origenes.selecta-in-psalmos-dub-fragmenta-e-catenis 3.5
Ἐγὼ ἐκοιμήθην , καὶ ὕπνωσα · ἐξηγέρθην , ὅτι Κύριος ἀντιλήψεταί μου , κ . τ . ἑ . Ἡμεῖς μὲν ἡγούμεθα ( 86 ) μηδὲν ἀνθρώπινον ἔχειν τὰ λεγόμενα ἀκόλουθον τῇ περὶ τὸν Δαυῒδ , ὅτε ἔφυγεν ἀπὸ προσώπου Ἀβεσσαλὼμ , ἱστορίᾳ , εἰ θέλοιμεν τηρῆσαι διὰ τὸ ῥητὸν τὸ τοῦ Δαυῒδ πρόσωπον , καὶ διὰ τοῦτό γε δυσωπήσαιμεν ἂν καὶ τοὺς μὴ βουλομένους ἀναγκάζοντες ἀνάγειν τὴν ἱστορίαν καὶ προσίεσθαι πάντως ἐκ προσώπου Χριστοῦ εἶναι τὰ ἐπαγγελλόμενα . Ἵνα δὲ μὴ δοκῶμεν προδιδόναι τὸν λόγον τὸν κατὰ τὸ ῥητὸν δυυάμενον σώζεσθαι , καὶ ταῦτα λεκτέον · Φαμὲν τοίνυν αὐτοῦ κατηγοροῦντα τὸν Δαυῒδ ταῦτα φάσκειν ἐπὶ τῷ μὴ ἐγρηγορέναι αὐτὸν περὶ τῆς βασιλείας , μηδὲ προσοχὴν τὴν δέουσαν εἰσαγαγεῖν , ὥστε καιρὸν ἔχειν ἐπιθέσθαι μὲν , τάδε πεπονθέναι αὐτὸν διὰ τῆς ἐπιθέσεως τοῦ Ἀβεσσαλώμ . Ἐμοῦ γὰρ κοιμωμένου , φησὶ , καὶ ὑπνοῦντος τάδε τινὰ συμβέβηκέ μοι . Ἀλλὰ διανέστην , ἐπεὶ Κύριος ἀντιλήψεταί μου , καὶ διαναστὰς μυριάδων λαοῦ ἐπιθεμένων μοι οὐ φοβηθήσομαι . Καὶ ἀβιάστως τὰ ἐξῆς δόξει σώζεσθαι · καὶ ταῦτα μὲν ἡγούμεθα ὡς πρὸς τὴν λέξιν ἑρμηνεύεσθαι , πρὸς δὲ ἀναγωγὴν , ὡς προειρήκαμεν , ἀπὸ προσώπου Κυρίου ταῦτα ἀπαγγέλλεσθαι τὴν ἰδίαν κοίμησιν νῦν διηγουμένου , καὶ ὕπνον τὸν κατὰ τὸ πάθος . Ἐπισκεψώμεθα δὴ πρότερον διαφορὰν κοιμήσεως καὶ ὕπνου νομιζομένου ὡς πρὸς τὴν λέξιν · κοίμησιν μὲν εἶναι ὡς πρὸς τὴν ἡσυχίαν , περὶ ἧς καὶ ὁ Παῦλός φησι · « Πάντες κοιμηθησόμεθα , οὐ πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα · » ὕπνον δὲ ἄνεσιν τῆς ψυχῆς χαλωμένης ἀπὸ τοῦ σώματος καὶ τὴν τάσιν ὑπεκλυούσης , τῷ μὴ φέρειν ἀδιάλειπτον τὸν τόνον . Ἐν δὲ τῷ Ἰὼβ μάλιστα τὴν διαφορὰν παρίστασθαι ὑπολαμβάνομεν διὰ τούτων · « Νῦν ἂν κοιμηθεὶς ἡσύχασα · ὑπνώσας δὲ ἂν ἐπαυσάμην μετὰ βασιλέων , βουλευτῶν γῆς . » Ἐδεήθημεν δὲ τῆς διαφορᾶς τοῦ κοιμηθῆναι καὶ ὑπνῶσαι ὑπὲρ τοῦ συνιέναι πῶς ἂν ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος αὕτη δηλοῖτο . Σύνηθες μὲν γὰρ τὴν ἀπὸ τοῦ βίου τούτου ἔξοδον κοίμησιν λέγεσθαι , ἔσθʼ ὅτε δὲ καὶ ὕπνον μεμνήμεθα ὀνομάζεσθαι . « Ἐκοιμήθη » γὰρ , φησὶ , « μετὰ τῶν πατέρων αὐτοῦ · » καὶ , « Πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀγίων ἠγέρθησαν εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν , καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς · » καὶ , « Νυνὶ δὲ ἐγήγερται Χριστὸς ἐκ νεκρῶν , ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων · » καὶ , « Πάντες κοιμηθησόμεθα · » ὕπνον δὲ , ἐπειδὴ ταυτόν ἐστι τὸ καθεύδειν τῷ ὑπνοῦν · « Πολλοὶ τῶν καθευδόντων ἐν γῆς χώματι ἀναστή σονται . » Συγκριτέον δὲ τοῖς λεγομένοις κεκοιμημένων ἀγίων . Σημαίνει μέντοιγε καὶ ὁ ὕπνος χωρὶς τῆς κατὰ τὴν ἔξοδον τοῦ βίου τὴν ἀπροσεξίαν τῆς ψυχῆς · τῆς προσοχῆς ἐγρηγορήσεως καλουμένης . Φυλάττεσθαι γὰρ ἡμᾶς τὴν ἀπροσεξίαν βουλόμενος ὁ θεῖος λόγος φησί · « Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὄμμασι , μηδὲ νυσταγμὸν σοῖς βλεφάροις , ἵνα σὦζῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων , καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος . » Καὶ βουλόμενος παραστῆσαι τὸ χαῦνον καὶ ἀνειμένον τῶν ἁμαρτωλῶν ὁ Προφήτης φησίν · « Ὕπνωσαν ὕπνον αὐτῶν , καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν · » καὶ τὸ , « Ἔγειρε ὁ καθεύδων , καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν , καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός . » Ἀνάλογον δὲ τῷ ὕπνῳ τῷ κατὰ τὴν ἀπροσεξίαν ἐστὶ νυσταγμὸς ψυχῆς ὃν ἀπαγορεύει ὁ Σολομῶν , οὐ μόνον ὕπνον διδάσκων ἡμᾶς μὴ διδόναι τοῖς ὄμμασιν , ἀλλὰ καὶ νυσταγμόν . Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ὑμνῳδὸς , ἐπὶ ψόγου τάσσων τὸ τοῦ νυσταγμοῦ ὄνομα , φησίν · « Ἐνύσταξαν πάντες οἱ ἐπιβεβηκότες τοὺς ἵππους . » Φαμὲν τοίνυν τὸν κοινὸν θάνατον ὃν ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν κοιμηθῆναι τὸν Σωτῆρα ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν , ὑπνῶσαι δὲ , χωρισθείσης τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος . Καθάπερ γὰρ οἱ ὑπνοῦντες κειμένου τοῦ σώματος ἐνεργοῦσι κατὰ ψυχὴν , φαντασίαις τισὶ προσπιπτούσαις ἑπόμενοι , καὶ πράττουσί τι κατʼ οὐδὲν τοῦ σώματος δεόμενοι · τὸν αὐτὸν τρόπον οὐκ εἰς πάντα τῆς εἰκόνος ἐξομοιουμένης τούτῳ οὗ ἐστιν εἰκὼν , ἀλλʼ ἵνα δηλωθῇ ἡ ἐνέργεια ἡ χωρὶς σώματος . τῆς ψυχῆς