ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.8.12
ταύτην τὴν μάχην παρὰ ἀμφοτέρων ἢ μόνα ἢ μάλιστα ἐμαχέσαντο τὰ ὁπλιτικά . οἱ δὲ ἐπὶ τῶν ἵππων ὀλίγοι τε ἦσαν καὶ οὐδὲν ὥστε καὶ μνημονευθῆναι διεπράξαντο · οὐ γάρ τοι ἀγαθοὶ τότε ἱππεύειν ἦσαν οἱ Πελοποννήσιοι . τῶν δὲ Μεσσηνίων οἱ ψιλοὶ καὶ οἱ παρὰ Λακεδαιμονίοις Κρῆτες οὐδὲ συνέμιξαν ἀρχήν · τῷ γὰρ πεζῷ τῷ σφετέρῳ κατὰ τρόπον ἔτι ἑκάτεροι τὸν ἀρχαῖον ἐπετάχθησαν .
Lemmas: οὗτος ὁ μάχη παρά ἀμφότερος ἤ μόνος ἤ μάλα μάχομαι ὁ ὁπλιτικός . ὁ δέ ἐπί ὁ ἵππος ὀλίγος τε εἰμί καί οὐδείς ὥστε καί μνημονεύω διαπράσσω · οὐ γάρ τοι ἀγαθός τότε ἱππεύω εἰμί ὁ Πελοποννήσιος . ὁ δέ Μεσσήνιος ὁ ψιλός καί ὁ παρά Λακεδαιμόνιος Κρής οὐδέ συμμείγνυμι ἀρχή · ὁ γάρ πεζός ὁ σφέτερος κατά τρόπος ἔτι ἑκάτερος ὁ ἀρχαῖος ἐπιτάσσω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.8.13
ἐς δὲ τὴν ἐπιοῦσαν μάχης μὲν οὐδέτεροι διενοοῦντο ἄρχειν οὐδὲ ἱστάναι πρότεροι τρόπαιον , προϊούσης δὲ τῆς ἡμέρας ὑπὲρ ἀναιρέσεως τῶν νεκρῶν ἐπεκηρυκεύοντο , καὶ ἐπειδὴ παρὰ ἀμφοτέρων συνεχωρήθη , θάψειν ἔμελλον ἤδη τὸ ἐντεῦθεν .
Lemmas: εἰς δέ ὁ ἐπέρχομαι μάχη μέν οὐδέτερος διανοέω ἄρχω οὐδέ ἵστημι πρότερος τρόπαιον , προέρχομαι δέ ὁ ἡμέρα ὑπέρ ἀναίρεσις ὁ νεκρός ἐπικηρυκεύομαι , καί ἐπειδή παρά ἀμφότερος συγχωρέω , θάπτω μέλλω ἤδη ὁ ἐντεῦθεν .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.1
τοῖς δὲ Μεσσηνίοις μετὰ τὴν μάχην πονηρὰ γίνεσθαι τὰ πράγματα ἤρχετο · δαπάνῃ τε γὰρ χρημάτων ἀπειρήκεσαν , ἃ τῶν πόλεων ἀνήλισκον ἐς τὰς φρουράς , καὶ οἱ δοῦλοι παρὰ τοὺς Λακεδαιμονίους ηὐτομόλουν , τοῖς δὲ καὶ νόσος ἐνέπεσε καὶ ταραχὰς μὲν παρέσχεν ὡς εἴη λοιμώδης , οὐ μὴν ἐς ἅπαντάς γε ἐχώρησεν . βουλευομένοις δὲ πρὸς τὰ παρόντα ἐδόκει τὰ μὲν πολλὰ πολίσματα τὰ ἐς μεσόγαιαν πάντα ἐκλείπειν , ἐς δὲ τὸ ὄρος ἀνοικίζεσθαι τὴν Ἰθώμην .
Lemmas: ὁ δέ Μεσσήνιος μετά ὁ μάχη πονηρός γίγνομαι ὁ πρᾶγμα ἄρχω · δαπάνη τε γάρ χρῆμα ἀπολέγω , ὅς ὁ πόλις ἀναλίσκω εἰς ὁ φρουρά , καί ὁ δοῦλος παρά ὁ Λακεδαιμόνιος αὐτομολέω , ὁ δέ καί νόσος ἐμπίπτω καί ταραχή μέν παρέχω ὡς εἰμί λοιμώδης , οὐ μήν εἰς ἅπας γε χωρέω . βουλεύω δέ πρός ὁ πάρειμι δοκέω ὁ μέν πολύς πόλισμα ὁ εἰς μεσόγαιος πᾶς ἐκλείπω , εἰς δέ ὁ ὄρος ἀνοικίζω ὁ Ἰθώμη .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.2
ἦν δὲ καὶ πόλισμα αὐτόθι οὐ μέγα , ὃ καὶ Ὅμηρόν φασιν ἔχειν ἐν καταλόγῳ · καὶ Ἰθώμην κλιμακόεσσαν . ἐς τοῦτο τὸ πόλισμα ἀνῳκίζοντο , ἐπεκτείνοντες τὸν ἀρχαῖον περίβολον ἔρυμα εἶναι πᾶσιν αὔταρκες . ἦν δὲ τὸ χωρίον καὶ ἄλλως ἐχυρόν · ἡ γὰρ Ἰθώμη μεγέθει τε οὐδενὸς ἀποδεῖ τῶν ὀρῶν ὁπόσα ἐντός ἐστιν ἰσθμοῦ καὶ δύσβατος κατὰ τοῦτο μάλιστα ἦν .
Lemmas: εἰμί δέ καί πόλισμα αὐτόθι οὐ μέγας , ὅς καί Ὅμηρος φημί ἔχω ἐν κατάλογος · καί Ἰθώμη κλιμακόεις . εἰς οὗτος ὁ πόλισμα ἀνοικίζω , ἐπεκτείνω ὁ ἀρχαῖος περίβολος ἔρυμα εἰμί πᾶς αὐτάρκης . εἰμί δέ ὁ χωρίον καί ἄλλος ἐχυρός · ὁ γάρ Ἰθώμη μέγεθος τε οὐδείς ἀποδέω ὁ ὄρος ὁπόσος ἐντός εἰμί ἰσθμός καί δύσβατος κατά οὗτος μάλα εἰμί .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.3
ἐδόκει δὲ καὶ θεωρὸν πέμψαι σφίσιν ἐς Δελφούς . ἀποστέλλουσιν οὖν Τῖσιν τὸν Ἄλκιδος , καὶ ἀξιώματι οὐδενὸς ὕστερον καὶ ὅτι προσκεῖσθαι μαντικῇ μάλιστα ἐνομίζετο . τοῦτον τὸν Τῖσιν ἐπανιόντα ἐκ Δελφῶν λοχῶσιν ἄνδρες Λακεδαιμονίων ἀπὸ τῆς ἐν Ἀμφείᾳ φρουρᾶς · λοχήσαντες δὲ—οὐ γὰρ ὑπεῖκεν αἰχμάλωτος γενέσθαι — περιμένοντα οὖν ἀμύνεσθαι καὶ ἀνθεστηκότα ἐτίτρωσκον , ἐς ὃ γίνεται βοή σφισιν ἐξ ἀφανοῦς “ τὸν χρησμοφόρον μέθες . ”
Lemmas: δοκέω δέ καί θεωρός πέμπω σφεῖς εἰς Δελφοί . ἀποστέλλω οὖν Τῖσις ὁ Ἄλκις , καί ἀξίωμα οὐδείς ὕστερον καί ὅτι πρόσκειμαι μαντικός μάλα νομίζω . οὗτος ὁ Τῖσις ἐπανέρχομαι ἐκ Δελφοί λοχάω ἀνήρ Λακεδαιμόνιος ἀπό ὁ ἐν Ἄμφεια φρουρά · λοχάω δὲ—οὐ γάρ ὑπείκω αἰχμάλωτος γίγνομαι — περιμένω οὖν ἀμύνω καί ἀνθίστημι τιτρώσκω , εἰς ὅς γίγνομαι βοή σφεῖς ἐκ ἀφανής “ ὁ χρησμοφόρος μεθίημι . ”
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.4
καὶ Τῖσις μὲν ὡς ἀπεσώθη τάχιστα ἐς Ἰθώμην καὶ τὴν μαντείαν παρὰ τὸν βασιλέα ἀνήνεγκε , μετʼ οὐ πολὺ ὑπὸ τῶν τραυμάτων τελευτᾷ · τοὺς δὲ Μεσσηνίους συναθροίσας ὁ Εὐφαὴς ἐπεδείκνυ τὸν χρησμόν · κόρην ἄχραντον νερτέροισι δαίμοσι , κλήρῳ λαχοῦσαν Αἰπυτιδῶν ἀφʼ αἵματος , θυηπολεῖτε νυκτέροισιν ἐν σφαγαῖς . ἢν δὲ σφαλῆτε , καὶ παρʼ ἀλλοίου τότε θύειν , διδόντος ἐς σφαγὴν ἑκουσίως .
Lemmas: καί Τῖσις μέν ὡς ἀποσῴζω ταχύς εἰς Ἰθώμη καί ὁ μαντεία παρά ὁ βασιλεύς ἀναφέρω , μετά οὐ πολύς ὑπό ὁ τραῦμα τελευτάω · ὁ δέ Μεσσήνιος συναθροίζω ὁ Εὐφαής ἐπιδείκνυμι ὁ χρησμός · κόρη ἄχραντος νέρτερος δαίμων , κλῆρος λαγχάνω Αἰπυτίδης ἀπό αἷμα , θυηπολέω νύκτερος ἐν σφαγή . ἐάν δέ σφάλλω , καί παρά ἀλλοῖος τότε θύω , δίδωμι εἰς σφαγή ἑκούσιος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.5
ταῦτα τοῦ θεοῦ δηλώσαντος αὐτίκα ἐκληροῦντο ὅσαι παρθένοι τοῦ Αἰπυτιδῶν γένους ἦσαν · καὶ ἐπελάμβανε γὰρ Λυκίσκου θυγατέρα ὁ κλῆρος , ταύτην Ἐπήβολος ὁ μάντις ἀπηγόρευεν ὡς οὐ δέοι θύειν , οὐ γὰρ εἶναι Λυκίσκου · τὴν δὲ γυναῖκα ἣ Λυκίσκῳ συνῴκησεν , ὡς τεκεῖν οὔκουν οἵα τε ἦν , τὴν παῖδα ὑποβαλέσθαι . ἐν ὅσῳ δὲ οὗτος ἀνεδίδασκε τὰ ἐς αὐτήν , ἐν τοσῷδε ὁ Λυκίσκος ἀπαγόμενος ἅμα καὶ τὴν παρθένον ηὐτομόλησεν ἐς Σπάρτην .
Lemmas: οὗτος ὁ θεός δηλόω αὐτίκα κληρόω ὅσος παρθένος ὁ Αἰπυτίδης γένος εἰμί · καί ἐπιλαμβάνω γάρ Λυκίσκος θυγάτηρ ὁ κλῆρος , οὗτος Ἐπήβολος ὁ μάντις ἀπαγορεύω ὡς οὐ δέω θύω , οὐ γάρ εἰμί Λυκίσκος · ὁ δέ γυνή ὅς Λυκίσκος συνοικέω , ὡς τίκτω οὔκουν οἷος τε εἰμί , ὁ παῖς ὑποβάλλω . ἐν ὅσος δέ οὗτος ἀναδιδάσκω ὁ εἰς αὐτός , ἐν τοσόσδε ὁ Λυκίσκος ἀπάγω ἅμα καί ὁ παρθένος αὐτομολέω εἰς Σπάρτη .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.6
ἐχόντων δὲ ἀθύμως τῶν Μεσσηνίων ὡς Λυκίσκον ἀποδράντα ᾔσθοντο , ἐνταῦθά σφισιν Ἀριστόδημος ἀνὴρ καὶ γένους τοῦ Αἰπυτιδῶν καὶ Λυκίσκου τῇ τε ἄλλῃ δόξῃ καὶ τὰ ἐς πόλεμον ἐπιφανέστερος ἐδίδου τὴν θυγατέρα ἑκὼν θῦσαι . τὰ δὲ ἀνθρώπων καὶ οὐχ ἥκιστα τὸ πρόθυμον ἡ πεπρωμένη κατὰ ταὐτὰ ἐπικρύπτει καὶ εἰ ψηφῖδα ἐπιλαβοῦσα ἰλὺς ποταμοῦ , ὅπου καὶ τότε Ἀριστοδήμῳ διασώσασθαι Μεσσήνην ἀγώνισμα ποιουμένῳ ἐμπόδιον ἐπήγαγε τοιόνδε .
