲ καὶ ὁ μάντις ἠπίσταντο μὲν οὐδεμίαν ἔτι ἀναβολὴν ὀλέθρου Μεσσηνίοις οὖσαν , ἅτε εἰδότες καὶ τὸν χρησμὸν ὃν ᾐνίξατο ἐς τὸν τράγον · ἡ Πυθία , ἐπέκρυπτον δὲ οὐδὲν ἧσσον , καὶ ἦν σφισιν ἐς τοὺς ἄλλους ἀπόρρητον . ἐπιόντες δὲ τὴν πόλιν σπουδῇ καὶ ἐπὶ πάντας ἐρχόμενοι τοῖς τε ἐντυγχάνουσιν , ὁπότε αἰσθάνοιντο ὄντας Μεσσηνίους , παρεκελεύοντο ἄνδρας ἀγαθοὺς εἶναι καὶ ἐκ τῶν οἰκιῶν ἀνεκάλουν τοὺς ἔτι ὑπολειπομένους .
Lemmas: Ἀριστομένης δέ καί ὁ μάντις ἐπίσταμαι μέν οὐδείς ἔτι ἀναβολή ὄλεθρος Μεσσήνιος εἰμί , ἅτε οἶδα καί ὁ χρησμός ὅς αἰνίζω εἰς ὁ τράγος · ὁ Πυθία , ἐπικρύπτω δέ οὐδείς ἥσσων , καί εἰμί σφεῖς εἰς ὁ ἄλλος ἀπόρρητος . ἐπέρχομαι δέ ὁ πόλις σπουδή καί ἐπί πᾶς ἔρχομαι ὁ τε ἐντυγχάνω , ὁπότε αἰσθάνομαι εἰμί Μεσσήνιος , παρακελεύομαι ἀνήρ ἀγαθός εἰμί καί ἐκ ὁ οἰκία ἀνακαλέω ὁ ἔτι ὑπολείπω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.4
ἐν μὲν δὴ νυκτὶ οὐδὲν ἄξιον ἐπράχθη λόγου παρʼ οὐδετέρων · τοῖς μὲν γὰρ ἡ ἀπειρία τῶν τόπων καὶ ἡ τόλμα τοῦ Ἀριστομένους παρεῖχε μελλησμόν , τοῖς δὲ Μεσσηνίοις οὔτε παρὰ τῶν στρατηγῶν σύνθημα ἐγεγόνει φθάνοντας εἰληφέναι τάς τε δᾷδας , ἢ εἴ τινα λαμπτῆρα ἀλλοῖον ἅψαιτό τις , ὕων ἂν ἐσβέννυεν ὁ θεός .
Lemmas: ἐν μέν δή νύξ οὐδείς ἄξιος πράσσω λόγος παρά οὐδέτερος · ὁ μέν γάρ ὁ ἀπειρία ὁ τόπος καί ὁ τόλμα ὁ Ἀριστομένης παρέχω μελλησμός , ὁ δέ Μεσσήνιος οὔτε παρά ὁ στρατηγός σύνθημα γίγνομαι φθάνω λαμβάνω ὁ τε δαίς , ἤ εἰ τις λαμπτήρ ἀλλοῖος ἅπτω τις , ὕω ἄν σβέννυμι ὁ θεός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.5
ἐπειδὴ δὲ ἡμέρα τε ἦν καὶ ἀλλήλους καθορᾶν ἐδύναντο , ἐνταῦθα Ἀριστομένης καὶ Θέοκλος ἐπειρῶντο ἐς πᾶσαν ἀπόνοιαν προάγειν τοὺς Μεσσηνίους , ἄλλα τε ὁπόσα εἰκὸς ἦν διδάσκοντες καὶ Σμυρναίων τὰ τολμήματα ἀναμιμνήσκοντες , ὡς Ἰώνων μοῖρα ὄντες Γύγην τὸν Δασκύλου καὶ Λυδοὺς ἔχοντας σφῶν τὴν πόλιν ὑπὸ ἀρετῆς καὶ προθυμίας ἐκβάλοιεν .
