origenes.scholia-in-matthaeum 27.45
Στίχ . με΄ . Ἀπὸ δέ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης . ( 33 ) Περὶ ταύτης τῆς ἐκλείψεως καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας εἰπών · Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ , φησὶν , οὐκ ἔσται φῶς . Καὶ ψῦχος καὶ πάγος ἔσται μίαν ἡμέραν . Καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη γνωστὴ τῷ Κυρίῳ . Καὶ οὐχ ἡμέρα , καὶ οὐ νύξ · καὶ πρὸς ἐσπέραν ἔσται φῶς . Εἰπὼν δὲ τὸ σκότος τὸ ἐσκοτίσθαι τοὺς βάλλοντας χεῖρας τῷ φωτί . Ὡς γὰρ Αἰγυπτίοις σκότος . καὶ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ φῶς · οὕτως καὶ νῦν τῇ μὲν Ἐκκλησίᾳ φῶς , τοῖς δὲ Ἰουδαίοις σκότος τριῶν ἡμερῶν , φωτὸς πατρικοῦ , ἀπαυγάσματος Χριστοῦ , ἐκλάμψεως ἁγίου Πνεύματος . Καὶ ἐπεὶ ἐν τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ γεγένηται ὁ ἄνθρωπος , εἰκὸς δὲ αὐτὸν ἐν τῇ ἕκτῃ ὁ ὥρᾳ ἐσφάλθαι · τάχα διὰ τοῦτο ὁ ὑπὲρ σωτηρίας ἀνθρώπων πάσχων ὥρᾳ ἕκτῃ ἐκρεμάσθη . Τοῦτό ἐστι τὸ σημεῖον , ὅπερ ἔμπροσθεν αἰτοῦσιν ὑπέσχετο δώσειν , λέγων · Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιἐητεῖ , καὶ ἑξῆς · καὶ , Ὅταν ὑψώσητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου τότε γνώσεσθε , ὅτι ἐγώ εἰμι . Καὶ γὰρ πολλῷ θαυμαστότερον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ προσηλουμένου ταῦτα γενέσθαι ἢ ἐπὶ γῆς βαδίζοντος . Οὐ ταύτῃ δὲ μόνον τὸ παράδοξον ἦν , ἀλλʼ ὅτι καὶ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ γέγονεν ὅπερ ἐζήτουν , καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην , ὅπερ οὐδὲ πρότερον συνέβη , ἀλλʼ ἐν Ἀἰγύπτῳ μόνον , ὅτε καὶ τὸ Πάσχα ἐτελεῖτο · καὶ γὰρ ἐκεῖνα τύπος ἦν τούτων . Ἵνα γὰρ μὴ εἴπωσιν ἔκλειψιν εἶναι τὸ γεγενημένον , διὰ τοῦτο τῇ δι΄ γίνεται , ὅτε ἔκλειψιν συμβῆναι ἀμήχανον . Ἐν μέσῃ δὲ ἡμέρᾳ , ἵνα πάντες οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες μάθωσιν , ὅτι πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἡμέρα ἦν . Καὶ Φλέγων δέ τις παῤ Ἕλλησι φιλόσοφος μέμνηται τούτου τοῦ σκότους , ὡς παραδόξως γεγενημένου ἐν τῇ ιδ΄ τῆς σελήνης · ὅτε οὐ πέφυκεν ἔκλειψις γίνεσθαι , ὅτε πολὺ ἀπέχει τό τοῦ ἡλίου διάστημα , ὅσον ἀπʼ ἀρχῆς τοῦ οὐρανοῦ ἕως τέλους . Τότε γὰρ γίνονται ἐκλείψεις , ὅταν πλησιάσωσιν ἀλλήλοις οἱ δύο οὗτοι φωστῆρες . Γίνεται γὰρ ἔκλειψις ἡλίου συνοδικῶς ὑποδραμούσης αὐτὸν σελήνης , οὐ πανσελήνῳ , ὅτε διάμετρός ἐστι τῇ σελήνη . Τοῦτο δὲ γέγονεν , ὡς πενθούσης τῆς κτίσεως ἐπὶ τῷ γεγονότι , καὶ διὰ τοῦτο δηλούσης , ὅτι , τῆς παροινίας ταύτης πραχθείσης ἐξ Ἰουδαίων , ἐσκοτίσθη αὐτῶν ὁ νοῦς , καὶ ἀπέστη ἀπʼ αὐτῶν ὁ νοητὸς ἥλιος . Εἴτε γὰρ αὐτὸν ἐνόμιζον τοῦτο πεποιηκέναι , ἔδει πιστεῦσαι καὶ φοβηθῆναι · εἴτε οὐκ αὐτὸν , ἀλλὰ τὸν Πατέρα , καὶ ἐκ τούτου ἔδει κατανυγῆναι . Ὀργιζομένου γὰρ ἦν τὸ σκότος ἐκεῖνο , καὶ δεῖγμα τοῦ μέλλοντος λαβεῖν τοὺς θεομάχους τε καὶ μιαιφόνους . Διὰ τοῦτο γὰρ μετὰ πάντων τῆς ( 36 ) παροινίας τοῦτο γίνεται , ὅτε κόρος ἔλαβε τῶν σκωμμάτων , καὶ πάντων ἐφθέγξαντο ὅσα ἠθέλησαν .
