origenes.contra-celsum 1.24
Μετὰ ταῦτά φησιν ὅτι οἱ αἰπόλοι καὶ ποιμένες ἕνα ἐνόμισαν θεὸν , εἴτε ὕψιστον εἴτ᾿ Ἀδωναῒ εἴτ᾿ οὐράνιον εἴτε Σαβαὼθ , εἴτε καὶ ὅπῃ καὶ ὅπως χαίρουσιν ὀνομάζοντες τόνδε τὸν κόσμον · καὶ πλεῖον οὐδὲν ἔγνωσαν . καὶ ἑξῆς δέ φησι μηδὲν διαφέρειν τῷ παρ᾿ Ἕλλησι φερομένῳ ὀνόματι τὸν ἐπὶ πᾶσι θεὸν καλεῖν Δία ἢ τῷ δεῖνα , φέρ᾿ εἰπεῖν . παρ᾿ Ἰνδοῖς ἢ τῷ δεῖνα παρ᾿ Αἰγυπτίοις . λεκτέον δὲ καὶ πρὸς τοῦτο ὅτι ἐμπίπτει εἰς τὸ προκείμενον λόγος βαθὺς καὶ ἀπόῤῥητος . ὁ περὶ φύσεως ὀνομάτων · πότερον . ὡς οἴεται Ἀριστοτέλης , θέσει εἰσὶ τὰ ὀνόματα ἢ . ὡς νομίζουσιν οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς , φύσει , μιμουμένων τῶν πρώτων φωνῶν τὰ πράγματα , καθ᾿ ὧν τὰ ὀνόματα , καθὸ καὶ στοιχεῖά τινα ( τῆς ) ἐτυμολογίας εἰσάγουσιν , ἢ , ὡς διδάσκει Ἐπίκουρος , ἑτἐρως ἢ ὡς οἴονται οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς , φύσει ἐστὶ τὰ ὀνόματα , ἀποῤῥηξάντων τῶν πρώτων ἀνθρώπων τινὰς φωνὰς κατὰ τῶν πραγμάτων . ἐὰν τοίνυν δυνηθῶμεν ἐν προηγουμένῳ λόγῳ παραστῆσαι φύσιν ὀνομάτων ἐνεργῶν , ὧν τισι χρῶνται Αἰγυπτίων οἱ σοφοὶ ἢ τῶν παρὰ Πέρσαις μάγων οἱ λόγιοι ἢ τῶν παρ᾿ Ἰνδοῖς φιλοσοφούντων Βραχμᾶνες ἢ Σαμαναῖοι . καὶ οὕτω καθ᾿ ἕκαστον τῶν ἐθνῶν , καὶ κατασκευάσαι οἷοί τε γενώμεθα ὅτι καὶ ἡ καλουμένη μαγεία οὐχ , ὡς οἴονται οἱ ἀπὸ Ἐπικούρου καὶ Ἀριστοτέλους , πρᾶγμά ἐστιν ἀσύστατον πάντῃ ἀλλ᾿ , ὡς οἱ περὶ ταῦτα δεινοὶ ἀποδεικνύουσι , συνεστὸς μὲν λόγους δ᾿ ἔχον σφόδρα ὀλίγοις γινωσκομένους · τότ᾿ ἐροῦμεν ὅτι τὸ μὲν Σαβαὼθ ὄνομα καὶ τὸ Ἀδωναῒ καὶ ( ὅσα ) ἄλλα παρ᾿ Ἑβραίοις μετὰ πολλῆς σεμνολογίας παραδιδόμενα οὐκ ἐπὶ τῶν τυχόντων καὶ γενητῶν κεῖται πραγμάτων ἀλλ᾿ ἐπί τινος θεολογίας ἀποῤῥήτου , ἀναφερομένης εἰς τὸν τῶν ὅλων δημιουργόν . διὸ καὶ δύναται ταῦτα τὰ ὀνόματα . λεγόμενα μετά τινος τοῦ συνυφοῦς αὐτοῖς εἱρμοῦ . ἄλλα δὲ κατὰ Αἰγυπτίαν φερόμενα φωνὴν ἐπί τινων δαιμόνων . τῶν τάδε μόνα δυναμένων , καὶ ἄλλα κατὰ τὴν Περσῶν διάλεκτον ἐπὶ ἄλλων δυνάμεων , καὶ οὕτω καθ᾿ ἕκαστον τῶν ἐθνῶν , εἰς χρείας τινὰς παραλαμβάνεσθαι . καὶ οὕτως εὑρεθήσεται τῶν ἐπὶ γῆς δαιμόνων , λαχόντων διαφόρους τόπους , φέρεσθαι τὰ ὀνόματα οἰκείως ταῖς κατὰ τόπον καὶ ἔθνος διαλέκτοις . ὁ τοίνυν μεγαλοφυέστερον κἂν ὀλίγην τούτων περίνοιαν εἰληφὼς εὐλαβηθήσεται ἄλλα ἄλλοις ἐφαρμόζειν ὀνόματα πράγμασι , μή ποτε ὅμοιον πάθῃ τοῖς τὸ θεὸς ὄνομα ἐσφαλμένως φέρουσιν ἐπὶ ὕλην ἄψυχον . ἢ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ προσηγορίαν κατασπῶσιν ἀπὸ τοῦ πρώτου αἰτίου ἢ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς καὶ τοῦ καλοῦ ἐπὶ τὸν τυφλὸν πλοῦτον καὶ ἐπὶ τὴν σαρκῶν καὶ αἱμάτων καὶ ὀστέων συμμετρίαν ἐν ὑγείᾳ καὶ εὐεξίᾳ ἢ τὴν νομιζομένην εὐγένειαν .
