origenes.philocalia-sive-ecloga-de-operibus-origenis-basilio-et 2.20.15
15 . Θέλων δʼ ἔτι διὰ πλειόνων μηδὲ τὰς περὶ τοῦ θείου ἐννοίας ἐξαιρέτους εἶναι παρὰ τὰ θυητὰ πάντα ἐν τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀλόγων ζώων τινὰ ἀποφῇναι ἐννοοῦντα περὶ τοῦ θεοῦ , περὶ οὗ τοιαῦται διαφωνίαι γεγόνασι καὶ τοῖς ὀξυτέροις τῶν πανταχοῦ ἀνθρώπων , Ἐλλήνων καὶ βαρβάρων , φησὶν ὅτι Ἑ δʼ , ὅτι θείας ἐννοίας ἄνθρωπος ἐπείληπται , νομίζεται ὑπερέχειν τῶν λοιπῶν ζώων · ἵστωσαν οἱ τοῦτο φάσκοντες ὅτι καὶ τούτου πολλὰ τῶν ἄλλων ζώων ἀντιποιηθήσεται · καὶ μάλα εἰκότως , τί γὰρ ἄν φαίη τις θειότερον τοῦ τὰ μέλλοντα προγιγνώσκειν τε καὶ προδηλοῦν ; τοῦτο τοίνυν ἀνθρωποί παρά τῶν ἄλλων ζώων , καὶ μάλιστα παρʼ ὀρνίθων , μανθάνουσι · καὶ ὅσοι τῆς ἐκείνων ἐνδείξεως ἐπαίουσιν , οὗτοι μαντικοί . εἰ δʼ ὄρνιθες ἄρα καὶ ὅσα ἄλλα ζῶα μαντικὰ ἐκ θεοῦ προγινώσκοντα διὰ συμβόλων ἡμᾶς διδάσκει , τοσοῦτον ἔοικεν ἐγγυτέρω τῆς θείας ὁμιλίας ἐκεῖνα πεφυκέναι , καὶ εἶναι σοφώτερα καὶ θεοφιλέστερα . φασὶ δὲ τῶν ἀνθρώπων οἱ συνετοὶ καὶ ὁμιλίας ἐκείνοις εἶναι , δηλονότι τῶν ἡμετέρων ἱερωτέρας · καὶ αὐτοί που γνωρίζειν τὰ λεγόμενα , καὶ ἔργῳ δεικνύειν ὅτι γνωρίζουσιν , ὅταν προειπόντες ὅτι ἔφασαν οἱ ὄρνιθες ὡς ἀπίασί ποι καὶ ποιήσουσι τόδε τόδε δεικνύωσιν ἀπελθόντας ἐκεῖ καὶ ποιοῦντας ἃ δῆ προεῖπον . ἐλεφάντων δὲ οὐδὲν εὐορκότερον οὐδὲ πρὀς τὰ θεῖα πιστότερον εἶναι δοκεῖ , πάντως δήπου διότι γνῶσιν αὑτοῦ ἔχουσιν.᾿ ὅρα δὲ ἐν τούτοις , ὅσα ζητούμενα παρὰ τοῖς φιλοσοφοῦσιν , οὐ μόνον Ἑλλήνων ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν βαρβάροις εἴθʼ εὑρόντων εἴτε παρά τινων δαιμόνων μαθόντων τὰ περὶ οἰωνῶν καὶ τῶν ἄλλων ζώων , ἀφʼ ὅν μαντεῖαί τινες ἀνθρώποις γίνεσθαι λέγονται , συναρπάζει καὶ ὡς ὁμολογούμενα ἐκτίθεται . πρῶτον μὲν γὰρ ἐζήτηται πότερον ἔστι τις τέχνη οἰωνιστικὴ καὶ ἀπαξαπλῶς ἡ διὰ ζώων μαντικὴ , ἢ οὐκ ἔστι · δεύτερον δὲ παρὰ τοῖς παραδεξαμένοις εἶναι τὴν δι᾿ ὀρνίθων μαντικὴν οὐ συμπεφώνηται ἡ αἰτία τοῦ τρόπου τῆς μαντείας · ἐπειδήπερ οἱ μὲν ἀπό τινων δαιμόνων ἢ θεῶν μαντικῶν φασὶ γίνεσθαι τὰς κινήσεις τοῖς ζώοις , ὄρνισι μὲν εἰς διαφόρους πτήσεις καὶ εἰς διαφόρους φωνάς , τοῖς δὲ λοιποῖς εἰς τὰς τοιασδὶ κινήσεις ἢ τοιασδί · ἀλλοι δὲ θειοτέρας αὐτῶν καὶ πρός τοῦτʼ ἐπιτηδείους εἶναι τὰς ψυχάς · ὅπερ ἐστὶν ἀπιθανώτατον .
