origenes.contra-celsum 3.37
Αἰγύπτιοι μὲν οὖν διδαχθέντες τὸν Ἀντίνουν σέβειν , ἐὰν παραβάλῃς ( αὐτῷ ) Ἀπόλλωνα ἢ Δία , ἀνέξονται , σεμνύνοντες τὸν Ἀντίνουν διὰ τοῦ ἐκείνοις αὐτὸν συναριθμεῖν · καὶ ἐν τούτοις γὰρ ὁ Κέλσος σαφῶς ψεύδεται λέγων · κἂν παραβάλῃς αὐτῷ τὸν Ἀπόλλωνα ἢ τὸν Δία , οὐκ ἀνέξονται . Χριστιανοῖς δὲ μεμαθηκόσι τὴν αἰώνιον αὐτοῖς εἶναι ζωὴν ἐν τῷ γινώσκειν „ τὸν μόνον “ ἐπὶ πᾶσιν „ ἀληθινὸν θεὸν καὶ ὃν “ ἐκεῖνος ἀπέστειλεν „ Ἰησοῦν Χριστὸν , “ μαθοῦσι δὲ καὶ „ ὅτι πάντες μὲν οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν εἰσι δαιμόνια “ λίχνα καὶ περὶ τὰς θυσίας καὶ τὰ αἵματα καὶ τὰς ἀπὸ τῶν θυσιῶν ἀποφορὰς καλινδούμενα ἐπὶ ἀπάτῃ τῶν μὴ προσπεφευγότων τῷ ἐπὶ πᾶσι θεῷ , οἱ δὲ τοῦ θεοῦ θεῖοι καὶ ἅγιοι ἄγγελοι ἄλλης εἰσὶ φύσεως καὶ προαιρέσεως παρὰ τοὺς ἐπὶ γῆς πάντας δαίμονας , καὶ ὅτι οὗτοι σφόδρα ὀλίγοις γινώσκονται τοῖς περὶ τῶν τοιούτων συνετῶς καὶ ἐπιμελῶς ζητήσασιν , ἐὰν παραβάλῃς Ἀπόλλωνα καὶ Δία ἤ τινα τῶν μετὰ κνίσσης καὶ αἵματος καὶ θυσιῶν προσκυνουμένων , οὐκ ἀνέξονται · τινὲς μὲν διὰ τὴν πολλὴν ἁπλότητα μὴ εἰδότες μὲν δοῦναι λόγον περὶ ὧν ποιοῦσιν εὐγνωμόνως δὲ τηροῦντες ἃ παρειλήφασιν , ἕτεροι δὲ μετ᾿ οὐκ εὐκαταφρονήτων λόγων ἀλλὰ καὶ βαθυτέρων καὶ , ὡς ἂν εἴποι τις Ἕλλην , ἐσωτερικῶν καὶ ἐποπτικῶν , ἐν οἷς πολύς ἐστι λόγος περὶ θεοῦ καὶ τῶν τετιμημένων ἀπὸ θεοῦ διὰ τοῦ μονογενοῦς θεοῦ λόγου μετοχῇ θεότητος διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὀνόματι . πολὺς δὲ ὁ λόγος καὶ ὁ περὶ τῶν θείων ἀγγέλων καὶ ὁ περὶ τῶν ἐναντίων μὲν τῇ ἀληθείᾳ ἠπατημένων δὲ καὶ ἐξ ἀπάτης αὐτοὺς ἀναγορευόντων θεοὺς ἢ ἀγγέλους θεοῦ ἢ δαίμονας ἀγαθοὺς ἢ ἥρωας ἐκ μεταβολῆς συστάντας ἀγαθῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς . οἱ δὲ τοιοῦτοι Χριστιανοὶ εἶναι ἐν ἀληθείᾳ , ἤτοι ἑαυτοὺς ὥσπερ πολλοὶ ἐν φιλοσοφίᾳ δοκοῦσιν εἶναι ἐν ἀληθείᾳ , ἤτοι ἑαυτοὺς κατασοφισάμενοι λόγοις πιθανοῖς ἢ τοῖς ὑφ᾿ ἑτέρων προσαγομένοις καὶ εὑρεθεῖσι συγκαταθέμενοι προπετῶς , οὕτως εἰσὶ καὶ [ αἱ ] ἐν ταῖς ἔξω σωμάτων ψυχαῖς καὶ ἀγγέλοις καὶ δαίμοσί τινες , ὑπὸ τῶν πιθανοτήτων ἑλκυσθέντες πρὸς τὸ ἑαυτοὺς ἀναγορεῦσαι θεούς . καὶ διὰ τοὺς τοιούτους γε λόγους κατὰ τὸ ἀκριβὲς τελείως ἐν ἀνθρώποις μὴ δυναμένους εὑρεθῆναι ἀσφαλὲς ἐνομίσθη τὸ μηδενὶ ἑαυτὸν ἐμπιστεῦσαι ἄνθρωπον ὄντα ὡς θεῷ , πλὴν μόνου τοῦ ἐπὶ πᾶσιν ὡς διαιτητοῦ , τοῦ βαθύτατα ταῦτα καὶ θεωρήσαντος καὶ ὀλίγοις παραδόντος Ἰησοῦ Χριστοῦ .
