origenes.homiliae-in-lucam 6
HOMILA VI . De eo , quod scriptum est : Com autem concepisset Elisabeth , abscondebat , usque ad eum locum , ubi ait : Hic erit . magnus< . >Quando concepit abscondebat se mensibus quinque , dicens : quia sic mihi fecit Dominus in diebus , quibus respexit auferre obprobrium meum in hominibus < Quaero quam ob causam , postquam intellexit se esse praegnantem , decUnarit ? Nisi faUor , haec est : Etiam hi , qui nuptiis copulati sunt , non omne tempus coitus Uberum inter se habent , sed est tempus , quando recedunt ab opere nuptiarum . Si enim vir senex fuerit et mulier anus , pudoris est maximi servire Ι Τῷ Ζαχαρίᾶ μὲν ἐπῆλθεν ἡ ἐπιτίμησις , ἐπληροῦτο δὲ ὁ λόγος καὶ ἐπαύετο ἡ κόλασις · >συνέλαβε < γὰρ ἡ στεῖρα , ὅτε ἀπῆλθεν εἰς τὸν οὶκον < ὁ ἱερεύς · καὶ μὲν ἡ γυνή · σώφρων γὰρ ἦν · αἰδεῖται , ὅτι ἐπὶ γήρως ἀνδρὶ συνήφθη · τοῦτο δὲ ἐγένετο διὰ τὴν ἐπαγγελίαν καὶ διὰ τὴν τῶν ἐπαγγελιῶν πλήρωσιν . | <Οὑ > πᾶς καιρὸς δέδοται ἐν γάμῳ οὖσι τῆς κοινωνίας τῆς γαμικῆς , ἀλλ' ἔστιν , ὅτε δεῖ ταύτης ἀφιστᾶν ἤδη γεγηρακότας καὶ ὑπὸ τῆς προνοίας ἀποκεκλεισμένους πρὸς τὸ συλλαμβάνειν τὰ ἔργα τοῦ γάμου . eos libidini , servire conjugio , quae carie corporis et senecta et Dei videntur voluntate sublata . Haec autem , quia ad sermonem angeli et dispensationem Dei rursum viro fuerat copulata , erubescebat , quod anus et pene decrepita ad opus juvenum revertisset . Unde et >abscondebat se mensibus quinque non usque ad nonum mensem , donec partus ingrueret , sed usque quo conciperet et Maria . Quando enim illa concepit et venit ad eam et >facta est salutatio in ejus , >exsultavit in gaudio infans in utero Elisabeth , etprophetavit . Et> Spiritu sanctoper plena ea locuta est , quae evan gelicus cermo describit . Et dif - famata sunt per omnem montanam verba haec . Quando ’ Επεὶ οὖν αὕτη κατ' οἰκονομίαν διὰ τὸν τοῦ ἀγγέλου λόγον >συνέλαβεν ἠ̣σχύνετο , εἰ μὴ ] πρεσβῦτις <οὖσα > μετ' ἀνδρὸς κοιμᾶται , πτεν ἑαυτὴν ἐπὶ μῆνας πέντε καὶ Καρία συλλάβῃ . Ὅτε γὰρ Μαρία συνέλαβε καὶ ἦλθε πρὸς αὐτήν , καὶ >ὅτε ἐγένετο ὁ ἀσπασμὸςἐσκίρτησεν ἐν ἀγαλλιάσει τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς Ἐλισάβετ , καὶ προεφήτευσεν ἡ Ἐλισάβετ καὶ ἐκ >πνεύματος ἁγίου ἐλάλησε τὰ ἀναγεγραμμενα . Καὶ >ἐλαλήθη ἐν τῇ ὀρεινῇ πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα< . Λαληθέντων οὖν αὐτῶν ὡς περὶ θείας συλλή enim in populo rumor egressus est habere eam in utero prophetam et majus esse homine , quod gestabat , tunc non absconditur , sed tota hbertate se prodit et exsultat habere se in utero praecursorem Salvatoris . Deinde scriptura commemorat , quod mense conceptus Ehsabeth >missus< sit Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae , laeae , cujus nomen Xazareth , ad virginem desponsatam viro , cui nomen Joseph de domo David ; et nomen virginis > . Rursum mea mente volvens quaero , quare Deus , cum semel Salvatorem judicaret nasci ex , non elegerit puellam absque sponso , sed eam potissimum , quae jam fuerat >desponsata < Et nisi faUor , causa est : Debuit de ea virgine nasci , quae non solum sponsum haberet , sed , ut Matthaeus scribit , jam viro tradita fuerat , hcet eam ψεως καὶ ὡς περὶ προφήτου μέλλοντος γεννᾶσθαι ἐν τῷ λαῷ , οὐκ ἐτι ἑαυτὴν περιέκρυβεν ( , ἀλλ’ , εἰ δεῖ οὕτο)ς εἰπεῖν , καὶ ἐπαῤῥησιάσατο , ὅτι ἄρα γέννημα εἴη αὐτῆς ὁ πρόδρομος τοῦ κυρίου . Τέως μέντοι εἰ καὶ ὡς σώφρων ᾐδεῖτο , ὅτι ἐπὶ γήρως ἀνδρὶ συνέστη , ἀλλ' οἶν διὰ τὸ παράδοξον ἔχαιρεν . Εἶτα μετὰ ταῦτα γέγραπται , ὅτι τῷ μηνὶ τῷ , τῆς συλλήψεως Ἐλισάβετ δηλαδή , ἀπεστάλη ἄγγελος Γαβριὴλ ἀπὸ τοῦ θεοῦ πρὸς παρθένον μεμνηστευμένην ἀνδρί , ᾧ ὄνομα . Τί δήποτε κρίνας ὁ θεὸς ἐκ παρθένου γεννῆσαι τὸν σωτῆρα οὐκ ἐπελέξατο >παρθένον < ἀμνήστευτον ; Μήποτε οὖν οἰκονομία ἦν καὶ τὸ μνηστῆρα αὐτὴν ἔχουσαν συλλαβεῖν , ὡς μὴ δοκεῖν αἰσχύνην φἐρειν ἐπὶ τοῦ σώματος vir necdum nosset , ne turpitudinem virginis habitus ipse monstraret , si virgo videretur utero tumenti . Unde eleganter in cujusdam martyris epistola scriptum repperi , Ignatium dico , episcopum Antiochiae post Petrum secundum , qui in persecutione Romae pugnavit ad bestias : principem saeculi hujus latuit virginitas Mariae< ; latuit propter latuit propter nuptias , latuit quia habere virum putabatur . Si enim non habuisset sponsum et , ut putabatur , virum , nequaquam potuisset <principi mundi hujus> abscondi . Statim enim cogitatio diabolo tacita subrepsisset : quomodo ista , quae non concubuit cum viro , praegnans est ? debet iste conceptus esse divinus , debet ahquid humana natura esse sublimius . E contrario disposuerat Ἐβούλετο δὲ ὁ σωτὴρ καθ’ ὅλην Salvator dispensationem suam τὴν οἰκονομίαν λανθάνειν τὸν διά et assumptionem corporis igno - αὐτῆς τὸ σύλλημμα ; Δἰ ὁ καλῶς ἐν μιᾷ , τῶν μάρτυρός τινος ἐπιστολῶν γέγραπται — τὸν ’ Ιγνάτιον λέγω , τὸν μετὰ τὸν μακάριον Πέτρον τῆς Ἀντιοχείας δεύτερον ἐπίσκοπον , τὸν ἐν τῷ διωγμῷ ἐν Ῥώμῃ θηρίοις μαχησάμενον — · >καὶ ἔλαθε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθενία Μαρίας< . Ὡς , εἰ μὴ ἐγεγόνει ὁ δοκῶν γάμος , οὐκ ἄν αὐτὸν ἔλαθεν , ἀλλ' ἔγνω ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου< , ὅτι μηδέποτε μετὰ ἀνδρὸς κοιμηθεῖσα ἡ Μαρία συνέλαβεν καὶ ὀφείλει τὸ σύλλημα τοῦτο θεῖον εἶναι . Ἐβούλετο δὲ ὁ σωτὴρ καθ᾿ ὅλην τὴν οἰκονομίαν λανθάωειν τὸν διάβολον , καὶ γοὗν ἐνετέλλετο τοῖς rare diabolum ; unde et in generatione sua celavit eum et discipulis posteapraecipiebat , <ne manifestum eum facerent >Et cum ab ipso diabolo tentaretur , nusquam conf essus est Dei se esse filium , sed tantummodo respondebat : non oportet , ut adorem te , nec ut lapides istos panes faciam , nec ut me de alto praecipitem . Et cum ista diceret , tacuit semper se esse filium Dei . Quaere et in alia scriptura , et reperies voluntatis Christi fuisse , ut adventum filii Dei diabolus ignoraret . Apostolus eiiim passionem ejus asserens nescisse contrarias fortitudines ait : >sapientiam loquimur inter perfectos , sapientiam autem non saeculi hujus , neque principum saecuK hujus , qui destruuntur ; sed loquimurDei sapientiara in mysterio absconditam , quam nulhis principum hujus saeculi cognovit . Si enim cognovissent , nunquam Dominum gloriae crucifixissent < igitur fuit a principibus hujus saecuh mysterium Salvatoris . Quod autem e contrario objici potest , solvendum mihi videtur , antequam ab aho proponatur , qua ratione , quod principes hujus μαθηταῖς μὴ φανερὸν ποιεῖν αὐτόν . Ἀλλὰ καὶ ἡνίκα ἐπειράζετο ὑπὸ τοῦ διαβόλου , οὐδαμοῦ ἀπεφήνατο γυμνῶς , ὅτι υἱός ἐστιν τοῦ θεοῦ , ἀλλὰ μόνον ἔλεγεν · οὐ δεῖ μέ σοι προσκυνεῖν , οὐ δεῖ με τοὺς λίθους ποιεῖν ἄρτους , οὐ δεῖ με ῥίπτειν ἐμαυτὸν ἄνωθεν κάτω . Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀπόστολος τὴν τοῦ πάθους οἰκονομίαν κατὰ λήδην φησὶ γεγονέναι τῆς ἀντικειμένης ἐνεργείας · <ἥν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν . Εἰ γὰρ ἔγνωσαν , οὐκ ἄν τὸν κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν> . saeculi latuit , daemonem non latuit , qui in evangelio loquebatur : >venisti huc ante torquere nos ? scimus te , quis sis , filius Dei < . Sed considera , minor in malitia noverit Salvatorem ; qui vero major est in scelere et versipellis et nequam , ex eo ipso , quod in malo major est , impeditur nosse filium Dei . Nos quoque ipsi , si minus habuerimus mali , facilius possumus ad virtutem procedere ; si vero majus fuerit in nobis mali , ingenti labore sudandum est , ut majori malitia liberemur . Haec de eo , quod sponsum habuerit Maria . Quia vero angelus novo sermone Mariam salutavit , quem in omni scriptura invenire non potui , et de hoc pauca dicenda sunt . Id enim quod ait : >Ave , plena < , quod graece Εἰ δὲ τὸ δαιμόνιον οὐκ ἔλαθεν — εἶπεν γάρ · Οἴδαμέν σε , τίς εἶ , ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ < ὅρα , ὅτι ὁ ἐλάττων ἐν τῇ κακίᾳ ᾔδει τὸν σωτῆρα , ὁ δὲ χαίρων ἐν αὐτῇ ἀπὸ τοῦ μεγέθους τῆς κακίας ἐνεποδίζετο < θεωρεῖν . Καὶ ἡμῶν δὲ ἡ κακία , ἐὰν μὲν ἐλάττων ᾖ , βοηθούμεθα διὰ τὸ ἔλαττον πρὸς τὸ βιῶσαι · ἐὰν δὲ κακία ἡμῖν πλείων εὑρεθῇ , πλείων ἀγὼν αὐτὴν ἀποβαλεῖν . Ξένον αὐτῇ τινα ἀσπασμὸν εἰπεν , ὅν οὐχ εὗρον ἐν οὐδεμίᾳ γραφῆ · φέρε δὴ περὶ τούτου ἐξετάσωμεν . Τὸ χαῖρε εἴρηται οὐδαμοῦ · ἀλλ’ οὐδ’ ἀνδρί που εἴρηται τοῦτο , ταύτῃ δὲ ἐτηρεῖτο >κεχαριτωμένη< , ubi in alibi legerim , non recordor ; sed neque ad virum istiusmodi sermo est >salve gratia plene< , Mariae haec salutatio servabatur . Si enim scisset Maria et ad alium quempiam similem factum esse sermonem — habebat quippe legis scientiam et erat sancta et prophetarum vaticinia cotidiana meditatione cognoverat — nunquam quasi peregrina eam salutatio terruisset . Propter quod loquitur ei angelus : >ne Maria ! invenisti enim gratiam coram Domino . Ecce concipies in utero , et paries filium , et vocabis nomen ejus Jesum . Hic erit magnus et Fihus Altissimi . tur< ὁ ἀσπασμὸς οὗτος . Ι Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν ὁ θεὸς τῇ Εὔᾳ · >ἐν λύπαις τέκνα< , λύεται ἡ λύπη τῆς διὰ ταύτης τῆς χαρᾶς . >Ὁ μετὰ σοῦ< · ἰστέον ὅτι ἅμα τῷ εὐθὺς συνέλαβεν ἡ παρθένος πάραδόξως . Ι Ἐπεὶ >ἐταράχθη< ξένην τὴν τοῦ ἀγγέλου ὄψιν , ἐπιστρέφει ἀπὸ τῆς ταραχῆς καὶ ἀνακτᾶται αὐτὴν εἰπών · >μὴ φοβοῦ Μαριάμ · γὰρ Χάριν παρὰ τῷ θεῷ< . | Τὸ μὲν οὖν >εὖρες χάριν< ἦν , εὗρον γὰρ πρὸ αὐτῆς καὶ ἄλλαι χάριν · τὸ δ’ εἰπεῖν · >συλλήφῃ< οὐκέτι κοινὸν ἧν ἀλλ᾿ ἰδιάζον εἰς ἐπαγγελίαν παρθένῳ [ ξένον πρᾶγμα ] . >Εὖρες γὰρ χάριν παρα τῷ θεῷ#x003C ; , διὸ > μὴ φοβοῦ> · παντὸς γὰρ φόβου ἀφαίρεσις ἡ τοῦ σωτῆρος ἐπιδημία . | Dicitur et de Joanne : >erit magnus< et hoc ipsum Gabriel angelus contestatur ; sed quando venit Jesus vere magnus , vere sublimis , ille , qui prius >magnus< fuerat , minor effectus est . >Ille> enim , inquit , >fuit lucerne ardens et lucens , et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus< . Magnitudo Salvatoris nostril non tunc apparuit , quando natus est , sed nunc , postquam oppressa ab adversariis videbatur . emicuit . Vide magnitudinem Domini : <in omnem terram exivit sonus doctrinae ejus , et in fines orbis terrarium verba illius< . Dominus noster Jesus , quia virtus est Dei , in imnem diffuses est orbem , et impraesentiarum nobiscum est juxta illud , quod in Apostolo le - >Οὗτος ἔσται μέγας< , φησίν . Τοῦτο εἴρηται καὶ περὶ Ἰωάννοῦ · ἀλλ᾿ ὅτε ἦλθεν ὁ ἀληθῶς >μέγας< , ἐκεῖνος ἦν μικρός . >Ἐκεῖνος< γὰρ >ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος καὶ φαίνων< , οὐχ ὡς Ἰωάννης οὖν >μέγας< , ἀλλ᾿ ὡς δεσπότης καὶ δημιουργὸς καὶ κύριος τοῦ παντὸς ἀληθῶς <μέγας> . Τὸ δὲ μέγεθος αὐτοῦ οὐ τότε οὕτως ἐδηλοῦτο , ὅσον νῦν φαίνεται . Ὅρα γὰρ <τὸ> μέγεθος δυνάμεως αὐτοῦ · <ὅτι εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ , καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτοῦ> . gitur : >congregates vobis et spiritu meo cum virtute Domini Jesu< . Virtus Domini Salvatoris et cum his est , qui ab orbe nostro in Britannia dividuntur , et cum his , qui in Mauritania , et cum universis , qui sub sole in nomine illius crediderunt . Vide ergo magnitudinem Salvatoris , quomodo in toto orbe diffusa sit , et certe necdum ejus veram magnitudinem exposui . Adscende in caelos et vide eum . quomodo caelestia repleverit : >apparuit< siquidem >angelis< . Descende cogitatione in abyssos , et videbis eum etiam illuc descendisse . >Qui< enim >descendit , ipse est et qui adscendit , ut impleret omnia< , >ut in nomine Jesu omne genu flectatur caelestium et terrestrium et infernorum< . Considera virtutem Domini , quomodo impleverit mundum , id est caelestia et terrestrial et inferna , quomodo et caelum καὶ μετὰ τῶν ἐν <Βριττανίᾳ . . . . . . . > καὶ μετὰ τῶν ἐν Μαυριττανίᾳ καὶ μετὰ τῶν πανταχοῦ πιστευόντων καὶ καθόλου διῆκον . Ἀνάβα γὰρ τῷ λόγῳ εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἴδε αὐτὸν τὰ ἐκεῖ πληροῦντα · >ὤφθη< γὰρ >ἀγγέλοις< . Κατάβα τῷ λόγῳ εἰς τὴν ἄβυσσον [ καὶ ὡσαύτως ] · κατέβη γὰρ κἀκεῖ . >Καταβὰς γὰρ αὐτός ἐστιν καὶ ὁ ἀναβάς , ἵναπληρώσῃ τὰ πάντα< , >ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων< , Ἴδε ταύτην τὴν δύναμιν · διέβη γὰρ ὅλον τὸν κόσμον · ipsum penetraverit et superna conscenderit . Legimus enim , quod pertransierit caelos Filius Dei . Si haec videris , partier intueberis non transitory dictum : >magnus erit,< sed verbum opera completum . Magnus est Dominus noster Jesus et praesens et absens tribuitque consortium fortitudinis suae etiam huic coetui nostro atque conventui ; quod ut et singuli mereamur accipere , deprecemur Dominum Jesum : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen . διεληλυθότα γάρ φησι τοὺς οὐρανοὺς Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ . Ἐὰν οὖν ταῦτα ἴδῃς , ὄψει , ὅτι οὐχὶ ῥημάτιόν ἐστι τό · >ἔσται μέγας< , ἀλλ᾿ ἔργῳ δείκνυται , ὅτι >μέγας< ἐστὶν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ ἀπὼν καὶ παρών . Τὸ οὖν ὑπέρβατον οὕτως ἔχει · >ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος πρὸς παρθένον ἐξ οἴκου Δαβίδ , καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ , μεμνηστευμένην ἀνδρί , ᾧ ὄνομα Ἰωσήφ< . Οὐκ >ἀπεστάλη< δὲ πρὸς τὸν Ἰωσὴφ >ὁ ἄγγελος< ἐπειδὴ οὐδὲν ἦν κοινὸν τῷ Ἰωσὴφ πρὰς τὴν τοῦ κυρίου γέννησιν · οὐ γὰρ διὰ τὸ εἶναι αὐτῆς μνηστὴρ ὠνομάσθη ἀνήρ , ἀλλ᾿ οἰκονομήσαντος τοῦτο διὰ πολλὰ τοῦ θεοῦ , πρῶτον μέν , ἵνα ὑποπτευθῇ παρά τισιν , ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἐκύησεν ἡ Μαρία , καὶ μὴ λιθοβοληθῇ ὡς ἐκπαρθενεύσασα , ἔπειτα δὲ καὶ διὰ τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος , ἵνα ἀπατηθεὶς καὶ αὐτὸ οἰηθῇ τὸν Ἰησοῦν ἐκ τοῦ Ἰωσὴφ ὄντα καὶ ὡς ἀνθρώπῳ ἐπίθηται καὶ ἡττηθεὶς πέσῃ , καὶ ἀνακληθῇ τὸ πτῶμα τῆς ἀνθρωπότητος ἐν Χριστῷ καὶ καταβληθῇ ὁ διάβολος . Ὅτι δὲ οὕτως ἔχει καὶ οὐκ ἐκ σπέρματος ἀνδρός , ἀλλ᾿ >ἐξ ἁγίου πνεύματος< συνέστη τῷ Χριστῷ ἡ ἔνσαρκος γένεσις , ἐν ῥθ’ ψαλμῷ κατὰ τὴν πέμπτην ἔκδοσιν εὑρήσεις , ἔνθα τῆς ἐνσάρκου γενέσεως τοῦ Χριστοῦ τὴν οἰκονομίαν σημαίνει · οἵα γὰρ >δρόσος ἄνωθεν ἐξ οὐρανοῦ< φαινομένη , οὕτω πως καὶ ἐν τῇ μήτρᾳ τῆς κυοφορούσης αὐτὸν μητρὸς ἡ τῆς σαρκὸς ὑπέστη σύστασις ἐν τῇ παιδιότητι αὐτοῦ · ἀντὶ δὲ τοῦ >ἐκ γαστρὸς< ἢ >ἀπὸ μήτρας< τὸ Ἑβραϊκὸν ἔχει >μαριάμ< · οἶδα δὲ εἰς τοῦτό τινος ἀκούσας ὡς τῆς ἑβραϊκῆς φωνῆς ἐνταῦθα τῆς Μαρίας μνημονευσάσης · τὸ γὰρ >μαριάμ< τὸ Μαρίας ὄνομα σημαίνει , ὡς ὀνομαστὶ διὰ τούτων τῆς θεοτόκου μνημονευθείσης . Καὶ ἐπεὶ εἶπεν αὐτῇ ὁ ἄγγελος · >ἰδοὺ ἡ συγγενής σου συνείληφεν< , ἐπῆλθεν αὐτῇ συγχαρῆναι , ἐπεὶ καὶ αὐτὴ παρὰ προσδοκίαν συνειλήφει · δι᾿ ὃ καὶ ἐκ τοῦ τῆς Ἐλισάβετ <ἀσπασμοῦ> οἷον πεισθεῖσα · >ἰδού< , φησίν , >ἡ δούλη κυρίου< , ὡσεὶ ἔλεγεν · πίναξ εἰμὶ γραφόμενος , ὃ βούλεται ὁ γραφεὺς γραφέτων , ποιείτω ὃ θέλει ὁ τοῦ παντὸς κύριος · >καὶ ἀπῆλθεν ἀπ᾿ αὐτῆς ὁ ἄγγελος< , δεξάμενος τῆς παρθένου τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως .
Lemmas: HOMILA VI . De eo , quod scriptum est : Com autem concepisset Elisabeth , abscondebat , usque ad eum locum , ubi ait : Hic erit . magnus< . >Quando concepit abscondebat se mensibus quinque , dicens : quia sic mihi fecit Dominus in diebus , quibus respexit auferre obprobrium meum in hominibus < Quaero quam ob causam , postquam intellexit se esse praegnantem , decUnarit ? Nisi faUor , haec est : Etiam hi , qui nuptiis copulati sunt , non omne tempus coitus Uberum inter se habent , sed est tempus , quando recedunt ab opere nuptiarum . Si enim vir senex fuerit et mulier anus , pudoris est maximi servire Ι ὁ Ζαχαρίας μέν ἐπέρχομαι ὁ ἐπιτίμησις , πληρόω δέ ὁ λόγος καί παύω ὁ κόλασις · συμβάλλω < γάρ ὁ στεῖρα , ὅτε ἀπέρχομαι εἰς ὁ οἶκος < ὁ ἱερεύς · καί μέν ὁ γυνή · σώφρων γάρ εἰμί · αἰδέομαι , ὅτι ἐπί γῆρας ἀνήρ συνάπτω · οὗτος δέ γίνομαι διά ὁ ἐπαγγελία καί διά ὁ ὁ ἐπαγγελία πλήρωσις . | Οὑ > πᾶς καιρός δίδωμι ἐν γάμος εἰμί ὁ κοινωνία ὁ γαμικός , ἀλλά εἰμί , ὅτε δέω οὗτος ἀφίστημι ἤδη γηράσκω καί ὑπό ὁ πρόνοια ἀποκλείω πρός ὁ συλλαμβάνω ὁ ἔργον ὁ γάμος . eos libidini , servire conjugio , quae carie corporis et senecta et Dei videntur voluntate sublata . Haec autem , quia ad sermonem angeli et dispensationem Dei rursum viro fuerat copulata , erubescebat , quod anus et pene decrepita ad opus juvenum revertisset . Unde et >abscondebat se mensibus quinque non usque ad nonum mensem , donec partus ingrueret , sed usque quo conciperet et Maria . Quando enim illa concepit et venit ad eam et >facta est salutatio in ejus , >exsultavit in gaudio infans in utero Elisabeth , etprophetavit . Et> Spiritu sanctoper plena ea locuta est , quae evan gelicus cermo describit . Et dif - famata sunt per omnem montanam verba haec . Quando ’ ἐπεί οὖν οὗτος κατά οἰκονομία διά ὁ ὁ ἄγγελος λόγος συμβάλλω αἰσχύνω , εἰ μή ] πρεσβῦτις αὔω > μετά ἀνήρ κοιμάω , πτεν ἑαυτοῦ ἐπί μείς πέντε καί Καρία συλλαμβάνω . ὅτε γάρ Μαρία συλλαμβάνω καί ἔρχομαι πρός αὐτός , καί ὅστε γίγνομαι ὁ ἀσπασμὸςἐσκίρτησεν ἐν ἀγαλλίασις ὁ βρέφος ἐν ὁ κοιλία ὁ Ἐλισαβέτ , καί προφητεύω ὁ Ἐλισαβέτ καί ἐκ >πνευμα ἅγιος λαλέω ὁ ἀναγράφω . καί εἴλω ἐν ὁ ὀρεινή πᾶς ὁ ῥῆμα ταῦτα . λαλέω οὖν αὐτός ὡς περί θεῖος Σύλλη enim in populo rumor egressus est habere eam in utero prophetam et majus esse homine , quod gestabat , tunc non absconditur , sed tota hbertate se prodit et exsultat habere se in utero praecursorem Salvatoris . Deinde scriptura commemorat , quod mense conceptus Ehsabeth >missus< sit Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae , laeae , cujus nomen Xazareth , ad virginem desponsatam viro , cui nomen Joseph de domo David ; et nomen virginis > . Rursum mea mente volvens quaero , quare Deus , cum semel Salvatorem judicaret nasci ex , non elegerit puellam absque sponso , sed eam potissimum , quae jam fuerat >desponsata < Et nisi faUor , causa est : Debuit de ea virgine nasci , quae non solum sponsum haberet , sed , ut Matthaeus scribit , jam viro tradita fuerat , hcet eam ψεως καί ὡς περί προφήτης μέλλω γεννάω ἐν ὁ λαός , οὐ ἔτι ἑαυτοῦ περικρύβω ( , ἀλλά , εἰ δέω οὗτος λέγω , καί παρρησιάζομαι , ὅτι ἄρα γέννημα εἰμί αὐτός ὁ πρόδρομος ὁ κύριος . τέως μέντοι εἰ καί ὡς σώφρων αἰδέομαι , ὅτι ἐπί γῆρας ἀνήρ συνίστημι , ἀλλά οἶς διά ὁ παράδοξος χαίρω . εἶτα μετά οὗτος γράφω , ὅτι ὁ μείς ὁ , ὁ σύλληψις Ἐλισαβέτ δηλαδή , ἀποστέλλω ἄγγελος Γαβριήλ ἀπό ὁ θεός πρός παρθένος μνηστεύω ἀνήρ , ὅς ὄνομα . τίς δήποτε κρίνω ὁ θεός ἐκ παρθένος γεννάω ὁ σωτήρ οὐ ἐπιλέγω ἐπαίρω < ἀμνήστευτος ; μήποτε οὖν οἰκονομία εἰμί καί ὁ μνηστήρ αὐτός ἔχω συλλαμβάνω , ὡς μή δοκέω αἰσχύνη φέρω ἐπί ὁ σῶμα vir necdum nosset , ne turpitudinem virginis habitus ipse monstraret , si virgo videretur utero tumenti . Unde eleganter in cujusdam martyris epistola scriptum repperi , Ignatium dico , episcopum Antiochiae post Petrum secundum , qui in persecutione Romae pugnavit ad bestias : principem saeculi hujus latuit virginitas Mariae< ; latuit propter latuit propter nuptias , latuit quia habere virum putabatur . Si enim non habuisset sponsum et , ut putabatur , virum , nequaquam potuisset <principi mundi hujus> abscondi . Statim enim cogitatio diabolo tacita subrepsisset : quomodo ista , quae non concubuit cum viro , praegnans est ? debet iste conceptus esse divinus , debet ahquid humana natura esse sublimius . E contrario disposuerat βούλομαι δέ ὁ σωτήρ κατά ὅλος Salvator dispensationem suam ὁ οἰκονομία λανθάνω ὁ διά et assumptionem corporis igno - αὐτός ὁ συλλημμα ; διό ὅς καλός ἐν εἷς , ὁ μάρτυς τις ἐπιστολή γράφω — ὁ ’ Ἰγνάτιος λέγω , ὁ μετά ὁ μακάριος Πέτρος ὁ Ἀντιοχεία δεύτερος ἐπίσκοπος , ὁ ἐν ὁ διωγμός ἐν Ῥώμη θηρίον συμμαχέω — · >καὶ λανθάνω ὁ ἄρχων ὁ αἰών οὗτος ὁ παρθενία Μαρία . ὡς , εἰ μή γίγνομαι ὁ δοκέω γάμος , οὐ ἄν αὐτός λανθάνω , ἀλλά γιγνώσκω ὁ ἄρχων ὁ αἰών τούτος , ὅτι μηδέποτε μετά ἀνήρ κοιμάω ὁ Μαρία συλλαμβάνω καί ὀφείλω ὁ σύλλημα οὗτος θεῖος εἰμί . βούλομαι δέ ὁ σωτήρ κατά ὅλος ὁ οἰκονομία λανθάνω ὁ διάβολος , καί γοῦν ἐντέλλω ὁ rare diabolum ; unde et in generatione sua celavit eum et discipulis posteapraecipiebat , <ne manifestum eum facerent >Et cum ab ipso diabolo tentaretur , nusquam conf essus est Dei se esse filium , sed tantummodo respondebat : non oportet , ut adorem te , nec ut lapides istos panes faciam , nec ut me de alto praecipitem . Et cum ista diceret , tacuit semper se esse filium Dei . Quaere et in alia scriptura , et reperies voluntatis Christi fuisse , ut adventum filii Dei diabolus ignoraret . Apostolus eiiim passionem ejus asserens nescisse contrarias fortitudines ait : >sapientiam loquimur inter perfectos , sapientiam autem non saeculi hujus , neque principum saecuK hujus , qui destruuntur ; sed loquimurDei sapientiara in mysterio absconditam , quam nulhis principum hujus saeculi cognovit . Si enim cognovissent , nunquam Dominum gloriae crucifixissent < igitur fuit a principibus hujus saecuh mysterium Salvatoris . Quod autem e contrario objici potest , solvendum mihi videtur , antequam ab aho proponatur , qua ratione , quod principes hujus μαθητής μή φανερός ποιέω αὐτός . ἀλλά καί ἡνίκα πειράω ὑπό ὁ διάβολος , οὐδαμοῦ ἀποφαίνω γυμνός , ὅτι υἱός εἰμί ὁ θεός , ἀλλά μόνος λέγω · οὐ δέω ἐγώ σύ προσκυνέω , οὐ δέω ἐγώ ὁ λίθος ποιέω ἄρτος , οὐ δέω ἐγώ ῥίπτω ἐμαυτοῦ ἄνωθεν κάτω . ἀλλά καί ὁ ἀπόστολος ὁ ὁ πάθος οἰκονομία κατά λήδη φημί γίγνομαι ὁ ἀντίκειμαι ἐνέργεια · <ἥν οὐδείς ὁ ἄρχων ὁ αἰών οὗτος γιγνώσκω . εἰ γάρ γιγνώσκω , οὐ ἄν ὁ κύριος ὁ δόξα σταυρόω . saeculi latuit , daemonem non latuit , qui in evangelio