origenes.contra-celsum 3.69
Καὶ ὁ μὲν Κέλσος φησὶ τὰ ἀκόλουθα ἑαυτῷ ἐπιφέρων ὅτι φύσιν ἀμεῖψαι τελέως παγχάλεπον . ἡμεῖς δὲ , μίαν φύσιν ἐπιστάμενοι πάσης λογικῆς ψυχῆς καὶ μηδεμίαν φάσκοντες πονηρὰν ὑπὸ τοῦ κτίσαντος τὰ ὅλα δεδημιουργῆσθαι , γεγονέναι ( δὲ ) πολλοὺς κακοὺς παρὰ τὰς ἀνατροφὰς καὶ τὰς διαστροφὰς καὶ τὰς περιηχήσεις , ὥστε καὶ φυσιωθῆναι ἔν τισι τὴν κακίαν , πειθόμεθα ὅτι τῷ θείῳ λόγῳ ἀμεῖψαι κακίαν φυσιώσασάν ἐστιν οὐ μόνον οὐκ ἀδύνατον ἀλλὰ καὶ οὐ πάνυ χαλεπὸν , ἐπὰν μόνον παραδέξηταί τις ὅτι πιστεύειν δεῖ ἑαυτὸν τῷ ἐπὶ πᾶσι θεῷ καὶ πάντα πράττειν κατ᾿ ἀναφορὰν τοῦ ἀρέσκειν ἐκείνῳ · παρ᾿ ᾧ οὐκ ἔστιν ἐν δὲ ἰῇ τιμῇ ἠμὲν κακὸς ἠδὲ καὶ ἐσθλός · οὐδὲ κάτθαν᾿ ὁμῶς ὅ τ᾿ ἀεργὸς ἀνὴρ ὅ τε πολλὰ ἐοργώς . εἰ δὲ καί τισι πάνυ χαλεπόν ἐστι τὸ μεταβάλλειν . τὴν αἰτίαν λεκτέον εἶναι περὶ τὴν συγκατάθεσιν αὐτῶν , ὀκνοῦσαν παραδέξασθαι τὸν ἐπὶ πᾶσι θεὸν εἶναι ἑκάστῳ δίκαιον κριτὴν περὶ πάντων τῶν ἐν τῷ βίῳ πεπραγμένων . μέγα γὰρ δύναται καὶ πρὸς τὰ δοκοῦντα εἶναι χαλεπώτατα καὶ , ἵνα καθ᾿ ὑπερβολὴν ὀνομάσω , ἐγγύς που ἀδύνατα προαίρεσις καὶ ἄσκησις . ἢ βουληθεῖσα ἀνθρωπίνη φύσις ἐπὶ κάλου βαίνειν , τεταμένου διὰ μέσου τοῦ θεάτρου ἐν μετεώρῳ , καὶ μετὰ τοῦ φέρειν τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα βάρη δεδύνηται τῇ ἀσκήσει καὶ τῇ προσοχῇ τὸ τοιοῦτο ποιῆσαι · βουληθεῖσα δὲ κατ᾿ ἀρετὴν βιῶσαι ἀδυνάτως ἔχει , κἂν ᾖ πρότερον φαυλοτάτη γεγενημένη ; ἀλλ᾿ ὅρα μή ποτε ὁ τὰ τοιαῦτα λέγων τῇ δημιουργῷ τοῦ λογικοῦ ζῴου φύσει ἐγκαλεῖ μᾶλλον ἢ τῷ γεγενημένῳ . εἰ πρὸς μὲν τὰ οὕτω χαλεπὰ οὐδαμῶς ὄντα χρήσιμα πεποίηκε δυνατὴν τὴν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν , ἀδύνατον δὲ πρὸς τὴν ἰδίαν μακαριότητα . ἀλλὰ γὰρ ἀρκεῖ καὶ ταῦτα πρὸς τὸ φύσιν γὰρ ἀμεῖψαι τελέως παγχάλεπον . ἑξῆς δέ φησιν ὅτι οἱ ἀναμάρτητοι βελτίους κοινωνοὶ βίου . μὴ σαφηνίσας , τίνας φησὶ τοὺς ἀναμαρτήτους , πότερον τοὺς ἀρχῆθεν ἢ τοὺς ἐκ μεταβολῆς . οἱ μὲν οὖν ἀρχῆθεν ἀδύνατοι , οἱ δ᾿ ἐκ μεταβολῆς σπανίως εἰσὶν εὑρισκόμενοι , οἵτινες ἐκ τοῦ προσεληλυθέναι λόγῳ σῴζοντι τοιοῦτοι γίνονται . οὐχὶ δὲ τοιοῦτοι ὄντες τῷ λόγῳ προσέρχονται · χωρὶς γὰρ λόγου καὶ ταῦτα τελείου ἀμήχανον ἀναμάρτητον γενέσθαι ἄνθρωπον .