Lemmas: ἔχω δέ ἄθυμος ὁ Μεσσήνιος ὡς Λυκίσκος ἀποδιδράσκω αἰσθάνομαι , ἐνταῦθα σφεῖς Ἀριστόδημος ἀνήρ καί γένος ὁ Αἰπυτίδης καί Λυκίσκος ὁ τε ἄλλος δόξα καί ὁ εἰς πόλεμος ἐπιφανής δίδωμι ὁ θυγάτηρ ἑκών θύω . ὁ δέ ἄνθρωπος καί οὐ ἦκα ὁ πρόθυμος ὁ πόρω κατά αὐτός ἐπικρύπτω καί εἰ ψηφίς ἐπιλαμβάνω ἰλύς ποταμός , ὅπου καί τότε Ἀριστόδημος διασῴζω Μεσσήνη ἀγώνισμα ποιέω ἐμπόδιος ἐπάγω τοιόσδε .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.7
ἀνὴρ τῶν Μεσσηνίων—τὸ δὲ ὄνομα οὐ λέγουσιν—ἐρῶν ἔτυχε τοῦ Ἀριστοδήμου τῆς θυγατρός , τότε δὲ ἤδη ἔμελλε καὶ γυναῖκα ἄξεσθαι . οὗτος κατʼ ἀρχὰς μὲν ἐς ἀμφισβήτησιν Ἀριστοδήμῳ προῆλθεν , ἐκεῖνον μὲν ἐγγυήσαντά οἱ μηκέτι εἶναι κύριον τῆς παιδός , αὐτὸς δὲ ἐγγυησάμενος κυριώτερος ἐκείνου γίνεσθαι . δεύτερα δὲ ὡς τοῦτο οὐχ ἑώρα οἱ κατορθούμενον , ἐπʼ ἀναίσχυντον τρέπεται λόγον ·
Lemmas: ἀνήρ ὁ Μεσσηνιών δέ ὄνομα οὐ λέγουσιν—ἐρῶν τυγχάνω ὁ Ἀριστόδημος ὁ θυγάτηρ , τότε δέ ἤδη μέλλω καί γυνή ἄγω . οὗτος κατά ἀρχή μέν εἰς ἀμφισβήτησις Ἀριστόδημος προέρχομαι , ἐκεῖνος μέν ἐγγυάω ἕ μηκέτι εἰμί κύριος ὁ παῖς , αὐτός δέ ἐνεγγυάω κύριος ἐκεῖνος γίγνομαι . δεύτερος δέ ὡς οὗτος οὐ ὁράω ἕ κατορθόω , ἐπί ἀναίσχυντος τρέπω λόγος ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.8
ξυγγενέσθαι τε τῇ παιδὶ καὶ κύειν ἐξ αὐτοῦ . τέλος δὲ ἐς τοσοῦτον Ἀριστόδημον προήγαγεν ὡς ἐκμανέντα ὑπὸ τοῦ θυμοῦ τὴν θυγατέρα ἀποκτεῖναι · μετὰ δὲ ἀνέτεμνε καὶ ἐπεδείκνυεν αὐτὴν οὐκ ἔχουσαν ἐν γαστρί . παρὼν δὲ Ἐπήβολος ἐκέλευεν ἄλλον τινὰ τὸν θυγατέρα ἐπιδώσοντα γενέσθαι · τῆς γὰρ τοῦ Ἀριστοδήμου πλέον εἶναί σφισιν ἀποθανούσης οὐδέν · φονεῦσαι γὰρ τὸν πατέρα αὐτήν , θεοῖς δὲ οἷς ἡ Πυθία προσέταξεν οὐ θῦσαι .
Lemmas: συγγίγνομαι τε ὁ παῖς καί κύω ἐκ αὐτός . τέλος δέ εἰς τοσοῦτος Ἀριστόδημος προάγω ὡς ἐκμαίνω ὑπό ὁ θυμός ὁ θυγάτηρ ἀποκτείνω · μετά δέ ἀνατέμνω καί ἐπιδείκνυμι αὐτός οὐ ἔχω ἐν γαστήρ . πάρειμι δέ Ἐπήβολος κελεύω ἄλλος τις ὁ θυγάτηρ ἐπιδίδωμι γίγνομαι · ὁ γάρ ὁ Ἀριστόδημος πολύς εἰμί σφεῖς ἀποθνῄσκω οὐδείς · φονεύω γάρ ὁ πατήρ αὐτός , θεός δέ ὅς ὁ Πυθία προστάσσω οὐ θύω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.9
τοιαῦτα εἰπόντος τοῦ μάντεως τὸ πλῆθος τῶν Μεσσηνίων ὥρμησεν ἀποκτενοῦντες τὸν μνηστῆρα τῆς παιδός , ὡς Ἀριστοδήμῳ τε μίασμα εἰκαῖον προσάψαντα καὶ σφίσι τῆς σωτηρίας τὴν ἐλπίδα ἀμφίβολον πεποιηκότα . ἢν δὲ ὁ ἀνὴρ οὗτος ἐς τὰ μάλιστα τῷ Εὐφαεῖ φίλος · πείθει οὖν τοὺς Μεσσηνίους Εὐφαὴς τόν τε χρησμὸν ἔχειν τέλος ἀποθανούσης τῆς παιδὸς καὶ σφίσιν ἀποχρᾶν τὰ ὑπὸ Ἀριστοδήμου πεποιημένα .
Lemmas: τοιοῦτος λέγω ὁ μάντις ὁ πλῆθος ὁ Μεσσήνιος ὁρμάω ἀποκτείνω ὁ μνηστήρ ὁ παῖς , ὡς Ἀριστόδημος τε μίασμα εἰκαῖος προσάπτω καί σφεῖς ὁ σωτηρία ὁ ἐλπίς ἀμφίβολος ποιέω . ἐάν δέ ὁ ἀνήρ οὗτος εἰς ὁ μάλα ὁ Εὐφαής φίλος · πείθω οὖν ὁ Μεσσήνιος Εὐφαής ὁ τε χρησμός ἔχω τέλος ἀποθνῄσκω ὁ παῖς καί σφεῖς ἀποχράω ὁ ὑπό Ἀριστόδημος ποιέω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.9.10
λέγοντος δὲ ταῦτα ἔφασαν τὰ ὄντα λέγειν ὅσοι τοῦ Αἰπυτιδῶν γένους ἦσαν · ἀπεῖναι γάρ σφισι τὸ δέος τὸ ἐπὶ τῇ θυγατρὶ ἕκαστος ἔσπευδε . καὶ οἱ μὲν τοῦ βασιλέως τῇ παραινέσει πειθόμενοι τὴν ἐκκλησίαν διαλύουσι καὶ ἀπʼ αὐτῆς πρός τε θυσίας θεῶν καὶ ἑορτὴν τρέπονται ·
Lemmas: λέγω δέ οὗτος φημί ὁ εἰμί λέγω ὅσος ὁ Αἰπυτίδης γένος εἰμί · ἄπειμι γάρ σφεῖς ὁ δέος ὁ ἐπί ὁ θυγάτηρ ἕκαστος σπεύδω . καί ὁ μέν ὁ βασιλεύς ὁ παραίνεσις πείθω ὁ ἐκκλησία διαλύω καί ἀπό αὐτός πρός τε θυσία θεός καί ἑορτή τρέπω ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ ἀκούσαντες τὸν γενόμενον Μεσσηνίοις χρησμὸν ἀθύμως διέκειντο καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ βασιλεῖς ἔς τε τὰ λοιπὰ καὶ ἄρχειν ὀκνοῦντες μάχης . ἔτει δὲ ἕκτῳ μετὰ τὸν ἐξ Ἰθώμης Λυκίσκου δρασμὸν οἱ Λακεδαιμόνιοι—τὰ γὰρ ἱερὰ ἐγίνετο αὐτοῖς αἴσια — στρατεύουσιν ἐπὶ τὴν Ἰθώμην · οἱ δὲ Κρῆτες οὐκέτι παρόντες σφίσιν ἔτυχον . ὑστέρησαν δὲ καὶ οἱ τῶν Μεσσηνίων σύμμαχοι—διʼ ὑποψίας γὰρ οἱ Σπαρτιᾶται καὶ ἄλλοις ἤδη Πελοποννησίων καὶ Ἀρκάσιν ἦσαν καὶ Ἀργείοις μάλιστα—καὶ οἱ μὲν Ἀργεῖοι κρύφα ἔμελλον τῶν Λακεδαιμονίων ἀφίξεσθαι καὶ ἰδίᾳ δὴ μᾶλλον ἢ μετὰ δόγματος κοινοῦ , τοῖς δὲ Ἀρκάσιν ἡ στρατεία μὲν ἀνείρητο ἐκ τοῦ φανεροῦ , παρέτυχον δὲ οὐδʼ οὗτοι . τοὺς γὰρ Μεσσηνίους καὶ ἄνευ συμμάχων κινδυνεῦσαι προήγαγεν ἡ δόξα τοῦ χρησμοῦ .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ ἀκούω ὁ γίγνομαι Μεσσήνιος χρησμός ἄθυμος διάκειμαι καί αὐτός καί ὁ βασιλεύς εἰς τε ὁ λοιπός καί ἄρχω ὀκνέω μάχη . ἔτος δέ ἕκτος μετά ὁ ἐκ Ἰθώμη Λυκίσκος δρασμός ὁ Λακεδαιμόνιος γάρ ἱερόν γίγνομαι αὐτός αἴσιος — στρατεύω ἐπί ὁ Ἰθώμη · ὁ δέ Κρής οὐκέτι πάρειμι σφεῖς τυγχάνω . ὑστερέω δέ καί ὁ ὁ Μεσσήνιος σύμμαχος ὑποψία γάρ ὁ Σπαρτιάτης καί ἄλλος ἤδη Πελοποννήσιος καί Ἀρκάς εἰμί καί Ἀργεῖος μάλιστα—καὶ ὁ μέν Ἀργεῖος κρύφα μέλλω ὁ Λακεδαιμόνιος ἀφικνέομαι καί ἴδιος δή μάλα ἤ μετά δόγμα κοινός , ὁ δέ Ἀρκάς ὁ στρατεία μέν ἀναλέγω ἐκ ὁ φανερός , παρατυγχάνω δέ οὐδέ οὗτος . ὁ γάρ Μεσσήνιος καί ἄνευ σύμμαχος κινδυνεύω προάγω ὁ δόξα ὁ χρησμός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.2
τὰ μὲν οὖν πολλὰ οὐδέν τι ἐγένετο διάφορα ἢ καὶ ἐπὶ τῆς προτέρας μάχης , ἥ τε ἡμέρα καὶ τότε μαχομένους προαπέλιπεν · οὐ μέντοι βιασθῆναί γε οὐδέτερον κέρας ἢ καὶ λόχον μνημονεύουσιν , ἐπεὶ μηδὲ τὴν τάξιν , ὡς ἀπʼ ἀρχῆς ἐτάχθησαν , συμμεῖναί φασιν , ἀλλʼ ἀφʼ ἑκατέρων τοὺς ἀρίστους συνελθόντας ἐς τὸ μεσαίτατον ἐνταῦθα τὸν πάντα ἔχειν πόνον .
Lemmas: ὁ μέν οὖν πολύς οὐδείς τις γίγνομαι διάφορος ἤ καί ἐπί ὁ πρότερος μάχη , ὁ τε ἡμέρα καί τότε μάχομαι προαπολείπω · οὐ μέντοι βιάζω γε οὐδέτερος κέρας ἤ καί λόχος μνημονεύω , ἐπεί μηδέ ὁ τάξις , ὡς ἀπό ἀρχή τάσσω , συμμένω φημί , ἀλλά ἀπό ἑκάτερος ὁ ἀγαθός συνέρχομαι εἰς ὁ μέσος ἐνταῦθα ὁ πᾶς ἔχω πόνος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.3
ὁ γὰρ Εὐφαὴς πλέον τι ἢ βασιλέα εἰκὸς ἦν προθυμούμενος καὶ ἀφειδῶς τοῖς περὶ τὸν Θεόπομπον ἐγκείμενος τραύματα πολλά τε καὶ οὐκ ἰάσιμα λαμβάνει · λιποψυχήσαντα δὲ αὐτὸν καὶ πεσόντα οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ ὀλίγον ὅμως ἐμπνέοντα ἐποιοῦντο παρʼ αὑτοὺς ἑλκύσαι σπουδήν . ἐπήγειρε δὲ καὶ τοὺς Μεσσηνίους ἥ τε ἐς τὸν Εὐφαῆ προϋπάρχουσα εὔνοια καὶ τὰ ὀνείδη τὰ μέλλοντα · φονευομένοις τε ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ἄμεινόν σφισιν ἐφαίνετο προΐεσθαι τὰς ψυχὰς ἢ ἐκεῖνον προεμένων ἀποσωθῆναί τινα .
