origenes.contra-celsum 8.72
Μετὰ δὲ ταῦτα εὐχήν τινα εἰπὼν τήν · εἰ γὰρ δὴ οἷόν τε εἰς ἕνα συμφρονῆσαι νόμον τοὺς τὴν Ἀσίαν καὶ Εὐρώπην καὶ Λιβύην Ἕλληνάς τε καὶ βαρβάρους ἄχρι περάτων νενεμημένους , ἀδύνατον τοῦτο νομίσας εἶναι ἐπιφέρει ὅτι ὁ τοῦτο οἰόμενος οἶδεν οὐδέν . εἰ δὲ χρὴ καὶ τοῦτ᾿ εἰπεῖν , λελέξεται ὀλίγα εἰς τὸν τόπον , δεόμενον πολλῆς ἐξετάσεως καὶ κατασκευῆς , εἰς τὸ φανῆναι οὐ μόνον δυνατὸν ἀλλὰ καὶ ἀληθὲς τὸ λεγόμενον περὶ τοῦ εἰς ἕνα συμφρονῆσαι νόμον πᾶν τὸ λογικόν . οἱ μὲν οὖν ἀπὸ τῆς Στοᾶς . ἐπικρατήσαντος ὡς οἷόν τε τοῦ ἰσχυροτέρου τῶν ἄλλων στοιχείου , τὴν ἐκπύρωσιν ἔσεσθαι πάντων εἰς πῦρ μεταβαλλόντων , ἡμεῖς δὲ τῆς λογικῆς φύσεώς φαμεν ὅλης κρατῆσαί ποτε τὸν λόγον καὶ μεταποιῆσαι πᾶσαν ψυχὴν εἰς τὴν ἑαυτοῦ τελειότητα , ἐπὰν ἕκαστος ψιλῇ χρησάμενος τῇ ἐξουσίᾳ ἕληται ἃ βούλεται καὶ γένηται ἐν οἷς εἵλατο · καὶ φαμεν ὅτι οὐκ ἔστιν εἰκὸς , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ( ἐν ) τοῖς σώμασι νοσημάτων καὶ τραυμάτων τινὰ τῶν συμβαινόντων ἰσχυρότερα εἶναι πάσης ἰατρικῆς τέχνης , οὕτως ἐπὶ τῶν ψυχῶν εἶναί τι τῶν ἀπὸ κακίας ἀδύνατον ὑπὸ τοῦ ἐπὶ πᾶσι λογικοῦ καὶ θεοῦ θεραπευθῆναι . πάντων γὰρ τῶν ἐν ψυχῇ κακῶν δυνατώτερος ὢν ὁ λόγος καὶ ἡ ἐν αὐτῷ θεραπεία προσάγει κατὰ βούλησιν θεοῦ ἑκάστῳ αὐτὴν , καὶ τὸ τέλος τῶν πραγμάτων ἀναιρεθῆναί ἐστι τὴν κακίαν · πότερον δὲ ὥστε μηδαμῇ μηδαμῶς ἔτι αὐτὴν ἐπιτραπῆναι δύνασθαι ἢ μὴ , οὐ τοῦ παρόντος ἐστὶ λόγου διδάξαι . πολλὰ μὲν ουν αἱ προφητεῖαι περὶ τῆς παντελοῦς ἀναιρέσεως τῶν κακῶν καὶ διορθώσεως πάσης ψυχῆς ἐν ἀποῤῥήτοις λέγουσιν , ἀρκεῖ δ᾿ ἐπὶ τοῦ παρόντος παραθέσθαι τὴν ἀπὸ τοῦ Σοφονίου λέξιν , οὕτως ἔχουσαν · „ ἑτοιμάζου , ὄρθρισον · διέφθαρται πᾶσα ἡ ἐπιφυλλὶς αὐτῶν . διὰ τοῦτο ὑπόμεινόν ( με ) , λέγει κύριος , ἐν ἡμέρᾳ ἀναστάσεώς μου εἰς μαρτύριον · διότι τὸ κρίμα μου εἰς συναγωγὰς ἐθνῶν τοῦ ἐκδέξασθαι βασιλεῖς , τοῦ ἐκχέαι ἐπ᾿ αὐτοὺς πᾶσαν ὀργὴν θυμοῦ μου . ἐν γὰρ πυρὶ ζήλου μου καταναλωθήσεται πᾶσα ἡ γῆ · ὅτι τότε μεταστρέψω ἐπὶ λαοὺς γλῶσσαν εἰς γενεὰν αὐτῆς , τοῦ ἐπικαλεῖσθαι πάντας τὸ ὄνομα κυρίου , τοῦ δουλεύειν ( αὐτῷ ) ὑπὸ ζυγὸν ἕνα . ἐκ περάτων ποταμῶν Αἰθιοπίας θύσουσι θυσίας μοι . ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ οὐ μὴ καταισχυνθῇς ἐκ πάντων τῶν ἐπιτηδευμάτων σου , ὧν ἠσέβησας εἰς ἐμέ · ὅτι τότε περιελῶ ἀπὸ σοῦ τὰ φαυλίσματα τῆς ὕβρεώς σου , καὶ οὐκ ἔτι μὴ προσθῇς τοῦ μεγαλαυχῆσαι ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἅγιόν μου . καὶ ὑπολείψομαι ἐν σοὶ λαὸν πραῢν καὶ ταπεινὸν , καὶ εὐλαβηθήσονται ἀπὸ τοῦ ὀνόματος κυρίου οἱ κατάλοιποι τοῦ Ἰσραὴλ , καὶ οὐ ποιήσουσιν ἀδικίαν καὶ οὐ λαλήσουσι μάταια , καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν γλῶσσα δολία · διότι αὐτοὶ νεμήσονται καὶ κοιτασθήσονται , καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἐκφοβῶν αὐτούς . “ ὁ δυνάμενος δ᾿ εἰς ταῦτα ὅλα μὲν κατανοήσας τὴν σαφήνειαν τῆς προφητείας παραστησάτω , μάλιστα δ᾿ ἐξετασάτω , τί τὸ ἀναλουμένης πάσης τῆς γῆς μεταστραφῆναι „ ἐπὶ λαοὺς γλῶσσαν εἰς γενεὰν αὐτῆς , “ ἀνάλογον τοῖς πρὸ τῆς συγχύσεως πράγμασι · καὶ κατανοησάτω , τί τὸ „ ἐπικαλεῖσθαι πάντας τὸ ὄνομα κυρίου , τοῦ δουλεύειν αὐτῷ ὑπὸ ζυγὸν ἕνα , “ ὡς περιαιρεθῆναι „ τὰ τῆς ὕβρεως φαυλίσματα , “ καὶ μηκέτι εἶναι „ ἀδικίαν “ μηδὲ λόγους ματαίους μηδὲ γλῶσσαν δολίαν . ταῦτα δ᾿ ἔδοξέ μοι μετρίως καὶ οὐ μετὰ τῆς ἀκριβοῦς διηγήσεως παραθέσθαι διὰ τὴν Κέλσου λέξιν , οἰομένου τὸ συμφρονῆσαι τοὺς τὴν Ἀσίαν καὶ Εὐρώπην καὶ Λιβύην Ἕλληνάς τε καὶ βαρβάρους οἰκοῦντας ἀδύνατον εἶναι . καὶ τάχα ἀληθῶς ἀδύνατον μὲν τὸ τοιοῦτο τοῖς ἔτι ἐν σώμασι , οὐ μὴν ἀδύνατον καὶ ἀπολυθεῖσιν αὐτῶν .
Lemmas: μετά δέ οὗτος εὐχή τις λέγω ὁ · εἰ γάρ δή οἷος τε εἰς εἷς συμφρονέω νόμος ὁ ὁ Ἀσία καί Εὐρώπη καί Λιβύη Ἕλλην τε καί βάρβαρος ἄχρι πέρας νέμω , ἀδύνατος οὗτος νομίζω εἰμί ἐπιφέρω ὅτι ὁ οὗτος οἴομαι οἶδα οὐδείς . εἰ δέ χρή καί οὗτος λέγω , λέγω ὀλίγος εἰς ὁ τόπος , δέω πολύς ἐξέτασις καί κατασκευή , εἰς ὁ φαίνω οὐ μόνος δυνατός ἀλλά καί ἀληθής ὁ λέγω περί ὁ εἰς εἷς συμφρονέω νόμος πᾶς ὁ λογικός . ὁ μέν οὖν ἀπό ὁ Στοά . ἐπικρατέω ὡς οἷος τε ὁ ἰσχυρός ὁ ἄλλος στοιχεῖον , ὁ ἐκπύρωσις εἰμί πᾶς εἰς πῦρ μεταβάλλω , ἐγώ δέ ὁ λογικός φύσις φημί ὅλος κρατέω ποτέ ὁ λόγος καί μεταποιέω πᾶς ψυχή εἰς ὁ ἑαυτοῦ τελειότης , ἐπάν ἕκαστος ψιλός χράω ὁ ἐξουσία αἱρέω ὅς βούλομαι καί γίγνομαι ἐν ὅς αἱρέω · καί φημί ὅτι οὐ εἰμί ἔοικα , ὥσπερ ἐπί ὁ ( ἐν ) ὁ σῶμα νόσημα καί τραῦμα τις ὁ συμβαίνω