loquebatur : >venisti huc ante torquere nos ? scimus te , quis sis , filius Dei < . Sed considera , minor in malitia noverit Salvatorem ; qui vero major est in scelere et versipellis et nequam , ex eo ipso , quod in malo major est , impeditur nosse filium Dei . Nos quoque ipsi , si minus habuerimus mali , facilius possumus ad virtutem procedere ; si vero majus fuerit in nobis mali , ingenti labore sudandum est , ut majori malitia liberemur . Haec de eo , quod sponsum habuerit Maria . Quia vero angelus novo sermone Mariam salutavit , quem in omni scriptura invenire non potui , et de hoc pauca dicenda sunt . Id enim quod ait : >Ave , plena < , quod graece εἰ δέ ὁ δαιμόνιον οὐ λανθάνω — λέγω γάρ · οἶδα σύ , τίς εἰμί , ὁ υἱός ὁ θεός < ὁράω , ὅτι ὁ ἐλαχύς ἐν ὁ κακία οἶδα ὁ σωτήρ , ὁ δέ χαίρω ἐν αὐτός ἀπό ὁ μέγεθος ὁ κακία ἐμποδίζω < θεωρέω . καί ἐγώ δέ ὁ κακία , ἐάν μέν ἐλαχύς εἰμί , βοηθέω διά ὁ ἐλαχύς πρός ὁ βιόω · ἐάν δέ κακία ἐγώ πολύς εὑρίσκω , πολύς ἀγών αὐτός ἀποβάλλω . ξένος αὐτός τις ἀσπασμός λέγω , ὅς οὐ εὑρίσκω ἐν οὐδέμιος γραφεύς · φέρω δή περί οὗτος ἐξετάζω . ὁ χαίρω λέγω οὐδαμοῦ · ἀλλά οὐδέ ἀνήρ που λέγω οὗτος , ταύτῃ δέ τηρέω χαριτόω , ubi in alibi legerim , non recordor ; sed neque ad virum istiusmodi sermo est >salve gratia plene< , Mariae haec salutatio servabatur . Si enim scisset Maria et ad alium quempiam similem factum esse sermonem — habebat quippe legis scientiam et erat sancta et prophetarum vaticinia cotidiana meditatione cognoverat — nunquam quasi peregrina eam salutatio terruisset . Propter quod loquitur ei angelus : >ne Maria ! invenisti enim gratiam coram Domino . Ecce concipies in utero , et paries filium , et vocabis nomen ejus Jesum . Hic erit magnus et Fihus Altissimi . tur< ὁ ἀσπασμός οὗτος . Ι Ἐπειδή γάρ λέγω ὁ θεός ὁ Εὔα · ἐν λύπη τέκνη , λύω ὁ λύπη ὁ διά οὗτος ὁ χαρά . Οὖ μετά σοῦ · οἶδα ὅτι ἅμα ὁ εὐθύς συλλαμβάνω ὁ παρθένος παράδοξος . Ι Ἐπεί >ἐταράχθη< ξένος ὁ ὁ ἄγγελος ὄψις , ἐπιστρέφω ἀπό ὁ ταραχή καί ἀνακτάομαι αὐτός λέγω · ὅς φοβέω Μαρία · γάρ Χάρις παρά ὁ θεός . | Τέ μέν οὖν εὖρος χάριν εἰμί , εὑρίσκω γάρ πρό αὐτηες͂ς καί ἄλλος χάρις · ὁ δέ λέγω · >συλλήφῃ< οὐκέτι κοινός ἧμαι ἀλλά ἰδιάζω εἰς ἐπαγγελία παρθένος [ ξένος πρᾶγμα ] . Εὖρος γάρ χάρις παρά ὁ θεῷ#x003C ; , διό > μή φοβέω · πᾶς γάρ φόβος ἀφαίρεσις ὁ ὁ σωτήρ ἐπιδημία . | Dicitur et de Joanne : >erit magnus< et hoc ipsum Gabriel angelus contestatur ; sed quando venit Jesus vere magnus , vere sublimis , ille , qui prius >magnus< fuerat , minor effectus est . >Ille> enim , inquit , >fuit lucerne ardens et lucens , et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus< . Magnitudo Salvatoris nostril non tunc apparuit , quando natus est , sed nunc , postquam oppressa ab adversariis videbatur . emicuit . Vide magnitudinem Domini : <in omnem terram exivit sonus doctrinae ejus , et in fines orbis terrarium verba illius< . Dominus noster Jesus , quia virtus est Dei , in imnem diffuses est orbem , et impraesentiarum nobiscum est juxta illud , quod in Apostolo le - Οὗτος εἰμί μέγας , φημί . οὗτος λέγω καί περί Ἰωάννης · ἀλλά ὅτε ἔρχομαι ὁ ἀληθής μέγας , ἐκεῖνος εἰμί μικρός . Ἐκεῖνος γάρ ὅς ὁ λύχνος ὁ καίω καί φαίνων , οὐ ὡς Ἰωάννης οὖν μέγας , ἀλλά ὡς δεσπότης καί δημιουργός καί κύριος ὁ πᾶς ἀληθῶς μέγας . ὁ δέ μέγεθος αὐτός οὐ τότε οὕτως δηλόω , ὅσος νῦν φαίνω . ὁράω γάρ ὁ μέγεθος δύναμις αὐτός · ὅστις εἰς πᾶς ὁ γῆ ἐξέρχομαι ὁ φθόγγος ὁ διδασκαλία αὐτός , καί εἰς ὁ πέρας ὁ οἰκουμένη ὁ ῥῆμα αὐτός . gitur : >congregates vobis et spiritu meo cum virtute Domini