Lemmas: ὁ γάρ Εὐφαής πολύς τις ἤ βασιλεύς ἔοικα εἰμί προθυμέομαι καί ἀφειδής ὁ περί ὁ Θεόπομπος ἔγκειμαι τραῦμα πολύς τε καί οὐ ἰάσιμος λαμβάνω · λιποψυχέω δέ αὐτός καί πίπτω ὁ Λακεδαιμόνιος καί ὀλίγος ὅμως ἐμπνέω ποιέω παρά ἑαυτοῦ ἕλκω σπουδή . ἐπαγείρω δέ καί ὁ Μεσσήνιος ὁ τε εἰς ὁ Εὐφαής προυπάρχω εὔνοια καί ὁ ὄνειδος ὁ μέλλω · φονεύω τε ὑπέρ ὁ βασιλεύς ἀγαθός σφεῖς φαίνω προίημι ὁ ψυχή ἤ ἐκεῖνος προίημι ἀποσῴζω τις .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.4
τότε μὲν δὴ πεσὼν ὁ Εὐφαὴς τήν τε μάχην ἐπεμήκυνε καὶ προήγαγεν ἐς πλέον παρὰ ἑκατέρων τὰ τολμήματα · ὕστερον δὲ ἀνήνεγκε μὲν καὶ ᾔσθετο ὅτι οὐκ ἔλαττον ἐσχήκασιν ἐν τῷ ἔργῳ , ἡμέραις δὲ οὐ πολλαῖς ἀποθνήσκει , βασιλεύσας Μεσσηνίων τρία ἔτη καὶ δέκα καὶ πολεμήσας Λακεδαιμονίοις τὸν πάντα τῆς βασιλείας χρόνον .
Lemmas: τότε μέν δή πίπτω ὁ Εὐφαής ὁ τε μάχη ἐπιμηκύνω καί προάγω εἰς πολύς παρά ἑκάτερος ὁ τόλμημα · ὕστερον δέ ἀναφέρω μέν καί αἰσθάνομαι ὅτι οὐ ἐλαχύς ἔχω ἐν ὁ ἔργον , ἡμέρα δέ οὐ πολύς ἀποθνῄσκω , βασιλεύω Μεσσήνιος τρεῖς ἔτος καί δέκα καί πολεμέω Λακεδαιμόνιος ὁ πᾶς ὁ βασιλεία χρόνος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.5
Εὐφαεῖ δὲ οὐκ ὄντων παίδων τὸν αἱρεθέντα ὑπὸ τοῦ δήμου κατελείπετο ἔχειν τὴν ἀρχήν , Κλέοννίς τε καὶ Δᾶμις ἐς ἀμφισβήτησιν Ἀριστοδήμῳ προῆλθον , τά τε ἄλλα καὶ τὰ ἐς πόλεμον διαφέρειν νομιζόμενοι · τὸν δὲ Ἄντανδρον οἱ πολέμιοι κατειργάσαντο ἐν τῇ μάχῃ προκινδυνεύοντα Εὐφαοῦς . ἦσαν δὲ καὶ τῶν μάντεων αἱ γνῶμαι κατὰ ταὐτὰ ἀμφοτέρων , Ἐπηβόλου καὶ Ὀφιονέως , μὴ σφᾶς ἀνδρὶ ἐναγεῖ καὶ θυγατρὸς μίασμα ἐπικειμένῳ δοῦναι τὴν Αἰπύτου καὶ τῶν ἀπογόνων τιμήν ·
Lemmas: Εὐφαής δέ οὐ εἰμί παῖς ὁ αἱρέω ὑπό ὁ δῆμος καταλείπω ἔχω ὁ ἀρχή , Κλέοννις τε καί Δᾶμις εἰς ἀμφισβήτησις Ἀριστόδημος προέρχομαι , ὁ τε ἄλλος καί ὁ εἰς πόλεμος διαφέρω νομίζω · ὁ δέ Ἄντανδρος ὁ πολέμιος κατεργάζομαι ἐν ὁ μάχη προκινδυνεύω Εὐφαής . εἰμί δέ καί ὁ μάντις ὁ γνώμη κατά αὐτός ἀμφότερος , Ἐπήβολος καί Ὀφιονεύς , μή σφεῖς ἀνήρ ἐναγής καί θυγάτηρ μίασμα ἐπίκειμαι δίδωμι ὁ Αἴπυτος καί ὁ ἀπόγονος τιμή ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.6
ᾑρέθη δὲ ὅμως καὶ ἐβασίλευσεν Ἀριστόδημος . ὁ δὲ Ὀφιονεὺς οὗτος ὁ τῶν Μεσσηνίων μάντις τυφλὸς ὢν εὐθὺς ἐκ γενετῆς μαντικήν τινα εἶχε τοιαύτην · πυνθανόμενος τὰ γινόμενα ἑκάστοις ἰδίᾳ τε καὶ ἐν κοινῷ προέλεγεν οὕτω τὰ μέλλοντα . οὗτος μὲν τρόπον ἐμαντεύετο τὸν εἰρημένον , Ἀριστόδημος δὲ βασιλεύσας τῷ τε δήμῳ διέμεινε τὰ εἰκότα χαρίζεσθαι προθυμούμενος καὶ τοὺς ἐν τέλει τούς τε ἄλλους καὶ μάλιστα Κλέοννιν καὶ Δᾶμιν ἦγεν ἐν τιμῇ · διὰ θεραπείας δὲ εἶχε καὶ τὰ τῶν συμμάχων , Ἀρκάδων τε τοῖς δυνατοῖς καὶ ἐς Ἄργος καὶ Σικυῶνα ἀποστέλλων δῶρα .
Lemmas: αἱρέω δέ ὅμως καί βασιλεύω Ἀριστόδημος . ὁ δέ Ὀφιονεύς οὗτος ὁ ὁ Μεσσήνιος μάντις τυφλός εἰμί εὐθύς ἐκ γενετή μαντικός τις ἔχω τοιοῦτος · πυνθάνομαι ὁ γίγνομαι ἕκαστος ἴδιος τε καί ἐν κοινός προλέγω οὕτως ὁ μέλλω . οὗτος μέν τρόπος μαντεύομαι ὁ λέγω , Ἀριστόδημος δέ βασιλεύω ὁ τε δῆμος διαμένω ὁ ἔοικα χαρίζω προθυμέομαι καί ὁ ἐν τέλος ὁ τε ἄλλος καί μάλα Κλέοννις καί Δᾶμις ἄγω ἐν τιμή · διά θεραπεία δέ ἔχω καί ὁ ὁ σύμμαχος , Ἀρκάς τε ὁ δυνατός καί εἰς Ἄργος καί Σικυών ἀποστέλλω δῶρον .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.10.7
τὸν δὲ πόλεμον ἐπὶ τῆς Ἀριστοδήμου βασιλείας ἐπολέμουν λῃστείαις τε κατʼ ὀλίγους ἀεὶ καὶ περὶ τὴν ὡραίαν καταδρομαῖς ἐς τὴν ἀλλήλων χρώμενοι , συνεσέβαλλον δὲ καὶ παρὰ τῶν Ἀρκάδων τοῖς Μεσσηνίοις ἐς τὴν Λακωνικήν · Ἀργεῖοι δὲ προαναφῆναι μὲν τὸ ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἔχθος οὐκ ἠξίουν , γινομένου δὲ ἀγῶνος παρεσκευάζοντο ὡς μεθέξοντες .
Lemmas: ὁ δέ πόλεμος ἐπί ὁ Ἀριστόδημος βασιλεία πολεμέω λῃστεία τε κατά ὀλίγος ἀεί καί περί ὁ ὡραῖος καταδρομή εἰς ὁ ἀλλήλων χράω , συνεισβάλλω δέ καί παρά ὁ Ἀρκάς ὁ Μεσσήνιος εἰς ὁ Λακωνικός · Ἀργεῖος δέ προανάπτω μέν ὁ εἰς ὁ Λακεδαιμόνιος ἔχθος οὐ ἀξιόω , γίγνομαι δέ ἀγών παρασκευάζω ὡς μετέχω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.1
πέμπτῳ δὲ ἔτει τῆς Ἀριστοδήμου βασιλείας μελλόντων ἐκ προρρήσεως συμβολὴν ποιήσεσθαι—τῷ τε γὰρ μήκει τοῦ πολέμου καὶ τοῖς δαπανήμασιν ἀπειρήκεσαν—οὕτω παρεγένοντο ἀμφοτέροις καὶ οἱ σύμμαχοι , Λακεδαιμονίοις μὲν Κορίνθιοι Πελοποννησίων μόνοι , τοῖς δὲ Μεσσηνίοις οἵ τε Ἀρκάδες πανστρατιᾷ καὶ Ἀργείων καὶ Σικυωνίων λογάδες . Λακεδαιμόνιοι μὲν οὖν Κορινθίοις καὶ τοῖς εἵλωσι καὶ ὅσοι περίοικοι συνεστρατεύοντο τὸ μέσον ἐπιτρέψαντες , ἐπὶ τοῖς κέρασιν αὐτοί τε καὶ οἱ βασιλεῖς ἐτάσσοντο βαθείᾳ τε ὡς οὔπω πρότερον καὶ πυκνῇ τῇ φάλαγγι .
Lemmas: πέμπτος δέ ἔτος ὁ Ἀριστόδημος βασιλεία μέλλω ἐκ πρόρρησις συμβολή ποιέω τε γάρ μῆκος ὁ πόλεμος καί ὁ δαπάνημα ἀπολέγω παραγίγνομαι ἀμφότερος καί ὁ σύμμαχος , Λακεδαιμόνιος μέν Κορίνθιος Πελοποννήσιος μόνος , ὁ δέ Μεσσήνιος ὁ τε Ἀρκάς πανστρατιά καί Ἀργεῖος καί Σικυώνιος λογάς . Λακεδαιμόνιος μέν οὖν Κορίνθιος καί ὁ εἵλως καί ὅσος περίοικος συστρατεύω ὁ μέσος ἐπιτρέπω , ἐπί ὁ κέρας αὐτός τε καί ὁ βασιλεύς τάσσω βαθύς τε ὡς οὔπω πρότερος καί πυκνός ὁ φάλαγξ .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.2
τῷ δὲ Ἀριστοδήμῳ καὶ τοῖς περὶ αὐτὸν διετάχθη τὰ ἐς τὴν μάχην οὕτως . ὅσοι τῶν Ἀρκάδων ἢ τῶν Μεσσηνίων τὰ μὲν σώματα ἦσαν ἐρρωμένοι καὶ ἀγαθοὶ τὰς ψυχάς , ὅπλα δὲ οὐκ εἶχον ἰσχυρά , τούτοις τῶν ὅπλων τὰ χρησιμώτατα ἐπέλεξε , καὶ ὡς τὸ ἔργον ἤπειγεν , ὁμοῦ τοῖς Ἀργείοις καὶ Σικυωνίοις καὶ τούτους ἔτασσε · τὴν δὲ φάλαγγα ἐπὶ πλέον ἥπλωσεν , ὡς μὴ κυκλωθεῖεν ὑπὸ τῶν ἐναντίων . προείδετο δὲ καὶ ὅπως τεταγμένοις σφίσι τὸ ὄρος ἡ Ἰθώμη κατὰ νώτου γίνοιτο . καὶ τούτοις μὲν Κλέοννιν ἐπέταξεν ἡγεμόνα ·
Lemmas: ὁ δέ Ἀριστόδημος καί ὁ περί αὐτός διατάσσω ὁ εἰς ὁ μάχη οὕτως . ὅσος ὁ Ἀρκάς ἤ ὁ Μεσσήνιος ὁ μέν σῶμα εἰμί ῥώννυμι καί ἀγαθός ὁ ψυχή , ὅπλον δέ οὐ ἔχω ἰσχυρός , οὗτος ὁ ὅπλον ὁ χρήσιμος ἐπιλέγω , καί ὡς ὁ ἔργον ἐπείγω , ὁμοῦ ὁ Ἀργεῖος καί Σικυώνια καί οὗτος τάσσω · ὁ δέ φάλαγξ ἐπί πολύς ἁπλόω , ὡς μή κυκλόω ὑπό ὁ ἐναντίος . προοράω δέ καί ὅπως τάσσω σφεῖς ὁ ὄρος ὁ Ἰθώμη κατά νῶτον γίγνομαι . καί οὗτος μέν Κλέοννις ἐπιτάσσω ἡγεμών ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.3
αὐτὸς δὲ καὶ ὁ Δᾶμις ὑπέμενον ἔχοντες τοὺς ψιλούς , σφενδονήτας μὲν ἢ τοξότας ὀλίγους , ὁ δὲ ὄχλος ὁ πολὺς τοῖς τε σώμασιν ἦσαν ἐς τὰς ἐπιδρομὰς καὶ ἀναχωρήσεις ἐπιτήδειοι καὶ τῇ ὁπλίσει κοῦφοι · θώρακα γὰρ ἢ ἀσπίδα εἶχεν οὐχ ἕκαστος , ὅσοι δὲ ἠπόρουν τούτων , περιεβέβληντο αἰγῶν νάκας καὶ προβάτων , οἱ δὲ καὶ θηρίων δέρματα καὶ μάλιστα οἱ ὀρεινοὶ τῶν Ἀρκάδων λύκων τε καὶ ἄρκτων .
Lemmas: αὐτός δέ καί ὁ Δᾶμις ὑπομένω ἔχω ὁ ψιλός , σφενδονήτης μέν ἤ τοξότης ὀλίγος , ὁ δέ ὄχλος ὁ πολύς ὁ τε σῶμα εἰμί εἰς ὁ ἐπιδρομή καί ἀναχώρησις ἐπιτήδειος καί ὁ ὅπλισις κοῦφος · θώραξ γάρ ἤ ἀσπίς ἔχω οὐ ἕκαστος , ὅσος δέ ἀπορέω οὗτος , περιβάλλω αἴξ νάκη καί πρόβατον , ὁ δέ καί θηρίον δέρμα καί μάλα ὁ ὀρεινός ὁ Ἀρκάς λύκων τε καί ἄρκτος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.4
ἀκόντια δὲ ἕκαστος πολλά , οἱ δὲ καὶ λόγχας αὐτῶν ἔφερον . καὶ οὗτοι μὲν ἐλόχων τῆς Ἰθώμης ἔνθα ἔμελλον ἥκιστα ἔσεσθαι σύνοπτοι · οἱ δὲ ὁπλῖται τῶν Μεσσηνίων καὶ συμμάχων τήν τε ἔφοδον τὴν πρώτην τῶν Λακεδαιμονίων ὑπέμειναν καὶ μετὰ τοῦτο ἦσαν ἤδη καὶ τὰ ἄλλα ἀνδρεῖοι . ἀριθμῷ μὲν δὴ τῶν ἐναντίων ἀπελείποντο , λογάδες δὲ ὄντες ἐμάχοντο πρὸς δῆμον καὶ οὐχ ὁμοίως πρὸς κρείττους , ᾗ καὶ μᾶλλον τῇ τε ἄλλῃ προθυμίᾳ καὶ ταῖς ἐμπειρίαις ἐπὶ πολὺ ἀντεῖχον .
Lemmas: ἀκόντιον δέ ἕκαστος πολύς , ὁ δέ καί λόγχη αὐτός φέρω . καί οὗτος μέν λοχάω ὁ Ἰθώμη ἔνθα μέλλω ἦκα εἰμί σύνοπτος · ὁ δέ ὁπλίτης ὁ Μεσσήνιος καί σύμμαχος ὁ τε ἔφοδος ὁ πρῶτος ὁ Λακεδαιμόνιος ὑπομένω καί μετά οὗτος εἰμί ἤδη καί ὁ ἄλλος ἀνδρεῖος . ἀριθμός μέν δή ὁ ἐναντίος ἀπολείπω , λογάς δέ εἰμί μάχομαι πρός δῆμος καί οὐ ὅμοιος πρός κρατύς , ὅς καί μάλα ὁ τε ἄλλος προθυμία καί ὁ ἐμπειρία ἐπί πολύς ἀντέχω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.5
ἐνταῦθα καὶ ὁ στρατὸς τῶν Μεσσηνίων ὁ εὔζωνος , ἀφʼ οὗ καὶ τούτοις ἤρθη τὰ σημεῖα , ἐχρῶντο ἐπὶ τοὺς Λακεδαιμονίους δρόμῳ καὶ περιστάντες ἠκόντιζον ἐς τὰ πλάγια · ὅσοις δὲ καὶ ἐπὶ πλέον μετῆν τόλμης , προσέθεόν τε καὶ ἔτυπτον ἐκ χειρός . οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι , κίνδυνόν σφισι δεύτερον ἐν τῷ αὐτῷ καὶ οὕτως ἀνέλπιστον ὁρῶντες παρόντα , ὅμως οὔτε ἐταράχθησαν ἐπιστρεφόμενοί τε ἐς τοὺς ψιλοὺς ἀμύνεσθαι μὲν ἐπειρῶντο , διὰ δὲ τὴν κουφότητα οὐ χαλεπῶς ἀποφευγόντων ἀπορία τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ ἀπʼ αὐτῆς ἤδη καὶ ὀργὴ γίνεται .
Lemmas: ἐνταῦθα καί ὁ στρατός ὁ Μεσσήνιος ὁ εὔζωνος , ἀπό ὅς καί οὗτος ἀείρω ὁ σημεῖον , χράω ἐπί ὁ Λακεδαιμόνιος δρόμος καί περιίστημι ἀκοντίζω εἰς ὁ πλάγιος · ὅσος δέ καί ἐπί πολύς μέτειμι τόλμα , προσθέω τε καί τύπτω ἐκ χείρ . ὁ δέ Λακεδαιμόνιος , κίνδυνος σφεῖς δεύτερος ἐν ὁ αὐτός καί οὕτως ἀνέλπιστος ὁράω πάρειμι , ὅμως οὔτε ταράσσω ἐπιστρέφω τε εἰς ὁ ψιλός ἀμύνω μέν πειράω , διά δέ ὁ κουφότης οὐ χαλεπός ἀποφεύγω ἀπορία ὁ Λακεδαιμόνιος καί ἀπό αὐτός ἤδη καί ὀργή γίγνομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.6
πεφύκασι δέ πως οἱ ἄνθρωποι μάλιστα ἔχειν ἀκρατῶς πρὸς τὰ παρʼ ἀξίαν · καὶ δὴ καὶ τότε οἵ τε ἤδη τραύματα τῶν Σπαρτιατῶν εἰληφότες καὶ ὅσοι κειμένων τῶν παραστατῶν ἐγίνοντο πρὸς τὴν ἔφοδον τῶν ψιλῶν πρῶτοι προεξέθεόν τε , ὁπότε ἴδοιεν ἐπιφερομένους τοὺς ψιλούς , καὶ ὑπὸ θυμοῦ μακροτέρας τὰς διώξεις ἐποιοῦντο ἀποχωρούντων . οἱ δὲ ψιλοὶ τῶν Μεσσηνίων ὡς τὸ πρῶτον ἤρξαντο , κατὰ χώραν τε μένοντας ἔτυπτον καὶ ἐσηκόντιζον καὶ διωκόντων ἔφθανον ἀποφεύγοντες καὶ πειρωμένοις ἀναστρέφειν αὖθις ἐπῄεσαν .
Lemmas: φύω δέ πως ὁ ἄνθρωπος μάλα ἔχω ἀκρατής πρός ὁ παρά ἀξία · καί δή καί τότε ὁ τε ἤδη τραῦμα ὁ Σπαρτιάτης λαμβάνω καί ὅσος κεῖμαι ὁ παραστάτης γίγνομαι πρός ὁ ἔφοδος ὁ ψιλός πρῶτος προεκθέω τε , ὁπότε ὁράω ἐπιφέρω ὁ ψιλός , καί ὑπό θυμός μακρός ὁ δίωξις ποιέω ἀποχωρέω . ὁ δέ ψιλός ὁ Μεσσήνιος ὡς ὁ πρῶτος ἄρχω , κατά χώρα τε μένω τύπτω καί εἰσακοντίζω καί διώκω φθάνω ἀποφεύγω καί πειράω ἀναστρέφω αὖθις ἐπέρχομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.7
ταῦτα δὲ ἔδρων σποράδην καὶ ἄλλοι κατʼ ἄλλο τῆς τῶν ἐναντίων τάξεως · οἵ τε ὁπλῖται τῶν Μεσσηνίων καὶ συμμάχων θρασύτερον ἐν τῷ τοιῷδε τοῖς κατὰ στόμα αὐτῶν ἐπέκειντο . τέλος δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι τῷ τε χρόνῳ καὶ τοῖς τραύμασιν ἀπαγορεύοντες καὶ ἅμα παρὰ τὸ εἰωθὸς ὑπὸ τῶν ψιλῶν ταρασσόμενοι διαλύουσι τὴν τάξιν · τραπέντων δέ , ἐνταῦθά σφισι πλείω παρεῖχον κακὰ οἱ ψιλοί .
Lemmas: οὗτος δέ δράω σποράδην καί ἄλλος κατά ἄλλος ὁ ὁ ἐναντίος τάξις · ὁ τε ὁπλίτης ὁ Μεσσήνιος καί σύμμαχος θρασύς ἐν ὁ τοιόσδε ὁ κατά στόμα αὐτός ἐπίκειμαι . τέλος δέ ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ τε χρόνος καί ὁ τραῦμα ἀπαγορεύω καί ἅμα παρά ὁ εἴωθα ὑπό ὁ ψιλός ταράσσω διαλύω ὁ τάξις · τέρπω δέ , ἐνταῦθα σφεῖς πολύς παρέχω κακός ὁ ψιλός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.11.8
τοὺς δὲ τῶν Λακεδαιμονίων διαφθαρέντας ἐν τῇ μάχῃ συλλαβεῖν μὲν οὐχ οἷά τε ἦν ἀριθμῷ , πείθομαι δὲ εἶναι καὶ αὐτὸς πολλούς . ἡ δὲ οἴκαδε ἀναχώρησις τοῖς μὲν ἄλλοις καθʼ ἡσυχίαν , Κορινθίοις δὲ ἔμελλεν ἔσεσθαι χαλεπή · διὰ πολεμίας γὰρ ἐγίνετο ὁμοίως διά τε τῆς Ἀργείας πειρωμένοις καὶ παρὰ Σικυῶνα ἀνασωθῆναι .
Lemmas: ὁ δέ ὁ Λακεδαιμόνιος διαφθείρω ἐν ὁ μάχη συλλαμβάνω μέν οὐ οἷος τε εἰμί ἀριθμός , πείθω δέ εἰμί καί αὐτός πολύς . ὁ δέ οἴκαδε ἀναχώρησις ὁ μέν ἄλλος κατά ἡσυχία , Κορίνθιος δέ μέλλω εἰμί χαλεπός · διά πολέμιος γάρ γίγνομαι ὅμοιος διά τε ὁ Ἀργεῖος πειράω καί παρά Σικυών ἀνασῴζω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.1
Λακεδαιμονίους δὲ ἐλύπει μὲν καὶ τὸ γεγονὸς πταῖσμα , τεθνεώτων ἐν τῇ μάχῃ πολλῶν τε καὶ ἀξίων λόγου , παρίστατο δὲ καὶ ἐς τὴν πᾶσαν ἐλπίδα τοῦ πολέμου σφίσιν ἀθύμως ἔχειν · καὶ διὰ τοῦτο θεωροὺς ἀποστέλλουσιν ἐς Δελφούς . τούτοις ἐλθοῦσιν ἡ Πυθία χρᾷ τάδε · οὔ σε μάχης μόνον ἔργʼ ἐφέπειν χερὶ Φοῖβος ἄνωγεν , ἀλλʼ ἀπάτῃ μὲν ἔχει γαῖαν Μεσσηνίδα λαός , ταῖς δʼ αὐταῖς τέχναισιν ἁλώσεται αἷσπερ ὑπῆρξεν .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ λυπέω μέν καί ὁ γίγνομαι πταῖσμα , θνῄσκω ἐν ὁ μάχη πολύς τε καί ἄξιος λόγος , παρίστημι δέ καί εἰς ὁ πᾶς ἐλπίς ὁ πόλεμος σφεῖς ἄθυμος ἔχω · καί διά οὗτος θεωρός ἀποστέλλω εἰς Δελφοί . οὗτος ἔρχομαι ὁ Πυθία χράω ὅδε · οὐ σύ μάχη μόνος ἔργον ἐφέπω χείρ Φοῖβος ἄνωγα , ἀλλά ἀπάτη μέν ἔχω γῆ Μεσσήνη λαός , ὁ δέ αὐτός τέχνη ἁλίσκομαι ὅς ὑπάρχω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.2
πρὸς ταῦτα τοῖς βασιλεῦσι καὶ τοῖς ἐφόροις τέχνας μὲν προθυμουμένοις οὐκ ἐγίνετο ἀνευρεῖν · οἱ δὲ Ὀδυσσέως τῶν ἔργων ἀπομιμούμενοι τὸ ἐπὶ Ἰλίῳ πέμπουσιν ἄνδρας ἑκατὸν ἐς Ἰθώμην συνήσοντας ἃ μηχανῶνται , λόγῳ δὲ αὐτομόλους · ἦν δὲ καὶ φυγὴ τῶν ἀνδρῶν ἐκ τοῦ φανεροῦ κατεγνωσμένη . τούτους ἥκοντας ἀπέπεμπεν αὐτίκα Ἀριστόδημος , Λακεδαιμονίων φήσας τὰ ἀδικήματα καινὰ εἶναι , τὰ δὲ σοφίσματα ἀρχαῖα .
