origenes.homiliae-in-lucam 21
Quando ad Judaeos tantum sermo propheticusmittebatur , Ju - daici reges ponebantur in titulo . Verbi gratia , > vVisio , quam vidit Isaias filius Amos adversus Judaeam et adversus Hierusalem , in regno Oziae et Joatham et Achaz et Ezechiae < ; nec ahum quemquam , exceptis Judaeae regibus , Isaiae video tempore designatum . In quibusdam prophetis et Israhel reges legimus , sicut ibi : > et in diebus Hieroboam fihi Joas regis Israhek . Quando vero sacramentum evangelii praedicandum erat et in toto orbe evangehum disseminan - Ἐπὶ μὲν τῷ παρὰ Ἰουδαίοις μόνοις κηρυσσομένῳ λόγῳ προφητικῷ ἀναγράφεται βασιλεία μόνον Ἰουδαίων . > Ὅρασις < γὰρ φησιν , > ἣν εἶδεν Ἡσαΐας κατὰ τῆς Ἰουδαίας καὶ κατὰ τῆς Ἱερουσαλήμ , ἐν βασιλείᾳ Ὀζίου καὶ Ἰωαθὰμ καὶ Ἀχὰζ καὶ Ἐζεκίου < καὶ οὐδένα αλλον οἶδα βασιλέα ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ χρόνῳ τῆς προφητείας , ἢ τὸν τῆς Ἰουδαίας , ἐπί τινων δὲ προφητειῶν καὶ τὸν βασιλέα τοῦ Ἰσραήλ . Ὅτε δὲ ἤμελλε τό μυστήριον τοῦ εὐαγγελίου ὁ Ἰωάννης κηρύσσειν , ἀναγέγραπται οὐχὶ Ἰουδαίων μόνος βασιλεὺς Ἡρώδης οὐδὲ Ῥωμαίων μόνος Τιβέριος · ἐπειδὴ δὲ μυστήριον dum , cujus princeps Joannes in eremo fuit , et orbem terrarum Tiberii regebat imperium , tunc > in quintodecimo <ejus > ejus > anno verbum Domini ad Joamiem factum < esse describitur . Et si tantum his , qui de nationibus credituri erat , annuntianda salus fuisset et penitus excludendus Israhel , suffecerat dicere : > In quintodecimo anno Tiberii Caesaris , praeside Judaeae Pontio Pilato < . Quia vero et de Judaea et de Galilaea multi credituri erant , idcirco et haec regna ponuntur in titulo diciturque : > tetracha Galilaeae Herode , et PhiUppo fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis , et Lysania tetrarcha Abilenae , sub principibus sacerdotum Anna et Caipha , factum est verbum Domini ad Joannem , fihum Zachariae , in deserto < . Olim > verbum Dei fiebat ad Hieremiam , fihum Chelciae , qui erat de saccerdotibus > tempore illius vel τοῦ εὐαγγελίου ἔδει κηρύσσεσθαι ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ καὶ ὅλου τοῦ κόσμου ἐδόκει Τιβέριος εἶναι βασιλεύς , διὰ τοῦτο · > ἐν ἔτει πεντεκαιδεκάτω τῆς ἡγεμονίας Τιβερίου x < καὶ τὰ ἑξῆς ἀναγέγραπται . Καὶ εἰ μέν οἱ ἀΠὸ τῶν ἐθνῶν μόνοι ἤμελλον σώζεσθαι , πάντῃ δὲ ἀπεκέκελειστο ἡ σωτηρία τῶν υἱῶν Ἰσραήλ , ἤρκει τό · ἐν ἔτει πεντεκαιδεκάτῳ τῆς ἡγεμονίας Τιβερίου Καίσαρος < . Ἐπειδὴ δὲ ἔδει καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς Ἰτουραίας καὶ Τραχωνίτιδος καὶ Ἀβιληνῆς πιστεύειν , διὰ τοῦτο ἀναγράφονται καὶ αὗται αἱ βασιλεὶαι ἤγουν τετραρχίαι . illius regis Judae ; nunc > sermo | Dei fit ad Joannem , filium εἰ chariae <,quinunquam factus est ad prophetas > in deserto < ded | θεωρίαν . Ἐπειδὴ δὲ > πολλὰ quia > plures filii < credituri erant > desertae quam ejus , quae habet virum < , idcirco > factum est verbum Dei ad Joannem , fiUum Zachariae , x < . Simulque considera , quod magis rationem habeat , si mystice intellegatur desertum et non secundum