Lemmas: ἐπειδή δέ ἡμέρα τε εἰμί καί ἀλλήλων καθοράω δύναμαι , ἐνταῦθα Ἀριστομένης καί Θέοκλος πειράω εἰς πᾶς ἀπόνοια προάγω ὁ Μεσσήνιος , ἄλλος τε ὁπόσος ἔοικα εἰμί διδάσκω καί Σμυρναῖος ὁ τόλμημα ἀναμιμνῄσκω , ὡς Ἴων μοῖρα εἰμί Γύγης ὁ Δασκύλος καί Λυδός ἔχω σφεῖς ὁ πόλις ὑπό ἀρετή καί προθυμία ἐκβάλλω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.6
οἱ Μεσσήνιοι δὲ ἀκούοντες ἀπονοίας τε ἐνεπίμπλαντο καὶ συνιστάμενοι καθʼ ὁπόσους ἕκαστοι τύχοιεν ἐφέροντο ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους · ὥρμησαν δὲ καὶ γυναῖκες τῷ κεράμῳ καὶ ὅτῳ δύναιτο ἑκάστη τοὺς πολεμίους βάλλειν . τοῦτο μὲν δὴ μὴ δρᾶσαι σφᾶς μηδὲ ἐπιβῆναι τῶν τεγῶν τοῦ ὄμβρου τὸ βίαιον ἐπεκώλυε · λαβεῖν δὲ ὅπλα ἐτόλμησαν καὶ τοῖς ἀνδράσιν ἐπὶ πλέον αὗται τὴν τόλμαν ἐξῆψαν , ὁπότε καὶ τὰς γυναῖκας ἑώρων προτιμώσας συναπολέσθαι τῇ πατρίδι ἢ ἀχθῆναι δούλας ἐς Λακεδαίμονα , ὥστε κἂν παρελθεῖν ἐδυνήθησαν τὸ πεπρωμένον ·
Lemmas: ὁ Μεσσήνιος δέ ἀκούω ἀπόνοια τε ἐμπίμπλημι καί συνίστημι κατά ὁπόσος ἕκαστος τυγχάνω φέρω εἰς ὁ Λακεδαιμόνιος · ὁρμάω δέ καί γυνή ὁ κέραμος καί ὅστις δύναμαι ἕκαστος ὁ πολέμιος βάλλω . οὗτος μέν δή μή δράω σφεῖς μηδέ ἐπιβαίνω ὁ τέγη ὁ ὄμβρος ὁ βίαιος ἐπικωλύω · λαμβάνω δέ ὅπλον τολμάω καί ὁ ἀνήρ ἐπί πολύς οὗτος ὁ τόλμα ἐξάπτω , ὁπότε καί ὁ γυνή ὁράω προτιμάω συναπόλλυμι ὁ πατρίς ἤ ἄγω δούλη εἰς Λακεδαίμων , ὥστε ἄν παρέρχομαι δύναμαι ὁ πόρω ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.21.7
ἀλλὰ ὁ θεὸς τὸ ὕδωρ ἐπήγαγεν ἀθρόον μᾶλλον μετὰ ἰσχυροῦ τῶν βροντῶν τοῦ ψόφου καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐναντίαις ταῖς ἀστραπαῖς ἐξέπλησσε . τοῖς δὲ Λακεδαιμονίοις ταῦτα πάντα παρίστη φρόνημα , καὶ αὐτὸν ἀμύνειν σφίσιν ἔφασαν τὸν θεόν · καὶ—ἤστραπτε γὰρ τούτοις κατὰ δεξιὰ—ἀπέφαινεν Ἕκας ὁ μάντις ὡς αἴσιον εἴη τὸ σημεῖον .
Lemmas: ἀλλά ὁ θεός ὁ ὕδωρ ἐπάγω ἀθρόος μάλα μετά ἰσχυρός ὁ βροντή ὁ ψόφος καί ὁ ὀφθαλμός αὐτός ἐναντίος ὁ ἀστραπή ἐκπλήσσω . ὁ δέ Λακεδαιμόνιος οὗτος πᾶς παρίστημι φρόνημα , καί αὐτός ἀμύνω σφεῖς φημί ὁ θεός · καὶ—ἤστραπτε γάρ οὗτος κατά δεξιὰ—ἀπέφαινεν Ἕκης ὁ μάντις ὡς αἴσιος εἰμί ὁ σημεῖον .