Lemmas: πρός οὗτος ὁ βασιλεύς καί ὁ ἔφορος τέχνη μέν προθυμέομαι οὐ γίγνομαι ἀνευρίσκω · ὁ δέ Ὀδυσσεύς ὁ ἔργον ἀπομιμέομαι ὁ ἐπί Ἴλιον πέμπω ἀνήρ ἑκατόν εἰς Ἰθώμη συνίημι ὅς μηχανάομαι , λόγος δέ αὐτόμολος · εἰμί δέ καί φυγή ὁ ἀνήρ ἐκ ὁ φανερός καταγιγνώσκω . οὗτος ἥκω ἀποπέμπω αὐτίκα Ἀριστόδημος , Λακεδαιμόνιος φημί ὁ ἀδίκημα καινός εἰμί , ὁ δέ σόφισμα ἀρχαῖος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.3
ἁμαρτόντες δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι τοῦ ἐγχειρήματος δεύτερα ἐπειρῶντο τῶν Μεσσηνίων διαλῦσαι τὸ συμμαχικόν · ἀντειπόντων δὲ τῶν Ἀρκάδων — παρὰ γὰρ τούτους πρότερον ἀφίκοντο οἱ πρέσβεις — οὕτω τὴν ἐπʼ Ἄργος ἐπέσχον πορείαν . Ἀριστόδημος δὲ πυνθανόμενος τὰ πρασσόμενα ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων πέμπει καὶ αὐτὸς ἐρησομένους τὸν θεόν , ἡ δὲ Πυθία σφίσιν ἔχρησε ·
Lemmas: ἁμαρτάνω δέ ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ ἐγχείρημα δεύτερος πειράω ὁ Μεσσήνιος διαλύω ὁ συμμαχικός · ἀντιλέγω δέ ὁ Ἀρκάς — παρά γάρ οὗτος πρότερος ἀφικνέομαι ὁ πρέσβυς — οὕτως ὁ ἐπί Ἄργος ἐπέχω πορεία . Ἀριστόδημος δέ πυνθάνομαι ὁ πράσσω ὑπό ὁ Λακεδαιμόνιος πέμπω καί αὐτός ἔρομαι ὁ θεός , ὁ δέ Πυθία σφεῖς χράω ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.4
κῦδός σοι πολέμοιο διδοῖ θεός · ἀλλʼ ἀπάταισι φράζεο μὴ Σπάρτης δόλιος λόχος ἐχθρὸς ἀνέλθῃ κρείσσων · ἦ γὰρ Ἄρης κείνων εὐήρεα τεύχη καί τὸ χορῶν στεφάνωμα πικροὺς οἰκήτορας ἕξει , τῶν δύο συντυχίαις κρυπτὸν λόχον ἐξαναδύντων . οὐ πρόσθεν δὲ τέλος τόδʼ ἐπόψεται ἱερὸν ἦμαρ , πρὶν τὰ παραλλάξαντα φύσιν τὸ χρεὼν ἀφίκηται . τότε μὲν δὴ Ἀριστόδημος καὶ οἱ μάντεις ἀπείρως εἶχον συμβαλέσθαι τὸ εἰρημένον · ἔτεσι δὲ ὕστερον οὐ πολλοῖς ἀναφαίνειν τε καὶ ἐς τέλος ἄξειν ἔμελλεν ὁ θεός .
Lemmas: κῦδος σύ πόλεμος δίδωμι θεός · ἀλλά ἀπάτη φράζω μή Σπάρτη δόλιος λόχος ἐχθρός ἀνέρχομαι κρατύς · ἦ γάρ Ἄρης ἐκεῖνος εὐήρης τεῦχος καί ὁ χορός στεφάνωμα πικρός οἰκήτωρ ἔχω , ὁ δύο συντυχία κρυπτός λόχος ἐξαναδύομαι . οὐ πρόσθεν δέ τέλος ὅδε ἐφοράω ἱερός ἦμαρ , πρίν ὁ παραλήγω φύσις ὁ χρεών ἀφικνέομαι . τότε μέν δή Ἀριστόδημος καί ὁ μάντις ἄπειρος ἔχω συμβάλλω ὁ λέγω · ἔτος δέ ὕστερον οὐ πολύς ἀναφαίνω τε καί εἰς τέλος ἄγω μέλλω ὁ θεός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.5
ἕτερα δὲ ἐν τῷ τότε τοῖς Μεσσηνίοις συνέβαινε τοιαῦτα . Λυκίσκου μετοικοῦντος ἐν Σπάρτῃ τὴν θυγατέρα ἐπέλαβεν ἀποθανεῖν , ἣν ἅμα ἀγόμενος ἔφυγεν ἐκ Μεσσήνης . πολλάκις δὲ αὐτὸν φοιτῶντα ἐπὶ τὸ μνῆμα τῆς παιδὸς λοχήσαντες ἱππεῖς τῶν Ἀρκάδων αἱροῦσιν · ἀναχθεὶς δὲ ἐς τὴν Ἰθώμην καὶ ἐς ἐκκλησίαν καταστὰς ἀπελογεῖτο ὡς οὐ προδιδοὺς τὴν πατρίδα ἀποχωρήσαι , πειθόμενος δὲ τοῖς ῥηθεῖσιν ὑπὸ τοῦ μάντεως ἐς τὴν παῖδα ὡς οὖσαν οὐ γνησίαν .
Lemmas: ἕτερος δέ ἐν ὁ τότε ὁ Μεσσήνιος συμβαίνω τοιοῦτος . Λυκίσκος μετοικέω ἐν Σπάρτη ὁ θυγάτηρ ἐπιλαμβάνω ἀποθνῄσκω , ὅς ἅμα ἄγω φεύγω ἐκ Μεσσήνη . πολλάκις δέ αὐτός φοιτάω ἐπί ὁ μνῆμα ὁ παῖς λοχάω ἱππεύς ὁ Ἀρκάς αἱρέω · ἀνάγω δέ εἰς ὁ Ἰθώμη καί εἰς ἐκκλησία καθίστημι ἀπολογέομαι ὡς οὐ προδίδωμι ὁ πατρίς ἀποχωρέω , πείθω δέ ὁ λέγω ὑπό ὁ μάντις εἰς ὁ παῖς ὡς εἰμί οὐ γνήσιος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.6
ταῦτα ἀπολογούμενος οὐ πρότερον ἔδοξεν ἀληθῆ λέγειν πρὶν ἢ παρῆλθεν ἐς τὸ θέατρον ἡ τὴν ἱερωσύνην τότε τῆς Ἥρας ἔχουσα . αὕτη δὲ τεκεῖν τε τὴν παῖδα ὡμολόγει καὶ τῇ Λυκίσκου γυναικὶ ὑποβαλέσθαι δοῦναι · “ νῦν δὲ ” ἔφη “ τό τε ἀπόρρητον ἐκφαίνουσα ἥκω καὶ παύσουσα ἐμαυτὴν ἱερωμένην . ” ταῦτα δὲ ἔλεγεν , ὅτι ἦν ἐν τῇ Μεσσήνῃ καθεστηκός , ἢν γυναικὸς ἱερωμένης ἢ καὶ ἀνδρὸς προαποθάνῃ τις τῶν παίδων , ἐς ἄλλον τὴν ἱερωσύνην μεταχωρεῖν . νομίζοντες οὖν τὴν γυναῖκα ἀληθῆ λέγειν , τῇ θεῷ τε εἵλοντο ἱερατευσομένην ἀντʼ ἐκείνης καὶ Λυκίσκον συγγνωστὰ ἔφασαν εἰργάσθαι .
Lemmas: οὗτος ἀπολογέομαι οὐ πρότερος δοκέω ἀληθής λέγω πρίν ἤ παρέρχομαι εἰς ὁ θέατρον ὁ ὁ ἱερωσύνη τότε ὁ Ἥρα ἔχω . οὗτος δέ τίκτω τε ὁ παῖς ὁμολογέω καί ὁ Λυκίσκος γυνή ὑποβάλλω δίδωμι · “ νῦν δέ ” φημί “ ὁ τε ἀπόρρητος ἐκφαίνω ἥκω καί παύω ἐμαυτοῦ ἱεράομαι . ” οὗτος δέ λέγω , ὅτι εἰμί ἐν ὁ Μεσσήνη καθίστημι , ἐάν γυνή ἱερόω ἤ καί ἀνήρ προαποθνῄσκω τις ὁ παῖς , εἰς ἄλλος ὁ ἱερωσύνη μεταχωρέω . νομίζω οὖν ὁ γυνή ἀληθής λέγω , ὁ θεός τε αἱρέω ἱερατεύω ἀντί ἐκεῖνος καί Λυκίσκος συγγνωστός φημί ἐργάζομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.7
μετὰ δὲ ταῦτα ἐδόκει σφίσι—καὶ γὰρ εἰκοστὸν ἔτος ἐπῄει τῷ πολέμῳ—πέμπειν αὖθις ἐς Δελφοὺς ἐρησομένους ὑπὲρ νίκης . ἐρομένοις δὲ ἔχρησεν ἡ Πυθία · τοῖς τρίποδας περὶ βωμὸν Ἰθωμάτᾳ Διὶ πρώτοις στήσασιν δεκάδων ἀριθμὸν δὶς πέντε δίδωσι σὺν κύδει πολέμου γαῖαν Μεσσηνίδα δαίμων . Ζεὺς γὰρ ἔνευσʼ οὕτως . ἀπάτη δέ σε πρόσθε τίθησιν ἥ τʼ ὀπίσω τίσις ἐστί , καὶ ἔνθεον ἐξαπατῴης . ἕρδʼ ὅππῃ τὸ χρεών · ἄτη δʼ ἄλλοισι πρὸ ἄλλων .
Lemmas: μετά δέ οὗτος δοκέω σφίσι—καὶ γάρ εἰκοστός ἔτος ἐπέρχομαι ὁ πολέμῳ—πέμπειν αὖθις εἰς Δελφοί ἔρομαι ὑπέρ νίκη . ἔρομαι δέ χράω ὁ Πυθία · ὁ τρίπους περί βωμός Ἰθώματας Ζεύς πρῶτος ἵστημι δεκάς ἀριθμός δίς πέντε δίδωμι σύν κῦδος πόλεμος γῆ Μεσσήνη δαίμων . Ζεύς γάρ νεύω οὕτως . ἀπάτη δέ σύ πρόσθεν τίθημι ὅς τε ὀπίσω τίσις εἰμί , καί ἔνθεος ἐξαπατάω . ἔρδω ὅπῃ ὁ χρεών · ἄτη δέ ἄλλος πρό ἄλλος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.8
ταῦτʼ ἀκούσαντες γεγονέναι τε ἡγοῦντο ὑπὲρ αὑτῶν τὴν μαντείαν καὶ σφίσι διδόναι τὸ τοῦ πολέμου κράτος · οὐ γὰρ αὐτῶν γε ἐχόντων ἐντὸς τείχους τοῦ Ἰθωμάτα τὸ ἱερὸν Λακεδαιμονίους προτέρους ἀναθέντας φθήσεσθαι . καὶ οἱ μὲν ξυλίνους κατασκευάσεσθαι τρίποδας ἔμελλον , οὐ γάρ σφισι περιῆν χρήματα ὡς χαλκοῦς ποιήσασθαι · τῶν δέ τις Δελφῶν τὸν χρησμὸν ἐξήγγειλεν ἐς Σπάρτην . πυθομένοις δὲ ἐν κοινῷ μὲν οὐδέν σφισιν ἐξεγένετο ἀνευρεῖν σοφόν , Οἴβαλος δὲ
Lemmas: οὗτος ἀκούω γίγνομαι τε ἡγέομαι ὑπέρ ἑαυτοῦ ὁ μαντεία καί σφεῖς δίδωμι ὁ ὁ πόλεμος κράτος · οὐ γάρ αὐτός γε ἔχω ἐντός τεῖχος ὁ Ἰθώματας ὁ ἱερός Λακεδαιμόνιος πρότερος ἀνατίθημι φθάνω . καί ὁ μέν ξύλινος κατασκευάζω τρίπους μέλλω , οὐ γάρ σφεῖς περίειμι χρῆμα ὡς χάλκεος ποιέω · ὁ δέ τις Δελφοί ὁ χρησμός ἐξαγγέλλω εἰς Σπάρτη . πυνθάνομαι δέ ἐν κοινός μέν οὐδείς σφεῖς ἐκγίγνομαι ἀνευρίσκω σοφός , Οἴβαλος δέ
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.9
τὰ μὲν ἄλλα οὐ τῶν ἐπιφανῶν , γνώμην δὲ ὡς ἐδήλωσεν ἀγαθός , ποιησάμενος ὡς ἔτυχε πηλοῦ τρίποδας ἑκατόν , τούτους τε ἀποκεκρυμμένους ἐν πήρᾳ καὶ δίκτυα ἅμα αὐτοῖς ἔφερεν ὡς ἀνὴρ θηρευτής . ἅτε δὲ ὢν ἀγνὼς καὶ Λακεδαιμονίων τοῖς πολλοῖς , ῥᾷον Μεσσηνίους ἐλάνθανεν · ἀναμίξας δὲ αὑτὸν ἀνδράσιν ἀγροίκοις ἐσῆλθέ τε μετʼ αὐτῶν ἐς τὴν Ἰθώμην καὶ ὡς νὺξ τάχιστα ἐπελάμβανεν ἀναθεὶς τοὺς τρίποδας τῷ θεῷ τούτους δὴ τοὺς πηλίνους αὖθις ἐς Σπάρτην ἀπαγγελῶν Λακεδαιμονίοις ᾤχετο .
