origenes.philocalia-sive-ecloga-de-operibus-origenis-basilio-et 2.21.18
18 . Τοιαύτην τοίνυν ἀπολογίαν ἡγοῦμαι δύνασθαι ἡμᾶς πορίζειν πρὶς τό · Ἄρʼ οὖν οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος , ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος θεοῦ . φησὶν ἐν τῇ βίβλῳ τῶν ψαλμῶν ὁ Σολομῶν · αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ ᾠδῆ τῶν ἀναβαθμῶν , ἐξ ἧς παραθησόμεθα τὰ ῥητά · Ἐὰν μὴ κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον , εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες αὐτόν · ἐὰν μὴ κύριος φυλάξῃ πόλιν , εἰς μάτην ἡγρύπνησεν ὁ φυλάσσων · οὐκ ἀποτρέπων ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ οἰκοδομεῖν οὐδὲ διδάσκων μὴ ἀγρυπνεῖν εἰς τὸ φρουρεῖν ἡτμῶν τὴν ἐν τῇ ψυχῇ πόλιν , ἀλλὰ παριστὰς ὅτι τὰ χωρὶς θεοῦ οἰκοδομούμενα καὶ τὰ μὴ τυγχάνοντα τῆς ἀπὸ τούτου φυλακῆς μάτην οἰκοδομεῖται καὶ ἀνηνύτως τηρεῖται · εὐλόγως ἄν ἐπιγραφησομένου κυρίου τῆς οἰκοδομῆς τοὺ θεοῦ , καὶ ἄρχοντος τῆς φρουρᾶς τῆς πόλεως τοῦ τῶν ὅλων δεσπότου . ὥσπερ οὖν εἰ λέγοιμεν , οὐ τοῦ οἰκοδομοῦντος ἀλλὰ τοῦ θεοῦ ἔργον ἐστὶν τόδε τὸ οἰκοδόμημα , καὶ οὐ τοῦ φυλάξαντος κατόρθωμα ἀλλὰ τοῦ ἐπὶ πάντων θεοῦ τὸ μηδὲν πεπονθέναι ἀπό πολεμίων τήνδε τὴν πόλιν , οὐκ ἂν πταίοιμεν , ὑπακουομένου μὲν τοῦ καὶ κατὰ τὸν ἄνθρωπόν τι γεγονέναι τοῦ δὲ ἀνδραγαθήματος εὐχαρίστως ἐπὶ τὸν τελειωτὴν θεὸν ἀναφερομένου · οὕτως ἐπεὶ οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἀνθρώπινον θέλειν πρὸς τὸ τυχεῖν τοῦ τέλους , οὐδὲ τὸ τῶν οἱονεὶ ἀθλητῶν τρέχειν πρὸς τὸ καταλαβεῖν τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ · θεοῦ γὰρ συμπαρισταμένου ταῦτα ἀνύεται · καλῶς λέγεται τό · Ο τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος , ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος θεοῦ . ὡς εἰ καὶ ἐπὶ γςωργίας , ὅπερ καὶ γέγραπται , ἐλέγετο · Ἐγώ ἐφύτευσα , Ἀπολλώς ἐπότισεν , ὁ δὲ θεὰς ηὔξησεν · ὥστε οὔτε φυτεύων ἐστί τι οὔτε ὁ ποτίζων , ἀλλʼ ὁ αὐξάνων θεός · καὶ τὸ τοὺς καρποὺς πλήρεις γεγονέναι οὐκ ἂν εὐσεβῶς λέγοιμεν ἔργον εἶναι τοῦ γεωργοῦ ἢ ἔργον τοῦ ποτίσαντος , ἀλλʼ ἔργον τοῦ θεοῦ · οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα τελείωσις οὐχὶ μηδὲν ἡμῶν πραξάντων γίνεται , οὐ μήν ἀφʼ ἡμῶν