Lemmas: μετά οὗτος φημί ὅτι ὁ αἰπόλος καί ποιμήν εἷς νομίζω θεός , εἴτε ὕψιστος εἴτε Ἀδωνᾶς εἴτε οὐράνιος εἴτε σαβαώθ , εἴτε καί ὅπῃ καί ὅπως χαίρω ὀνομάζω ὅδε ὁ κόσμος · καί πολύς οὐδείς γιγνώσκω . καί ἑξῆς δέ φημί μηδείς διαφέρω ὁ παρά Ἕλλην φέρω ὄνομα ὁ ἐπί πᾶς θεός καλέω Ζεύς ἤ ὁ δεῖνα , φέρω λέγω . παρά Ἰνδός ἤ ὁ δεῖνα παρά Αἰγύπτιος . λεκτέος δέ καί πρός οὗτος ὅτι ἐμπίπτω εἰς ὁ πρόκειμαι λόγος βαθύς καί ἀπόρρητος . ὁ περί φύσις ὄνομα · πότερος . ὡς οἴομαι Ἀριστοτέλης , θέσις εἰμί ὁ ὄνομα ἤ . ὡς νομίζω ὁ ἀπό ὁ Στοά , φύσις , μιμέομαι ὁ πρῶτος φωνή ὁ πρᾶγμα , κατά ὅς ὁ ὄνομα , καθό καί στοιχεῖον τις ( ὁ ) ἐτυμολογία εἰσάγω , ἤ , ὡς διδάσκω Ἐπίκουρος , ἕτερος ἤ ὡς οἴομαι ὁ ἀπό ὁ Στοά , φύσις εἰμί ὁ ὄνομα , ἀπορρήγνυμι ὁ πρῶτος ἄνθρωπος τις φωνή κατά ὁ πρᾶγμα . ἐάν τοίνυν δύναμαι ἐν προηγέομαι λόγος παρίστημι φύσις ὄνομα ἐνεργός , ὅς τις χράω Αἰγύπτιος ὁ σοφός ἤ ὁ παρά Πέρσης μάγος ὁ λόγιος ἤ ὁ παρά Ἰνδός φιλοσοφέω Βραχμᾶνες ἤ Σαμαναῖος . καί οὕτως κατά ἕκαστος ὁ ἔθνος , καί κατασκευάζω οἷος τε γίγνομαι ὅτι καί ὁ καλέω μαγεία οὐ , ὡς οἴομαι ὁ ἀπό Ἐπίκουρος καί Ἀριστοτέλης , πρᾶγμα εἰμί ἀσύστατος πάντῃ ἀλλά , ὡς ὁ περί οὗτος δεινός ἀποδείκνυμι , συνίστημι μέν λόγος δέ ἔχω σφόδρα ὀλίγος γιγνώσκω · τότε λέγω ὅτι ὁ μέν σαβαώθ ὄνομα καί ὁ Ἀδωνᾶς καί ( ὅσος ) ἄλλος παρά Ἑβραῖος μετά πολύς σεμνολογία παραδίδωμι οὐ ἐπί ὁ τυγχάνω καί γενητός κεῖμαι πρᾶγμα ἀλλά ἐπί τις θεολογία ἀπόρρητος , ἀναφέρω εἰς ὁ ὁ ὅλος δημιουργός . διό καί δύναμαι οὗτος ὁ ὄνομα . λέγω μετά τις ὁ συνυφής αὐτός εἱρμός . ἄλλος δέ κατά Αἰγύπτιος φέρω φωνή ἐπί τις δαίμων . ὁ ὅδε μόνος δύναμαι , καί ἄλλος κατά ὁ Πέρσης διάλεκτος ἐπί ἄλλος δύναμις , καί οὕτως κατά ἕκαστος ὁ ἔθνος , εἰς χρεία τις παραλαμβάνω . καί οὕτως εὑρίσκω ὁ ἐπί γῆ δαίμων , λαγχάνω διάφορος τόπος , φέρω ὁ ὄνομα οἰκεῖος ὁ κατά τόπος καί ἔθνος διάλεκτος . ὁ τοίνυν μεγαλοφυής ἐάν ὀλίγος οὗτος περίνοια λαμβάνω εὐλαβέομαι ἄλλος ἄλλος ἐφαρμόζω ὄνομα πρᾶγμα , μή ποτέ ὅμοιος πάσχω ὁ ὁ θεός ὄνομα ἐσφαλμένως φέρω ἐπί ὕλη ἄψυχος . ἤ ὁ ὁ ἀγαθός προσηγορία κατασπάω ἀπό ὁ πρῶτος αἴτιος ἤ ἀπό ὁ ἀρετή καί ὁ καλός ἐπί ὁ τυφλός πλοῦτος καί ἐπί ὁ σάρξ καί αἷμα καί ὀστέον συμμετρία ἐν ὑγεία καί εὐεξία ἤ ὁ νομίζω εὐγένεια .