origenes.epistula-ad-africanum 1.11
Ἀλλʼ εἰκὸς πρὸς ταῦτά σε ζητήσειν ( 57 ) τί δήποτε οὐ φέρεται παρʼ αὐτοῖς ἐν τῷ Δανιὴλ ἡ ἱστορία , εἰ , ὡς φῂς , τοιαῦτα περὶ αὐτῆς οἱ σοφοὶ αὐτῶν παραδιδόασι . Λεκτέον δὲ πρὸς ταῦτα , ὅτι ὅσα δεδύνηνται τῶν περιεχόντων κατηγορίαν πρεσβυτέρων , καὶ ἀρχόντων , καὶ κριτῶν , περιεῖλον ἀπὸ τῆς γνώσεως τοῦ λαοῦ , ὧν τινὰ σώζεται ἐν ἀποκρύφοις . Καὶ τούτου παράδειγμα δώσομεν τὰ περὶ τὸν Ἡσαΐαν ἱστορούμενα . καὶ ὑπὸ τῆς πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολῆς μαρτυρούμενα , ἐν οὐδενὶ τῶν φανερῶν βιβλίων γεγραμμένα · περὶ γὰρ τῶν προφητῶν διεξερχόμενος , καὶ ὧν πεπόνθασιν , ὁ τὴν πρὸς Ἑβραίους γράψας φησίν · « Ἐλιθάσθησαν , ἐπρίσθησαν , ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον . » Πευσόμεθα ( 58 ) γὰρ ἐπὶ τίνα ἀναφέρηται τὸ , « ἐπρίσθησαν , » κατὰ τι ἕθος ἀρχαῖον οὐ μόνον Ἑβραῖκὸν , ἀλλὰ καὶ Ἑλληνικὸν , πληθυντικῶς λεγόμενον περὶ ἑνός . Σαφὲς δʼ ὅτι ( 59 ) αἱ παραδόσεις λέγουσι πεπρίσθαι Ἡσαΐαν ( 60 ) τὸν προφήτην · καὶ ἕν τινι ἀποκρύφῳ τοῦτο φέρεται · ὅπερ τάχα ἐπίτηδες ὑπὸ Ἰουδαίων ῥερᾳδιούργηται , λέξεις τινὰς τὰς μὴ πρεπούσας παρεμβεβληκότων τῇ γραφῇ , ἵνʼ ἡ ὅλη ἀπιστηθῇ ( 61 ) ἀλλʼ εἰκός τινα , θλιβόμενον ἀπὸ τῆς εἰς ταῦτα ἀποδείξεως , συγχρήσασθαι τῷ βουλήματι ( 62 ) τῶν ἀθετούντων τὴν Ἐπιστολὴν , ὡς οὺ Παύλῳ γεγραμμένην · πρὸς ὅν ἅλλων λόγων κατʼ ἰδίαν χρῄζομεν εἰς ἀπόδειξιν τοῦ εἷναι Παύλου τὴν ἐπιστολήν . Παραθήσομαι οὖν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελίου τὰ ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ περὶ τῶν προφητῶν μαρτυρούμενα , καὶ ἱστορίαν ὑπʼ αὐτοῦ μὲν λεγομένην , ἐν δὲ ταῖς παλαιαῖς Γραφαῖς μὴ φερομένην , ἐπεὶ καὶ αὐτὴ κατηγορίαν περιέχει τῶν ἀνόμων ἐν τῷ Ἰσραὴλ κριτῶν ἕχει δὲ οὕτως ἡ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένη λέξις . « Οὐαὶ ὑμῖν , γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ , ὅτι οἰκοδομεῖτε τοὺς τάφους τῶν προφητῶν καὶ κοσμεῖτε τὰ μνημεῖα ( 63 ) τῶν δικαίων , καὶ λέγετε · Εἰ ἦμεν ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν πατέρων ἡμῶν , οὐκ ἄν ἧμεν κοινωνοὶ αὐτῶν ἐν τῷ αἵματι τῶν προφητῶν . Ὥστε μαρτυρεῖτε ἑαυτοῖς , ὅτι υἱοὶ ἐστὲ τῶν φονευσάντων τοὺς προφήτας . Καὶ ὑμεῖς πληρώσατε τὸ μέτρον τῶν πατέρων ὑμῶν . Ὄφεις , γεννήματα ἐχιδνῶν , πῶς φύγητε ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς γεἐννης ; Διὰ τοῦτο ἰδοὺ ἀποστέλλω πρὸς ὑμᾶς προφήτας , καὶ σοφοὺς , καὶ γραμματεῖς . Ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε , καὶ σταυρώσετε , καὶ ἐξ αὐτῶν μαστιγώσετε ἐν ταῖς συναγωγαῖς ὑμῶν , καὶ διώξετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν , ὅπως ἔλθῃ ἐφʼ ὑμᾶς πᾶν αἷμα δίκαιον ἐκχυνόμενον ἐπὶ τῆς γῆς ἀπὸ τοῦ αἵματος Ἄβελ τοῦ δικαίου ἕως τοῦ αἵματος Ζαχαρίου υἱοῦ Βαραχίου , ὅν ἐφονεύσατε μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου . Ἀμὴν λέγω ὑμῖν , ὅτι ἥξει ταῦτα πάντα ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην . » Καὶ τὸ ἐξῆς δὲ τούτων , οὐκ ἀπᾴδει τῶν προκειμένων οὕτως ἕχον · Ἰερουσαλὴμ , Ἰερουσαλὴμ , ἡ ἀποκτείνασα τοὺς προφήτας , καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὑτήν · ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου , ὅν τρόπον ὄρνις συνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας , καὶ οὐκ ἐθελήσατε · ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἕρημος . » Καὶ ἵδωμέν γε εἰ μὴ λεκτέον , ἐν τούτοις , τὸν μὲν Σωτῆρα ἀληθεύειν , οὐχ εὑρίσκεσθαι δὲ τὰς Γραφὰς , ὅσαι δηλοῦσι τὰ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἱστορούμενα · οἱ γὰρ οἰκοδομοῦντες τοὺς τάφους τῶν προφητῶν , καὶ κοσμοῦντες τὰ μνημεῖα τῶν δικαίων , καταγνόντες τῶν ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων εἰς ἐπὶ πολλοῖς ( 67 ) , καὶ ταῦτα λέγει · « Τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἐδίωξαν οἱ πατέρες ὑμῶν , καὶ ἀπέκτειναν τοὺς προκαταγγείλαντας περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Δικαίου , οὗ νῦν ὑμεῖς προδόται καὶ φονεῖς ἐγένεσθε ; » Ἀληθεύειν μὲν γὰρ τὸν Στέφανον πᾶς ὁστισοῦν τῶν προσιεμένων τὰς Πράξεις τῶν ἀποστόλων ὁμολογήσει ἀποδεῖξαι δὲ καὶ ἀπὸ τῆς παλαιᾶς Διαθήκης , πῶς εὐλόγως μέμφεται τοῖς πατράσι τῶν εἰς τὸν Ἰησοῦν ἀπιστούντων , ὡς διώξασι τοὺς προφήτας καὶ ἀποκτείνασιν , οὐ δυνατὸν ἀπὸ τῶν φερομένων βιβλίων τῆς Καινῆς ( 68 ) Διαθήκης · καὶ ὁ Παῦλος ἐν τῇ προτέρᾳ τῆς πρὸς Θεσσαλονικεῖς ἐπιστολῆς ταῦτα περὶ Ἰουδαίων μαρτυρῶν φησίν · « ῾ Υμεῖς γὰρ μιμηταὶ ἐγενήθητε τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ , τῶν οὐσῶνὲν τῇ Ἰουδαίᾳ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ · ὅτι καὶ ὑμεῖς τὰ αὐτὰ ἐπάθετε ὑπὸ τῶν ἰδίων ( 69 ) συμφυλετῶν , καθὼς καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων , τῶν καὶ τὸν Κύριον ἀποκτεινάντων , καὶ τοὺς προφήτας , καὶ ἡμᾶς ἐκδιωξάντων ( 70 ) , καὶ Θεῷ μὴ ἀρεσκόντων , καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐναντίων · κωλυόντων ἡμᾶς τοῖς ἔθνεσι λαλῆσαι , ἵνα σωθῶσι . » Καὶ οἶμαι δὲ ἀποδεδειχέναι ἐν τοῖς προκειμένοις , ὅτι οὐδὲν ἄτοπόν ( 71 ) ἐστι , γεγονέναι μὲν τὴν ἱστορίαν , καὶ τὴν μετὰ πολλῆς ἀκολασίας ὠμότητα τετολμῆσθαι τοῖς τότε πρεσβυτέροις κατὰ τῆς Σωσάννης , καὶ γεγράφθαι μὲν προνοίᾳ τοῦ Πνεύματος , ὑπεξαιρεῖσθαι δὲ , ὡς ἂν εἵποι τὸ Πνεῦμα , ὑπὸ τῶν ἀρχόντων Σοδόμων .
Lemmas: ἀλλά ἔοικα πρός οὗτος σύ ζητέω ( 57 ) τίς δήποτε οὐ φέρω παρά αὐτός ἐν ὁ Δανιήλ ὁ ἱστορία , εἰ , ὡς φημί , τοιοῦτος περί αὐτός ὁ σοφός αὐτός παραδίδωμι . λεκτέος δέ πρός οὗτος , ὅτι ὅσος δύναμαι ὁ περιέχω κατηγορία πρέσβυς , καί ἄρχων , καί κριτής , περιαιρέω ἀπό ὁ γνῶσις ὁ λαός , ὅς τις σῴζω ἐν ἀπόκρυφος . καί οὗτος παράδειγμα δίδωμι ὁ περί ὁ Ἡσαΐας ἱστορέω . καί ὑπό ὁ πρός Ἑβραῖος Ἐπιστολή μαρτυρέω , ἐν οὐδείς ὁ φανερός βιβλίον γράφω · περί γάρ ὁ προφήτης διεξέρχομαι , καί ὅς πάσχω , ὁ ὁ πρός Ἑβραῖος γράφω φημί · « λιθάζω , πρίζω , ἐν φόνος μάχαιρα ἀποθνῄσκω . » πυνθάνομαι ( 58 ) γάρ ἐπί τίς ἀναφέρω ὁ , « πρίζω , » κατά τις ἔθος ἀρχαῖος οὐ μόνος Ἑβραικός , ἀλλά καί Ἑλληνικός , πληθυντικός λέγω περί εἷς . σαφής δέ ὅτι ( 59 ) ὁ παράδοσις λέγω πρίζω Ἡσαΐας ( 60 ) ὁ προφήτης · καί ἐν τις ἀπόκρυφος οὗτος φέρω · ὅς τάχα ἐπίτηδες ὑπό Ἰουδαῖος ῥερᾳδιούραγω , λέξις τις ὁ μή πρέπω παρεμβάλλω ὁ γραφή , ἵνα ὁ ὅλος ἀπιστέω ( 61 ) ἀλλά ἔοικα τις , θλίβω ἀπό ὁ εἰς οὗτος ἀπόδειξις , συγχράομαι ὁ βούλημα ( 62 ) ὁ ἀθετέω ὁ Ἐπιστολή , ὡς οὐ Παῦλος γράφω · πρός ὅς ἄλλος λόγος κατά ἴδιος χρῄζω εἰς ἀπόδειξις ὁ εἰμί Παῦλος ὁ ἐπιστολή . παρατίθημι οὖν ἐπί ὁ πάρειμι ἀπό ὁ Εὐαγγέλιος ὁ ὑπό Ἰησοῦς Χριστός περί ὁ προφήτης μαρτυρέω , καί ἱστορία ὑπό αὐτός μέν λέγω , ἐν δέ ὁ παλαιός Γραφή μή φέρω , ἐπεί καί αὐτός κατηγορία περιέχω ὁ ἄνομος ἐν ὁ Ἰσραήλ κριτής ἔχω δέ οὕτως ὁ ὑπό ὁ Σωτήρ λέγω λέξις . « οὐαί σύ , γραμματεύς καί φαρισαῖος ὑποκριτής , ὅτι οἰκοδομέω ὁ τάφος ὁ προφήτης καί κοσμέω ὁ μνημεῖον ( 63 ) ὁ δίκαιος , καί λέγω · εἰ εἰμί ἐν ὁ ἡμέρα ὁ πατήρ ἐγώ , οὐ ἄν εἰμί κοινωνός αὐτός ἐν ὁ αἷμα ὁ προφήτης . ὥστε μαρτυρέω ἑαυτοῦ , ὅτι υἱός εἰμί ὁ φονεύω ὁ προφήτης . καί σύ πληρόω ὁ μέτρον ὁ πατήρ σύ . ὄφις , γέννημα ἔχιδνα , πῶς φεύγω ἀπό ὁ κρίσις ὁ γέεννα ; διά οὗτος ἰδού ἀποστέλλω πρός σύ προφήτης , καί σοφός , καί γραμματεύς . ἐκ αὐτός ἀποκτείνω , καί σταυρόω , καί ἐκ αὐτός μαστιγόω ἐν ὁ συναγωγή σύ , καί διώκω ἀπό πόλις εἰς πόλις , ὅπως ἔρχομαι ἐπί σύ πᾶς αἷμα δίκαιος ἐκχέω ἐπί ὁ γῆ ἀπό ὁ αἷμα Ἄβελ ὁ δίκαιος ἕως ὁ αἷμα Ζαχαρίας υἱός Βαραχίας , ὅς φονεύω μεταξύ ὁ ναός καί ὁ θυσιαστήριον . ἀμήν λέγω σύ , ὅτι ἥκω οὗτος πᾶς ἐπί ὁ γενεά οὗτος . » καί ὁ ἑξῆς δέ οὗτος , οὐ ἀπᾴδω ὁ πρόκειμαι οὕτως ἔχω · Ἱεροσόλυμα , Ἱεροσόλυμα , ὁ ἀποκτείνω ὁ προφήτης , καί λιθοβολέω ὁ ἀποστέλλω πρός ἑαυτοῦ · ποσάκις ἐθέλω ἐπισυνάγω ὁ τέκνον σύ , ὅς τρόπος ὄρνις συνάγω ὁ νεόσσιον ἑαυτοῦ ὑπό ὁ πτέρυξ , καί οὐ ἐθέλω · ἰδού ἀφίημι σύ ὁ οἶκος σύ ἐρῆμος . » καί ὁράω γε εἰ μή λεκτέος , ἐν οὗτος , ὁ μέν Σωτήρ ἀληθεύω , οὐ εὑρίσκω δέ ὁ Γραφή , ὅσος δηλόω ὁ ὑπό ὁ Σωτήρ ἱστορέω · ὁ γάρ οἰκοδομέω ὁ τάφος ὁ προφήτης , καί κοσμέω ὁ μνημεῖον ὁ δίκαιος , καταγιγνώσκω ὁ ὑπό ὁ πρέσβυς εἰς ἐπί πολύς ( 67 ) , καί οὗτος λέγω · « τίς ὁ προφήτης οὐ διώκω ὁ πατήρ σύ , καί ἀποκτείνω ὁ προκαταγγέλλω περί ὁ ἔλευσις ὁ Δίκαιος , ὅς νῦν σύ προδότης καί φονεύς γίγνομαι ; » ἀληθεύω μέν γάρ ὁ Στέφανος πᾶς ὅστις ὁ προσίημι ὁ Πρᾶξις ὁ ἀπόστολος ὁμολογέω ἀποδείκνυμι δέ καί ἀπό ὁ παλαιός Διαθήκη , πῶς εὔλογος μέμφομαι ὁ πατήρ ὁ εἰς ὁ Ἰησοῦς ἀπιστέω , ὡς διώκω ὁ προφήτης καί ἀποκτείνω , οὐ δυνατός ἀπό ὁ φέρω βιβλίον ὁ Καινή ( 68 ) Διαθήκη · καί ὁ Παῦλος ἐν ὁ πρότερος ὁ πρός Θεσσαλονικεύς ἐπιστολή οὗτος περί Ἰουδαῖος μαρτυρέω φημί · « ῾ σύ γάρ μιμητής γίγνομαι ὁ Ἐκκλησία ὁ θεός , ὁ οὐσῶνὲν ὁ Ἰουδαία ἐν Χριστός Ἰησοῦς · ὅτι καί σύ ὁ αὐτός πάσχω ὑπό ὁ ἴδιος ( 69 ) συμφυλέτης , καθώς καί αὐτός ὑπό ὁ Ἰουδαῖος , ὁ καί ὁ κύριος ἀποκτείνω , καί ὁ προφήτης , καί ἐγώ ἐκδιώκω ( 70 ) , καί θεός μή ἀρέσκω , καί πᾶς ἄνθρωπος ἐναντίος · κωλύω ἐγώ ὁ ἔθνος λαλέω , ἵνα σῴζω . » καί οἴομαι δέ ἀποδείκνυμι ἐν ὁ πρόκειμαι , ὅτι οὐδείς ἄτοπος ( 71 ) εἰμί , γίγνομαι μέν ὁ ἱστορία , καί ὁ μετά πολύς ἀκολασία ὠμότης τολμάω ὁ τότε πρέσβυς κατά ὁ Σωσάννη , καί γράφω μέν πρόνοια ὁ Πνεῦμα , ὑπεξαιρέω δέ , ὡς ἄν λέγω ὁ Πνεῦμα , ὑπό ὁ ἄρχων Σόδομα .