origenes.scholia-in-matthaeum 27.11
Στίχ . ια΄ . Καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ ἡγεμὼν , λέγων · Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων ; Ὡς ἐπὶ δημοσίῳ ἐγκλήματι κατακριθέντα αὐτὸν ἐρωτᾷ Πιλάτος λέγων · Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων Ζητεῖ μυκτηρίζων , ἢ ἀμφιβάλλων οὕτως ἐρωτᾷ . Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἠρέμα , ὑπαινιττόμενος τὸ ναὶ , ὧς πάντων ἀνθρώπων βασιλεὺς , ἔφη τὸ , Σὺ λέγεις . Ἐπεὶ ὁ μὲν ἀρχιερεὺς δικαστικῶς ἠρώτα λέγων · Εἰπὲ ἡμῖν εἰ σὺ εἷ ὁ βασιλεὺς , Πιλάτος δὲ ἀποφαντικῶς . Ὅρα δὲ εἰ μὴ τὸ μὲν , Σὺ εἶπας , τῷ ἀρχιερεῖ λεγόμενον , τὸν δισταγμὸν αὐτοῦ λεληθότα , ἐλέγχει · τὸ δὲ , Σὺ λέγεις , τῷ Πιλάτῳ , τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ κυροῖ . Ἦν γὰρ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ , μήτε εἰπὼν ναὶ , ἵνα μὴ δῷ εὔλογον ἀφορμὴν τῷ Πιλάτῳ καταδικάζειν . ( 28 ) Διὰ τὸ ἀμετάτρεπτον αὐτῶν οὐδὲ αὐτοῖς ἀντιφθέγγεται . Καλῶς δὲ οὐδὲ τῷ Πιλάτῳ ἀπεκρίθη , ὅτι ἀμφιβάλλει εἰ χρὴ αὐτὸν πρὸς τὰς ἀδίκους κατηγορίας ἀπολογεῖσθαι , καὶ ὅτι διχογνωμῶν ἐστι περὶ αὐτῶν . Δῆλον γὰρ ἦν , ὅτι , εἶ ἀπελογήσατο καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν οὐδενὶ ( 29 ) ἔνοχον ἐγκλήματος , ἀπἔλυσεν ἂν ὁ δικαστὴς αὐτὸν , λαβὼν ὁδὸν τοῦ χρηστὰ περὶ αὐτοῦ ἀποφήνασθαι . Ὅθεν καὶ ὁ ἡγεμὼν ἐθαύμαζεν αὐτὸν , πῶς , δυνάμενος εἰπεῖν πολλὰς ἀπολογίσ , ἐσιώπα . Διὸ καὶ ὡς θέλων αὐτὸν ἀπολῦσαι , εἰς τοῦτο αὐτὸν προετρέπετο ( 30 ) · ὅτι γὰρ φθόνῳ παρεδόθη , καὶ Πιλάτῳ δῆλον ἦν . Οὐχ ἁπλῶς δὲ θαυμάζει , ἀλλὰ καὶ λίαν · τάχα μὲν διὰ τὸ ἄτρεπτον καὶ ἀτάραχον αὐτοῦ πρὸς θάνατον , καὶ ἐν τούτοις γαληνὸν τοῦ προσώπου · ἢ καὶ τὴν ὑπὲρ ἄνθρωπον αὐτοῦ μακροθυμίαν ἐθαύμαζεν . Εἰκὸς ἄρτι ὑποσπόνδων γενομένων Ῥωμαίοις Ἰουδαίων , τὸ κεχαρισμένον αὐτοῖς ᾤοντο ἐν τῇ ἑορτῇ συγχωρεῖσθαι . Καὶ Σαοὺλ δὲ , συγχωρήσας τῷ λαῷ τὸν Ἰωνάθαν , δηλοῖ πρὶν αὐτοῖς καὶ τοιοῦτον . Ὡς νομίζων δὲ , ὅτι τὸν ἀναίτιον , ἢ τὸν μυρίοις ἐγκλήμασιν ὑπαίτιον αἰτήσονται , εἶπε τοῦτο ὁ Πιλάτος , ὡς δικαίοις οὖσιν . ᾜδει γὰρ , ὅτι οὐδὲν σαφῆ ἔλεγχον εἶχον κατʼ αὐτοῦ.