origenes.homiliae-in-lucam 3
HOMILIA III . De eo , quod scriptum est : >apparuit ei angelus Domini , stans a dextris altaris incensi< Quae corporalia sunt et sensu carent , ut videantur ab alio , ipsa lu nihil efficiunt , sed tantummodo oculus alterius intentus in ea , sive vohierint illa sive noluerint , videt , quo aciem contemplationemque direxit . Quid enim potest est homo aut alia res , quae crasso circumdatur corpore , cum in praesenti fuerit , facere , ne cernatur ? E contrario ea , quae superna sunt et divina , etiam cum in praesenti fuerint , non videntur , nisi ipsa voluerint ; et in voluntate eorum est videri vel non videri . Gratia Dei fuit , ut appareret Abrahae vel ceteris prophetis , non quod oculus tantum cordis Τὰ αἰσθητά , ἵνα βλέπηται , οὐδέν ἐνεργεῖ , ἀλλ' ὁ ὑγιὴς ὁφθαλμὸς ταθείς , εἴτε βούλεται τὸ αἰσθητὸν βλέπεσθαι εἴτε μή , βλέπει αὐτό . Οὑ τοιαῦτα δὲ τὰ θεῖα , οὐδ’ ἐν τῷ παρόντι , ὁρώμενα χωρὶς τῆς ἐαυτῶν ἐνεργείας . Καὶ γοῦν χάριτι θεὸς >ὢφθη< τῷ Ἀβραὰμ ἤ τινι τῶν ἁγίων , οὐ τοῦ ὀφθαλμοῦ τῆς ψυχῆς τοῦ Ἀβραὰμ Abraham in causa fuerit , ut cerneret Deum , sed quod gratia Dei ultro se adspiciendam praebuerit viro justo . Hoc autem non solum super Deo Patre intellegas , sed etiam super Domino Salvatore et super Spiritu sancto et , ut ad minora perveniam , super Cherubim et Seraphim . Fieri enim potest , ut et nunc loquentibus nobis assistat angelus , et tamen , quia non meremur , eum videre nequeamus . Quamvis enim oculus sive corporis sive animae nostrae se ad contemplandum intendat , nisi sponte apparuerit angelus et se videndum praebuerit , ille , qui videre desiderat , non videbit . Itaque ubicunque scriptum fuerit : >apparuit Deus< illi vel illi , et ut nunc : >apparuit ei angelus Domini , stans a dextris altaris incensi< ita ut dixi intellege . Sive Deus sive angelus Abrahae vel Zachariae , cum noluerit vel voluerit , aut non videbitur aut videbitur . Et hoc non tantum in >praesenti saeculo< dicimus , sed etiam in futuro , cum migraverimus e mundo , quod non omnibus vel Deus vel angeli μόνου αἰτίου γενομένου τοῦ βλέπεσθαι αὐτῷ τὸν θεόν , ἀλλὰ τοῦ θεοῦ παρασχόντος ἑαυτὸν εἰς ἐμφανιςτὸν τῷ δικαίῳ , ἀξίῳ γενομένῳ τῆς ὀπτασίας αὐτοῦ . Ἀλλὰ γὰρ καὶ ἄγγελος , ὅσον οὐ βούλεται βλέπεσθαί τινι ἡμῶν , παρὼν οὐ βλέπεται . Καὶ μὴ θαυμάσῃς ἐπὶ τοῦ παρόντος , εἰ ὁ θεὸς θέλων >ὤφθη< τῷ Ἀβραάμ , μὴ θέλων δὲ οὐκ >ὤφθη< τῷ δεῖνι , καὶ >ἄγγελος ὤφθη< τῷ Ζαχαρίᾳ , καὶ μὴ θέλων οὐκ ἂν >ὤφθη< αὐτῷ . Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸν >ἐνεστῶτα< >αἰῶνα< , ἐὰν ἐξέλθωμεν , ἴσθι , ὅτι οὐ παντὶ φαίνεται ὁ θεὸς ἢ οἱ ἄγγελοι , appareant , quo scilicet et angelos et Spiritum sanctum et Dominimum Salvatorem et ipsum Deum Patrem is , qui de corpore exierit , statim mereatur videre ; sed ille tantum videbit , qui mundum habuerit cor et talem se praebuerit , ut Dei sit dignus adspectu . Et quamvis in eodem loco sint , qui mundo corde est , et is , qui adhuc aliqua sorde respergitur , unus locus nec nocere quem poterit nec juvare , quia , qui mundum cor habuerit , Deum videbit , qui autem non talis fuerit , id quod alii cernitur non videbit . Tale quid mihi intellegendum et de Christo , quando in corpore videbatur , quod non , quicunque eum videbant , poterant videre . Videbant quippe tantum corpus illius , secundum vero quod Christus erat , eum videre non poterant . Porro discipuli eum videbant et magnitudinem divinitatis illius contem - ἀλλὰ ἔκαστος τῶν βλεπόντων τῷ καθαρὰν ἔχειν καρδίαν καὶ παρεσκευάσθαι πρὸς τὸ βλέπειν τὸν θεὸν ὅψεται τὸν θεόν . Kαὶ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ δύο , ὁ μὲν καθαρὰν ἔχων καρδίαν , ὁ δὲ ἐβδελυγμένην · ὁ μὲν ὄψεται , ἐπεὶ οὐκ ἐν τόπῳ βλέπεται ὁ θεός , ἀλλὰ καθαρᾷ καρδίᾳ , ὁ δὲ οὐκ ὄψεται αὐτόν . Οὕτω νοητέον καὶ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ . Μὴ γὰρ οἴου , ὅτι πάντες οἱ βλέποντες χριστὸν ἔβλεπον . Ἔβλεπον Χριστοῦ σῶμα , Χρι - στὸν δέ , καθ’ ὅ Χριστός ἐστιν , οὐκ ἔβλεπον . Ἐβλέπετο δὲ ὑπὸ μόνων τῶν ἀξίων βλέπειν τὸ μέγεθος αὐτου . plabantur . Propter quod puto et ad Philippum , deprecantem atque dicentem : >ostende nobis Patrem , et sufficit nobis< , respondisse Salvatorem : >tanto tempore vobiscum sum , et non cognovistis me ? Philippe , qui videt me , videt et Patrem< . Neque enim Pilatus , qui videbat Jesum , intuebatur Patrem nec proditor Judas , quia nec ipse Pilatus nec Judas Christum , secundum hoc quod erat Christus , videbant , nec multitudo , quae coartabat eum . Illi tantum videbant Jesum , quos adspectu suo dignos arbitrabatur . Laboremus ergo et nos , ut et impraesentiarum nobis Deus appareat — sanctus quippe scripturarum sermo promisit : >quoniam invenietur ab his , qui non tentant eum , apparet autem his , qui non sunt increduli in eum< — et in futuro saeculo non abscondatur a nobis , sed videamus eum >facie ad faciem< et habeamus fiduciam bonae vitae fruamurque conspectu omnipotentis Dei in Christo Jesu et Spiritu sancto : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen . Ἐπηγγείλατο δέ καὶ ἡ γραφή · >ὅτι εὑρίσκεται τοῖς μὴ πειράξουσιν αὐτόν , ἐμφανίξεται δέ τοῖς μὴ απιστουσιν αὐτῷ< .
Lemmas: HOMILIA III . De eo , quod scriptum est : >apparuit ei angelus Domini , stans a dextris altaris incensi< Quae corporalia sunt et sensu carent , ut videantur ab alio , ipsa lu nihil efficiunt , sed tantummodo oculus alterius intentus in ea , sive vohierint illa sive noluerint , videt , quo aciem contemplationemque direxit . Quid enim potest est homo aut alia res , quae crasso circumdatur corpore , cum in praesenti fuerit , facere , ne cernatur ? E contrario ea , quae superna sunt et divina , etiam cum in praesenti fuerint , non videntur , nisi ipsa voluerint ; et in voluntate eorum est videri vel non videri . Gratia Dei fuit , ut appareret Abrahae vel ceteris prophetis , non quod oculus tantum cordis ὁ αἰσθητός , ἵνα βλέπω , οὐδείς ἐνεργέω , ἀλλά ὁ ὑγιής ὀφθαλμός τείνω , εἴτε βούλομαι ὁ αἰσθητός βλέπω εἴτε μή , βλέπω αὐτός . οὐ τοιοῦτος δέ ὁ θεῖος , οὐδέ ἐν ὁ πάρειμι , ὁράω χωρίς ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια . καί γοῦν χάρις θεός ὁράω ὁ Ἀβραάμ ἤ τις ὁ ἅγιος , οὐ ὁ ὀφθαλμός ὁ ψυχή ὁ Ἀβραάμ Abraham in causa fuerit , ut cerneret Deum , sed quod gratia Dei ultro se adspiciendam praebuerit viro justo . Hoc autem non solum super Deo Patre intellegas , sed etiam super Domino Salvatore et super Spiritu sancto et , ut ad minora perveniam , super Cherubim et Seraphim . Fieri enim potest , ut et nunc loquentibus nobis assistat angelus , et tamen , quia non meremur , eum videre nequeamus . Quamvis enim oculus sive corporis sive animae nostrae se ad contemplandum intendat , nisi sponte