origenes.in-jeremiam-homiliae-12-20 12.5
τοῖς τοιούτοις ῥητοῖς ἐπιβαίνουσιν οἱ ἀπὸ τῶν αἱρέσεων λέγοντες · ὁρᾷς τὸν δημιουργὸν οἷός ἐστι ; τὸν τῶν προφητῶν θεὸν ὅς φησιν · » οὐ φείσομαι καὶ οὐκ οἰκτειρήσω ἀπὸ διαφθορᾶς αὐτῶν « ; πῶς δύναται οὗτος εἶναι ἀγαθός ; ἐὰν δὲ λάβω παράδειγμα τὸν ἐπὶ καλῷ τῷ κοινῷ οὐκ οἰκτειροῦντα δικαστὴν καὶ καλῶς οὐκ ἐλεοῦντα κριτήν , δυνήσομαι ἀπὸ τοῦ παραδείγματος πεπισαι ὅτι πολλῶν φειδόμενος οὐ φείδεται ἑνὸς ὁ θεός . λήψομαι δὲ παράδειγμα καὶ ιατρόν , δεικνὺς ὅτι φειδόμενος τοῦ ὅλου σώματος οὐ φείδεται μέλους ἑνός . οἷον ἔστω δικαστῇ τὸ προκείμενον τοῦτο , τὴν εἰρήνην δημιουργῆσαι καὶ κατασκευάσαι τῷ ὑπ᾿ αὐτὸν ἔθνει τὰ συμφέεροντα . προσεληλυθέτω δέ τις προσαγόμενος φονεὺς ὡραῖος τὴν ὄψιν καὶ καλὸς ἰδέσθαι . μήτηρ προσεληλυθέτω ἐλεεινοὺς προσφέρουσα λόγους τῷ δικαστῇ , ἵνα ἐλεηθῇ αὐτῆς τὸ γῆρας , ἡ γυνὴ τούτου τοῦ ἀναξίου ἐλεηθῆναι παρακαλείτω , περὶ αὐτοῦ τέκνα περιεστηκότα δεέσθω . ἐπὶ τούτοις τί συμφέρει τῷ κοινῷ ; ἆρα ἐλεηθῆναι τοῦτον ἢ μὴ ἐλεηθῆναι ; ἀλλὰ ἐλεηθεὶς μὲν ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἐπανελεύσεται · μὴ ἐλεηθεὶς δὲ αὐτὸς μὲν ἀποθανεῖται , τὸ δὲ κοινὸν βελτιωθήσεται . οὕτως ὁ θεὸς ἐὰν φείσηται τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἐλεήσῃ αὐτὸν καὶ οἰκτειρήσῃ ὡς μὴ κολάσαι , τίς οὐκ ἐπιτριβήσεται ; τίς τῶν φαύλων καὶ διὰ τοῦς τοὺς φόβους τῶν κολαστηρίων παυομένων τῶν ἁμαρτημάτων οὐκ ἐπιτριβήσεται , οὐ χείρων ἔσται ; τοιαῦτα καὶ ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γινόμενα ἔστιν ἰδεῖν · ἥμαρτέ τις , ἐδεήθη μετὰ τὴν ἁμαρτίαν περὶ κοινωνίας . ἐὰν τάχιον ἐλεηθῇ , ἐπιτρίβεται τὸ κοινόν . αὔξεται ἡ ἁμαρτία ἑτέρων . ἐὰν δὲ λογισμῷ οὐχ ὡς ἀνελεήμων οὐδ᾿ ὡς ὠμὸς ὁ δικαστής , ἀλλ᾿ ὡς προνοούμενος καὶ τοῦ ἑνός , πλεῖον δὲ προνοούμενος τῶν πολλῶν παρὰ τὸν ἕνα σκοπήσῃ τὴν εσομένην ζημίαν τῷ κοινῷ ἐκ τῆς κοινωνίας τοῦ ἑνὸς καὶ τῆς συγχωρήσεως τοῦ ἁμαρτήματος αὐτοῦ , δῆλον ὅτι ποιήσει ἐκβαλεῖν τὸν ἕνα , ἵνα σώσῃ τοὺς πολλούς . Ἴδε μοι καὶ ἰατρόν , τίνα τρόπον τρόπον ἐὰν φειδέμενος ᾖ τοῦ τέμνειν ὅ,τι χρὴ τέμνειν , ἐὰν φειδόμενος τοῦ καυτηριάζειν <ὅ,τι χρὴ καυτηρι - άζειν> διὰ τοὺς πόνους τοὺς ἐπακολουθοῦντας τοῖς τοιούτοις βοηθήμασι , τίνα τρόπον ἡ νόσος αὔξει καὶ χείρων γίνεται . ἐὰν δὲ τολμηρότερον οἷον προσέλθῃ τῇ τομῇ καὶ τῆ καύσει , θεραπεύσει διὰ τοῦ μὴ ἐλεῆσαι , διὰ τοῦ δοκεῖν μὴ οἰκτείρειν ἐκεῖνον τὸν καυτηριαζόμενον καὶ τὸν τεμνόμενον . οὕτως καὶ ὁ θεὸς οὐχ ἕνα ἄνθρωπον οἰκονομεῖ , ἀλλ᾿ ὅλον τὸν κόσμον οἰκονομεῖ , τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ , τὰ ἐν τῇ γῇ πανταχοῦ διοικεῖ . σκοπεῖ οὖν τί συμφέρει ὅλῳ τῷ κόσμῳ καὶ πᾶσι τοῖς οὖσι , κατὰ τὸ δυνατὸν σκοπεῖ καὶ τὸ συμφέρον τῷ ἑνί , οὐ μέντοι ἵνα γένηται ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ κόσμου τὸ τοῦ ἑνὸς συμφέρον . διὰ τοῦτο καὶ πῦρ αἰώνιον ἡτοιμάσθη , διὰ τοῦτο καὶ γέεννα ηὐτρέπισται , διὰ τοῦτο ἔστι τι καὶ σκότος ἐξώτερον , ὧν χρεία οὐ μόνον διὰ τὸν κολαζόμενον , ἀλλὰ μάλιστα διὰ τὸ κοινόν .
