origenes.contra-celsum 6.57
Εἰς δὲ τὸ πῶς πείθειν καὶ νουθετεῖν ἀδυνατεῖ ; προείρηται μὲν ὅτι πᾶσιν ἂν , εἴπερ ἔγκλημά ἐστι τὸ τοιοῦτον , προσάγοιτο ἡ τοῦ Κέλσου λέξις τοῖς ἀποδεχομένοις πρόνοιαν · ἀπολογήσαιτο δ᾿ ἄν τις ὅτι νουθετεῖν μὲν οὐκ ἀδυνατεῖ ὁ θεὸς . νουθετεῖ γὰρ διὰ πάσης γραφῆς καὶ διὰ τῶν χάριτι διδασκόντων θεοῦ τοὺς ἀκούοντας · εἰ μὴ ἄρα ἴδιόν τι σημαινόμενον ἐξακούοιτο εἰς τὸ νουθετεῖν τὸ καὶ ἐπιτυγχάνειν ἐν τῷ νουθετουμένῳ καὶ ἀκούειν τὸν τοῦ διδάσκοντος λόγον , ὅπερ ἐστὶ παρὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ τετριμμένου ἐν τῇ συνηθείᾳ σημαινομένου . εἰς δὲ τὸ πῶς πείθειν ἀδυνατεῖ ; καὶ αὐτὸ προσαχθὲν ἂν πᾶσι τοῖς πρόνοιαν παραδεχομένοις , ταῦτα λεκτέον . ἐπειδὴ τὸ πείθεσθαι ὡσπερεὶ τῶν καλουμένων ἀντιπεπονθότων ἐστὶν , ἀνάλογον τῷ κείρεσθαι ἄνθρωπον . ἐνεργοῦντα τὸ παρέχειν ἑαυτὸν τῷ κείροντι · διὰ τοῦτο οὐ μόνης δεῖται τῆς τοῦ πείθοντος ἐνεργείας ἀλλὰ καὶ τῆς , ἵν᾿ οὕτως ὀνομάσω , ὑποπτώσεως πρὸς τὸν πείθοντα ἢ παραδοχῆς τῶν λεγομένων ὑπὸ τοῦ πείθοντος . διὰ τοῦτο οὐ παρὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὸν θεὸν πείθειν λεκτέον τοὺς μὴ πειθομένους μὴ πείθεσθαι , ἀλλὰ παρὰ τὸ ἐκείνους μὴ δέχεσθαι τοὺς πειστικοὺς λόγους τοῦ θεοῦ . τοῦτο δὲ καὶ ἐπ᾿ ἀνθρώπων λέγων τις , ὀνομαζομένων πειθοῦς δημιουργῶν , οὐκ ἂν ἁμάρτοι · δυνατὸν γὰρ καὶ τὸν ἄκρως κατειληφότα τὰ τῆς ῥητορικῆς θεωρήματα καὶ δεόντως αὐτοῖς χρώμενον πάντα μὲν ποιεῖν πρὸς τὸ πείθειν , μὴ τυγχάνοντα δὲ τῆς προαιρέσεως τοῦ ὀφείλοντος πείθεσθαι δοκεῖν μὴ πείθειν . ὅτι δὲ , κἂν τὸ πειστικοὺς λέγεσθαι λόγους ἀπὸ θεοῦ ἔρχηται , τό γε πείθεσθαι οὐκ ἔστιν ἀπὸ θεοῦ , σαφῶς ὁ Παῦλος διδάσκει λέγων · „ ἡ πεισμονὴ οὐκ ἐκ τοῦ καλοῦντος ὑμᾶς . “ τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ „ ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου , τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε · ἐὰν δὲ μὴ θέλητε μηδὲ εἰσακούσητέ μου , μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται . “ ἵνα γάρ τις θέλῃ ἅπερ λέγει ὁ νουθετῶν καὶ εἰσακούσας αὐτῶν ἄξιος γένηται τῶν τοῦ θεοῦ ἐπαγγελιῶν , τῆς προαιρέσεως τοῦ ἀκούοντος δεῖ καὶ τῆς πρὸς τὰ λεγόμενα ἐπινεύσεως . διόπερ ἐν Δευτερονομίῳ ἐμφαντικῶς εἰρῆσθαί μοι δοκεῖ τό · „ καὶ νῦν Ἰσραὴλ , τί κύριος ὁ θεός σου αἰτεῖ παρὰ σοῦ ἀλλ᾿ ἢ φοβεῖσθαι κύριον τὸν θεόν σου ( καὶ ) πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ ἀγαπᾶν αὐτὸν καὶ “ „ φυλάσσειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ; “