apparuerit angelus et se videndum praebuerit , ille , qui videre desiderat , non videbit . Itaque ubicunque scriptum fuerit : >apparuit Deus< illi vel illi , et ut nunc : >apparuit ei angelus Domini , stans a dextris altaris incensi< ita ut dixi intellege . Sive Deus sive angelus Abrahae vel Zachariae , cum noluerit vel voluerit , aut non videbitur aut videbitur . Et hoc non tantum in >praesenti saeculo< dicimus , sed etiam in futuro , cum migraverimus e mundo , quod non omnibus vel Deus vel angeli μόνος αἴτιος γίγνομαι ὁ βλέπω αὐτός ὁ θεός , ἀλλά ὁ θεός παρέχω ἑαυτοῦ εἰς ἐμφανίζω ὁ δίκαιος , ἄξιος γίγνομαι ὁ ὀπτασία αὐτός . ἀλλά γάρ καί ἄγγελος , ὅσος οὐ βούλομαι βλέπω τις ἐγώ , πάρειμι οὐ βλέπω . καί μή θαυμάζω ἐπί ὁ πάρειμι , εἰ ὁ θεός ἐθέλω οἴφω ὁ Ἀβραάμ , μή ἐθέλω δέ οὐ οἴφω ὁ δεῖνα , καί ἄγγελος ὁράω ὁ Ζαχαρίας , καί μή ἐθέλω οὐ ἄν οἴφω αὐτός . ἀλλά καί μετά ὁ ἐνίστημι αἰών , ἐάν ἐξέρχομαι , οἶδα , ὅτι οὐ πᾶς φαίνω ὁ θεός ἤ ὁ ἄγγελος , appareant , quo scilicet et angelos et Spiritum sanctum et Dominimum Salvatorem et ipsum Deum Patrem is , qui de corpore exierit , statim mereatur videre ; sed ille tantum videbit , qui mundum habuerit cor et talem se praebuerit , ut Dei sit dignus adspectu . Et quamvis in eodem loco sint , qui mundo corde est , et is , qui adhuc aliqua sorde respergitur , unus locus nec nocere quem poterit nec juvare , quia , qui mundum cor habuerit , Deum videbit , qui autem non talis fuerit , id quod alii cernitur non videbit . Tale quid mihi intellegendum et de Christo , quando in corpore videbatur , quod non , quicunque eum videbant , poterant videre . Videbant quippe tantum corpus illius , secundum vero quod Christus erat , eum videre non poterant . Porro discipuli eum videbant et magnitudinem divinitatis illius contem - ἀλλά ἕκαστος ὁ βλέπω ὁ καθαρός ἔχω καρδία καί παρασκευάζω πρός ὁ βλέπω ὁ θεός ὁράω ὁ θεός . ἧς ἐν ὁ αὐτός τόπος δύο , ὁ μέν καθαρός ἔχω καρδία , ὁ δέ βδελύσσομαι · ὁ μέν ὁράω , ἐπεί οὐ ἐν τόπος βλέπω ὁ θεός , ἀλλά καθαρός καρδία , ὁ δέ οὐ ὁράω αὐτός . οὕτως νοέω καί ἐπί ὁ Χριστός . μή γάρ οἴομαι , ὅτι πᾶς ὁ βλέπω Χριστός βλέπω . βλέπω Χριστός σῶμα , Χρις - ἀστός δέ , κατά ὅς Χριστός εἰμί , οὐ βλέπω . βλέπω δέ ὑπό μόνος ὁ ἄξιος βλέπω ὁ μέγεθος αὐτός . plabantur . Propter quod puto et ad Philippum , deprecantem atque dicentem : >ostende nobis Patrem , et sufficit nobis< , respondisse Salvatorem : >tanto tempore vobiscum sum , et non cognovistis me ? Philippe , qui videt me , videt et Patrem< . Neque enim Pilatus , qui videbat Jesum , intuebatur Patrem nec proditor Judas , quia nec ipse Pilatus nec Judas Christum , secundum hoc quod erat Christus , videbant , nec multitudo , quae coartabat eum . Illi tantum videbant Jesum , quos adspectu suo dignos arbitrabatur . Laboremus ergo et nos , ut et impraesentiarum nobis Deus appareat — sanctus quippe scripturarum sermo promisit : >quoniam invenietur ab his , qui non tentant eum , apparet autem his , qui non sunt increduli in eum< — et in futuro saeculo non abscondatur a nobis , sed videamus eum >facie ad faciem< et habeamus fiduciam bonae vitae fruamurque conspectu omnipotentis Dei in Christo Jesu et Spiritu sancto : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen . ἐπαγγέλλω δέ καί ὁ γραφή · ὅστις εὑρίσκω ὁ μή περιάγω αὐτός , ἐμφανίζω δέ ὁ μή ἀπιστέω αὐτός .