Lemmas: ὁ τοιοῦτος ῥητός ἐπιβαίνω ὁ ἀπό ὁ αἵρεσις λέγω · ὁράω ὁ δημιουργός οἷος εἰμί ; ὁ ὁ προφήτης θεός ὅς φημί · » οὖον φείδομαι καί οὐ οἰκτίρω ἀπό διαφθορά αὐτός « ; πῶς δύναμαι οὗτος εἰμί ἀγαθός ; ἐάν δέ λαμβάνω παράδειγμα ὁ ἐπί καλός ὁ κοινός οὐ οἰκτειρέω δικαστής καί καλῶς οὐ ἐλεάω κριτής , δύναμαι ἀπό ὁ παράδειγμα πιέζω ὅτι πολύς φείδομαι οὖον φείδομαι εἷς ὁ θεός . λαμβάνω δέ παράδειγμα καί ἰατρός , δείκνυμι ὅτι φείδομαι ὁ ὅλος σῶμα οὖον φείδομαι μέλος εἷς . οἷος ἵστημι δικαστής ὁ πρόκειμαι οὗτος , ὁ εἰρήνη δημιουργέω καί κατασκευάζω ὁ ὑπό αὐτός ἔθνος ὁ συμφέρω . προσέρχομαι δέ τις προσάγω φονεύς ὡραῖος ὁ ὄψις καί καλός ὁράω . μήτηρ προσέρχομαι ἐλεεινός προσφέρω λόγος ὁ δικαστής , ἵνα ἐλεέω αὐτός ὁ γῆρας , ὁ γυνή οὗτος ὁ ἀνάξιος ἐλεέω παρακαλέω , περί αὐτός τέκνον περιίστημι δήω . ἐπί οὗτος τίς συμφέρω ὁ κοινός ; ἆρα ἐλεέω οὗτος ἢ μή ἐλεέω ; ἀλλά ἐλεέω μέν ἐπί ὁ αὐτός ἐπανέρχομαι · μή ἐλεέω δέ αὐτός μέν ἀποθνῄσκω , ὁ δέ κοινός βελτιόω . οὕτως ὁ θεός ἐάν φείδομαι ὁ ἁμαρτωλός καί ἐλεέω αὐτός καί οἰκτειρέω ὡς μή κολάζω , τίς οὐ ἐπιτρίβω ; τίς ὁ φαῦλος καί διά ὁ ὁ φόβος ὁ κολαστήριον παύω ὁ ἁμάρτημα οὐ ἐπιτρίβω , οὖον χείρων εἰμί ; τοιοῦτος καί ἐν ὁ ἐκκλησία γίγνομαι εἰμί ὁράω · ἁμαρτάνω τις , δήω μετά ὁ ἁμαρτία περί κοινωνία . ἐάν τάχα ἐλεέω , ἐπιτρίβω ὁ κοινός . αὐξάνω ὁ ἁμαρτία ἕτερος . ἐάν δέ λογισμός οὐ ὡς νηλεής οὐδέ ὡς ὠμός ὁ δικαστής , ἀλλά ὡς προνοέω καί ὁ εἷς , πλείων δέ προνοέω ὁ πολύς παρά ὁ εἷς σκοπέω ὁ εἰμί ζημία ὁ κοινός ἐκ ὁ κοινωνία ὁ εἷς καί ὁ συγχώρησις ὁ ἁμάρτημα αὐτός , δῆλος ὅτι ποιέω ἐκβάλλω ὁ εἷς , ἵνα σῴζω ὁ πολύς . εἶδον ἐγώ καί ἰατρός , τίς τρόπος τρόπος ἐάν φείδομαι εἰμί ὁ τέμνω ὅστις χρή τέμνω , ἐάν φείδομαι ὁ καυτηριάζω ᾍδης χρή καυτηρι - ἅζομαι διά ὁ πόνος ὁ ἐπακολουθέω ὁ τοιοῦτος βοήθημα , τίς τρόπος ὁ νόσος αὐξάνω καί χείρων γίγνομαι . ἐάν δέ τολμηρός οἷος προσέρχομαι ὁ τομή καί τῆ καίω , θεραπεύω διά ὁ μή ἐλεέω , διά ὁ δοκέω μή οἰκτίρω ἐκεῖνος ὁ καυτηριάζω καί ὁ τέμνω . οὕτως καί ὁ θεός οὐ εἷς ἄνθρωπος οἰκονομέω , ἀλλά ὅλος ὁ κόσμος οἰκονομέω , ὁ ἐν ὁ οὐρανός , ὁ ἐν ὁ γῆ πανταχοῦ διοικέω . σκοπέω οὖν τίς συμφέρω ὅλος ὁ κόσμος καί πᾶς ὁ εἰμί , κατά ὁ δυνατός σκοπέω καί ὁ συμφέρω ὁ εἷς , οὖον μέντοι ἵνα γίγνομαι ἐπί ζημία ὁ κόσμος ὁ ὁ εἷς συμφέρω . διά οὗτος καί πῦρ αἰώνιος ἑτοιμάζω , διά οὗτος καί γέεννα εὐτρεπίζω , διά οὗτος εἰμί τίς καί σκότος ἐξώτερος , ὅς χρεία οὖον μόνος διά ὁ κολάζω , ἀλλά μάλιστα διά ὁ κοινός .