Lemmas: ὁ μέν ἄλλος οὐ ὁ ἐπιφανής , γνώμη δέ ὡς δηλόω ἀγαθός , ποιέω ὡς τυγχάνω πηλός τρίπους ἑκατόν , οὗτος τε ἀποκρύπτω ἐν πήρα καί δίκτυον ἅμα αὐτός φέρω ὡς ἀνήρ θηρευτής . ἅτε δέ εἰμί ἀγνώς καί Λακεδαιμόνιος ὁ πολύς , ῥᾴδιος Μεσσήνιος λανθάνω · ἀναμίσγω δέ ἑαυτοῦ ἀνήρ ἄγροικος εἰσέρχομαι τε μετά αὐτός εἰς ὁ Ἰθώμη καί ὡς νύξ ταχύς ἐπιλαμβάνω ἀνατίθημι ὁ τρίπους ὁ θεός οὗτος δή ὁ πήλινος αὖθις εἰς Σπάρτη ἀπαγγέλλω Λακεδαιμόνιος οἴχομαι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.12.10
Μεσσηνίους δέ , ὡς εἶδον , ἐτάραξε μὲν μεγάλως , καὶ εἴκαζον—ὥσπερ ἦν—παρὰ Λακεδαιμονίων εἶναι · παρεμυθεῖτο δὲ ὅμως αὐτοὺς ὁ Ἀριστόδημος λέγων ἄλλα τε ἃ ἐν τοῖς παροῦσιν εἰκὸς ἦν καὶ τοὺς ξυλίνους τρίποδας—ἐπεποίηντο γὰρ ἤδη — περὶ τοῦ Ἰθωμάτα τὸν βωμὸν ἔστησε . συνέβη δὲ καὶ Ὀφιονέα τὸν μάντιν τοῦτον , τὸν ἐκ γενετῆς τυφλόν , ἀναβλέψαι παραλόγως δὴ μάλιστα ἀνθρώπων · ἐπέλαβε γὰρ τῆς κεφαλῆς ἄλγημα αὐτὸν ἰσχυρόν , καὶ ἀνέβλεψεν ἀπʼ αὐτοῦ .
Lemmas: Μεσσήνιος δέ , ὡς ὁράω , ταράσσω μέν μέγας , καί εἴκαζον—ὥσπερ ἦν—παρὰ Λακεδαιμόνιος εἰμί · παραμυθέομαι δέ ὅμως αὐτός ὁ Ἀριστόδημος λέγω ἄλλος τε ὅς ἐν ὁ πάρειμι ἔοικα εἰμί καί ὁ ξύλινος τριποδας—επεποιαειδω γάρ ἤδη — περί ὁ Ἰθώματας ὁ βωμός ἵστημι . συμβαίνω δέ καί Ὀφιονεύς ὁ μάντις οὗτος , ὁ ἐκ γενετή τυφλός , ἀναβλέπω παράλογος δή μάλα ἄνθρωπος · ἐπιλαμβάνω γάρ ὁ κεφαλή ἄλγημα αὐτός ἰσχυρός , καί ἀναβλέπω ἀπό αὐτός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.1
τὰ δὲ ἐντεῦθεν—ἔρρεπε γὰρ ἤδη τὸ χρεὼν ἐς ἅλωσιν τῶν Μεσσηνίων—προεσήμαινεν αὐτοῖς τὰ μέλλοντα ὁ θεός . τό τε γὰρ τῆς Ἀρτέμιδος ἄγαλμα , ὂν χαλκοῦν καὶ αὐτὸ καὶ τὰ ὅπλα , παρῆκε τὴν ἀσπίδα · καὶ Ἀριστοδήμου τῷ Διὶ τῷ Ἰθωμάτᾳ θύειν μέλλοντος τὰ ἱερεῖα , οἱ κριοὶ ἐπὶ τὸν βωμὸν αὐτόματοι καὶ βίᾳ τὰ κέρατα ἐνράξαντες ἀποθνήσκουσιν ὑπὸ τῆς πληγῆς . τρίτον δὲ ἄλλο συνέβη σφίσιν · οἱ κύνες συνιόντες ἐς τὸ αὐτὸ ἀνὰ πᾶσαν νύκτα ὠρύοντο , τέλος δὲ καὶ ἀπεχώρησαν ἀθρόοι πρὸς τὸ τῶν Λακεδαιμονίων στρατόπεδον .
Lemmas: ὁ δέ ἐντεῦθεν—ἔρρεπε γάρ ἤδη ὁ χρεών εἰς ἅλωσις ὁ μεσσηνιων—προσημαινω αὐτός ὁ μέλλω ὁ θεός . ὁ τε γάρ ὁ Ἄρτεμις ἄγαλμα , εἰμί χάλκεος καί αὐτός καί ὁ ὅπλον , παρήκω ὁ ἀσπίς · καί Ἀριστόδημος ὁ Ζεύς ὁ Ἰθώματας θύω μέλλω ὁ ἱερεῖον , ὁ κριός ἐπί ὁ βωμός αὐτόματος καί βία ὁ κέρας ἐναράσσω ἀποθνῄσκω ὑπό ὁ πληγή . τρίτος δέ ἄλλος συμβαίνω σφεῖς · ὁ κύων συνέρχομαι εἰς ὁ αὐτός ἀνά πᾶς νύξ ὠρύομαι , τέλος δέ καί ἀποχωρέω ἀθρόος πρός ὁ ὁ Λακεδαιμόνιος στρατόπεδον .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.2
ταῦτά τε δὴ τὸν Ἀριστόδημον ἐτάρασσε καὶ ὀνείρατος ὄψις ἐπιγενομένη τοιάδε . ἔδοξεν ἐξιέναι οἱ μέλλοντι ἐς μάχην καὶ ὡπλισμένῳ τῶν ἱερείων τὰ σπλάγχνα ἐπὶ τραπέζῃ προκεῖσθαι , τὴν δέ οἱ θυγατέρα ἐπιφανῆναι μέλαιναν ἐσθῆτα ἔχουσαν καὶ φαίνουσαν τό τε στέρνον καὶ τὴν γαστέρα ἀνατετμημένα , ἀναφανεῖσαν δὲ ἀπορρῖψαι μὲν τὰ ἀπὸ τῆς τραπέζης , ἀφελέσθαι δὲ αὐτοῦ τὰ ὅπλα , ἀντὶ τούτων δὲ στέφανον ἐπιθεῖναι χρυσοῦν καὶ ἱμάτιον ἐπιβαλεῖν λευκόν .
Lemmas: οὗτος τε δή ὁ Ἀριστόδημος ταράσσω καί ὄνειρος ὄψις ἐπιγίγνομαι τοιόσδε . δοκέω ἐξέρχομαι ἕ μέλλω εἰς μάχη καί ὁπλίζω ὁ ἱερεῖον ὁ σπλάγχνον ἐπί τράπεζα πρόκειμαι , ὁ δέ ἕ θυγάτηρ ἐπιφαίνω μέλας ἐσθής ἔχω καί φαίνω ὁ τε στέρνον καί ὁ γαστήρ ἀνατέμνω , ἀναφαίνω δέ ἀπορρίπτω μέν ὁ ἀπό ὁ τράπεζα , ἀφαιρέω δέ αὐτός ὁ ὅπλον , ἀντί οὗτος δέ στέφανος ἐπιτίθημι χρύσεος καί ἱμάτιον ἐπιβάλλω λευκός .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.3
ἔχοντος δὲ Ἀριστοδήμου τά τε ἄλλα ἀθύμως καὶ τὸν ὄνειρον ἡγουμένου προλέγειν οἱ τοῦ βίου τελευτήν , ὅτι οἱ Μεσσήνιοι τῶν ἐπιφανῶν τὰς ἐκφορὰς ἐποιοῦντο ἐστεφανωμένων καὶ ἱμάτια ἐπιβεβλημένων λευκά , ἀπαγγέλλει τις Ὀφιονέα τὸν μάντιν οὐχ ὁρᾶν ἔτι ἀλλʼ ἐξαίφνης γενέσθαι τυφλόν , ὥσπερ γε καὶ ἦν τὸ ἐξ ἀρχῆς . συνιᾶσι δὴ καὶ τοῦ χρησμοῦ τότε , ὡς τοὺς ἀναδύντας δύο ἐκ τοῦ λόχου καὶ ἐς τὸ χρεὼν αὖθις ἐλθόντας τοῦ Ὀφιονέως τοὺς ὀφθαλμοὺς εἶπεν ἡ Πυθία .
Lemmas: ἔχω δέ Ἀριστόδημος ὁ τε ἄλλος ἄθυμος καί ὁ ὄνειρος ἡγέομαι προλέγω ἕ ὁ βίος τελευτή , ὅτι ὁ Μεσσήνιος ὁ ἐπιφανής ὁ ἐκφορά ποιέω στεφανόω καί ἱμάτιον ἐπιβάλλω λευκός , ἀπαγγέλλω τις Ὀφιονεύς ὁ μάντις οὐ ὁράω ἔτι ἀλλά ἐξαίφνης γίγνομαι τυφλός , ὥσπερ γε καί εἰμί ὁ ἐκ ἀρχή . συνίημι δή καί ὁ χρησμός τότε , ὡς ὁ ἀναδύνω δύο ἐκ ὁ λόχος καί εἰς ὁ χρεών αὖθις ἔρχομαι ὁ Ὀφιονεύς ὁ ὀφθαλμός λέγω ὁ Πυθία .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.4
ἐνταῦθα Ἀριστόδημος τά τε οἰκεῖα ἀναλογιζόμενος , ὡς οὐδὲν ὠφέλιμον γένοιτο φονεὺς θυγατρός , καὶ τῇ πατρίδι οὐχ ὁρῶν ἔτι ὑποῦσαν σωτηρίας ἐλπίδα , ἐπικατέσφαξεν ἑαυτὸν τῆς παιδὸς τῷ τάφῳ , τὰ μὲν ἐς ἀνθρώπου λογισμὸν ἥκοντα Μεσσηνίους σώσας , τῆς τύχης δὲ ἐς τὸ μηδὲν ἀγαγούσης τά τε ἔργα αὐτοῦ καὶ τὰ βουλεύματα . ἀπέθανε δὲ βασιλεύσας ἔτη τε ἓξ καὶ ἐκ τοῦ ἑβδόμου μῆνας ἐπιλαβὼν οὐ πολλούς .
Lemmas: ἐνταῦθα Ἀριστόδημος ὁ τε οἰκεῖος ἀναλογίζομαι , ὡς οὐδείς ὠφέλιμος γίγνομαι φονεύς θυγάτηρ , καί ὁ πατρίς οὐ ὁράω ἔτι ὕπειμι σωτηρία ἐλπίς , ἐπικατασφάζω ἑαυτοῦ ὁ παῖς ὁ τάφος , ὁ μέν εἰς ἄνθρωπος λογισμός ἥκω Μεσσήνιος σῴζω , ὁ τύχη δέ εἰς ὁ μηδείς ἄγω ὁ τε ἔργον αὐτός καί ὁ βούλευμα . ἀποθνῄσκω δέ βασιλεύω ἔτος τε ἕξ καί ἐκ ὁ ἕβδομος μείς ἐπιλαμβάνω οὐ πολύς .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.5
τοῖς δὲ Μεσσηνίοις ἀπεγνωκέναι τὰ πράγματα παρίστατο , ὥστε καὶ ὥρμησαν ἱκεσίαν ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἀποστέλλειν · οὕτω σφόδρα κατέπληξεν αὐτοὺς ἡ τοῦ Ἀριστοδήμου τελευτή . καὶ τοῦτο μὲν ὁ θυμὸς ἐπέσχεν αὐτοὺς μὴ ποιῆσαι · συλλεγέντες δὲ ἐς ἐκκλησίαν βασιλέα μὲν οὐδένα , Δᾶμιν δὲ στρατηγὸν αὐτοκράτορα εἵλοντο . ὁ δὲ Κλέοννίν τε αὑτῷ καὶ Φυλέα ἑλόμενος συνάρχοντας παρεσκευάζετο ὡς καὶ ἐκ τῶν παρόντων συνάψων μάχην · ἐπηνάγκαζε γὰρ ἥ τε πολιορκία καὶ οὐχ ἥκιστα ὁ λιμὸς καὶ ἀπʼ αὐτοῦ δέος , μὴ καὶ προδιαφθαρῶσιν ὑπὸ ἐνδείας .
Lemmas: ὁ δέ Μεσσήνιος ἀπογιγνώσκω ὁ πρᾶγμα παρίστημι , ὥστε καί ὁρμάω ἱκεσία εἰς ὁ Λακεδαιμόνιος ἀποστέλλω · οὕτως σφόδρα καταπλήσσω αὐτός ὁ ὁ Ἀριστόδημος τελευτή . καί οὗτος μέν ὁ θυμός ἐπέχω αὐτός μή ποιέω · λέγω δέ εἰς ἐκκλησία βασιλεύς μέν οὐδείς , Δᾶμις δέ στρατηγός αὐτοκράτωρ αἱρέω . ὁ δέ Κλέοννις τε ἑαυτοῦ καί Φυλεύς αἱρέω συνάρχω παρασκευάζω ὡς καί ἐκ ὁ πάρειμι συνάπτω μάχη · ἐπαναγκάζω γάρ ὁ τε πολιορκία καί οὐ ἦκα ὁ λιμός καί ἀπό αὐτός δέος , μή καί προδιαφθείρω ὑπό ἔνδεια .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.6
ἀρετῇ μὲν δὴ καὶ τολμήμασιν οὐδὲ τότε ἀπεδέησε τὰ τῶν Μεσσηνίων · ἀπέθανον δὲ οἵ τε στρατηγοί σφισιν ἅπαντες καὶ τῶν ἄλλων οἱ λόγου μάλιστα ἄξιοι . τὸ δὲ ἀπὸ τούτου μῆνας μέν που πέντε μάλιστα ἀντέσχον , περὶ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν λήγοντα ἐξέλιπον τὴν Ἰθώμην , πολεμήσαντες ἔτη τὰ πάντα εἴκοσι , καθὰ καὶ Τυρταίῳ πεποιημένα ἐστίν · εἰκοστῷ δʼ οἱ μὲν κατὰ πίονα ἔργα λιπόντες φεῦγον Ἰθωμαίων ἐκ μεγάλων ὀρέων .
