origenes.contra-celsum 2.9
Μετὰ ταῦτά φησιν ὁ Ἰουδαῖος · πῶς δ᾿ ἐμέλλομεν τοῦτον νομίζειν θεὸν , ὃς τά τε ἄλλα . ὥσπερ ἐπηκούετο , οὐδὲν ὧν ἐπηγγέλλετο ἐπεδείκνυτο , καὶ ἐπειδὴ ἡμεῖς ἐλέγξαντες αὐτὸν καὶ καταγνόντες ἠξιοῦμεν κολάζεσθαι , κρυπτόμενος μὲν καὶ διαδιδράσκων ἐπονειδιστότατα ἑάλω , ὑπ᾿ αὐτῶν δὲ ὧν ὠνόμαζε μαθητῶν προὐδόθη ; καίτοι θεὸν . φησὶν . ὄντα οὔτε φεύγειν ἐνῆν οὔτε δεθέντα ἀπάγεσθαι . ἥκιστα δὲ ὑπὸ τῶν συνόντων αὐτῷ καὶ παντὸς ἰδίᾳ κεκοινωνηκότων καὶ διδασκάλῳ χρωμένων σωτῆρα νομιζόμενον καὶ θεοῦ τοῦ μεγίστου παῖδα καὶ ἄγγελον ἐγκαταλείπεσθαί τε καὶ ἐκδίδοσθαι . πρὸς ταῦτα δὲ φήσομεν ὅτι οὐδ᾿ ἡμεῖς ὑπολαμβάνομεν τὸ βλεπόμενον τότε καὶ αἰσθητὸν τοῦ Ἰησοῦ σῶμα εἶναι θεόν . καὶ τί λέγω τὸ σῶμα ; ἀλλ᾿ οὐδὲ τὴν ψυχὴν , περὶ ἧς λέλεκται τό · „ περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου . “ ἀλλ᾿ ὥσπερ κατὰ μὲν τὸν Ἰουδαίων λόγον ὁ λέγων · „ ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς πάσης σαρκὸς “ καὶ τό · „ ἔμπροσθέν μου οὐκ ἐγένετο ἄλλος θεὸς . καὶ μετ᾿ ἐμὲ οὐκ ἔσται “ ὁ θεὸς εἶναι πεπίστευται , ὀργάνῳ τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι τοῦ προφήτου χρώμενος , κατὰ δὲ Ἕλληνας ὁ λέγων · οἶδα δ᾿ ἐγὼ ψάμμου τ᾿ ἀριθμὸν καὶ μέτρα θαλάσσης . καὶ κωφοῦ ξυνίημι , καὶ οὐ λαλέοντος ἀκούω θεὸς νενόμισται διὰ τῆς Πυθίας λέγων καὶ ἀκουόμενος · οὕτω καθ᾿ ἡμᾶς ὁ λόγος θεὸς καὶ θεοῦ τῶν ὅλων υἱὸς ἔλεγεν ἐν τῷ Ἰησοῦ τό · „ ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωὴ “ καὶ τό · „ ἐγώ εἰμι ἡ θύρα “ καὶ τό · „ ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς . “ καὶ εἴ τι ἄλλο τούτοις παραπλήσιον . ἐγκαλοῦμεν οὖν Ἰουδαίοις τοῦτον μὴ νομίσασι θεὸν , ὑπο τῶν προφητῶν πολλαχοῦ μεμαρτυρημένον ὡς μεγάλην ὄντα δύναμιν καὶ θεὸν κατὰ τὸν τῶν ὅλων θεὸν καὶ πατέρα . τούτῳ γάρ φαμεν ἐν τῇ κατὰ Μωϋσέα κοσμοποιΐᾳ προστάττοντα τὸν πατέρα εἰρηκέναι τό · „ γενηθήτω φῶς “ καὶ „ γενηθήτω στερέωμα “ καὶ τὰ λοιπὰ , ὅσα προσέταξεν ὁ θεὸς γενέσθαι , καὶ τούτῳ εἰρηκέναι τό · „ ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν ἡμετέραν “ · προσταχθέντα δὲ τὸν λόγον πεποιηκέναι πάντα , ὅσα ὁ πατὴρ αὐτῷ ἐνετείλατο . καὶ ταῦτα λέγομεν οὐκ αὐτοὶ ἐπιβάλλοντες ἀλλὰ ταῖς παρὰ Ἰουδαίοις φερομέναις προφητείαις πιστεύοντες · ἐν αἷς λέγεται περὶ θεοῦ καὶ τῶν