origenes.epistula-ad-africanum 1.13
Τά γε μὴν ἄλλα σου ἐπαπορήματα ἐδόκει μοι ἀσεμνότερον εἰρῆσθαι , καὶ οὐκ ἔχεσθαι τῆς πρεπούσης σοι εὐλαβείας · οὐ χεῖρον δὲ θεῖναι τὸ αὐταῖς λέξεσιν ὑπὸ σοῦ γεγραμμένον οὕτως · « Ἔπειτα μετὰ ( 76 ) τὸ θαυμασίως πως οὕτως ἀποφθέγξασθαι , καὶ παραδοξότατά πως αὐτοὺς ἀπελέγχει , ὡς οὐδὲ Φιλιστίων ὁ μἴμος · οὐ γὰρ ἐξήρκει ἡ διὰ τοῦ Πνεύματος ἐπίπληξις , ἀλλʼ ἰδίᾳ διαστήσας ἑκάτερον αὐτῶν , ἐρωτᾷ ποῦ θεάσαιτο αὐτὴν μοιχωμένην . Ὡς δὲ ὁ μὲν ὑπὸ πρῖνον ἕφασκεν , ἀποκρίνεται πρίσειν αὐτὸν τὸν ἅγγελον · τῷ δὲ ὑπὸ σχῖνον εἰρηκότι , σχισθῆναι παραπλησίως ἀπειλεῖ . » Ὥρα γὰρ παραβάλλειν ἄλλο τούτῳ παραπλήσιον εἰρημένον ἐν τῇ τρίτῃ τῶν Βασιλειῶν , ὅπερ καὶ αὐτὸς ὁμολογήσεις ὑγιῶς ἀναγεγράφθαι , τῷ Φιλιστίωνος μίμῳ . Ἔχει δὲ οὕτως ἡ ἀπὸ τῶν Βασιλειῶν λέξις · « Τότε ὤφθησαν δύο γυναῖκες πόρναι τῷ βασιλεῖ , καὶ ἔστησαν ἐνώπιον αὐτοῦ . Καὶ εἶπεν ἡ γυνὴ μία · Ἐν ἐμοὶ , κύριέ μου . Ἐγὼ καὶ ἡ γυνὴ αὕτη οἰκοῦμεν ἐν οἵκῳ ἑνὶ , καὶ ἐτέκομεν ἐν τῷ οἵκῳ . Καὶ ἐγενήθη ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ τεκούσης μου , καὶ ἔτεκε καὶ ἡ γυνὴ αὕτη . Καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ αὐτό . Οὐκ ἔστιν οὐδὲ εἷς ἐν τῷ οἴκῳ ἡμῶν παρὲξ ἀμφοτέρων ἡμῶν ἐν τῷ οἵκῳ . Καὶ ἀπέθανεν ὁ υἱὸς τῆς γυναικὸς ταύτης τὴν νύκτα , ὡς ἐπεκοιμήθη ἐπʼ αὐτόν . Καὶ ἀνέστη μέσης τῆς νυκτός · καὶ ἔλαβε τὸν υἱόν μου ἐκ τῶν ἀγκαλῶν μου · καὶ ἡ δούλη σου ὕπνουν . Καὶ ἐκοίμισεν αὐτὸν ἐν τῷ κόλπῳ αὐτῆς , καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν τεθνεῶτα ἐκοίμισεν ἐν τῷ κόλπῳʼ μου . Καὶ ἀνέστην τὸ πρωῒ θηλάσαι τὸν υἱόν μου · κἀκεῖνος ἦν τεθνηκώς . Καὶ ἰδοὺ κατενόησα αὐτὸν τὸ πρωΐ , καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν ὁ υἱός μου ὅν ἕτεκον . Καὶ εἶπεν ἡ γυνὴ ἡ ἑτέρα · Οὐχί · ἀλλ᾿ ὁ υἱός σου ἐστὶν ὁ νεκρὸς , ὁ υἱὸς δὲ ὁ ἐμὸς ὁ ζῶν . Ἡ δὲ . ἄλλη καὶ αὐτὴ ἔλεγεν · Οὐχὶ , ἀλλʼ ὁ υἱός μου ὁ ζῶν · ὁ δὲ υἱός σου ὁ τεθνηκώς . Καὶ ἐλάλησαν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως , καὶ εἶπεν ὁ βασιλεὺς αὐταῖς · Σὺ λέγεις · Οὗτός μου ὁ υἱὸς ὁ ζῶν , καὶ ὁ υἱὸς ταύτης ὁ τεθνηκώς . Καὶ σὺ λέγεις Οὐχὶ , ἀλλʼ ὁ υἱός μου ὁ ζῶν · ὁ δὲ υἱός σου ὁ τεθνηκώς . Καὶ εἶπεν ὁ βασιλεύς · Λάβετέ μοι μάχαιραν . Καὶ προσήνεγκαν τὴν μάχαιραν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως . Καὶ εἶπεν ὁ βασιλεύς · Διέλετε τὸ παιδίον τὸ ζῶν εἰς δύο , καὶ δότε τὸ ἥμισυ αὐτοῦ ταύτῃ , τὸ ἥμισυ αὐτοῦ ταύτῃ . Καὶ ἀπεκρίθη ἡ γυνὴ ἦς ὁ υἱὸς ἦν ὁ ζῶν πρὸς τὸν βασιλέα , ὅτι ἐταράχθη ἡ μήτρα αὐτῆς ἐν τῷ υἱῷ αὐτῆς , καὶ εἶπεν · Ἐν ἐμοὶ , Κύριε · δότε αὐτῇ τὸ παιδίον τὸ ζῶν , καὶ θανάτῳ μὴ θανατώσητε αὐτό . Καὶ αὕτη εἶπε · Μήτε ἐμοὶ , μήτε κὺτῇ ἕστω · διέλετε . Καὶ ἀπεκρίθη ὁ βασιλεὺς , κσὶ εἶπε · Δότε τὸ παιδίον τῇ εἰπούσῃ Δότε αὐτῇ τοῦτο , καὶ θανάτῳ μὴ θανατώσητε αὐτό · αὕτη γὰρ μήτηρ αὐτοῦ . Καὶ ἤκουσε πᾶς Ἰσραὴλ τὸ κρῖμα ὅ ἔκρινεν ὁ βασιλεὺς , καὶ ἐφοβήθησαν ἀπὸ προσώπου τοῦ βασιλέως , ὅτι εἶδον , ὅτι φρόνησις Θεοῦ ἐν αὐτῷ τοῦ ποιεῖν δικαίωμα . » Εἵπερ γὰρ χρὴ περὶ τῶν φερομένων ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις ἀποφαίνεσθαι χλευαστικῶς , μᾶλλον τὴν περὶ τῶν δύο ἑταιρῶν ἱστορίαν τῷ Φιλιστίωνος μίμῳ , ἢ τὴν περὶ τῆς σεμνῆς Σωσάννης ὁμοιῶσαι ἐχρῆν . Καὶ ὥσπερ οὐκ ἤρκει πρὸς πειθὼ τοῦ λαοῦ τὸ εἰπεῖν Σολομῶντα · « Δότε τῇδε τὸ ζῶν παιδίον · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ μήτηρ αὐτοῦ · » οὕτως οὐκ ἤρκει ἡ πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους ἐπίπληξις τοῦ Δανιὴλ , μὴ προσπαραλαμβανομένου τοῦ ἐκ στόματος αὐτῶν ἐλέγχου · εἰπόντων μὲν ὑπό τι δένδρον αὐτὴν ἑωρακέναι κοιμωμένην μετὰ τοῦ νεανίσκου , μὴ μὴν συμφωνησάντων περὶ τοῦ τί δένδρον ἦν . Καὶ ἐπείπερ ὡς καταλαβὼν ἔφασκες ἐξ ἐπιπνοίας ( 77 ) τὸν Δανιὴλ κεκρικέναι τὰ περὶ τοὺς πρεσβυτέρους , τάχα μὲν οὕτως ἐλέγχοντα , τάχα