ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
origenes.contra-celsum 4.58
Ἔτι δὲ καὶ τοῦτό φαμεν τῷ Κέλσῳ εἰπόντι · ψυχὴ μὲν θεοῦ ἔργον , σώματος δὲ ἄλλη φύσις καὶ οὐ μόνον ἀκατασκευάστως τὸ τηλικοῦτον δόγμα ῥίψαντι ἀλλὰ καὶ ἀδιορίστως · οὐ γὰρ ἐσαφήνισε , πότερον πᾶσα ψυχὴ θεοῦ ἔργον ἢ μόνη ἡ λογική · φαμὲν τοίνυν πρὸς αὐτόν · εἰ μὲν πᾶσα ψυχὴ θεοῦ ἔργον , δηλονότι καὶ τῶν ἀλόγων καὶ εὐτελεστάτων , ἵνα καὶ παντὸς σώματος ἄλλη φύσις ᾖ παρὰ τὴν τῆς ψυχῆς . ἔοικε μέντοι ἐν τοῖς ἑξῆς . ἐν οἷς καὶ θεοφιλέστερα τὰ ἄλογα ζῷά φησιν ἡμῶν καὶ τοῦ θείου τὴν ἔννοιαν ἔχειν καθαρωτέραν , παριστάνειν ὅτι οὐ μόνον ἡ τῶν ἀνθρώπων ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον καὶ ἡ τῶν ἀλόγων ζῴων ψυχὴ ἔργον ἐστὶ τοῦ θεοῦ · τοῦτο γὰρ ἀκολουθεῖ τῷ θεοφιλέστερα λέγεσθαι ἐκεῖνα ἡμῶν . εἰ δὲ μόνη ἡ λογικὴ ψυχὴ θεοῦ ἔργον ἐστὶ , πρῶτον μὲν οὐκ ἐσαφήνισε τὸ τοιοῦτον · δεύτερον δὲ ἀκολουθεῖ τῷ ἀδιορίστως εἰρῆσθαι περὶ τῆς ψυχῆς , ὡς οὐ πάσης ἀλλὰ μόνης τῆς λογικῆς οὔσης θεοῦ ἔργον . τὸ μηδὲ παντὸς σώματος ( ἄλλην ) εἶναι φύσιν . εἰ δὲ μὴ παντὸς σώματος ἄλλη φύσις , ἀλλ᾿ ἑκάστου ἐστὶ τὸ σῶμα ζῴου ἀνάλογον τῇ ψυχῇ , δῆλον ὅτι οὗ ψυχὴ θεοῦ ἔργον ἐστὶ , διαφέροι ἂν τὸ ταύτης σῶμα σώματος , ἐν ᾧ οἰκεῖ ψυχὴ οὐκ οὖσα ἔργον θεοῦ . καὶ οὕτω ψεῦδος ἔσται τὸ μηδὲν διοίσειν νυκτερίδος ἢ εὐλῆς ἢ βατράχου σῶμα παρὰ τὸ τοῦ ἀνθρώπου .
Lemmas: ἔτι δέ καί οὗτος φημί ὁ ξελσυς λέγω · ψυχή μέν θεός ἔργον , σῶμα δέ ἄλλος φύσις καί οὐ μόνος ἀκατασκεύαστος ὁ τηλικοῦτος δόγμα ῥίπτω ἀλλά καί ἀδιόριστος · οὐ γάρ σαφηνίζω , πότερος πᾶς ψυχή θεός ἔργον ἤ μόνος ὁ λογικός · φημί τοίνυν πρός αὐτός · εἰ μέν πᾶς ψυχή θεός ἔργον , δηλονότι καί ὁ ἄλογος καί εὐτελής , ἵνα καί πᾶς σῶμα ἄλλος φύσις εἰμί παρά ὁ ὁ ψυχή . ἔοικα μέντοι ἐν ὁ ἑξῆς . ἐν ὅς καί θεοφιλής ὁ ἄλογος ζῷον φημί ἐγώ καί ὁ θεῖος ὁ ἔννοια ἔχω καθαρός , παριστάνω ὅτι οὐ μόνος ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀλλά πολύς μάλα καί ὁ ὁ ἄλογος ζῷον ψυχή ἔργον εἰμί ὁ θεός · οὗτος γάρ ἀκολουθέω ὁ θεοφιλής λέγω ἐκεῖνος ἐγώ . εἰ δέ μόνος ὁ λογικός ψυχή θεός ἔργον εἰμί , πρῶτος μέν οὐ σαφηνίζω ὁ τοιοῦτος · δεύτερος δέ ἀκολουθέω ὁ ἀδιόριστος λέγω περί ὁ ψυχή , ὡς οὐ πᾶς ἀλλά μόνος ὁ λογικός εἰμί θεός ἔργον . ὁ μηδέ πᾶς σῶμα ( ἄλλος ) εἰμί φύσις . εἰ δέ μή πᾶς σῶμα ἄλλος φύσις , ἀλλά ἕκαστος εἰμί ὁ σῶμα ζῷον ἀνάλογος ὁ ψυχή , δῆλος ὅτι ὅς ψυχή θεός ἔργον εἰμί , διαφέρω ἄν ὁ οὗτος σῶμα σῶμα , ἐν ὅς οἰκέω ψυχή οὐ εἰμί ἔργον θεός . καί οὕτως ψεῦδος εἰμί ὁ μηδείς διαφέρω νυκτερίς ἤ εὐλή ἤ βάτραχος σῶμα παρά ὁ ὁ ἄνθρωπος .
origenes.contra-celsum 4.59
Καὶ γὰρ ἄτοπον λίθους μὲν λίθων καὶ οἰκοδομήματα οἰκοδομημάτων νομίζεσθαι εἶναι καθαρώτερα ἢ μιαρώτερα παρὰ τὸ εἰς τιμὴν τοῦ θείου κατεσκευάσθαι ἢ εἰς ἀτιμοτάτων σωμάτων καὶ ἐναγῶν ὑποδοχὴν , σώματα δὲ σωμάτων μὴ διαφέρειν παρὰ τὸ λογικὰ εἶναι τὰ ἐνοικήσαντα ἢ ἄλογα , καὶ λογικῶν τὰ σπουδαιότερα ἢ τοὺς φαυλοτάτους ἀνθρώπους . τὸ τοιοῦτόν γε πεποίηκε τολμῆσαί τινας ἀποθεῶσαι μὲν τὰ τῶν διαφερόντων σώματα ὡς δεξάμενα ψυχὴν σπουδαίαν . ἀποῤῥίψαι δὲ ἢ ἀτιμάσαι τὰ τῶν φαυλοτάτων · οὐχ ὅτι πάντως τὸ τοιοῦτον ὑγιῶς γεγένηται , ἀλλ᾿ ὅτι ἀπό τινος ἐννοίας ὑγιοῦς ἔσχε τὴν ἀρχήν . ἢ ὁμοίως ὁ σοφὸς μετὰ τὴν τελευτὴν Ἀνύτου καὶ Σωκράτους φροντίσει τῆς ταφῆς τοῦ Σωκράτους σώματος καὶ τῆς Ἀνύτου καὶ τὸ παραπλήσιον ἀμφοτέροις κατασκευάσει ἠρίον ἢ τάφον ; καὶ ταῦτα δὲ διὰ τὸ ὧν οὐδὲν ἔργον θεοῦ , τοῦ ὧν ἀναφερομένου ἐπὶ τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα ἢ τῶν ἐκ τοῦ σώματος ὄφεων καὶ ἐπὶ τὸ βοὸς ἢ τῶν ἐκ τοῦ σώματος βοὸς μελισσῶν καὶ ἐπὶ τὸ ἵππου ἢ ὄνου καὶ τῶν ἐξ ἵππου μὲν σφηκῶν ἐξ ὄνου δὲ κανθάρων , δι᾿ ἃ ἠναγκάσθημεν ἐπαναλαβεῖν καὶ τὸ ψυχὴ μὲν θεοῦ ἔργον , σώματος δὲ ἄλλη φύσις .
Lemmas: καί γάρ ἄτοπος λίθος μέν λίθος καί οἰκοδόμημα οἰκοδόμημα νομίζω εἰμί καθαρός ἤ μιαρός παρά ὁ εἰς τιμή ὁ θεῖος κατασκευάζω ἤ εἰς ἄτιμος σῶμα καί ἐναγής ὑποδοχή , σῶμα δέ σῶμα μή διαφέρω παρά ὁ λογικός εἰμί ὁ ἐνοικέω ἤ ἄλογος , καί λογικός ὁ σπουδαῖος ἤ ὁ φαῦλος ἄνθρωπος . ὁ τοιοῦτος γε ποιέω τολμάω τις ἀποθεόω μέν ὁ ὁ διαφέρω σῶμα ὡς δείκνυμι ψυχή σπουδαῖος . ἀπορρίπτω δέ ἤ ἀτιμάζω ὁ ὁ φαῦλος · οὐ ὅτι πάντως ὁ τοιοῦτος ὑγιής γίγνομαι , ἀλλά ὅτι ἀπό τις ἔννοια ὑγιής ἔχω ὁ ἀρχή . ἤ ὅμοιος ὁ σοφός μετά ὁ τελευτή Ἄνυτος καί Σωκράτης φροντίζω ὁ ταφή ὁ Σωκράτης σῶμα καί ὁ Ἄνυτος καί ὁ παραπλήσιος ἀμφότερος κατασκευάζω ἠρίον ἤ τάφος ; καί οὗτος δέ διά ὁ ὅς οὐδείς ἔργον θεός , ὁ ὅς ἀναφέρω ἐπί ὁ ὁ ἄνθρωπος σῶμα ἤ ὁ ἐκ ὁ σῶμα ὄφις καί ἐπί ὁ βοῦς ἤ ὁ ἐκ ὁ σῶμα βοῦς μέλισσα καί ἐπί ὁ ἵππος ἤ ὄνος καί ὁ ἐκ ἵππος μέν σφήξ ἐκ ὄνος δέ κάνθαρος , διά ὅς ἀναγκάζω ἐπαναλαμβάνω καί ὁ ψυχή μέν θεός ἔργον , σῶμα δέ ἄλλος φύσις .
origenes.contra-celsum 4.60
Εἶθ᾿ ἑξῆς φησιν ὅτι κοινὴ ἡ πάντων τῶν προειρημένων σωμάτων φύσις καὶ μία ἐς ἀμοιβὴν παλίντροπον ἰοῦσα καὶ ἐπανιοῦσα . καὶ πρὸς τοῦτο δὲ δῆλον ἐκ τῶν προειρημένων ὅτι οὐ μόνον τῶν προκατειλεγμένων σωμάτων κοινή ἐστιν ἡ φύσις ἀλλὰ καὶ τῶν „ ἐπουρανίων . “ καὶ εἴπερ τοῦθ᾿ οὕτως ἔχει , δῆλον ὅτι κατ᾿ αὐτὸν , οὐκ οἶδα δὲ εἰ καὶ κατὰ τὴν ἀλήθειαν , μία ἐς ἀμοιβὴν παλίντροπον ἰοῦσά ἐστιν ἡ πάντων σωμάτων φύσις καὶ ἐπανιοῦσα . καὶ δῆλον μὲν ὅτι κατὰ τοὺς φθείροντας τὸν κόσμον τοῦθ᾿ οὕτως ἔχει · πειράσονται δὲ δεικνύναι καὶ οἱ μὴ φθείροντες αὐτὸν μετὰ τοῦ μὴ προσίεσθαι „ πέμπτον σῶμα “ ὅτι καὶ κατ᾿ αὐτοὺς μία ἐς ἀμοιβὴν παλίντροπον ἰοῦσα καὶ ἐπανιοῦσά ἐστιν ἡ πάντων σωμάτων φύσις . οὕτω δὲ καὶ τὸ ἀπολλύμενον εἰς μεταβολὴν διαμένει · τὸ γὰρ ὑπο(κεί)μενον ἡ ὕλη ἀπολλυμένης τῆς ποιότητος διαμένει κατὰ τοὺς ἀγένητον αὐτὴν εἰσάγοντας . ἐὰν μέντοι γε δυνηθῇ τις παραδεῖξαι λόγος οὐκ ἀγένητον αὐτὴν ἀλλὰ πρός τινα χρείαν γεγονέναι , δῆλον ὅτι οὐχ ἕξει φύσιν περὶ διαμονῆς τὴν αὐτὴν τῷ ἀγένητος ὑποτεθεῖσθαι . ἀλλ᾿ οὐ ταῦτα νῦν πρόκειται ἀπαντῶσιν ἡμῖν πρὸς τὰς Κέλσου κατηγορίας φυσιολογεῖν .
Lemmas: εἶτα ἑξῆς φημί ὅτι κοινός ὁ πᾶς ὁ προλέγω σῶμα φύσις καί εἷς εἰς ἀμοιβή παλίντροπος ἔρχομαι καί ἐπανέρχομαι . καί πρός οὗτος δέ δῆλος ἐκ ὁ προλέγω ὅτι οὐ μόνος ὁ προκαταλέγω σῶμα κοινός εἰμί ὁ φύσις ἀλλά καί ὁ „ ἐπουράνιος . “ καί εἴπερ οὗτος οὕτως ἔχω , δῆλος ὅτι κατά αὐτός , οὐ οἶδα δέ εἰ καί κατά ὁ ἀλήθεια , εἷς εἰς ἀμοιβή παλίντροπος ἔρχομαι εἰμί ὁ πᾶς σῶμα φύσις καί ἐπανέρχομαι . καί δῆλος μέν ὅτι κατά ὁ φθείρω ὁ κόσμος οὗτος οὕτως ἔχω · πειράω δέ δείκνυμι καί ὁ μή φθείρω αὐτός μετά ὁ μή προσίημι „ πέμπτος σῶμα “ ὅτι καί κατά αὐτός εἷς εἰς ἀμοιβή παλίντροπος ἔρχομαι καί ἐπανέρχομαι εἰμί ὁ πᾶς σῶμα φύσις . οὕτως δέ καί ὁ ἀπόλλυμι εἰς μεταβολή διαμένω · ὁ γάρ ὑποικέω ὁ ὕλη ἀπόλλυμι ὁ ποιότης διαμένω κατά ὁ ἀγένητος αὐτός εἰσάγω . ἐάν μέντοι γε δύναμαι τις παραδείκνυμι λόγος οὐ ἀγένητος αὐτός ἀλλά πρός τις χρεία γίγνομαι , δῆλος ὅτι οὐ ἔχω φύσις περί διαμονή ὁ αὐτός ὁ ἀγένητος ὑποτίθημι . ἀλλά οὐ οὗτος νῦν πρόκειμαι ἀπαντάω ἐγώ πρός ὁ ξελσυς κατηγορία φυσιολογέω .
origenes.contra-celsum 4.61
Φησὶ δ᾿ ὅτι καὶ ὕλης ἔκγονον οὐδὲν ἀθάνατον . καὶ πρὸς τοῦτο λελέξεται ὅτι , εἴπερ ὕλης οὐδὲν ἔκγονον ἀθάνατον , ἤτοι ἀθάνατος ὅλος ὁ κόσμος καὶ οὐχ ὡς ὕλης ἐστὶν ἔκγονον ἢ οὐδ᾿ αὐτὸς χρῆμά ἐστιν ἀθάνατον . εἰ μὲν οὖν ἀθάνατος ὁ κόσμος , ὅπερ ἀρέσκει καὶ τοῖς θεοῦ ἔργον εἰποῦσι μόνην τὴν ψυχὴν καὶ ἀπό τινος αὐτὴν κρατῆρος γεγονέναι λέγουσι . δεικνύτω ὁ Κέλσος οὐκ ἐξ ὕλης ἀποίου αὐτὸν γεγονέναι , τηρῶν τὸ ὕλης ἔκγονον οὐδὲν ἀθάνατον · εἰ δ᾿ , ἐπεὶ ὕλης ἔκγονόν ἐστιν ὁ κόσμος , οὐκ ἔστιν ἀθάνατον ὁ κόσμος · θνητὸν ὁ κόσμος ἆρ᾿ οὖν καὶ φθειρόμενον ἢ μή ; εἰ μὲν γὰρ φθειρόμενον , ὡς θεοῦ ἔργον ἔσται φθειρόμενον · εἶτ᾿ ἐν τῇ φθορᾷ τοῦ κόσμου τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ ἡ ψυχὴ τί ποιήσει . λεγέτω ὁ Κέλσος · εἰ δὲ διαστρέφων τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀθανάτου φήσει τῷ φθαρτῷ μὲν οὐ φθειρομένῳ δὲ ἀθάνατον αὐτὸν εἶναι , ὡς δεκτικὸν μὲν θανάτου οὐ μὴν δὲ καὶ ἀποθνῄσκοντα . δῆλον ὅτι ἔσται τι κατ᾿ ἐκεῖνον θνητὸν ἅμα καὶ ἀθάνατον τῷ ἀμφοτέρων εἶναι δεκτικὸν , καὶ ἔσται θνητὸν οὐκ ἀποθνῇσκον , καὶ τὸ οὐ τῇ φύσει ἀθάνατον παρὰ τὸ μὴ ἀποθνῄσκειν ἰδίως λεγόμενον ἀθάνατον . κατὰ ποῖον οὖν σημαινόμενον διαστελλόμενος φήσει ὕλης ἔκγονον οὐδὲν ἀθάνατον ; καὶ ὁρᾷς ὅτι πιεζόμενα αὐτὰ καὶ βασανιζόμενα τὰ ἐν τοῖς γράμμασι νοήματα διελέγχεται οὐκ ἐπιδεχόμενα τὸ γενναῖον καὶ ἀναντίῤῥητον . εἰπὼν δὲ ταῦτ᾿ ἐπιφέρει ὅτι τοῦδε μὲν πέρι ἀπόχρη τοσαῦτα · καὶ εἴ τις ἐπὶ πλεῖον ἀκούειν δύναιτο καὶ ζητεῖν . εἴσεται . ἴδωμεν οὖν ἡμεῖς οἱ κατ᾿ αὐτὸν ἀνόητοι , τί ἠκολούθησε τῷ κἂν ἐπ᾿ ὀλίγον ἡμᾶς αὐτοῦ ἀκούειν δυνηθῆναι καὶ ζητεῖν .
Lemmas: φημί δέ ὅτι καί ὕλη ἔκγονος οὐδείς ἀθάνατος . καί πρός οὗτος λέγω ὅτι , εἴπερ ὕλη οὐδείς ἔκγονος ἀθάνατος , ἤτοι ἀθάνατος ὅλος ὁ κόσμος καί οὐ ὡς ὕλη εἰμί ἔκγονος ἤ οὐδέ αὐτός χρῆμα εἰμί ἀθάνατος . εἰ μέν οὖν ἀθάνατος ὁ κόσμος , ὅς ἀρέσκω καί ὁ θεός ἔργον λέγω μόνος ὁ ψυχή καί ἀπό τις αὐτός κρατήρ γίγνομαι λέγω . δείκνυμι ὁ ξελσυς οὐ ἐκ ὕλη ἄποιος αὐτός γίγνομαι , τηρέω ὁ ὕλη ἔκγονος οὐδείς ἀθάνατος · εἰ δέ , ἐπεί ὕλη ἔκγονος εἰμί ὁ κόσμος , οὐ εἰμί ἀθάνατος ὁ κόσμος · θνητός ὁ κόσμος ἆρα οὖν καί φθείρω ἤ μή ; εἰ μέν γάρ φθείρω , ὡς θεός ἔργον εἰμί φθείρω · εἶτα ἐν ὁ φθορά ὁ κόσμος ὁ ἔργον ὁ θεός ὁ ψυχή τίς ποιέω . λέγω ὁ ξελσυς · εἰ δέ διαστρέφω ὁ ἔννοια ὁ ἀθάνατος φημί ὁ φθαρτός μέν οὐ φθείρω δέ ἀθάνατος αὐτός εἰμί , ὡς δεκτικός μέν θάνατος οὐ μήν δέ καί ἀποθνῄσκω . δῆλος ὅτι εἰμί τις κατά ἐκεῖνος θνητός ἅμα καί ἀθάνατος ὁ ἀμφότερος εἰμί δεκτικός , καί εἰμί θνητός οὐ ἀποθνῄσκω , καί ὁ οὐ ὁ φύσις ἀθάνατος παρά ὁ μή ἀποθνῄσκω ἴδιος λέγω ἀθάνατος . κατά ποῖος οὖν σημαίνω διαστέλλω φημί ὕλη ἔκγονος οὐδείς ἀθάνατος ; καί ὁράω ὅτι πιέζω αὐτός καί βασανίζω ὁ ἐν ὁ γράμμα νόημα διελέγχω οὐ ἐπιδέχομαι ὁ γενναῖος καί ἀναντίρρητος . λέγω δέ οὗτος ἐπιφέρω ὅτι ὅδε μέν περί ἀποχράω τοσοῦτος · καί εἰ τις ἐπί πολύς ἀκούω δύναμαι καί ζητέω . οἶδα . ὁράω οὖν ἐγώ ὁ κατά αὐτός ἀνόητος , τίς ἀκολουθέω ὁ ἄν ἐπί ὀλίγος ἐγώ αὐτός ἀκούω δύναμαι καί ζητέω .
origenes.contra-celsum 4.62
Ἑξῆς τούτοις τὰ διὰ πολλῶν καὶ οὐκ εὐκαταφρονήτων λόγων ποικίλως ζητηθέντα περὶ φύσεως κακῶν καὶ διαφόρως ἑρμηνευθέντα δι᾿ ὀλίγων λεξειδίων οἴεται δύνασθαι ἡμᾶς μαθεῖν , φάσκων · κακὰ δ᾿ ἐν τοῖς οὖσιν οὔτε πρόσθεν οὔτε νῦν οὔτε αὖθις ἥττω καὶ πλείω γένοιτ᾿ ἄν · μία γὰρ ἡ τῶν ὅλων φύσις καὶ ἡ αὐτὴ , καὶ κακῶν γένεσις ἀεὶ ἡ αὐτή . ἔοικε δὲ καὶ ταῦτ᾿ ἀπὸ τῶν ἐν τῷ Θεαιτήτῳ παραπεφράσθαι , ἐν οἷς ἔλεγεν ὁ παρὰ Πλάτωνι Σωκράτης · „ ἀλλ᾿ οὔτε τὰ κακὰ ἐξ ἀνθρώπων ἀπολέσθαι δυνατὸν οὔτε παρὰ θεοῖς αὐτὰ ἱδρύσθαι “ καὶ τὰ ἑξῆς . καὶ δοκεῖ μοι μηδὲ Πλάτωνος ἀκριβῶς ἀκηκοέναι ὁ τὴν ἀλήθειαν ἐκπεριλαμβάνων ἐν τῷ ἑνὶ τούτῳ συγγράμματι καὶ ἐπιγράφων ἀληθῆ λόγον τὸ καθ᾿ ἡμῶν ἑαυτοῦ βιβλίον . ἡ γὰρ ἐν τῷ Τιμαίῳ λέξις φάσκουσα · „ ὅταν δ᾿ οἱ θεοὶ τὴν γῆν ὕδατι καθαίρωσι “ δεδήλωκεν ὅτι καθαιρομένη ἡ γῆ τοῖς ὕδασιν ἥττονα ἔχει τὰ κακὰ παρὰ τὸν πρὸ τοῦ καθαίρεσθαι χρόνον . καὶ τοῦτό φαμεν κατὰ Πλάτωνα , τὸ ἥττονα εἶναί ποτε τὰ κακὰ , διὰ τὴν ἐν τῷ Θεαιτήτῳ λέξιν , φάσκουσαν μὴ δύνασθαι „ ἀπολέσθαι ἐξ ἀνθρώπων τὰ κακά . “
Lemmas: ἑξῆς οὗτος ὁ διά πολύς καί οὐ εὐκαταφρόνητος λόγος ποικίλος ζητέω περί φύσις κακός καί διάφορος ἑρμηνεύω διά ὀλίγος λεξείδιον οἴομαι δύναμαι ἐγώ μανθάνω , φάσκω · κακός δέ ἐν ὁ εἰμί οὔτε πρόσθεν οὔτε νῦν οὔτε αὖθις ἥσσων καί πολύς γίγνομαι ἄν · εἷς γάρ ὁ ὁ ὅλος φύσις καί ὁ αὐτός , καί κακός γένεσις ἀεί ὁ αὐτός . ἔοικα δέ καί οὗτος ἀπό ὁ ἐν ὁ Θεαίτητος παραφράζω , ἐν ὅς λέγω ὁ παρά Πλάτων Σωκράτης · „ ἀλλά οὔτε ὁ κακός ἐκ ἄνθρωπος ἀπόλλυμι δυνατός οὔτε παρά θεός αὐτός ἱδρύω “ καί ὁ ἑξῆς . καί δοκέω ἐγώ μηδέ Πλάτων ἀκριβής ἀκούω ὁ ὁ ἀλήθεια ἐκπεριλαμβάνω ἐν ὁ εἷς οὗτος σύγγραμμα καί ἐπιγράφω ἀληθής λόγος ὁ κατά ἐγώ ἑαυτοῦ βιβλίον . ὁ γάρ ἐν ὁ Τίμαιος λέξις φάσκω · „ ὅταν δέ ὁ θεός ὁ γῆ ὕδωρ καθαίρω “ δηλόω ὅτι καθαίρω ὁ γῆ ὁ ὕδωρ ἥσσων ἔχω ὁ κακός παρά ὁ πρό ὁ καθαίρω χρόνος . καί οὗτος φημί κατά Πλάτων , ὁ ἥσσων εἰμί ποτέ ὁ κακός , διά ὁ ἐν ὁ Θεαίτητος λέξις , φάσκω μή δύναμαι „ ἀπόλλυμι ἐκ ἄνθρωπος ὁ κακός . “
origenes.contra-celsum 4.63
Οὐκ οἶδα δὲ τίνα τρόπον πρόνοιαν τιθεὶς ὅσον ἐπὶ ταῖς λέξεσι τοῦ βιβλίου τούτου οὔτε πλείονα οὔτ᾿ ἐλάττονα ἀλλ᾿ οἱονεὶ ὡρισμένα φησὶν εἶναι τὰ κακὰ , ἀναιρῶν δόγμα κάλλιστον περὶ τοῦ ἀόριστον εἶναι τὴν κακίαν καὶ τὰ κακὰ καὶ τῷ ἰδίῳ λόγῳ ἄπειρα . καὶ ἔοικε τῷ μήτε ἥττω μήτε πλείονα κακὰ γεγονέναι ἢ εἶναι ἢ ἔσεσθαι ἀκολουθεῖν ὅτι , ὥσπερ κατὰ τοὺς ἄφθαρτον τὸν κόσμον τηροῦντας τὸ ἰσοστάσιον τῶν στοιχείων ἀπὸ τῆς προνοίας γίνεται , οὐκ ἐπιτρεπούσης πλεονεκτεῖν τὸ ἕν αὐτῶν , ἵνα μὴ ὁ κόσμος φθαρῇ · οὕτως οἱονεὶ πρόνοιά τις ἐφέστηκε τοῖς κακοῖς , τοσοῖσδε τυγχάνουσιν , ἵνα μήτε πλείονα γένηται μήτε ἥττονα . καὶ ἄλλως δ᾿ ἐλέγχεται ὁ τοῦ Κέλσου περὶ τῶν κακῶν λόγος ἀπὸ τῶν ἐξετασάντων φιλοσόφων τὰ περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν καὶ παραστησάντων καὶ ἀπὸ τῆς ἱστορίας ὅτι πρῶτον μὲν ἔξω πόλεως καὶ προσωπεῖα περικείμεναι αἱ ἑταῖραι ἐξεμίσθουν ἑαυτὰς τοῖς βουλομένοις . εἶθ᾿ ὕστερον καταφρονήσασαι ἀπέθεντο τὰ προσωπεῖα καὶ ὑπὸ τῶν νόμων μὴ ἐπιτρεπόμεναι εἰσιέναι εἰς τὰς πόλεις ἔξω ησαν αὐτῶν , πλείονος δὲ τῆς διαστροφῆς γινομένης ὁσημέραι ἐτόλμησαν καὶ εἰς τὰς πόλεις εἰσελθεῖν . ταῦτα δὲ Χρύσιππός φησιν ἐν τῇ περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν εἰσαγωγῇ . ὅθεν ὡς τῶν κακῶν πλειόνων καὶ ἡττόνων γινομένων ἔστι λαβεῖν ὅτι οἱ καλούμενοι ἀμφίβολοι ἦσάν ποτε προεστηκότες , πάσχοντες καὶ διατιθέντες καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν εἰσιόντων δουλεύοντες · ὕστερον δὲ οἱ ἀγορανόμοι τούτους ἐξῶσαν . καὶ περὶ μυρίων δ᾿ ἂν τῶν ἀπὸ κεχυμένης τῆς κακίας ἐπεισελθόντων τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων ἔστιν εἰπεῖν ὅτι πρότερον οὐκ ἦν . αἱ γοῦν ἀρχαιόταται ἱστορίαι . καίτοι γε μυρία ὅσα κατηγοροῦσαι τῶν ἁμαρτανόντων , ἀῤῥητοποιοὺς οὐκ ἴσασι .
Lemmas: οὐ οἶδα δέ τίς τρόπος πρόνοια τίθημι ὅσος ἐπί ὁ λέξις ὁ βιβλίον οὗτος οὔτε πολύς οὔτε ἐλαχύς ἀλλά οἱονεί ὁρίζω φημί εἰμί ὁ κακός , ἀναιρέω δόγμα καλός περί ὁ ἀόριστος εἰμί ὁ κακία καί ὁ κακός καί ὁ ἴδιος λόγος ἄπειρος . καί ἔοικα ὁ μήτε ἥσσων μήτε πολύς κακός γίγνομαι ἤ εἰμί ἤ εἰμί ἀκολουθέω ὅτι , ὥσπερ κατά ὁ ἄφθαρτος ὁ κόσμος τηρέω ὁ ἰσοστάσιος ὁ στοιχεῖον ἀπό ὁ πρόνοια γίγνομαι , οὐ ἐπιτρέπω πλεονεκτέω ὁ εἷς αὐτός , ἵνα μή ὁ κόσμος φθείρω · οὕτως οἱονεί πρόνοια τις ἐφίστημι ὁ κακός , τοσόσδε τυγχάνω , ἵνα μήτε πολύς γίγνομαι μήτε ἥσσων . καί ἄλλος δέ ἐλέγχω ὁ ὁ ξελσυς περί ὁ κακός λόγος ἀπό ὁ ἐξετάζω φιλόσοφος ὁ περί ἀγαθός καί κακός καί παρίστημι καί ἀπό ὁ ἱστορία ὅτι πρῶτος μέν ἔξω πόλις καί προσωπεῖον περίκειμαι ὁ ἑταίρα ἐκμισθόω ἑαυτοῦ ὁ βούλομαι . εἶτα ὕστερον καταφρονέω ἀποτίθημι ὁ προσωπεῖον καί ὑπό ὁ νόμος μή ἐπιτρέπω εἰσέρχομαι εἰς ὁ πόλις ἔξω εἰμί αὐτός , πολύς δέ ὁ διαστροφή γίγνομαι ὁσημέραι τολμάω καί εἰς ὁ πόλις εἰσέρχομαι . οὗτος δέ Χρύσιππος φημί ἐν ὁ περί ἀγαθός καί κακός εἰσαγωγή . ὅθεν ὡς ὁ κακός πολύς καί ἥσσων γίγνομαι εἰμί λαμβάνω ὅτι ὁ καλέω ἀμφίβολος εἰμί ποτέ προΐστημι , πάσχω καί διατίθημι καί ὁ ἐπιθυμία ὁ εἰσέρχομαι δουλεύω · ὕστερον δέ ὁ ἀγορανόμος οὗτος ἐξωθέω . καί περί μυρίος δέ ἄν ὁ ἀπό χέω ὁ κακία ἐπεισέρχομαι ὁ βίος ὁ ἄνθρωπος εἰμί λέγω ὅτι πρότερος οὐ εἰμί . ὁ γοῦν ἀρχαῖος ἱστορία . καίτοι γε μυρίος ὅσος κατηγορέω ὁ ἁμαρτάνω , ἀρρητοποιός οὐ οἶδα .
origenes.contra-celsum 4.64
Πῶς ἐκ τούτων καὶ τῶν παραπλησίων οὐ καταγέλαστος φαίνεται Κέλσος , οἰόμενος τὰ κακὰ μήτε πλείω μήτε ἥττω γενέσθαι ποτ᾿ ἄν ; εἰ γὰρ καὶ μία τῶν ὅλων φύσις καὶ ἡ αὐτὴ , οὐ πάντως καὶ ἡ τῶν κακῶν γένεσις ἀεὶ ἡ αὐτή . ὡς γὰρ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς οὔσης τῆς τοῦδέ τινος ἀνθρώπου φύσεως οὐκ ἀεὶ τὰ αὐτά ἐστι περὶ τὸ ἡγεμονικὸν αὐτοῦ καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ καὶ τὰς πράξεις , ὁτὲ μὲν οὔτε λόγον ἀνειληφότος ὁτὲ δὲ μετὰ τοῦ λόγου κακίαν , καὶ ταύτην ἤτοι ἐπὶ πλεῖον ἢ ἐπ᾿ ἔλαττον χεομένην , καὶ ἔστιν ὅτε προτραπέντος ἐπ᾿ ἀρετὴν καὶ προκόπτοντος ἐπὶ πλεῖον ἢ ἐπ᾿ ἔλαττον καὶ ἐνίοτε φθάνοντος καὶ ἐπ᾿ αὐτὴν τὴν ἀρετὴν ἐν πλείοσι θεωρίαις γινομένην ἢ ἐν ἐλάττοσιν . οὕτως ἔστιν εἰπεῖν μᾶλλον καὶ ἐπὶ τῆς τῶν ὅλων φύσεως ὅτι , εἰ καὶ μία ἐστὶ καὶ ἡ αὐτὴ τῷ γένει , ἀλλ᾿ οὐ τὰ αὐτὰ ἀεὶ οὐδ᾿ ὁμογενῆ συμβαίνει ἐν τοῖς ὅλοις · οὔτε γὰρ εὐφορίαι ἀεὶ οὔτ᾿ ἀφορίαι ἀλλ᾿ οὐδὲ ἐπομβρίαι οὔτε αὐχμοί · οὕτω δὲ οὐδὲ ψυχῶν κρειττόνων εὐφορίαι τεταγμέναι ἢ ἀφορίαι , καὶ χειρόνων ἐπὶ πλεῖον χύσις ἢ ἐπ᾿ ἔλαττον . καὶ ἀναγκαῖός γε τοῖς ἀκριβοῦν πάντα κατὰ τὸ δυνατὸν βουλομένοις ὁ περὶ τῶν κακῶν λόγος , οὐ μενόντων ἀεὶ ἐν ταὐτῷ διὰ τὴν ἤτοι τηροῦσαν τὰ ἐπὶ γῆς πρόνοιαν ἢ κατακλυσμοῖς καὶ ἐκπυρώσεσι καθαίρουσαν , καὶ τάχα οὐ τὰ ἐπὶ γῆς μόνον ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ . δεομένῳ καθαρσίου , ὅταν πολλὴ ἡ κακία γένηται ἐν αὐτῷ .
Lemmas: πῶς ἐκ οὗτος καί ὁ παραπλήσιος οὐ καταγέλαστος φαίνω ξελσυς , οἴομαι ὁ κακός μήτε πολύς μήτε ἥσσων γίγνομαι ποτέ ἄν ; εἰ γάρ καί εἷς ὁ ὅλος φύσις καί ὁ αὐτός , οὐ πάντως καί ὁ ὁ κακός γένεσις ἀεί ὁ αὐτός . ὡς γάρ εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὅδε τις ἄνθρωπος φύσις οὐ ἀεί ὁ αὐτός εἰμί περί ὁ ἡγεμονικός αὐτός καί ὁ λόγος αὐτός καί ὁ πρᾶξις , ὅτε μέν οὔτε λόγος ἀναλαμβάνω ὅτε δέ μετά ὁ λόγος κακία , καί οὗτος ἤτοι ἐπί πολύς ἤ ἐπί ἐλαχύς χάω , καί εἰμί ὅτε προσράπτω ἐπί ἀρετή καί προκόπτω ἐπί πολύς ἤ ἐπί ἐλαχύς καί ἐνίοτε φθάνω καί ἐπί αὐτός ὁ ἀρετή ἐν πολύς θεωρία γίγνομαι ἤ ἐν ἐλαχύς . οὕτως εἰμί λέγω μάλα καί ἐπί ὁ ὁ ὅλος φύσις ὅτι , εἰ καί εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός ὁ γένος , ἀλλά οὐ ὁ αὐτός ἀεί οὐδέ ὁμογενής συμβαίνω ἐν ὁ ὅλος · οὔτε γάρ εὐφορία ἀεί οὔτε ἀφορία ἀλλά οὐδέ ἐπομβρία οὔτε αὐχμός · οὕτως δέ οὐδέ ψυχή κρατύς εὐφορία τάσσω ἤ ἀφορία , καί κακός ἐπί πολύς χύσις ἤ ἐπί ἐλαχύς . καί ἀναγκαῖος γε ὁ ἀκριβόω πᾶς κατά ὁ δυνατός βούλομαι ὁ περί ὁ κακός λόγος , οὐ μένω ἀεί ἐν αὐτός διά ὁ ἤτοι τηρέω ὁ ἐπί γῆ πρόνοια ἤ κατακλυσμός καί ἐκπύρωσις καθαίρω , καί τάχα οὐ ὁ ἐπί γῆ μόνος ἀλλά καί ὁ ἐν ὅλος ὁ κόσμος . δέω καθάρσιος , ὅταν πολύς ὁ κακία γίγνομαι ἐν αὐτός .
origenes.contra-celsum 4.66
Εἶτα , ὡς ἔχων μέν τινα περὶ τῆς τῶν κακῶν γενέσεως εἰπεῖν ἀποῤῥητότερα σιωπῶν δ᾿ ἐκεῖνα καὶ τὰ πλήθεσιν ἁρμόζοντα λέγων , φησὶ τὸ ἐξαρκεῖν εἰρῆσθαι εἰς πλῆθος περὶ τῆς τῶν κακῶν γενέσεως ὡς ἐκ θεοῦ μὲν οὐκ ἔστι κακὰ , ὕλῃ δὲ πρόσκειται καὶ τοῖς θνητοῖς ἐμπολιτεύεται . ἀληθὲς μὲν οὖν ὅτι οὐκ ἔστι κακὰ ἐκ θεοῦ · καὶ κατὰ τὸν Ἱερεμίαν γὰρ ἡμῶν σαφὲς ὅτι „ ἐκ στόματος κυρίου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακὰ καὶ τὸ ἀγαθόν “ · τὸ δὲ τὴν ὕλην τοῖς θνητοῖς ἐμπολιτευομένην αἰτίαν εἶναι τῶν κακῶν καθ᾿ ἡμᾶς οὐκ ἀληθές . τὸ γὰρ ἑκάστου ἡγεμονικὸν αἴτιον τῆς ὑποστάσης ἐν αὐτῷ κακίας ἐστὶν , ἥτις ἐστὶ τὸ κακόν · κακὰ δὲ καὶ αἱ ἀπ᾿ αὐτῆς πράξεις . καὶ ἄλλο οὐδὲν ὡς πρὸς ἀκριβῆ λόγον καθ᾿ ἡμᾶς ἐστι κακόν . ἀλλ᾿ οἶδα τὸν λόγον δεόμενον πολλῆς ἐξεργασίας καὶ κατασκευῆς , χάριτι θεοῦ , φωτίζοντος τὸ ἡγεμονικὸν , δυναμένων γενέσθαι τῷ κριθέντι ὑπὸ θεοῦ ἀξίῳ καὶ τῆς περὶ τὸν τόπον τοῦτον γνώσεως .