simplicem litteram . Quienim x < praedicat , superflue facit ibi vociferari , ubi se loquentem nuUus exaudiat . Praecursor ergo Christi et > vox clamantis in deserto < praedicat > in deserto <animae , quae non habet pacem . Non solum autem tunc , sed etiam in praesenti primum > lucerna ardens et lucens Οὐδέποτε > γέγονε ῥῆμα θεοῦ μὴ νῦν μόνον διά τινα μυστικὴν < ἐπί τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον < εἶναι , τοῦτ’ ἔστι τῆς ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίας , > ἤπερ τῆς ἐχούσης ( ὡς > ἄνδρα < τὸν νόμον , τῆς Ἰουδαίων φημὶ συναγωγῆς , διὰ τοῦτο > ἐγένετο ῥῆμα θεοῦ πρὸς Ἰωάννην ἐν τῇ x < . Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν , ἐκ περισσοῦ ἐποίει κηρύσσων ἐν τῇ ἐρήμῳ < Ἀλλ᾿ ἦν πρόδρομος Χριστοῦ ἡ φο)νὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ < ψυχῇ τῇ μὴ ] ἐχούσῃ πόλεμον · καὶ οὐ τότε δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶνῦν πρῶτος >ὁ λύχνος < | ὁ καιόμενος καὶ φαίνων < ἔρχεται κη - enit et > praedicat baptisma paenitentiae in remissionem peccatorum catorum < ; ; deinde > lux vera < subsequitur , quando > lucerna < ipsa loquitur : > illum oportet crescere , me autem minui < . Fit verbum Dei > in deserto < et > venit ad omnem circaregionem Jordanis < . Quae alia loca debuit circuire Baptista , nisi vicina Jordani , ut quicunque voluisset agere paenitentiam , praesto esset ad lavacrum aquae ? Porro Jordanis > descendebs < interpretatur . > Descendens < autem et largo impetu currens fluvius Dei Salvator noster Dominus est , in quem baptizamur aqua vera , aqua salutari . > In remissionem < quoque > peccatorum < baptisma praedicatur : Venite catechumeni , agite paenitentiam , ut > in remissionem sionem < peccatorum baptisma consequamini . > In remissionem peccatorum < ille accipit baptisma , qui ρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν < , εἶτα μετὰ ἔρχεται τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν < περὶ οὗ φησιν ὁ λύχνος · ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν , ἐμέ δέ ἐλαττοῦσθαι < # x003E ; Καὶ ἦλθεν εἰς πᾶσαν τὴν περίχωρον τοῦ Ἰορδάνου < . Ποῦ γὰρ ἔδει τὸν βαπτιστὴν περιέρχεσθαι ἢ > εἰς τὴν περίχωρον τοῦ Ἰοράνου < ἵν ἐόν τις βούληται μετανοεῖν , εὐθέως εὐπορήσῃ τοῦ ποταμοῦ ; Ἑρμηνεύεται δὲ Ἰορδάνης >καταβαίων < Καταβαίνων γάρ ἐστιν ἀληθῶς ὁ ποταμὸς τοῦ θεοῦ , τὸ ὕδωρ τὸ ἀληδινόν , τὸ ὕδωρ τὸ σωτήριον . Καὶ κηρύσσει εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν x < . peccare desistit . Si quis eiiim peccans ad lavacrum venit , ei non fit remissio peccatorum . Propter - ea obsecro vos , ne absque cau - tela et diligenti circumspectione veniatis ad baptismum , sed ostendatis primum x >fructus dignos paenitentiaec < ! Facite aliquid temporis in conversatione bona , mundos vos a cunctis sordibus vitiisque servate , et tunc vobis remission peccatorum fiet , quando coeperitis et ipsi propria peccata contemnere . Dimittite delicta vestra , et dimittentur vobis . Hoc autem ipsum , quod nunc de veteri instrumento