origenes.philocalia-sive-ecloga-de-operibus-origenis-basilio-et 2.24.2
2 . Φῇς τοίνυν ἄποιον ὕλην συνυπάρχειν τῷ θεῷ , ἐξ ἦς τὴν τοῦ κόσμου γένεσιν ἐδημιούργησεν ; Οὕτω μοι δοκεῖ . Οὐκοῦν εἰ ἄποιος ἐτύγχανεν ἠ ὑλη , γέγονε δὲ κόσμος πρός τοῦ θεοῦ , ἐν δὲ τῷ κόσμῳ αἱ ποιότητες , τῶν ποιοτήτων γέγονεν ποιητής ὁ θεός ; Οὕτως ἔχει . Ἐπεὶ δέ σου καὶ λέγοντος πρόσθεν ἤκουον ὡς ἀδύνατον ἐξ οὐκ ὄντων γίνεσθαί τι · πρὸς τὴν ἐρώτησιν ἀπόκριναι τὴν ἐμήν · δοκεῖ σοι τὰς τοῦ κόσμου ποιότητας μὴ ἐξ ὑποκειμένων ποιοτήτων γεγονέναι ; Δοκεῖ . Ἐτερον δέ τι παρὰ τὸς οὐσίας ὑπάρχειν αὐτάς ; Οὕτως ἔχει . Oὐκοῦν εἰ μήτε ἐξ ὑποκειμένων ποιοτήτων τὰς ποιότητας ἐδημιούργησεν ὁ θεός , μήτε ἐκ τῶν οὐσιῶν ὑπάρχουσιν , τῷ μηδὲ οὐσίας αὐτάς εἶναι , ἐκ μὴ ὄντων αὐτός ὑπὸ τοῦ θεοῦ γεγονέναι ἀνάγκη εἰπεῖν · ὅθεν περιττῶς ἐδόκεις μοι λέγειν ἀδύνατον εἶναι δοξάζειν ἐξ οὐκ ὄντων γεγονέναι τι πρός τοῦ θεοῦ . ἀλλʼ ὀ μὲν περὶ τούτου λόγος ὥδε ἐχέτω · καὶ γάρ παρʼ ἡμῖν ὁρῶμεν ἀνθρόπους ἐξ οὐκ ὄντων ποιοντάς τινα · εἰ καὶ τὰ μάλιστα δοκοῦσιν οὗτοι ποιεῖν ἔν τινι · οἶον ἐπὶ τῶν ἀρχιτεκτόνων τὸ παράδειγμα λάβωμεν · καὶ γάρ οὗτοι ποιοῦσι πόλεις οὐκ ἐκ πόλεων , καὶ ναοὺς ὁμοίως οὐκ ἐκ ναῶν . εἰ δὲ , ὅτι τούτοις οὐσίαι ὑπόκεινται , οἴει ἐξ ὄντων αὐτοὺς ταῦτα ποιεῖν , σφάλλῃ τῷ λόγῳ · οὐδὲ γάρ ἠ οὐσία ἐστὶν ἠ ποιοῦσα τὴν πόλιν ἢ σὖ πάλιν τοὺς ναιὺς , ἀλλʼ ἠ περὶ τήν οὐσίαν τέχνη . ἠ δὲ τέχνη οὐκ ἐξ ὑποκειμένης τινὸς ἐν ταῖς οὐσίαις τέχνης γίνεται · ἀλλʼ ἐξ οὐκ οὗσης ἐν αὐταῖς γίνεται . ἀπαντήσειν δέ μοι δοκεῖς οὕτω τῷ λόγῳ , ὅτι ὁ τεχνίτης ἐξ ἧς ἔχει τένης τὴν ἐν τῇ οὐσίᾳ τέχνην ποιεῖ . πρὸς δὲ τοῦτο λέγεσθαι τοῦτʼ εὖ ἔχειν μοι δοκεῖ , ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἔκ τινος ποκειμένης τέχνης προσγίνεται . οὐδὲ γὰρ ἔνεστιν αὐτήν ἐφʼ αυτῆς οὗσαν δοῦναι τὴν τέχνην · τῶν γὰρ συμβεβηκότων ἐστὶ , καὶ τῶν τότε τὸ εἶναι λαμβανόντων , ὁπόταν ἐν οὐσίᾳ γέηται . ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος καὶ χωρὶς τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ἔσται , ἠ δὲ οὐκ ἔσται , ἐάν μή πρότερον ἄνθρωπος ἦ · ὅθεν τὰς τέχνας ἐξ οὐκ ὄντων εἰς ἀνθρόπους πεφυκέναι γίνεσθαι λέγειν ἀναγκαῖον . εἰ τοίνυν τοῦτο οὗτως ἔχον ἐπʼ ἀνθρώπων ἐδείξαμεν , πῶς οὐχὶ προσῆκε τὸν θεόν μὴ μόνον ποιότητας ἐξ οὐκ ὄντων φάναι δύνασθαι ποιεῖν , ἀλλὰ καὶ οὐσίας ; τῷ γὰρ δυνατὸν φανῆναι γίνεσθαί τι ἐξ οὐκ ὄντων , τό καὶ τὰς οὐσίας οὐτως ἔχειν δείκνυται .
