origenes.contra-celsum 4.90
ἡμῖν δ᾿ ὀλίγα πρὸς τὰ προκείμενα ἀπὸ πολλῶν λεκτέον , διελέγχουσι τὴν ἀχάριστον ψευδοδοξίαν πρὸς τὸν πεποιηκότα αὐτόν · „ ἄνθρωπος “ γὰρ καὶ Κέλσος ὢν „ ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε , “ διὸ οὐδὲ „ παρασυνεβλήθη “ τοῖς ὄρνισι καὶ τοῖς ἄλλοις ( ἀλόγοις ) ζῴοις , οἷς νομίζει εἶναι μαντικοῖς , ἀλλ᾿ ἐκείνοις παραχωρήσας τὰ πρωτεῖα ὑπὲρ Αἰγυπτίους , τοὺς τὰ ἄλογα ζῷα ὡς θεοὺς προσκυνοῦντας , ἑαυτὸν ὑπέταξε τὸ δ᾿ ὅσον ἐπ᾿ αὐτῷ καὶ πᾶν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ὡς χεῖρον καὶ ἔλαττον νοοῦν περὶ τοῦ θείου τοῖς ἀλόγοις ζῴοις . προηγουμένως μὲν οὖν ζητείσθω , πότερον ὑπάρχει ἡ δι᾿ ὀρνίθων καὶ τῶν λοιπῶν ζῴων , πεπιστευμένων εἶναι μαντικῶν , μαντικὴ ἢ μὴ ὑπάρχει . καὶ γὰρ οὐκ εὐκαταφρόνητός ἐστιν εἰς ἑκάτερα ἐπιχειρούμενος ὁ λόγος · ὅπου μὲν δυσωπῶν μὴ παραδέξασθαι τὸ τοιοῦτον , ἵνα μὴ τὸ λογικὸν ἀντὶ τῶν δαιμονίων χρηστηρίων ὄρνισι χρήσηται , καταλιπὸν ἐκεῖνα , ὅπου δὲ διὰ μαρτυρουμένης ὑπὸ πολλῶν ἐναργείας παριστὰς ὅτι πολλοὶ ἀπὸ μεγίστων διεσώθησαν κινδύνων , πεισθέντες τῇ δι᾿ ὀρνίθων μαντικῇ . ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος δεδόσθω ὑπαρκτὸν εἶναι τὴν οἰωνιστικὴν , ἵνα καὶ οὕτως δείξω τοῖς προκαταληφθεῖσιν ὅτι καὶ τούτου διδομένου πολλή ἐστιν ἡ τοῦ ἀνθρώπου παρὰ τὰ ἄλογα ζῷα καὶ παρ᾿ αὐτὰ τὰ μαντικὰ ὑπεροχὴ καὶ οὐδαμῶς πρὸς ἐκεῖνα συγκριτή . λεκτέον ουν ὅτι , εἴπερ τις θεία φύσις ἦν ἐν αὐτοῖς τῶν μελλόντων προγνωστικὴ καὶ ἐπὶ τοσοῦτον πλουσία , ὡς ἐκ περιουσίας καὶ τῷ βουλομένῳ τῶν ἀνθρώπων δηλοῦν τὰ ἐσόμενα , δηλονότι πολὺ πρότερον τὰ περὶ ἑαυτῶν ἐγίνωσκον · ( γινώσκον)τα δὲ τὰ περὶ ἑαυτῶν ἐφυλάξατο ( αν ) ἀναπτῆναι κατὰ τοῦδε τοῦ τόπου , ἐφ᾿ οὗ παγίδας καὶ δίκτυα ἄνθρωποι ἔστησαν κατ᾿ αὐτῶν , ἢ τοξόται σκοπῷ χρώμενοι τοῖς ἱπταμένοις βέλη ἐπ᾿ αὐτὰ ἀπέλυον . πάντως δ᾿ ἂν καὶ προγινώσκοντες ἀετοὶ τὴν κατὰ τῶν νεοσσῶν ἐπιβουλὴν , εἴτε τῶν ἀναβαινόντων πρὸς αὐτοὺς ὄφεων καὶ διαφθειρόντων αὐτοὺς , εἴτε καί τινων ἀνθρώπων εἴτ᾿ εἰς παιδιὰν εἴτε καὶ εἰς ἄλλην τινὰ χρείαν καὶ θεραπείαν λαμβανόντων αὐτοὺς , οὐκ ἂν ἐνόσσευσαν ἔνθα ἔμελλον ἐπιβουλεύεσθαι · καὶ ἁπαξαπλῶς οὐκ ἄν ποτε τῶν ζῴων τι τούτων ἁλωτὸν ἀνθρώποις ἦν ὡς ἀνθρώπων θειότερον καὶ σοφώτερον .