ponitur , in Isaia propheta scriptum legimus . Ibi enim dicitur : > Vox clamantis in deserto : parate viam Domini , rectas facite semitas ejus < Vult Dominus in vobis reperire vias , qui , ut possit in vestris animabus ingredi et iter suum facere , praeparate ei semitam , de qua dicitur : > rectas facite semitas ejus < . > Vox clamantis in deserto < . > Vox < clamat > Praeparate praeparate viam < ; primo > Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν < τίνι ἢ τῷ μηκέτι ἀμαρτάνοντι ; τῷ γὰρ ἔτι ὑμαρτάνοντι ἄφεσις ἁμαρτιῶν οὐ δίδοται . Εἶτα τὸν Ἡσαΐαν παρίστησι τοῦτο αὐτὸ φωνοῦντα . Τί γὰρ φησίν ; φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ < Βούλεται δὲ τὴν ὁδὸν κυρίου εὑρεῖν ἐν ὑμῖν , ἴνα συνοδεύσῃ ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν . Ἐπειδὴ δὲ ὁ Ἰωάννης πρόδρομος ἦν τοῦ λόγου , εἰκότως >φωνὴ < ὠνόμασται , οὐ λόγος · προλαμβάνει γὰρ ἡ >φωνὴ < τὸν λόγον · πρώτη γὰρ ἡ >φωνὴ < φθάνει ἐπὶ τὰς ἀκοάς , εἶτα enim >vox <ad aures pervenit , dinde post vocem , immo cum voce , auditum sermo penetrat . Juxta hunc sensum a Joanne annuntiatus est Christus . Videamus ergo , quid x < de verbo amiuntiet . > Praeparate < inquit , x >viam Domino < . Quam < viam Domino <praeparemus ? ? Numquid corpoream ? Aut potest sermo Dei tali itinere pergere ? Anintrinsecus via praeparanda est Domino , et in | corde nostro rectae et aquales semitae componendae ? Haec est via , per quam ingressus est sermo Dei , qui in humani cordis capacitate consistit . Magnum est cor hominis et spatiosum et capax , si tamen mundum fuerit . Vis ejus magnitudinem latitudinemque cognoscere ? Vide , quantam divinorum sensuum magnitudinem capiat . Ipse ait : >dedit > dedit mihi eorum , quae veram : scire rationem mundi et opera elementorum , principium et finem et medietatem saeculorum , temporum varietates et translationes mensium , annorum circulos et siderum sedes , natu - ras animaUum et furores bestiarum , spirituum violentias et cogitationes hominum , diversitates arborum et vim radicum < . Vides non parvum esse cor hominis , quod tanta capiat . Neque in corporis quantitate , sed in fortitudine sensus magnitudinem ejus intellege , quae tantam scientiam capiat veritatis . Ut autem et simphces quosque de cotidianis exemphs ad credendum adducam , quod grande sit cor hominis , videamus sequentia . Quascunque urbes transivimus , habemus iUas in animo , et quaUtates et situs platearum murorumque et aedificiorum in corde nostro versan - ὁ ἀκουόμενος ὑπὸ τῆς φωνῆς λόγος . > Ἑν Ἐν τῇ ἐρήμῳ < δὲ εἰκότως , ὅτι ἡ ἤμελλεν ὑπακούειν , ἡ δὲ πόλις ἀπειθεῖν · > ἔρημον < δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίαν φησίν . Οὐ γὰρ αἰσθητὴν λέγει > ὁδόν , ἀλλὰ τὴν ἔνδον ἐν καρδίά , ἧν ὁδεύει ἐμπεριπατῶν καρδίαις ἁγίων . tur . Viam , quam ingressi sumus , in memoriae pictura ac descriptione retinemus ; mare , quod navigavimus , tacita cogitatione amplectimur . plectimur . Non est parvum , ut dixi , cor hominis , quod potest tanta capere . Si autem non est parvum tanta capiens , consequenter in illo via Domini praeparatur et recta fit semita , ut ambulet in illa sermo Dei atque sapientia . Praepara viam Domino per conversationem bonam , et egregiis operibus tere semitam , ut absque offensa ulla deambulet in te verbum Dei et donet tibi mysteriorum suorum adventusque notitiam : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen .
Lemmas: Quando ad Judaeos tantum sermo propheticusmittebatur , Ju - daici reges ponebantur in titulo . Verbi gratia , > vVisio , quam vidit Isaias filius Amos adversus Judaeam et adversus Hierusalem , in regno Oziae et Joatham et Achaz et Ezechiae < ; nec ahum quemquam , exceptis Judaeae regibus , Isaiae video tempore designatum . In quibusdam prophetis et Israhel reges legimus , sicut ibi : > et in diebus Hieroboam fihi Joas regis Israhek . Quando vero sacramentum evangelii praedicandum erat et in toto orbe evangehum disseminan - ἐπί μέν ὁ παρά Ἰουδαῖος μόνος κηρύσσω λόγος προφητικός ἀναγράφω βασιλεία μόνος Ἰουδαῖος . > ὅρασις < γάρ φημί , > ὅς ὁράω Ἡσαΐας κατά ὁ Ἰουδαία καί κατά ὁ Ἱεροσόλυμα , ἐν βασιλεία Ὅζιος καί Ἰωαθάμ καί Ἀχάζ καί Ἐζεκίας < καί οὐδείς ἄλλος οἶδα βασιλεύς ἀναγράφω ἐν ὁ χρόνος ὁ προφητεία , ἤ ὁ ὁ Ἰουδαία , ἐπί τις δέ προφητεία καί ὁ βασιλεύς ὁ Ἰσραήλ . ὅτε δέ μέλλω ὁ μυστήριον ὁ εὐαγγέλιον ὁ Ἰωάννης κηρύσσω , ἀναγράφω οὐ Ἰουδαῖος μόνος βασιλεύς Ἡρώδης οὐδέ Ῥωμαῖος μόνος Τιβέριος · ἐπειδή δέ μυστήριον dum , cujus princeps Joannes in eremo fuit , et orbem terrarum Tiberii regebat imperium , tunc > in quintodecimo <ejus > ejus > anno verbum Domini ad Joamiem factum < esse describitur . Et si tantum his , qui de nationibus credituri erat , annuntianda salus fuisset et penitus excludendus Israhel , suffecerat dicere : > In quintodecimo anno Tiberii Caesaris , praeside Judaeae Pontio Pilato < . Quia vero et de Judaea et de Galilaea multi credituri erant , idcirco et haec regna ponuntur in titulo diciturque : > tetracha Galilaeae Herode , et PhiUppo fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis , et Lysania tetrarcha Abilenae , sub principibus sacerdotum Anna et Caipha , factum est verbum Domini ad Joannem , fihum Zachariae , in deserto < . Olim > verbum Dei fiebat ad Hieremiam , fihum Chelciae , qui erat de saccerdotibus > tempore illius vel ὁ εὐαγγέλιον δέω κηρύσσω ἐν ὅλος ὁ κόσμος καί ὅλος ὁ κόσμος δοκέω Τιβέριος εἰμί βασιλεύς , διά οὗτος · > ἐν ἔτος πεντεκαιδέκατος ὁ ἡγεμονία Τιβέριος x < καί ὁ ἑξῆς ἀναγράφω . καί εἰ μέν ὁ ἀπό ὁ ἔθνος μόνος μέλλω σῴζω , πάντῃ δέ ἀποκλείω ὁ σωτηρία ὁ υἱός Ἰσραήλ , ἀρκέω ὁ · ἐν ἔτος πεντεκαιδέκατος ὁ ἡγεμονία Τιβέριος Καῖσαρ < . ἐπειδή δέ δέω καί ὁ ἀπό ὁ Γαλιλαία καί ὁ ἀπό ὁ Ἰτουραία καί τραχών καί Ἀβιληνή πιστεύω , διά οὗτος ἀναγράφω καί οὗτος ὁ βασιλεία ἤγουν τετραρχία . illius regis Judae ; nunc > sermo | Dei fit ad Joannem , filium εἰ chariae <,quinunquam factus est ad prophetas > in deserto < ded | θεωρία . Ἐπειδή δέ > πολύς quia > plures filii < credituri erant > desertae quam ejus , quae habet virum < , idcirco > factum