origenes.in-jeremiam-homiliae-1-11 6.2
Εἶτα περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν ἵδωμεν τὸ λεγόμενον » ἐμαστίγωσας αὐτοὺς καὶ οὐκ ἐπόνησαν « . αὗται αἱ αἰσθηταὶ μάστιγες ζῶσιν προσφερόμεναι σώμασιν , εἴτε βούλονται εἴτε μὴ βούλονται οἱ μαστιγούμενοι , πόνον ἐμποιοῦσιν αὐτοῖς · αἱ δὲ τοῦ θεοῦ μάστιγες τοιαῦταί εἰσιν ὥς τινας μὲν τῶν μαστιγουμένων πονεῖν , τινὰς δὲ τῶν μαστιγουμένων μὴ πονεῖν . ἴδωμεν εἰ δυνάμεθα διηγήσασθαι , τί ἐστιν τὸ πονεῖν ἀπὸ μαστίγων θεοῦ καὶ τί τὸ μὴ πονεῖν , καὶ ὅτι κακοδαίμονες οἱ μὴ πονοῦντες ἀπὸ μαστίγων θεοῦ , μακάριοι δὲ οἱ πονοῦντες ἀπὸ μαστίγων θεοῦ . φησὶν γάρ ἡ Σοφία · » τίς δώσει ἐπὶ τοῦ διανοήματός μου μάστιγας , καὶ ἐπὶ τῶν χειλέων μου σφραγῖδα πανούργων , ἵνα ἐπὶ τοῖς ἀγνοήμασίν μου μὴ φείσωνται , καὶ αἱ ἁμαρτίαι μου μὴ ἀπολέσωσίν με « ; πρόσχες τῷ » τίς δώσει ἐπὶ τοῦ διανοήματός μου μάστιγας « ; οὐκοῦν εἰσι μάστιγες τὸ διανόημα μαστιγοῦσαι . αἱ μάστιγες τοῦ Μοῦ τὸ διανόημα μαστιγοῦσιν · λόγος γὰρ καθαπτόμενος τῆς ψυχῆς καὶ εἰς συναίσ〈θησ〉ιν αὐτὴν ἄγων τῶν ἡμαρτημένων μαστιγοῖ · μαστιγοῖ δὲ τὸν μὲν μακάριον πονοῦντα ἐπὶ ταῖς μάστιξι , καθικνεῖται γὰρ αὐτοῦ τὰ λεγόμενα , καὶ οὐκ ἐξευτελίζει τὸν ἐλέγχοντα ἀπ’ αὐτοῦ . ἐπὰν δέ τις εὑρεθῇ , ἱν οὕτως εἴπω , ἀναίσθητος , λεχθήσεται περὶ αὐτοῦ · » ἐμαστίγωσας αὐτοὺς καὶ οὐκ ἐπόνησαν ( τοῦ αὐτοῦ λόγου λεγομένου ἐλεγκτικῶς , φέρε εἰπεῖν , ἐπὶ τῷ καθικέσθαι διανοίας τοῦ τὴν συνείδησιν μεμολυσμένου ἐπί τινι ἁμαρτίᾳ τὸ λεγόμενον , ἐὰν ὁ μέν τις τῶν ἀκουόντων ἀλγήσῃ , ὥστε λεχθῆναι περὶ αὐτοῦ · » ἑώρακας ὡς κατενύγη « ὁ δεῖνα , ὁ δέ τις τῶν ἀκουόντων μὴ ἀλγήσῃ , ἀλλὰ ἀναισθητῇ τῶν ἐλεγχόντων , δῆλον ὅτι λεχθήσεται περὶ τοῦ μηδ᾿ αἰσθανομένου · ἐμαστίγωσας αὐτοὺς καὶ οὐκ ἐπόνησαν « . Μία μὲν διήγησις αὕτη περὶ τοῦ » οὐκ ἐπόνησαν « ἢ ἐπόνησαν · ἴδωμεν δὲ εἰ ἔχομεν καὶ ἑτέραν . γίνονταί τινες έν τοῖς σώμασιν μερῶν τινων νεκρότητες καὶ ξηρότητες , καὶ πολλάκις