Lemmas: 15 . Θέλων δέ ἔτι διά πλείων μηδέ ὁ περί ὁ θεῖον ἔννοια ἐξαίρετος εἰμί παρά ὁ θυητά πᾶς ἐν ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά καί ὁ ἄλογος ζῷον τις ἀποφῇνω ἐννοέω περί ὁ θεός , περί ὅς τοιοῦτος διαφωνία γίγνομαι καί ὁ ὀξύς ὁ πανταχοῦ ἄνθρωπος , Ἕλλην καί βάρβαρος , φημί ὅτι ὅς δέ , ὅτι θεῖος ἔννοια ἄνθρωπος ἐπιλαμβάνω , νομίζω ὑπερέχω ὁ λοιπός ζῷον · ἱστάω ὁ οὗτος φάσκω ὅτι καί οὗτος πολύς ὁ ἄλλος ζῷον ἀντιποιέω · καί μάλα εἰκότως , τίς γάρ ἄν φημί τις θεῖος ὁ ὁ μέλλω προγιγνώσκω τε καί προδηλόω ; οὗτος τοίνυν ἄνθρωπος παρά ὁ ἄλλος ζῷον , καί μάλιστα παρά ὄρνις , μανθάνω · καί ὅσος ὁ ἐκεῖνος ἔνδειξις ἐπαίω , οὗτος μαντικός . εἰμί δέ ὄρνις ἄρα καί ὅσος ἄλλος ζῷον μαντικός ἐκ θεός προγιγνώσκω διά σύμβολον ἐγώ διδάσκω , τοσοῦτος ἔοικα ἐγγυτέρω ὁ θεῖος ὁμιλία ἐκεῖνος φύω , καί εἰμί σοφός καί θεοφιλής . φημί δέ ὁ ἄνθρωπος ὁ συνετός καί ὁμιλία ἐκεῖνος εἰμί , δηλονότι ὁ ἡμέτερος ἱερός · καί αὐτός ποῦ γνωρίζω ὁ λέγω , καί ἔργον δείκνυμι ὅτι γνωρίζω , ὅταν προλέγω ὅτι φημί ὁ ὄρνις ὡς ἀπέρχομαι ποῖ καί ποιέω ὅδε ὅδε δείκνυμι ἀπέρχομαι ἐκεῖ καί ποιέω ὁ δῆ προεῖπον . ἐλέφας δέ οὐδείς εὔορκος οὐδέ πρός ὁ θεῖον πιστός1 εἰμί δοκέω , πάντως δήπου διότι γνῶσις αὐτός ἔχω ὁράω δέ ἐν οὗτος , ὅσος ζητέω παρά ὁ φιλοσοφέω , οὖον μόνος Ἕλλην ἀλλά καί ὁ ἐν βάρβαρος ἔτι εὑρίσκω εἴτε παρά τίνω δαίμων μανθάνω ὁ περί οἰωνός καί ὁ ἄλλος ζῷον , ἀπό ὅς μαντεία τις ἄνθρωπος γίγνομαι λέγω , συναρπάζω καί ὡς ὁμολογέω ἐκτίθημι . πρῶτος μέν γάρ ζητέω πότερος εἰμί τις τέχνη οἰωνιστικός καί ἀπαξαπλῶς ὁ διά ζῷον μαντικός , ἢ οὐ εἰμί · δύο δέ παρά ὁ παραδέχομαι εἰμί ὁ διά ὄρνις μαντικός οὖον συμφωνέω ὁ αἰτία ὁ τρόπος ὁ μαντεῖος · ἐπεί ὁ μέν ἀπό τίνω δαίμων ἢ θεός μαντικός φημί γίγνομαι ὁ κινέω ὁ ζῷον , ὄρνις μέν εἰς διάφορος πτῆσις καί εἰς διάφορος φωνή , ὁ δέ λοιπός εἰς ὁ τοασδ́ς κινέω ἢ τοιασδί · ἄλλος δέ θεῖος αὐτός καί πρός οὗτος ἐπιτήδειος εἰμί ὁ Ψυχή · ὅσπερ εἰμί ἀπίθανος .