Lemmas: Στίχ . ὅς . ἀπό δέ ἕκτος ὥρα σκότος γίγνομαι ἐπί πᾶς ὁ γῆ ἕως ὥρα ἔνατος . ( 33 ) περί οὗτος ὁ ἔκλειψις καί ὁ προφήτης Ζαχαρίας λέγω · ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , φημί , οὐ εἰμί φάος . καί ψῦχος καί πάγος εἰμί εἷς ἡμέρα . καί ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος γνωστός ὁ κύριος . καί οὐ ἡμέρα , καί οὐ νύξ · καί πρός ἑσπέρα εἰμί φάος . λέγω δέ ὁ σκότος ὁ σκοτίζω ὁ βάλλω χείρ ὁ φώς . ὡς γάρ Αἰγύπτιος σκότος . καί ὁ υἱός Ἰσραήλ φάος · οὕτως καί νῦν ὁ μέν Ἐκκλησία φάος , ὁ δέ Ἰουδαῖος σκότος τρεῖς ἡμέρα , φώς πατρικός , ἀπαύγασμα Χριστός , ἔκλαμψις ἅγιος Πνεῦμα . καί ἐπεί ἐν ὁ ἕκτος ἡμέρα γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος , ἔοικα δέ αὐτός ἐν ὁ ἕκτος ὁ ὥρα σφάλλω · τάχα διά οὗτος ὁ ὑπέρ σωτηρία ἄνθρωπος πάσχω ὥρα ἕκτος κρεμάννυμι . οὗτος εἰμί ὁ σημεῖον , ὅς ἔμπροσθεν αἰτέω ὑπισχνέομαι δίδωμι , λέγω · γενεά πονηρός καί μοιχαλίς σημεῖον ἐπιἐητεῖ , καί ἑξῆς · καί , ὅταν ὑψόω ὁ Υἱός ὁ ἄνθρωπος τότε γιγνώσκω , ὅτι ἐγώ εἰμί . καί γάρ πολύς θαυμαστός ἐπί ὁ σταυρός προσηλόω οὗτος γίγνομαι ἤ ἐπί γῆ βαδίζω . οὐ ταύτῃ δέ μόνος ὁ παράδοξος εἰμί , ἀλλά ὅτι καί ἐκ ὁ οὐρανός γίγνομαι ὅς ζητέω , καί ἐπί πᾶς ὁ οἰκουμένη , ὅς οὐδέ πρότερος συμβαίνω , ἀλλά ἐν Αἴγυπτος μόνος , ὅτε καί ὁ Πάσχα τελέω · καί γάρ ἐκεῖνος τύπος εἰμί οὗτος . ἵνα γάρ μή λέγω ἔκλειψις εἰμί ὁ γίγνομαι , διά οὗτος ὁ ὁ γίγνομαι , ὅτε ἔκλειψις συμβαίνω ἀμήχανος . ἐν μέσος δέ ἡμέρα , ἵνα πᾶς ὁ ὁ γῆ οἰκέω μανθάνω , ὅτι πανταχοῦ ὁ οἰκουμένη ἡμέρα εἰμί . καί Φλέγων δέ τις παρά Ἕλλην φιλόσοφος μιμνῄσκω οὗτος ὁ σκότος , ὡς παράδοξος γίγνομαι ἐν ὁ ιδʹ ὁ σελήνη · ὅτε οὐ φύω ἔκλειψις γίγνομαι , ὅτε πολύς ἀπέχω ὁ ὁ ἥλιος διάστημα , ὅσος ἀπό ἀρχή ὁ οὐρανός ἕως τέλος . τότε γάρ γίγνομαι ἔκλειψις , ὅταν πλησιάζω ἀλλήλων ὁ δύο οὗτος φωστήρ . γίγνομαι γάρ ἔκλειψις ἥλιος συνοδικός ὑποτρέχω αὐτός σελήνη , οὐ πανσέληνος , ὅτε διάμετρος εἰμί ὁ σελήνη . οὗτος δέ γίγνομαι , ὡς πενθέω ὁ κτίσις ἐπί ὁ γίγνομαι , καί διά οὗτος δηλόω , ὅτι , ὁ παροινία οὗτος πράσσω ἐκ Ἰουδαῖος , σκοτίζω αὐτός ὁ νόος , καί ἀφίστημι ἀπό αὐτός ὁ νοητός ἥλιος . εἴτε γάρ αὐτός νομίζω οὗτος ποιέω , δέω πιστεύω καί φοβέω · εἴτε οὐ αὐτός , ἀλλά ὁ Πατήρ , καί ἐκ οὗτος δέω κατανύσσω . ὀργίζω γάρ εἰμί ὁ σκότος ἐκεῖνος , καί δεῖγμα ὁ μέλλω λαμβάνω ὁ θεόμαχος τε καί μιαίφονος . διά οὗτος γάρ μετά πᾶς ὁ ( 36 ) παροινία οὗτος γίγνομαι , ὅτε κόρος λαμβάνω ὁ σκῶμμα , καί πᾶς φθέγγομαι ὅσος ἐθέλω .