origenes.homiliae-in-lucam 1
Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur , et quidam erant pseudoprophetae — e quibus unus fuit Ananias , filius Azor — , alii vero prophetae , et erat gratia in populo discernendorum spirituum , per quam alii inter prophetas recipiebantur , nonnulli quasi ab >exercitaissimis trapezitis< reprobabantur , ita et nunc in novo instrumento >multi conati sunt< scribere evangelia , sed non omnes Ἐπειδὴ ὑπέρογκον ἦν τὸ ἐπιχείρημα ἄνθρωπον ὄντα θεοῦ διδακαλίαν καὶ ῥήματα συγγράφειν , εἰκότως ἀπολογεῖται ἐν τῷ προοιμίῳ . Ὢσπερ δὲ ἐν τῷ πάλαι λαῷ πολλοὶ προφητείαν ἐπηγγέλλοντο , ἀλλὰ τούτων τινὲς μέν ἦσαν φεδοπροφῆται , τινὲς δὲ ἀληθῶς προφῆται , καὶ ἦν χάρισμα τῷ λαῷ διάκρισις πνευμάτων , ἀφ' οὖ ἐκρίνετο ὅ τε ἀληθὴς προφήτης καὶ ὁ ψευδώνυμος · οὕτω καὶ νῦν ἐν τῇ καινῇ διαθήκῃ τὰ εὐαγγέλια >πολλοἰ< ἠθέλησαν γράψαι , ἀλλ᾿ >οἱ δόκιμοι τραπεζῖται< recepti . Et ut sciatis non solum quatuor evangelia , sed plurima esse conscripta , e quibus haec , quae habemus , electa sunt et tradita ecclesiis , ex ipso prooemio Lucae , quod ita contexitur , cognoscamus : > Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem< . Hoc quod ait : >conati sunt< , latentem habet accusationem eorum , qui absque gratia Spiritus sancti ad scribenda evangelia prosiluerunt . Matthaeus quippe et Marcus et Joannes et Lucas non sunt >conati< scribere , sed Spiritu sancto pleni scripserunt evangelia . >Multi< igitur >conati sunt ordinare narrationem de his rebus , quae manifestissime cognitae sunt in nobis< . Ecclesia quatuor habet evangelia , οὐ πάντα ἐνέκριναν , ἀλλα τινα αὐτῶν ἐξελέξαντο . Τάχα δὲ καὶ τὸ >ἐπεχείρησαν < λεληθυῖαν ἔχει κατηγορίαν τῶν προπετῶς καὶ χωρὶς χαρίσματος ἐλθόντων ἐπὶ τὴν ἀναγραφὴν τῶν εὐαγγελίων . Ματθαῖος γὰρ οὐκ >ἐπεχείρησεν< ἀλλ᾿ ἔγραφεν ἀπὸ ἁγίου πνεύματος , ὁμοίως καὶ Μᾶρκος καὶ Ἰωάννης , παραπλησίως δὲ καὶ Λουκᾶς . haeresis plurima , e quibus quoddam scribitur secundum Aegyptios , aliud juxta Duodecim Apostolos . Ausus fuit et Basilides scribere evangelium et suo illud nomine titulare . >Multi conati sunt< scribere , sed quatuor tantum evangelia sunt probata , e quibus super persona Domini et Salvatoris nostri proferenda sunt dogmata . Scio quoddam evangelium , quod appellatur secundum Thomam , et juxta Mathiam ; et alia plura legimus , ne quid ignorare videremur propter eos , qui se putant aliquid scire , si ista cognoverint . Sed in his omnibus nihil aliud probamus , nisi quod ecclesia , id est quatuor tantum evangelia recipienda . Haec idcirco , quia in principio lectum est : >multi conati sunt ordinare narrationem de his rebus , quae Τὸ μέντοι ἐπιγεγραμμένον κατὰ Αἰγυπτίους εὐαγγέλιον καὶ τὸ ἐπιγεγραμμένον τῶν Δώδεκα εὐαγγέλιον οἱ συγγράψαντες >ἐπεχείρησαν< . Ἤδη δὲ ἐτόλμησε καὶ Βασιλείδης γράψαι κατὰ Βασιλείδην εὐαγγέλιον . >Πολλοὶ μὲν οὖν ἐπεχείγησαν< . φέρεται γὰρ καὶ τὸ κατὰ Θωμῶν εὐαγγέλιον καὶ τὸ κατὰ Ματθίαν καὶ ἄλλα πλείονα . Ταῦτά ἐστι τῶν ἐπιχειρησάντων · τὰ δὲ τέσσαρα μόνα προκρίνει ἡ τοῦ θεοῦ ἐκκλησία . | Λόγος ἐστὶ παραγραπτέος Ἰωάννην ἔτι περιόντα βίῳ ἐπὶ Νέρωνος τὰ συγγεγραμμένα εὐαγγέλια συναγαγεῖν · confirmatae sunt in nobis< . Illi tentaverunt atque >conati sunt< de his rebus scriber , quae nobis manifestissime sunt compertae . Affectum suum Lucas indicat ex sermone , quo ait : >in nobis manifestissime sunt ostensae< , id est >πεπληροφορημένων< , quod uno verbo latinus sermo non explicat . Certa enim fide et ratione cognoverat neque in aliquot fluctuabat , utrum ita esset an aliter . Hoc autem illis evenit , qui fidelissime crediderunt et id , quod propheta obsecrat , consecuti sunt et dicunt : >confirma me in sermonibus tuis< . Unde et Apostolus de his , qui errant firmi atque robusti , ait : >ut sitis radicati et fundati in fide< . Si quis enim radicatus in fide est atque fundatus , licet tempestas fuerit exorta , licet venti flaverint , licet se imber effuderit , non convelletur , non corruet , quia >super petram< aedificium solida mole fundatum est . Nec putemus oculis istis carnalibus firmitatem fidei dari , quam mens et ratio καὶ τὰ μὲν ἐγκρῖναι καὶ ἀποδέξασθαι , ὧν οὐδὲν ἡ τοῦ διαβόλου ἐπιβουλὴ καθήψατο , τὰ δὲ ἀπολέξασθαι καὶ καταργῆσαι , ὅσα μὴ τῆς ἀληθείας ἐχόμενα συνέγνω . | Ὅ γε μὴν Λουκᾶς εἴπών · >περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων< τὴν διάθεσιν ἑαυτοῦ ἐμφαίνει , ὅτι οὐδὲν ἀμφιβάλλων οὐδὲ εἰκάζων , ἀλλὰ πάντα μετὰ παῤῥησίας ἐβεβαίωσεν ὡς εὖ εἰδώς . Πεπληροφόρητο γὰρ καὶ ἐν οὐδενὶ ἐδίσταζεν , πότερον οὕτως ἔχει ἢ οὔ . Τοῦτο δὲ γίνεται περὶ τοὺς βεβαίως πιστεύοντας καὶ εὐχομένους καὶ ἐπιτυχόντας καὶ εἰπόντας · >βεβαίωσόν με ἐν τοῖς λόγοις σου< . Καὶ γὰρ ὁ ἀπόστολος περὶ τῶν βεβαίων φησίν · >ἵνα ᾖτε ἐῤῥιζωμένοι καὶ τεθεμελιωμένοι τῇ πίστει.< | Οὐ γὰρ ἁπλῶς <πεπιστευμένων> εἶπεν , ἀλλὰ >πεπληροφορημένων< , τὸ ἀπαράβατον τοῖς λεγομενοις μαρτυρῶν . | Οὐδὲν γὰρ οὕτως πληροφορεῖ ὡς νοῦς καὶ λόγος · tribuit . Infideles quique credant signis atque portentis , quae humana acies contuetur . Fidelis vero et prudens atque robustus rationem sequaturet verbum et sic dijudicet , quid verum quidve falsum sit . >Sicut tradiderunt nobis , qui ab initio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis< In Exodo scriptum est populus videbat vocem Dei< . Et certe vox auditur potius quam videtur , sed propterea ita scriptum est , ut ostenderetur nobis aliis oculis >videre vocem Dei< , quibus illi adspiciunt , qui merentur . Porro in evangelio non vox cernitur , sed sermo , qui voce praestantior est . Unde nunc dicitur : > sicut tradiderunt nobis , qui a principio ipsi ὄφις γαρ οὐ πΔηροφορει , επει οὐκ ἀπὸ σημείων καὶ τεράτων ὁρατῶν κρίνεται τὰ πράγματα , ἀλλὰ λόγῳ κρίνεται , ποῖα τὰ ἀληλθῆ καὶ ποῖα τὰ ψευδῆ . | >Πραγμάτων< δέ φησιν , ἐπειδήπερ οὐ κατὰ φαντασίαν κατὰ τοὺς τῶν αἱρετικῶν παῖδας ἐδραματούργησεν Ἰησοῦς τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν , ἀλλὰ τυγχάνων ἀλήθεια πρὸς ἀλήθειαν τὰ πράγματα . | >Οἱ αὐτόπται< , φησι , > καὶ ὑπηρέται τοῦ λόγου < . Ἐν μέν τῇ Ἐξόδῳ γέγραπται , ὅτι > ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν τοῦ κυρίου < . Καίτοι γε φωνὴ οὐ βλέΠεται , ἀλλ' ἀκούεται , ἵνα δηλωθῇ παραδόξως , ὅτι ἡ τοῦ θεοῦ φωνὴ βλέπεται , οἶς βλέπεται . Ἐν δὲ τῷ εὐαγγελίῳ οὐχ ἡ φωνὴ βλέπεται , ἀλλ᾿ ὁ κρείττων viderunt et iniuistri fuerunt sermonis< . Igitur apostoli ipsi viderunt sermonem , non quia adspexerant corpus Domini Salvatoris , sed quia Verbum viderant . Si enim juxta corpus vidisse Jesum hoc est : Dei vidisse sermonem , ergo et Pilatus , qui condemnavit Jesum , sermonem Dei vidit , et Judas proditor et omnes , qui clamaverunt : > crucifige , crucifige eum , tolle de terra talem< , Dei viderunt sermonem . Sed absit , ut quisquam incredulus sermonem Dei videat . Videre sermonem Dei tale est , quale Salvator ait : >Qui vidit me , vidit et Patrem , qui misit me< . > Sicut tradiderunt nobis , qui a principio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis < Clam Lucae sermonibus edocemur , quod cujusdam doctrinae finis sit ipsa doctrina , τῆς φωνῆς λόγος . Διὰ τοῦτο · Καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἁπ' ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου< Οὐκοῦν οἱ ἀπόστολοι >αὐτόπται τοῦ λόγου< ἦσαν οὐ μόνον ἑωρακότες τὸν Ἰησοῦν κατὰ σῶμα , ἀλλὰ καὶ τὸν θεοῦ λόγον . Εἰ γὰρ τὸ ἑωρακέναι τὸν Ἰησοῦν κατὰ σῶμα >αὐτόπτην τοῦ λόγου< γίνεσθαι ἦν , καὶ Πιλᾶτος >αὐτόπτης< ἦν >τοῦ λόγου< καταδικάξων αὐτὸν καὶ Ἰούδας ὁ προδότης καὶ πάντες οἱ λέγοντες · >σταύρου , σταύρου αὐτόν< . Ἀλλ' ἀπείη λέγειν , ὄτι ἐκεῖνοι ἦσαν >αὐτόπται τοῦ λόγου< Τὸ οὖν ἰδεῖν τὸν λόγον ἐκεῖ ἐννοεῖται , ὅπου ἔλεγεν ὁ σωτήρ · >Ὁ ἑωρακὼς ἐμέ ἑώρακε τὸν πατέρα τὸν πέμψαντά με< . Καὶ λεληθότως δέ τι καλὸν μάθημα διδάσκει ἡμᾶς ὁ Λουκᾶς ἐνταῦθα , alterius vero doctrinae finis in opere computetur . Verbi gratia : scientia geometriae finem habet ipsam tantum scientiam atque doctrinam . Alia vero scientia est , cujus finis opus exigit , velut medicina . Oportet me rationem et dogmata scire medicinae , non ut tantummodo noverim , quid debeam facere , sed ut faciani . id est , ut secem vulnera . victum moderatum castigatumque disponam , aestus febrium impulsu venarum sentiam , ut curationibus cyclicis humorum abundantiani siccem , temperem atque restringam . Quae si quis tantum scierit et non opere fuerit subsecutus , cassa erit eius scientia . Simile quid scientiae medicinae et operi etiam in notitia ministerioque sermonis est . Unde scribitur : <sicut tradiderunt nobis , qui a principio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis> , ut ex eo , quod dixit : <ipsi viderunt> , doctrinam et scientiam significari , ex eo vero , quod ait : >ministri fuerunt sermonis< , demonstrari opera cognoscamus . <Visum est et mihi subsecuto ab initio> . Inculcat ac replicat , quoniam ea , quae scripturus est , non rumore cognoverit , sed ab initio ipse fuerit consecutus . ὅτι τινῶν μὲν θεωρημάτων τὸ τέλος ἡ θεωρία ἐστίν , τινῶν