τῆς κεχωρισμένης αὐτοῦ , καὶ τούτῳ ὑπνωκυίας , λέγεται μετὰ τὸ , « ἐκοιμήθην , » τὸ , « ὕπνωσα . » Καὶ τί θαυμαστὸν εἰ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ὁ τοιοῦτος ὕπνος οὐ πάντη ἐστὶν ἀργία τῆς ψυχῆς , ἀλλʼ ἀργία ὡς πρὸς τὸ ὀργάνῳ τῷ σώματι χρῆσθαι ; Ἰδία μέντοιγε καὶ καθʼ ἑαυτὴν ἐνεργεῖ , ὅπου καὶ ὑπὸ τοῦ Ἰὼβ τὸ αὐτὸ λεγόμενον δηλοῦται . « Διὰ τί » γὰρ , φησὶν , « ἐκ γαστρὸς εἰς μνῆμα οὐκ ἀπηλλάγην ; Νῦν ἂν κοιμηθεὶς ἡσύχασα , ὑπνώσας δὲ ἀνεπαυσάμην μετὰ βασιλέων βουλευτῶν γῆς , οἳ ἐγαυριῶντο ἐπὶ ξίφεσι , καὶ μετὰ ἀρχόντων ὧν πολὺς ὁ χρυσός . » Εἰ γὰρ μὴ ἐνόει ἐνέργειάν τινα εἶναι περὶ τὴν ψυχὴν ἐν ᾗ ἐπαύσατο τυγχάνουσα ἀγαθῶν τινων μετὰ τοιῶνδε , οὐκ ἂν ἔλεγεν · « Ὑπνώσας ἀνεπαυσάμην μετὰ βασιλέων βουλευτῶν γῆς , οἳ ἐγαυριῶντο ἐπὶ ξίφεσιν . » Εἷεν δʼ ἂν οὗτοι ἅγιοι στρατιῶται θεοσεβείας λόγῳ τῷ τομωτέρῳ πάσης τῆς μαχαίρας διστόμου χρώμενοι κατὰ παντὸς τοῦ ἐναντίου τῆς ἀληθείας λόγου . Ἄρχοντές τε ὧν πολὺς ὁ χρυσὸς , ἑρμηνεύοιντο ἂν οἱ τῶν πολλῶν διαφέροντες , καὶ κατὰ τοῦτο ἄρχοντες , χρηματίζοντες , πλουτοῦντες ἐν διανοήμασι καὶ τοῖς περὶ ἀληθείας θεωρήμασι . Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν καὶ τὸν Σωτῆρα λέγειν · « Ἐκοιμήθην , καὶ ὕπνωσα , » πολλῷ πλέον ἐνεργήσαντα περὶ σωτηρίας ψυχῶν καὶ παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ χωρισμοῦ τοῦ ἀπὸ τοῦ σώματος κατὰ τὰ λεγόμενα ἐν τῇ Καθολικῇ Ἐπιστολῇ παρὰ τῷ Πέτρῳ · « Ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασι πορευθεὶς ἐκήρυξεν ἀπειθήσασί ποτε , ὅτε ἀπεξεδέχετο ἡ τοῦ Θεοῦ μακροθυμία ἐν ἡμέραις Νῶε κατασκευαζομένης κιβωτοῦ , εἰς ἣν ὀλίγοι , τουτέστιν ὀκτὼ ψυχαὶ , διεσώθησαν διʼ ὕδατος . » Μετὰ ταύτην τὴν κοίμησιν ὁ Πατὴρ ἀντιλαμβανόμενος ἐξήγειρεν αὐτόν .
Lemmas: ἐγώ κοιμάω , καί ὑπνόω · ἐξεγείρω , ὅτι Κύριος ἀντιλαμβάνω ἐγώ , Κ . τ . ὅς . ἐγώ μέν ἡγέομαι ( 86 ) μηδείς ἀνθρώπινος ἔχω ὁ λέγω ἀκόλουθος ὁ περί ὁ Δαυΐδ , ὅτε φεύγω ἀπό πρόσωπον Ἀβεσσαλώμ , ἱστορία , εἰμί ἐθέλω τηρέω διά ὁ ῥητός ὁ ὁ Δαυΐδ πρόσωπον , καί διά οὗτος γε δυσωπέω εἄν καί ὁ μή βούλομαι ἀναγκάζω ἀνάγω ὁ ἱστορία καί προσίημι πάντως ἐκ πρόσωπον Χριστός εἰμί ὁ ἐπαγγέλλω . ἵνα δέ μή δοκέω προδίδωμι ὁ λόγος ὁ κατά ὁ ῥητός δυάω σῴζω , καί οὗτος λεκτέος · φημί τοίνυν αὐτός κατηγορέω ὁ Δαυΐδ οὗτος φάσκω ἐπί ὁ μή ἐγείρω αὐτός περί ὁ βασίλεια , μηδέ προσοχή ὁ δήω εἰσάγω , ὥστε καιρός ἔχω ἐπιτίθημι μέν , ὅδε πάσχω αὐτός διά ὁ ἐπίθεσις ὁ Ἀβεσσαλώμ . ἐμέω γάρ κοιμάω , φημί , καί ὑπνόω ὅδε τις συμβαίνω ἐγώ . ἀλλά διανέστην , ἐπεί Κύριος ἀντιλαμβάνω ἐγώ , καί διανίσταμαι μυριάς λαός ἐπιτίθημι ἐγώ οὖον φοβέω . καί ἀβιάστως ὁ ἑξῆς δοκέω σῴζω · καί οὗτος μέν ἡγέομαι ὡς πρός ὁ λέξις ἑρμηνεύω , πρός δέ ἀναγωγή , ὡς προαγορεύω , ἀπό πρόσωπον κύριος οὗτος ἀπαγγέλλω ὁ ἴδιος κοίμησις νῦν διηγέομαι , καί ὕπνος ὁ κατά ὁ πάθος . ἐπισκοπέω δή πρότερος διαφορά κοίμησις καί ὕπνος νομίζω ὡς πρός ὁ λέξις · κοίμησις μέν εἰμί ὡς πρός ὁ ἡσυχία , περί ὅς καί ὁ Παῦλος φημί · « πάνετες κοιμάω , οὖον πᾶς δέ ἀλλάσσω · » ὕπνος δέ ἄνεσις ὁ Ψυχή χαλάω ἀπό ὁ σῶμα καί ὁ τάσις ὑποκλύω , ὁ μή φέρω ἀδιάλειπτος ὁ τόνος . ἐν δέ ὁ Ἰώβ μάλιστα ὁ διαφορά παρίστημι ὑπολαμβάνω διά οὗτος · « νῦν εἄν κοιμάω ἡσυχάζω · ὑπνόω δέ εἄν παύω μετά βασιλεύς , βουλευτής γῆ . » δήω δέ ὁ διαφορά ὁ κοιμάω καί ὑπνόω ὑπέρ ὁ συνίημι πῶς εἄν ἐπί ὁ Σωτήρ οὗτος δηλέομαι . Συνήθης μέν γάρ ὁ ἀπό ὁ βίος οὗτος ἔξοδος κοίμησις λέγω , ἔστω ὅτε δέ καί ὕπνος μιμνήσκω ὀνομάζω . « κοιμάω » γάρ , φημί , « μετά ὁ πατήρ αὐτός · » καί , « Πολύς σῶμα ὁ κοιμάω Ἀγίων ἐγείρω εἰς ὁ ἅγιος πόλις , καί ἐμφανίζω πολύς · » καί , « νυνί δέ ἐγείρω Χριστός ἐκ νεκρός , ἀπαρχή ὁ κοιμάω · » καί , « πάνετες κοιμάω · » ὕπνος δέ , ἐπεί αὐτός εἰμί ὁ καθεύδω ὁ ὑπνόω · « πολλός ὁ καθεύδω ἐν γῆ χῶμα ἀνίστημι σοντ . » συγκριτέον δέ ὁ λέγω κοιμάω Ἀγίων . σημαίνω μέντοι καί ὁ ὕπνος Χωρὶς ὁ κατά ὁ ἔξοδος ὁ βίος ὁ ἀπροσεξία ὁ Ψυχή · ὁ προσοχή γρηγόρησις καλέω . φυλάσσω γάρ ἐγώ ὁ ἀπροσεξία βούλομαι ὁ θεῖος λόγος φημί · « μή δίδωμι ὕπνος σός ὄμμα , μηδέ νυσταγμός σός βλέφαρον , ἵνα σῴζω ὥσπερ δορκάς ἐκ βρόχος , καί ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίς . » καί βούλομαι παρίστημι ὁ χαῦνος καί ἀνίημι ὁ ἁμαρτωλός ὁ Προφήτης φημί · « ὑπνόω ὕπνος αὐτός , καί οὐ εὑρίσκω οὐδείς · » καί ὁ , « ἐγείρω ὁ καθεύδω , καί ἀνίστημι ἐκ ὁ νεκρός , καί ἐπιφαύσκω σύ ὁ Χριστός . » ἀνάλογος δέ ὁ ὕπνος ὁ κατά ὁ ἀπροσεξία εἰμί νυσταγμός Ψυχή ὅς ἀπαγορεύω ὁ Σολομών , οὖον μόνος ὕπνος διδάσκω ἐγώ μή δίδωμι ὁ ὄμμα , ἀλλά καί νυσταγμός . καί αὐτός δέ ὁ ὑμνῳδός , ἐπί ψόγος τάσσω ὁ ὁ νυσταγμός ὄνομα , φημί · « νυστάζω πᾶς ὁ ἐπιβαίνω ὁ ἵππος . » φημί τοίνυν ὁ κοινός θάνατος ὅς ἀποθνῄσκω ὑπέρ ἐγώ κοιμάω ὁ Σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός , ὑπνόω δέ , χωρίζω ὁ Ψυχή ἀπό ὁ σῶμα . καθά γάρ ὁ ὑπνόω κεῖμαι ὁ σῶμα ἐνεργέω κατά ψυχή , φαντασία τις προσπίπτω ἕπομαι , καί πράσσω τίς κατά οὐδείς ὁ σῶμα δήω · ὁ αὐτός τρόπος οὐ εἰς πᾶς ὁ εἰκών ἐξομοιόω οὗτος ὅς εἰμί εἰκών , ἀλλά ἵνα δηλόω ὁ ἐνέργεια ὁ Χωρὶς σῶμα . ὁ Ψυχή ὁ χωρίζω αὐτός , καί οὗτος ὑπνόω , λέγω μετά ὁ , « κοιμάω , » ὁ , « ὑπνόω . » καί τίς θαυμαστός εἰμί ἐπί ὁ Σωτήρ ὁ τοιοῦτος ὕπνος οὖον πάντῃ εἰμί ἀργία ὁ Ψυχή , ἀλλά ἀργία ὡς πρός ὁ ὄργανον ὁ σῶμα χράω ; Ἴδιος μέντοι καί κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω , ὅπου καί ὑπό ὁ Ἰώβ ὁ αὐτός λέγω δηλόω . « Ζεύς τίς » γάρ , φημί , « ἐκ γαστήρ εἰς μνῆμα οὐ ἀπαλλάσσω ; νῦν εἄν κοιμάω ἡσυχάζω , ὑπνόω δέ ἀναπαύω μετά βασιλεύς βουλευτής γῆ , ἕ γαυριάω ἐπί ξίφος , καί μετά ἄρχω ὅς πολύς ὁ χρυσός . » εἰμί γάρ μή νοέω ἐνέργεια τις εἰμί περί ὁ ψυχή ἐν ὅς παύω τυγχάνω ἀγαθός τίνω μετά τοιόσδε , οὐ εἄν λέγω · « ὑπνόω ἀναπαύω μετά βασιλεύς βουλευτής γῆ , ἕ γαυριάω ἐπί ξίφος . » ἵημι δέ εἄν οὗτος ἅγιος στρατιώτης θεοσέβεια λόγος ὁ τόμος πᾶς ὁ μάχαιρα δίστομος χράω κατά πᾶς ὁ ἐναντίος ὁ ἀλήθεια λόγος . Ἄρχων τε ὅς πολύς ὁ χρυσός , ἑρμηνεύω εἄν ὁ ὁ πολύς διαφέρω , καί κατά οὗτος ἄρχω , χρηματίζω , πλουτέω ἐν διανόημα καί ὁ περί ἀλήθεια θεώρημα . οὐδείς οὖν θαυμαστός καί ὁ Σωτήρ λέγω · « κοιμάω , καί ὑπνόω , » πολύς πλέω ἐνεργέω περί σωτηρία Ψυχή καί παρά ὁ καιρός ὁ χωρισμός ὁ ἀπό ὁ σῶμα κατά ὁ λέγω ἐν ὁ καθολικός Ἐπιστολή παρά ὁ Πέτρος · « ἐν ὅς καί ὁ ἐν φυλακή πνεῦμα πορεύω κηρύσσω ἀπειθέω ποτός , ὅτε ἀπεκδέχομαι ὁ ὁ Θεός μακροθυμία ἐν ἡμέρα Νῶε κατασκευάζω κιβωτός , εἰς ὅς ὀλίγος , τουτέστιν ὀκτώ ψυχή , διασῴζω διά ὕδωρ . » μετά οὗτος ὁ κοίμησις ὁ πατήρ ἀντιλαμβάνω ἐξεγείρω αὐτός .