origenes.contra-celsum 7.68
Διὰ δὲ τὰ ἀνωτέρω πολλὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ ἡμῖν εἰρημένα οὐ χρὴ νῦν παλιλλογεῖν πρὸς τὸ ὅτι μὲν οὖν αὐτοὶ διελέγχονται σαφῶς οὐ θεὸν ἀλλ᾿ οὐδὲ δαίμονα , ἀλλὰ νεκρὸν σέβοντες . τοῦτο μὲν αὐτίκα διὰ τοῦτο παραλιπόντες ἴδωμεν τὰς ἑξῆς τοῦ Κέλσου λέξεις , ἐν αἷς φησι · πρότερον δὲ ἐρήσομαι . διὰ τί δαίμονας οὐ θεραπευτέον ; οὐ πάντα μέντοι κατὰ γνώμην διοικεῖται τοῦ θεοῦ , καὶ πᾶσα ἐξ ἐκείνου πρόνοια ; καὶ ὅ τι περ ἂν ( ᾖ ) ἐν τοῖς ὅλοις , εἴτε θεοῦ ἔργον εἴτ᾿ ἀγγέλων εἴτ᾿ ἄλλων δαιμόνων εἴτε ἡρώων , πάντα ταῦτα ἔχει νόμον ἐκ τοῦ μεγίστου θεοῦ , τέτακται δὲ ἐφ᾿ ἑκάστῳ δύναμιν λαχὼν ὅστις ἠξίωται ; τοῦτον οὖν τὸν ἐκεῖθεν ἐξουσίας τετυχηκότα οὐ θεραπεύσει δικαίως ὁ σέβων τὸν θεόν ; οὔτε γὰρ οἷόν τε , φησὶ , „ δουλεύειν “ τὸν αὐτὸν πλείοσι „ κυρίοις . “ ὅρα δὴ καὶ ἐν τούτοις ὅσα συναρπάζει , δεόμενα οὐκ εὐκαταφρονήτου ἐξετάσεως ἀλλὰ καὶ ἐπιστήμης βαθυτέρων καὶ ἀποῤῥητοτέρων περὶ τῆς τῶν ὅλων πραγμάτων διοικήσεως . τὸ γὰρ πάντα κατὰ γνώμην διοικεῖσθαι τοῦ θεοῦ πῶς λέγεται , ἐξεταστέον , καὶ πότερον τὸ διοικεῖσθαι φθάνει καὶ ἐπὶ τὰ ἁμαρτανόμενα ἢ μή . εἰ μὲν γὰρ φθάνει τὸ διοικεῖσθαι καὶ ἐπὶ τὰ ἁμαρτανόμενα οὐ μόνον ἐν ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ δαίμοσι καὶ εἴ τι ἄλλο τῶν ἔξω σωμάτων πέφυκεν ἁμαρτάνειν , ὁράτω τὴν ἀτοπίαν ὁ τοῦτο λέγων τοῦ πάντα κατὰ γνώμην διοικεῖσθαι τοῦ θεοῦ · ἀκολουθεῖ γὰρ τῷ λόγῳ καὶ τὰ ἁμαρτανόμενα καὶ πάντα τὰ ἀπὸ κακίας κατὰ γνώμην διοικεῖσθαι τοῦ θεοῦ , ὅπερ οὐ ταὐτόν ἐστι τῷ οὐ κωλύοντος τοῦ θεοῦ γίνεται · εἰ δὲ καὶ κυρίως τις ἀκούοι τοῦ διοικεῖσθαι , διοικεῖσθαι μὲν λέγει τὰ ἀπὸ κακίας διοικούμενα ( δηλονότι πάντα κατὰ γνώμην διοικεῖται τοῦ θεοῦ ) , καὶ οὐ παρανομεῖ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ θεοῦ πᾶς ἁμαρτάνων . τὸ δ᾿ ὅμοιον καὶ περὶ προνοίας διασταλτέον καὶ λεκτέον ὅτι τὸ πᾶσα ἐξ ἐκείνου πρόνοια σημαίνει μέν τι ἀληθὲς , ὅτε ἡ πρόνοια σπουδαῖόν ἐστιν · εἰ δ᾿ ἁπαξαπλῶς πάντα τὰ γινόμενα ( κατὰ ) πρόνοιαν εἶναι φήσομεν , κἂν κακῶς τι γίνηται , ψεῦδος ἔσται τὸ πᾶσα ἐξ ἐκείνου πρόνοια · εἰ μὴ ἄρα καὶ τὰ κατ᾿ ἐπακολούθησιν τῶν ἐκ προνοίας θεοῦ λέγοι τις εἶναι ἐκ προνοίας θεοῦ . ἀποφαίνεται δὲ καὶ ὅ τι περ ἂν ᾖ ἐν τοῖς ολοις , εἴτε θεοῦ ἔργον εἴτ᾿ ἀγγέλων εἴτε ἄλλων δαιμόνων εἴτε ἡρώων , πάντα ταῦτα ἔχει νόμον ἐκ τοῦ μεγίστου θεοῦ , καὶ οὐκ ἀληθῆ γε λόγον ἀποφαίνεται . οὐδὲ γὰρ τὰ παρανομοῦντα ἑπόμενα νόμῳ τῷ ἀπὸ μεγίστου θεοῦ παρανομεῖ . παρανομεῖν δὲ ὁ λόγος δείκνυσιν οὐ μόνον ἀνθρώπους φαύλους ἀλλὰ καὶ τοὺς φαύλους δαίμονας καὶ τοὺς φαύλους ἀγγέλους .