est verbum Dei ad Joannem , fiUum Zachariae , x < . Simulque considera , quod magis rationem habeat , si mystice intellegatur desertum et non secundum simplicem litteram . Quienim x < praedicat , superflue facit ibi vociferari , ubi se loquentem nuUus exaudiat . Praecursor ergo Christi et > vox clamantis in deserto < praedicat > in deserto <animae , quae non habet pacem . Non solum autem tunc , sed etiam in praesenti primum > lucerna ardens et lucens οὐδέποτε > γίγνομαι ῥῆμα θεός μή νῦν μόνος διά τις μυστικός < ἐπί ὁ τέκνον ὁ ἐρῆμος μάλα < εἰμί , οὗτος εἰμί ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία , > ἤ ὁ ἔχω ( ὡς > ἀνήρ < ὁ νόμος , ὁ Ἰουδαῖος φημί συναγωγή , διά οὗτος > γίγνομαι ῥῆμα θεός πρός Ἰωάννης ἐν ὁ x < . εἰ γάρ μή οὗτος εἰμί , ἐκ περισσός ποιέω κηρύσσω ἐν ὁ ἐρῆμος < ἀλλά εἰμί πρόδρομος Χριστός ὁ ὅς βοάω ἐν ὁ ἐρῆμος < ψυχή ὁ μή ] ἔχω πόλεμος · καί οὐ τότε δέ μόνος , ἀλλά καίνυμι πρῶτος ὁ λύχνος < | ὁ καίω καί φαίνω < ἔρχομαι καί - enit et > praedicat baptisma paenitentiae in remissionem peccatorum catorum < ; ; deinde > lux vera < subsequitur , quando > lucerna < ipsa loquitur : > illum oportet crescere , me autem minui < . Fit verbum Dei > in deserto < et > venit ad omnem circaregionem Jordanis < . Quae alia loca debuit circuire Baptista , nisi vicina Jordani , ut quicunque voluisset agere paenitentiam , praesto esset ad lavacrum aquae ? Porro Jordanis > descendebs < interpretatur . > Descendens < autem et largo impetu currens fluvius Dei Salvator noster Dominus est , in quem baptizamur aqua vera , aqua salutari . > In remissionem < quoque > peccatorum < baptisma praedicatur : Venite catechumeni , agite paenitentiam , ut > in remissionem sionem < peccatorum baptisma consequamini . > In remissionem peccatorum < ille accipit baptisma , qui ῥύομαι βάπτισμα μετάνοια εἰς ἄφεσις ἁμαρτία < , εἶτα μετά ἔρχομαι ὁ φάος ὁ ἀληθινός < περί ὅς φημί ὁ λύχνος · ἐκεῖνος δέω αὐξάνω , ἐγώ δέ ἐλασσόω < # x003E ; καί ἔρχομαι εἰς πᾶς ὁ περίχωρος ὁ Ἰορδάνης < . ποῦ γάρ δέω ὁ βαπτιστής περιέρχομαι ἤ > εἰς ὁ περίχωρος ὁ Ἰοράνου < ἵν εἰμί τις βούλομαι μετανοέω , εὐθύς εὐπορέω ὁ ποταμός ; ἑρμηνεύω δέ Ἰορδάνης καταβαίνω < καταβαίνω γάρ εἰμί ἀληθής ὁ ποταμός ὁ θεός , ὁ ὕδωρ ὁ ἀληδινόν , ὁ ὕδωρ ὁ σωτήριος . καί κηρύσσω εἰς ἄφεσις ἁμαρτία x < . peccare desistit . Si quis eiiim peccans ad lavacrum venit , ei non fit remissio peccatorum . Propter - ea obsecro vos , ne absque cau - tela et diligenti circumspectione veniatis ad baptismum , sed ostendatis primum x >fructus dignos paenitentiaec < ! Facite aliquid temporis in conversatione bona , mundos vos a cunctis sordibus vitiisque servate , et tunc vobis remission peccatorum fiet , quando coeperitis et ipsi propria peccata contemnere . Dimittite delicta vestra , et dimittentur vobis . Hoc autem ipsum , quod nunc de veteri instrumento ponitur , in Isaia propheta scriptum legimus . Ibi enim dicitur : > Vox clamantis in deserto : parate viam Domini , rectas facite semitas ejus < Vult Dominus in vobis reperire vias , qui , ut possit in vestris animabus ingredi et iter suum facere , praeparate ei semitam , de qua dicitur : > rectas facite semitas ejus < . > Vox clamantis in deserto < . > Vox < clamat > Praeparate praeparate viam < ; primo > εἰς ἄφεσις ἁμαρτία < τίς ἤ ὁ μηκέτι ἁμαρτάνω ; ὁ γάρ ἔτι ὑμαρτάνοντι ἄφεσις ἁμαρτία οὐ δίδωμι . εἶτα ὁ Ἡσαΐας παρίστημι οὗτος αὐτός φωνέω . τίς γάρ φημί ; φωνή βοάω ἐν ὁ ἐρῆμος < βούλομαι δέ ὁ ὁδός κύριος εὑρίσκω ἐν σύ , ἵνα συνοδεύω ὁ ψυχή σύ . ἐπειδή δέ ὁ Ἰωάννης πρόδρομος εἰμί ὁ λόγος , ἔοικα φωνή < ὀνομάζω , οὐ λόγος · προλαμβάνω γάρ ὁ φωνή < ὁ λόγος · πρῶτος γάρ ὁ φωνή < φθάνω ἐπί ὁ ἀκοή , εἶτα enim >vox <ad aures pervenit , dinde post vocem , immo cum voce , auditum sermo penetrat . Juxta hunc sensum a Joanne annuntiatus est Christus . Videamus ergo , quid x < de verbo amiuntiet . > Praeparate < inquit , x >viam Domino < . Quam < viam Domino <praeparemus ? ? Numquid corpoream ? Aut potest sermo Dei tali itinere pergere ? Anintrinsecus via praeparanda est Domino , et in | corde nostro rectae et aquales semitae componendae ? Haec est via , per quam ingressus est sermo Dei , qui in humani cordis capacitate consistit . Magnum est cor hominis et spatiosum et capax , si tamen mundum fuerit . Vis ejus magnitudinem latitudinemque cognoscere ? Vide , quantam divinorum sensuum magnitudinem capiat . Ipse ait : >dedit > dedit mihi eorum , quae veram : scire rationem mundi et opera elementorum , principium et finem et medietatem saeculorum , temporum varietates et translationes mensium , annorum circulos et siderum sedes , natu - ras animaUum et furores bestiarum , spirituum violentias et cogitationes hominum , diversitates arborum et vim radicum < . Vides non parvum esse cor hominis , quod tanta capiat . Neque in corporis quantitate , sed in fortitudine sensus magnitudinem ejus intellege , quae tantam scientiam capiat veritatis . Ut autem et simphces quosque de cotidianis exemphs ad credendum adducam , quod grande sit cor hominis , videamus sequentia . Quascunque urbes transivimus , habemus iUas in animo , et quaUtates et situs platearum murorumque et aedificiorum in corde nostro versan - ὁ ἀκούω ὑπό ὁ φωνή λόγος . > ἑν ἐν ὁ ἐρῆμος < δέ ἔοικα , ὅτι ὁ μέλλω ὑπακούω , ὁ δέ πόλις ἀπειθέω · > ἐρῆμος < δέ ὁ ἐκ ἔθνος ἐκκλησία φημί . οὐ γάρ αἰσθητός λέγω > ὁδός , ἀλλά ὁ ἔνδον ἐν κάρδιον , ὅς ὁδεύω ἐμπεριπατέω καρδία ἅγιος . tur . Viam , quam ingressi sumus , in memoriae pictura ac descriptione retinemus ; mare , quod navigavimus , tacita cogitatione amplectimur . plectimur . Non est parvum , ut dixi , cor hominis , quod potest tanta capere . Si autem non est parvum tanta capiens , consequenter in illo via Domini praeparatur et recta fit semita , ut ambulet in illa sermo Dei atque sapientia . Praepara viam Domino per conversationem bonam , et egregiis operibus tere semitam , ut absque offensa ulla deambulet in te verbum Dei et donet tibi mysteriorum suorum adventusque notitiam : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum . Amen .