origenes.philocalia-sive-ecloga-de-operibus-origenis-basilio-et 2.17.1
1 . Μετὰ ταῦτά φησιν ὁ Κέλσος , ὅτι ‘Οἱ αἰπόλοι καὶ ποιμένες ἔνα ἐνόμισαν θεὸν , εἴτε ὕφιστον εἴτʼ Ἀδωναῖον εἴτʼ οὐράνιον εἴτε Σαβαὼθ , εἴτε καὶ ὅπη καὶ ὅπως χαίρουσιν ὀνομάζοντες τόνδε τὸν κόσμον · καὶ πλεῖον οὐδὲν ἔγνωσαν.᾿ καὶ ἐν τοῖς ἐξῆς δέ φησι ‘μηδὲν διαφέρειν τῷ παρʼ Ἕλλησι φερομένῳ ὀνόματι τὸν ἐπὶ πᾶσι θεὸν καλεῖν Δία , ἢ τῷ δεῖνα φέρʼ εἰπεῖν παρʼ Ἰνδοῖς , ἢ τῷ δεῖνα παρʼ Αἰγυπτίοις.᾿ λεκτέον δὲ καὶ πρὸς τοῦτο ὅτι ἐμπίπτει εἰς τό προκείμενον λόγος βαθὺς καὶ ἀπόρρητος , ὁ περὶ φύσεως ὀνομάτων · πότερον , ώς οἶεται Ἀριστοτέλης , θέσει εἰσὶ τὰ ὀνόματα · ἢ , ὡς νομίζουσιν οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς , φύσει , μιμουμένων τῶν πρώτων φωνῶν τὰ πράγματα καθʼ ὧν τὰ ὀνόματα , καθὸ καὶ στοιχεῖά τινα τῆς ἐτυμολογίας εἰσάγουσιν · ἢ , ὤς διδάσκει Ἐπίκουρος , ἑτέρως ὡς οἴονται οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς φύσει ἐστὶ τὰ ὀνόματα , ἀπορρηξάντων τῶν πρώτων ἀνθρώπων τινὰς φωνάς κατὰ τῶν πραγμάτων . ἐὰν τοίνυν δυνηθῶμεν ἐν προηγουμένῳ λόγῳ παραστῆσαι φύσιν ὀνομάτων ἐνεργῶν , ὧν τισὶ χρῶνται Αἰγυπτίων οἱ σοφοὶ , ἢ τῶν παρὰ Πέρσαις μάγων οἱ λόγιοι , ἢ τῶν παρʼ Ἰνδοῖς φιλοσοφούντων Βράχμαναι , ἢ Σαμαναῖοι · καὶ οὕτω καθʼ ἕκαστον τῶν ἐθνῶν · καὶ κατασκευάσαι οἶοί τε γενώμεθα ὅτι καὶ ἡ καλουμένη μαγεία οὐχ , ὡς οἶονται οἱ ἀπὸ Ἐπικούρου καὶ Ἀριστοτέλους , πρᾶγμά ἐστιν ἀσύστατον πάντη , ἀλλʼ , ὡς οἱ περὶ ταῦτα δεινοὶ ἀποδεικνύουσι , συνεστὼς μὲν , λόγους δʼ ἔχον σφόδρα ὀλίγοις γιγνωσκομένους · τότʼ ἐροῦμεν ὅτι τὸ μὲν Σαβαὼθ ὄνομα καὶ τὸ Ἀδωναΐ , καὶ ὅσα ἄλλα παρʼ Ἐβραίοις μετὰ πολλῆς σεμνολογίας παραδεδομένα , οὐκ ἐπὶ τῶν τυχόντων καὶ γενητῶν κεῖται πραγμάτων , ἀλλʼ ἐπί τινος θεολογίας ἀπορρήτου , ἀναφερομένης εἰς τὸν τῶν ὅλων δημιουργόν . διὸ καὶ δύναται ταῦτα τὰ ὀνόματα λεγόμενα μετά τινος τοῦ συνυφοῦς αὐτοῖς εἱρμοῦ , ἄλλα δὲ κατὰ Αίγυπτίαν ἐκφερόμενα φωνὴν ἐπί τινων δαιμόνων τῶν τάδε μόνα δυναμένων , καὶ ἄλλα κατὰ τήν Περσῶν διάλεκτον ἐπὶ ἄλλωυ δυνάμεων , καὶ οὕτω καθʼ ἕκαστον τῶν ἐθυῶν , εἰς χρείας τινὰς παραλαμβάνεσθαι . καὶ οὕτως εὑρεθήσεται τῶν ἐπὶ γῆς δαιμόνων , λαχόντων διαφόρους τόπους , φέρεσθαι τὰ ὀνόματα οἰκείως ταῖς κατὰ τόπον καὶ ἔθυος διαλέκτοις . ὁ τοίνυν μεγαλοφυέστερον κἂν ὀλίγην τούτων περίνοιαν εἰληφὼς εὐλαβήσεται ἄλλα ἄλλοις ἐφαρμόζειν ὀνόματα πράγμασι , μήποτε ὅμοιον πάθῃ τοῖς τὸ θεὸς ὄνομα ἐσφαλμένως φέρουσιν ἐπὶ ὕλην ἄψυχον , ἢ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ προσηγορίαν κατασπῶσιν ἀπὸ τοῦ πρώτου αἰτίου ἢ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς καὶ τοῦ καλοῦ ἐπὶ τὸν τυφλὸν πλοῦτον καὶ ἐπὶ τὴν σαρκῶν καὶ αἱμάτων καὶ ὀστέων συμμετρίαν ἐν ὑγείᾳ καὶ εὐεξίᾳ , ἦ τὴν νομιζομένην εὐγένειαν .
Lemmas: 1 . μετά οὗτος φημί ὁ Κέλσος , ὅτι ‘Οἱ αἰπόλος καί ποιμήν νάω νομίζω θεός , εἴτε ὑφίστημι ἔτι Ἀδωναῖος ἔτι οὐράνιος εἴτε Σαβαώθ , εἴτε καί ὅπῃ καί ὅπως χαίρω ὀνομάζω ὅδε ὁ κόσμος · καί πλείων οὐδείς γιγνώσκω καί ἐν ὁ ἑξῆς δέ φημί ‘μηδὲν διαφέρω ὁ παρά Ἕλλην φέρω ὄνομα ὁ ἐπί πᾶς θεός καλέω Ζεύς , ἢ ὁ Δεῖνα φέρω εἶπον παρά Ἰνδός , ἢ ὁ Δεῖνα παρά Αἰγύπτιος λεκτέος δέ καί πρός οὗτος ὅτι ἐμπίπτω εἰς ὁ πρόκειμαι λόγος βαθύς καί ἀπόρρητος , ὁ περί φύσις ὄνομα · πότερος , οὖς οἴομαι Ἀριστοτέλης , θέσις εἰμί ὁ ὄνομα · ἢ , ὡς νομίζω ὁ ἀπό ὁ Στοά , φύσις , μιμέομαι ὁ πρῶτος φωνή ὁ πρᾶγμα κατά ὅς ὁ ὄνομα , καθό καί στοιχεῖον τις ὁ ἐτυμολογία εἰσάγω · ἢ , ὅς διδάσκω Ἐπίκουρος , ἑτέρως ὡς οἴομαι ὁ ἀπό ὁ Στοά φύσις εἰμί ὁ ὄνομα , ἀπορρήγνυμι ὁ πρῶτος ἄνθρωπος τις φωνή κατά ὁ πρᾶγμα . ἐάν τοίνυν δύναμαι ἐν προηγούμενος λόγος παρίστημι φύσις ὄνομα ἐνεργός , ὅς τις χράω Αἰγύπτιος ὁ σοφός , ἢ ὁ παρά Πέρσης μάγος ὁ λόγιος , ἢ ὁ παρά Ἰνδός φιλοσοφέω Βραχμάν , ἢ Σαμαναῖος · καί οὗτος κατά ἕκαστος ὁ ἔθνος · καί κατασκευάζω οἷος τε γίγνομαι ὅτι καί ὁ καλέω μαγεία οὐ , ὡς οἴομαι ὁ ἀπό Ἐπίκουρος καί Ἀριστοτέλης , πρᾶγμα εἰμί ἀσύστατος πάντῃ , ἀλλά , ὡς ὁ περί οὗτος δεινός ἀποδείκνυμι , συνίστημι μέν , λόγος δέ ἔχω σφόδρα ὀλίγος γιγνώσκω · τότε εἴρω ὅτι ὁ μέν Σαβαώθ ὄνομα καί ὁ Ἀδωναΐ , καί ὅσος ἄλλος παρά Ἑβραῖος μετά πολύς σεμνολογία παραδίδωμι , οὐ ἐπί ὁ τυγχάνω καί γενητός κεῖμαι πρᾶγμα , ἀλλά ἐπί τις θεολογία ἀπόρρητος , ἀναφέρω εἰς ὁ ὁ ὅλος δημιουργός . διό καί δύναμαι οὗτος ὁ ὄνομα λέγω μετά τις ὁ συνυφής αὐτός εἱρμός , ἄλλος δέ κατά Αἰγύπτιος ἐκφέρω φωνή ἐπί τίνω δαίμων ὁ ὅδε μόνος δύναμαι , καί ἄλλος κατά ὁ Πέρσης διάλεκτος ἐπί ἄλλος δύναμις , καί οὗτος κατά ἕκαστος ὁ θύω , εἰς χρεία τις παραλαμβάνω . καί οὕτως εὑρίσκω ὁ ἐπί γῆ δαίμων , λαγχάνω διάφορος τόπος , φέρω ὁ ὄνομα οἰκεῖος ὁ κατά τόπος καί θύω διάλεκτος . ὁ τοίνυν μεγαλοφυής κἀν ὀλίγος οὗτος περίνοια λαμβάνω εὐλαβέομαι ἄλλος ἄλλος ἐφαρμόζω ὄνομα πρᾶγμα , μήποτε ὅμοιος πάσχω ὁ ὁ θεός ὄνομα ἐσφαλμένως φέρω ἐπί ὕλη ἄψυχος , ἢ ὁ ὁ ἀγαθός προσηγορία κατασπάω ἀπό ὁ πρῶτος αἴτιος ἢ ἀπό ὁ ἀρετή καί ὁ καλός ἐπί ὁ τυφλός πλοῦτος καί ἐπί ὁ σάρξ καί αἷμα καί ὀστέον συμμετρία ἐν ὑγεία καί εὐεξία , εἰμί ὁ νομίζω εὐγένεια .