ἀπαρτίζεται , ἀλλὰ θεὸς τὸ πολὺ ταύτης ἐνεργεῖ . καὶ ἵνα ἐναργέστερον πιστευθῇ τοῦτο εἶναι τὸ λεγόμενον , ἀπὸ τῆς κυβερνητικῆς τὸ παράδειγμα ληψόμεθα . πρὸς γὰρ τὴν τῶν ἀνέμων πνοὴν καὶ τὴν τῶν ἀέρων εὐκρασίαν καὶ τὴν τῶν ἀστέρων λαμπρότητα συνεργούντων τῇ τῶν ἐμπλεόντων σωτηρίᾳ , πόστον ἃν ὰριθμὸν ἔχειν λέγοιτο τῆς ἐπὶ τὸν λιμένα ἀποκαταστάσεως ἡ κυβερνητικὴ τέχνη ; οὐδʼ αὐτῶν τῶν κυβερνητῶν δι᾿ εὐλάβειαν πολλάκις τολμώντων ὁμολογεῖν τὸ σεσωκέναι τὴν ναῦν , ἀλλὰ τῷ θεῷ τὸ πᾶν ἀναφερόντων οὐ τῷ μηδὲν αὐτοὺς ἐνηργηκέναι , ἀλλὰ τῷ εἰς ὑπερβολὴν πολλαπλάσιον εἶναι τὸ ἀπὸ τῆς προνοίας τοῦ ἀπὸ τῆς τέχνης . καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας γοῦν σωτηρίας πολλαπλάσιόν ἐστιν εἰς ὑπερβολὴν τὸ ἀπὸ τοὺ θεοῦ τοῦ ἀπὸ τοῦ ἐφʼ ἡμῖν . διὸπερ ἡγοῦμαι λέγεσθαι τό · Οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος , ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος θεοῦ . εἰ γὰρ ὡς ἐκεῖνοι ὑπολαμβάνουσι δεῖ ἐκλαμβάνειν τό · Οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος , ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος θεοῦ · περισσαὶ αἱ ἐντολαὶ , καὶ μάτην αὐτὸς ὁ Παῦλος αἰτιᾶταί τινας ὡς παραπεπτωκότας καὶ ἀποδέχεταί τινας ὡς κατωρθωκότας καὶ νομοθετεῖ ταῖς ἐκκλησίαις · εἰκῆ δὲ ἡμεῖς ἐπιδίδομεν ἑαυτοὺς ἐπὶ τὸ θέλειν τὰ κρείττονα , εἰκῆ δὲ καὶ ἐπὶ τὸ τρέχειν . ἀλλʼ οὐ μάτην ὁ Παῦλος τάδε συμβουλεύει καὶ τούσδε μέμφεται καὶ τούσδε ἀποδέχεται · οὐδὲ μάτην ἡμεῖς ἐπιδίδομεν ἑαυτοὺς τῷ θέλειν τὰ κρείττονα καὶ τῷ σπεύδειν ἐπὶ τὰ διαφέροντα . οὐκ ἄρα ἐκεῖνοι καλῶς ἐξειλήφασι τὰ κατὰ τὸν τόπον .
Lemmas: 18 . τοιοῦτος τοίνυν ἀπολογία ἡγέομαι δύναμαι ἐγώ πορίζω πρίς ὁ · ἄρα οὖν οὖον ὁ ἐθέλω οὐδέ ὁ τρέχω , ἀλλά ὁ ἐλεέω θεός . φημί ἐν ὁ Βίβλος ὁ ψαλμός ὁ Σολομών · αὐτός γάρ εἰμί ὁ ᾠδή ὁ ἀναβαθμός , ἐκ ὅς παρατίθημι ὁ ῥητός · ἐάν μή κύριος οἰκοδομέω οἶκος , εἰς μάτην κοπιάω ὁ οἰκοδομέω αὐτός · ἐάν μή κύριος φυλάσσω πόλις , εἰς μάτην ἀγρυπνέω ὁ φυλάσσω · οὐ ἀποτρέπω ἐγώ ἀπό ὁ οἰκοδομέω οὐδέ διδάσκω μή ἀγρυπνέω εἰς ὁ φρουρέω ἀτμός ὁ ἐν ὁ Ψυχή πόλις , ἀλλά παρίστημι ὅτι ὁ Χωρὶς θεός οἰκοδομέω καί ὁ μή τυγχάνω ὁ ἀπό οὗτος φυλακή μάτην οἰκοδομέω καί ἀνήνυτος τηρέω · εὔλογος ἄν ἐπιγράφω κύριος ὁ οἰκοδομεύς ὅς θεός , καί ἄρχω ὁ φρουρά ὁ πόλις ὁ ὁ ὅλος δεσπότης . ὥσπερ οὖν εἰμί λέγω , οὖον ὁ οἰκοδομέω ἀλλά ὁ θεός ἔργον εἰμί ὅδε ὁ οἰκοδόμημα , καί οὖον ὁ φυλάσσω κατόρθωμα ἀλλά ὁ ἐπί πᾶς θεός ὁ μηδείς πάσχω ἀπό πολέμιος ὅδε ὁ πόλις , οὐ εἄν πταίω , ὑπακούω μέν ὁ καί κατά ὁ ἄνθρωπος τίς γίγνομαι ὁ δέ ἀνδραγάθημα εὐχάριστος ἐπί ὁ τελειωτής θεός ἀναφέρω · οὕτως ἐπεί οὐ ἀρκέω ὁ ἀνθρώπινος ἐθέλω πρός ὁ τυγχάνω ὁ τέλος , οὐδέ ὁ ὁ οἱονεί ἀθλητής τρέχω πρός ὁ καταλαμβάνω ὁ βραβεῖον ὁ ἄνω κλῆσις ὁ θεός ἐν Χριστός Ἰησοῦς · θεός γάρ συμπαρίστημι οὗτος ἀνύω · καλῶς λέγω ὁ · ὁ ὁ ἐθέλω οὐδέ ὁ τρέχω , ἀλλά ὁ ἐλεέω θεός . ὡς εἰμί καί ἐπί γωργίας , ὅσπερ καί γράφω , λέγω · ἐγώ φυτεύω , Ἀπολλώς ποτίζω , ὁ δέ θεά αὐξάνω · ὥστε οὔτε φυτεύω εἰμί τίς οὔτε ὁ ποτίζω , ἀλλά ὁ αὐξάνω θεός · καί ὁ ὁ καρπός1 πλήρης γίγνομαι οὐ εἄν εὐσεβής λέγω ἔργον εἰμί ὁ γεωργός ἢ ἔργον ὁ ποτίζω , ἀλλά ἔργον ὁ θεός · οὗτος καί ὁ ἡμέτερος τελείωσις οὐ μηδείς ἐγώ πράσσω γίγνομαι , οὖον μείς ἀπό ἐγώ ἀπαρτίζω , ἀλλά θεός ὁ πολύς οὗτος ἐνεργέω . καί ἵνα ἐναργής πιστεύω οὗτος εἰμί ὁ λέγω , ἀπό ὁ κυβερνητικός ὁ παράδειγμα λαμβάνω . πρός γάρ ὁ ὁ ἄνεμος πνοή καί ὁ ὁ ἀήρ εὐκρασία καί ὁ ὁ ἀστήρ λαμπρότης συνεργέω ὁ ὁ ἐμπλέω σωτηρία , πόστος ἄν ἀριθμός ἔχω λέγω ὁ ἐπί ὁ λιμήν ἀποκατάστασις ὁ κυβερνητικός τέχνη ; οὐδέ αὐτός ὁ κυβερνήτης διά εὐλάβεια πολλάκις τολμάω ὁμολογέω ὁ σῴζω ὁ ναῦς , ἀλλά ὁ θεός ὁ πᾶς ἀναφέρω οὖον ὁ μηδείς αὐτός ἐνεργέω , ἀλλά ὁ εἰς ὑπερβολή πολλαπλάσιον εἰμί ὁ ἀπό ὁ πρόνοια ὁ ἀπό ὁ τέχνη . καί ἐπί ὁ ἡμέτερος γοῦν σωτηρία πολλαπλάσιος εἰμί εἰς ὑπερβολή ὁ ἀπό ὅς θεός ὁ ἀπό ὁ ἐπί ἐγώ . διόπερ ἡγέομαι λέγω ὁ · οὖον ὁ ἐθέλω οὐδέ ὁ τρέχω , ἀλλά ὁ ἐλεέω θεός . εἰμί γάρ ὡς ἐκεῖνος ὑπολαμβάνω δεῖ ἐκλαμβάνω ὁ · οὖον ὁ ἐθέλω οὐδέ ὁ τρέχω , ἀλλά ὁ ἐλεέω θεός · περισσός ὁ ἐντολή , καί μάτην αὐτός ὁ Παῦλος αἰτιάομαι τις ὡς παραπίπτω καί αποδέχομαι τις ὡς κατορθόω καί νομοθετέω ὁ ἐκκλησία · εἰκῇ δέ ἐγώ ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ ἐπί ὁ ἐθέλω ὁ ἀγαθός , εἰκῇ δέ καί ἐπί ὁ τρέχω . ἀλλά οὖον μάτην ὁ Παῦλος ὅδε συμβουλεύω καί ὅδε μέμφομαι καί ὅδε ἀποδέχομαι · οὐδέ μάτην ἐγώ ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ ὁ ἐθέλω ὁ ἀγαθός καί ὁ σπεύδω ἐπί ὁ διαφέρω . οὐ ἄρα ἐκεῖνος καλῶς ἐκλαμβάνω ὁ κατά ὁ τόπος .