origenes.homiliae-in-lucam 35
Nisi esset nobis natura insitum id , quod justum est , judicandi , nunquam Salvator diceret : >quare autem et a vobismetipsis quod justum est , judicatis judicatis ? < Verum ne ad probationem sententiae longius evagemur , maxime cum multo difficiliora huic capitulo subnexa sint , tantum super hoc significasse sufficiat , quin potius aniniarum nostrarum ad Deum vela pandamus deprecemurque adventum sermonis ejus , ut interpretetur parabolam , de qua scribitur : >Quando vadis cum adversario tuo principem iii via , da operam , ut libereris ab eo , ne forte tradat te judici , et judex tradat te exactori , et in carcerem mittaris . Amen dico tibi : non inde exies , donec novissimum minutum reddas < . Quatuor personas poni video , adversarii , principis , judicis , exactoris ; et quia videtur evangelista Matthaeus simile quid locutus in eo , quod ait : >Esto benevolus adversario tuo , dum es in via cum eo < , quaero , idem sensus sit an aliqua sit vicinia , siquidem apud Matthaeum una persona praetermissa est et alia immutata . Praetermissus est < et pro >exactore < insertus , >adversarius < et >judex < similiter ab utroque positi . Imus itaque >cum nostro >ad principem < et oportet nos , dum adhuc sumus , fortiter laborare , ut liberemur ab eo . A quo ? Ambiguum quippe verbum est et potest tam ad principem , quam ad adversarium referri : >ne forte tradat te < sive princeps >judici , et judex tradat te exactori < , et : > non donec novissimum minutum reddas < , ; pro quo Matthaeus >donec reddas novissimum quadrantem < , Σὺ δέ μοι ἐπισήμηναι , ὅτι ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον παραλέλειπται ἔν τῶν προσώπων καὶ ἐνήλλακται ἔν . Παραλέλειπται μὲν ὁ >ἄρχων < > , δὲ ἀντὶ τοῦ >πράκτορος < >ὑπηρέτης < · τετήρηται δὲ ὁ καὶ ὁ >κριτής < . uterque servavit , discrepare autem sunt visi , quod hic >quadrantem < , ille >minutum < posuit . mihi sunt secretiora tangenda , ut intellegamus aUum esse adversarium , aUas tres personas , id est principem , judicem , exactorem . Legimus — si tamen cui placet hujuscemodi scripturam recipere — justitiae et iniquitatis angelos super Abrahae salute et interitu disceptantes , dum utraeque turmae suo eum volunt coetui vindicare . Quod si cui dispUcet , transeat ad volumen , quod titulo Pastoris inscribitur , et inveniet cunctis hominibus duos adesse angelos : malum , qui ad perversa exhortatur , et bonum , qui ad optima quaeque persuadeat . Scribitur et ahbi , quod assistant ho - mini sive in bonam , sive in malam partem duphces angeh . De bonis etiam Salvator meminit dicens : >Angeli eorum semper vident faciem Patris mei , qui in caehs est< . Καὶ >ἄρχων < μέν ἐστιν , ὥς τινες ὁ ἑκάστου ἔθνους ἡγούμενος , οἶον βασιλείας Περσῶν ἢ Μήδων , ὥς φησι Δανιήλ , ἤτοι >ἄρχων < εἷς ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου · >ἀντίδικος < δὲ εἶς τῶν ὑπ᾿ αὐτοὺς ἀγγέλων · >κριτὴς < δὲ καὶ >δικαστὴς < ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός · >πράκτωρ < καὶ >ὑπηρέτης < ὁ αφορισθεὶς ἀνθρώπῳ ἄγγελος ἤτοι δαίμων , ὃν τάχα καὶ >ἀντίδικον < εἶναι λέγειν . >Δύο γάρ εἰσιν ἄγγελοι < , ὥς Ποιμήν , >μετὰ τοῦ ἀνθρώπου , τῆς δικαιοσύνης καὶ εἷς τῆς ἀδικίας < . Simul quaere , iitrum parvulorum in ecclesia >semper videant faciem Patris < et aliorum non habeant libertatem vultum Patris attendere . Neque enim sperandum est omnium angelos semper videre >faciem Patris , in caelis est < . Sifuero de ecclesia , quamvis minimus sim , habet et fiduciam angelus meus semper videre >faciem Patris , in caelis est < . Si autem forinsecus nec de illa ecclesia , 003Equae habet maculam aut rugani vel quid istiusmodi < , et ipsa re alienus esse a tah congregatione , non habet fiduciam angelus meus respiciendi >viltum Patris , qui in caehs est < . Quam angeh pro bonis solhciti sunt , scientes quod , si nos bene gubernaverint et ad salutem usque perduxerint , habeant etiam ipsi fiduciam videndi >faciem Patirs < Quomodo enim , si per curam eorum et industriam