Lemmas: εἶτα , ὡς ἔχω μέν τις περί ὁ ὁ κακός γένεσις λέγω ἀπόρρητος σιωπάω δέ ἐκεῖνος καί ὁ πλῆθος ἁρμόζω λέγω , φημί ὁ ἐξαρκέω λέγω εἰς πλῆθος περί ὁ ὁ κακός γένεσις ὡς ἐκ θεός μέν οὐ εἰμί κακός , ὕλη δέ πρόσκειμαι καί ὁ θνητός ἐμπολιτεύω . ἀληθής μέν οὖν ὅτι οὐ εἰμί κακός ἐκ θεός · καί κατά ὁ Ἱερεμίας γάρ ἐγώ σαφής ὅτι „ ἐκ στόμα κύριος οὐ ἐξέρχομαι ὁ κακός καί ὁ ἀγαθός “ · ὁ δέ ὁ ὕλη ὁ θνητός ἐμπολιτεύω αἰτία εἰμί ὁ κακός κατά ἐγώ οὐ ἀληθής . ὁ γάρ ἕκαστος ἡγεμονικός αἴτιος ὁ ὑφίστημι ἐν αὐτός κακία εἰμί , ὅστις εἰμί ὁ κακός · κακός δέ καί ὁ ἀπό αὐτός πρᾶξις . καί ἄλλος οὐδείς ὡς πρός ἀκριβής λόγος κατά ἐγώ εἰμί κακός . ἀλλά οἶδα ὁ λόγος δέω πολύς ἐξεργασία καί κατασκευή , χάρις θεός , φωτίζω ὁ ἡγεμονικός , δύναμαι γίγνομαι ὁ κρίνω ὑπό θεός ἄξιος καί ὁ περί ὁ τόπος οὗτος γνῶσις .
origenes.contra-celsum 4.67
Οὐκ οἶδα δὲ πῶς χρήσιμον ἔδοξε τῷ Κέλσῳ καθ᾿ ἡμῶν γράφοντι παραῤῥίψαι δόγμα , πολλῆς δεόμενον κἂν δοκούσης ἀποδείξεως , κατὰ τὸ δυνατὸν παριστάσης ὅτι ὁμοία ἀπ᾿ ἀρχῆς εἰς τέλος ἐστὶν ἡ τῶν θνητῶν περίοδος , καὶ κατὰ τὰς τεταγμένας ἀνακυκλήσεις ἀνάγκη τὰ αὐτὰ ἀεὶ καὶ γεγονέναι καὶ εἶναι καὶ ἔσεσθαι . ὅπερ ἐὰν ᾖ ἀληθὲς . τὸ ἐφ᾿ ἡμῖν ἀνῄρηται . εἰ γὰρ κατὰ ( τὰς ) τεταγμένας ἀνακυκλήσεις ἀνάγκη τὰ αὐτὰ ἀεὶ καὶ γεγονέναι καὶ εἶναι καὶ ἔσεσθαι ἐν τῇ τῶν θνητῶν περιόδῳ . δῆλον ὅτι ἀνάγκη ἀεὶ Σωκράτη μὲν φιλοσοφήσειν καὶ κατηγορηθήσεσθαι ἐπὶ καινοῖς δαιμονίοις καὶ τῇ τῶν νέων διαφθορᾷ , Ἄνυτον δὲ καὶ Μέλητον ἀεὶ κατηγορήσειν αὐτοῦ , καὶ τὴν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλὴν καταψηφίσεσθαι αὐτοῦ τὸν διὰ τοῦ κωνείου θάνατον . οὕτω δὲ ἀνάγκη ἀεὶ κατὰ τὰς τεταγμένας περιόδους Φάλαριν τυραννήσειν καὶ τὸν Φεραῖον Ἀλέξανδρον τὰ αὐτὰ ὠμοποιήσειν , τούς τε εἰς τὸν Φαλάριδος ταῦρον καταδικασθέντας ἀεὶ ἐν αὐτῷ μυκήσεσθαι · ἅπερ ἐὰν δοθῇ . οὐκ οἶδ᾿ ὅπως τὸ ἐφ᾿ ἡμῖν σωθήσεται καὶ ἔπαινοι καὶ ψόγοι εὐλόγως ἔσονται . λελέξεται δὲ πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν τῷ Κέλσῳ ὅτι . εἴπερ ὁμοία ἐστὶν ἀπ᾿ ἀρχῆς εἰς τέλος ἡ τῶν θνητῶν ἀεὶ περίοδος . καὶ κατὰ τὰς τεταγμένας ἀνακυκλήσεις ἀνάγκη τὰ αὐτὰ ἀεὶ καὶ γεγονέναι καὶ εἶναι καὶ ἔσεσθαι , ἀνάγκη ἀεὶ κατὰ τὰς τεταγμένας περιόδους Μωϋσέα μὲν μετὰ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἐξελθεῖν ἐκ τῆς Αἰγύπτου . Ἰησοῦν δὲ πάλιν ἐπιδημῆσαι τῷ βίῳ τὰ αὐτὰ ποιήσοντα , ἅπερ οὐχ ἅπαξ ἀλλ᾿ ἀπειράκις κατὰ περιόδους πεποίηκεν · ἀλλὰ καὶ Χριστιανοὶ οἱ αὐτοὶ ἔσονται ἐν ταῖς τεταγμέναις ἀνακυκλήσεσιν , καὶ πάλιν Κέλσος γράψει τὸ βιβλίον τοῦτο . ἀπειράκις αὐτὸ πρότερον γράψας .
Lemmas: οὐ οἶδα δέ πῶς χρήσιμος δοκέω ὁ ξελσυς κατά ἐγώ γράφω παραρρίπτω δόγμα , πολύς δέω ἐάν δοκέω ἀπόδειξις , κατά ὁ δυνατός παρίστημι ὅτι ὅμοιος ἀπό ἀρχή εἰς τέλος εἰμί ὁ ὁ θνητός περίοδος , καί κατά ὁ τάσσω ἀνακύκλησις ἀνάγκη ὁ αὐτός ἀεί καί γίγνομαι καί εἰμί καί εἰμί . ὅς ἄν εἰμί ἀληθής . ὁ ἐπί ἐγώ ἀναιρέω . εἰ γάρ κατά ( ὁ ) τάσσω ἀνακύκλησις ἀνάγκη ὁ αὐτός ἀεί καί γίγνομαι καί εἰμί καί εἰμί ἐν ὁ ὁ θνητός περίοδος . δῆλος ὅτι ἀνάγκη ἀεί Σωκράτης μέν φιλοσοφέω καί κατηγορέω ἐπί καινός δαιμόνιον καί ὁ ὁ νέος διαφθορά , Ἄνυτος δέ καί Μέλητος ἀεί κατηγορέω αὐτός , καί ὁ ἐν Ἄρειος πάγος βουλή καταψηφίζομαι αὐτός ὁ διά ὁ κώνειον θάνατος . οὕτως δέ ἀνάγκη ἀεί κατά ὁ τάσσω περίοδος Φάλαρις τυραννεύω καί ὁ Φεραῖος Ἀλέξανδρος ὁ αὐτός ὠμοποιιέω , ὁ τε εἰς ὁ Φάλαρις ταῦρος καταδικάζω ἀεί ἐν αὐτός μυκάομαι · ὅς ἄν δίδωμι . οὐ οἶδα ὅπως ὁ ἐπί ἐγώ σῴζω καί ἔπαινος καί ψόγος εὔλογος εἰμί . λέγω δέ πρός ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις ὁ ξελσυς ὅτι . εἴπερ ὅμοιος εἰμί ἀπό ἀρχή εἰς τέλος ὁ ὁ θνητός ἀεί περίοδος . καί κατά ὁ τάσσω ἀνακύκλησις ἀνάγκη ὁ αὐτός ἀεί καί γίγνομαι καί εἰμί καί εἰμί , ἀνάγκη ἀεί κατά ὁ τάσσω περίοδος Μωϋσῆς μέν μετά ὁ λαός ὁ Ἰουδαῖος ἐξέρχομαι ἐκ ὁ Αἴγυπτος . Ἰησοῦς δέ πάλιν ἐπιδημέω ὁ βίος ὁ αὐτός ποιέω , ὅς οὐ ἅπαξ ἀλλά ἀπειράκις κατά περίοδος ποιέω · ἀλλά καί Χριστιανός ὁ αὐτός εἰμί ἐν ὁ τάσσω ἀνακύκλησις , καί πάλιν ξελσυς γράφω ὁ βιβλίον οὗτος . ἀπειράκις αὐτός πρότερος γράφω .
origenes.contra-celsum 4.68
Ὁ μὲν ουν Κέλσος μόνην τὴν θνητῶν περίοδον κατὰ τὰς τεταγμένας ἀνακυκλήσεις ἐξ ἀνάγκης φησὶν ἀεὶ γεγονέναι καὶ εἶναι καὶ ἔσεσθαι · τῶν δὲ Στωϊκῶν οἱ πλείους οὐ μόνον τὴν τῶν θνητῶν περίοδον τοιαύτην εἶναί φασιν ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ἀθανάτων καὶ τῶν κατ᾿ αὐτοὺς θεῶν . μετὰ γὰρ τὴν τοῦ παντὸς ἐκπύρωσιν , ἀπειράκις γενομένην καὶ ἀπειράκις ἐσομένην , ἡ αὐτὴ τάξις ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι τέλους πάντων γέγονέ τε καὶ ἔσται . πειρώμενοι μέντοι θεραπεύειν πως τὰς ἀπεμφάσεις οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς οὐκ οἶδ᾿ ὅπως ἀπαραλλάκτους φασὶν ἔσεσθαι κατὰ περίοδον τοῖς ἀπὸ τῶν προτέρων περιόδων πάντας , ἵνα μὴ Σωκράτης πάλιν γένηται , ἀλλ᾿ ἀπαράλλακτός τις τῷ Σωκράτει . γαμήσων ἀπαράλλακτον τῇ Ξανθίππῃ καὶ κατηγορηθησόμενος ὑπὸ ἀπαραλλάκτων Ἀνύτῳ καὶ Μελήτῳ . οὐκ οἶδα δὲ πῶς ὁ μὲν κόσμος ἀεὶ ὁ αὐτός ἐστι καὶ οὐκ ἀπαράλλακτος ἕτερος ἑτέρῳ , τὰ δ᾿ ἐν αὐτῷ οὐ τὰ αὐτὰ ἀλλὰ ἀπαράλλακτα . ἀλλὰ γὰρ ὁ προηγούμενος καὶ πρὸς τὰς Κέλσου λέξεις καὶ πρὸς τὰς ἀπὸ τῆς Στοᾶς λόγος εὐκαιρότερον ἐν ἄλλοις ἐξετασθήσεται , ἐπεὶ μὴ κατὰ τὸν παρόντα καιρὸν καὶ τὴν ἐνεστηκυῖαν πρόθεσιν ἁρμόζει ἐν τούτοις πλεονάσαι .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ξελσυς μόνος ὁ θνητός περίοδος κατά ὁ τάσσω ἀνακύκλησις ἐκ ἀνάγκη φημί ἀεί γίγνομαι καί εἰμί καί εἰμί · ὁ δέ Στωϊκός ὁ πολύς οὐ μόνος ὁ ὁ θνητός περίοδος τοιοῦτος εἰμί φημί ἀλλά καί ὁ ὁ ἀθάνατος καί ὁ κατά αὐτός θεός . μετά γάρ ὁ ὁ πᾶς ἐκπύρωσις , ἀπειράκις γίγνομαι καί ἀπειράκις εἰμί , ὁ αὐτός τάξις ἀπό ἀρχή μέχρι τέλος πᾶς γίγνομαι τε καί εἰμί . πειράω μέντοι θεραπεύω πως ὁ ἀπέμφασις ὁ ἀπό ὁ Στοά οὐ οἶδα ὅπως ἀπαράλλακτος φημί εἰμί κατά περίοδος ὁ ἀπό ὁ πρότερος περίοδος πᾶς , ἵνα μή Σωκράτης πάλιν γίγνομαι , ἀλλά ἀπαράλλακτος τις ὁ Σωκράτης . γαμέω ἀπαράλλακτος ὁ Ξανθίππη καί κατηγορέω ὑπό ἀπαράλλακτος Ἄνυτος καί Μέλητος . οὐ οἶδα δέ πῶς ὁ μέν κόσμος ἀεί ὁ αὐτός εἰμί καί οὐ ἀπαράλλακτος ἕτερος ἕτερος , ὁ δέ ἐν αὐτός οὐ ὁ αὐτός ἀλλά ἀπαράλλακτος . ἀλλά γάρ ὁ προηγέομαι καί πρός ὁ ξελσυς λέξις καί πρός ὁ ἀπό ὁ Στοά λόγος εὔκαιρος ἐν ἄλλος ἐξετάζω , ἐπεί μή κατά ὁ πάρειμι καιρός καί ὁ ἐνίστημι πρόθεσις ἁρμόζω ἐν οὗτος πλεονάζω .