δημιουργημάτων αὐταῖς λέξεσι τὰ οὕτως ἔχοντα · „ ὅτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν , αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν . “ εἰ γὰρ ἐνετείλατο ὁ θεὸς , καὶ ἐκτίσθη τὰ δημιουργήματα , τίς ἂν κατὰ τὸ ἀρέσκον τῷ προφητικῷ πνεύματι εἴη ὁ τὴν τηλικαύτην τοῦ πατρὸς ἐντολὴν ἐκπληρῶσαι δυνηθεὶς ἢ ὁ , ἵν᾿ οὕτως ὀνομάσω , ἔμψυχος λόγος καὶ „ ἀλήθεια “ τυγχάνων ; ὅτι δὲ τὸν ἐν τῷ Ἰησοῦ λέγοντα τό · „ ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωὴ “ οὐδὲ τὰ εὐαγγέλια οἶδε περιγεγραμμένον τινὰ γεγονέναι , ὡς οὐδαμοῦ ἔξω τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ τυγχάνοντα , δῆλον μὲν καὶ ἀπὸ πολλῶν καὶ ἐξ ὀλίγων δὲ ὧν παραθησόμεθα οὕτως ἐχόντων . ὁ βαπτιστὴς Ἰωάννης προφητεύων ὅσον οὐδέπω ἐνστήσεσθαι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ , οὐκ ἐν ἐκείνῳ τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ τυγχάνοντα ἀλλὰ γὰρ φθάνοντα πανταχοῦ , λέγει περὶ αὐτοῦ · „ μέσος ὑμῶν στήκει , ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε , ὀπίσω μου ἐρχόμενος . “ εἴπερ οὖν ἐνόει ἐκεῖ μόνον εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ , ὅπου τὸ βλεπόμενον ἦν σῶμα Ἰησοῦ , πῶς ἔφασκεν ἂν τό · „ μέσος ὑμῶν στήκει , ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε “ ; καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐπαίρων τὸ φρόνημα τῶν μαθητευόντων αὐτῷ εἰς τὸ μείζονα φρονεῖν περὶ υἱοῦ θεοῦ φησιν · „ ὅπου δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα , ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν . “ τοιαύτη δ᾿ αὐτοῦ ἐστι καὶ ἡ πρὸς τοὺς μαθητὰς ἐπαγγελία λέγοντος · „ καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος . “ ταῦτα δέ φαμεν οὐ χωρίζοντες τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ · ἓν γὰρ μάλιστα μετὰ τὴν οἰκονομίαν γεγένηται πρὸς τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα Ἰησοῦ . εἰ γὰρ κατὰ τὴν Παύλου διδασκαλίαν λέγοντος · „ ὁ κολλώμενος τῷ κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστι “ πᾶς ὁ νοήσας , τί τὸ κολλᾶσθαι τῷ κυρίῳ , καὶ κολληθεὶς αὐτῷ ἕν ἐστι πνεῦμα πρὸς τὸν κύριον , πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον θειοτέρως καὶ μειζόνως ἕν ἐστι τό ποτε σύνθετον πρὸς τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ; οὗτος