δέ θεωρημάτων τὸ τέλος ἡ πρᾶξις . Ἵνα μὲν οὖν διὰ τοῦ αὐτόπται> δηλώσῃ τὸ θεωρητικόν , διὰ δέ τοῦ >ὑπηρέται< τὸ πρακτικὸν αὐτῶν παραστήσῃ , > αὐτόπται καὶ ὑπηρέται> εἶπεν |διὰ τὸ βέβαιον καὶ ἀδιάστατον . διὰ γὰρ τοῦ αὐτόπται> τὸ θεωρητικὸν τῆς τοῦ σαρκωθέντος λόγου θεότητος , ἥν ἑώρακεν > ὁ ἑωρακὸς> τὸν Χριστὸν τῇ πίστει καὶ δι’ αὐτοῦ >τὸν πατέρα< , διὰ δέ τοῦ ὑπηρέται> τὸ πρακτικόν · πρᾶξις γὰρ θεωρίας ἀνάβασις . Δύνασαι δὲ καὶ ἑτέρως ἐκλαβεῖν τό · ὑπνρέται γενόμενοι τοῦ λόγου< ἥτοι τοῦ διδασκαλικοῦ λόγου , ὅν παρεδίδου ὁ σωτήρ , ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ λόγου , ᾧ καὶ ἐξυπηρέτησαν παρόντες οἱ μαθηταί . | Τὸ δέ · >ἔδοξε κἁμοὶ παρηκολουθηκότι ἄνωθεν> δηλοῖ ὡσανεὶ ὅτι λέγει , ὅτι · τάχα ἂν καὶ κινδυνεύσαιμι , εἰ παρηκολουθηκὼς πᾶσιν ἀκριβῶς ἤμελλον σιωπῇ παραδιδόναι τηλικαῦτα πράγματα . γράφω δὲ οὐ ψιλὴν ἀκοήν , φησίν , παραλαβών , ἀλλ' ἀκριβῶς παρηκολουθηκὼς ἄνωθεν πᾶσιν . Ἐπαινεῖ δὲ τὸν μακάριον Λουκᾶν καὶ ὁ ἀπόστολος λέγων · οὖ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ> . | Ἔδοξε κἀμοὶ ἄνωθεν παρηχολουθηκότι> διαβεβαιοῦται , ὅτι >ἄνωθεν παρηκολούθησεν< , οὕ τισι τῶν εἰρημένων , Unde et ab apostolo Paulo merito collaudatur dicente : <cujus laus in evangelio per omnes > Hoc enim de nullo alio dicitur , nisi de Luca dictum traditur . ἀλλὰ >πᾶσιν< τοῖς αὐτόπταις καὶ ὑπηρέταις , ἵνα μὴ τῇδε κἀκεῖσε περιφερόμενος ἀποτραπῇς τῆς εὐθείας ὁδοῦ · οὐ γὰρ ἔτερα κατηχηθείς , ἔτερα νῦν παρὰ τῆσδε τῆς γραφῆς ἐνηχηθήσῃ , ἀλλὰ περὶ ὧν τὴν γνῶσιν εἴληφας τελεωτέραν δόξῃ >τὴν ἀσφάλειαν> . | <Visum est et mihi assecuto a principio omnia diligenter ex ordine tibi scribere , optime Theophile> . Putet aliquis , quod ad Theophilum quempiam evangelium scripserit . Omnes qui nos auditis loquentes , si tales fueritis , ut diligamini a Deo , et vos >theophili< estis et ad vos evangelium scribitur . Si quis >theophilus< est , iste et optimus et fortissimus est , hoc quippe significantius graeco sermone dicitur : >κράτιστος< . Nemo >theophilus< infirmus est . Et quomodo scriptum est de populo Israhel , quando egrediebatur ex Aegypto , quod <non fuerit in tri - Εἰκὸς δέ ὑπολαμβάνειν τινός , ὅτι Θεοφίλῳ τινὶ ἔγραψε τὸ εὐαγγέλιον , ὃς εἶς ἦν τῶν πιστευσάντων καὶ ζέων τῷ πνεύματι καὶ ἀπλήστως ἔχων περὶ τὰς τοῦ κυρίου πράξεις τε καὶ λόγους , ὅνπερ ἐποίει ἀσφαλέστερον καὶ τὰ νῦν γραφόμενα . Ἀλλὰ καὶ πάντες , ἐὰν τοιοῦτοι ὦμεν ὡς ἀγαπᾶσθαι ὑπὸ τοῦ θεοῦ καὶ φιλεῖσθαι , >θεόφιλοί< ἐσμεν . Εἰ δέ τις >θεόφιλος< , οὗτος καὶ >κράτιστος< · οὐδεὶς γὰρ >θεόφιλος< ἀσθενής . Καὶ ὥσπερ γέγραπται ἐπὶ τοῦ λαοῦ ἐξερχομένου ἐκ τῆς Αἰγύπτου . ὅτι >οὐκ ἦν ἐν ταῖς φυλαῖς αὐτῶν bubus eorum infirmus< : sic audacter loquar , quod omnis , qui >theophilus< est , sit robustus , habens fortitudinem et robur tam a Deo quam a sermone ejus , ut cognoscere possit eorum verborum , quibus eruditus est , veritatem , intellegens sermonem evangelii in Christo : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen . ὁ ἀσθενῶον< , οὕτως εἴποιμι ἄν , ὅτι πᾶς >θεόφιλος< κράτιστός ἐστιν ἔχων τὸ κράτος καὶ τὴν δύναμιν τὴν ἀπὸ τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ λόγου αὐτοῦ · καὶ οὕτως ἐπιγνώσεταί τις , >περὶ ὧν κατηχήθη λόγων τὴν ἀσφάλειαν< , συνεὶς τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου · ἐπαγγέλλεται τοίνυν τῆς γνώσεως τὸ βέβαιον , ἵνα , ἅπερ ἐκεῖνος ἀκοῇ παρέλαβε , ταῦτα καὶ γράμμασιν ἐντυγχάνων ἀσφαλέστερον κατέχῃ καὶ τὴν πίστιν διατηρῇ .