Lemmas: καί ὁ μέν ξελσυς φημί ὁ ἀκόλουθος ἑαυτοῦ ἐπιφέρω ὅτι φύσις ἀμείβω τέλειος παγχάλεπος . ἐγώ δέ , εἷς φύσις ἐπίσταμαι πᾶς λογικός ψυχή καί μηδείς φάσκω πονηρός ὑπό ὁ κτίζω ὁ ὅλος δημιουργέω , γίγνομαι ( δέ ) πολύς κακός παρά ὁ ἀνατροφή καί ὁ διαστροφή καί ὁ περιήχησις , ὥστε καί φυσιόω ἐν τις ὁ κακία , πείθω ὅτι ὁ θεῖος λόγος ἀμείβω κακία φυσιόω εἰμί οὐ μόνος οὐ ἀδύνατος ἀλλά καί οὐ πάνυ χαλεπός , ἐπάν μόνος παραδείκνυμι τις ὅτι πιστεύω δέω ἑαυτοῦ ὁ ἐπί πᾶς θεός καί πᾶς πράσσω κατά ἀναφορά ὁ ἀρέσκω ἐκεῖνος · παρά ὅς οὐ εἰμί ἐν δέ ἰά τιμή ἠμέν κακός ἠδέ καί ἐσθλός · οὐδέ καταθνῄσκω ὁμῶς ὁ τε ἀεργός ἀνήρ ὁ τε πολύς ἔρδω . εἰ δέ καί τις πάνυ χαλεπός εἰμί ὁ μεταβάλλω . ὁ αἰτία λεκτέος εἰμί περί ὁ συγκατάθεσις αὐτός , ὀκνέω παραδέχομαι ὁ ἐπί πᾶς θεός εἰμί ἕκαστος δίκαιος κριτής περί πᾶς ὁ ἐν ὁ βίος πράσσω . μέγας γάρ δύναμαι καί πρός ὁ δοκέω εἰμί χαλεπός καί , ἵνα κατά ὑπερβολή ὀνομάζω , ἐγγύς που ἀδύνατος προαίρεσις καί ἄσκησις . ἤ βούλομαι ἀνθρώπινος φύσις ἐπί κάλως βαίνω , τείνω διά μέσος ὁ θέατρον ἐν μετέωρος , καί μετά ὁ φέρω τοσοῦτος καί τηλικοῦτος βάρος δύναμαι ὁ ἄσκησις καί ὁ προσοχή ὁ τοιοῦτος ποιέω · βούλομαι δέ κατά ἀρετή βιόω ἀδύνατος ἔχω , ἐάν εἰμί πρότερος φαῦλος γίγνομαι ; ἀλλά ὁράω μή ποτέ ὁ ὁ τοιοῦτος λέγω ὁ δημιουργός ὁ λογικός ζῷον φύσις ἐγκαλέω μάλα ἤ ὁ γίγνομαι . εἰ πρός μέν ὁ οὕτως χαλεπός οὐδαμῶς εἰμί χρήσιμος ποιέω δυνατός ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις , ἀδύνατος δέ πρός ὁ ἴδιος μακαριότης . ἀλλά γάρ ἀρκέω καί οὗτος πρός ὁ φύσις γάρ ἀμείβω τέλειος παγχάλεπος . ἑξῆς δέ φημί ὅτι ὁ ἀναμάρτητος ἀγαθός κοινωνός βίος . μή σαφηνίζω , τίς φημί ὁ ἀναμάρτητος , πότερος ὁ ἀρχῆθεν ἤ ὁ ἐκ μεταβολή . ὁ μέν οὖν ἀρχῆθεν ἀδύνατος , ὁ δέ ἐκ μεταβολή σπάνιος εἰμί εὑρίσκω , ὅστις ἐκ ὁ προσέρχομαι λόγος σῴζω τοιοῦτος γίγνομαι . οὐ δέ τοιοῦτος εἰμί ὁ λόγος προσέρχομαι · χωρίς γάρ λόγος καί οὗτος τέλειος ἀμήχανος ἀναμάρτητος γίγνομαι ἄνθρωπος .