origenes.philocalia-sive-ecloga-de-operibus-origenis-basilio-et 2.23.22
22 . Καὶ ὁ πατήρ · Σύγγνωθί μοι , τέκνον · οἱ μὲν γὰρ χθές σου λόγοι ἀληθεῖς ὄντες συνελγίσαντό με συνθέσθαι σοι · ἡ δὲ ἐμτ συνείδησις μικρά με ὥσπερ πυρετοῦ ἔλλειμμα πρὸς ἀπιστίαν βραχέα βασανίζει · σύνοιδα γὰρ ἐμαυτῷ τὰ τίς γενέσεως πάντα μοι ἀποτελεσθέντα . Κἀγὼ ἀπεκρινάμην · Συννόησόν μοι , πάτερ , οἵαν φύσιν ἔχει τό μάθημα , ἐξ ὥν ἐγώ σοι συμβουλεύω . μαθηματικῷ συμβαλὼν , εἰπὲ πρῶτον αὐτῷ ὅτι Τάδε μοι φαῦλα ἐν τῷδε τῷ χρόνῳ γέγονεν · ἐκ τίνος ἄρα μοι τῶν ἀστέρων γέγονε μαθεῖν ἤθελον . καὶ ἐρεῖ σοι ὅτι τοὺς χρόνους κακοποιὸς διεδέξατο Ἄρης ἢ Κρόνος , ἢ τούτων τις ἀποκαταστατικός ἐγένετο , ἢ τόν ἐνιαυτὸν τοῦτόν τις ἐπεθεόρησεν ἐκ τετραγώνου ἢ διαμέτρου ἢ συνών ἦ κεκεντρωμένος ἦ παρὰ αἶρεσιν . ὅμως καὶ ἄλλα μυρία εἰπεῖν ἔχει . πρός τούτοις δὲ ἢ ἀγαθοποιός κακῷ ἀσύνδετος ἦν ἢ ἀνεπιθεώρητος ἢ ἐν σχήματι ἢ παρά αἶρεσιν ἢ ἐν ἐκλείφει ἤ ἀνεπισύναφος ἤ ἐν ἀμαυροῖς ἄστροις . καὶ ὅμως πολλῶν προφάσεων οὐσῶν πρός ἀ ἠκουσε τὰς ἀποδείξεις παρασχεῖν ἔχει . μετὰ τοῦτον οὖν τὸν μαθηματικόν ἑτέρῳ προσελθὼν τὰ ἐναντία εἰπὲ · ὅτι Τόδε μοι ἀγαθὸν ἐν τῷδε τῷ χρόνῳ γέγονε · σὺ δὲ τὸν χρόνον τὸν αὐτὸν λέγε · ἀπαίτει δὲ ἐκ τίνος ἄρα τῆς γενέσεως τοῦτο γέγονε . καὶ ὅμως ώς προεῖπον ἔχει , σοῦ καταψευσαμένου , αὐτὸς ἐκ πολλῶν σχημάτων ἔν τι εὑρεῖν σχῆμα καὶ δεύτερον καὶ τρίτον καὶ πλείονα , ὡς αὐτὸ τό ἐνεργῆσαν ὅθεν τὰ ἀγαθά ἐρεῖ γεγενῆσθαι . ἀδύνατον γὰρ ἐν πάσῃ γενέσει ἀνθρώπων μή ἐν πάσῃ ὣρᾳ τῶν ἀστέρων τοὺς μὲν καλῶς κεῖσθαι τοὺς δὲ κακῶς · κύκλος γὰρ ἔστιν ἰσομερής , ποικίλος , ἀπείρους ἔχων τὰς προφάσεις · πρός ἅς ἕκαστος εἰπεῖν ἔχει δ θέλει . ὅνπερ γὰρ τρόπον ἐπὶ τῶν λοξῶν ὀνείρων ἐνίοτε οὐδὲν νοοῦμεν , ἀποβάντων δὲ οἰκειοτάτην προσφέρομεν ἐπίλυσιν · οὐτως καὶ τὸ μάθημα