origenes.contra-celsum 4.18
Προσδιατρίβων δ᾿ ὁ Κέλσος οἷς οὐ νενόηκεν αἴτιος ἡμῖν γίνεται ταυτολογίας , οὐ βουλομένοις κἂν τῷ δοκεῖν ἀβασάνιστον τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ λελεγμένων τι καταλελοιπέναι , φησὶν οὖν ἑξῆς ὅτι ἤτοι ὡς ἀληθῶς μεταβάλλει ὁ θεὸς , ὥσπερ οὗτοί φασιν , εἰς σῶμα θνητὸν , καὶ προείρηται ὅτι ἀδυνατεῖ · ἢ αὐτὸς μὲν οὐ μεταβάλλει , ποιεῖ δὲ τοὺς ὁρῶντας δοκεῖν καὶ πλανᾷ καὶ ψεύδεται , ἀπάτη δὲ καὶ ψεῦδος ἄλλως μὲν κακὰ , μόνως δ᾿ ἄν ὡς ἐν φαρμάκου μοίρᾳ χρῷτό τις ἤτοι πρὸς φίλους νοσοῦντας καὶ μεμηνότας , ἰώμενος , ἢ πρὸς ἐχθροὺς , κίνδυνον ἐκφυγεῖν προμηθούμενος , οὔτε δὲ νοσῶν ἢ μεμηνὼς οὐδεὶς θεῷ φίλος , οὔτε φοβεῖταί τινα ὁ θεὸς , ἵνα πλανήσας κίνδυνον διαφύγῃ , καὶ πρὸς τοῦτο λέγοιτ᾿ ἂν πῇ μὲν περὶ τῆς τοῦ θείου λόγου φύσεως , ὄντος θεοῦ , πῇ δὲ περὶ τῆς Ἰησοῦ ψυχῆς · περὶ μὲν οὖν τῆς τοῦ λόγου φύσεως ὅτι , ὥσπερ ἡ τῶν τροφῶν ποιότης πρὸς τὴν τοῦ νηπίου φύσιν εἰς γάλα μεταβάλλει ἐν τῇ τρεφούσῃ , ἢ ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ κατασκευάζεται πρὸς τὸ τῆς ὑγείας χρειῶδες τῷ κάμνοντι , ἢ τῷ ἰσχυροτέρῳ ὡς δυνατωτέρῳ οὑτωσὶ εὐτρεπίζεται · οὕτως τὴν τοῦ πεφυκότος ( τρέφειν ) ἀνθρωπίνην ψυχὴν λόγου δύναμιν ὁ θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἑκάστῳ κατ᾿ ἀξίαν μεταβάλλει , καὶ τινὶ μὲν , ὡς ὠνόμασεν ἡ γραφὴ , „ λογικὸν ἄδολον γάλα “ γίνεται , τινὶ δὲ ὡς ἀσθενεστέρῳ οἱονεὶ λάχανον , τινὶ δὲ τελείῳ „ στερεὰ τροφὴ “ παραδίδοται , καὶ οὐ δή που ψεύδεται τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ὁ λόγος , ἑκάστῳ τρόφιμος γινόμενος , ὡς χωρεῖ αὐτὸν παραδέξασθαι , καὶ οὐ πλανᾷ οὐδὲ ψεύδεται . εἰ δ᾿ ἐπὶ τῆς Ἰησοῦ ψυχῆς λαμβάνει τις τὴν μεταβολὴν , αὐτῆς εἰς σῶμα ἐλθούσης , πευσόμεθα , πῶς λέγει μεταβολήν . εἰ μὲν γὰρ τῆς οὐσίας , οὐ δίδοται οὐ μόνον ἐπ᾿ ἐκείνης ἀλλ᾿ οὐδὲ περὶ ἄλλου λογικῆς ψυχῆς · εἰ δ᾿ ὅτι πάσχει τι ὑπὸ τοῦ σώματος ἀνακεκραμένη αὐτῷ καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου , εἰς ὃν ἐλήλυθε , καὶ τί ἄτοπον ἀπαντᾷ τῷ λόγῳ , ἀπὸ πολλῆς φιλανθρωπίας καταβιβάζοντι σωτῆρα τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ; ἐπεὶ μηδεὶς τῶν πρότερον θεραπεύειν ἐπαγγειλαμένων τοσοῦτον ἐδύνατο , ὅσον αὐτὴ ἐπεδείξατο δι᾿ ὧν πεποίηκε , καὶ ἑκουσίως εἰς τὰς ἀνθρωπίνας κῆρας ὑπὲρ τοῦ γένους ἡμῶν καταβᾶσα . ταῦτα δ᾿ ἐπιστάμενος ὁ θεῖος λόγος πολλὰ πολλαχοῦ λέγει τῶν γραφῶν . ἀρκεῖ δ᾿ ἐπὶ τοῦ παρόντος μίαν παραθέσθαι Παύλου λέξιν οὕτως ἔχουσαν · „ τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν , ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ , ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ , ἀλλ᾿ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβὼν , “ „ καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν , γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου , θανάτου δὲ σταυροῦ . διὸ καὶ ὁ θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα . “
Lemmas: προσδιατρίβω δέ ὁ ξελσυς ὅς οὐ νοέω αἴτιος ἐγώ γίγνομαι ταυτολογία , οὐ βούλομαι ἄν ὁ δοκέω ἀβασάνιστος ὁ ὑπό αὐτός λέγω τις καταλείπω , φημί οὖν ἑξῆς ὅτι ἤτοι ὡς ἀληθής μεταβάλλω ὁ θεός , ὥσπερ οὗτος φημί , εἰς σῶμα θνητός , καί προλέγω ὅτι ἀδυνατέω · ἤ αὐτός μέν οὐ μεταβάλλω , ποιέω δέ ὁ ὁράω δοκέω καί πλανάω καί ψεύδω , ἀπάτη δέ καί ψεῦδος ἄλλος μέν κακός , μόνος δέ ἄν ὡς ἐν φάρμακον μοῖρα χράω τις ἤτοι πρός φίλος νοσέω καί μαίνομαι , ἰάομαι , ἤ πρός ἐχθρός , κίνδυνος ἐκφεύγω προμηθέομαι , οὔτε δέ νοσέω ἤ μαίνομαι οὐδείς θεός φίλος , οὔτε φοβέω τις ὁ θεός , ἵνα πλανάω κίνδυνος διαφεύγω , καί πρός οὗτος λέγω ἄν πῇ μέν περί ὁ ὁ θεῖος λόγος φύσις , εἰμί θεός , πῇ δέ περί ὁ Ἰησοῦς ψυχή · περί μέν οὖν ὁ ὁ λόγος φύσις ὅτι , ὥσπερ ὁ ὁ τροφή ποιότης πρός ὁ ὁ νήπιος φύσις εἰς γάλα μεταβάλλω ἐν ὁ τρέφω , ἤ ὑπό ὁ ἰατρός κατασκευάζω πρός ὁ ὁ ὑγεία χρειώδης ὁ κάμνω , ἤ ὁ ἰσχυρός ὡς δυνατός οὕτως εὐτρεπίζω · οὕτως ὁ ὁ φύω ( τρέφω ) ἀνθρώπινος ψυχή λόγος δύναμις ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος ἕκαστος κατά ἀξία μεταβάλλω , καί τις μέν , ὡς ὀνομάζω ὁ γραφή , „ λογικός ἄδολος γάλα “ γίγνομαι , τις δέ ὡς ἀσθενής οἱονεί λάχανον , τις δέ τέλειος „ στερεός τροφή “ παραδίδωμι , καί οὐ δή που ψεύδω ὁ ἑαυτοῦ φύσις ὁ λόγος , ἕκαστος τρόφιμος γίγνομαι , ὡς χωρέω αὐτός παραδέχομαι , καί οὐ πλανάω οὐδέ ψεύδω . εἰ δέ ἐπί ὁ Ἰησοῦς ψυχή λαμβάνω τις ὁ μεταβολή , αὐτός εἰς σῶμα ἔρχομαι , πυνθάνομαι , πῶς λέγω μεταβολή . εἰ μέν γάρ ὁ οὐσία , οὐ δίδωμι οὐ μόνος ἐπί ἐκεῖνος ἀλλά οὐδέ περί ἄλλος λογικός ψυχή · εἰ δέ ὅτι πάσχω τις ὑπό ὁ σῶμα ἀνακεράννυμι αὐτός καί ἀπό ὁ τόπος , εἰς ὅς ἔρχομαι , καί τίς ἄτοπος ἀπαντάω ὁ λόγος , ἀπό πολύς φιλανθρωπία καταβιβάζω σωτήρ ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος ; ἐπεί μηδείς ὁ πρότερος θεραπεύω ἐπαγγέλλω τοσοῦτος δύναμαι , ὅσος αὐτός ἐπιδείκνυμι διά ὅς ποιέω , καί ἑκούσιος εἰς ὁ ἀνθρώπινος κήρ ὑπέρ ὁ γένος ἐγώ καταβαίνω . οὗτος δέ ἐπίσταμαι ὁ θεῖος λόγος πολύς πολλαχοῦ λέγω ὁ γραφή . ἀρκέω δέ ἐπί ὁ πάρειμι εἷς παρατίθημι Παῦλος λέξις οὕτως ἔχω · „ οὗτος φρονέω ἐν σύ , ὅς καί ἐν Χριστός Ἰησοῦς , ὅς ἐν μορφή θεός ὑπάρχω οὐ ἁρπαγμός ἡγέομαι ὁ εἰμί ἴσος θεός , ἀλλά ἑαυτοῦ κενόω μορφή δοῦλος λαμβάνω , “ „ καί σχῆμα εὑρίσκω ὡς ἄνθρωπος ταπεινόω ἑαυτοῦ , γίγνομαι ὑπήκοος μέχρι θάνατος , θάνατος δέ σταυρός . διό καί ὁ θεός αὐτός ὑπερυψόω καί χαρίζω αὐτός ὄνομα ὁ ὑπέρ πᾶς ὄνομα . “