salus hominibus comparatur , >faciem Patris < semper attendunt , sic , si per neglegentiam eorum homo corruerit , etiam sui pericuh rem esse non nesciunt . Et sicut bonus episcopus et optimus ecclesiae dispensator scit sui meriti esse atque virtutis , si oves gregis sibi crediti fuerint custoditae , ita intellege et de angehs . Ignominia angelo est , si homo sibi creditus fuerit , si peccaverit , ut e contrario gloria est angelo , si creditus sibi saltem minimus in ecclesia fuerit , si profecerit . Videbunt enim non ahquando , sed >semper faciem Patris , qui in caelis est < , cum alii non videant . Secundum meritum enim eorum , quorum angeh sunt , aut semper aut nunquam , vel parum vel plus , faciem Dei angeh contemplabuntur . Cujus rei notitiam ad hquidum Deus noverit , et si quis , hcet raro , fuerit inventus , quem Christus instruxerit . Videamus ergo primum , quis sit >adversarius < , cum quo iter Ἄλλοι μὲν τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μιχρῶν ἄγγελοι Ε;θεωροῦσι τὸ πρόσωπον τοῦ πατρὸς τοῦ ἐν οὐρανοῖς ( · οἱ δὲ τῶν ἔξω τῆς ἐκκλησίας οὐκ εἰσὶ ἄξιοι τούτου , ἑτέρῳ τινὶ ἐξυπηρε - τουμενοι.Ἄλλοι μὲν τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μιχρῶν ἄγγελοι Ε;θεωροῦσι τὸ πρόσωπον τοῦ πατρὸς τοῦ ἐν οὐρανοῖς ( · οἱ δὲ τῶν ἔξω τῆς ἐκκλησίας οὐκ εἰσὶ ἄξιοι τούτου , ἑτέρῳ τινὶ ἐξυπηρε - τουμενοι . SemjDer iiobiscum est >adversariu < : infelices nos atque Quotiescunque peccamus , adversarius noster exsultat sciens , quoniam habet facultatem apud principem saeculi hujus , qui se miserat , exsultandi et gloriandi , eo quod adversarius , verbi gratia hujus vel illius , eum fecerit principi saeculi hujus esse subjectum per talia totque peccata , per hoc illudve dehctum . Evenit autem interdum , ut , si quis fuerit praeparatus armatura Dei et ex omni parte se texerit , conetur quidem >adversarius < vuhms inferre , facultatem non habeat percutiendi . Semper nobiscum >adver - sarius < graditur , nunquam nos deserit , quaerit occasionem insidiarum , si quomodo nos subvertere queat et in principah cordis nostri malam subjiciat cogitationem . >Quando vadis ad Quisnam iste princeps est ? 003EQuando clividebat gentes , quanclo chsseminabat fihos Adam , statuit terminos nationum secundum numerum angelorum Dei , et facta est pars Domini populus ejus Jacob , funiculus haereditatis ejus Israhel < Igitur principibus , id est angehs , ab exordio terra divisa est . Daneil quippe manifestius , quos Moyses 003Eangelos < nominarat , esse testatur dicens : 003Eprinceps regni Persarum < Graecorum < et >Μichael princeps vester < ; gentium . Et unusquisque nostrum secum habet adversarium cohaerentem , cujus opus est ducere nos ad principem et dicere : O princeps , verbi gratia regni Persarum , iste , qui sub te erat , tibi eum , ut fuerat , custodivi ; nuUus eum de reliquis principibus ad se potuit transducere , ne ille quidem , qui ad hoc se venisse jactabat , ut de cunctis haereditatibus Persarum sive Graecorum omniumque nationum raperet homines et haerediditati Dei faceret esse subjectos . Christus Dominus noster omnes prmcipes vicit et terminos eorum transiens captivos populos ad se transtiilit in salutem . Et tu de parte alicujus principis eras : venit Jesus et rapuit te de potestate perversa et Deo Patri obtulit . >Adversarius < ergo noster ambulat ducens nos >ad suum . Unde ego credens omnia scripturarum verba habere rationem non puto frustra >judicem < apud Graecos cum positum , qui singularitatis significator est , >principem < vero articulo scriptum esse simpliciter , >Quando < inquit , >vadis adversario tou < Signanter ait : >tuo < . Neque enim sunt adversarii , sed singuli singulos habent , qui ubique eos sequantur et sint comites . >Quando Quando vadis cum tuo ad principem . < Non articulo >principem < posuit , certum videretur ostendere , sed sine articulo , ut e pluribus unum esse monstraret , quod apud Graecos magis intellegitur . Unusquisque enim nostrum non habet proprium principem ; sed si