Lemmas: Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur , et quidam erant pseudoprophetae — e quibus unus fuit Ananias , filius Azor — , alii vero prophetae , et erat gratia in populo discernendorum spirituum , per quam alii inter prophetas recipiebantur , nonnulli quasi ab >exercitaissimis trapezitis< reprobabantur , ita et nunc in novo instrumento >multi conati sunt< scribere evangelia , sed non omnes Ἐπειδή ὑπέρογκος εἰμί ὁ ἐπιχείρημα ἄνθρωπος εἰμί θεός διδακαλίαν καί ῥῆμα συγγράφω , ἔοικα ἀπολογέομαι ἐν ὁ προοίμιον . ὥσπερ δέ ἐν ὁ πάλαι λαός πολύς προφητεία ἐπαγγέλλω , ἀλλά οὗτος τις μέν εἰμί φεδοπροφητης , τις δέ ἀληθής προφήτης , καί εἰμί χάρισμα ὁ λαός διάκρισις πνεῦμα , ἀπό ὅς κρίνω ὁ τε ἀληθής προφήτης καί ὁ ψευδώνυμος · οὕτως καί νῦν ἐν ὁ καινός διαθήκη ὁ εὐαγγέλιον >πολλοἰ< ἐθέλω γράφω , ἀλλά ὅς δόκιμος τραπεζίτης recepti . Et ut sciatis non solum quatuor evangelia , sed plurima esse conscripta , e quibus haec , quae habemus , electa sunt et tradita ecclesiis , ex ipso prooemio Lucae , quod ita contexitur , cognoscamus : > Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem< . Hoc quod ait : >conati sunt< , latentem habet accusationem eorum , qui absque gratia Spiritus sancti ad scribenda evangelia prosiluerunt . Matthaeus quippe et Marcus et Joannes et Lucas non sunt >conati< scribere , sed Spiritu sancto pleni scripserunt evangelia . >Multi< igitur >conati sunt ordinare narrationem de his rebus , quae manifestissime cognitae sunt in nobis< . Ecclesia quatuor habet evangelia , οὐ πᾶς ἐγκρίνω , ἀλλά τις αὐτός ἐκλέγω . τάχα δέ καί ὁ ἐπιχειρέω < λανθάνω ἔχω κατηγορία ὁ προπετής καί χωρίς χάρισμα ἔρχομαι ἐπί ὁ ἀναγραφή ὁ εὐαγγέλιον . Ματθαῖος γάρ οὐ ἐπιχειρέω ἀλλά γράφω ἀπό ἅγιος πνεῦμα , ὅμοιος καί Μάρκος καί Ἰωάννης , παραπλήσιος δέ καί Λουκᾶς . haeresis plurima , e quibus quoddam scribitur secundum Aegyptios , aliud juxta Duodecim Apostolos . Ausus fuit et Basilides scribere evangelium et suo illud nomine titulare . >Multi conati sunt< scribere , sed quatuor tantum evangelia sunt probata , e quibus super persona Domini et Salvatoris nostri proferenda sunt dogmata . Scio quoddam evangelium , quod appellatur secundum Thomam , et juxta Mathiam ; et alia plura legimus , ne quid ignorare videremur propter eos , qui se putant aliquid scire , si ista cognoverint . Sed in his omnibus nihil aliud probamus , nisi quod ecclesia , id est quatuor tantum evangelia recipienda . Haec idcirco , quia in principio lectum est : >multi conati sunt ordinare narrationem de his