Jesu< . Virtus Domini Salvatoris et cum his est , qui ab orbe nostro in Britannia dividuntur , et cum his , qui in Mauritania , et cum universis , qui sub sole in nomine illius crediderunt . Vide ergo magnitudinem Salvatoris , quomodo in toto orbe diffusa sit , et certe necdum ejus veram magnitudinem exposui . Adscende in caelos et vide eum . quomodo caelestia repleverit : >apparuit< siquidem >angelis< . Descende cogitatione in abyssos , et videbis eum etiam illuc descendisse . >Qui< enim >descendit , ipse est et qui adscendit , ut impleret omnia< , >ut in nomine Jesu omne genu flectatur caelestium et terrestrium et infernorum< . Considera virtutem Domini , quomodo impleverit mundum , id est caelestia et terrestrial et inferna , quomodo et caelum καί μετά ὁ ἐν <Βριττανίᾳ . . . . . . . > καί μετά ὁ ἐν Μαυριττανία καί μετά ὁ πανταχοῦ πιστεύω καί καθόλου διήκω . ἀναβαίνω γάρ ὁ λόγος εἰς ὁ οὐρανός καί ὁράω αὐτός ὁ ἐκεῖ πληρόω · οἴφω γάρ ἀγγέλλω . καταβαίνω ὁ λόγος εἰς ὁ ἄβυσσος [ καί ὡσαύτως ] · καταβαίνω γάρ ἐκεῖ . Καταβάς γάρ αὐτός εἰμί καί ὁ ἀναβαίνω , ἵναπληρώσῃ ὁ πάντης , ἵημι ἐν ὁ ὄνομα αὐτός πᾶς γόνυ κάμπτω ἐπουράνιος καί ἐπίγειος καί καταχθόνιος , ὁράω οὗτος ὁ δύναμις · διαβαίνω γάρ ὅλος ὁ κόσμος · ipsum penetraverit et superna conscenderit . Legimus enim , quod pertransierit caelos Filius Dei . Si haec videris , partier intueberis non transitory dictum : >magnus erit,< sed verbum opera completum . Magnus est Dominus noster Jesus et praesens et absens tribuitque consortium fortitudinis suae etiam huic coetui nostro atque conventui ; quod ut et singuli mereamur accipere , deprecemur Dominum Jesum : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen . διέρχομαι γάρ φημί ὁ οὐρανός Ἰησοῦς ὁ υἱός ὁ θεός . ἐάν οὖν οὗτος ὁράω , ὁράω , ὅτι οὐ ῥημάτιον εἰμί ὁ · εἰμί μέγας , ἀλλά ἔργον δείκνυμι , ὅτι μέγας εἰμί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός καί ἄπειμι καί πάρειμι . Τέ οὖν ὑπερβατόν οὕτως ἔχω · ἀποστέλλω ὁ ἄγγελος πρός παρθένος ἐκ οἶκος Δαβίδ , καί ὁ ὄνομα ὁ παρθένος Μαρία , μνηστεύω ἀνήρ , ὅς ὄνομα Ἰωσήφ . οὐ ἀποστέλλω δέ πρός ὁ Ἰωσήφ ὁ ἄγγελος ἐπεί οὐδείς εἰμί κοινός ὁ Ἰωσήφ Πρᾶς ὁ ὁ κύριος γέννησις · οὐ γάρ διά ὁ ἔρχομαι αὐτηες͂ς μνηστήρ ὀνομάζω ἀνήρ , ἀλλά οἰκονομέω οὗτος διά πολύς ὁ θεός , πρῶτος μέν , ἵνα ὑποπτεύω παρά τις , ὅτι ἐκ αὐτός κυέω ὁ Μαρία , καί μή λιθοβολέω ὡς ἐκπαρθενεύω , ἔπειτα δέ καί διά ὁ ἄρχων ὁ αἰών , ἵνα ἀπατάω καί αὐτός οἴομαι ὁ Ἰησοῦς ἐκ ὁ Ἰωσήφ εἰμί καί ὡς ἄνθρωπος ἐπιτίθημι καί ἡσσάομαι πίπτω , καί ἀνακαλέω ὁ πτῶμα ὁ ἀνθρωπότης ἐν Χριστός καί καταβάλλω ὁ διάβολος . ὅτι δέ οὕτως ἔχω καί οὐ ἐκ σπέρμα ἀνήρ , ἀλλά ἐξίημι ἅγιος πνεῦμα συνίστημι ὁ Χριστός ὁ ἔνσαρκος γένεσις , ἐν Ρτα ψαλμός κατά ὁ πέμπτος ἔκδοσις εὑρίσκω , ἔνθα ὁ ἔνσαρκος γένεσις ὁ Χριστός ὁ οἰκονομία σημαίνω · οἷος γάρ >δρόσος ἄνωθεν ἐκ οὐρανός φαίνω , οὕτως πως καί ἐν ὁ μήτρα ὁ κυοφορέω αὐτός μήτηρ ὁ ὁ σάρξ ὑφίστημι σύστασις ἐν ὁ παιδιότης αὐτός · ἀντί δέ ὁ ἐκ γάστρος ἤ ἄπειμι μήτρας ὁ ἑβραικός ἔχω >μαριάμ< · οἶδα δέ εἰς τούτος τις ἀκούω ὡς ὁ εβραϊκός φωνή ἐνταῦθα ὁ Μαρία μνημονεύω · ὁ γάρ >μαριάμ< ὁ Μαρία ὄνομα σημαίνω , ὡς ὀνομαστί διά οὗτος ὁ θεοτόκος μνημονεύω . καί ἐπεί λέγω αὐτός ὁ ἄγγελος · ἰδός ὁ συγγενής σύ συλλαμβάνω , ἐπέρχομαι αὐτός συγχαίρω , ἐπεί καί αὐτός παρά προσδοκία συλλαμβάνω · διά ὁ καί ἐκ ὁ ὁ Ἐλισάβετ ἀσπασμός οἷος πείθω · ἰδού , φημί , ὅς δοῦλος κυρίος , ὡσεί λέγω · πίναξ εἰμί γράφω , ὁ βούλομαι ὁ γραφεύς γράφω , ποιέω ὁ ἐθέλω ὁ ὁ πᾶς κύριος · >καὶ ἀπέρχομαι ἀπό αὐτηες͂ς ὁ ἄγγελος , δέχομαι ὁ παρθένος ὁ ὁμολογία ὁ πίστις .