τοιαῦτα πάσχει τὰ νενεκρωμένα μέλη παρὰ τὰ ζῶντα , ὥστε προσαγομένων μὲν τῶν πόνον ποιῆσαι δυναμένων τῷ ζῶντι μέλει ἀλγεῖν ἐκεῖνον ᾧ προσάγεται τὸ ποιοῦν πονεῖν , προσαγομένων δὲ τῶν ποιούντων πονεῖν τῷ μέλει τῷ ἀναισθήτῳ οὐκ αἰσθάνεται ἐκεῖνος , ὅταν ᾖ νεκρότης περὶ αὐτό . ταῦτα εἴπερ εἶδες ἐπὶ τοῦ σώματος , μετάθες ἐπὶ τὴν ψυχὴν καὶ ὅρα ὅτι ἔστιν τις καὶ ψυχὴ νεκρουμένη τὰ μέλη , ὥστε μὴ αἰσθάνεσθαι ἀπὸ τῶν μαστίγων , κἂν ἐπίπονα προσφέρηταί τινα . δεινὰ προσφέρεται , ἀλλ’ οὐκ αἰσθανθήσεται ἡ δεῖνα ψυχή , ἄλλη δὲ αἰσθανθήσεται . καὶ τάχα ὡσπερεὶ λυπεῖται μᾶλλον ἐπὶ τῷ μὴ αἰσθάνεσθαι ἤπερ ἐπὶ τῷ αἰσθάνεσθαι ὁ μὴ αἰσθανόμενος ἀπὸ πόνων αὐτῷ προσφερομένων , εὐχόμενος μᾶλλον πονεῖν εἰ προσάγοιτο τὰ ἐπίπονα ἐπεὶ σημεῖόν ἐστι τοῦτο τοῦ ζῆν αὐτόν ) , ἀηδιζόμενος δὲ ἐπὶ τῷ μὴ αἰσθάνεσθαι ἐπὶ τοῖς ἐπιπόνοις . ὥσπερ δὴ τοῦτο γίνεται ἐπὶ τῶν σωμάτων , οὕτω νομίςω ἐν τῷ » θελήσωσιν εἰ ἐγένοντο πυρίκαυστοι « τοιοῦτόν τι δηλοῦσθαι · οἷον τοῦ πυρὸς προσφερομένου τινὶ καὶ μὴ αἰσθανομένου τοῦ καιομένου , θελήσωσιν ἐκεῖνοι , καταλαβόντες σύγκρισιν μὴ αἰσθανομένων ἐπὶ ταῖς ἀλγηδόσιν καὶ αἰσθανομένων , μᾶλλον αἰσθάνεσθαι ἐπὶ τῷ πυρὶ ἢ μὴ αἰσθάνεσθαι . καὶ εὔξαιτο ἄν τις προσαγομένου κἀκείνου τοῦ κεκριμένου πυρὸς ἐπὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς αἰσθάνεσθαι μᾶλλον ἢ μὴ αἰσθάνεσθαι . ταῦτα διὰ τὸ » ἐμαστίγωσας αὐτούς , καὶ οὐκ ἐπόνησαν « . » Συνετέλεσας αὐτούς , καὶ οὐκ ἠθέλησαν δέξασθαι παιδείαν « . ὅτε τά καθαρτικὰ ποιεῖ ὁ προνοῶν τῶν ὅλων θεὸς ἐπὶ ψυχῆς σωτηρίᾳ , τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ συνετέλεσεν . νοήσεις δὲ τὸ » συνετέλεσας αὐτοὺς οὐκ ἠθέλησαν δέξασθαι παιδείαν « ἀπὸ παραδείγματος τοῦ κατὰ τὸν παραδιδόντα τὴν έπιστήμην καὶ τὸν μὴ βουλόμενον παραλαβεῖν τὴν ἐπιστήμην ἀπὸ τοῦ παραδιδόντος . πάντα γὰρ τὰ παρ’ αὐτῷ ποιείτω ὁ διδάσκαλος καὶ συντελείτω πάντα εἰς παράδοσιν ἐπιστήμης , ἐκεῖνος δὲ μὴ παραδεχέσθω τὰ λεγόμενα · εἴποιμ ἂν περὶ τοῦ τοιούτου τῷ διδασκάλῳ · συνετέλεσας τόνδε καὶ οὐκ ἠθέλησεν δέξασθαι παιδείαν< . οὖν τὰ ἀπὸ τῆς προνοίας γίνηται πάντα εἰς ἡμᾶς , ἵνα συντελεσθῶμεν καὶ τελειωθῶμεν , ἡμεῖς δὲ μὴ παραδεχώμεθα τὰ τῆς προνοίας τῆς ἐπὶ τελειότητα ἡμᾶς ἑλκούσης , λεχθείη ἂν ὑπὸ τοῦ νοοῦντος τῷ θεῷ · κύριε , συνετέλεσας αὐτοὺς καὶ οὐκ ἠθέλησαν δέξασθαι παιδείαν « .
Lemmas: εἶτα περί ὁ ἁμαρτωλός ὁράω ὁ λέγω » μαστιγόω αὐτός καί οὐ πονέω « . οὗτος ὁ αἰσθητός μάστιξ ζάω προσφέρω σῶμα , εἴτε βούλομαι εἴτε μή βούλομαι ὁ μαστιγόω , πόνος ἐμποιέω αὐτός · ὁ δέ ὁ θεός μάστιξ τοιοῦτος εἰμί ὡς τις μέν ὁ μαστιγόω πονέω , τις δέ ὁ μαστιγόω μή πονέω . ὁράω εἰ δύναμαι διηγέομαι , τίς εἰμί ὁ πονέω ἀπό μάστιξ θεός καί τίς ὁ μή πονέω , καί ὅτι κακοδαίμων ὁ μή πονέω ἀπό μάστιξ θεός , μακάριος δέ ὁ πονέω ἀπό μάστιξ θεός . φημί γάρ ὁ Σοφία · » τίς δίδωμι ἐπί ὁ διανόημα ἐγώ μάστιξ , καί ἐπί ὁ χεῖλος ἐγώ σφραγίς πάνουργος , ἵνα ἐπί ὁ ἀγνόημα ἐγώ μή φείδομαι , καί ὁ ἁμαρτία ἐγώ μή ἀπόλλυμι ἐγώ « ; προέχω ὁ » τίς δίδωμι ἐπί ὁ διανόημα ἐγώ μάστιξ « ; οὐκοῦν εἰμί μάστιξ ὁ διανόημα μαστιγόω . ὁ μάστιξ ὁ Μου ὁ διανόημα μαστιγόω · λόγος γάρ καθάπτω ὁ ψυχή καί εἰς συναίσθησις αὐτός ἄγω ὁ ἁμαρτάνω μαστιγόω · μαστιγόω δέ ὁ μέν μακάριος πονέω ἐπί ὁ μάστιξ , καθικνέομαι γάρ αὐτός ὁ λέγω , καί οὐ ἐξευτελίζω ὁ ἐλέγχω ἀπό αὐτός . ἐπάν δέ τις εὑρίσκω , ἐν οὕτως λέγω , ἀναίσθητος , λέγω περί αὐτός · » μαστιγόω αὐτός καί οὐ πονέω ( ὁ αὐτός λόγος λέγω ἐλεγκτικός , φέρω λέγω , ἐπί ὁ καθικνέομαι διάνοια ὁ ὁ συνείδησις μολύνω ἐπί τις ἁμαρτία ὁ λέγω , ἐάν ὁ μέν τις ὁ ἀκούω ἀλγέω , ὥστε λέγω περί αὐτός · » ὁράω ὡς κατανύσσομαι « ὁ δεῖνα , ὁ δέ τις ὁ ἀκούω μή ἀλγέω , ἀλλά ἀναισθητέω ὁ ἐλέγχω , δῆλος ὅτι λέγω περί ὁ μηδέ αἰσθάνομαι · μαστιγόω αὐτός καί οὐ πονέω « . εἷς μέν διήγησις οὗτος περί ὁ » οὐ πονέω « ἤ πονέω · ὁράω δέ εἰ ἔχω καί ἕτερος . γίγνομαι τις ἐν ὁ σῶμα Μέρα τις νεκρότητες καί