origenes.contra-celsum 6.2
Ταῦτα δέ μοι λέλεκται ἀπολογουμένῳ περὶ τῆς κατηγορουμένης ὑπὸ Κέλσου καὶ ἑτέρων ἐν λέξεσιν εὐτελείας τῶν γραφῶν , ἀμαυροῦσθαι δοκούσης ὑπὸ τῆς ἐν συνθέσει λέξεως λαμπρότητος · ἐπεὶ οἱ καθ᾿ ἡμᾶς προφῆται Ἰησοῦς τε καὶ οἱ ἀπόστολοι αὐτοῦ ἐνεῖδον τρόπῳ ἀπαγγελίας , οὐ τὰ ἀληθῆ μόνον περιεχούσης ἀλλὰ καὶ δυναμένης ἐπαγαγέσθαι τοὺς πολλοὺς , ἕως προτραπέντες καὶ εἰσαχθέντες ἕκαστος κατὰ δύναμιν ἀναβῶσιν ἐπὶ τὰ ἐν ταῖς δοκούσαις εἶναι εὐτελέσι λέξεσιν ἀποῤῥήτως εἰρημένα . καὶ εἰ χρή γε τολμήσαντα εἰπεῖν , ὀλίγους μὲν ὤνησεν , εἴ γε ὤνησεν , ἡ περικαλλὴς καὶ ἐπιτετηδευμένη Πλάτωνος καὶ τῶν παραπλησίως φρασάντων λέξις · πλείονας δὲ ἡ τῶν εὐτελέστερον ἅμα καὶ πραγματικῶς καὶ ἐστοχασμένως τῶν πολλῶν διδαξάντων καὶ γραψάντων . ἔστι γοῦν ἰδεῖν τὸν μὲν Πλάτωνα ἐν χερσὶ τῶν δοκούντων εἶναι φιλολόγων μόνον , τὸν δὲ Ἐπίκτητον καὶ ὑπὸ τῶν τυχόντων καὶ ῥοπὴν πρὸς τὸ ὠφελεῖσθαι ἐχόντων θαυμαζόμενον , αἰσθομένων τῆς ἀπὸ τῶν λόγων αὐτοῦ βελτιώσεως . καὶ ταῦτά γε οὐκ ἐγκαλοῦντες Πλάτωνί φαμεν ( ὁ γὰρ πολὺς τῶν ἀνθρώπων κόσμος χρησίμως καὶ τοῦτον ἤνεγκεν ) ἀλλὰ καὶ δεικνύντες τὸ βούλημα τῶν εἰπόντων τό · „ καὶ ὁ λόγος μου καὶ τὸ κήρυγμά μου οὐκ ἐν πειθοῖς σοφίας λόγοις ἀλλ᾿ ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ δυνάμεως , ἵν᾿ ἡ πίστις ἡμῶν μὴ ᾖ ἐν σοφίᾳ ἀνθρώπων ἀλλ᾿ ἐν δυνάμει θεοῦ . “ φησὶ δ᾿ ὁ θεῖος λόγος οὐκ αὔταρκες εἶναι τὸ λεγόμενον , κἂν καθ᾿ αὐτὸ ἀληθὲς καὶ πιστικώτατον ᾖ , πρὸς τὸ καθικέσθαι ἀνθρωπίνης ψυχῆς , ἐὰν μὴ καὶ δύναμίς τις θεόθεν δοθῇ τῷ λέγοντι καὶ χάρις ἐπανθήσῃ τοῖς λεγομένοις , καὶ αὕτη οὐκ ἀθεεὶ ἐγγινομένη τοῖς ἀνυσίμως λέγουσι . φησὶ γοῦν ὁ προφήτης ἐν ἑξηκοστῷ καὶ ἑβδόμῳ ψαλμῷ ὅτι „ κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ . “ ἵν᾿ οὖν ἐπί τινων δοθῇ τὰ αὐτὰ δόγματα εἶναι Ἕλλησι καὶ τοῖς ἀπὸ τοῦ λόγου ἡμῶν , ἀλλ᾿ οὔτι γε καὶ τὰ αὐτὰ δύναται πρὸς τὸ ὑπαγαγέσθαι καὶ διαθεῖναι ψυχὰς κατὰ ταῦτα . διόπερ οἱ ἰδιῶται ὡς πρὸς φιλοσοφίαν Ἑλληνικὴν μαθηταὶ τοῦ Ἰησοῦ ἐκπεριῆλθον πολλὰ ἔθνη τῆς οἰκουμένης , διατιθέντες , ὡς ὁ λόγος ἐβούλετο , κατ᾿ ἀξίαν ἕκαστον τῶν ἀκουόντων · ( οἳ ) καὶ ἀνάλογον τῇ ῥοπῇ τοῦ αὐτεξουσίου αὐτῶν πρὸς ἀποδοχὴν τοῦ καλοῦ πολλῷ βελτίους ἐγένοντο .