Lemmas: ἐγώ δέ ὀλίγος πρός ὁ πρόκειμαι ἀπό πολύς λεκτέος , διελέγχω ὁ ἀχάριστος ψευδοδοξία πρός ὁ ποιέω αὐτός · „ ἄνθρωπος “ γάρ καί ξελσυς εἰμί „ ἐν τιμή εἰμί οὐ συνίημι , “ διό οὐδέ „ παρασυμβάλλω “ ὁ ὄρνις καί ὁ ἄλλος ( ἄλογος ) ζῷον , ὅς νομίζω εἰμί μαντικός , ἀλλά ἐκεῖνος παραχωρέω ὁ πρωτεῖον ὑπέρ Αἰγύπτιος , ὁ ὁ ἄλογος ζῷον ὡς θεός προσκυνέω , ἑαυτοῦ ὑποτάσσω ὁ δέ ὅσος ἐπί αὐτός καί πᾶς ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος ὡς κακός καί ἐλαχύς νοέω περί ὁ θεῖος ὁ ἄλογος ζῷον . προηγέομαι μέν οὖν ζητέω , πότερος ὑπάρχω ὁ διά ὄρνις καί ὁ λοιπός ζῷον , πιστεύω εἰμί μαντικός , μαντικός ἤ μή ὑπάρχω . καί γάρ οὐ εὐκαταφρόνητος εἰμί εἰς ἑκάτερος ἐπιχειρέω ὁ λόγος · ὅπου μέν δυσωπέω μή παραδέχομαι ὁ τοιοῦτος , ἵνα μή ὁ λογικός ἀντί ὁ δαιμόνιος χρηστήριον ὄρνις χράω , καταλείπω ἐκεῖνος , ὅπου δέ διά μαρτυρέω ὑπό πολύς ἐνάργεια παρίστημι ὅτι πολύς ἀπό μέγας διασῴζω κίνδυνος , πείθω ὁ διά ὄρνις μαντικός . ἐπί δέ ὁ πάρειμι δίδωμι ὑπαρκτός εἰμί ὁ οἰωνιστικός , ἵνα καί οὕτως δείκνυμι ὁ προκαταλαμβάνω ὅτι καί οὗτος δίδωμι πολύς εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος παρά ὁ ἄλογος ζῷον καί παρά αὐτός ὁ μαντικός ὑπεροχή καί οὐδαμῶς πρός ἐκεῖνος συγκριτός . λεκτέος οὖν ὅτι , εἴπερ τις θεῖος φύσις εἰμί ἐν αὐτός ὁ μέλλω προγνωστικός καί ἐπί τοσοῦτος πλούσιος , ὡς ἐκ περιουσία καί ὁ βούλομαι ὁ ἄνθρωπος δηλόω ὁ εἰμί , δηλονότι πολύς πρότερος ὁ περί ἑαυτοῦ γιγνώσκω · ( γιγνώσκω δέ ὁ περί ἑαυτοῦ φυλάσσω ( ἄν ) ἀναπέτομαι κατά ὅδε ὁ τόπος , ἐπί ὅς παγίς καί δίκτυον ἄνθρωπος ἵστημι κατά αὐτός , ἤ τοξότης σκοπός χράω ὁ πέτομαι βέλος ἐπί αὐτός ἀπολύω . πάντως δέ ἄν καί προγιγνώσκω ἀετός ὁ κατά ὁ νεοσσός ἐπιβουλή , εἴτε ὁ ἀναβαίνω πρός αὐτός ὄφις καί διαφθείρω αὐτός , εἴτε καί τις ἄνθρωπος εἴτε εἰς παιδιά εἴτε καί εἰς ἄλλος τις χρεία καί θεραπεία λαμβάνω αὐτός , οὐ ἄν νοσσεύω ἔνθα μέλλω ἐπιβουλεύω · καί ἁπαξαπλῶς οὐ ἄν ποτέ ὁ ζῷον τις οὗτος ἁλωτός ἄνθρωπος εἰμί ὡς ἄνθρωπος θεῖος καί σοφός .