rebus , quae ὁ μέντοι ἐπιγράφω κατά Αἰγύπτιος εὐαγγέλιον καί ὁ ἐπιγράφω ὁ Δώδεκα εὐαγγέλιον ὁ συγγράφω ἐπιχειρέω . ἤδη δέ τολμάω καί Βασιλείδης γράφω κατά Βασιλείδης εὐαγγέλιον . Πολλός μέν οὖν ἐπεχείγησαν< . φέρω γάρ καί ὁ κατά Θώμων εὐαγγέλιον καί ὁ κατά Ματθίας καί ἄλλος πολύς . οὗτος εἰμί ὁ ἐπιχειρέω · ὁ δέ τέσσαρες μόνος προκρίνω ὁ ὁ θεός ἐκκλησία . | Λόγος εἰμί παραγραπτέος Ἰωάννης ἔτι περίειμι βίος ἐπί Νέρων ὁ συγγράφω εὐαγγέλιον συνάγω · confirmatae sunt in nobis< . Illi tentaverunt atque >conati sunt< de his rebus scriber , quae nobis manifestissime sunt compertae . Affectum suum Lucas indicat ex sermone , quo ait : >in nobis manifestissime sunt ostensae< , id est πληροφορέω , quod uno verbo latinus sermo non explicat . Certa enim fide et ratione cognoverat neque in aliquot fluctuabat , utrum ita esset an aliter . Hoc autem illis evenit , qui fidelissime crediderunt et id , quod propheta obsecrat , consecuti sunt et dicunt : >confirma me in sermonibus tuis< . Unde et Apostolus de his , qui errant firmi atque robusti , ait : >ut sitis radicati et fundati in fide< . Si quis enim radicatus in fide est atque fundatus , licet tempestas fuerit exorta , licet venti flaverint , licet se imber effuderit , non convelletur , non corruet , quia >super petram< aedificium solida mole fundatum est . Nec putemus oculis istis carnalibus firmitatem fidei dari , quam mens et ratio καί ὁ μέν ἐγκρίνω καί ἀποδέχομαι , ὅς οὐδείς ὁ ὁ διάβολος ἐπιβουλή καθάπτω , ὁ δέ ἀπολέγω καί καταργέω , ὅσος μή ὁ ἀλήθεια ἔχω συγγιγνώσκω . | ὁ γε μήν Λουκᾶς λέγω · >περὶ ὁ πληροφορέω ἐν ἐγώ πράγμα ὁ διάθεσις ἑαυτοῦ ἐμφαίνω , ὅτι οὐδείς ἀμφιβάλλω οὐδέ εἰκάζω , ἀλλά πᾶς μετά παρρησία βεβαιόω ὡς εὖ οἶδα . πληροφορέω γάρ καί ἐν οὐδείς διστάζω , πότερος οὕτως ἔχω ἤ οὐ . οὗτος δέ γίγνομαι περί ὁ βέβαιος πιστεύω καί εὔχομαι καί ἐπιτυγχάνω καί λέγω · βεβαιόω ἐγώ ἐν ὁ λόγος σου . καί γάρ ὁ ἀπόστολος περί ὁ βέβαιος φημί · ἵημι ἔρχομαι ῥιζόω καί θεμελιόω ὁ πίστει.< | οὐ γάρ ἁπλῶς <πεπιστευμένων> λέγω , ἀλλά πληροφορέω , ὁ απαράβατος ὁ λέγω μαρτυρέω . | οὐδείς γάρ οὕτως πληροφορέω ὡς νόος καί λόγος · tribuit . Infideles quique credant signis atque portentis , quae humana acies contuetur . Fidelis vero et prudens atque robustus rationem sequaturet verbum et sic dijudicet , quid verum quidve falsum sit . >Sicut tradiderunt nobis , qui ab initio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis< In Exodo scriptum est populus videbat vocem Dei< . Et certe vox auditur potius quam videtur , sed propterea ita scriptum est , ut ostenderetur nobis aliis oculis >videre vocem Dei< , quibus illi adspiciunt , qui merentur . Porro in evangelio non vox cernitur , sed sermo , qui voce praestantior est . Unde nunc dicitur : > sicut tradiderunt nobis , qui a principio ipsi ὄφις γάρ οὐ πδηροφορεω , ἐπεί οὐ ἀπό σημεῖον καί τέρας ὁρατός κρίνω ὁ πρᾶγμα , ἀλλά λόγος κρίνω , ποῖος ὁ ἀλέω καί ποῖος ὁ ψευδής . | >Πραγμάτων< δέ φημί , ἐπεί οὐ κατά φαντασία κατά ὁ ὁ αἱρετικός