| Παλαιοῖς δὲ πάνυ ἀντιγράφοις ἐντυχὼν , εὗρον καὶ αὐτὸν τὸν Βαραββᾶν Ἰησοῦν λεγόμενον . Οὕτως γοῦν εἶχεν ἡ τοῦ Πιλάτου πεῦσις ἐκεῖ · χᾶνα θέλετε ἀπὸ τῶν δύο ἀπολύσω ὑμῖν ; Ἰησοῦν τὸν Βαραββᾶν , ἢ Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν ; Ὡς γὰρ ἔοικε , πατρωνυμία ἧν τοῦ λῃστοῦ ὁ Βαραββᾶς , ὅπερ ἑρμηνεύεται διδασκάλου υἱός ( 31 ) . Συντιθέμενον οὖν τὸ τοῦ Βαραμβᾶν ὄνομα σημαίνει υἱὸς τοῦ διδασκάλου ἡμῶν . Καὶ τίνος ἄρα διδασκάλου υἱὸν χρὴ νομίζειν τὸν ἐπίσημον λῃστὴν , ἢ τοῦ ἀνδρὸς αἱμάτων , τοῦ ἐξ ἀρχῆς ἀνθρωποκτόνου , ὂν καὶ μέχρι τῆς δεῦρο μᾶλλον αἱροῦνται οἱ μαθόντες παῤ αὐτοῦ ἀνθρωποκτονεῖν , ἢ τόν ζωοποιοῦντα τοὺς ἀνθρώπους , τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν ; Κρινόμενος ὑπὸ τοῦ Πιλάτου , ἐχρημάτιζε τῇ τούτου γυναικὶ , ἵνα τῇ μὲν σιωπῇ τὴν ἀνδρείαν καταπλαγῇ , τῷ δὲ χρηματισμῷ γνῷ , ὅτι οὐκ ἄνθρωπεν , ἀλλὰ Θεὸν κρίνει . Διὰ δὲ τοῦτο αὐτὸς οὐκ εἶδεν ἢ ἵνα μὴ σιωπήσῃ τῷ ( 32 ) ὄναρ , ἢ ὄτι οὐκ ἔπιστεύετο , ἢ ὅτι ἀνάξιος ῆν , ἢ ἵνα ἀκούσας ἃ ὑπέμεινεν ἡ γυνὴ , συμπαθήσῃ . Οὐ γὰρ μόνον εἶδε τὸ ἐνύπνιον , ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἔπαθε , καὶ ἐν νυκτὶ πρὸς τὸ φοβερώτερον γίνεσθαι . Ἄλλως τε δὲ Προνοίας ἔργον τὸ ὄναρ , οὐ λεγόμενον μὲν τί ἦν , δεικνύον δὲ , ὅτι οὐχ ἵνα μὴ πάθῃ ὁ Ἰησοῦς ἐδείχθη , ἀλλʼ ἴνα σωθῇ ἡ γυνή . Μακαρία δὲ ἡ τοιαῦτα ( 33 ) ἀπέχουσα ἐν ὀνείροις τὸ παθεῖν , ἵνα μὴ ὑπερπάθῃ . Εἰ ( 34 ) δὲ σύμβολέν ἐστιν αὕτη τῆς ποτε ὑπὸ Πιλάτου κυριευομένης Ἐκκλησίας , καὶ οὐκέτι οὕσης αὐτῷ ὑποχειρίου διὰ τὴν εἰς Χριστὸν πίστινγὰρ , ἀλλόφυλος γὰρ ἡ γυνή .
Lemmas: Στίχ . ΙΑ΄ . καί ἐπερωτάω αὐτός ὁ ἡγεμών , λέγω · σύ εἰμί ὁ βασιλεύς ὁ Ἰουδαῖος ; ὡς ἐπί δημόσιος ἔγκλημα κατακρίνω αὐτός ἐρωτάω Πιλάτος λέγω · σύ εἰμί ὁ βασιλεύς ὁ Ἰουδαῖος ζητέω μυκτηρίζω , ἤ ἀμφιβάλλω οὕτως ἐρωτάω . ὁ δέ Ἰησοῦς ἠρέμα , ὑπαινίσσομαι ὁ ναί , ὡς πᾶς ἄνθρωπος βασιλεύς , φημί ὁ , σύ λέγω . ἐπεί ὁ μέν ἀρχιερεύς δικαστικός ἐρωτάω λέγω · λέγω ἐγώ εἰ σύ εἰμί ὁ βασιλεύς , Πιλάτος δέ ἀποφαντικός . ὁράω δέ εἰ μή ὁ μέν , σύ λέγω , ὁ ἀρχιερεύς λέγω , ὁ δισταγμός αὐτός λανθάνω , ἐλέγχω · ὁ δέ , σύ λέγω , ὁ Πιλᾶτος , ὁ ἀπόφασις αὐτός κυρέω . εἰμί γάρ βασιλεύς ὁ Ἰσραήλ , μήτε λέγω ναί , ἵνα μή δίδωμι εὔλογος ἀφορμή ὁ Πιλᾶτος καταδικάζω . ( 28 ) διά ὁ ἀμετάτρεπτος αὐτός οὐδέ αὐτός ἀντιφθέγγομαι . καλός δέ οὐδέ ὁ Πιλᾶτος ἀποκρίνω , ὅτι ἀμφιβάλλω εἰ χρή αὐτός πρός ὁ ἄδικος κατηγορία ἀπολογέομαι , καί ὅτι διχογνωμέω εἰμί περί αὐτός . δῆλος γάρ εἰμί , ὅτι , εἰ ἀπολογέομαι καί παρίστημι ἑαυτοῦ οὐδείς ( 29 ) ἔνοχος ἔγκλημα , ἀπολύω ἄν ὁ δικαστής αὐτός , λαμβάνω ὁδός ὁ χρηστός περί αὐτός ἀποφαίνω . ὅθεν καί ὁ ἡγεμών θαυμάζω αὐτός , πῶς , δύναμαι λέγω πολύς ἀπολογία , σιωπάω . διό καί ὡς ἐθέλω αὐτός ἀπολύω , εἰς οὗτος αὐτός προτρέπω ( 30 ) · ὅτι γάρ φθόνος παραδίδωμι , καί Πιλᾶτος δῆλος εἰμί . οὐ ἁπλῶς δέ θαυμάζω , ἀλλά καί λίαν · τάχα μέν διά ὁ ἄτρεπτος καί ἀτάραχος αὐτός πρός θάνατος , καί ἐν οὗτος γαληνός ὁ πρόσωπον · ἤ καί ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος αὐτός μακροθυμία θαυμάζω . ἔοικα ἄρτι ὑπόσπονδος γίγνομαι Ῥωμαῖος Ἰουδαῖος , ὁ χαρίζω αὐτός οἴομαι ἐν ὁ ἑορτή συγχωρέω . καί Σαῦλος δέ , συγχωρέω ὁ λαός ὁ Ἰωνάθης , δηλόω πρίν αὐτός καί τοιοῦτος . ὡς νομίζω δέ , ὅτι ὁ ἀναίτιος , ἤ ὁ μυρίος ἔγκλημα ὑπαίτιος αἰτέω , λέγω οὗτος ὁ Πιλάτος , ὡς δίκαιος εἰμί . οἶδα γάρ , ὅτι οὐδείς σαφής ἔλεγχος ἔχω κατά αὐτός παλαιός δέ πάνυ ἀντίγραφος ἐντυγχάνω , εὑρίσκω καί αὐτός ὁ Βαραββᾶς Ἰησοῦς λέγω . οὕτως γοῦν ἔχω ὁ ὁ Πιλᾶτος πεῦσις ἐκεῖ · Χάνα ἐθέλω ἀπό ὁ δύο ἀπολύω σύ ; Ἰησοῦς ὁ Βαραββᾶς , ἤ Ἰησοῦς ὁ λέγω Χριστός ; ὡς γάρ ἔοικα , πατρωνυμία εἰμί ὁ λῃστής ὁ Βαραββᾶς , ὅς ἑρμηνεύω διδάσκαλος υἱός ( 31 ) . συντίθημι οὖν ὁ ὁ Βαραμᾶς ὄνομα σημαίνω υἱός ὁ διδάσκαλος ἐγώ . καί τίς ἄρα διδάσκαλος υἱός χρή νομίζω ὁ ἐπίσημος λῃστής , ἤ ὁ ἀνήρ αἷμα , ὁ ἐκ ἀρχή ἀνθρωποκτόνος , ὅς καί μέχρι ὁ δεῦρο μάλα αἱρέω ὁ μανθάνω παρά αὐτός ἀνθρωποκτονέω , ἤ ὁ ζωοποιέω ὁ ἄνθρωπος , ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ; κρίνω ὑπό ὁ Πιλᾶτος , χρηματίζω ὁ οὗτος γυνή , ἵνα ὁ μέν σιωπή ὁ ἀνδρεία καταπλάσσω , ὁ δέ χρηματισμός γιγνώσκω , ὅτι οὐ ἄνθρωπος , ἀλλά θεός κρίνω . διά δέ οὗτος αὐτός οὐ ὁράω ἤ ἵνα μή σιωπάω ὁ ( 32 ) ὄναρ , ἤ ὅτι οὐ πιστεύω , ἤ ὅτι ἀνάξιος εἰμί , ἤ ἵνα ἀκούω ὅς ὑπομένω ὁ γυνή , συμπαθέω . οὐ γάρ μόνος ὁράω ὁ ἐνύπνιον , ἀλλά καί πολύς πάσχω , καί ἐν νύξ πρός ὁ φοβερός γίγνομαι . ἄλλος τε δέ Πρόνοια ἔργον ὁ ὄναρ , οὐ λέγω μέν τίς εἰμί , δείκνυμι δέ , ὅτι οὐ ἵνα μή πάσχω ὁ Ἰησοῦς δείκνυμι , ἀλλά ἵνα σῴζω ὁ γυνή . μακάριος δέ ὁ τοιοῦτος ( 33 ) ἀπέχω ἐν ὄνειρος ὁ πάσχω , ἵνα μή ὑπερπάσχω . εἰ ( 34 ) δέ σύμβολος εἰμί οὗτος ὁ ποτέ ὑπό Πιλᾶτος κυριεύω Ἐκκλησία , καί οὐκέτι εἰμί αὐτός ὑποχείριος διά ὁ εἰς Χριστός πίστινγὰρ , ἀλλόφυλος γάρ ὁ γυνή .