origenes.scholia-in-matthaeum 1.18
Στιχ . ιη΄ . Τοῦ δὲ Ἰησοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν . . . . . . . . ( 1–2 ) Ὧδε μὲν γεννήσεως μέμνηται ὁ εὐαγγελιστὴς , κατʼ ἀρχὰς δὲ τοῦ Εὐαγγελίου , τῆς γενέσεως . Ἐνταῦθα μὲν γὰρ λέγει · Τοῦ δὲ Ἰησοῦ λριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν , ἐκεῖ δὲ , Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ . Τίς οὖν ἡ διαφορὰ τῆς γεννήσεως καὶ τῆς γενέσεως ; καὶ ὡς ἀμφότερα ἐπὶ Χριστοῦ λαμβάνεται ; Ὥσπερ ὁ λόγος οὗτος ὁ προφορικὸς κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἀναφής ἐστι καὶ ἀόρατος · ὅταν δὲ ἐν βιβλίῳ γραφῇ , καὶ οἱονεὶ σωματωθῇ , τότε καὶ ὁρᾶται καὶ ψηλαφᾶται · οὕτως καὶ ὁ ἄσαρκος τοῦ Θεοῦ Λόγος καὶ ἀσώματος , οὕτε ὁρώμενος , οὕτε γραφόμενος κατὰ τὴν θεότητα , ἐπειδὴ ἐσαρκώθη , καὶ ὁρᾶται καὶ γράφεται . Διὰ τοῦτο , ὡς σαρκωθέντος , καὶ βίβλος ἐστὶ τῆς αὐτοῦ γενέσεως . Ἀλλʼ οὐκ ἐξήτηται ἐνθάδε τὸ , διὰ τί εἶπε βίβλος , καὶ οὐκ εἶπεν ὅρασις ( 3 ) , ἢ λόγος · ἀλλὰ τὸ , τί ἐστι γέννησις , καὶ τί γένεσις ; Διαφέρει γένεσις καὶ γέννησις . Γένεσις μὲν γάρ ἐστι παρὰ Θεοῦ πρώτη πλάσις γέννησις δὲ ἡ ἐκ καταδίκης τοῦ θανάτου διὰ τὴν παράβασιν ἐξ ἀλλήλων διαδοχή . Καὶ ἔτι , ἡ μὲν γένεσις τὸ ἄφθαρτον ἔχει ( 4 ) καὶ ἀναμάρτητον · ἡ δὲ γέννησις τὸ παθητὸν καὶ ἁμαρτητικόν . Ὁ οὖν Κύρος , τῆς μὲν γενέσεως τὸ ἀναμάρτητον φυσικῶς λαβὼν , τὸ ἄφθαρτον οὐ προσέλαβε · τῆς δὲ γεννήσεως τὸ παθητὸν εἰληφὼς , τὸ ἁμαρτητικὸν οὐ προσέλαβε , τὸν πρῶτον τοῖς κατʼ ἄμφω μέρεσιν Ἀδὰμ φέρων ἀμείωτον . Οὐκοῦν εἴη ἂν ἐπὶ Χριστοῦ γένεσις μὲν , οὐκ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πρόοδος , ἀλλʼ ὀδὸς ἀπὸ τοῦ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχειν εἰς τὸ ἀναλαβεῖν τὴν τοῦ δούλου μορφήν · ἡ δὲ γέννησις αὐτοῦ διπλῆ γέγονε , καθʼ ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς . Τὸ μὲν γὰρ ἐκ γυναικὸς γεννηθῆναι καθʼ ἡμᾶς · τὸ δὲ μὴ ἐκ θελήματος σαρκὸς , ἢ ἀνδρὸς , ἀλλʼ ἐκ Πνεύματος ἁγίου , ὑπὲρ ἡμᾶς . Ὅπερ καὶ τὴν μέλλουσαν προανεφώνει γέννησιν , ἣν ἡμῖν ἔμελλεν ἐκ Πνεύματος χαρίσεσθαι .
Lemmas: Στιχ . ιη΄ . ὁ δέ Ἰησοῦς ὁ γέννησις οὕτως εἰμί . . . . . . . . ( 1–2 ) ὧδε μέν γέννησις μιμνῄσκω ὁ εὐαγγελιστής , κατά ἀρχή δέ ὁ Εὐαγγέλιος , ὁ γένεσις . ἐνταῦθα μέν γάρ λέγω · ὁ δέ Ἰησοῦς λιστός ὁ γέννησις οὕτως εἰμί , ἐκεῖ δέ , βίβλος γένεσις Ἰησοῦς Χριστός . τίς οὖν ὁ διαφορά ὁ γέννησις καί ὁ γένεσις ; καί ὡς ἀμφότερος ἐπί Χριστός λαμβάνω ; ὥσπερ ὁ λόγος οὗτος ὁ προφορικός κατά ὁ οἰκεῖος φύσις ἀναφής εἰμί καί ἀόρατος · ὅταν δέ ἐν βιβλίον γράφω , καί οἱονεί σωματόω , τότε καί ὁράω καί ψηλαφάω · οὕτως καί ὁ ἄσαρκος ὁ θεός Λόγος καί ἀσώματος , ἵημι ὁράω , ἵημι γράφω κατά ὁ θεότης , ἐπειδή σαρκόω , καί ὁράω καί γράφω . διά οὗτος , ὡς σαρκόω , καί βίβλος εἰμί ὁ αὐτός γένεσις . ἀλλά οὐ ἐξαιτέω ἐνθάδε ὁ , διά τίς λέγω βίβλος , καί οὐ λέγω ὅρασις ( 3 ) , ἤ λόγος · ἀλλά ὁ , τίς εἰμί γέννησις , καί τίς γένεσις ; διαφέρω γένεσις καί γέννησις . γένεσις μέν γάρ εἰμί παρά θεός πρῶτος πλάσις γέννησις δέ ὁ ἐκ καταδίκη ὁ θάνατος διά ὁ παράβασις ἐκ ἀλλήλων διαδοχή . καί ἔτι , ὁ μέν γένεσις ὁ ἄφθαρτος ἔχω ( 4 ) καί ἀναμάρτητος · ὁ δέ γέννησις ὁ παθητός καί ἁμαρτητικός . ὁ οὖν Κύρος , ὁ μέν γένεσις ὁ ἀναμάρτητος φυσικός λαμβάνω , ὁ ἄφθαρτος οὐ προσλαμβάνω · ὁ δέ γέννησις ὁ παθητός λαμβάνω , ὁ ἁμαρτητικός οὐ προσλαμβάνω , ὁ πρῶτος ὁ κατά ἄμφω μέρος Ἀδάμ φέρω ἀμείωτος . οὐκοῦν εἰμί ἄν ἐπί Χριστός γένεσις μέν , οὐ ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί πρόοδος , ἀλλά ὁδός ἀπό ὁ ἐν μορφή θεός ὑπάρχω εἰς ὁ ἀναλαμβάνω ὁ ὁ δοῦλος μορφή · ὁ δέ γέννησις αὐτός διπλόος γίγνομαι , κατά ἐγώ καί ὑπέρ ἐγώ . ὁ μέν γάρ ἐκ γυνή γεννάω κατά ἐγώ · ὁ δέ μή ἐκ θέλημα σάρξ , ἤ ἀνήρ , ἀλλά ἐκ Πνεῦμα ἅγιος , ὑπέρ ἐγώ . ὅς καί ὁ μέλλω προαναφωνέω γέννησις , ἐάν ἐγώ μέλλω ἐκ Πνεῦμα χαρίζω .