Lemmas: οὗτος δέ ἐγώ λέγω ἀπολογέομαι περί ὁ κατηγορέω ὑπό ξελσυς καί ἕτερος ἐν λέξις εὐτέλεια ὁ γραφή , ἀμαυρόω δοκέω ὑπό ὁ ἐν σύνθεσις λέξις λαμπρότης · ἐπεί ὁ κατά ἐγώ προφήτης Ἰησοῦς τε καί ὁ ἀπόστολος αὐτός ἐνοράω τρόπος ἀπαγγελία , οὐ ὁ ἀληθής μόνος περιέχω ἀλλά καί δύναμαι ἐπάγω ὁ πολύς , ἕως προτρέπω καί εἰσάγω ἕκαστος κατά δύναμις ἀναβάω ἐπί ὁ ἐν ὁ δοκέω εἰμί εὐτελής λέξις ἀπόρρητος λέγω . καί εἰ χρή γε τολμάω λέγω , ὀλίγος μέν ὀνίνημι , εἰ γε ὀνίνημι , ὁ περικαλλής καί ἐπιτηδεύω Πλάτων καί ὁ παραπλήσιος φράζω λέξις · πολύς δέ ὁ ὁ εὐτελής ἅμα καί πραγματικός καί ἐστοχασμένως ὁ πολύς διδάσκω καί γράφω . εἰμί γοῦν ὁράω ὁ μέν Πλάτων ἐν χείρ ὁ δοκέω εἰμί φιλόλογος μόνος , ὁ δέ Ἐπίκτητος καί ὑπό ὁ τυγχάνω καί ῥοπή πρός ὁ ὠφελέω ἔχω θαυμάζω , αἰσθάνομαι ὁ ἀπό ὁ λόγος αὐτός βελτίωσις . καί οὗτος γε οὐ ἐγκαλέω Πλάτων φημί ( ὁ γάρ πολύς ὁ ἄνθρωπος κόσμος χρήσιμος καί οὗτος φέρω ) ἀλλά καί δείκνυμι ὁ βούλημα ὁ λέγω ὁ · „ καί ὁ λόγος ἐγώ καί ὁ κήρυγμα ἐγώ οὐ ἐν πειθός σοφία λόγος ἀλλά ἐν ἀπόδειξις πνεῦμα καί δύναμις , ἵνα ὁ πίστις ἐγώ μή εἰμί ἐν σοφία ἄνθρωπος ἀλλά ἐν δύναμις θεός . “ φημί δέ ὁ θεῖος λόγος οὐ αὐτάρκης εἰμί ὁ λέγω , ἐάν κατά αὐτός ἀληθής καί πιστικός εἰμί , πρός ὁ καθικνέομαι ἀνθρώπινος ψυχή , ἐάν μή καί δύναμις τις θεόθεν δίδωμι ὁ λέγω καί χάρις ἐπανατίθημι ὁ λέγω , καί οὗτος οὐ ἀθεεί ἐγγίγνομαι ὁ ἀνύσιμος λέγω . φημί γοῦν ὁ προφήτης ἐν ἑξηκοστός καί ἕβδομος ψαλμός ὅτι „ κύριος δίδωμι ῥῆμα ὁ εὐαγγελίζομαι δύναμις πολύς . “ ἵνα οὖν ἐπί τις δίδωμι ὁ αὐτός δόγμα εἰμί Ἕλλην καί ὁ ἀπό ὁ λόγος ἐγώ , ἀλλά οὔτι γε καί ὁ αὐτός δύναμαι πρός ὁ ὑπάγω καί διατίθημι ψυχή κατά οὗτος . διόπερ ὁ ἰδιώτης ὡς πρός φιλοσοφία Ἑλληνικός μαθητής ὁ Ἰησοῦς ἐκπεριέρχομαι πολύς ἔθνος ὁ οἰκουμένη , διατίθημι , ὡς ὁ λόγος βούλομαι , κατά ἀξία ἕκαστος ὁ ἀκούω · ( ὅς ) καί ἀνάλογος ὁ ῥοπή ὁ αὐτεξούσιος αὐτός πρός ἀποδοχή ὁ καλός πολύς ἀγαθός γίγνομαι .