Lemmas: Αἰγύπτιος μέν οὖν διδάσκω ὁ Ἀντίνους σέβω , ἐάν παραβάλλω ( αὐτός ) Ἀπόλλων ἤ Ζεύς , ἀνέχω , σεμνύνω ὁ Ἀντίνους διά ὁ ἐκεῖνος αὐτός συναριθμέω · καί ἐν οὗτος γάρ ὁ ξελσυς σαφής ψεύδω λέγω · ἐάν παραβάλλω αὐτός ὁ Ἀπόλλων ἤ ὁ Ζεύς , οὐ ἀνέχω . Χριστιανός δέ μανθάνω ὁ αἰώνιος αὐτός εἰμί ζωή ἐν ὁ γιγνώσκω „ ὁ μόνος “ ἐπί πᾶς „ ἀληθινός θεός καί ὅς “ ἐκεῖνος ἀποστέλλω „ Ἰησοῦς Χριστός , “ μανθάνω δέ καί „ ὅτι πᾶς μέν ὁ θεός ὁ ἔθνος εἰμί δαιμόνιον “ λίχνος καί περί ὁ θυσία καί ὁ αἷμα καί ὁ ἀπό ὁ θυσία ἀποφορά καλινδέομαι ἐπί ἀπάτη ὁ μή προσφεύγω ὁ ἐπί πᾶς θεός , ὁ δέ ὁ θεός θεῖος καί ἅγιος ἄγγελος ἄλλος εἰμί φύσις καί προαίρεσις παρά ὁ ἐπί γῆ πᾶς δαίμων , καί ὅτι οὗτος σφόδρα ὀλίγος γιγνώσκω ὁ περί ὁ τοιοῦτος συνετῶς καί ἐπιμελής ζητέω , ἐάν παραβάλλω Ἀπόλλων καί Ζεύς ἤ τις ὁ μετά κνῖσα καί αἷμα καί θυσία προσκυνέω , οὐ ἀνέχω · τις μέν διά ὁ πολύς ἁπλότης μή οἶδα μέν δίδωμι λόγος περί ὅς ποιέω εὐγνώμων δέ τηρέω ὅς παραλαμβάνω , ἕτερος δέ μετά οὐ εὐκαταφρόνητος λόγος ἀλλά καί βαθύς καί , ὡς ἄν λέγω τις Ἕλλην , ἐσωτερικός καί ἐποπτικός , ἐν ὅς πολύς εἰμί λόγος περί θεός καί ὁ τιμάω ἀπό θεός διά ὁ μονογενής θεός λόγος μετοχή θεότης διά οὗτος δέ καί ὄνομα . πολύς δέ ὁ λόγος καί ὁ περί ὁ θεῖος ἄγγελος καί ὁ περί ὁ ἐναντίος μέν ὁ ἀλήθεια ἀπατάω δέ καί ἐκ ἀπάτη αὐτός ἀναγορεύω θεός ἤ ἄγγελος θεός ἤ δαίμων ἀγαθός ἤ ἥρως ἐκ μεταβολή συνίστημι ἀγαθός ἀνθρώπινος ψυχή . ὁ δέ τοιοῦτος Χριστιανός εἰμί ἐν ἀλήθεια , ἤτοι ἑαυτοῦ ὥσπερ πολύς ἐν φιλοσοφία δοκέω εἰμί ἐν ἀλήθεια , ἤτοι ἑαυτοῦ κατασοφίζομαι λόγος πιθανός ἤ ὁ ὑπό ἕτερος προσάγω καί εὑρίσκω συγκατατίθημι προπετής , οὕτως εἰμί καί [ ὁ ] ἐν ὁ ἔξω σῶμα ψυχή καί ἄγγελος καί δαίμων τις , ὑπό ὁ πιθανότης ἕλκω πρός ὁ ἑαυτοῦ ἀναγορεύω θεός . καί διά ὁ τοιοῦτος γε λόγος κατά ὁ ἀκριβής τέλειος ἐν ἄνθρωπος μή δύναμαι εὑρίσκω ἀσφαλής νομίζω ὁ μηδείς ἑαυτοῦ ἐμπιστεύω ἄνθρωπος εἰμί ὡς θεός , πλήν μόνος ὁ ἐπί πᾶς ὡς διαιτητής , ὁ βαθύς οὗτος καί θεωρέω καί ὀλίγος παραδίδωμι Ἰησοῦς Χριστός .