quis Aegyptius est , habet Aegypti principem , qui Syrus , sub Syrorum principe est , et unusquisque sub suae gentis est principe , si tamen hucusque processisse me sufficit et non ab hac disputatione ad aliam transire majorem , ut ceteras quoque gentes esse commemorem . Unde dicitur : >videte Israhel secundum carnem < . dixisse est ; hcet et hoc ipsum temerarium sit super tali re in populo coepisse sermonem . Τήρει δέ , ὅτι >ἄρχων < μὲν ἄρθρου ὡς ἂν εἷς τῶν πολλῶν , >ἀντίδικος < δὲ μετὰ τοῦ αρθρου , καὶ ὅτι ἔχει τὸ >δοῦ < · οὐ γὰρ ἀόριστοι ἀντίδικοι · ἕκαστος δ’ ἔχει τὸν συν - οντα . >Ὡς τοίνυν ( , φησίν , >ὑπάγεις τοῦ ἀντιδίκου σου ( , ὅστις σε τῷ ἄρχοντι προσαγαγεῖν βούλεται τῷ Qui te vult , inquit , ducere ad principem suum et ab aho principe transducere , >quando cum adversario tuo acl principem in via , da operam , ut libereris ab eo < . Nisi Ε;omni studio ut >libereris < , dum adhuc antequam ingrediaris ad principem , priusquam princeps tradat te judici ab adversario praeparatum , postea frustra conaberis . >Da >ergo <operam , ergo libereris < ut adversario tuo sive a principe , ad quem te trahit adversarius . >Da operam < , ut habeas justitiam , fortitudinem , temperantiam , et tunc complebitur : >ecce homo et opera ante faciem suam < . Nisi >dederis operam < , non poteris pactum infringere , cujus >amicitia inimicitia est in Deum < . vadis cum adversario tuo ad principem in via , da operam . > Ltitat in hoc loco nescio quid , et secretum est : Ε;in via da < . Salvator ait : > Ego sum via et veritas et vita < . Si >dederis operam < , ab adversario , esto in via ; et cum steteris in eo , qui dicit : > ego sum via < , stetisse non sufficit , sed Ε;da operam , ut libereris < ab adver - | sario . Nisi enim >dederis operam < . ἰδίω̣ καὶ ἀποστῆσαί σε ἐκείνου τοῦσοῦ ἄρχοντος — ἕως οἶν >ὑπάγεις τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ᾿ ἄρχοντα < ἀπελθεῖν >πρὸς τὸν κριτήν ( , ἄξιον γενέσθαι τῆς φυλακῆς , ἕως ἔτι ὁδεύεις , >δὸς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι < > ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου ἢ ἀπὸ τοῦ χριτοῦ < , πρὸς ὃν σύρει σε ἀντίδικος · τουτ εστιν ευποιιαν , σωφροσύνη , δικαιοσύνην , ἀνδρείαν , φρόνησιν , σοφίαν σοφίαν — >ἰδοὺ γὰρ καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ πρὸ προσώπου αὐτοῦ < — ἵνα δυνηθῇς τοῦ ἀντιδίκου · οἰκεῖος μὲν γίνῃ τούτου , ἀλλότριος δὲ τοῦ θεοῦ , συνθήκην ποιούμενος μετὰ τοῦ ἀντιδίκου . Ἑστὼς οὖν ἐν τῇ ὁδῷ τῇ εἰπούσῃ · >Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός ( , ἀπηλλάχθαι> . ut ab adversario >libereris < , quae te sequantur , ausculta . >Trahit ad judicem < adversarius sive princeps , cum te susceperit ab >trahit te ad Quam elegans sermo >trahit < , ostendat quodammodo retractantes et nolentes ad condemnationem trahi et ire compelli ! Quis enim homicida concito gradu pergit ad judicem ? Quis gaudens ad condemnationem suam ire festinat , et non invitus trahitur ac repugnans ? Scit enim se ad hoc ire , ut sententiam mortis accipiat . >Ne forte trahat te ad judicem < . Quis , putas , iste >judex < est ? Ego nescio aUum judicem nisi nostrum Jesum Christum , de quo et ahbi dicitur : >statuet oves a dextris , haedos autem a sinistris < et iterum : >qui fuerit me , confitebor et ego eum coram Patre meo , qui in caeUs est ; qui autem negaverit me coram hominibus , negabo eum coram Patre meo , qui in caehs est < >Trahat te ad judicem , et judex tradat te exactori < . nostrum per singula peccata damnum sustinet , et juxta qualitatem rationemque dehcti damni magnitudo reputatur . Debeo ahquod de scripturis afferre testimonium super danmo multaque pecuniae . Ahus damnum sustinet quingentorum denariorum et debet eos , ahus quinquaginta denarus condemnatur ; quae summa ambobus a creditore conceditur . Porro ahus , sicut scriptura dicit : >oblatus est ei unus , qui debebat decem miha talenta < , mihum talentorum debito condemnatur . Et quid me necesse est plura persequi ? Unusquisque pro quahtate et