origenes.contra-celsum 7.3
Φησὶν οὖν · τὰ μὲν ὑπὸ τῆς Πυθίας ἢ Δωδωνίδων ἢ Κλαρίου ἢ ἐν Βραγχίδαις ἢ ἐν Ἄμμωνος ὑπὸ μυρίων τε ἄλλων θεοπρόπων προειρημένα , ὑφ᾿ ὧν ἐπιεικῶς πᾶσα γῆ κατῳκίσθη , ταῦτα μὲν ( ἐν ) οὐδενὶ λόγῳ τίθενται · τὰ δὲ ὑπο τῶν ἐν Ἰουδαίᾳ τῷ ἐκείνων τρόπῳ λεχθέντα ἢ μὴ λεχθέντα , καὶ ὥσπερ εἰώθασιν ἔτι νῦν οἱ περὶ Φοινίκην τε καὶ Παλαιστίνην , ταῦτά γε θαυμαστὰ καὶ ἀπαράλλακτα ἡγοῦνται . λέγωμεν οὖν περὶ τῶν κατειλεγμένων χρηστηρίων ὅτι δυνατὸν μὲν ἡμῖν συνάγουσιν ἀπὸ Ἀριστοτέλους καὶ τῶν τὰ τοῦ Περιπάτου φιλοσοφησάντων οὐκ ὀλίγα εἰπεῖν εἰς ἀνατροπὴν τοῦ περὶ τῆς Πυθίας καὶ τῶν λοιπῶν χρηστηρίων λόγου · δυνατὸν δὲ καὶ τὰ λελεγμένα τῷ Ἐπικούρῳ καὶ τοῖς ἀσπαζομένοις αὐτοῦ τὸν λόγον περὶ τῶν αὐτῶν παραθέμενον δεῖξαι ὅτι καὶ Ἑλλήνων τινὲς ἀνατρέπουσι τὰς νομιζομένας καὶ τεθαυμασμένας ἐν πάσῃ Ἑλλάδι θεοπροπίας . ἀλλὰ γὰρ δεδόσθω μὴ εἶναι πλάσματα μηδὲ προσποιήσεις ἀνθρώπων περὶ θεοφορίας τὰ περὶ τὴν Πυθίαν καὶ τὰ λοιπὰ χρηστήρια · ἴδωμεν οὖν εἰ μὴ καὶ οὕτως δύναται τοῖς φιλαλήθως ἐξετάζουσι τὰ πράγματα ἀποδείκνυσθαι ὅτι καὶ τῷ παραδεχομένῳ εἶναι ταῦτα τὰ μαντεῖα οὐκ ἀναγκαῖον προσέσθαι ὅτι θεοί τινες εἰσὶ παρ᾿ αὐτοῖς , ἀλλ᾿ ἐκ τοῦ ἐναντίου δαίμονές τινες φαῦλοι καὶ πνεύματα ἐχθρὰ τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων καὶ κωλύοντα τὴν τῆς ψυχῆς ἄνοδον καὶ δι᾿ ἀρετῆς πορείαν καὶ τῆς ἀληθινῆς εὐσεβείας ἀποκατάστασιν πρὸς τὸν θεόν . ἱστόρηται τοίνυν περὶ τῆς Πυθίας , ὅπερ δοκεῖ τῶν ἄλλων μαντείων λαμπρότερον τυγχάνειν . ὅτι περικαθεζομένη τὸ τῆς Κασταλίας στόμιον ἡ τοῦ Ἀπόλλωνος προφῆτις δέχεται πνεῦμα διὰ τῶν γυναικείων κόλπων · οὗ πληρωθεῖσα ἀποφθέγγεται τὰ νομιζόμενα εἶναι σεμνὰ καὶ θεῖα μαντεύματα . ὅρα δὴ διὰ τούτων εἰ μὴ τὸ τοῦ πνεύματος ἐκείνου ἀκάθαρτον καὶ βέβηλον ἐμφαίνεται , μὴ διὰ μανῶν καὶ ἀφανῶν πόρων καὶ πολλῷ γυναικείων κόλπων καθαρωτέρων ἐπεισιὸν τῇ ψυχῇ τῆς θεσπιζούσης ἀλλὰ διὰ τούτων , ἃ οὐδὲ θέμις ἦν τῷ σώφρονι καὶ ἀνθρώπῳ βλέπειν , οὔπω λέγεσθαι ἢ καὶ ἅπτεσθαι · καὶ τοῦτο ποιεῖν οὐχ ἅπαξ που οὐδὲ δὶς ( ἴσως γὰρ ἔδοξεν ἀνεκτότερον τὸ τοιοῦτο τυγχάνειν ) , ἀλλὰ τοσαυτάκις , ὁσάκις προφητεύειν ἐκείνη ἀπὸ τοῦ Ἀπόλλωνος πεπίστευται . ἀλλὰ καὶ τὸ εἰς ἔκστασιν καὶ μανικὴν ἄγειν κατάστασιν τὴν δῆθεν προφητεύουσαν , ὡς μηδαμῶς αυτὴν ἑαυτῇ παρακολουθεῖν , οὐ θείου πνεύματος ἔργον ἐστίν · ἐχρῆν γὰρ τὸν κάτοχον τῷ θείῳ πνεύματι πολλῷ πρότερον παντὸς οὑτινοσοῦν τοῦ ἀπὸ τῶν χρησμῶν διδασκομένου τὸ συμβαλλόμενον εἰς τὸν μέσον καὶ κατὰ φύσιν βίον ἢ πρὸς τὸ λυσιτελὲς ἢ πρὸς τὸ συμφέρον ὠφεληθῆναι καὶ διορατικώτερον παρ᾿ ἐκεῖνο μάλιστα καιροῦ τυγχάνειν , ὅτε σύνεστιν αὐτῷ τὸ θεῖον .