Lemmas: ἀρετή μέν δή καί τόλμημα οὐδέ τότε ἀποδέω ὁ ὁ Μεσσήνιος · ἀποθνῄσκω δέ ὁ τε στρατηγός σφεῖς ἅπας καί ὁ ἄλλος ὁ λόγος μάλα ἄξιος . ὁ δέ ἀπό οὗτος μείς μέν που πέντε μάλα ἀντέχω , περί δέ ὁ ἐνιαυτός λήγω ἐκλείπω ὁ Ἰθώμη , πολεμέω ἔτος ὁ πᾶς εἴκοσι , καθά καί Τυρταῖος ποιέω εἰμί · εἰκοστός δέ ὁ μέν κατά πίων ἔργον λείπω φεύγω Ἰθωμαῖα ἐκ μέγας ὄρος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.13.7
ὁ δὲ πόλεμος ἔλαβεν οὗτος τέλος ἔτει πρώτῳ τῆς τετάρτης καὶ δεκάτης Ὀλυμπιάδος , ἣν Δάσμων Κορίνθιος ἐνίκα στάδιον , Ἀθήνῃσι Μεδοντιδῶν τὴν ἀρχὴν ἔτι ἐχόντων τὴν δεκέτιν καὶ ἔτους Ἱππομένει τετάρτου τῆς ἀρχῆς ἠνυσμένου .
Lemmas: ὁ δέ πόλεμος λαμβάνω οὗτος τέλος ἔτος πρῶτος ὁ τέταρτος καί δέκατος Ὀλυμπιάς , ὅς Δάσμων Κορίνθιος νικάω στάδιον , Ἀθήνη Μεδοντίδης ὁ ἀρχή ἔτι ἔχω ὁ δεκέτης καί ἔτος Ἱππομένης τέταρτος ὁ ἀρχή ἀνύω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.1
Μεσσηνίων δὲ ὅσοις μὲν ἔτυχον ἐν Σικυῶνι οὖσαι καὶ ἐν Ἄργει προξενίαι καὶ παρὰ τῶν Ἀρκάδων τισίν , οὗτοι μὲν ἐς ταύτας τὰς πόλεις ἀπεχώρησαν , ἐς Ἐλευσῖνα δὲ οἱ τοῦ γένους τῶν ἱερέων καὶ θεαῖς ταῖς Μεγάλαις τελοῦντες τὰ ὄργια · ὁ δὲ ὄχλος ὁ πολὺς κατὰ τὰς πατρίδας ἕκαστοι τὰς ἀρχαίας ἐσκεδάσθησαν .
Lemmas: Μεσσήνιος δέ ὅσος μέν τυγχάνω ἐν Σικυών εἰμί καί ἐν Ἄργος προξενία καί παρά ὁ Ἀρκάς τις , οὗτος μέν εἰς οὗτος ὁ πόλις ἀποχωρέω , εἰς Ἐλευσίς δέ ὁ ὁ γένος ὁ ἱερεύς καί θεά ὁ Μεγάλη τελέω ὁ ὄργια · ὁ δέ ὄχλος ὁ πολύς κατά ὁ πατρίς ἕκαστος ὁ ἀρχαῖος σκεδάννυμι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.2
Λακεδαιμόνιοι δὲ πρῶτα μὲν τὴν Ἰθώμην καθεῖλον ἐς ἔδαφος , ἔπειτα καὶ τὰς λοιπὰς πόλεις ἐπιόντες ᾕρουν . ἀνέθεσαν δὲ καὶ ἀπὸ τῶν λαφύρων τῷ Ἀμυκλαίῳ τρίποδας χαλκοῦς · Ἀφροδίτης ἄγαλμά ἐστιν ἑστηκὸς ὑπὸ τῷ τρίποδι τῷ πρώτῳ , Ἀρτέμιδος δὲ ὑπὸ τῷ δευτέρῳ , Κόρης δὲ ἢ Δήμητρος ὑπὸ τῷ τρίτῳ .
Lemmas: Λακεδαιμόνιος δέ πρῶτος μέν ὁ Ἰθώμη καθαιρέω εἰς ἔδαφος , ἔπειτα καί ὁ λοιπός πόλις ἐπέρχομαι αἱρέω . ἀνατίθημι δέ καί ἀπό ὁ λάφυρα ὁ Ἀμυκλαῖος τρίπους χάλκεος · Ἀφροδίτη ἄγαλμα εἰμί ἵστημι ὑπό ὁ τρίπους ὁ πρῶτος , Ἄρτεμις δέ ὑπό ὁ δεύτερος , Κόρα δέ ἤ Δημήτηρ ὑπό ὁ τρίτος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.3
ταῦτα μὲν δὴ ἀνέθεσαν ἐνταῦθα , τῆς δὲ γῆς τῆς Μεσσηνίας Ἀσιναίοις μὲν ἀνεστηκόσιν ὑπὸ Ἀργείων διδόασιν ἐπὶ θαλάσσῃ ταύτην ἣν καὶ νῦν ἔτι οἱ Ἀσιναῖοι νέμονται · τοῖς δὲ Ἀνδροκλέους ἀπογόνοις—ἦν γὰρ δὴ καὶ θυγάτηρ Ἀνδροκλεῖ καὶ παῖδες τῆς θυγατρός , φεύγοντες δὲ ὑπὸ τὴν τελευτὴν τοῦ Ἀνδροκλέους ᾤχοντο ἐς Σπάρτην — τούτοις τὴν Ὑαμίαν καλουμένην ἀπονέμουσι .
Lemmas: οὗτος μέν δή ἀνατίθημι ἐνταῦθα , ὁ δέ γῆ ὁ Μεσσήνιος Ἀσιναῖος μέν ἀνίστημι ὑπό Ἀργεῖος δίδωμι ἐπί θάλασσα οὗτος ὅς καί νῦν ἔτι ὁ Ἀσιναῖος νέμω · ὁ δέ Ἀνδροκλῆς ἀπογόνοις—ἦν γάρ δή καί θυγάτηρ Ἀνδροκλῆς καί παῖς ὁ θυγάτηρ , φεύγω δέ ὑπό ὁ τελευτή ὁ Ἀνδροκλῆς οἴχομαι εἰς Σπάρτη — οὗτος ὁ Ὑαμίη καλέω ἀπονέμω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.4
τὰ δὲ ἐς αὐτοὺς Μεσσηνίους παρὰ Λακεδαιμονίων ἔσχεν οὕτως . πρῶτον μὲν αὐτοῖς ἐπάγουσιν ὅρκον μήτε ἀποστῆναί ποτε ἀπʼ αὐτῶν μήτε ἄλλο ἐργάσασθαι νεώτερον μηδέν · δεύτερα δὲ φόρον μὲν οὐδένα ἐπέταξαν εἰρημένον , οἳ δὲ τῶν γεωργουμένων τροφῶν σφισιν ἀπέφερον ἐς Σπάρτην πάντων τὰ ἡμίσεα . προείρητο δὲ καὶ ἐπὶ τὰς ἐκφορὰς τῶν βασιλέων καὶ ἄλλων τῶν ἐν τέλει καὶ ἄνδρας ἐκ τῆς Μεσσηνίας καὶ τὰς γυναῖκας ἐν ἐσθῆτι ἥκειν μελαίνῃ · καὶ τοῖς παραβᾶσιν ἐπέκειτο ποινή .
Lemmas: ὁ δέ εἰς αὐτός Μεσσήνιος παρά Λακεδαιμόνιος ἔχω οὕτως . πρῶτος μέν αὐτός ἐπάγω ὅρκος μήτε ἀφίστημι ποτέ ἀπό αὐτός μήτε ἄλλος ἐργάζομαι νέος μηδείς · δεύτερος δέ φόρος μέν οὐδείς ἐπιτάσσω λέγω , ὁ δέ ὁ γεωργέω τροφή σφεῖς ἀποφέρω εἰς Σπάρτη πᾶς ὁ ἥμισυς . προλέγω δέ καί ἐπί ὁ ἐκφορά ὁ βασιλεύς καί ἄλλος ὁ ἐν τέλος καί ἀνήρ ἐκ ὁ Μεσσηνία καί ὁ γυνή ἐν ἐσθής ἥκω μέλας · καί ὁ παραβαίνω ἐπίκειμαι ποινή .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.5
ἐς τιμωρίας δὲ ἃς ὕβριζον ἐς τοὺς Μεσσηνίους , Τυρταίῳ πεποιημένα ἐστὶν ὥσπερ ὄνοι μεγάλοις ἄχθεσι τειρόμενοι , δεσποσύνοισι φέροντες ἀναγκαίης ὑπὸ λυγρῆς ἥμισυ πᾶν ὅσσων καρπὸν ἄρουρα φέρει . ὅτι δὲ καὶ συμπενθεῖν ἔκειτο αὐτοῖς ἀνάγκη , δεδήλωκεν ἐν τῷδε · δεσπότας οἰμώζοντες , ὁμῶς ἄλοχοί τε καὶ αὐτοί , εὖτέ τινʼ οὐλομένη μοῖρα κίχοι θανάτου .
Lemmas: εἰς τιμωρία δέ ὅς ὑβρίζω εἰς ὁ Μεσσήνιος , Τυρταῖος ποιέω εἰμί ὥσπερ ὄνος μέγας ἄχθος τείρω , δεσπόσυνος φέρω ἀνάγκη ὑπό λυγρός ἥμισυς πᾶς ὅσος καρπός ἄρουρα φέρω . ὅτι δέ καί συμπενθέω κεῖμαι αὐτός ἀνάγκη , δηλόω ἐν ὅδε · δεσπότης οἰμώζω , ὁμῶς ἄλοχος τε καί αὐτός , εὖτε τις ὄλλυμι μοῖρα κιχάνω θάνατος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.6
τοιούτων οὖν οἱ Μεσσήνιοι κατειληφότων καὶ ἅμα ἐς τὰ μέλλοντα οὐδὲν ἐνορῶντες παρὰ τῶν Λακεδαιμονίων φιλάνθρωπον , πρό τε δὴ τῶν παρόντων τεθνάναι μαχομένους ἢ καὶ τὸ παράπαν ἐκ Πελοποννήσου φεύγοντας οἴχεσθαι νομίζοντες αἱρετώτερα , ἀφίστασθαι πάντως ἐγίνωσκον . ἐνῆγον δὲ οὐχ ἥκιστα ἐς τοῦτο καὶ οἱ νεώτεροι , πολέμου μὲν ἔτι ἀπείρως ἔχοντες , λαμπροὶ δὲ ὄντες τὰ φρονήματα καὶ ἀποθανεῖν προτιμῶντες ἐν ἐλευθέρᾳ τῇ πατρίδι , εἰ καὶ τὰ ἄλλα εὐδαιμόνως δουλεύειν παρείη .