quantitate peccati Καλὴ δὲ ἡ λέξις ἡ · Ε;κατασύρῃ >κατασύρῃ σε < , ἵνα δείξῃ , ὅτι ἄκοντες ἑλκόμεθα , ὡς ἐπὶ καταδίκην μὴ θέλοντες πορεύεσθαι . εσθαι . diversam multae sententiam excipit . Si parum est , quod peccas , ferieris damno > minuti < , ut Lucas scribit , ut vero Matthaeus , >quadrantis < drantisr . Verumtamen etiam necesse est hoc ipsum , quo exstitisti debitor , solvere ; non enim exies de carcere , nisi et minima quaeque persolveris . Qui vero fidelis est , nullo damno percutitur , sed cotidie ditatur ; totus enim mundus divitiarum ejus est ; infidelis autem nec obolum habet . AUus condemnatur denario , ahus mna , ahus talento . Est quaesitor hujus negotii , qui mensuras universorum noverit peccatorum et dicat : Hoc dehctum talento condemnatur , illud peccatum multam istiusmodi meretur . Scriptum est enim : >cum autem coepisset facere rationem < . est omnibus nobis >ratio < . Non est ahud tempus faciendae nisi tempus judicii , quando hquido cognoscetur , quid nobis creditum sit et quid lucri quidve detrimenti fecerimus , quis nostrum acceperit mnam , quis unum talentum , quis duo , quis quinque . Quid necesse est plura rephcare , cum hoc in commune dixisse sufficiat reddituros nos esse rationem et , si debitores inventi fuerimus , trahi ad judicem et a judice exactori tradi ? Singuh exactores proprios habemus , omnis vero multitudo pluribus traditur , secundum id , quod in Isaia scriptum est : >populus meus , exactores vestri spohant vos et , qui potentes sunt , dominantur vestri < — dominantur exactores , si debuerimus ahquid . autem habuerimus fiduciam et fronte hbera dixerimus : Servavi >Λεπτὸ < δέ ἐστι τὸ ἁμάρτημα , >κοδράντης < δέ , ὡς Ματθαῖός φησιν , τὸ πλῆθος τῶν ἁμαρτημάτων . praeceptum jubeiis : >reddite omnibus debita , cui tributum , cui timorem , timorem , cui vectigal , vectigal , cui honorem , honorem < — si omnibus universa reddidero , venio ad exactorem intrepida mente respondeo : Nihil tibi debeo . Venit exactor ad reposcendum — resisto ei ; scio enim , quia , si nihil debuero , in me non habet potestatem . Quod si debitor fuero , >mittet < me > exactor < meus >in illo ordine , qui praedictus est . >Adversarius < enim me ad principem , princeps ad judicem , judex tradet exactori , exactor >mittei in carcerem < . Quae est lex carceris istius ? Non eo , neque me exactor patitur exire , nisi debitum omne persolvero . Non habet exactor potestatem , ut mihi saltem >quadrantem < et portionem valeat concedere ; unus est , qui debitoribus non habentibus , unde persolvant , potest concedere . >Accessit < , inquit , eum unus , qui debebat quingentos denarios , et aUus quinquaginta ; et cum non haberent , unde redderent , ambobus donavit < . Qui dominus erat ; iste vero , qui exactor est , non est dominus , sed a domino ad exigenda debita praepositus . Non fuisti dignus , ut tibi quingenti sive quinquaginta denarii donarentur , nec audire meruisti : >disunt sunt tibi delicta tua < : mitteris in carcerem et ibi exigeris per laborem et opera sive per poenas atque supphcia , et non inde exies , nisi reddideris >quadrantem < vel >novissimu quod graece >tenue < dici potest . Peccata nostra aut sunt — scribitur enim : >incrasssatum est cor popuh — aut ad comparationem majorum tenuia atque subtilia . Beatus est igitur primum , qui non peccat , secundo , ut in collationem ahquis Μακάριος δὲ ὁ μηδὲν ὀφείλων ἤγουν ὁ μικρὰ ὀφείλων καὶ συγγνώμης ἄξια . saltem tenue peccatum habeat . Et iiiter ipsa quoque tenuia atque subtilia est diversitas peccatorum . Nisi enim inter tenue subtile peccatum esset aliud subtilius , nunquam diceretur : >non inde , donec reddas novissimum quadrantem < . Quomodo , si diceret >novissimum minutum < — minutum , quod est nummus sive obolus sive stater — ; quid , si magnam pecuniam debuerimus sicut qui scribitur decem milia talenta debuisse ; quanto tempore claudamur in carcere , donec reddamus debitum — non possum manifeste pronuntiare . Si enim , qui parum debet , non egreditur , nisi exsolvat >minutum quadrantem < , utique , qui tanto obnoxius , infinita ei ad reddendum debitum saecula numerabuntur . Quapropter >demus operam , ut liberemur ab dum sumus in via , et jungamur Domino Jesu : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen .
Lemmas: Nisi esset nobis natura insitum id , quod justum est , judicandi , nunquam Salvator diceret : >quare autem et a vobismetipsis quod justum est , judicatis judicatis ? < Verum ne ad probationem sententiae longius evagemur , maxime cum multo difficiliora huic capitulo subnexa sint , tantum super hoc significasse sufficiat , quin potius aniniarum nostrarum ad Deum vela pandamus deprecemurque adventum sermonis ejus , ut interpretetur parabolam , de qua scribitur : >Quando vadis cum adversario tuo principem iii via , da operam , ut libereris ab eo , ne forte tradat te judici , et judex tradat te exactori , et in carcerem mittaris . Amen dico tibi : non inde exies , donec novissimum minutum reddas < . Quatuor personas poni video , adversarii , principis , judicis , exactoris ; et quia videtur evangelista Matthaeus simile quid locutus in eo , quod ait : >Esto benevolus adversario tuo , dum es in via cum eo < , quaero , idem sensus sit an aliqua sit vicinia , siquidem apud Matthaeum una persona praetermissa est et alia immutata . Praetermissus est < et pro >exactore < insertus , >adversarius < et >judex < similiter ab utroque positi . Imus itaque >cum nostro >ad principem < et oportet nos , dum adhuc sumus , fortiter laborare , ut liberemur ab eo . A quo ? Ambiguum quippe verbum est et potest tam ad principem , quam ad adversarium referri : >ne forte tradat te < sive princeps >judici , et judex tradat te exactori < , et : > non donec novissimum minutum reddas < , ; pro quo Matthaeus >donec reddas novissimum quadrantem < , σύ δέ ἐγώ ἐπισημαίνω , ὅτι ἐν ὁ κατά Ματθαῖος παραλείπω εἷς ὁ πρόσωπον καί ἐναλλάσσω εἷς . παραλείπω μέν ὁ ἄρχων < > , δέ ἀντί ὁ >πράκτορος < ὑπηρέτης < · τηρέω δέ ὁ καί ὁ >κριος < . uterque servavit , discrepare autem sunt visi , quod hic >quadrantem < , ille >minutum < posuit . mihi sunt secretiora tangenda , ut intellegamus aUum esse adversarium , aUas tres personas , id est principem , judicem , exactorem . Legimus — si tamen cui placet hujuscemodi scripturam recipere — justitiae et iniquitatis angelos super Abrahae salute et interitu disceptantes , dum utraeque turmae suo eum volunt coetui vindicare . Quod si cui dispUcet , transeat ad volumen , quod titulo Pastoris inscribitur , et inveniet cunctis hominibus duos adesse angelos : malum , qui ad perversa exhortatur , et bonum , qui ad optima quaeque persuadeat . Scribitur et ahbi , quod assistant ho - mini sive in bonam , sive in malam partem duphces angeh . De bonis etiam Salvator meminit dicens : >Angeli eorum semper vident faciem Patris mei , qui in caehs est< . καί ἄρχων < μέν εἰμί , ὡς τις ὁ ἕκαστος ἔθνος ἡγέομαι , οἷος βασιλεία Πέρσης ἤ Μῆδος , ὡς φημί Δανιήλ , ἤτοι ἄρχων < εἷς ἄρχων ὁ αἰών οὗτος · ἀντίδικος < δέ εἷς ὁ ὑπό αὐτός ἄγγελος · κριτής < δέ καί δικαστής < ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός · >πράκτωρ < καί ὑπηρέτης < ὁ ἀφορίζω ἄνθρωπος ἄγγελος ἤτοι δαίμων , ὅς τάχα καί ἀντίδικος < ἔρχομαι λέγω . Δύος γάρ εἰμί ἄγγελος < , ὅς Ποιμήν , ἐμετός ὁ ἄνθρωπος , ὁ δικαιοσύνη καί εἷς ὁ ἀδικία < . Simul quaere , iitrum parvulorum in ecclesia >semper videant faciem Patris < et aliorum non habeant libertatem vultum Patris attendere . Neque enim sperandum est omnium angelos semper videre >faciem Patris , in caelis est < . Sifuero de ecclesia , quamvis minimus sim , habet et fiduciam angelus meus semper videre >faciem Patris , in caelis est < . Si autem forinsecus nec de illa ecclesia , 003Equae habet maculam aut rugani vel quid istiusmodi < , et ipsa re alienus esse a tah congregatione , non habet fiduciam angelus meus respiciendi >viltum Patris , qui in caehs est < . Quam angeh pro bonis solhciti sunt , scientes quod , si nos bene gubernaverint et