Lemmas: φημί οὖν · ὁ μέν ὑπό ὁ Πυθία ἤ Δωδωνίς ἤ Κλάριος ἤ ἐν Βραγχίδαι ἤ ἐν Ἄμμων ὑπό μυρίος τε ἄλλος θεοπρόπος προλέγω , ὑπό ὅς ἐπιεικής πᾶς γῆ κατοικίζω , οὗτος μέν ( ἐν ) οὐδείς λόγος τίθημι · ὁ δέ ὑπό ὁ ἐν Ἰουδαία ὁ ἐκεῖνος τρόπος λέγω ἤ μή λέγω , καί ὥσπερ εἴωθα ἔτι νῦν ὁ περί Φοινίκη τε καί Παλαιστίνη , οὗτος γε θαυμαστός καί ἀπαράλλακτος ἡγέομαι . λέγω οὖν περί ὁ καταλέγω χρηστήριον ὅτι δυνατός μέν ἐγώ συνάγω ἀπό Ἀριστοτέλης καί ὁ ὁ ὁ Περίπατος φιλοσοφέω οὐ ὀλίγος λέγω εἰς ἀνατροπή ὁ περί ὁ Πυθία καί ὁ λοιπός χρηστήριον λόγος · δυνατός δέ καί ὁ λέγω ὁ Ἐπίκουρος καί ὁ ἀσπάζομαι αὐτός ὁ λόγος περί ὁ αὐτός παρατίθημι δείκνυμι ὅτι καί Ἕλλην τις ἀνατρέπω ὁ νομίζω καί θαυμάζω ἐν πᾶς Ἑλλάς θεοπροπία . ἀλλά γάρ δίδωμι μή εἰμί πλάσμα μηδέ προσποίησις ἄνθρωπος περί θεοφορία ὁ περί ὁ Πυθία καί ὁ λοιπός χρηστήριον · ὁράω οὖν εἰ μή καί οὕτως δύναμαι ὁ φιλαλήθης ἐξετάζω ὁ πρᾶγμα ἀποδείκνυμι ὅτι καί ὁ παραδέχομαι εἰμί οὗτος ὁ μαντεῖον οὐ ἀναγκαῖος προσίημι ὅτι θεός τις εἰμί παρά αὐτός , ἀλλά ἐκ ὁ ἐναντίος δαίμων τις φαῦλος καί πνεῦμα ἐχθρός ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος καί κωλύω ὁ ὁ ψυχή ἄνοδος καί διά ἀρετή πορεία καί ὁ ἀληθινός εὐσέβεια ἀποκατάστασις πρός ὁ θεός . ἱστορέω τοίνυν περί ὁ Πυθία , ὅς δοκέω ὁ ἄλλος μαντεῖον λαμπρός τυγχάνω . ὅτι περικαθέζομαι ὁ ὁ Κασταλία στόμιον ὁ ὁ Ἀπόλλων προφῆτις δέχομαι πνεῦμα διά ὁ γυναικεῖος κόλπος · ὅς πληρόω ἀποφθέγγομαι ὁ νομίζω εἰμί σεμνός καί θεῖος μάντευμα . ὁράω δή διά οὗτος εἰ μή ὁ ὁ πνεῦμα ἐκεῖνος ἀκάθαρτος καί βέβηλος ἐμφαίνω , μή διά μανός καί ἀφανής πόρος καί πολύς γυναικεῖος κόλπος καθαρός ἐπείσειμι ὁ ψυχή ὁ θεσπίζω ἀλλά διά οὗτος , ὅς οὐδέ θέμις εἰμί ὁ σώφρων καί ἄνθρωπος βλέπω , οὔπω λέγω ἤ καί ἅπτω · καί οὗτος ποιέω οὐ ἅπαξ που οὐδέ δίς ( ἴσως γάρ δοκέω ἀνεκτός ὁ τοιοῦτος τυγχάνω ) , ἀλλά τοσαυτάκις , ὁσάκις προφητεύω ἐκεῖνος ἀπό ὁ Ἀπόλλων πιστεύω . ἀλλά καί ὁ εἰς ἔκστασις καί μανικός ἄγω κατάστασις ὁ δῆθεν προφητεύω , ὡς μηδαμῶς αὐτός ἑαυτοῦ παρακολουθέω , οὐ θεῖος πνεῦμα ἔργον εἰμί · χρή γάρ ὁ κάτοχος ὁ θεῖος πνεῦμα πολύς πρότερος πᾶς ὅστις ὁ ἀπό ὁ χρησμός διδάσκω ὁ συμβάλλω εἰς ὁ μέσος καί κατά φύσις βίος ἤ πρός ὁ λυσιτελής ἤ πρός ὁ συμφέρω ὠφελέω καί διορατικός παρά ἐκεῖνος μάλα καιρός τυγχάνω , ὅτε σύνειμι αὐτός ὁ θεῖος .