origenes.contra-celsum 5.34
Ἵνα δὲ μὴ παρέλθωμεν τὰ ἐν τοῖς μεταξὺ λελεγμένα τῷ Κέλσῳ , φέρ᾿ ἐκθώμεθα καὶ ταῦτα . χρήσαιτο δ᾿ ἄν τις καὶ Ἡροδότῳ πρὸς τόδε μάρτυρι , λέγοντι ὧδε · „ οἱ γὰρ δὴ ἐκ Μαρέης τε πόλιος καὶ Ἄπιος οἰκέοντες Αἰγύπτου τὰ πρόσουρα Λιβύῃ . αὐτοί τε δοκέοντες εἶναι Λίβυες καὶ οὐκ Αἰγύπτιοι καὶ ἀχθόμενοι τῇ περὶ τὰ ἱερὰ θρησκείῃ , βουλόμενοι θηλέων βοῶν μὴ ἔργεσθαι , ἔπεμψαν ἐς Ἄμμωνα φάμενοι οὐδὲν σφίσι τε καὶ Αἰγυπτίοισι κοινὸν εἶναι · οἰκέειν γὰρ ἔξω τοῦ Δέλτα καὶ οὐχ ὁμολογέειν αὐτοῖσι , βούλεσθαί τε πάντων σφίσιν ἐξεῖναι γεύεσθαι . ὁ δὲ θεὸς οὐκ ἔα σφέας ποιέειν ταῦτα , φὰς Αἴγυπτον εἶναι ταύτην , τὴν ὁ Νεῖλος ἐπιὼν ἄρδει . καὶ Αἰγυπτίους εἶναι τούτους , οἳ ἔνερθεν Ἐλεφαντίνης πόλιος οἰκέοντες ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ τούτου πίνουσιν . “ Ἡροδότῳ μὲν τάδε ἱστόρηται . ὁ δ᾿ Ἄμμων οὐδέν τι κακίων διαπρεσβεῦσαι τὰ δαιμόνια ἢ οἱ Ἰουδαίων ἄγγελοι · ὥστε οὐδὲν ἄδικον ἑκάστους τὰ σφέτερα νόμιμα θρησκεύειν . ἀμέλει πλεῖστον αὐτῶν εὑρήσομεν κατα ἔθνη τὸ διαφέρον , καὶ ὅμως ἕκαστοι αὐτοὶ μάλιστα ευ νομίζειν δοκοῦσιν · Αἰθιόπων μὲν οἱ Μερόην οἰκοῦντες „ Δία καὶ Διόνυσον μόνους “ σέβοντες , Ἀράβιοι δὲ τὴν Οὐρανίαν καὶ Διόνυσον τούτους μόνους . Αἰγύπτιοι δὲ πάντες μὲν Ὄσιρίν τε καὶ Ἶσιν , Σαῗται δὲ Ἀθηνᾶν , Ναυκρατῖται δὲ , οὐ πάλαι ἀρξάμενοι , ὠνόμασαν Σάραπιν , καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ νομοὺς ὡς ἕκαστοι . καὶ οἱ μὲν ὀΐων ἀπέχονται , σέβοντες ὡς ἱεροὺς , οἱ δὲ αἰγῶν , οἱ δὲ κροκοδείλων . οἱ δὲ βοῶν θηλειῶν , συῶν δὲ ἀπέχονται βδελυττόμενοι . Σκύθαις γε μὴν καὶ ἀνθρώπους δαίνυσθαι καλόν · Ἰνδῶν δέ εἰσιν οἳ καὶ τοὺς πατέρας ἐσθίοντες ὅσια δρᾶν νομίζουσι . καὶ που φησὶν ὁ αὐτὸς Ἡρόδοτος · χρήσομαι δὲ αὖθις αὐταῖς ἐκείνου λέξεσι πίστεως εἵνεκα · ἱστορεῖ δὲ ὧδε · „ εἰ γάρ τις προθείη πᾶσιν ἀνθρώποισιν ἐκλέξασθαι κελεύων νόμους τοὺς καλλίστους ἐκ ( τῶν ) πάντων νόμων , διασκεψάμενοι ἂν ἑλοίατο ( ἕκαστοι τοὺς ἑωυτῶν · οὕτω νομίζουσι ) πολλόν τι καλλίστους ( τοὺς ) ἑωυτῶν νόμους ἕκαστοι εἶναι . οὔκων εἰκός ἐστιν ἄλλον γε ἢ μαινόμενον ἄνδρα ( γέλωτα ) τὰ τοιαῦτα τίθεσθαι . ὡς δ᾿ οὕτως νενομίκασι τὰ περὶ τοὺς νόμους οἱ πάντες ἄνθρωποι , πολλοῖσι καὶ ἄλλοισι τεκμηρίοισι πάρεστι σταθμώσασθαι , ἐν δὲ δὴ καὶ ( τῷδε ) . Δαρεῖος ἐπὶ τῆς ἑωυτοῦ ἀρχῆς καλέσας Ἑλλήνων τοὺς παρεόντας εἴρετο ἐπὶ κόσῳ ἂν χρήματι βουλοίατο τοὺς πατέρας ἀποθνῄσκοντας κατασιτέεσθαι · οἱ δὲ ἔφασαν ἐπ᾿ οὐδενὶ ἕρδειν ἂν τοῦτο . Δαρεῖος δὲ μετὰ ταῦτα καλέσας Ἰνδῶν τοὺς καλεομένους Καλατίας , οἳ τοὺς γονέας κατεσθίουσιν , εἴρετο , παρεόντων τῶν Ἑλλήνων καὶ δι᾿ ἑρμηνέος μανθανόντων τὰ λεγόμενα , ἐπὶ τίνι χρήματι δεξαίατ᾿ ἂν τελευτέοντας τοὺς πατέρας κατακαίειν πυρί · οἱ δὲ ἀμβώσαντες μέγα εὐφημέειν μιν ἐκέλευον . οὕτω μὲν νῦν ταῦτα νενόμισται , καὶ ὀρθῶς μοι δοκέει Πίνδαρος ποιῆσαι , νόμον πάντων βασιλέα φήσας εἶναι . “