Lemmas: τοιοῦτος οὖν ὁ Μεσσήνιος καταλαμβάνω καί ἅμα εἰς ὁ μέλλω οὐδείς ἐνοράω παρά ὁ Λακεδαιμόνιος φιλάνθρωπος , πρό τε δή ὁ πάρειμι θνῄσκω μάχομαι ἤ καί ὁ παράπαν ἐκ Πελοπόννησος φεύγω οἴχομαι νομίζω αἱρετός , ἀφίστημι πάντως γιγνώσκω . ἐνάγω δέ οὐ ἦκα εἰς οὗτος καί ὁ νέος , πόλεμος μέν ἔτι ἄπειρος ἔχω , λαμπρός δέ εἰμί ὁ φρόνημα καί ἀποθνῄσκω προτιμάω ἐν ἐλεύθερος ὁ πατρίς , εἰ καί ὁ ἄλλος εὐδαίμων δουλεύω πάρειμι .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.7
ἐπετράφη δὲ νεότης καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Μεσσηνίας , οἱ δὲ ἄριστοι καὶ ἀριθμὸν πλεῖστοι περὶ τὴν Ἀνδανίαν , ἐν δὲ αὐτοῖς καὶ Ἀριστομένης , ὃς καὶ νῦν ἔτι ὡς ἥρως ἔχει παρὰ Μεσσηνίοις τιμάς . καί οἱ καὶ τὰ τῆς γενέσεως ἐπιφανέστερα ὑπάρξαι νομίζουσι · Νικοτελείᾳ γὰρ τῇ μητρὶ αὐτοῦ δαίμονα ἢ θεὸν δράκοντι εἰκασμένον συγγενέσθαι λέγουσι . τοιαῦτα δὲ καὶ Μακεδόνας ἐπὶ Ὀλυμπιάδι καὶ ἐπὶ Ἀριστοδάμᾳ Σικυωνίους οἶδα εἰρηκότας , διάφορα δὲ τοσόνδε ἦν ·
Lemmas: ἐπιτρέφω δέ νεότης καί ἀλλαχοῦ ὁ Μεσσηνία , ὁ δέ ἀγαθός καί ἀριθμός πολύς περί ὁ Ἀνδανία , ἐν δέ αὐτός καί Ἀριστομένης , ὅς καί νῦν ἔτι ὡς ἥρως ἔχω παρά Μεσσήνιος τιμή . καί ἕ καί ὁ ὁ γένεσις ἐπιφανής ὑπάρχω νομίζω · Νικοτέλεια γάρ ὁ μήτηρ αὐτός δαίμων ἤ θεός δράκων εἰκάζω συγγίγνομαι λέγω . τοιοῦτος δέ καί Μακεδών ἐπί Ὀλυμπιάς καί ἐπί Ἀριστοδάμη Σικυώνιος οἶδα λέγω , διάφορος δέ τοσόσδε εἰμί ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.14.8
Μεσσήνιοι γὰρ οὐκ ἐσποιοῦσιν Ἀριστομένην Ἡρακλεῖ παῖδα ἢ Διί , ὥσπερ Ἀλέξανδρον Ἄμμωνι οἱ Μακεδόνες καὶ Ἄρατον Ἀσκληπιῷ Σικυώνιοι · Ἀριστομένει δὲ πατέρα Ἑλλήνων μὲν οἱ πολλοὶ Πύρρον φασὶν εἶναι , Μεσσηνίους δὲ οἶδα αὐτὸς ἐπὶ ταῖς σπονδαῖς Ἀριστομένην Νικομήδους καλοῦντας . οὗτος μὲν οὖν ἀκμάζων ἡλικίᾳ καὶ τόλμῃ καὶ ἄλλοι τῶν ἐν τέλει παρώξυνον ἐπὶ τὴν ἀπόστασιν · ἐπράσσετο δὲ ταῦτα οὐκ εὐθὺς ἐκ τοῦ φανεροῦ , κρύφα δὲ ἐς Ἄργος καὶ παρὰ τοὺς Ἀρκάδας ἀπέστελλον , εἴ σφισιν ἀπροφασίστως καὶ μηδὲν ἐνδεεστέρως ἢ ἐπὶ τοῦ πολέμου τοῦ προτέρου ἀμῦναι θελήσουσιν .
Lemmas: Μεσσήνιος γάρ οὐ εἰσποιέω Ἀριστομένης Ἡρακλῆς παῖς ἤ Ζεύς , ὥσπερ Ἀλέξανδρος Ἄμμων ὁ Μακεδών καί Ἄρατος Ἀσκληπιός Σικυώνιος · Ἀριστομένης δέ πατήρ Ἕλλην μέν ὁ πολύς Πύρρος φημί εἰμί , Μεσσήνιος δέ οἶδα αὐτός ἐπί ὁ σπονδή Ἀριστομένης Νικομήδης καλέω . οὗτος μέν οὖν ἀκμάζω ἡλικία καί τόλμα καί ἄλλος ὁ ἐν τέλος παροξύνω ἐπί ὁ ἀπόστασις · πράσσω δέ οὗτος οὐ εὐθύς ἐκ ὁ φανερός , κρύφα δέ εἰς Ἄργος καί παρά ὁ Ἀρκάς ἀποστέλλω , εἰ σφεῖς ἀπροφάσιστος καί μηδείς ἐνδεής ἤ ἐπί ὁ πόλεμος ὁ πρότερος ἀμύνω ἐθέλω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.1
ὡς δὲ τά τε ἄλλα ἐς τὸν πόλεμον ἕτοιμα ἦν αὐτοῖς καὶ τὰ ἀπὸ τῶν συμμάχων προθυμότερα ἢ προσεδόκων—καὶ γὰρ Ἀργείοις ἤδη καὶ Ἀρκάσι λαμπρῶς τὸ ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἔχθος ἐξῆπτο—οὕτως ἀπέστησαν ἔτει τριακοστῷ μὲν καὶ ἐνάτῳ μετὰ Ἰθώμης ἅλωσιν , τετάρτῳ δὲ τῆς τρίτης Ὀλυμπιάδος καὶ εἰκοστῆς , ἣν Ἴκαρος Ὑπερησιεὺς ἐνίκα στάδιον · Ἀθήνῃσι δὲ οἱ κατʼ ἐνιαυτὸν ἦσαν ἤδη τότε ἄρχοντες , καὶ Ἀθηναίοις Τλησίας ἦρχεν .
Lemmas: ὡς δέ ὁ τε ἄλλος εἰς ὁ πόλεμος ἑτοῖμος εἰμί αὐτός καί ὁ ἀπό ὁ σύμμαχος πρόθυμος ἤ προσδοκάω γάρ Ἀργεῖος ἤδη καί Ἀρκάς λαμπρός ὁ εἰς ὁ Λακεδαιμόνιος ἔχθος ἐξάπτω ἀφίστημι ἔτος τριακοστός μέν καί ἔνατος μετά Ἰθώμη ἅλωσις , τέταρτος δέ ὁ τρίτος Ὀλυμπιάς καί εἰκοστός , ὅς Ἴκαρος Ὑπερησιεύς νικάω στάδιον · Ἀθήνη δέ ὁ κατά ἐνιαυτός εἰμί ἤδη τότε ἄρχω , καί Ἀθηναῖος Τλησίας ἄρχω .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.2
ἐν δὲ Λακεδαίμονι οἵ τινες τηνικαῦτα ἔτυχον βασιλεύοντες , Τυρταῖος μὲν τὰ ὀνόματα οὐκ ἔγραψε , Ῥιανὸς δʼ ἐποίησεν ἐν τοῖς ἔπεσι Λεωτυχίδην βασιλέα ἐπὶ τοῦδε εἶναι τοῦ πολέμου . Ῥιανῷ μὲν οὖν ἔγωγε οὐδαμῶς κατά γε τοῦτο συνθήσομαι · Τυρταῖον δὲ καὶ οὐ λέγοντα ὅμως εἰρηκέναι τις ἂν ἐν τῷδε ἡγοῖτο . ἐλεγεῖα γὰρ ἐς τὸν πρότερόν ἐστιν αὐτῷ πόλεμον · ἀμφʼ αὐτῇ δʼ ἐμάχοντʼ ἐννέα καὶ δέκʼ ἔτη νωλεμέως , αἰεὶ ταλασίφρονα θυμὸν ἔχοντες , αἰχμηταὶ πατέρων ἡμετέρων πατέρες .
Lemmas: ἐν δέ Λακεδαίμων ὅς τις τηνικαῦτα τυγχάνω βασιλεύω , Τυρταῖος μέν ὁ ὄνομα οὐ γράφω , Ῥιανός δέ ποιέω ἐν ὁ ἔπος Λεωτυχίδης βασιλεύς ἐπί ὅδε εἰμί ὁ πόλεμος . Ῥιανός μέν οὖν ἐγώ οὐδαμῶς κατά γε οὗτος συντίθημι · Τυρταῖος δέ καί οὐ λέγω ὅμως λέγω τις ἄν ἐν ὅδε ἡγέομαι . ἐλεγεῖον γάρ εἰς ὁ πρότερος εἰμί αὐτός πόλεμος · ἀμφί αὐτός δέ μάχομαι ἐννέα καί δέκα ἔτος νωλεμές , ἀεί ταλασίφρων θυμός ἔχω , αἰχμητής πατήρ ἡμέτερος πατήρ .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.3
δῆλα οὖν ἐστιν ὡς ὕστερον τρίτῃ γενεᾷ τὸν πόλεμον οἱ Μεσσήνιοι τόνδε ἐπολέμησαν , ἀποδείκνυσί τε τοῦ χρόνου τὸ συνεχὲς βασιλεύοντας τηνικαῦτα ἐν Σπάρτῃ Ἀνάξανδρον Εὐρυκράτους τοῦ Πολυδώρου , τῆς δὲ οἰκίας τῆς ἑτέρας Ἀναξίδαμον Ζευξιδάμου τοῦ Ἀρχιδάμου τοῦ Θεοπόμπου . κατέβην δὲ ἐς ἀπόγονον Θεοπόμπου τέταρτον , ὅτι Ἀρχίδαμος ὁ Θεοπόμπου προαπέθανε τοῦ πατρὸς καὶ ἐς Ζευξίδαμον υἱιδοῦν ὄντα ἡ Θεοπόμπου περιῆλθεν ἀρχή . Λεωτυχίδης δὲ μετὰ Δημάρατον βασιλεύσας φαίνεται τὸν Ἀρίστωνος · Θεοπόμπου δὲ Ἀρίστων ἀπόγονος ἕβδομος .
Lemmas: δῆλος οὖν εἰμί ὡς ὕστερον τρίτος γενεά ὁ πόλεμος ὁ Μεσσήνιος ὅδε πολεμέω , ἀποδείκνυμι τε ὁ χρόνος ὁ συνεχής βασιλεύω τηνικαῦτα ἐν Σπάρτη Ἀνάξανδρος Εὐρυκράτης ὁ Πολύδωρος , ὁ δέ οἰκία ὁ ἕτερος Ἀναξίδαμος Ζευξίδαμος ὁ Ἀρχίδαμος ὁ Θεόπομπος . καταβαίνω δέ εἰς ἀπόγονος Θεόπομπος τέταρτος , ὅτι Ἀρχίδαμος ὁ Θεόπομπος προαποθνῄσκω ὁ πατήρ καί εἰς Ζευξίδαμος ὑιδοῦς εἰμί ὁ Θεόπομπος περιέρχομαι ἀρχή . Λεωτυχίδης δέ μετά Δημάρατος βασιλεύω φαίνω ὁ Ἀρίστων · Θεόπομπος δέ Ἀρίστων ἀπόγονος ἕβδομος .
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.4
τότε δὲ οἱ Μεσσήνιοι Λακεδαιμονίοις συμβάλλουσιν ἐν Δέραις καλουμέναις τῆς σφετέρας , ἔτει πρώτῳ μετὰ τὴν ἀπόστασιν · ἀπῆσαν δὲ ἀμφοτέροις οἱ σύμμαχοι . καὶ νίκη μὲν ἐγένετο οὐδετέρων σαφής , Ἀριστομένην δὲ ἔργα φασὶν ἀποδείξασθαι πλέον τι ἢ ἄνδρα ἕνα εἰκὸς ἦν , ὥστε καὶ βασιλέα μετὰ τὴν μάχην ᾑροῦντο αὐτόν , ἦν γὰρ καὶ γένους τῶν Αἰπυτιδῶν ·
Lemmas: τότε δέ ὁ Μεσσήνιος Λακεδαιμόνιος συμβάλλω ἐν Δέραι καλέω ὁ σφέτερος , ἔτος πρῶτος μετά ὁ ἀπόστασις · ἄπειμι δέ ἀμφότερος ὁ σύμμαχος . καί νίκη μέν γίγνομαι οὐδέτερος σαφής , Ἀριστομένης δέ ἔργον φημί ἀποδείκνυμι πολύς τις ἤ ἀνήρ εἷς ἔοικα εἰμί , ὥστε καί βασιλεύς μετά ὁ μάχη αἱρέω αὐτός , εἰμί γάρ καί γένος ὁ Αἰπυτίδης ·
pausanias-periegesis.graeciae-descriptio 4.15.5
παραιτουμένου τε , οὕτω στρατηγὸν αὐτοκράτορα εἵλοντο . Ἀριστομένει δὲ παρίστατο μηδʼ ἂν ἄλλον ἀπαξιῶσαι παθεῖν τι ἐν πολέμῳ δράσαντα ἄξια μνήμης · αὑτῷ μέντοι καὶ πρὸ παντὸς ἐνόμιζεν εἶναι , ἔτι ἀρχομένου τοῦ πολέμου Λακεδαιμονίους καταπλήξαντα φαίνεσθαι καὶ ἐς τὰ μέλλοντά σφισι φοβερώτερον . ἅτε δὲ οὕτως ἔχων , ἀφικόμενος νύκτωρ ἐς τὴν Λακεδαίμονα ἀνατίθησιν ἀσπίδα πρὸς τὸν τῆς Χαλκιοίκου ναόν · ἐπεγέγραπτο δὲ Ἀριστομένην ἀπὸ Σπαρτιατῶν διδόναι τῇ θεῷ .
Lemmas: παραιτέομαι τε , οὕτως στρατηγός αὐτοκράτωρ αἱρέω . Ἀριστομένης δέ παρίστημι μηδέ ἄν ἄλλος ἀπαξιόω πάσχω τις ἐν πόλεμος δράω ἄξιος μνήμη · ἑαυτοῦ μέντοι καί πρό πᾶς νομίζω εἰμί , ἔτι ἄρχω ὁ πόλεμος Λακεδαιμόνιος καταπλήσσω φαίνω καί εἰς ὁ μέλλω σφεῖς φοβερός . ἅτε δέ οὕτως ἔχω , ἀφικνέομαι νύκτωρ εἰς ὁ Λακεδαίμων ἀνατίθημι ἀσπίς πρός ὁ ὁ Χαλκίοικος ναός · ἐπιγράφω δέ Ἀριστομένης ἀπό Σπαρτιάτης δίδωμι ὁ θεός .