δὲ ἑτέρως , πρόσχες καὶ ταῦτα παραπλήσια δοκεῖ μοι εἶναι τὰ κατὰ τὸν Δανιὴλ τῇ κρίσει τοῦ Σολομῶντος · περὶ οὗ μαρτυρεῖ ἡ Γραφὴ , ὅτι εἶδεν ὁ λαὸς , ὅτι φρόνησις Θεοῦ ἐν αὐτῷ τοῦ ποιεῖν δικαίωμα . Τοῦτο ἄν δύναιτο λέγεσθαι καὶ περὶ τοῦ Δανιήῦλ · ὅτι φρονήσεως οὕσης ἐν αὐτῷ τοῦ ποιεῖν ( 78 ) δικαίωμα , τὰ ἀναγεγραμμένα περὶ τῶν πρεσβυτέρων .
Lemmas: ὁ γε μήν ἄλλος σύ ἐμπαπόρημα δοκέω ἐγώ ἄσεμνος λέγω , καί οὐ ἔχω ὁ πρέπω σύ εὐλάβεια · οὐ κακός δέ τίθημι ὁ αὐτός λέξις ὑπό σύ γράφω οὕτως · « ἔπειτα μετά ( 76 ) ὁ θαυμάσιος πως οὕτως ἀποφθέγγομαι , καί παράδοξος πως αὐτός ἀπελέγχω , ὡς οὐδέ Φιλιστίων ὁ μῖμος · οὐ γάρ ἐξαρκέω ὁ διά ὁ Πνεῦμα ἐπίπληξις , ἀλλά ἴδιος διΐστημι ἑκάτερος αὐτός , ἐρωτάω ποῦ θεάομαι αὐτός μοιχάω . ὡς δέ ὁ μέν ὑπό πρῖνος φάσκω , ἀποκρίνω πρίζω αὐτός ὁ ἄγγελος · ὁ δέ ὑπό σχῖνος λέγω , σχίζω παραπλήσιος ἀπειλέω . » ὥρα γάρ παραβάλλω ἄλλος οὗτος παραπλήσιος λέγω ἐν ὁ τρίτος ὁ Βασίλεια , ὅς καί αὐτός ὁμολογέω ὑγιής ἀναγράφω , ὁ Φιλιστίων μῖμος . ἔχω δέ οὕτως ὁ ἀπό ὁ Βασίλεια λέξις · « τότε ὁράω δύο γυνή πόρνη ὁ βασιλεύς , καί ἵστημι ἐνώπιον αὐτός . καί λέγω ὁ γυνή εἷς · ἐν ἐγώ , κύριος ἐγώ . ἐγώ καί ὁ γυνή οὗτος οἰκέω ἐν οἶκος εἷς , καί τίκτω ἐν ὁ οἶκος . καί γίγνομαι ἐν ὁ ἡμέρα ὁ τρίτος τίκτω ἐγώ , καί τίκτω καί ὁ γυνή οὗτος . καί ἐγώ κατά ὁ αὐτός . οὐ εἰμί οὐδέ εἷς ἐν ὁ οἶκος ἐγώ παρέξ ἀμφότερος ἐγώ ἐν ὁ οἶκος . καί ἀποθνῄσκω ὁ υἱός ὁ γυνή οὗτος ὁ νύξ , ὡς ἐπικοιμάομαι ἐπί αὐτός . καί ἀνίστημι μέσος ὁ νύξ · καί λαμβάνω ὁ υἱός ἐγώ ἐκ ὁ ἀγκάλη ἐγώ · καί ὁ δούλη σύ ὑπνόω . καί κοιμίζω αὐτός ἐν ὁ κόλπος αὐτός , καί ὁ υἱός αὐτός ὁ θνῄσκω κοιμίζω ἐν ὁ κόλπος ἐγώ . καί ἀνίστημι ὁ πρωΐ θηλάζω ὁ υἱός ἐγώ · ἐκεῖνος εἰμί θνῄσκω . καί ἰδού κατανοέω αὐτός ὁ πρωΐ , καί ἰδού οὐ εἰμί ὁ υἱός ἐγώ ὅς τίκτω . καί λέγω ὁ γυνή ὁ ἕτερος · οὐ · ἀλλά ὁ υἱός σύ εἰμί ὁ νεκρός , ὁ υἱός δέ ὁ ἐμός ὁ ζάω . ὁ δέ . ἄλλος καί αὐτός λέγω · οὐ , ἀλλά ὁ υἱός ἐγώ ὁ ζάω · ὁ δέ υἱός σύ ὁ θνῄσκω . καί λαλέω ἐνώπιον ὁ βασιλεύς , καί λέγω ὁ βασιλεύς αὐτός · σύ λέγω · οὗτος ἐγώ ὁ υἱός ὁ ζάω , καί ὁ υἱός οὗτος ὁ θνῄσκω . καί σύ λέγω οὐ , ἀλλά ὁ υἱός ἐγώ ὁ ζάω · ὁ δέ υἱός σύ ὁ θνῄσκω . καί λέγω ὁ βασιλεύς · λαμβάνω ἐγώ μάχαιρα . καί προσφέρω ὁ μάχαιρα ἐνώπιον ὁ βασιλεύς . καί λέγω ὁ βασιλεύς · διαιρέω ὁ παιδίον ὁ ζάω εἰς δύο , καί δίδωμι ὁ ἥμισυς αὐτός οὗτος , ὁ ἥμισυς αὐτός οὗτος . καί ἀποκρίνω ὁ γυνή ὅς ὁ υἱός εἰμί ὁ ζάω πρός ὁ βασιλεύς , ὅτι ταράσσω ὁ μήτρα αὐτός ἐν ὁ υἱός αὐτός , καί λέγω · ἐν ἐγώ , κύριος · δίδωμι αὐτός ὁ παιδίον ὁ ζάω , καί θάνατος μή θανατόω αὐτός . καί οὗτος λέγω · Μητός ἐγώ , μήτε κύτος εἰμί · διαιρέω . καί ἀποκρίνω ὁ βασιλεύς , κίς λέγω · δίδωμι ὁ παιδίον ὁ λέγω δίδωμι αὐτός οὗτος , καί θάνατος μή θανατόω αὐτός · οὗτος γάρ μήτηρ αὐτός . καί ἀκούω πᾶς Ἰσραήλ ὁ κρῖμα ὅς κρίνω ὁ βασιλεύς , καί φοβέω ἀπό πρόσωπον ὁ βασιλεύς , ὅτι ὁράω , ὅτι φρόνησις θεός ἐν αὐτός ὁ ποιέω δικαίωμα . » εἴπερ γάρ χρή περί ὁ φέρω ἐν ὁ Ἐκκλησία ἀποφαίνω χλευαστικός , μάλα ὁ περί ὁ δύο ἑταίρα ἱστορία ὁ Φιλιστίων μῖμος , ἤ ὁ περί ὁ σεμνός Σωσάννη ὁμοιόω χρή . καί ὥσπερ οὐ ἀρκέω πρός πειθώ ὁ λαός ὁ λέγω Σολομών · « δίδωμι ὅδε ὁ ζάω παιδίον · οὗτος γάρ εἰμί ὁ μήτηρ αὐτός · » οὕτως οὐ ἀρκέω ὁ πρός ὁ πρέσβυς ἐπίπληξις ὁ Δανιήλ , μή προσπαραλαμβάνω ὁ ἐκ στόμα αὐτός ἔλεγχος · λέγω μέν ὑπό τις δένδρον αὐτός ὁράω κοιμάω μετά ὁ νεανίσκος , μή μήν συμφωνέω περί ὁ τίς δένδρον εἰμί . καί ἐπεί ὡς καταλαμβάνω φάσκω ἐκ ἐπίπνοια ( 77 ) ὁ Δανιήλ κρίνω ὁ περί ὁ πρέσβυς , τάχα μέν οὕτως ἐλέγχω , τάχα δέ ἕτερος , προέχω καί οὗτος παραπλήσιος δοκέω ἐγώ εἰμί ὁ κατά ὁ Δανιήλ ὁ κρίσις ὁ Σολομών · περί ὅς μαρτυρέω ὁ Γραφή , ὅτι ὁράω ὁ λαός , ὅτι φρόνησις θεός ἐν αὐτός ὁ ποιέω δικαίωμα . οὗτος ἄν δύναμαι λέγω καί περί ὁ Δανιήλ · ὅτι φρόνησις εἰμί ἐν αὐτός ὁ ποιέω ( 78 ) δικαίωμα , ὁ ἀναγράφω περί ὁ πρέσβυς .