δὴ ἐπεδείξατο ἐν Ἰουδαίοις „ θεοῦ δύναμις “ ὢν τὸ τοιοῦτον δι᾿ ὧν παραδόξων ἐποίησεν , ὑπονοηθέντων ὑπὸ μὲν Κέλσου γοητείᾳ γεγονέναι ὑπὸ δὲ τῶν τότε Ἰουδαίων , οὐκ οἶδ᾿ ὁπόθεν τὰ περὶ Βεελζεβοὺλ μεμαθηκότων , „ ἐν Βεελζεβοὺλ . ἄρχοντι τῶν δαιμονίων , “ ἐκβάλλειν „ τὰ δαιμόνια . “ οὓς ἤλεγξεν ἀτοπώτατα λέγοντας ὁ σωτὴρ ἡμῶν ἐκεῖ τῷ μηδέπω τέλος ἔχειν τὴν τῆς κακίας βασιλείαν · ὅπερ ἔσται δῆλον τοῖς φρονίμως ἐντυγχάνουσι τῇ εὐαγγελικῇ γραφῇ , ἣν οὐ καιρὸς νῦν διηγήσασθαι .
Lemmas: μετά οὗτος φημί ὁ Ἰουδαῖος · πῶς δέ μέλλω οὗτος νομίζω θεός , ὅς ὁ τε ἄλλος . ὥσπερ ἐπακούω , οὐδείς ὅς ἐπαγγέλλω ἐπιδείκνυμι , καί ἐπειδή ἐγώ ἐλέγχω αὐτός καί καταγιγνώσκω ἀξιόω κολάζω , κρύπτω μέν καί διαδιδράσκω ἐπονείδιστος ἁλίσκομαι , ὑπό αὐτός δέ ὅς ὀνομάζω μαθητής προδίδωμι ; καίτοι θεός . φημί . εἰμί οὔτε φεύγω ἔνειμι οὔτε δέω ἀπάγω . ἦκα δέ ὑπό ὁ σύνειμι αὐτός καί πᾶς ἴδιος κοινωνέω καί διδάσκαλος χράω σωτήρ νομίζω καί θεός ὁ μέγας παῖς καί ἄγγελος ἐγκαταλείπω τε καί ἐκδίδωμι . πρός οὗτος δέ φημί ὅτι οὐδέ ἐγώ ὑπολαμβάνω ὁ βλέπω τότε καί αἰσθητός ὁ Ἰησοῦς σῶμα εἰμί θεός . καί τίς λέγω ὁ σῶμα ; ἀλλά οὐδέ ὁ ψυχή , περί ὅς λέγω ὁ · „ περίλυπος εἰμί ὁ ψυχή ἐγώ ἕως θάνατος . “ ἀλλά ὥσπερ κατά μέν ὁ Ἰουδαῖος λόγος ὁ λέγω · „ ἐγώ κύριος ὁ θεός πᾶς σάρξ “ καί ὁ · „ ἔμπροσθεν ἐγώ οὐ γίγνομαι ἄλλος θεός . καί μετά ἐγώ οὐ εἰμί “ ὁ θεός εἰμί πιστεύω , ὄργανον ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα ὁ προφήτης χράω , κατά δέ Ἕλλην ὁ λέγω · οἶδα δέ ἐγώ ψάμμος τε ἀριθμός καί μέτρον θάλασσα . καί κωφός συνίημι , καί οὐ λαλέω ἀκούω θεός νομίζω διά ὁ Πυθία λέγω καί ἀκούω · οὕτως κατά ἐγώ ὁ λόγος θεός καί θεός ὁ ὅλος υἱός λέγω ἐν ὁ Ἰησοῦς ὁ · „ ἐγώ εἰμί ὁ ὁδός καί ὁ ἀλήθεια καί ὁ ζωή “ καί ὁ · „ ἐγώ εἰμί ὁ θύρα “ καί ὁ · „ ἐγώ εἰμί ὁ ἄρτος ὁ ζάω ὁ ἐκ ὁ οὐρανός καταβαίνω . “ καί εἰ τις ἄλλος οὗτος παραπλήσιος . ἐγκαλέω οὖν Ἰουδαῖος οὗτος μή νομίζω θεός , ὑπό ὁ προφήτης πολλαχοῦ μαρτυρέω ὡς μέγας εἰμί δύναμις καί θεός κατά ὁ ὁ ὅλος θεός καί πατήρ . οὗτος γάρ φημί ἐν ὁ κατά Μωϋσῆς κοσμοποιία προστάσσω ὁ πατήρ λέγω ὁ · „ γίγνομαι φάος “ καί „ γίγνομαι στερέωμα “ καί ὁ λοιπός , ὅσος προστάσσω ὁ θεός γίγνομαι , καί οὗτος λέγω ὁ · „ ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ἡμέτερος “ · προστάσσω