ad salutem usque perduxerint , habeant etiam ipsi fiduciam videndi >faciem Patirs < Quomodo enim , si per curam eorum et industriam salus hominibus comparatur , >faciem Patris < semper attendunt , sic , si per neglegentiam eorum homo corruerit , etiam sui pericuh rem esse non nesciunt . Et sicut bonus episcopus et optimus ecclesiae dispensator scit sui meriti esse atque virtutis , si oves gregis sibi crediti fuerint custoditae , ita intellege et de angehs . Ignominia angelo est , si homo sibi creditus fuerit , si peccaverit , ut e contrario gloria est angelo , si creditus sibi saltem minimus in ecclesia fuerit , si profecerit . Videbunt enim non ahquando , sed >semper faciem Patris , qui in caelis est < , cum alii non videant . Secundum meritum enim eorum , quorum angeh sunt , aut semper aut nunquam , vel parum vel plus , faciem Dei angeh contemplabuntur . Cujus rei notitiam ad hquidum Deus noverit , et si quis , hcet raro , fuerit inventus , quem Christus instruxerit . Videamus ergo primum , quis sit >adversarius < , cum quo iter ἄλλος μέν ὁ ἐν ὁ ἐκκλησία μιχραω ἄγγελος ε;θεωρους ὁ πρόσωπον ὁ πατήρ ὁ ἐν Οὐρανός ( · ὁ δέ ὁ ἔξω ὁ ἐκκλησία οὐ εἰμί ἄξιος οὗτος , ἕτερος τις εξυπηρος - τουμενοι.Ἄλλοι μέν ὁ ἐν ὁ ἐκκλησία μιχραω ἄγγελος ε;θεωρους ὁ πρόσωπον ὁ πατήρ ὁ ἐν οὐρανός ( · ὁ δέ ὁ ἔξω ὁ ἐκκλησία οὐ εἰμί ἄξιος οὗτος , ἕτερος τις εξυπηρος - τουμενοω . SemjDer iiobiscum est >adversariu < : infelices nos atque Quotiescunque peccamus , adversarius noster exsultat sciens , quoniam habet facultatem apud principem saeculi hujus , qui se miserat , exsultandi et gloriandi , eo quod adversarius , verbi gratia hujus vel illius , eum fecerit principi saeculi hujus esse subjectum per talia totque peccata , per hoc illudve dehctum . Evenit autem interdum , ut , si quis fuerit praeparatus armatura Dei et ex omni parte se texerit , conetur quidem >adversarius < vuhms inferre , facultatem non habeat percutiendi . Semper nobiscum >adver - sarius < graditur , nunquam nos deserit , quaerit occasionem insidiarum , si quomodo nos subvertere queat et in principah cordis nostri malam subjiciat cogitationem . >Quando vadis ad Quisnam iste princeps est ? 003EQuando clividebat gentes , quanclo chsseminabat fihos Adam , statuit terminos nationum secundum numerum angelorum Dei , et facta est pars Domini populus ejus Jacob , funiculus haereditatis ejus Israhel < Igitur principibus , id est angehs , ab exordio terra divisa est . Daneil quippe manifestius , quos Moyses 003Eangelos < nominarat , esse testatur dicens : 003Eprinceps regni Persarum < Graecorum < et >Μichael princeps vester < ; gentium . Et unusquisque nostrum secum habet adversarium cohaerentem , cujus opus est ducere nos ad principem et dicere : O princeps , verbi gratia regni Persarum , iste , qui sub te erat , tibi eum , ut fuerat , custodivi ; nuUus eum de reliquis principibus ad se potuit transducere , ne ille quidem , qui ad hoc se venisse jactabat , ut de cunctis haereditatibus Persarum sive Graecorum omniumque nationum raperet homines et haerediditati Dei faceret esse subjectos . Christus Dominus noster omnes prmcipes vicit et terminos eorum transiens captivos populos ad se transtiilit in salutem . Et tu de parte alicujus principis eras : venit Jesus et rapuit te de potestate perversa et Deo Patri obtulit . >Adversarius < ergo noster ambulat ducens nos >ad suum . Unde ego credens omnia scripturarum verba habere rationem non puto frustra >judicem < apud Graecos cum positum , qui singularitatis significator est , >principem < vero articulo scriptum esse simpliciter , >Quando < inquit , >vadis adversario tou < Signanter ait : >tuo < . Neque enim sunt adversarii , sed singuli singulos habent , qui ubique eos sequantur et sint comites . >Quando Quando vadis cum tuo ad principem . < Non articulo >principem < posuit , certum videretur ostendere , sed sine articulo , ut e pluribus unum esse monstraret , quod apud Graecos magis intellegitur . Unusquisque enim nostrum non habet