Lemmas: 2 . φημί τοίνυν ἄποιος ὕλη συνυπάρχω ὁ θεός , ἐκ εἰμί ὁ ὁ κόσμος γένεσις δημιουργέω ; οὕτως ἐγώ δοκέω . οὐκοῦν εἰμί ἄποιος τυγχάνω ὁ ὕλη , γίγνομαι δέ κόσμος πρός ὁ θεός , ἐν δέ ὁ κόσμος ὁ ποιότης , ὁ ποιότης γίγνομαι ποιητής ὁ θεός ; οὕτως ἔχω . ἐπεί δέ σύ καί λέγω πρόσθεν ἀκούω ὡς ἀδύνατος ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι τίς · πρός ὁ ἐρώτησις ἀποκρίνω ὁ ἐμός · δοκέω σύ ὁ ὁ κόσμος ποιότης μή ἐκ ὑπόκειμαι ποιότης γίγνομαι ; δοκέω . ἕτερος δέ τίς παρά τός οὐσία ὑπάρχω αὐτός ; οὕτως ἔχω . oυκεω εἰμί μήτε ἐκ ὑπόκειμαι ποιότης ὁ ποιότης δημιουργέω ὁ θεός , μήτε ἐκ ὁ οὐσία ὑπάρχω , ὁ μηδέ οὐσία αὐτός εἰμί , ἐκ μή εἰμί αὐτός ὑπό ὁ θεός γίγνομαι ἀνάγκη εἶπον · ὅθεν περισσός δοκέω ἐγώ λέγω ἀδύνατος εἰμί δοξάζω ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι τίς πρός ὁ θεός . ἀλλά ὁ μέν περί οὗτος λόγος ὥδε ἔχω · καί γάρ παρά ἐγώ ὁράω ἀνθρόπους ἐκ οὐ εἰμί ποιός τις · εἰμί καί ὁ μάλιστα δοκέω οὗτος ποιέω ἐν τις · οἶος ἐπί ὁ ἀρχιτέκτων ὁ παράδειγμα λαμβάνω · καί γάρ οὗτος ποιέω πόλις οὐ ἐκ πόλις , καί ναός ὁμοίως οὐ ἐκ ναός . εἰμί δέ , ὅτι οὗτος οὐσία ὑπόκειμαι , οἴομαι ἐκ εἰμί αὐτός οὗτος ποιέω , σφάλλω ὁ λόγος · οὐδέ γάρ ὁ οὐσία εἰμί ὁ ποιέω ὁ πόλις ἢ σῦς πάλιν ὁ ναιός , ἀλλά ὁ περί ὁ οὐσία τέχνη . ὁ δέ τέχνη οὐ ἐκ ὑπόκειμαι τις ἐν ὁ οὐσία τέχνη γίγνομαι · ἀλλά ἐκ οὐ εἰμί ἐν αὐτός γίγνομαι . ἀπαντάω δέ ἐγώ δοκέω οὗτος ὁ λόγος , ὅτι ὁ τεχνίτης ἐκ ὅς ἔχω Τένης ὁ ἐν ὁ οὐσία τέχνη ποιέω . πρός δέ οὗτος λέγω οὗτος εὕω ἔχω ἐγώ δοκέω , ὅτι οὐδέ ἐν ὁ ἄνθρωπος ἐκ τις ποκειμαι τέχνη προσγίγνομαι . οὐδέ γάρ ἔνειμι αὐτός ἐπί αυτή ὕω δίδωμι ὁ τέχνη · ὁ γάρ συμβεβηκός εἰμί , καί ὁ τότε ὁ εἰμί λαμβάνω , ὁπόταν ἐν οὐσία γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος καί Χωρὶς ὁ ἀρχιτεκτονικός εἰμί , ὁ δέ οὐ εἰμί , ἐάν μή πρότερος ἄνθρωπος εἰμί · ὅθεν ὁ τέχνη ἐκ οὐ εἰμί εἰς ἀνθρόπους φύω γίγνομαι λέγω ἀναγκαῖος . εἰμί τοίνυν οὗτος οὕτως ἔχω ἐπί ἄνθρωπος δείκνυμι , πῶς οὐ προσήκω ὁ θεός μή μόνος ποιότης ἐκ οὐ εἰμί φαίνω δύναμαι ποιέω , ἀλλά καί οὐσία ; ὁ γάρ δυνατός φαίνω γίγνομαι τίς ἐκ οὐ εἰμί , ὁ καί ὁ οὐσία οὕτως ἔχω δείκνυμι .