δέ ὁ λόγος ποιέω πᾶς , ὅσος ὁ πατήρ αὐτός ἐντέλλω . καί οὗτος λέγω οὐ αὐτός ἐπιβάλλω ἀλλά ὁ παρά Ἰουδαῖος φέρω προφητεία πιστεύω · ἐν ὅς λέγω περί θεός καί ὁ δημιούργημα αὐτός λέξις ὁ οὕτως ἔχω · „ ὅτι αὐτός λέγω καί γίγνομαι , αὐτός ἐντέλλω καί κτίζω . “ εἰ γάρ ἐντέλλω ὁ θεός , καί κτίζω ὁ δημιούργημα , τίς ἄν κατά ὁ ἀρέσκω ὁ προφητικός πνεῦμα εἰμί ὁ ὁ τηλικοῦτος ὁ πατήρ ἐντολή ἐκπληρόω δύναμαι ἤ ὁ , ἵνα οὕτως ὀνομάζω , ἔμψυχος λόγος καί „ ἀλήθεια “ τυγχάνω ; ὅτι δέ ὁ ἐν ὁ Ἰησοῦς λέγω ὁ · „ ἐγώ εἰμί ὁ ὁδός καί ὁ ἀλήθεια καί ὁ ζωή “ οὐδέ ὁ εὐαγγέλιον οἶδα περιγράφω τις γίγνομαι , ὡς οὐδαμοῦ ἔξω ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα ὁ Ἰησοῦς τυγχάνω , δῆλος μέν καί ἀπό πολύς καί ἐκ ὀλίγος δέ ὅς παρατίθημι οὕτως ἔχω . ὁ βαπτιστής Ἰωάννης προφητεύω ὅσος οὐδέπω ἐνίστημι ὁ υἱός ὁ θεός , οὐ ἐν ἐκεῖνος ὁ σῶμα καί ὁ ψυχή τυγχάνω ἀλλά γάρ φθάνω πανταχοῦ , λέγω περί αὐτός · „ μέσος σύ στήκω , ὅς σύ οὐ οἶδα , ὀπίσω ἐγώ ἔρχομαι . “ εἴπερ οὖν νοέω ἐκεῖ μόνος εἰμί ὁ υἱός ὁ θεός , ὅπου ὁ βλέπω εἰμί σῶμα Ἰησοῦς , πῶς φάσκω ἄν ὁ · „ μέσος σύ στήκω , ὅς σύ οὐ οἶδα “ ; καί αὐτός δέ ὁ Ἰησοῦς ἐπαίρω ὁ φρόνημα ὁ μαθητεύω αὐτός εἰς ὁ μέγας φρονέω περί υἱός θεός φημί · „ ὅπου δύο ἤ τρεῖς συνάγω εἰς ὁ ἐμός ὄνομα , ἐκεῖ εἰμί ἐν μέσος αὐτός . “ τοιοῦτος δέ αὐτός εἰμί καί ὁ πρός ὁ μαθητής ἐπαγγελία λέγω · „ καί ἰδού ἐγώ μετά σύ εἰμί πᾶς ὁ ἡμέρα ἕως ὁ συντέλεια ὁ αἰών . “ οὗτος δέ φημί οὐ χωρίζω ὁ υἱός ὁ θεός ἀπό ὁ Ἰησοῦς · εἷς γάρ μάλα μετά ὁ οἰκονομία γίγνομαι πρός ὁ λόγος ὁ θεός ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα Ἰησοῦς . εἰ γάρ κατά ὁ Παῦλος διδασκαλία λέγω · „ ὁ κολλάω ὁ κύριος εἷς πνεῦμα εἰμί “ πᾶς ὁ νοέω , τίς ὁ κολλάω ὁ κύριος , καί κολλάω αὐτός εἷς εἰμί πνεῦμα πρός ὁ κύριος , πῶς οὐ πολύς μάλα θεῖος καί μέγας εἷς εἰμί ὁ ποτέ σύνθετος πρός ὁ λόγος ὁ θεός ; οὗτος δή ἐπιδείκνυμι ἐν Ἰουδαῖος „ θεός δύναμις “ εἰμί ὁ τοιοῦτος διά ὅς παράδοξος ποιέω , ὑπονοέω ὑπό μέν ξελσυς γοητεία γίγνομαι ὑπό δέ ὁ τότε Ἰουδαῖος , οὐ οἶδα ὁπόθεν ὁ περί Βεελζεβούλ μανθάνω , „ ἐν Βεελζεβούλ . ἄρχων ὁ δαιμόνιον , “ ἐκβάλλω „ ὁ δαιμόνιον . “ ὅς ἐλέγχω ἄτοπος λέγω ὁ σωτήρ ἐγώ ἐκεῖ ὁ μηδέπω τέλος ἔχω ὁ ὁ κακία βασιλεία · ὅς εἰμί δῆλος ὁ φρόνιμος ἐντυγχάνω ὁ εὐαγγελικός γραφή , ὅς οὐ καιρός νῦν διηγέομαι .