ἰσχυρός εἰμί πᾶς ἰατρικός τέχνη , οὕτως ἐπί ὁ ψυχή εἰμί τις ὁ ἀπό κακία ἀδύνατος ὑπό ὁ ἐπί πᾶς λογικός καί θεός θεραπεύω . πᾶς γάρ ὁ ἐν ψυχή κακός δυνατός εἰμί ὁ λόγος καί ὁ ἐν αὐτός θεραπεία προσάγω κατά βούλησις θεός ἕκαστος αὐτός , καί ὁ τέλος ὁ πρᾶγμα ἀναιρέω εἰμί ὁ κακία · πότερος δέ ὥστε μηδαμῇ μηδαμῶς ἔτι αὐτός ἐπιτρέπω δύναμαι ἤ μή , οὐ ὁ πάρειμι εἰμί λόγος διδάσκω . πολύς μέν οὖν ὁ προφητεία περί ὁ παντελής ἀναίρεσις ὁ κακός καί διόρθωσις πᾶς ψυχή ἐν ἀπόρρητος λέγω , ἀρκέω δέ ἐπί ὁ πάρειμι παρατίθημι ὁ ἀπό ὁ Σοφονίας λέξις , οὕτως ἔχω · „ ἑτοιμάζω , ὀρθρίζω · διαφθείρω πᾶς ὁ ἐπιφυλλίς αὐτός . διά οὗτος ὑπομένω ( ἐγώ ) , λέγω κύριος , ἐν ἡμέρα ἀνάστασις ἐγώ εἰς μαρτύριον · διότι ὁ κρίμα ἐγώ εἰς συναγωγή ἔθνος ὁ ἐκδέχομαι βασιλεύς , ὁ ἐκχέω ἐπί αὐτός πᾶς ὀργή θυμός ἐγώ . ἐν γάρ πῦρ ζῆλος ἐγώ καταναλίσκω πᾶς ὁ γῆ · ὅτι τότε μεταστρέφω ἐπί λαός γλῶσσα εἰς γενεά αὐτός , ὁ ἐπικαλέω πᾶς ὁ ὄνομα κύριος , ὁ δουλεύω ( αὐτός ) ὑπό ζυγόν εἷς . ἐκ πέρας ποταμός Αἰθιοπία θύω θυσία ἐγώ . ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος οὐ μή καταισχύνω ἐκ πᾶς ὁ ἐπιτήδευμα σύ , ὅς ἀσεβέω εἰς ἐγώ · ὅτι τότε περιαιρέω ἀπό σύ ὁ φαύλισμα ὁ ὕβρις σύ , καί οὐ ἔτι μή προστίθημι ὁ μεγαλαυχέω ἐπί ὁ ὄρος ὁ ἅγιος ἐγώ . καί ὑπολείπω ἐν σύ λαός πραΰς καί ταπεινός , καί εὐλαβέομαι ἀπό ὁ ὄνομα κύριος ὁ κατάλοιπος ὁ Ἰσραήλ , καί οὐ ποιέω ἀδικία καί οὐ λαλέω μάταιος , καί οὐ μή εὑρίσκω ἐν ὁ στόμα αὐτός γλῶσσα δόλιος · διότι αὐτός νέμω καί κοιτάζω , καί οὐ εἰμί ὁ ἐκφοβέω αὐτός . “ ὁ δύναμαι δέ εἰς οὗτος ὅλος μέν κατανοέω ὁ σαφήνεια ὁ προφητεία παρίστημι , μάλα δέ ἐξετάζω , τίς ὁ ἀναλίσκω πᾶς ὁ γῆ μεταστρέφω „ ἐπί λαός γλῶσσα εἰς γενεά αὐτός , “ ἀνάλογος ὁ πρό ὁ σύγχυσις πρᾶγμα · καί κατανοέω , τίς ὁ „ ἐπικαλέω πᾶς ὁ ὄνομα κύριος , ὁ δουλεύω αὐτός ὑπό ζυγόν εἷς , “ ὡς περιαιρέω „ ὁ ὁ ὕβρις φαύλισμα , “ καί μηκέτι εἰμί „ ἀδικία “ μηδέ λόγος μάταιος μηδέ γλῶσσα δόλιος . οὗτος δέ δοκέω ἐγώ μέτριος καί οὐ μετά ὁ ἀκριβής διήγησις παρατίθημι διά ὁ ξελσυς λέξις , οἴομαι ὁ συμφρονέω ὁ ὁ Ἀσία καί Εὐρώπη καί Λιβύη Ἕλλην τε καί βάρβαρος οἰκέω ἀδύνατος εἰμί . καί τάχα ἀληθής ἀδύνατος μέν ὁ τοιοῦτος ὁ ἔτι ἐν σῶμα , οὐ μήν ἀδύνατος καί ἀπολύω αὐτός .