Lemmas: ἵνα δέ μή παρέρχομαι ὁ ἐν ὁ μεταξύ λέγω ὁ ξελσυς , φέρω ἐκτίθημι καί οὗτος . χράω δέ ἄν τις καί Ἡρόδοτος πρός ὅδε μάρτυς , λέγω ὧδε · „ ὁ γάρ δή ἐκ Μαρέη τε πόλις καί Ἆπις οἰκέω Αἴγυπτος ὁ πρόσουρος Λιβύη . αὐτός τε δοκέω εἰμί Λίβυς καί οὐ Αἰγύπτιος καί ἄχθομαι ὁ περί ὁ ἱερός θρησκεία , βούλομαι θῆλυς βοῦς μή ἔργω , πέμπω εἰς Ἄμμων φημί οὐδείς σφεῖς τε καί Αἰγύπτιος κοινός εἰμί · οἰκέω γάρ ἔξω ὁ Δέλτα καί οὐ ὁμολογέω αὐτός , βούλομαι τε πᾶς σφεῖς ἔξεστι γεύω . ὁ δέ θεός οὐ ἐάω σφεῖς ποιέω οὗτος , φημί Αἴγυπτος εἰμί οὗτος , ὁ ὁ Νεῖλος ἐπέρχομαι ἄρδω . καί Αἰγύπτιος εἰμί οὗτος , ὅς ἔνερθε Ἐλεφαντίνη πόλις οἰκέω ἀπό ὁ ποταμός οὗτος πίνω . “ Ἡρόδοτος μέν ὅδε ἱστορέω . ὁ δέ Ἄμμων οὐδείς τις κακός διαπρεσβεύομαι ὁ δαιμόνιον ἤ ὁ Ἰουδαῖος ἄγγελος · ὥστε οὐδείς ἄδικος ἕκαστος ὁ σφέτερος νόμιμος θρησκεύω . ἀμέλει πολύς αὐτός εὑρίσκω κατά ἔθνος ὁ διαφέρω , καί ὅμως ἕκαστος αὐτός μάλα εὖ νομίζω δοκέω · Αἰθίοψ μέν ὁ Μερόη οἰκέω „ Ζεύς καί Διόνυσος μόνος “ σέβω , Ἄραψ δέ ὁ Οὐρανία καί Διόνυσος οὗτος μόνος . Αἰγύπτιος δέ πᾶς μέν Ὄσιρις τε καί Ἶσις , Σαΐτης δέ Ἀθήνη , Ναυκρατίτης δέ , οὐ πάλαι ἄρχω , ὀνομάζω Σάραπις , καί ὁ λοιπός κατά νομός ὡς ἕκαστος . καί ὁ μέν ὄις ἀπέχω , σέβω ὡς ἱερός , ὁ δέ αἴξ , ὁ δέ κροκόδειλος . ὁ δέ βοῦς θῆλυς , ὗς δέ ἀπέχω βδελύσσομαι . Σκύθης γε μήν καί ἄνθρωπος δαίνυμι καλός · Ἰνδός δέ εἰμί ὅς καί ὁ πατήρ ἐσθίω ὅσιος δράω νομίζω . καί που φημί ὁ αὐτός Ἡρόδοτος · χράω δέ αὖθις αὐτός ἐκεῖνος λέξις πίστις ἕνεκα · ἱστορέω δέ ὧδε · „ εἰ γάρ τις προτίθημι πᾶς ἄνθρωπος ἐκλέγω κελεύω νόμος ὁ καλός ἐκ ( ὁ ) πᾶς νόμος , διασκοπέω ἄν αἱρέω ( ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ · οὕτως νομίζω ) πολύς τις καλός ( ὁ ) ἑαυτοῦ νόμος ἕκαστος εἰμί . οὔκουν ἔοικα εἰμί ἄλλος γε ἤ μαίνομαι ἀνήρ ( γέλως ) ὁ τοιοῦτος τίθημι . ὡς δέ οὕτως νομίζω ὁ περί ὁ νόμος ὁ πᾶς ἄνθρωπος , πολύς καί ἄλλος τεκμήριον πάρειμι σταθμόομαι , ἐν δέ δή καί ( ὅδε ) . Δαρεῖος ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἀρχή καλέω Ἕλλην ὁ πάρειμι ἔρομαι ἐπί κόσος ἄν χρῆμα βούλομαι ὁ πατήρ ἀποθνῄσκω κατασιτέομαι · ὁ δέ φημί ἐπί οὐδείς ἔρδω ἄν οὗτος . Δαρεῖος δέ μετά οὗτος καλέω Ἰνδός ὁ καλέω Καλατία , ὅς ὁ γονεύς κατεσθίω , ἔρομαι , πάρειμι ὁ Ἕλλην καί διά ἑρμηνεύς μανθάνω ὁ λέγω , ἐπί τίς χρῆμα δείκνυμι ἄν τελευτάω ὁ πατήρ κατακαίω πῦρ · ὁ δέ ἀναβοάω μέγας εὐφημέω μιν κελεύω . οὕτως μέν νῦν οὗτος νομίζω , καί ὀρθός ἐγώ δοκέω Πίνδαρος ποιέω , νόμος πᾶς βασιλεύς φημί εἰμί . “