origenes.contra-celsum 4.26
Εἰ δὲ διὰ τὰ μὴ ἀρέσκοντα Κέλσῳ Χριστιανῶν καὶ Ἰουδαίων δόγματα . ( ἃ ) μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἐπίστασθαι φαίνεται . οὗτοι μὲν σκώληκες καὶ μύρμηκες οἱ δὲ λοιποὶ οὐ τοιοῦτοι . φέρε ἐξετάσωμεν καὶ τὰ αὐτόθεν πᾶσι προφαινόμενα δόγματα Χριστιανῶν καὶ Ἰουδαίων τοῖς τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων , εἰ μὴ ἀναφανεῖται τοῖς ἅπαξ παραδεχομένοις εἶναί τινας ἀνθρώπους σκώληκας καὶ μύρμηκας ὅτι σκώληκες μὲν καὶ μύρμηκες καὶ βάτραχοι οἱ καταπεπτωκότες ἀπὸ τῆς περὶ θεοῦ ὑγιοῦς ὑπολήψεως φαντασίᾳ δ᾿ εὐσεβείας ἤτοι ἄλογα ζῷα ἢ ἀγάλματα σέβοντες ἢ καὶ τὰ δημιουργήματα , δέον ἐκ τοῦ κάλλους αὐτῶν θαυμάζειν τὸν πεποιηκότα κἀκεῖνον σέβειν , ἄνθρωποι δὲ καὶ εἴ τι ἀνθρώπων τιμιώτερον οἱ δυνηθέντες ἀναβῆναι ἀκολουθοῦντες τῷ λόγῳ ἀπὸ λίθων καὶ ξύλων ἀλλὰ καὶ τῆς νομιζομένης ὕλης εἶναι τιμιωτάτης ἀργύρου καὶ χρυσοῦ . ἀναβάντες δὲ καὶ ἀπὸ τῶν ἐν κόσμῳ καλῶν ἐπὶ τὸν τὰ ὅλα ποιήσαντα καὶ ἐκείνῳ ἑαυτοὺς πιστεύσαντες καὶ ὡς μόνῳ διαρκεῖν δυναμένῳ ἐπὶ πάντα τὰ ὄντα καὶ ἐφορᾶν τοὺς πάντων λογισμοὺς καὶ ἀκούειν τῆς πάντων εὐχῆς τὰς εὐχὰς ἐκείνῳ ἀναπέμποντες καὶ ὡς ἐπὶ θεατοῦ αὐτοῦ τῶν γινομένων πάντα πράττοντες καὶ ὡς ἐπὶ ἀκροατοῦ τῶν λεγομένων φυλαττόμενοι λέγειν τὸ μὴ ἀρεσκόντως ἀπαγγελλόμενον τῷ θεῷ . εἰ μὴ ἄρα ἡ τηλικαύτη εὐσέβεια , οὔθ᾿ ὑπὸ πόνων οὔθ᾿ ὑπὸ κινδύνου θανάτου οὔθ᾿ ὑπὸ λογικῶν πιθανοτήτων νικωμένη . οὐδὲν βοηθεῖ τοῖς ἀνειληφόσιν αὐτὴν πρὸς τὸ μηκέτι αὐτοὺς παραβάλλεσθαι σκώληξιν , εἰ καὶ παρεβάλλοντο πρὸ τῆς τηλικαύτης εὐσεβείας · ἆρα δὲ οἱ νικῶντες τὴν δριμυτάτην πρὸς ἀφροδίσια ὄρεξιν , πολλῶν ποιήσασαν τοὺς θυμοὺς μαλθακοὺς καὶ κηρίνους , καὶ διὰ τοῦτο νικῶντες . ἐπείπερ ἐπείσθησαν μὴ ἄλλως οἰκειωθῆναι δύνασθαι τῷ θεῷ . ἐὰν μὴ καὶ διὰ σωφροσύνης ἀναβῶσι πρὸς αὐτὸν , σκωλήκων ἡμῖν δοκοῦσιν εἶναι ἀδελφοὶ καὶ μυρμήκων συγγενεῖς καὶ βατράχοις παραπλήσιοι ; τί δὲ , τὸ λαμπρὸν τῆς δικαιοσύνης . τηρούσης τὸ πρὸς τὸν πλησίον καὶ ὁμογενὲς κοινωνικὸν καὶ δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον καὶ χρηστὸν , οὐδὲν ἀνύει πρὸς τὸ μὴ εἶναι νυκτερίδα τὸν τοιονδί ; οἱ δὲ περὶ τὰς ἀκολασίας καλινδούμενοι , ὁποῖοί εἰσιν οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων , καὶ οἱ ταῖς χαμαιτύπαις ἀδιαφόρως προσιόντες διδάσκοντες δὲ καὶ μὴ πάντως παρὰ τὸ καθῆκον τοῦτο γίνεσθαι οὐκ εἰσὶν ἐν βορβόρῳ σκώληκες ; καὶ μάλιστα συγκρινόμενοι τοῖς διδαχθεῖσι μὴ αἴρειν „ τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ “ καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ λόγου οἰκούμενον σῶμα καὶ ποιεῖν αὐτὰ „ πόρνης μέλη , “ μαθοῦσι δὲ ἤδη καὶ ( ὅτι ) τὸ τοῦ λογικοῦ καὶ τῷ θεῷ τῶν ὅλων ἀνακείμενον „ σῶμα “ „ ναός ἐστι “ τοῦ προσκυνουμένου ὑπ᾿ αὐτῶν θεοῦ , τοιοῦτον ἀπὸ τῆς καθαρᾶς περὶ τοῦ δημιουργοῦ ἐννοίας γινόμενον · οἳ καὶ φυλαττόμενοι διὰ τῆς παρανόμου συνουσίας φθείρειν „ τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ “ ὡς εἰς θεὸν εὐσέβειαν ἀσκοῦσι τὴν σωφροσύνην .