Lemmas: εἰς δέ ὁ πῶς πείθω καί νουθετέω ἀδυνατέω ; προλέγω μέν ὅτι πᾶς ἄν , εἴπερ ἔγκλημα εἰμί ὁ τοιοῦτος , προσάγω ὁ ὁ ξελσυς λέξις ὁ ἀποδέχομαι πρόνοια · ἀπολογέομαι δέ ἄν τις ὅτι νουθετέω μέν οὐ ἀδυνατέω ὁ θεός . νουθετέω γάρ διά πᾶς γραφή καί διά ὁ χάρις διδάσκω θεός ὁ ἀκούω · εἰ μή ἄρα ἴδιος τις σημαίνω ἐξακούω εἰς ὁ νουθετέω ὁ καί ἐπιτυγχάνω ἐν ὁ νουθετέω καί ἀκούω ὁ ὁ διδάσκω λόγος , ὅς εἰμί παρά ὁ ἔννοια ὁ τρίβω ἐν ὁ συνήθεια σημαίνω . εἰς δέ ὁ πῶς πείθω ἀδυνατέω ; καί αὐτός προσάγω ἄν πᾶς ὁ πρόνοια παραδέχομαι , οὗτος λεκτέος . ἐπειδή ὁ πείθω ὡσπερεί ὁ καλέω ἀντιπάσχω εἰμί , ἀνάλογος ὁ κείρω ἄνθρωπος . ἐνεργέω ὁ παρέχω ἑαυτοῦ ὁ κείρω · διά οὗτος οὐ μόνος δέω ὁ ὁ πείθω ἐνέργεια ἀλλά καί ὁ , ἵνα οὕτως ὀνομάζω , ὑπόπτωσις πρός ὁ πείθω ἤ παραδοχή ὁ λέγω ὑπό ὁ πείθω . διά οὗτος οὐ παρά ὁ μή δύναμαι ὁ θεός πείθω λεκτέος ὁ μή πείθω μή πείθω , ἀλλά παρά ὁ ἐκεῖνος μή δέχομαι ὁ πειστικός λόγος ὁ θεός . οὗτος δέ καί ἐπί ἄνθρωπος λέγω τις , ὀνομάζω πειθώ δημιουργός , οὐ ἄν ἁμαρτάνω · δυνατός γάρ καί ὁ ἄκρος καταλαμβάνω ὁ ὁ ῥητορική θεώρημα καί δεόντως αὐτός χράω πᾶς μέν ποιέω πρός ὁ πείθω , μή τυγχάνω δέ ὁ προαίρεσις ὁ ὀφείλω πείθω δοκέω μή πείθω . ὅτι δέ , ἐάν ὁ πειστικός λέγω λόγος ἀπό θεός ἔρχομαι , ὁ γε πείθω οὐ εἰμί ἀπό θεός , σαφής ὁ Παῦλος διδάσκω λέγω · „ ὁ πεισμονή οὐ ἐκ ὁ καλέω σύ . “ τοιοῦτος εἰμί καί ὁ „ ἐάν ἐθέλω καί εἰσακούω ἐγώ , ὁ ἀγαθός ὁ γῆ ἐσθίω · ἐάν δέ μή ἐθέλω μηδέ εἰσακούω ἐγώ , μάχαιρα σύ κατεσθίω . “ ἵνα γάρ τις ἐθέλω ὅς λέγω ὁ νουθετέω καί εἰσακούω αὐτός ἄξιος γίγνομαι ὁ ὁ θεός ἐπαγγελία , ὁ προαίρεσις ὁ ἀκούω δέω καί ὁ πρός ὁ λέγω ἐπίνευσις . διόπερ ἐν Δευτερονόμιον ἐμφαντικός λέγω ἐγώ δοκέω ὁ · „ καί νῦν Ἰσραήλ , τίς κύριος ὁ θεός σύ αἰτέω παρά σύ ἀλλά ἤ φοβέω κύριος ὁ θεός σύ ( καί ) πορεύω ἐν πᾶς ὁ ὁδός αὐτός καί ἀγαπάω αὐτός καί “ „ φυλάσσω ὁ ἐντολή αὐτός ; “