origenes.contra-celsum 4.69
Μετὰ ταῦτα λέγει ὅτι οὔτε τὰ ὁρώμενα ἀνθρώπῳ δέδοται , ἀλλ᾿ ἕκαστα τοῦ ὅλου σωτηρίας εἵνεκα γίνεταί τε καὶ ἀπόλλυται καθ᾿ ἣν προεῖπον ἀμοιβὴν ἐξ ἀλλήλων εἰς ἄλληλα · περισσὸν δὲ τὸ προσδιατρίβειν τῇ τούτων ἀνατροπῇ , κατὰ δύναμιν ἡμῖν προεκτεθείσῃ . εἴρηται δὲ καὶ εἰς τοῦτο · οὔτε δὲ τὰ ἀγαθὰ οὔτε τὰ κακὰ ἐν τοῖς θνητοῖς ἐλάττω ἢ πλείω γένοιτ᾿ ἄν . λέλεκται καὶ εἰς τό · οὔτε τῷ θεῷ καινοτέρας δεῖ διορθώσεως . ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ὡς ἄνθρωπος τεκτηνάμενός τι ἐνδεῶς καὶ ἀτεχνότερον δημιουργήσας ὁ θεὸς προσάγει διόρθωσιν τῷ κόσμῳ , καθαίρων αὐτὸν κατακλυσμῷ ἢ ἐκπυρώσει , ἀλλὰ τὴν χύσιν τῆς κακίας κωλύων ἐπὶ πλεῖον νέμεσθαι , ἐγὼ δ᾿ οἶμαι ὅτι καὶ πάντῃ τεταγμένως αὐτὴν ἀφανίζων συμφερόντως τῷ παντί . εἰ δὲ μετὰ τὸν ἀφανισμὸν τῆς κακίας λόγον ἔχει τὸ πάλιν αὐτὴν ὑφίστασθαι η μὴ , ἐν προηγουμένῳ λόγῳ τὰ τοιαῦτα ἐξετασθήσεται . θέλει οὖν διὰ καινοτέρας διορθώσεως ἀεὶ ὁ θεὸς τὰ σφάλματα ἀναλαμβάνειν . εἰ γὰρ καὶ τέτακται αὐτῷ πάντα κάλλιστα καὶ ἀσφαλέστατα κατὰ τὴν τῶν ὅλων δημιουργίαν , ἀλλ᾿ οὐδὲν ἧττον ἰατρικῆς τινος αὐτῷ ἐδέησε τοῖς τὴν κακίαν νοσοῦσι καὶ παντὶ τῷ κόσμῳ , ὑπ᾿ αὐτῆς ὡσπερεὶ μολυνομένῳ , καὶ οὐδέν γε ἠμέληται τῷ θεῷ ἢ ἀμεληθήσεται , ποιοῦντι καθ᾿ ἕκαστον καιρὸν ὅπερ ἔπρεπεν αὐτὸν ποιεῖν ἐν τρεπτῷ καὶ μεταβλητῷ κόσμῳ . καὶ ὥσπερ γεωργὸς κατὰ τὰς διαφόρους τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ ὡρῶν διάφορα ἔργα γεωργικὰ ποιεῖ ἐπὶ τὴν γῆν καὶ τὰ ἐπ᾿ αὐτῆς φυόμενα , οὕτως ὁ θεὸς οἱονεὶ ἐνιαυτούς τινας , ἵν᾿ οὕτως ὀνομάσω . οἰκονομεῖ ὅλους τοὺς αἰῶνας . καθ᾿ ἕκαστον αὐτῶν ποιῶν ὅσα ἀπαιτεῖ αὐτὸ τὸ περὶ τὰ ὅλα εὔλογον , ὑπὸ μόνου θεοῦ ὡς ἀληθείας ἔχει τρανότατα καταλαμβανόμενον καὶ ἐπιτελούμενον .
Lemmas: μετά οὗτος λέγω ὅτι οὔτε ὁ ὁράω ἄνθρωπος δίδωμι , ἀλλά ἕκαστος ὁ ὅλος σωτηρία ἕνεκα γίγνομαι τε καί ἀπόλλυμι κατά ὅς προλέγω ἀμοιβή ἐκ ἀλλήλων εἰς ἀλλήλων · περισσός δέ ὁ προσδιατρίβω ὁ οὗτος ἀνατροπή , κατά δύναμις ἐγώ προεκτίθεμαι . λέγω δέ καί εἰς οὗτος · οὔτε δέ ὁ ἀγαθός οὔτε ὁ κακός ἐν ὁ θνητός ἐλαχύς ἤ πολύς γίγνομαι ἄν . λέγω καί εἰς ὁ · οὔτε ὁ θεός καινός δέω διόρθωσις . ἀλλά οὐδέ ὡς ἄνθρωπος τεκταίνομαι τις ἐνδεής καί ἄτεχνος δημιουργέω ὁ θεός προσάγω διόρθωσις ὁ κόσμος , καθαίρω αὐτός κατακλυσμός ἤ ἐκπύρωσις , ἀλλά ὁ χύσις ὁ κακία κωλύω ἐπί πολύς νέμω , ἐγώ δέ οἴομαι ὅτι καί πάντῃ τεταγμένως αὐτός ἀφανίζω συμφερόντως ὁ πᾶς . εἰ δέ μετά ὁ ἀφανισμός ὁ κακία λόγος ἔχω ὁ πάλιν αὐτός ὑφίστημι ἤ μή , ἐν προηγέομαι λόγος ὁ τοιοῦτος ἐξετάζω . ἐθέλω οὖν διά καινός διόρθωσις ἀεί ὁ θεός ὁ σφάλμα ἀναλαμβάνω . εἰ γάρ καί τάσσω αὐτός πᾶς καλός καί ἀσφαλής κατά ὁ ὁ ὅλος δημιουργία , ἀλλά οὐδείς ἥσσων ἰατρικός τις αὐτός δέω ὁ ὁ κακία νοσέω καί πᾶς ὁ κόσμος , ὑπό αὐτός ὡσπερεί μολύνω , καί οὐδείς γε ἀμελέω ὁ θεός ἤ ἀμελέω , ποιέω κατά ἕκαστος καιρός ὅς πρέπω αὐτός ποιέω ἐν τρεπτός καί μεταβλητός κόσμος . καί ὥσπερ γεωργός κατά ὁ διάφορος ὁ ὁ ἐνιαυτός ὥρα διάφορος ἔργον γεωργικός ποιέω ἐπί ὁ γῆ καί ὁ ἐπί αὐτός φύω , οὕτως ὁ θεός οἱονεί ἐνιαυτός τις , ἵνα οὕτως ὀνομάζω . οἰκονομέω ὅλος ὁ αἰών . κατά ἕκαστος αὐτός ποιέω ὅσος ἀπαιτέω αὐτός ὁ περί ὁ ὅλος εὔλογος , ὑπό μόνος θεός ὡς ἀλήθεια ἔχω τρανός καταλαμβάνω καί ἐπιτελέω .
origenes.contra-celsum 4.71
Ἐπεὶ δὲ μετὰ ταῦτα μὴ νοήσας τὰς περὶ θεοῦ ὡς ἀνθρωποπαθοῦς ἐν ταῖς γραφαῖς λέξεις διασύρει ὁ Κέλσος ἐν αἷς ὀργῆς λέγονται κατὰ τῶν ἀσεβῶν φωναὶ καὶ ἀπειλαὶ κατὰ τῶν ἡμαρτηκότων , λεκτέον ὅτι , ὥσπερ ἡμεῖς τοῖς κομιδῇ νηπίοις διαλεγόμενοι οὐ τοῦ ἑαυτῶν ἐν τῷ λέγειν στοχαζόμεθα δυνατοῦ , ἀλλ᾿ ἁρμοζόμενοι πρὸς τὸ ἀσθενὲς τῶν ὑποκειμένων φαμὲν ταῦτα ἀλλὰ καὶ ποιοῦμεν ἃ φαίνεται ἡμῖν χρήσιμα εἰς τὴν τῶν παίδων ὡς παίδων ἐπιστροφὴν καὶ διόρθωσιν · οὕτως ἔοικεν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος ᾠκονομηκέναι τὰ ἀναγεγραμμένα , μετρήσας τῇ δυνάμει τῶν ἀκουόντων καὶ τῷ πρὸς αὐτοὺς χρησίμῳ τὸ ἐν τῇ ἀπαγγελίᾳ πρέπον , καὶ καθόλου γε περὶ τοῦ τοιούτου τρόπου τῆς ἀπαγγελίας τῶν περὶ θεοῦ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ οὕτω λέλεκται · „ ἐτροποφόρησέ σε κύριος ὁ θεός σου , ὡς εἴ τις τροποφορήσαι ἄνθρωπος τὸν υἱὸν αὐτοῦ . “ οἱονεὶ ἀνθρώπου τρόπους πρὸς τὸ ἀνθρώποις λυσιτελὲς φορῶν ὁ λόγος τοιαῦτα λέγει · οὐ γὰρ ἐδέοντο οἱ πολλοὶ προσωποποιοῦντος θεοῦ ἁρμοζόντως ἑαυτῷ τὰ πρὸς τοὺς τοιούσδε λεχθησόμενα . ἀλλ᾿ ᾧ μέλει τῆς τῶν θείων γραμμάτων σαφηνείας εὑρήσει ἀπ᾿ αὐτῶν τὰ λεγόμενα πνευματικὰ τοῖς ὀνομαζομένοις πνευματικοῖς . συγκρίνων τὸ βούλημα τῶν τε πρὸς τοὺς ἀσθενετέρους λεγομένων καὶ τῶν τοῖς ἐντρεχεστέροις ἀπαγγελλομένων , πολλάκις ἐν τῇ αὐτῇ λέξει ἑκατέρων τῷ εἰδότι ἀκούειν αὐτῆς κειμένων .
Lemmas: ἐπεί δέ μετά οὗτος μή νοέω ὁ περί θεός ὡς ἀνθρωποπαθής ἐν ὁ γραφή λέξις διασύρω ὁ ξελσυς ἐν ὅς ὀργή λέγω κατά ὁ ἀσεβής φωνή καί ἀπειλή κατά ὁ ἁμαρτάνω , λεκτέος ὅτι , ὥσπερ ἐγώ ὁ κομιδῇ νήπιος διαλέγω οὐ ὁ ἑαυτοῦ ἐν ὁ λέγω στοχάζομαι δυνατός , ἀλλά ἁρμόζω πρός ὁ ἀσθενής ὁ ὑπόκειμαι φημί οὗτος ἀλλά καί ποιέω ὅς φαίνω ἐγώ χρήσιμος εἰς ὁ ὁ παῖς ὡς παῖς ἐπιστροφή καί διόρθωσις · οὕτως ἔοικα ὁ ὁ θεός λόγος οἰκονομέω ὁ ἀναγράφω , μετρέω ὁ δύναμις ὁ ἀκούω καί ὁ πρός αὐτός χρήσιμος ὁ ἐν ὁ ἀπαγγελία πρέπω , καί καθόλου γε περί ὁ τοιοῦτος τρόπος ὁ ἀπαγγελία ὁ περί θεός ἐν ὁ Δευτερονόμιον οὕτως λέγω · „ τροποφορέω σύ κύριος ὁ θεός σύ , ὡς εἰ τις τροποφορέω ἄνθρωπος ὁ υἱός αὐτός . “ οἱονεί ἄνθρωπος τρόπος πρός ὁ ἄνθρωπος λυσιτελής φορέω ὁ λόγος τοιοῦτος λέγω · οὐ γάρ δέω ὁ πολύς προσωποποιέω θεός ἁρμόζω ἑαυτοῦ ὁ πρός ὁ τοιόσδε λέγω . ἀλλά ὅς μέλω ὁ ὁ θεῖος γράμμα σαφήνεια εὑρίσκω ἀπό αὐτός ὁ λέγω πνευματικός ὁ ὀνομάζω πνευματικός . συγκρίνω ὁ βούλημα ὁ τε πρός ὁ ἀσθενής λέγω καί ὁ ὁ ἐντρεχής ἀπαγγέλλω , πολλάκις ἐν ὁ αὐτός λέξις ἑκάτερος ὁ οἶδα ἀκούω αὐτός κεῖμαι .
origenes.contra-celsum 4.73
Ἀκολούθως δὲ τῷ μὴ νενοηκέναι τὰ περὶ ὀργῆς ἀναγεγραμμένα θεοῦ φησιν · ἢ γὰρ οὐ καταγέλαστον · εἰ ἄνθρωπος μὲν ὀργισθεὶς Ἰουδαίοις πάντας αὐτοὺς ἡβηδὸν ἀπώλεσεν καὶ ἐπυρπόλησεν , οὕτως οὐδὲν ἦσαν · θεὸς δ᾿ ὁ μέγιστος . ὥς φασιν , ὀργιζόμενος καὶ θυμούμενος καὶ ἀπειλῶν πέμπει τὸν υἱὸν αὐτοῦ , καὶ τοιαῦτα πάσχει ; εἴπερ οὖν Ἰουδαῖοι μετὰ τὸ διαθεῖναι τὸν Ἰησοῦν ἅπερ ἐτόλμησαν κατ᾿ αὐτοῦ ἡβηδὸν ἀπώλοντο καὶ ἐπυρπολήθησαν , οὐκ ἀπ᾿ ἄλλης ὀργῆς ἢ ἧς ἑαυτοῖς ἐθησαύρισαν ταῦτα πεπόνθασι . τῆς τοῦ θεοῦ κατ᾿ αὐτῶν κρίσεως θεοῦ καταστήματι γεγενημένης . ὀνομαζομένης ὀργῆς πατρίῳ τινὶ Ἑβραίων ἔθει „ καὶ πάσχει γε ὁ υἱὸς τοῦ μεγίστου θεοῦ βουληθεὶς ὑπὲρ τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας , ὡς ἐν τοῖς ἀνωτέρω κατὰ τὸ δυνατὸν ἡμῖν λέλεκται . μετὰ ταῦτά φησιν · ἀλλ᾿ ὅπως μὴ περὶ μόνων Ἰουδαίων ( οὐ γὰρ τοῦτο λέγω ) ἀλλὰ περὶ τῆς ὅλης φύσεως , ὅπερ ἐπηγγειλάμην . ὁ λόγος ᾖ . σαφέστερον ἐμφανιῶ τὰ προειρημένα . τίς δ᾿ οὐκ ἂν τούτοις ἐντυγχάνων μέτριος καὶ αἰσθανόμενος τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας οὐκ ἂν περισταίη τὸ ἐπαχθὲς τοῦ περὶ ὅλης τῆς φύσεως ἐπαγγειλαμένου ἀποδοῦναι λόγον καὶ ἀλαζονευσαμένου ὁμοίως ᾗ ἐτόλμησεν ἐπιγράψαι ἐπιγραφῇ τοῦ βιβλίου ; ἴδωμεν δὴ τίνα ἐστὶν ἃ περὶ ὅλης τῆς φύσεως ἐπαγγέλλεται λέξειν καὶ τίνα ἐμφανίσειν .