Lemmas: εἰ δέ διά ὁ μή ἀρέσκω ξελσυς Χριστιανός καί Ἰουδαῖος δόγμα . ( ὅς ) μηδέ ὁ ἀρχή ἐπίσταμαι φαίνω . οὗτος μέν σκώληξ καί μύρμηξ ὁ δέ λοιπός οὐ τοιοῦτος . φέρω ἐξετάζω καί ὁ αὐτόθεν πᾶς προφαίνω δόγμα Χριστιανός καί Ἰουδαῖος ὁ ὁ λοιπός ἄνθρωπος , εἰ μή ἀναφαίνω ὁ ἅπαξ παραδέχομαι εἰμί τις ἄνθρωπος σκώληξ καί μύρμηξ ὅτι σκώληξ μέν καί μύρμηξ καί βάτραχος ὁ καταπίπτω ἀπό ὁ περί θεός ὑγιής ὑπόληψις φαντασία δέ εὐσέβεια ἤτοι ἄλογος ζῷον ἤ ἄγαλμα σέβω ἤ καί ὁ δημιούργημα , δέω ἐκ ὁ κάλλος αὐτός θαυμάζω ὁ ποιέω ἐκεῖνος σέβω , ἄνθρωπος δέ καί εἰ τις ἄνθρωπος τίμιος ὁ δύναμαι ἀναβαίνω ἀκολουθέω ὁ λόγος ἀπό λίθος καί ξύλον ἀλλά καί ὁ νομίζω ὕλη εἰμί τίμιος ἄργυρος καί χρυσός . ἀναβαίνω δέ καί ἀπό ὁ ἐν κόσμος καλός ἐπί ὁ ὁ ὅλος ποιέω καί ἐκεῖνος ἑαυτοῦ πιστεύω καί ὡς μόνος διαρκέω δύναμαι ἐπί πᾶς ὁ εἰμί καί ἐφοράω ὁ πᾶς λογισμός καί ἀκούω ὁ πᾶς εὐχή ὁ εὐχή ἐκεῖνος ἀναπέμπω καί ὡς ἐπί θεατής αὐτός ὁ γίγνομαι πᾶς πράσσω καί ὡς ἐπί ἀκροατής ὁ λέγω φυλάσσω λέγω ὁ μή ἀρεσκόντως ἀπαγγέλλω ὁ θεός . εἰ μή ἄρα ὁ τηλίκαυτος εὐσέβεια , οὔτε ὑπό πόνος οὔτε ὑπό κίνδυνος θάνατος οὔτε ὑπό λογικός πιθανότης νικάω . οὐδείς βοηθέω ὁ ἀναλαμβάνω αὐτός πρός ὁ μηκέτι αὐτός παραβάλλω σκώληξ , εἰ καί παραβάλλω πρό ὁ τηλικοῦτος εὐσέβεια · ἆρα δέ ὁ νικάω ὁ δριμύς πρός ἀφροδίσιος ὄρεξις , πολύς ποιέω ὁ θυμός μαλθακός καί κήρινος , καί διά οὗτος νικάω . ἐπεί πείθω μή ἄλλος οἰκειόω δύναμαι ὁ θεός . ἐάν μή καί διά σωφροσύνη ἀναβαίνω πρός αὐτός , σκώληξ ἐγώ δοκέω εἰμί ἀδελφός καί μύρμηξ συγγενής καί βάτραχος παραπλήσιος ; τίς δέ , ὁ λαμπρός ὁ δικαιοσύνη . τηρέω ὁ πρός ὁ πλησίον καί ὁμογενής κοινωνικός καί δίκαιος καί φιλάνθρωπος καί χρηστός , οὐδείς ἀνύω πρός ὁ μή εἰμί νυκτερίς ὁ τοονδ́ς ; ὁ δέ περί ὁ ἀκολασία καλινδέομαι , ὁποῖος εἰμί ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ὁ χαμαιτύπη ἀδιάφορος προσέρχομαι διδάσκω δέ καί μή πάντως παρά ὁ καθήκω οὗτος γίγνομαι οὐ εἰμί ἐν βόρβορος σκώληξ ; καί μάλα συγκρίνω ὁ διδάσκω μή ἀείρω „ ὁ μέλος ὁ Χριστός “ καί ὁ ὑπό ὁ λόγος οἰκέω σῶμα καί ποιέω αὐτός „ πόρνη μέλος , “ μανθάνω δέ ἤδη καί ( ὅτι ) ὁ ὁ λογικός καί ὁ θεός ὁ ὅλος ἀνάκειμαι „ σῶμα “ „ ναός εἰμί “ ὁ προσκυνέω ὑπό αὐτός θεός , τοιοῦτος ἀπό ὁ καθαρός περί ὁ δημιουργός ἔννοια γίγνομαι · ὁ καί φυλάσσω διά ὁ παράνομος συνουσία φθείρω „ ὁ ναός ὁ θεός “ ὡς εἰς θεός εὐσέβεια ἀσκέω ὁ σωφροσύνη .