ξηρότης , καί πολλάκις τοιοῦτος πάσχω ὁ νεκρόω μέλος παρά ὁ ζάω , ὥστε προσάγω μέν ὁ πόνος ποιέω δύναμαι ὁ ζάω μέλω ἀλγέω ἐκεῖνος ὅς προσάγω ὁ ποιέω πονέω , προσάγω δέ ὁ ποιέω πονέω ὁ μέλος ὁ ἀναίσθητος οὐ αἰσθάνομαι ἐκεῖνος , ὅταν εἰμί νεκρότης περί αὐτός . οὗτος εἴπερ ὁράω ἐπί ὁ σῶμα , μετατίθημι ἐπί ὁ ψυχή καί ὁράω ὅτι εἰμί τις καί ψυχή νεκρόω ὁ μέλος , ὥστε μή αἰσθάνομαι ἀπό ὁ μάστιξ , ἐάν ἐπίπονος προσφέρω τις . δεινός προσφέρω , ἀλλά οὐ αἰσθάνομαι ὁ δεινός ψυχή , ἄλλος δέ αἰσθάνομαι . καί τάχα ὡσπερεί λυπέω μάλα ἐπί ὁ μή αἰσθάνομαι ἤ ἐπί ὁ αἰσθάνομαι ὁ μή αἰσθάνομαι ἀπό πόνος αὐτός προσφέρω , εὔχομαι μάλα πονέω εἰ προσάγω ὁ ἐπίπονος ἐπεί σημεῖον εἰμί οὗτος ὁ ζάω αὐτός ) , ἀηδίζω δέ ἐπί ὁ μή αἰσθάνομαι ἐπί ὁ ἐπίπονος . ὥσπερ δή οὗτος γίγνομαι ἐπί ὁ σῶμα , οὕτως νόμιος ἐν ὁ » ἐθέλω εἰ γίγνομαι πυρίκαυστος « τοιοῦτος τις δηλόω · οἷον ὁ πῦρ προσφέρω τις καί μή αἰσθάνομαι ὁ καίω , ἐθέλω ἐκεῖνος , καταλαμβάνω σύγκρισις μή αἰσθάνομαι ἐπί ὁ ἀλγηδών καί αἰσθάνομαι , μάλα αἰσθάνομαι ἐπί ὁ πῦρ ἤ μή αἰσθάνομαι . καί εὔχομαι ἄν τις προσάγω ἐκεῖνος ὁ κρίνω πῦρ ἐπί ὁ ἁμαρτωλός αἰσθάνομαι μάλα ἤ μή αἰσθάνομαι . οὗτος διά ὁ » μαστιγόω αὐτός , καί οὐ πονέω « . » συντελέω αὐτός , καί οὐ ἐθέλω δέχομαι παιδεία « . ὅτε ὁ καθαρτικός ποιέω ὁ προνοέω ὁ ὅλος θεός ἐπί ψυχή σωτηρία , ὁ ἐπί αὐτός συντελέω . νοέω δέ ὁ » συντελέω αὐτός οὐ ἐθέλω δέχομαι παιδεία « ἀπό παράδειγμα ὁ κατά ὁ παραδίδωμι ὁ ἐπιστήμη καί ὁ μή βούλομαι παραλαμβάνω ὁ ἐπιστήμη ἀπό ὁ παραδίδωμι . πᾶς γάρ ὁ παρά αὐτός ποιέω ὁ διδάσκαλος καί συντελέω πᾶς εἰς παράδοσις ἐπιστήμη , ἐκεῖνος δέ μή παραδέχομαι ὁ λέγω · εἶπον ἄν περί ὁ τοιοῦτος ὁ διδάσκαλος · συντελέω ὅδε καί οὐ ἐθέλω δέχομαι παιδεία . οὖν ὁ ἀπό ὁ πρόνοια γίγνομαι πᾶς εἰς ἐγώ , ἵνα συντελέω καί τελειόω , ἐγώ δέ μή παραδέχομαι ὁ ὁ πρόνοια ὁ ἐπί τελειότης ἐγώ ἕλκω , λέγω ἄν ὑπό ὁ νοέω ὁ θεός · κύριος , συντελέω αὐτός καί οὐ ἐθέλω δέχομαι παιδεία « .