origenes.contra-celsum 1.51
Εἵρηται δὴ περὶ μὲν τοῦ τόπου τῆς γενέσεως αὐτοῦ , ὅτι ἀπὸ „ Βηθλεὲμ “ „ ἐξελεύσεται ὁ ἡγούμενος , “ τοῦτον τὸν τρόπον · „ καὶ σὺ Βηθλεὲμ οἶκος τοῦ Ἐφραθὰ , ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν Ἰούδα · ἐκ σοῦ μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ Ἰσραὴλ , καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος . “ αὕτη δ᾿ ἡ προφητεία οὐδενὶ ἁρμόσαι ἂν τῶν , ὥς φησιν ὁ παρὰ τῷ Κέλσῳ Ἰουδαῖος , ἐνθουσιώντων καὶ ἀγειρόντων καὶ λεγόντων ἄνωθεν ἥκειν , ἐὰν μὴ σαφῶς δεικνύηται ἐκ Βηθλεὲμ γεγεννημένος ἢ , ὡς ἂν εἴποι τις ἄλλος , ἀπὸ Βηθλεὲμ ἐπὶ τὸ ἡγεῖσθαι τοῦ λαοῦ ἐρχόμενος . περὶ δὲ τοῦ γεγεννῆσθαι τὸν Ἰησοῦν ἐν Βηθλεὲμ εἰ βούλεταί τις μετὰ τὴν τοῦ Μιχαία προφητείαν καὶ μετὰ τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τοῖς εὐαγγελίοις ὑπὸ τῶν Ἰησοῦ μαθητῶν ἱστορίαν καὶ ἄλλοθεν πεισθῆναι , κατανοησάτω ὅτι ἀκολούθως τῇ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ περὶ τῆς γενέσεως αὐτοῦ ἱστορίᾳ δείκνυται τὸ ἐν Βηθλεὲμ σπήλαιον , ἔνθα ἐγεννήθη , καὶ ἡ ἐν τῷ σπηλαίῳ φάτνη , ἔνθα ἐσπαργανώθη . καὶ τὸ δεικνύμενον τοῦτο διαβόητόν ἐστιν ἐν τοῖς τόποις καὶ παρὰ τοῖς τῆς πίστεως ἀλλοτρίοις , ὡς ἄρα ἐν τῷ σπηλαίῳ τούτῳ ὁ ὑπὸ Χριστιανῶν προσκυνούμενος καὶ θαυμαζόμενος γεγέννηται Ἰησοῦς . ἐγὼ δ᾿ οἶμαι ὅτι πρὸ μὲν τῆς Χριστοῦ ἐπιδημίας οἱ ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς τοῦ λαοῦ διὰ τὸ σαφὲς καὶ ἐναργὲς τῆς προφητείας ἐδίδασκον ὅτι ὁ Χριστὸς ἐν Βηθλεὲμ γεννηθήσεται . καὶ ἔφθανεν ὁ λόγος οὗτος καὶ ἐπὶ τοὺς πολλοὺς τῶν Ἰουδαίων · ὅθεν καὶ ὁ Ἡρώδης ἀναγέγραπται πυνθανόμενος τῶν ἀρχιερέων καὶ γραμματέων τοῦ λαοῦ ἀκηκοέναι παρ᾿ αὐτῶν ὅτι ὁ Χριστὸς „ ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας “ γεννηθήσεται , ὅθεν ἦν ὁ Δαυίδ . ἔτι δὲ καὶ ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην λέλεκται Ἰουδαίους εἰρηκέναι ὅτι ὁ Χριστος ἐν Βηθλεὲμ γεννηθήσεται , ὅθεν ὁ Δαυὶδ ἦν . μετὰ δὲ τὴν Χριστοῦ ἐπιδημίαν οἱ πραγματευόμενοι καθελεῖν τὴν περὶ αὐτοῦ ὑπόληψιν ὡς προφητευθέντος ἄνωθεν περὶ τῆς γενέσεως , τὴν τοιαύτην διδασκαλίαν περιεῖλον ἀπὸ τοῦ λαοῦ · ἀδελφόν τι ποιοῦντες τοῖς πείσασι τοὺς ἑωρακότας αὐτὸν ἀναστάντα ἀπὸ τῶν νεκρῶν στρατιώτας τῶν φρουρούντων τὸ μνημεῖον καὶ τοῦτ᾿ ἀπαγγέλλουσιν εἰρηκέναι τοῖς ἰδοῦσιν · „ εἴπατε ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἡμῶν κοιμωμένων νυκτὸς ἔκλεψαν αὐτόν . καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος , ἡμεῖς πείσομεν καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν . “
Lemmas: λέγω δή περί μέν ὁ τόπος ὁ γένεσις αὐτός , ὅτι ἀπό „ Βηθλεέμ “ „ ἐξέρχομαι ὁ ἡγέομαι , “ οὗτος ὁ τρόπος · „ καί σύ Βηθλεέμ οἶκος ὁ Ἐφραθά , ὀλιγοστός εἰμί ὁ εἰμί ἐν χιλιάς Ἰούδας · ἐκ σύ ἐγώ ἐξέρχομαι ὁ εἰμί εἰς ἄρχων ἐν ὁ Ἰσραήλ , καί ὁ ἔξοδος αὐτός ἀπό ἀρχή ἐκ ἡμέρα αἰών . “ οὗτος δέ ὁ προφητεία οὐδείς ἁρμόζω ἄν ὁ , ὡς φημί ὁ παρά ὁ ξελσυς Ἰουδαῖος , ἐνθουσιάω καί ἀγείρω καί λέγω ἄνωθεν ἥκω , ἐάν μή σαφής δείκνυμι ἐκ Βηθλεέμ γεννάω ἤ , ὡς ἄν λέγω τις ἄλλος , ἀπό Βηθλεέμ ἐπί ὁ ἡγέομαι ὁ λαός ἔρχομαι . περί δέ ὁ γεννάω ὁ Ἰησοῦς ἐν Βηθλεέμ εἰ βούλομαι τις μετά ὁ ὁ Μιχαίας προφητεία καί μετά ὁ ἀναγράφω ἐν ὁ εὐαγγέλιον ὑπό ὁ Ἰησοῦς μαθητής ἱστορία καί ἄλλοθεν πείθω , κατανοέω ὅτι ἀκόλουθος ὁ ἐν ὁ εὐαγγέλιον περί ὁ γένεσις αὐτός ἱστορία δείκνυμι ὁ ἐν Βηθλεέμ σπήλαιον , ἔνθα γεννάω , καί ὁ ἐν ὁ σπήλαιον φάτνη , ἔνθα σπαργανόω . καί ὁ δείκνυμι οὗτος διαβόητος εἰμί ἐν ὁ τόπος καί παρά ὁ ὁ πίστις ἀλλότριος , ὡς ἄρα ἐν ὁ σπήλαιον οὗτος ὁ ὑπό Χριστιανός προσκυνέω καί θαυμάζω γεννάω Ἰησοῦς . ἐγώ δέ οἴομαι ὅτι πρό μέν ὁ Χριστός ἐπιδημία ὁ ἀρχιερεύς καί γραμματεύς ὁ λαός διά ὁ σαφής καί ἐναργής ὁ προφητεία διδάσκω ὅτι ὁ Χριστός ἐν Βηθλεέμ γεννάω . καί φθάνω ὁ λόγος οὗτος καί ἐπί ὁ πολύς ὁ Ἰουδαῖος · ὅθεν καί ὁ Ἡρώδης ἀναγράφω πυνθάνομαι ὁ ἀρχιερεύς καί γραμματεύς ὁ λαός ἀκούω παρά αὐτός ὅτι ὁ Χριστός „ ἐν Βηθλεέμ ὁ Ἰουδαία “ γεννάω , ὅθεν εἰμί ὁ Δαυίδ . ἔτι δέ καί ἐν ὁ κατά Ἰωάννης λέγω Ἰουδαῖος λέγω ὅτι ὁ Χριστος ἐν Βηθλεέμ γεννάω , ὅθεν ὁ Δαυίδ εἰμί . μετά δέ ὁ Χριστός ἐπιδημία ὁ πραγματεύομαι καθαιρέω ὁ περί αὐτός ὑπόληψις ὡς προφητεύω ἄνωθεν περί ὁ γένεσις , ὁ τοιοῦτος διδασκαλία περιαιρέω ἀπό ὁ λαός · ἀδελφός τις ποιέω ὁ πείθω ὁ ὁράω αὐτός ἀνίστημι ἀπό ὁ νεκρός στρατιώτης ὁ φρουρέω ὁ μνημεῖον καί οὗτος ἀπαγγέλλω λέγω ὁ ὁράω · „ λέγω ὅτι ὁ μαθητής αὐτός ἐγώ κοιμάω νύξ κλέπτω αὐτός . καί ἐάν ἀκούω οὗτος ἐπί ὁ ἡγεμών , ἐγώ πείθω καί σύ ἀμέριμνος ποιέω . “