Lemmas: ἀκόλουθος δέ ὁ μή νοέω ὁ περί ὀργή ἀναγράφω θεός φημί · ἤ γάρ οὐ καταγέλαστος · εἰ ἄνθρωπος μέν ὀργίζω Ἰουδαῖος πᾶς αὐτός ἡβηδόν ἀπόλλυμι καί πυρπολέω , οὕτως οὐδείς εἰμί · θεός δέ ὁ μέγας . ὡς φημί , ὀργίζω καί θυμόω καί ἀπειλέω πέμπω ὁ υἱός αὐτός , καί τοιοῦτος πάσχω ; εἴπερ οὖν Ἰουδαῖος μετά ὁ διατίθημι ὁ Ἰησοῦς ὅς τολμάω κατά αὐτός ἡβηδόν ἀπόλλυμι καί πυρπολέω , οὐ ἀπό ἄλλος ὀργή ἤ ὅς ἑαυτοῦ θησαυρίζω οὗτος πάσχω . ὁ ὁ θεός κατά αὐτός κρίσις θεός κατάστημα γίγνομαι . ὀνομάζω ὀργή πάτριος τις Ἑβραῖος ἔθος „ καί πάσχω γε ὁ υἱός ὁ μέγας θεός βούλομαι ὑπέρ ὁ ὁ ἄνθρωπος σωτηρία , ὡς ἐν ὁ ἀνώτερος κατά ὁ δυνατός ἐγώ λέγω . μετά οὗτος φημί · ἀλλά ὅπως μή περί μόνος Ἰουδαῖος ( οὐ γάρ οὗτος λέγω ) ἀλλά περί ὁ ὅλος φύσις , ὅς ἐπαγγέλλω . ὁ λόγος εἰμί . σαφής ἐμφανίζω ὁ προλέγω . τίς δέ οὐ ἄν οὗτος ἐντυγχάνω μέτριος καί αἰσθάνομαι ὁ ἀνθρώπινος ἀσθένεια οὐ ἄν περιίστημι ὁ ἐπαχθής ὁ περί ὅλος ὁ φύσις ἐπαγγέλλω ἀποδίδωμι λόγος καί ἀλαζονεύομαι ὅμοιος ὅς τολμάω ἐπιγράφω ἐπιγραφή ὁ βιβλίον ; ὁράω δή τίς εἰμί ὅς περί ὅλος ὁ φύσις ἐπαγγέλλω λέγω καί τίς ἐμφανίζω .
origenes.contra-celsum 4.74
Διὰ πολλῶν δ᾿ ἑξῆς ἐγκαλεῖ ἡμῖν ὡς τῷ ἀνθρώπῳ φάσκουσι πάντα πεποιηκέναι τὸν θεόν . ( καὶ ) βούλεται ἐκ τῆς περὶ τῶν ζῴων ἱστορίας καὶ τῆς ἐμφαινομένης αὐτοῖς ἀγχινοίας δεικνύναι ὅτι οὐδὲν μᾶλλον ἀνθρώπων ἢ τῶν ἀλόγων ζῴων ἕνεκεν γέγονε τὰ πάντα . καὶ δοκεῖ μοι ὅμοιόν τι εἰπεῖν τοῖς διὰ τὸ πρὸς τοὺς μισουμένους ἔχθος κατηγοροῦσιν αὐτῶν ἐφ᾿ οἷς οἱ φίλτατοι αὐτῶν ἐπαινοῦνται . ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τούτων τυφλοῖ τὸ ἔχθος πρὸς τὸ μὴ συνορᾶν ὅτι καὶ φιλτάτων κατηγοροῦσιν δι᾿ ὧν κακῶς λέγειν νομίζουσι τοὺς ἐχθροὺς . τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Κέλσος συγχυθεὶς τὸν λογισμὸν οὐχ ἑώρακεν ὅτι καὶ τῶν ἀπὸ τῆς Στοᾶς φιλοσόφων κατηγορεῖ . οὐ κακῶς προταττόντων τὸν ἄνθρωπον καὶ ἁπαξαπλῶς τὴν λογικὴν φύσιν πάντων τῶν ἀλόγων καὶ διὰ ταύτην λεγόντων προηγουμένως τὴν πρόνοιαν πάντα πεποιηκέναι . καὶ λόγον μὲν ἔχει τὰ λογικὰ , ἅπερ ἐστὶ προηγούμενα . παίδων γεννωμένων · τὰ δ᾿ ἄλογα καὶ τὰ ἄψυχα χορίου συγκτιζομένου τῷ παιδίῳ . καὶ ἡγοῦμαί γε ὅτι , ὥσπερ ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ προνοούμενοι τῶν ὠνίων καὶ τῆς ἀγορᾶς δι᾿ οὐδὲν ἄλλο προνοοῦνται ἢ διὰ τοὺς ἀνθρώπους , παραπολαύουσι δὲ τῆς δαψιλείας καὶ κύνες καὶ ἄλλα τῶν ἀλόγων · οὕτως ἡ πρόνοια τῶν μὲν λογικῶν προηγουμένως προνοεῖ , ἐπηκολούθησε δὲ τὸ καὶ τὰ [ ἄλλα ] ἄλογα ἀπολαύειν τῶν δι᾿ ἀνθρώπους γινομένων . καὶ ὥσπερ ἁμαρτάνει ὁ λέγων τοὺς ἀγορανόμους προνοεῖν οὐ μᾶλλον τῶν ἀνθρώπων ἢ τῶν κυνῶν , ἐπεὶ καὶ οἱ κύνες παραπολαύουσι τῆς δαψιλείας τῶν ὠνίων , οὕτω πολλῷ μᾶλλον Κέλσος καὶ οἱ τὰ αὐτὰ φρονοῦντες αὐτῷ ἀσεβοῦσιν εἰς τὸν προνοοῦντα τῶν λογικῶν θεὸν . φάσκοντες · τί μᾶλλον ἀνθρώποις γίνεσθαι ταῦτα πρὸς τροφὴν ἢ τοῖς φυτοῖς δένδροις τε καὶ πόαις καὶ ἀκάνθαις ;
Lemmas: διά πολύς δέ ἑξῆς ἐγκαλέω ἐγώ ὡς ὁ ἄνθρωπος φάσκω πᾶς ποιέω ὁ θεός . ( καί ) βούλομαι ἐκ ὁ περί ὁ ζῷον ἱστορία καί ὁ ἐμφαίνω αὐτός ἀγχίνοια δείκνυμι ὅτι οὐδείς μάλα ἄνθρωπος ἤ ὁ ἄλογος ζῷον ἕνεκα γίγνομαι ὁ πᾶς . καί δοκέω ἐγώ ὅμοιος τις λέγω ὁ διά ὁ πρός ὁ μισέω ἔχθος κατηγορέω αὐτός ἐπί ὅς ὁ φίλος αὐτός ἐπαινέω . ὥσπερ γάρ ἐπί οὗτος τυφλόω ὁ ἔχθος πρός ὁ μή συνοράω ὅτι καί φίλος κατηγορέω διά ὅς κακός λέγω νομίζω ὁ ἐχθρός . ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ξελσυς συγχέω ὁ λογισμός οὐ ὁράω ὅτι καί ὁ ἀπό ὁ Στοά φιλόσοφος κατηγορέω . οὐ κακός προτάσσω ὁ ἄνθρωπος καί ἁπαξαπλῶς ὁ λογικός φύσις πᾶς ὁ ἄλογος καί διά οὗτος λέγω προηγέομαι ὁ πρόνοια πᾶς ποιέω . καί λόγος μέν ἔχω ὁ λογικός , ὅς εἰμί προηγέομαι . παῖς γεννάω · ὁ δέ ἄλογος καί ὁ ἄψυχος χόριον συγκτίζω ὁ παιδίον . καί ἡγέομαι γε ὅτι , ὥσπερ ἐν ὁ πόλις ὁ προνοέω ὁ ὤνιος καί ὁ ἀγορά διά οὐδείς ἄλλος προνοέω ἤ διά ὁ ἄνθρωπος , παραπολαύω δέ ὁ δαψίλεια καί κύων καί ἄλλος ὁ ἄλογος · οὕτως ὁ πρόνοια ὁ μέν λογικός προηγέομαι προνοέω , ἐπακολουθέω δέ ὁ καί ὁ [ ἄλλος ] ἄλογος ἀπολαύω ὁ διά ἄνθρωπος γίγνομαι . καί ὥσπερ ἁμαρτάνω ὁ λέγω ὁ ἀγορανόμος προνοέω οὐ μάλα ὁ ἄνθρωπος ἤ ὁ κύων , ἐπεί καί ὁ κύων παραπολαύω ὁ δαψίλεια ὁ ὤνιος , οὕτως πολύς μάλα ξελσυς καί ὁ ὁ αὐτός φρονέω αὐτός ἀσεβέω εἰς ὁ προνοέω ὁ λογικός θεός . φάσκω · τίς μάλα ἄνθρωπος γίγνομαι οὗτος πρός τροφή ἤ ὁ φυτόν δένδρον τε καί πόα καί ἄκανθα ;
origenes.contra-celsum 4.77
Ἑξῆς δὲ τούτοις ἐπιλαθόμενος ὅτι τὸ προκείμενον αὐτῷ ἐστιν Ἰουδαίων καὶ Χριστιανῶν κατηγορεῖν , ἑαυτῷ ἀνθυποφέρει Εὐριπίδειον ἰαμβεῖον . ἐναντιούμενον αὐτοῦ τῇ γνώμῃ · καὶ ὁμόσε χωρήσας τῷ λελεγμένῳ κατηγορεῖ ὡς κακῶς εἰρημένου . ἔχει δ᾿ οὕτως ἡ τοῦ Κέλσου λέξις · εἰ δὲ καὶ τὸ Εὐριπίδειον ἐρεῖς , ὅτι ἥλιος μὲν νύξ τε δουλεύει βροτοῖς . τί μᾶλλον ἡμῖν ἢ τοῖς μύρμηξι καὶ ταῖς μυίαις ; καὶ γὰρ ἐκείνοις ἡ μὲν „ νὺξ “ γίνεται πρὸς ἀνάπαυσιν ἡ δ᾿ ἡμέρα πρὸς τὸ ὁρᾶν τε καὶ ἐνεργεῖν . σαφὲς δὴ ὅτι οὐ μόνον Ἰουδαίων καὶ Χριστιανῶν τινες εἰρήκασιν ἡμῖν δουλεύειν ἥλιον καὶ τὰ ἐν οὐρανῷ ἀλλὰ καὶ ὁ κατά τινας σκηνικὸς φιλόσοφος καὶ φυσιολογίας τῆς Ἀναξαγόρου γενόμενος ἀκροατής · ὅστις ἀπὸ ἑνὸς λογικοῦ τοῦ ἀνθρώπου συνεκδοχικῶς πᾶσι τοῖς λογικοῖς ( τὰ ) τεταγμένα ἐν τῷ παντί φησι δουλεύειν . δηλούμενα πάλιν συνεκδοχικῶς ἐκ τοῦ · ἥλιος μὲν νύξ τε . ἢ τάχα καὶ ὁ τραγικὸς ἀπὸ τοῦ ποιοῦντος τὴν ἡμέραν ἡλίου ὠνομασε τὴν ἡμέραν , διδάσκων ὅτι τὰ μάλιστα χρῄζοντα ἡμέρας καὶ νυκτὸς τὰ ὑπὸ σελήνην ἐστὶ . καὶ οὐχ οὕτως ἄλλα ὡς τὰ ἐπὶ γῆς . ἡμέρα οὖν καὶ „ νὺξ δουλεύει βροτοῖς , “ γενόμεναι διὰ τὰ λογικά . εἰ δὲ παραπολαύουσι μύρμηκες καὶ μυῖαι . ἐνεργοῦντες μὲν ἡμέρας νυκτὸς δὲ διαναπαυόμενοι . τῶν δι᾿ ἀνθρώπους γεγενημένων , οὐχὶ καὶ διὰ μύρμηκας καὶ μυίας λεκτέον ἡμέραν γίνεσθαι καὶ νύκτα οὐδὲ δι᾿ οὐδὲν , ἀλλὰ κατὰ πρόνοιαν ἀνθρώπων ἕνεκεν ταῦτα χρὴ νομίζειν γεγονέναι .
Lemmas: ἑξῆς δέ οὗτος ἐπιλανθάνω ὅτι ὁ πρόκειμαι αὐτός εἰμί Ἰουδαῖος καί Χριστιανός κατηγορέω , ἑαυτοῦ ἀνθυποφέρω Εὐριπίδειος ἰαμβεῖος . ἐναντιόομαι αὐτός ὁ γνώμη · καί ὁμόσε χωρέω ὁ λέγω κατηγορέω ὡς κακός λέγω . ἔχω δέ οὕτως ὁ ὁ ξελσυς λέξις · εἰ δέ καί ὁ Εὐριπίδειος λέγω , ὅτι ἥλιος μέν νύξ τε δουλεύω βροτός . τίς μάλα ἐγώ ἤ ὁ μύρμηξ καί ὁ μυῖα ; καί γάρ ἐκεῖνος ὁ μέν „ νύξ “ γίγνομαι πρός ἀνάπαυσις ὁ δέ ἡμέρα πρός ὁ ὁράω τε καί ἐνεργέω . σαφής δή ὅτι οὐ μόνος Ἰουδαῖος καί Χριστιανός τις λέγω ἐγώ δουλεύω ἥλιος καί ὁ ἐν οὐρανός ἀλλά καί ὁ κατά τις σκηνικός φιλόσοφος καί φυσιολογία ὁ Ἀναξαγόρας γίγνομαι ἀκροατής · ὅστις ἀπό εἷς λογικός ὁ ἄνθρωπος συνεκδοχικός πᾶς ὁ λογικός ( ὁ ) τάσσω ἐν ὁ πᾶς φημί δουλεύω . δηλόω πάλιν συνεκδοχικός ἐκ ὁ · ἥλιος μέν νύξ τε . ἤ τάχα καί ὁ τραγικός ἀπό ὁ ποιέω ὁ ἡμέρα ἥλιος ὀνομάζω ὁ ἡμέρα , διδάσκω ὅτι ὁ μάλα χρῄζω ἡμέρα καί νύξ ὁ ὑπό σελήνη εἰμί . καί οὐ οὕτως ἄλλος ὡς ὁ ἐπί γῆ . ἡμέρα οὖν καί „ νύξ δουλεύω βροτός , “ γίγνομαι διά ὁ λογικός . εἰ δέ παραπολαύω μύρμηξ καί μυῖα . ἐνεργέω μέν ἡμέρα νύξ δέ διαναπαύω . ὁ διά ἄνθρωπος γίγνομαι , οὐ καί διά μύρμηξ καί μυῖα λεκτέος ἡμέρα γίγνομαι καί νύξ οὐδέ διά οὐδείς , ἀλλά κατά πρόνοια ἄνθρωπος ἕνεκα οὗτος χρή νομίζω γίγνομαι .
origenes.contra-celsum 4.78
Ἑξῆς δὲ τούτοις ἑαυτῷ ἀνθυποφέρει τὰ ὡς ὑπὲρ ἀνθρώπων λεγόμενα , ὅτι δι᾿ αὐτοὺς τὰ ἄλογα ζῷα δεδημιούργηται . καί φησιν ὅτι . εἴ τις ἡμᾶς λέγοι ἄρχοντας τῶν ζῴων . ἐπεὶ ἡμεῖς τὰ ἄλλα ζῴα θηρῶμέν τε καὶ δαινύμεθα . φήσομεν ὅτι τί δ᾿ οὐχὶ μᾶλλον ἡμεῖς δι᾿ ἐκεῖνα γεγόναμεν . ἐπεὶ ἐκεῖνα θηρᾶται ἡμᾶς καὶ ἐσθίει ; ἀλλὰ καὶ ἡμῖν μὲν ἀρκύων καὶ ὅπλων δεῖ καὶ ἀνθρώπων πλειόνων βοηθῶν καὶ κυνῶν κατὰ τῶν θηρευομένων · ἐκείνοις δ᾿ αὐτίκα καὶ καθ᾿ αὑτὰ ἡ φύσις ὅπλα δέδωκεν . εὐχερῶς ἡμᾶς ὑπάγουσα ἐκείνοις . καὶ ἐνταῦθα δὲ ὁρᾷς . τίνα τρόπον ἡ σύνεσις μέγα βοήθημα ἡμῖν δέδοται καὶ παντὸς ὅπλου κρεῖττον . οὗ δοκεῖ ἔχειν τὰ θηρία . ἡμεῖς γοῦν οἱ πολλῷ τῷ σώματι τῶν ζῴων ἀσθενέστεροι τινῶν δὲ καὶ εἰς ὑπερβολὴν βραχύτεροι κρατοῦμεν διὰ τὴν σύνεσιν τῶν θηρίων καὶ τοὺς τηλικούτους ἐλέφαντας θηρεύομεν . τὰ μὲν πεφυκότα τιθασσεύεσθαι ὑποτάσσοντες τῇ ἡμετέρᾳ ἡμερότητι . κατὰ δὲ τῶν μὴ πεφυκότων ἢ μὴ δοκούντων ἡμῖν χρείαν παρέχειν ἐκ τῆς τιθασσείας οὕτω μετὰ τῆς ἡμετέρας ἱστάμεθα ἀσφαλείας . ὥστε . ὅτε μὲν βουλόμεθα . ἔχομεν τὰ τηλικαῦτα θηρία κατακεκλεισμένα . ὅτε δὲ χρῄζομεν τροφῆς τῆς ἀπὸ τῶν σωμάτων αὐτῶν . οὕτως αὐτὰ ἀναιροῦμεν ὡς καὶ τὰ μὴ ἄγρια τῶν ζῴων . δοῦλα οὖν πάντα τοῦ λογικοῦ ζῴου καὶ τῆς φυσικῆς αὐτοῦ συνέσεως κατεσκεύασεν ὁ δημιουργός . καὶ εἰς ἄλλα μὲν κυνῶν χρῄζομεν . φέρ᾿ εἰπεῖν . εἰς φυλακὴν ποιμνίων ἢ βουκολίων ἢ αἰπολίων ἢ οἰκιῶν . εἰς ἄλλα δὲ βοῶν οἶον εἰς γεωργίαν . εἰς ἄλλα δ᾿ ὑποζυγίοις χρώμεθα ἂ ἀχθοφόροις . οὕτως εἰς γυμνάσιον τῶν τῆς ἀνδρείας ἐν ἡμῖν σπερμάτων δεδόσθαι ἡμῖν λέγεται τὸ λεόντων καὶ ἄρκτων παρδάλεών τε καὶ συῶν καὶ τῶν τοιούτων γένος .
Lemmas: ἑξῆς δέ οὗτος ἑαυτοῦ ἀνθυποφέρω ὁ ὡς ὑπέρ ἄνθρωπος λέγω , ὅτι διά αὐτός ὁ ἄλογος ζῷον δημιουργέω . καί φημί ὅτι . εἰ τις ἐγώ λέγω ἄρχων ὁ ζῷον . ἐπεί ἐγώ ὁ ἄλλος ζωή θηράω τε καί δαίνυμι . φημί ὅτι τίς δέ οὐ μάλα ἐγώ διά ἐκεῖνος γίγνομαι . ἐπεί ἐκεῖνος θηράω ἐγώ καί ἐσθίω ; ἀλλά καί ἐγώ μέν ἄρκυς καί ὅπλον δέω καί ἄνθρωπος πολύς βοηθόος καί κύων κατά ὁ θηρεύω · ἐκεῖνος δέ αὐτίκα καί κατά ἑαυτοῦ ὁ φύσις ὅπλον δίδωμι . εὐχερής ἐγώ ὑπάγω ἐκεῖνος . καί ἐνταῦθα δέ ὁράω . τίς τρόπος ὁ σύνεσις μέγας βοήθημα ἐγώ δίδωμι καί πᾶς ὅπλον κρατύς . οὗ δοκέω ἔχω ὁ θηρίον . ἐγώ γοῦν ὁ πολύς ὁ σῶμα ὁ ζῷον ἀσθενής τις δέ καί εἰς ὑπερβολή βραχύς κρατέω διά ὁ σύνεσις ὁ θηρίον καί ὁ τηλικοῦτος ἐλέφας θηρεύω . ὁ μέν φύω τιθασεύω ὑποτάσσω ὁ ἡμέτερος ἡμερότης . κατά δέ ὁ μή φύζω ἤ μή δοκέω ἐγώ χρεία παρέχω ἐκ ὁ τιθασσεία οὕτως μετά ὁ ἡμέτερος ἵστημι ἀσφάλεια . ὥστε . ὅτε μέν βούλομαι . ἔχω ὁ τηλικοῦτος θηρίον κατακλείω . ὅτε δέ χρῄζω τροφή ὁ ἀπό ὁ σῶμα αὐτός . οὕτως αὐτός ἀναιρέω ὡς καί ὁ μή ἄγριος ὁ ζῷον . δοῦλος οὖν πᾶς ὁ λογικός ζῷον καί ὁ φυσικός αὐτός σύνεσις κατασκευάζω ὁ δημιουργός . καί εἰς ἄλλος μέν κύων χρῄζω . φέρω λέγω . εἰς φυλακή ποίμνιον ἤ βουκολίων ἤ αἰπόλιον ἤ οἰκία . εἰς ἄλλος δέ βοῦς οἶος εἰς γεωργία . εἰς ἄλλος δέ ὑποζύγιον χράω ὅς ἀχθοφόρος . οὕτως εἰς γυμνάσιον ὁ ὁ ἀνδρεία ἐν ἐγώ σπέρμα δίδωμι ἐγώ λέγω ὁ λέων καί ἄρκτος πάρδαλις τε καί ὗς καί ὁ τοιοῦτος γένος .
origenes.contra-celsum 4.79
Εἶτα λέγει πρὸς τὸ τῶν αἰσθανομένων τῆς ἑαυτῶν ὑπεροχῆς ἀνθρώπων γένος . ἣν ὑπερέχει τῶν ἀλόγων ζῴων . ὅτι πρὸς ὅ ὑμεῖς φατε , ὡς ὁ θεὸς ἡμῖν δέδωκεν αἱρεῖν τὰ θηρία δύνασθαι καὶ καταχρήσασθαι , ἐροῦμεν ὅτι ὡς εἰκὸς . πρὶν πόλεις εἶναι καὶ τέχνας καὶ τοιαύτας ἐπιμιξίας καὶ ὅπλα καὶ δίκτυα . ἄνθρωποι μὲν ὑπὸ θηρίων ἡρπάζοντο καὶ ἠσθίοντο . θηρία δ᾿ ὑπ᾿ ἀνθρώπων ἥκιστα ἡλίσκετο . ὅρα δὲ πρὸς ταῦτα ὅτι , εἰ καὶ αἱροῦσιν ἄνθρωποι θηρία καὶ θηρία ἀνθρώπους ἁρπάζει . πολλή ἐστι διαφορὰ τῶν συνέσει κρατούντων παρὰ τὰ ἀγριότητι καὶ ὠμότητι περιγινόμενα τῶν οὐ χρωμένων τῇ συνέσει πρὸς τὸ μηδὲν ὑπὸ θηρίων παθεῖν . τὸ δὲ πρὶν πόλεις εἶναι καὶ τέχνας καὶ τοιαύτας ἐπιμιξίας ἐπιλελησμένου οἶμαι εἶναι ὧν ἀνωτέρω προεῖπεν . ὡς ἀγενήτου ὄντος τοῦ κόσμου καὶ ἀφθάρτου . καὶ μόνων τῶν ἐπὶ γῆς κατακλυσμοὺς καὶ ἐκπυρώσεις πασχόντων , καὶ οὐ πάντων ἅμα τούτοις περιπιπτόντων . ὡς οὐκ ἔστιν οὖν τοῖς ἀγένητον ὑφισταμένοις τὸν κόσμον ἀρχὴν αὐτοῦ εἰπεῖν . οὕτως οὐδὲ χρόνον . ὅτ᾿ οὐδαμῶς ἦσαν πόλεις οὐδὲ τέχναι πω εὕρηντο . ἀλλ᾿ ἔστω καὶ ταῦτα ἡμῖν μὲν συνᾳδόντως αὐτῷ συγχωρεῖν αὐτῷ δὲ καὶ τοῖς ἀνωτέρω ὑπ᾿ αὐτοῦ λελεγμένοις οὐκέτι · τί οὖν τοῦτο πρὸς τὸ πάντως κατ᾿ ἀρχὰς τοὺς μὲν ἀνθρώπους ὑπὸ θηρίων ἁρπάζεσθαι καὶ ἐσθίεσθαι . μηκέτι δὲ τὰ θηρία ὑπ᾿ ἀνθρώπων ἁλίσκεσθαι ; εἴπερ γὰρ κατὰ πρόνοιαν ὁ κόσμος γεγένηται , καὶ θεὸς ἐφέστηκε τοῖς ὅλοις , ἀναγκαῖον ἦν τὰ ζώπυρα τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀρξάμενα ὑπό τινα γεγονέναι φρουρὰν τὴν ἀπὸ κρειττόνων . ὥστε κατ᾿ ἀρχὰς ἐπιμιξίαν γεγονέναι τῆς θείας φύσεως πρὸς τοὺς ἀνθρώπους . ἅπερ καὶ ὁ Ἀσκραῖος ποιητὴς ἐννοῶν εἶπε · ξυναὶ γὰρ τότε δαῖτες ἔσαν , ξυνοὶ δὲ θόωκοι ἀθανάτοισι θεοῖσι καταθνητοῖς τ᾿ ἀνθρώποις .