proprium principem ; sed si quis Aegyptius est , habet Aegypti principem , qui Syrus , sub Syrorum principe est , et unusquisque sub suae gentis est principe , si tamen hucusque processisse me sufficit et non ab hac disputatione ad aliam transire majorem , ut ceteras quoque gentes esse commemorem . Unde dicitur : >videte Israhel secundum carnem < . dixisse est ; hcet et hoc ipsum temerarium sit super tali re in populo coepisse sermonem . τηρέω δέ , ὅτι ἄρχων < μέν ἄρθρον ὡς ἄν εἷς ὁ πολύς , ἀντίδικος < δέ μετά ὁ ἄρθρον , καί ὅτι ἔχω ὁ οἶδα < · οὐ γάρ ἀόριστος ἀντίδικος · ἕκαστος δέ ἔχω ὁ σῦς - ων . >Ὡς τοίνυν ( , φημί , ὑπάγω ὁ ἀντίδικος σύ ( , ὅστις σύ ὁ ἄρχων προσάγω βούλομαι ὁ Qui te vult , inquit , ducere ad principem suum et ab aho principe transducere , >quando cum adversario tuo acl principem in via , da operam , ut libereris ab eo < . Nisi Ἥς studio ut >libereris < , dum adhuc antequam ingrediaris ad principem , priusquam princeps tradat te judici ab adversario praeparatum , postea frustra conaberis . >Da >ergo <operam , ergo libereris < ut adversario tuo sive a principe , ad quem te trahit adversarius . >Da operam < , ut habeas justitiam , fortitudinem , temperantiam , et tunc complebitur : >ecce homo et opera ante faciem suam < . Nisi >dederis operam < , non poteris pactum infringere , cujus >amicitia inimicitia est in Deum < . vadis cum adversario tuo ad principem in via , da operam . > Ltitat in hoc loco nescio quid , et secretum est : ὅς via da < . Salvator ait : > Ego sum via et veritas et vita < . Si >dederis operam < , ab adversario , esto in via ; et cum steteris in eo , qui dicit : > ego sum via < , stetisse non sufficit , sed Εἷ operam , ut libereris < ab adver - | sario . Nisi enim >dederis operam < . ἴδιος καί ἀφίστημι σύ ἐκεῖνος Τούσου ἄρχων — ἕως οἶς ὑπάγω ὁ ἀντίδικος σύ ἐπί ἄρχων < ἀπέρχομαι Ἵπρος ὁ κριτής ( , ἄξιος γίγνομαι ὁ φυλακή , ἕως ἔτι ὁδεύω , ὅδε ἐργασία ἀπαλλάσσω < > ἀπό ὁ ἀντίδικος ἤ ἀπό ὁ Χρίτου < , πρός ὅς σύρω σύ ἀντίδικος · οὗτος εἰμί εὐποιία , σωφροσύνη , δικαιοσύνη , ἀνδρεία , φρόνησις , σοφία σοφία — ἰδός γάρ καί ὁ ἔργον αὐτός πρό πρόσωπον αὐτός < — ἵνα δύναμαι ὁ ἀντίδικος · οἰκεῖος μέν γίγνομαι οὗτος , ἀλλότριος δέ ὁ θεός , συνθήκη ποιέω μετά ὁ ἀντίδικος . ἵστημι οὖν ἐν ὁ ὁδός ὁ λέγω · Ἐγώ εἰμί ὁ ὁδός ( , ἀπαλλάσσω . ut ab adversario >libereris < , quae te sequantur , ausculta . >Trahit ad judicem < adversarius sive princeps , cum te susceperit ab >trahit te ad Quam elegans sermo >trahit < , ostendat quodammodo retractantes et nolentes ad condemnationem trahi et ire compelli ! Quis enim homicida concito gradu pergit ad judicem ? Quis gaudens ad condemnationem suam ire festinat , et non invitus trahitur ac repugnans ? Scit enim se ad hoc ire , ut sententiam mortis accipiat . >Ne forte trahat te ad judicem < . Quis , putas , iste >judex < est ? Ego nescio aUum judicem nisi nostrum Jesum Christum , de quo et ahbi dicitur : >statuet oves a dextris , haedos autem a sinistris < et iterum : >qui fuerit me , confitebor et ego eum coram Patre meo , qui in caeUs est ; qui autem negaverit me coram hominibus , negabo eum coram Patre meo , qui in caehs est < >Trahat te ad judicem , et judex tradat te exactori < . nostrum per singula peccata damnum sustinet , et juxta qualitatem rationemque dehcti damni magnitudo reputatur . Debeo ahquod de scripturis afferre testimonium super danmo multaque pecuniae . Ahus damnum sustinet quingentorum denariorum et debet eos , ahus quinquaginta denarus condemnatur ; quae summa ambobus a creditore conceditur . Porro ahus , sicut scriptura dicit : >oblatus est ei unus , qui debebat decem miha talenta < , mihum talentorum debito condemnatur . Et quid me necesse est plura persequi ? Unusquisque pro quahtate et quantitate peccati καλός δέ ὁ λέξις ὁ · Ε;κατασύρῃ κατασύρω σύ < , ἵνα δείκνυμι , ὅτι ἄκων ἕλκω , ὡς ἐπί δίκη μή ἐθέλω πορεύω . ἵημι . diversam multae sententiam excipit . Si parum est , quod peccas , ferieris damno > minuti < , ut Lucas scribit , ut vero Matthaeus , >quadrantis < drantisr . Verumtamen etiam necesse est hoc ipsum , quo exstitisti debitor , solvere ; non enim exies de carcere , nisi et minima quaeque persolveris . Qui vero fidelis est , nullo damno percutitur , sed cotidie ditatur ; totus enim mundus divitiarum ejus est ; infidelis autem nec obolum habet . AUus condemnatur denario , ahus mna , ahus talento . Est quaesitor hujus negotii , qui mensuras universorum noverit peccatorum et dicat : Hoc dehctum talento condemnatur , illud peccatum multam istiusmodi meretur . Scriptum est enim : >cum autem coepisset facere rationem < . est omnibus nobis >ratio < . Non est ahud tempus faciendae nisi tempus judicii , quando hquido cognoscetur , quid nobis creditum sit et quid lucri quidve detrimenti fecerimus , quis nostrum acceperit mnam , quis unum talentum , quis duo , quis quinque . Quid necesse est plura rephcare , cum hoc in commune dixisse sufficiat reddituros nos esse rationem et , si debitores inventi fuerimus , trahi ad judicem et a judice exactori tradi ? Singuh exactores proprios habemus , omnis vero multitudo pluribus traditur , secundum id , quod in Isaia scriptum est : >populus meus , exactores vestri spohant vos et , qui potentes sunt , dominantur vestri < — dominantur exactores , si debuerimus ahquid . autem habuerimus fiduciam et fronte hbera dixerimus : Servavi Λεπτός < δέ εἰμί ὁ ἁμάρτημα , κοδράντης < δέ , ὡς Ματθαῖος φημί , ὁ πλῆθος ὁ ἁμάρτημα . praeceptum jubeiis : >reddite omnibus debita , cui tributum , cui timorem , timorem , cui vectigal , vectigal , cui honorem , honorem < — si omnibus universa reddidero , venio ad exactorem intrepida mente respondeo : Nihil tibi debeo . Venit exactor ad reposcendum — resisto ei ; scio enim , quia , si nihil debuero , in me non habet potestatem . Quod si debitor fuero , >mittet < me > exactor < meus >in illo ordine , qui praedictus est . >Adversarius < enim me ad principem , princeps ad judicem , judex tradet exactori , exactor >mittei in carcerem < . Quae est lex carceris istius ? Non eo , neque me exactor patitur exire , nisi debitum omne persolvero . Non habet exactor potestatem , ut mihi saltem >quadrantem < et portionem valeat concedere ; unus est , qui debitoribus non habentibus , unde persolvant , potest concedere . >Accessit < , inquit , eum unus , qui debebat quingentos denarios , et aUus quinquaginta ; et cum non haberent , unde redderent , ambobus donavit < . Qui dominus erat ; iste vero , qui exactor est , non est dominus , sed a domino ad exigenda debita praepositus . Non fuisti dignus , ut tibi quingenti sive quinquaginta denarii donarentur , nec audire meruisti : >disunt sunt tibi delicta tua < : mitteris in carcerem et ibi exigeris per laborem et opera sive per poenas atque supphcia , et non inde exies , nisi reddideris >quadrantem < vel >novissimu quod graece >tenue < dici potest . Peccata nostra aut sunt — scribitur enim : >incrasssatum est cor popuh — aut ad comparationem majorum tenuia atque subtilia . Beatus est igitur primum , qui non peccat , secundo , ut in collationem ahquis μακάριος δέ ὁ μηδείς ὀφείλω ἤγουν ὁ μικρός ὀφείλω καί συγγνώμη ἄξιος . saltem tenue peccatum habeat . Et iiiter ipsa quoque tenuia atque subtilia est diversitas peccatorum . Nisi enim inter tenue subtile peccatum esset aliud subtilius , nunquam diceretur : >non inde , donec reddas novissimum quadrantem < . Quomodo , si diceret >novissimum minutum < — minutum , quod est nummus sive obolus sive stater — ; quid , si magnam pecuniam debuerimus sicut qui scribitur decem milia talenta debuisse ; quanto tempore claudamur in carcere , donec reddamus debitum — non possum manifeste pronuntiare . Si enim , qui parum debet , non egreditur , nisi exsolvat >minutum quadrantem < , utique , qui tanto obnoxius , infinita ei ad reddendum debitum saecula numerabuntur . Quapropter >demus operam , ut liberemur ab dum sumus in via , et jungamur Domino Jesu : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen .