origenes.contra-celsum 1.25
Καὶ τάχα οὐκ ἐλάττων ὁ κίνδυνος τῷ τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ ἢ τὸ ὄνομα τοῦ ἀγαθοῦ ἐφ᾿ ἃ μὴ χρὴ κατάγοντι , ἤπερ τῷ τὰ κατά τινα ἀπόῤῥητον λόγον ὀνόματα ἐναλλάσσοντι καὶ τὰ μὲν κατὰ τῶν ἐλαττόνων φέροντι ἐπὶ τὰ κρείττονα τὰ δὲ κατὰ τῶν κρειττόνων ἐπὶ τὰ ἥττονα . καὶ οὐ λέγω ὅτι τῷ Διῒ εὐθέως συνεξακούεται ὁ Κρόνου καὶ Ῥέας υἱὸς καὶ Ἥρας ἀνὴρ καὶ Ποσειδῶνος ἀδελφὸς καὶ Ἀθηνᾶς καὶ Ἀρτέμιδος πατὴρ καὶ ὁ τῇ θυγατρὶ Περσεφόνῃ μιγεὶς , ἢ τῷ Ἀπόλλωνι συνεξακούεται ὁ Λητοῦς καὶ Διὸς υἱὸς καὶ Ἀρτέμιδος ἀδελφὸς καὶ Ἑρμοῦ ὁμοπάτριος ἀδελφὸς , καὶ ὅσα ἄλλα φέρουσιν οἱ σοφοὶ Κέλσου τῶν δογμάτων πατέρες καὶ ἀρχαῖοι θεολόγοι Ἑλλήνων . τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις , κυριολεκτεῖσθαι μὲν τὸν Δία οὐχὶ δὲ καὶ τὸν πατέρα μὲν αὐτοῦ εἶναι Κρόνον μητέρα δὲ Ῥέαν ; τὸ δ᾿ ὅμοιον ποιητέον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὀνομαζομένων θεῶν . τοῦτο δὲ τὸ ἔγκλημα οὐδαμῶς ἅπτεται τῶν κατά τινα ἀπόῤῥητον λόγον τὸ Σαβαὼθ τασσόντων ἐπὶ τοῦ θεοῦ ἢ τὸ Ἀδωναῒ ἤ τι τῶν λοιπῶν ὀνομάτων . ὅταν δὲ τὰ περὶ ὀνομάτων τις δύνηται τὰ ἐν ἀποῤῥήτοις φιλοσοφεῖν , πολλὰ ἂν εὕροι καὶ περὶ τῆς ἐπικλήσεως τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ · ὧν ὁ μέν τις Μιχαὴλ ἕτερος δὲ Γαβριὴλ καὶ ἄλλος Ῥαφαὴλ καλεῖται . φερωνύμως τοῖς πράγμασιν , ἃ διακονοῦνται κατὰ βούλημα τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἐν τῷ παντί . τῆς δ᾿ ὁμοίας ἔχεται περὶ ὀνομάτων φιλοσοφίας καὶ ὁ ἡμέτερος Ἰησοῦς , οὗ τὸ ὄνομα μυρίους ἤδη ἐναργῶς ἑώραται δαίμονας ἐξελάσαν ψυχῶν καὶ σωμάτων , ἐνεργῆσαν εἰς ἐκείνους ἀφ᾿ ὧν ἀπηλάθησαν . ἔτι δ᾿ εἰς τὸν περὶ ὀνομάτων τόπον λεκτέον ὅτι οἱ περὶ τὴν χρῆσιν τῶν ἐπῳδῶν δεινοὶ ἱστοροῦσιν , ὅτι τὴν αὐτὴν ἐπῳδὴν εἰπόντα μὲν τῇ οἰκείᾳ διαλέκτῳ ἔστιν ἐνεργῆσαι ὅπερ ἐπαγγέλλεται ἡ ἐπῳδή · μεταλαβόντα δὲ εἰς ἄλλην οἱανδηποτοῦν φωνὴν ἔστιν ἰδεῖν ἄτονον καὶ οὐδὲν δυναμένην . οὕτως οὐ τὰ σημαινόμενα κατὰ τῶν πραγμάτων ἀλλ᾿ αἱ τῶν φωνῶν ποιότητες καὶ ἰδιότητες ἔχουσί τι δυνατὸν ἐν αὐταῖς πρὸς τάδε τινὰ ἢ τάδε . οὕτω δ᾿ ἀπολογησόμεθα διὰ τῶν τοιούτων καὶ περὶ τοῦ μέχρι θανάτου ἀγωνίζεσθαι Χριστιανοὺς , ἵνα μὴ τὸν Δία θεὸν ἀναγορεύσωσι μηδ᾿ ἄλλῃ διαλέκτῳ αὐτὸν ὀνομάσωσιν . ἢ γὰρ ἀορίστως ὁμολογοῦσι τὸ κοινὸν ὄνομα τὸ θεὸς ἢ καὶ μετὰ προσθήκης τῆς · “ ὁ δημιουργὸς τῶν ὅλων , ὁ ποιητὴς οὐρανοῦ καὶ γῆς , ὁ καταπέμψας τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων τούσδε τινὰς τοὺς σοφούς “ · ὡς τῷ ὀνόματι ἐφαρμοζόμενον τὸ θεὸς ὄνομα δύναμίν τινα παρὰ ἀνθρώποις ἐπιτελεῖ . πολλὰ δ᾿ ἂν καὶ ἄλλα λέγοιτο εἰς τὸν περὶ ὀνομάτων τόπον πρὸς τοὺς οἰομένους δεῖν ἀδιαφορεῖν περὶ τῆς χρήσεως αὐτῶν . καὶ εἴπερ θαυμάζεται Πλάτων εἰπὼν ἐν Φιλήβῳ · „ τὸ δ᾿ ἐμὸν δέος , ὦ Πρώταρχε . περὶ τὰ ὀνόματα τῶν θεῶν οὐκ ὀλίγον . “ ἐπεὶ Φίληβος θεὸν τὴν ἡδονὴν εἶπεν ὁ προσδιαλεγόμενος τῷ Σωκράτει · πῶς οὐ μᾶλλον τῆς εὐλαβείας ἀποδεξόμεθα Χριστιανοὺς , μηδὲν τῶν ἐν ταῖς μυθοποιΐαις παραλαμβανομένων ὀνομάτων προσάπτοντας τῷ τοῦ παντὸς δημιουργῷ ; ἀλλὰ γὰρ τούτων ἐπὶ τοῦ παρόντος ἅλις .
Lemmas: καί τάχα οὐ ἐλαχύς ὁ κίνδυνος ὁ ὁ ὄνομα ὁ θεός ἤ ὁ ὄνομα ὁ ἀγαθός ἐπί ὅς μή χρή κατάγω , ἤ ὁ ὁ κατά τις ἀπόρρητος λόγος ὄνομα ἐναλλάσσω καί ὁ μέν κατά ὁ ἐλαχύς φέρω ἐπί ὁ κρατύς ὁ δέ κατά ὁ κρατύς ἐπί ὁ ἥσσων . καί οὐ λέγω ὅτι ὁ Ζεύς εὐθύς συνεξακούω ὁ Κρόνος καί Ῥέα υἱός καί Ἥρα ἀνήρ καί Ποσειδῶν ἀδελφός καί Ἀθήνη καί Ἄρτεμις πατήρ καί ὁ ὁ θυγάτηρ Περσεφόνη μείγνυμι , ἤ ὁ Ἀπόλλων συνεξακούω ὁ Λητώ καί Ζεύς υἱός καί Ἄρτεμις ἀδελφός καί Ἑρμῆς ὁμοπάτριος ἀδελφός , καί ὅσος ἄλλος φέρω ὁ σοφός ξελσυς ὁ δόγμα πατήρ καί ἀρχαῖος θεολόγος Ἕλλην . τίς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις , κυριολεκτέω μέν ὁ Ζεύς οὐ δέ καί ὁ πατήρ μέν αὐτός εἰμί Κρόνος μήτηρ δέ Ῥέα ; ὁ δέ ὅμοιος ποιέω καί ἐπί ὁ ἄλλος ὀνομάζω θεός . οὗτος δέ ὁ ἔγκλημα οὐδαμῶς ἅπτω ὁ κατά τις ἀπόρρητος λόγος ὁ σαβαώθ τάσσω ἐπί ὁ θεός ἤ ὁ Ἀδωνᾶς ἤ τις ὁ λοιπός ὄνομα . ὅταν δέ ὁ περί ὄνομα τις δύναμαι ὁ ἐν ἀπόρρητος φιλοσοφέω , πολύς ἄν εὑρίσκω καί περί ὁ ἐπίκλησις ὁ ἄγγελος ὁ θεός · ὅς ὁ μέν τις Μιχαήλ ἕτερος δέ Γαβριήλ καί ἄλλος Ῥαφαήλ καλέω . φερώνυμος ὁ πρᾶγμα , ὅς διακονέω κατά βούλημα ὁ θεός ὁ ὅλος ἐν ὁ πᾶς . ὁ δέ ὅμοιος ἔχω περί ὄνομα φιλοσοφία καί ὁ ἡμέτερος Ἰησοῦς , ὅς ὁ ὄνομα μυρίος ἤδη ἐναργής ὁράω δαίμων ἐξελαύνω ψυχή καί σῶμα , ἐνεργέω εἰς ἐκεῖνος ἀπό ὅς ἀπαλάομαι . ἔτι δέ εἰς ὁ περί ὄνομα τόπος λεκτέος ὅτι ὁ περί ὁ χρῆσις ὁ ἐπῳδή δεινός ἱστορέω , ὅτι ὁ αὐτός ἐπῳδή λέγω μέν ὁ οἰκεῖος διάλεκτος εἰμί ἐνεργέω ὅς ἐπαγγέλλω ὁ ἐπῳδή · μεταλαμβάνω δέ εἰς ἄλλος οίσ̔ανδηποτς φωνή εἰμί ὁράω ἄτονος καί οὐδείς δύναμαι . οὕτως οὐ ὁ σημαίνω κατά ὁ πρᾶγμα ἀλλά ὁ ὁ φωνή ποιότης καί ἰδιότης ἔχω τις δυνατός ἐν αὐτός πρός ὅδε τις ἤ ὅδε . οὕτως δέ ἀπολογέομαι διά ὁ τοιοῦτος καί περί ὁ μέχρι θάνατος ἀγωνίζομαι Χριστιανός , ἵνα μή ὁ Ζεύς θεός ἀναγορεύω μηδέ ἄλλος διάλεκτος αὐτός ὀνομάζω . ἤ γάρ ἀόριστος ὁμολογέω ὁ κοινός ὄνομα ὁ θεός ἤ καί μετά προσθήκη ὁ · “ ὁ δημιουργός ὁ ὅλος , ὁ ποιητής οὐρανός καί γῆ , ὁ καταπέμπω ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος ὅδε τις ὁ σοφός “ · ὡς ὁ ὄνομα ἐφαρμόζω ὁ θεός ὄνομα δύναμις τις παρά ἄνθρωπος ἐπιτελέω . πολύς δέ ἄν καί ἄλλος λέγω εἰς ὁ περί ὄνομα τόπος πρός ὁ οἴομαι δέω ἀδιαφορέω περί ὁ χρῆσις αὐτός . καί εἴπερ θαυμάζω Πλάτων λέγω ἐν Φίληβος · „ ὁ δέ ἐμός δέος , ὦ Πρώταρχος . περί ὁ ὄνομα ὁ θεός οὐ ὀλίγος . “ ἐπεί Φίληβος θεός ὁ ἡδονή λέγω ὁ προσδιαλέγομαι ὁ Σωκράτης · πῶς οὐ μάλα ὁ εὐλάβεια ἀποδέχομαι Χριστιανός , μηδείς ὁ ἐν ὁ μυθοποιία παραλαμβάνω ὄνομα προσάπτω ὁ ὁ πᾶς δημιουργός ; ἀλλά γάρ οὗτος ἐπί ὁ πάρειμι ἅλις .