παῖς δραματουργέω Ἰησοῦς ὁ ἔνσαρκος αὐτός παρουσία , ἀλλά τυγχάνω ἀλήθεια πρός ἀλήθεια ὁ πρᾶγμα . | Οἷ αὐτόπτης , φημί , > καί ὑπηρέτης ὁ λόγος < . ἐν μέν ὁ Ἔξοδος γράφω , ὅτι > ὁ λαός ὁράω ὁ φωνή ὁ κύριος < . καίτοι γε φωνή οὐ βλέπω , ἀλλά ἀκούω , ἵνα δηλόω παράδοξος , ὅτι ὁ ὁ θεός φωνή βλέπω , ὅς βλέπω . ἐν δέ ὁ εὐαγγέλιον οὐ ὁ φωνή βλέπω , ἀλλά ὁ κρατύς viderunt et iniuistri fuerunt sermonis< . Igitur apostoli ipsi viderunt sermonem , non quia adspexerant corpus Domini Salvatoris , sed quia Verbum viderant . Si enim juxta corpus vidisse Jesum hoc est : Dei vidisse sermonem , ergo et Pilatus , qui condemnavit Jesum , sermonem Dei vidit , et Judas proditor et omnes , qui clamaverunt : > crucifige , crucifige eum , tolle de terra talem< , Dei viderunt sermonem . Sed absit , ut quisquam incredulus sermonem Dei videat . Videre sermonem Dei tale est , quale Salvator ait : >Qui vidit me , vidit et Patrem , qui misit me< . > Sicut tradiderunt nobis , qui a principio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis < Clam Lucae sermonibus edocemur , quod cujusdam doctrinae finis sit ipsa doctrina , ὁ φωνή λόγος . διά οὗτος · καθώς παραδίδωμι ἐγώ ὁ ἀπό ἀρχή αὐτόπτης καί ὑπηρέτης γίγνομαι ὁ λόγος οὐκοῦν ὁ ἀπόστολος αὐτόπτης ὁ λόγος εἰμί οὐ μόνος ὁράω ὁ Ἰησοῦς κατά σῶμα , ἀλλά καί ὁ θεός λόγος . εἰ γάρ ὁ ὁράω ὁ Ἰησοῦς κατά σῶμα αὐτόπτης ὁ λόγος γίγνομαι εἰμί , καί Πιλᾶτος αὐτόπτης εἰμί ὅς λόγος καταδικάζω αὐτός καί Ἰούδας ὁ προδότης καί πᾶς ὁ λέγω · >σταυροος , σταυρόω αὐτός . ἀλλά ἄπειμι λέγω , ὅτι ἐκεῖνος εἰμί αὐτόπτης ὁ λόγος ὁ οὖν ὁράω ὁ λόγος ἐκεῖ ἐννοέω , ὅπου λέγω ὁ σωτήρ · Οὖ ὁράω ἐγώ ὁράω ὁ πατήρ ὁ πέμπω μετά . καί λεληθότως δέ τις καλός μάθημα διδάσκω ἐγώ ὁ Λουκᾶς ἐνταῦθα , alterius vero doctrinae finis in opere computetur . Verbi gratia : scientia geometriae finem habet ipsam tantum scientiam atque doctrinam . Alia vero scientia est , cujus finis opus exigit , velut medicina . Oportet me rationem et dogmata scire medicinae , non ut tantummodo noverim , quid debeam facere , sed ut faciani . id est , ut secem vulnera . victum moderatum castigatumque disponam , aestus febrium impulsu venarum sentiam , ut curationibus cyclicis humorum abundantiani siccem , temperem atque restringam . Quae si quis tantum scierit et non opere fuerit subsecutus , cassa erit eius scientia . Simile quid scientiae medicinae et operi etiam in notitia ministerioque sermonis est . Unde scribitur : <sicut tradiderunt nobis , qui a principio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis> , ut ex eo , quod dixit : <ipsi viderunt> , doctrinam et scientiam significari , ex eo vero , quod ait : >ministri fuerunt sermonis< , demonstrari opera cognoscamus . <Visum est et mihi subsecuto ab initio> . Inculcat ac replicat , quoniam ea , quae scripturus est , non rumore cognoverit , sed ab initio ipse fuerit consecutus . ὅτι τις μέν θεώρημα ὁ τέλος ὁ θεωρία εἰμί , τις δέ θεώρημα ὁ τέλος ὁ πρᾶξις . ἵνα μέν οὖν διά ὁ αὐτόπτης δηλόω ὁ θεωρητικός , διά δέ ὁ ὑπηρέτης ὁ πρακτικός αὐτός παρίστημι , > αὐτόπτης καί ὑπηρέτης λέγω διά ὁ βέβαιος καί ἀδιάστατος . διά γάρ ὁ αὐτόπτης ὁ θεωρητικός ὁ ὁ σαρκόω λόγος θεότης , ὅς ὁράω > ὁ ὁράω ὁ Χριστός ὁ πίστις καί διά αὐτός ὅς πατέρας , διά δέ ὁ ὑπηρέτης ὁ πρακτικός · πρᾶξις γάρ θεωρία ἀνάβασις . δύναμαι δέ καί ἑτέρως ἐκλαμβάνω ὁ · ὑπνρέται γίγνομαι ὁ λόγος ἤτοι ὁ διδασκαλικός λόγος , ὅς παραδίδωμι ὁ σωτήρ , ἤ καί αὐτός ὁ θεός λόγος , ὅς καί ἐξυπηρετέω πάρειμι ὁ μαθητής . | Τέ δέ · >ἔδοξε ἐγώ παρακολουθέω ἄνωθεν δηλόω ὡσανεί ὅτι λέγω , ὅτι · τάχα ἄν καί κινδυνεύω , εἰ παρακολουθέω πᾶς ἀκριβῶς μέλλω σιωπή παραδίδωμι τηλικοῦτος πρᾶγμα . γράφω δέ οὐ ψιλός ἀκοή , φημί , παραλαμβάνω , ἀλλά ἀκριβής παρακολουθέω ἄνωθεν πᾶς . ἐπαινέω δέ ὁ μακάριος Λουκᾶς καί ὁ ἀπόστολος λέγω · ὅς ὁ ἔπαινος ἐν ὁ εὐαγγέλιον . | δοκέω ἐγώ ἄνωθεν παρηχολουθηκότι> διαβεβαιόω , ὅτι ἄνωθεν παρακολουθέω , ὅς τις ὁ λέγω , Unde et ab apostolo Paulo merito collaudatur dicente : <cujus laus in evangelio per omnes > Hoc enim de nullo alio dicitur , nisi de Luca dictum traditur . ἀλλά >πᾶσιν< ὁ αὐτόπτης καί ὑπηρέτης , ἵνα μή τῇδε ἐκεῖσε περιφέρω ἀποτρέπω ὁ εὐθύς ὁδός · οὐ γάρ ἔτερα κατηχέω , ἔτερα νῦν παρά ὅδε ὁ γραφεύς ἐνάγω , ἀλλά περί ὅς ὁ γνῶσις λαμβάνω τέλειος δοκέω ὅς ἀσφάλεια . | <Visum est et mihi assecuto a principio omnia diligenter ex ordine tibi scribere , optime Theophile> . Putet aliquis , quod ad Theophilum quempiam evangelium scripserit . Omnes qui nos auditis loquentes , si tales fueritis , ut diligamini a Deo , et vos >theophili< estis et ad vos evangelium scribitur . Si quis >theophilus< est , iste et optimus et fortissimus est , hoc quippe significantius graeco sermone dicitur : >κράτιστος< . Nemo >theophilus< infirmus est . Et quomodo scriptum est de populo Israhel , quando egrediebatur ex Aegypto , quod <non fuerit in tri - ἔοικα δέ ὑπολαμβάνω τις , ὅτι Θεόφιλος τις γράφω ὁ εὐαγγέλιον , ὅς εἷς εἰμί ὁ πιστεύω καί ζέω ὁ πνεῦμα καί ἄπληστος ἔχω περί ὁ ὁ κύριος πρᾶξις τε καί λόγος , ὅς ποιέω ἀσφαλής καί ὁ νῦν γράφω . ἀλλά καί πᾶς , ἐάν τοιοῦτος εἰμί ὡς ἀγαπάω ὑπό ὁ θεός καί φιλέω , >θεόφιλοί< εἰμί . εἰ δέ τις >θεόφιλος< , οὗτος καί >κράτιστος< · οὐδείς γάρ >θεόφιλος< ἀσθενής . καί ὥσπερ γράφω ἐπί ὁ λαός ἐξέρχομαι ἐκ ὁ Αἴγυπτος . ὅτι οὐ εἰμί ἐν ὁ φυλή αὐτός bubus eorum infirmus< : sic audacter loquar , quod omnis , qui >theophilus< est , sit robustus , habens fortitudinem et robur tam a Deo quam a sermone ejus , ut cognoscere possit eorum verborum , quibus eruditus est , veritatem , intellegens sermonem evangelii in Christo : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen . ὁ ἀσθενόω , οὕτως λέγω ἄν , ὅτι πᾶς >θεόφιλος< κρατύς εἰμί ἔχω ὁ κράτος καί ὁ δύναμις ὁ ἀπό ὁ θεός καί ὁ λόγος αὐτός · καί οὕτως ἐπιγιγνώσκω τις , >περὶ ὅς κατηχέω λόγος ὁ ἀσφάλεια , συνίημι ὁ λόγος ὁ εὐαγγέλιον · ἐπαγγέλλω τοίνυν ὁ γνῶσις ὁ βέβαιος , ἵνα , ὅς ἐκεῖνος ἀκοή παραλαμβάνω , οὗτος καί γράμμα ἐντυγχάνω ἀσφαλής κατέχω καί ὁ πίστις διατηρέω .