Lemmas: διά δέ ὁ ἀνώτερος πολύς περί ὁ Ἰησοῦς ἐγώ λέγω οὐ χρή νῦν παλιλλογέω πρός ὁ ὅτι μέν οὖν αὐτός διελέγχω σαφής οὐ θεός ἀλλά οὐδέ δαίμων , ἀλλά νεκρός σέβω . οὗτος μέν αὐτίκα διά οὗτος παραλείπω ὁράω ὁ ἑξῆς ὁ ξελσυς λέξις , ἐν ὅς φημί · πρότερος δέ ἔρομαι . διά τίς δαίμων οὐ θεραπεύω ; οὐ πᾶς μέντοι κατά γνώμη διοικέω ὁ θεός , καί πᾶς ἐκ ἐκεῖνος πρόνοια ; καί ὅς τις περ ἄν ( εἰμί ) ἐν ὁ ὅλος , εἴτε θεός ἔργον εἴτε ἄγγελος εἴτε ἄλλος δαίμων εἴτε ἥρως , πᾶς οὗτος ἔχω νόμος ἐκ ὁ μέγας θεός , τάσσω δέ ἐπί ἕκαστος δύναμις λαγχάνω ὅστις ἀξιόω ; οὗτος οὖν ὁ ἐκεῖθεν ἐξουσία τυγχάνω οὐ θεραπεύω δίκαιος ὁ σέβω ὁ θεός ; οὔτε γάρ οἷος τε , φημί , „ δουλεύω “ ὁ αὐτός πολύς „ κύριος . “ ὁράω δή καί ἐν οὗτος ὅσος συναρπάζω , δέω οὐ εὐκαταφρόνητος ἐξέτασις ἀλλά καί ἐπιστήμη βαθύς καί ἀπόρρητος περί ὁ ὁ ὅλος πρᾶγμα διοίκησις . ὁ γάρ πᾶς κατά γνώμη διοικέω ὁ θεός πῶς λέγω , ἐξεταστέον , καί πότερος ὁ διοικέω φθάνω καί ἐπί ὁ ἁμαρτάνω ἤ μή . εἰ μέν γάρ φθάνω ὁ διοικέω καί ἐπί ὁ ἁμαρτάνω οὐ μόνος ἐν ἄνθρωπος ἀλλά καί δαίμων καί εἰ τις ἄλλος ὁ ἔξω σῶμα φύω ἁμαρτάνω , ὁράω ὁ ἀτοπία ὁ οὗτος λέγω ὁ πᾶς κατά γνώμη διοικέω ὁ θεός · ἀκολουθέω γάρ ὁ λόγος καί ὁ ἁμαρτάνω καί πᾶς ὁ ἀπό κακία κατά γνώμη διοικέω ὁ θεός , ὅς οὐ αὐτός εἰμί ὁ οὐ κωλύω ὁ θεός γίγνομαι · εἰ δέ καί κύριος τις ἀκούω ὁ διοικέω , διοικέω μέν λέγω ὁ ἀπό κακία διοικέω ( δηλονότι πᾶς κατά γνώμη διοικέω ὁ θεός ) , καί οὐ παρανομέω εἰς ὁ διοίκησις ὁ θεός πᾶς ἁμαρτάνω . ὁ δέ ὅμοιος καί περί πρόνοια διασταλτέον καί λεκτέος ὅτι ὁ πᾶς ἐκ ἐκεῖνος πρόνοια σημαίνω μέν τις ἀληθής , ὅτε ὁ πρόνοια σπουδαῖος εἰμί · εἰ δέ ἁπαξαπλῶς πᾶς ὁ γίγνομαι ( κατά ) πρόνοια εἰμί φημί , ἐάν κακός τις γίγνομαι , ψεῦδος εἰμί ὁ πᾶς ἐκ ἐκεῖνος πρόνοια · εἰ μή ἄρα καί ὁ κατά ἐπακολούθησις ὁ ἐκ πρόνοια θεός λέγω τις εἰμί ἐκ πρόνοια θεός . ἀποφαίνω δέ καί ὅς τις περ ἄν εἰμί ἐν ὁ ὅλος , εἴτε θεός ἔργον εἴτε ἄγγελος εἴτε ἄλλος δαίμων εἴτε ἥρως , πᾶς οὗτος ἔχω νόμος ἐκ ὁ μέγας θεός , καί οὐ ἀληθής γε λόγος ἀποφαίνω . οὐδέ γάρ ὁ παρανομέω ἕπομαι νόμος ὁ ἀπό μέγας θεός παρανομέω . παρανομέω δέ ὁ λόγος δείκνυμι οὐ μόνος ἄνθρωπος φαῦλος ἀλλά καί ὁ φαῦλος δαίμων καί ὁ φαῦλος ἄγγελος .