Lemmas: εἶτα λέγω πρός ὁ ὁ αἰσθάνομαι ὁ ἑαυτοῦ ὑπεροχή ἄνθρωπος γένος . ὅς ὑπερέχω ὁ ἄλογος ζῷον . ὅτι πρός ὅς σύ φημί , ὡς ὁ θεός ἐγώ δίδωμι αἱρέω ὁ θηρίον δύναμαι καί καταχράομαι , λέγω ὅτι ὡς ἔοικα . πρίν πόλις εἰμί καί τέχνη καί τοιοῦτος ἐπιμιξία καί ὅπλον καί δίκτυον . ἄνθρωπος μέν ὑπό θηρίον ἁρπάζω καί ἐσθίω . θηρίον δέ ὑπό ἄνθρωπος ἦκα ἁλίσκομαι . ὁράω δέ πρός οὗτος ὅτι , εἰ καί αἱρέω ἄνθρωπος θηρίον καί θηρίον ἄνθρωπος ἁρπάζω . πολύς εἰμί διαφορά ὁ σύνεσις κρατέω παρά ὁ ἀγριότης καί ὠμότης περιγίγνομαι ὁ οὐ χράω ὁ σύνεσις πρός ὁ μηδείς ὑπό θηρίον πάσχω . ὁ δέ πρίν πόλις εἰμί καί τέχνη καί τοιοῦτος ἐπιμιξία ἐπιλανθάνομαι οἴομαι εἰμί ὅς ἀνώτερος προλέγω . ὡς ἀγένητος εἰμί ὁ κόσμος καί ἄφθαρτος . καί μόνος ὁ ἐπί γῆ κατακλυσμός καί ἐκπύρωσις πάσχω , καί οὐ πᾶς ἅμα οὗτος περιπίπτω . ὡς οὐ εἰμί οὖν ὁ ἀγένητος ὑφίστημι ὁ κόσμος ἀρχή αὐτός λέγω . οὕτως οὐδέ χρόνος . ὅτε οὐδαμῶς εἰμί πόλις οὐδέ τέχνη πω εὑρίσκω . ἀλλά εἰμί καί οὗτος ἐγώ μέν συνᾳδόντως αὐτός συγχωρέω αὐτός δέ καί ὁ ἀνώτερος ὑπό αὐτός λέγω οὐκέτι · τίς οὖν οὗτος πρός ὁ πάντως κατά ἀρχή ὁ μέν ἄνθρωπος ὑπό θηρίον ἁρπάζω καί ἐσθίω . μηκέτι δέ ὁ θηρίον ὑπό ἄνθρωπος ἁλίσκομαι ; εἴπερ γάρ κατά πρόνοια ὁ κόσμος γίγνομαι , καί θεός ἐφίστημι ὁ ὅλος , ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ζώπυρον ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος ἄρχω ὑπό τις γίγνομαι φρουρά ὁ ἀπό κρατύς . ὥστε κατά ἀρχή ἐπιμιξία γίγνομαι ὁ θεῖος φύσις πρός ὁ ἄνθρωπος . ὅς καί ὁ Ἀσκραῖος ποιητής ἐννοέω λέγω · ξυνός γάρ τότε δαίτη εἰμί , ξυνός δέ θᾶκος ἀθάνατος θεός καταθνητός τε ἄνθρωπος .
origenes.contra-celsum 4.80
Καὶ ὁ θεῖος δὲ κατὰ Μωϋσέα λόγος εἰσήγαγε τοὺς πρώτους ἀκούοντας θειοτέρας φωνῆς καὶ χρησμῶν καὶ ὁρῶντας ἔσθ᾿ ὅτε ἀγγέλων θεοῦ ἐπιδημίας γεγενημένας πρὸς αὐτούς . καὶ γὰρ εἰκὸς ἐν ἀρχῇ τοῦ κόσμου ἐπὶ πλεῖον βεβοηθῆσθαι τὴν ἀνθρώπων φύσιν · ἕως προκοπῆς γενομένης εἰς σύνεσιν καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς καὶ τὴν εὕρεσιν τῶν τεχνῶν δυνηθῶσι καὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς ζῆν , οὐ χρῄζοντες ἀεὶ ἐπιτροπευόντων καὶ οἰκονομούντων αὐτοὺς μετὰ παραδόξου ἐπιφανείας τῶν ὑπηρετουμένων τῷ τοῦ θεοῦ βουλήματι . ἀκόλουθον δὲ τούτοις τὸ ψεῦδος εἶναι ὅτι κατ᾿ ἀρχὰς ἄνθρωποι μὲν ὑπὸ θηρίων ἡρπάζοντο καὶ ἠσθίοντο , θηρία δ᾿ ὑπ᾿ ἀνθρώπων ἥκιστα ἡλίσκετο . ἐκ δὴ τούτων φανερὸν ὅτι ψεῦδος καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Κέλσου οὕτως λεγόμενον · ὥστε ταύτῃ γε ὁ θεὸς τοὺς ἀνθρώπους μᾶλλον τοῖς θηρίοις ὑπέβαλεν . οὐ γὰρ ὑπέβαλε τοὺς ἀνθρώπους τοῖς θηρίοις ὁ θεὸς , ἀλλὰ τῇ συνέσει τῶν ἀνθρώπων ἁλωτὰ δέδωκεν εἶναι τὰ θηρία καὶ ταῖς ἀπὸ συνέσεως ὑφισταμέναις κατ᾿ ἐκείνων τέχναις . οὐ γὰρ ἀθεεὶ ἐμηχανήσαντο σφίσιν αὐτοῖς οἱ ἄνθρωποι σωτηρίαν ἀπὸ τῶν θηρίων καὶ τὴν κατ᾿ ἐκείνων ἐπικράτειαν .
Lemmas: καί ὁ θεῖος δέ κατά Μωϋσῆς λόγος εἰσάγω ὁ πρῶτος ἀκούω θεῖος φωνή καί χρησμός καί ὁράω εἰμί ὅτε ἄγγελος θεός ἐπιδημία γίγνομαι πρός αὐτός . καί γάρ ἔοικα ἐν ἀρχή ὁ κόσμος ἐπί πολύς βοηθέω ὁ ἄνθρωπος φύσις · ἕως προκοπή γίγνομαι εἰς σύνεσις καί ὁ λοιπός ἀρετή καί ὁ εὕρεσις ὁ τέχνη δύναμαι καί κατά ἑαυτοῦ ζάω , οὐ χρῄζω ἀεί ἐπιτροπεύω καί οἰκονομέω αὐτός μετά παράδοξος ἐπιφάνεια ὁ ὑπηρετέω ὁ ὁ θεός βούλημα . ἀκόλουθος δέ οὗτος ὁ ψεῦδος εἰμί ὅτι κατά ἀρχή ἄνθρωπος μέν ὑπό θηρίον ἁρπάζω καί ἐσθίω , θηρίον δέ ὑπό ἄνθρωπος ἦκα ἁλίσκομαι . ἐκ δή οὗτος φανερός ὅτι ψεῦδος καί ὁ ὑπό ὁ ξελσυς οὕτως λέγω · ὥστε ταύτῃ γε ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος μάλα ὁ θηρίον ὑποβάλλω . οὐ γάρ ὑποβάλλω ὁ ἄνθρωπος ὁ θηρίον ὁ θεός , ἀλλά ὁ σύνεσις ὁ ἄνθρωπος ἁλωτός δίδωμι εἰμί ὁ θηρίον καί ὁ ἀπό σύνεσις ὑφίστημι κατά ἐκεῖνος τέχνη . οὐ γάρ ἀθεεί μηχανάομαι σφεῖς αὐτός ὁ ἄνθρωπος σωτηρία ἀπό ὁ θηρίον καί ὁ κατά ἐκεῖνος ἐπικράτεια .
origenes.contra-celsum 4.82
Τάχα δὲ καὶ οἱ οἱονεὶ πόλεμοι τῶν μελισσῶν διδασκαλία ἔγκειται πρὸς τὸ δικαίους καὶ τεταγμένους πολέμους . εἴ ποτε δέοι , γίνεσθαι ἐν ἀνθρώποις . καὶ οὐ πόλεις μὲν καὶ προπόλεις ἐν μελίσσαις , ἀλλ᾿ οἱ σίμβλοι καὶ τὰ ἑξάγωνα καὶ ( τὰ ) τῶν μελισσῶν ἔργα καὶ ἡ παρ᾿ ἐκείναις διαδοχὴ αὐτῶν διὰ τοὺς ἀνθρώπους εἰς πολλὰ τοῦ μέλιτος χρῄζοντας . θεραπείας τε σωμάτων πεπονθότων καὶ τροφὴν καθάριον . οὐ παραβλητέον δὲ τὰ ( κατὰ ) τῶν κηφήνων ὑπὸ τῶν μελισσῶν ἐπιτελούμενα ταῖς κατὰ τῶν ἀργῶν ἐν ταῖς πόλεσι καὶ πονηρῶν δίκαις καὶ ταῖς κατ᾿ αὐτῶν κολάσεσιν . ἀλλ᾿ , ὡς προεῖπον , τὴν μὲν φύσιν ἐν τούτοις θαυμαστέον · τὸν δ᾿ ἄνθρωπον , ἐπιλογίσασθαι τὰ περὶ πάντων δυνάμενον καὶ κοσμῆσαι τὰ πάντων , ἅτε συνεργοῦντα τῇ προνοίᾳ ἀποδεκτέον , καὶ οὐ μόνης προνοίας θεοῦ ἔργα ἐπιτελοῦντα ἀλλὰ καὶ τῆς ἑαυτοῦ .
Lemmas: τάχα δέ καί ὁ οἱονεί πόλεμος ὁ μέλισσα διδασκαλία ἔγκειμαι πρός ὁ δίκαιος καί τάσσω πόλεμος . εἰ ποτέ δέω , γίγνομαι ἐν ἄνθρωπος . καί οὐ πόλις μέν καί πρόπολις ἐν μέλισσα , ἀλλά ὁ σίμβλος καί ὁ ἑξάγωνος καί ( ὁ ) ὁ μέλισσα ἔργον καί ὁ παρά ἐκεῖνος διαδοχή αὐτός διά ὁ ἄνθρωπος εἰς πολύς ὁ μέλι χρῄζω . θεραπεία τε σῶμα πάσχω καί τροφή καθάρειος . οὐ παραβλητέος δέ ὁ ( κατά ) ὁ κηφήν ὑπό ὁ μέλισσα ἐπιτελέω ὁ κατά ὁ ἀργός ἐν ὁ πόλις καί πονηρός δίκη καί ὁ κατά αὐτός κόλασις . ἀλλά , ὡς προλέγω , ὁ μέν φύσις ἐν οὗτος θαυμαστέος · ὁ δέ ἄνθρωπος , ἐπιλογίζομαι ὁ περί πᾶς δύναμαι καί κοσμέω ὁ πᾶς , ἅτε συνεργέω ὁ πρόνοια ἀποδέχομαι , καί οὐ μόνος πρόνοια θεός ἔργον ἐπιτελέω ἀλλά καί ὁ ἑαυτοῦ .
origenes.contra-celsum 4.84
Ἐπεὶ δὲ καὶ τοῖς ἀποθνῄσκουσιν μύρμηξί φησι τοὺς ζῶντας ἴδιόν τι ἀποκρίνειν χωρίον . κἀκεῖνο αὐτοῖς εἶναι πάτρια μνήματα , λεκτέον ὅτι ὅσῳ πλείονα λέγει τῶν ἀλόγων ζῴων ἐγκώμια , τοσούτῳ πλεῖον . κἂν μὴ θέλῃ , αὔξει τὸ τοῦ πάντα κοσμήσαντος λόγου ἔργον καὶ δείκνυσι τὴν ἐν ἀνθρώποις ἐντρέχειαν , δυναμένην κοσμεῖν τῷ λόγῳ καὶ τὰ πλεονεκτήματα τῆς φύσεως τῶν ἀλόγων . ( τί δὲ λέγω τῶν ἀλόγων . ) ἐπεὶ Κέλσῳ δοκεῖ μηδ᾿ ἄλογα εἶναι τὰ κατὰ τὰς κοινὰς πάντων ἐννοίας ἄλογα καλούμενα ; οὐδὲ τοὺς μύρμηκας γοῦν οἴεται εἶναι ἀλόγους ὁ περὶ τῆς ὅλης φύσεως ἐπαγγειλάμενος λέγειν καὶ τὴν ἀλήθειαν ἐν τῇ ἐπιγραφῇ τοῦ βιβλίου αὐχήσας . φησὶ γὰρ περὶ τῶν μυρμήκων ὡς διαλεγομένων ἀλλήλοις τοιαῦτα · καὶ μὲν δὴ καὶ ἀπαντῶντες ἀλλήλοις διαλέγονται , ὅθεν οὐδὲ τῶν ὁδῶν ἁμαρτάνουσιν · οὐκοῦν καὶ λόγου συμπλήρωσίς ἐστι παρ᾿ αὐτοῖς καὶ κοιναὶ ἔννοιαι καθολικῶν τινων καὶ φωνὴ καὶ τυγχάνοντα καὶ σημαινόμενα . τὸ γὰρ διαλέγεσθαί τινα πρὸς ἕτερον ἐν φωνῇ γίνεται δηλούσῃ τι σημαινόμενον . πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῶν καλουμένων τυγχανόντων ἀπαγγελλούσῃ · ἅπερ καὶ ἐν μύρμηξι λέγειν εἶναι πῶς οὐ πάντων ἂν εἴη καταγελαστότατον ;
Lemmas: ἐπεί δέ καί ὁ ἀποθνῄσκω μύρμηξ φημί ὁ ζάω ἴδιος τις ἀποκρίνω χωρίον . ἐκεῖνος αὐτός εἰμί πάτριος μνῆμα , λεκτέος ὅτι ὅσος πολύς λέγω ὁ ἄλογος ζῷον ἐγκώμιον , τοσοῦτος πολύς . ἐάν μή ἐθέλω , αὐξάνω ὁ ὁ πᾶς κοσμέω λόγος ἔργον καί δείκνυμι ὁ ἐν ἄνθρωπος ἐντρέχεια , δύναμαι κοσμέω ὁ λόγος καί ὁ πλεονέκτημα ὁ φύσις ὁ ἄλογος . ( τίς δέ λέγω ὁ ἄλογος . ) ἐπεί ξελσυς δοκέω μηδέ ἄλογος εἰμί ὁ κατά ὁ κοινός πᾶς ἔννοια ἄλογος καλέω ; οὐδέ ὁ μύρμηξ γοῦν οἴομαι εἰμί ἄλογος ὁ περί ὁ ὅλος φύσις ἐπαγγέλλω λέγω καί ὁ ἀλήθεια ἐν ὁ ἐπιγραφή ὁ βιβλίον αὐχέω . φημί γάρ περί ὁ μύρμηξ ὡς διαλέγω ἀλλήλων τοιοῦτος · καί μέν δή καί ἀπαντάω ἀλλήλων διαλέγω , ὅθεν οὐδέ ὁ ὁδός ἁμαρτάνω · οὐκοῦν καί λόγος συμπλήρωσις εἰμί παρά αὐτός καί κοινός ἔννοια καθολικός τις καί φωνή καί τυγχάνω καί σημαίνω . ὁ γάρ διαλέγω τις πρός ἕτερος ἐν φωνή γίγνομαι δηλόω τις σημαίνω . πολλάκις δέ καί περί ὁ καλέω τυγχάνω ἀπαγγέλλω · ὅς καί ἐν μύρμηξ λέγω εἰμί πῶς οὐ πᾶς ἄν εἰμί καταγέλαστος ;