πρό τοῦ τι ἀποτελεσθῆναι οὐδὲν σαφὲς ἡμῖν μηνῦσαι δύναται , μετὰ δὲ τήν τοῦ γενομένου ἱστορίαν τότε πρόδηλος ἡ τῆς ἐκβάσεως αἰτία φαίνεται . πολλάκις μὲν οὖν οἱ προλέγοντες πταίουσι , καὶ μετὰ τὴν ἔκβασιν ἑαυτοὺς μέμφονται λέγοντες ὅτι Τάδε ἦν τὸ ποιῆσαν , καὶ οὐκ εἴδομεν . τό μὲν οὖν καὶ τοὺς πάνυ ἐπιστήμονας πταίειν γίνεται διὰ τὸ μτ εἰδέναι , ὡς χθὲς ἔφην , ποῖα πάντως τῆς γενέσεως σιτία γίνεται , ποῖα δὲ οὐ πάντως , καὶ ποῖα πάντως ποιήσαι ἐκιθυμοῦμεν , οὐ πάντως δὲ ποιοῦμεν . ὄτι ἥδε ἠ σιτία ἤμῖν τοῖς τὸ μυστήριον μεμαθηκόσι σαφής ἐστιν · ὅτι , ἐλεύθερον ἔχοντες λογισμόν ἐνίοτε συγχωρήσαντες τῇ ἐπιθυμίᾳ ττήμεθα,π ἐνίοτε ἐπέχειν ταύτην βουλευσάμενοι νενικήκαμεν . οἱ δὲ ἀστρολόγοι , τοῦτο αὑτὸ τό μυστήριον οὐκ εἰδότες , περὶ πάσης προαιρέσεως ἀποφηνάμενοι ἐξ ἀρχῆς , πταίσαντες τούς κλιμακτῆρας ἐπενόησαν , εἰς ἀδηλότητα ποιούμενοι τήν προαίρεσιν , ώς χθὲς ἐπεδείξαμεν . σὺ δὲ τοῦ λοιποῦ πρός ταῦτα εἴ τι ἔχεις εἰπεῖν , λέγε . Καὶ ὁ πατὴρ ὀμόσας ἀπεκρίνατο , μηδὲν τούτων ἀληθέστερον εἶναι , ὧν εἶπες .
Lemmas: 22 . καί ὁ πατήρ · συγγιγνώσκω ἐγώ , τέκνον · ὁ μέν γάρ χθές σύ λόγος ἀληθής εἰμί συνελγίσαντό ἐγώ συντίθημι σύ · ὁ δέ ἐμτ συνείδησις μικρός ἐγώ ὥσπερ πυρετός ἔλλειμμα πρός ἀπιστία βραχύς βασανίζω · σύνοιδα γάρ ἐμαυτοῦ ὁ τίς γένεσις πᾶς ἐγώ ἀποτελέω . ἀγός ἀποκρίνω · συννοέω ἐγώ , πατήρ , οἷος φύσις ἔχω ὁ μάθημα , ἐκ ἀνά ἐγώ σύ συμβουλεύω . μαθηματικός συμβάλλω , εἶπον πρῶτος αὐτός ὅτι ὅδε ἐγώ φαῦλος ἐν ὅδε ὁ χρόνος γίγνομαι · ἐκ τίς ἄρα ἐγώ ὁ ἀστήρ γίγνομαι μανθάνω ἐθέλω . καί εἴρω σύ ὅτι ὁ χρόνος κακοποιός διαδέχομαι Ἄρης ἢ Κρόνος , ἢ οὗτος τις ἀποκαταστατικός γίγνομαι , ἢ ὁ ἐνιαυτός οὗτος τις ἐπιθορέω ἐκ τετράγωνος ἢ διάμετρος ἢ σύνειμι εἰμί κεντρόω εἰμί παρά αἵρεσις . ὅμως καί ἄλλος μυρίος εἶπον ἔχω . πρός οὗτος δέ ἢ ἀγαθοποιός κακός ἀσύνδετος εἰμί ἢ ἀνεπιθεώρητος ἢ ἐν σχῆμα ἢ παρά αἵρεσις ἢ ἐν ἐκλείπω ἤ ἀνεπισύναφος ἤ ἐν ἀμαυρός ἄστρον . καί ὅμως πολύς πρόφασις εἰμί πρός ὅς ἀκούω ὁ ἀποδείκνυμι παρέχω ἔχω . μετά οὗτος οὖν ὁ μαθηματικός ἕτερος προσέρχομαι ὁ ἐναντίος εἶπον · ὅτι Τόδε ἐγώ ἀγαθός ἐν ὅδε ὁ χρόνος γίγνομαι · σύ δέ ὁ χρόνος ὁ αὐτός λέγω · ἀπαιτέω δέ ἐκ τίς ἄρα ὁ γένεσις οὗτος γίγνομαι . καί ὅμως οὖς προεῖπον ἔχω , σύ καταψεύδομαι , αὐτός ἐκ πολύς σχῆμα ἐν τίς εὑρίσκω σχῆμα καί δύο καί τρίτος καί πλείων , ὡς αὐτός ὁ ἐνεργέω ὅθεν ὁ ἀγαθός εἴρω γίγνομαι . ἀδύνατος γάρ ἐν πᾶς γένεσις ἄνθρωπος μή ἐν πᾶς ὥρα ὁ ἀστήρ ὁ μέν καλῶς κεῖμαι ὁ δέ κακῶς · κύκλος γάρ εἰμί ἰσομερής , ποικίλος , ἤπειρος ἔχω ὁ πρόφασις · πρός ὅς ἕκαστος εἶπον ἔχω δ ἐθέλω . ὅσπερ γάρ τρόπος ἐπί ὁ λοξός ὄνειρος ἐνίοτε οὐδείς νοέω , ἀποβαίνω δέ οἰκεῖος προσφέρω ἐπίλυσις · οὕτως καί ὁ μάθημα πρό ὁ τίς ἀποτελέω οὐδείς σαφής ἐγώ μηνύω δύναμαι , μετά δέ ὁ ὁ γίγνομαι ἱστορία τότε πρόδηλος ὁ ὁ ἔκβασις αἰτία φαίνω . πολλάκις μέν οὖν ὁ προλέγω2 πταίω , καί μετά ὁ ἔκβασις ἑαυτοῦ μέμφομαι λέγω ὅτι ὅδε εἰμί ὁ ποιέω , καί οὐ ὁράω . ὁ μέν οὖν καί ὁ πάνυ ἐπιστήμων πταίω γίγνομαι διά ὁ ΜΤ οἶδα , ὡς χθές φημί , ποῖος πάντως ὁ γένεσις σιτίον γίγνομαι , ποῖος δέ οὖον πάντως , καί ποῖος πάντως ποιέω εκιθυμοω , οὖον πάντως δέ ποιέω . ὅστις ὅδε ὁ σιτίον ἡμεῖς ὁ ὁ μυστήριον μανθάνω σαφής εἰμί · ὅτι , ἐλεύθερος ἔχω λογισμός ἐνίοτε συγχωρέω ὁ ἐπιθυμία ττήμεθα,π ἐνίοτε ἐπέχω οὗτος βουλεύω νικάω . ὁ δέ ἀστρολόγος , οὗτος ἑαυτοῦ ὁ μυστήριον οὐ οἶδα , περί πᾶς προαίρεσις ἀποφαίνω ἐκ ἀρχή , πταίω ὁ κλιμακτήρ ἐπινοέω , εἰς ἀδηλότης ποιέω ὁ προαίρεσις , οὖς χθές ἐπιδείκνυμι . σύ δέ ὁ λοιπός πρός οὗτος εἰμί τίς ἔχω εἶπον , λέγω . καί ὁ πατήρ ὄμνυμι ἀποκρίνω , μηδείς οὗτος ἀληθής εἰμί , ὅς εἶπον .