origenes.contra-celsum 5.7
Ἀλλὰ καὶ ἑαυτῷ λαβὼν , ὡς ἄρα θεὸν νομίζουσι τὸν οὐρανὸν Ἰουδαῖοι , τούτῳ ὡς ἄτοπον ἐπιφέρει , ἐγκαλῶν τοῖς προσκυνοῦσι μὲν τὸν οὐρανὸν οὐχὶ δὲ καὶ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας , ὅτι τοῦτο ποιοῦσιν Ἰουδαῖοι ὡς ἐνδεχόμενον τὸ μὲν ὅλον εἶναι ( θεὸν ) , τὰ μέρη δ᾿ αὐτοῦ μὴ θεῖα · καὶ ὅλον μὲν ἔοικε λέγειν τὸν οὐρανὸν μέρη δ᾿ αὐτοῦ ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἀστέρας . οὐ λέγουσι μὲν οὖν σαφῶς οὔτε Ἰουδαῖοι οὔτε Χριστιανοὶ τὸν οὐρανὸν θεόν . ἀλλὰ δεδόσθω κατ᾿ αὐτὸν λέγεσθαι ὑπὸ Ἰουδαίων θεὸν εἶναι τὸν οὐρανὸν , ἔστω δὲ καὶ μέρη τοῦ οὐρανοῦ ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες ( ὅπερ οὐ πάντως ἐστὶν ἀληθὲς . οὐδὲ γὰρ τὰ ἐπὶ γῆς ζῷα καὶ φυτὰ μέρη γῆς ) · πόθεν δὴ καὶ καθ᾿ Ἕλληνας ἀληθὲς ὅτι , ἐὰν ὅλον τι θεὸς ᾖ , ἤδη καὶ τὰ μέρη αὐτοῦ ἐστι θεῖα ; σαφῶς δὴ τὸν ὅλον κόσμον λέγουσιν εἶναι θεὸν , Στωϊκοὶ μὲν τὸν πρῶτον οἱ δ᾿ ἀπὸ Πλάτωνος τὸν δεύτερον τινὲς δ᾿ αὐτῶν τὸν τρίτον . ἆρ᾿ οὖν κατὰ τοὺς τοιούτους . ἐπεὶ τὸ ὅλον ὁ κόσμος θεός ἐστιν , ἤδη καὶ τὰ μέρη αὐτοῦ θεῖα · ὡς εἶναι θεῖα οὐ μόνον ἀνθρώπους ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἄλογα ζῷα . μέρη ὄντα τοῦ κόσμου , πρὸς δὲ τούτοις καὶ τὰ φυτά ; εἰ δὲ μέρη τοῦ κόσμου καὶ τὰ ὄρη καὶ οἱ ποταμοὶ καὶ αἱ θάλασσαι , ἆρ᾿ ἐπεὶ ὅλος ὁ κόσμος θεός ἐστιν , ἤδη καὶ οἱ ποταμοὶ καὶ αἱ θάλασσαι θεοί εἰσιν ; ἀλλ᾿ οὐδὲ τοῦτο φήσουσιν Ἕλληνες · τοὺς δ᾿ ἐπιστατοῦντας εἰ ἄρα δαίμονας ( ἢ θεοὺς , ὡς ἐκεῖνοι ὀνομάζουσι ) ποταμοῖς καὶ θαλάσσαις , τούτους ἂν λέγοιεν θεούς · καὶ τὸ καθολικὸν Κέλσου γίνεται καὶ καθ᾿ Ἕλληνας , τοὺς τὴν πρόνοιαν εἰσάγοντας . ψεῦδος , ὅτι ἐάν τι ὅλον ᾖ θεὸς . πάντως τὰ μέρη τούτου ἐστὶ θεῖα . ἀκολουθεῖ δὲ τῷ Κέλσου λόγῳ . ἐὰν θεὸς ᾖ ὁ κόσμος , πάντα τὰ ἐν αὐτῷ εἶναι θεῖα , μέρη ὄντα τοῦ κόσμου . καὶ κατὰ τοῦτο θεῖα ἔσται ζῷα μυῖαι καὶ σκνίφες καὶ σκώληκες καὶ πᾶν τὸ τῶν ὄφεων εἶδος ἀλλὰ καὶ τὸ τῶν ὀρνέων καὶ τὸ τῶν ἰχθύων · ἅπερ οὐδ᾿ οἱ λέγοντες θεὸν εἶναι τὸν κόσμον φήσουσιν . οἱ ( δὲ ) κατὰ τὸν τοῦ Μωϋσέως νόμον βιοῦντες Ἰουδαῖοι , κἂν μηδὲν εἰδῶσιν ἐκδέχεσθαι κεκρυμμένως εἰρημένον τοῦ νόμου βούλημα καὶ ἀπόῤῥητόν τι ἐμφαῖνον , οὔτε τὸν οὐρανὸν φήσουσιν εἶναι θεὸν οὔτε τοὺς ἀγγέλους .
Lemmas: ἀλλά καί ἑαυτοῦ λαμβάνω , ὡς ἄρα θεός νομίζω ὁ οὐρανός Ἰουδαῖος , οὗτος ὡς ἄτοπος ἐπιφέρω , ἐγκαλέω ὁ προσκυνέω μέν ὁ οὐρανός οὐ δέ καί ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη καί ὁ ἀστήρ , ὅτι οὗτος ποιέω Ἰουδαῖος ὡς ἐνδέχομαι ὁ μέν ὅλος εἰμί ( θεός ) , ὁ μέρος δέ αὐτός μή θεῖος · καί ὅλος μέν ἔοικα λέγω ὁ οὐρανός μέρος δέ αὐτός ἥλιος καί σελήνη καί ἀστήρ . οὐ λέγω μέν οὖν σαφής οὔτε Ἰουδαῖος οὔτε Χριστιανός ὁ οὐρανός θεός . ἀλλά δίδωμι κατά αὐτός λέγω ὑπό Ἰουδαῖος θεός εἰμί ὁ οὐρανός , εἰμί δέ καί μέρος ὁ οὐρανός ἥλιος καί σελήνη καί ἀστήρ ( ὅς οὐ πάντως εἰμί ἀληθής . οὐδέ γάρ ὁ ἐπί γῆ ζῷον καί φυτόν μέρος γῆ ) · πόθεν δή καί κατά Ἕλλην ἀληθής ὅτι , ἐάν ὅλος τις θεός εἰμί , ἤδη καί ὁ μέρος αὐτός εἰμί θεῖος ; σαφής δή ὁ ὅλος κόσμος λέγω εἰμί θεός , Στωϊκός μέν ὁ πρῶτος ὁ δέ ἀπό Πλάτων ὁ δεύτερος τις δέ αὐτός ὁ τρίτος . ἆρα οὖν κατά ὁ τοιοῦτος . ἐπεί ὁ ὅλος ὁ κόσμος θεός εἰμί , ἤδη καί ὁ μέρος αὐτός θεῖος · ὡς εἰμί θεῖος οὐ μόνος ἄνθρωπος ἀλλά καί πᾶς ὁ ἄλογος ζῷον . μέρος εἰμί ὁ κόσμος , πρός δέ οὗτος καί ὁ φυτόν ; εἰ δέ μέρος ὁ κόσμος καί ὁ ὄρος καί ὁ ποταμός καί ὁ θάλασσα , ἆρα ἐπεί ὅλος ὁ κόσμος θεός εἰμί , ἤδη καί ὁ ποταμός καί ὁ θάλασσα θεός εἰμί ; ἀλλά οὐδέ οὗτος φημί Ἕλλην · ὁ δέ ἐπιστατέω εἰ ἄρα δαίμων ( ἤ θεός , ὡς ἐκεῖνος ὀνομάζω ) ποταμός καί θάλασσα , οὗτος ἄν λέγω θεός · καί ὁ καθολικός ξελσυς γίγνομαι καί κατά Ἕλλην , ὁ ὁ πρόνοια εἰσάγω . ψεῦδος , ὅτι ἐάν τις ὅλος εἰμί θεός . πάντως ὁ μέρος οὗτος εἰμί θεῖος . ἀκολουθέω δέ ὁ ξελσυς λόγος . ἐάν θεός εἰμί ὁ κόσμος , πᾶς ὁ ἐν αὐτός εἰμί θεῖος , μέρος εἰμί ὁ κόσμος . καί κατά οὗτος θεῖος εἰμί ζῷον μυῖα καί σκνίφες καί σκώληξ καί πᾶς ὁ ὁ ὄφις εἶδος ἀλλά καί ὁ ὁ ὄρνεον καί ὁ ὁ ἰχθῦς · ὅς οὐδέ ὁ λέγω θεός εἰμί ὁ κόσμος φημί . ὁ ( δέ ) κατά ὁ ὁ Μωϋσῆς νόμος βιάζω Ἰουδαῖος , ἐάν μηδείς οἶδα ἐκδέχομαι κεκρυμμένως λέγω ὁ νόμος βούλημα καί ἀπόρρητος τις ἐμφαίνω , οὔτε ὁ οὐρανός φημί εἰμί θεός οὔτε ὁ ἄγγελος .