origenes.contra-celsum 6.77
Πάλιν τε αὖ ὁ λέγων · ἐπειδὴ θεῖον πνεῦμα ἦν ἐν σώματι , πάντως τι παραλλάττειν αὐτὸ τῶν λοιπῶν ἐχρῆν ἢ κατὰ μέγεθος ἢ φωνὴν ἢ ἀλκὴν ἢ κατάπληξιν ἢ πειθὼ πῶς οὐχ ἑώρα τὸ παραλλάττον τοῦ σώματος αὐτοῦ πρὸς τὸ τοῖς ὁρῶσι δυνατὸν καὶ διὰ τοῦτο χρήσιμον τοιοῦτο φαινόμενον , ὁποῖον ἔδει ἑκάστῳ βλέπεσθαι ; καὶ οὐ θαυμαστὸν τὴν φύσει τρεπτὴν καὶ ἀλλοιωτὴν καὶ εἰς πάντα ἃ βούλεται ὁ δημιουργὸς ὕλην μεταβλητὴν καὶ πάσης ποιότητος , ἣν ὁ τεχνίτης βούλεται , δεκτικὴν , ὁτὲ μὲν ἔχειν ποιότητα , καθ᾿ ἣν λέγεται τό · „ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος , “ ὁτὲ δὲ οὕτως ἔνδοξον καὶ καταπληκτικὴν καὶ θαυμαστὴν , ὡς „ ἐπὶ πρόσωπον “ πεσεῖν τοὺς θεατὰς τοῦ τηλικούτου κάλλους συνανελθόντας τῷ Ἰησοῦ · τρεῖς ἀποστόλους . ἀλλ᾿ ἐρεῖ ταῦτ᾿ εἶναι πλάσματα καὶ μύθων οὐδὲν διαφέροντα , ὡς καὶ τὰ λοιπὰ τῶν περὶ Ἰησοῦ παραδόξων . πρὸς τόδε ( μὲν οὖν ) διὰ πλειόνων ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἀπελογησάμεθα · ἔχει δέ τι καὶ μυστικώτερον ὁ λόγος , ἀπαγγέλλων τὰς τοῦ Ἰησοῦ διαφόρους μορφὰς φὰς ἀναφέρεσθαι ἐπὶ τὴν τοῦ θείου λόγου φύσιν , οὐχ ὁμοίως φαινομένου τοῖς τε πολλοῖς καὶ τοῖς ἀκολουθεῖν αὐτῷ „ εἰς ὑψηλὸν , “ ὃ ἀποδεδώκαμεν , „ ὄρος “ δυναμένοις . τοῖς μὲν γὰρ ἔτι κάτω τυγχάνουσι καὶ μηδέπω ἐπὶ τὸ ἀναβαίνειν παρεσκευασμένοις ὁ λόγος „ οὐκ ἔχει εἶδος οὐδὲ κάλλος “ · τὸ γὰρ „ εἶδος αὐτοῦ “ τοῖς τοιούτοις ἐστὶν „ ἄτιμον καὶ ἐκλεῖπον παρὰ τοὺς „ ὑπὸ ἀνθρώπων γεγενημένους λόγους , τροπικῶς ἐν τούτοις καλουμένους „ υἱοὺς ἀνθρώπων . “ εἴποιμεν γὰρ ἂν πολλῷ ὡραιοτέρους φαίνεσθαι τοὺς τῶν φιλοσοφούντων λόγους , ὄντας „ υἱοὺς ἀνθρώπων , “ παρὰ τὸν τοῖς πολλοῖς κηρυσσόμενον θεοῦ λόγον , ὃς ἐμφαίνει καὶ μωρίαν „ κηρύγματος “ · καὶ διὰ τὴν ἐμφαινομένην μωρίαν „ τοῦ κηρύγματος “ λέγουσιν οἱ τοῦτο μόνον θεωροῦντες · „ εἴδομεν αὐτὸν , καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος . “ τοῖς μέντοι ( ἐκ τοῦ ) ἀκολουθεῖν αὐτῷ δύναμιν ἀνειληφόσι πρὸς τὸ ἕπεσθαι καὶ ἀναβαίνοντι αὐτῷ „ εἰς τὸ ὑψηλὸν ὄρος “ θειοτέραν μορφὴν ἔχει · ἣν βλέπουσιν , εἴ τις ἐστὶ „ Πέτρος , “ χωρήσας τὴν τῆς ἐκκλησίας ἐν αὑτῷ οἰκοδομὴν ἀπὸ τοῦ λόγου καὶ τοσαύτην ἕξιν ἀναλαβὼν , ὡς μηδεμίαν πύλην ᾅδου κατισχύσειν αὐτοῦ , ὑψωθέντος διὰ τὸν λόγον „ ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου , ὅπως ἂν “ ἐξαγγείλῃ „ πάσας τὰς αἰνέσεις “ τοῦ θεοῦ „ ἐν ταῖς πύλαις τῆς θυγατρὸς Σιών “ · καὶ εἴ τινες εἰσὶν ἐκ λόγων τὴν γένεσιν λαβόντες μεγαλοφώνων , οἵτινες οὐδὲν ἀποδέουσι νοητῆς „ βροντῆς . “ <καὶ „ τὰ ἱμάτια “ δὲ „ αὐτοῦ “ κάτω ἄλλα ἐστὶν , οὐκ ἔστι „ λευκὰ , “ οὐκ ἔστιν „ ὡς τὸ φῶς “ · ἐὰν ἀναβῇς „ εἰς τὸ ὄρος τὸ ὑψηλὸν , “ ὄψει αὐτοῦ φῶς καὶ „ τὰ ἱμάτια . “ „ τὰ ἱμάτια “ τοῦ λόγου αἱ λέξεις εἰσὶ τῆς γραφῆς , ἔνδυμα τῶν θείων νοημάτων τὰ ῥήματά ἐστι ταῦτα . ὡς οὖν αὐτὸς κάτω ἀλλοῖος φαίνεται καὶ ἀναβὰς μεταμορφοῦται καὶ γίνεται „ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος , “ οὕτω καὶ τὰ ἐνδύματα αὐτοῦ , οὕτω καὶ „ τὰ ἱμάτια “ · ὅταν δὲ ᾖς κάτω , οὐκ ἔστι λαμπρὰ , οὐκ ἔστι „ λευκά “ · ἐὰν δὲ ἀναβῇς , ὄψει τὸ κάλλος καὶ „ τὸ φῶς “ τῶν ἱματίων , καὶ „ τὸ πρόσωπον “ θαυμάσεις τοῦ Ἰησοῦ μεταμορφωθέν . ὅρα δὲ εἰ μὴ ὅμοιόν ἐστι καὶ ἐν τοῖς εὐαγγελίοις περὶ τοῦ σωτῆρος μαθεῖν . τὰ μὲν γὰρ περὶ τῆς γενέσεως αὐτοῦ , γενεαλογουμένου ἐξ Ἀβραὰμ καὶ „ γεννωμένου ἐκ σπέρματος Δαυῒδ κατὰ σάρκα , “ „ βίβλος “ ἐστὶ „ γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ “ · τὰ δὲ θειότερα καὶ μείζονα τῶν περὶ αὐτοῦ λεχθησομένων ἂν καὶ ὑπ᾿ αὐτοῦ ἀπαγγελλομένων φησὶν ὁ Ἰωάννης , ὡς ἄρα „ οὐδὲ τὸν κόσμον οἶμαι χωρεῖν τὰ γραφόμενα βιβλία . “ τὸ γὰρ μὴ „ χωρεῖν τὸν κόσμον τὰ γραφόμενα βιβλία “ οὐ διὰ τὸ πλῆθος τῶν γραμμάτων , ὥς τινες , ἐκδεκτέον , ἀλλὰ διὰ τὸ μέγεθος τῶν πραγμάτων · τοῦ μεγέθους τῶν πραγμάτων οὐ μόνον οὐ δυναμένου γράφεσθαι ἀλλ᾿ οὐδὲ διὰ γλώσσης σαρκίνης ἀπαγγέλλεσθαι οὐδὲ ἐν διαλέκτοις καὶ φωναῖς ἀνθρωπίναις σημαίνεσθαι . ὅθεν καὶ Παῦλος , ἐπὰν μανθάνειν μέλλῃ τὰ θειότερα , ἔξω τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς περιγείου κόσμου γίνεται καὶ εἰς τρίτον οὐρανὸν ἁρπάζεται , ἵνα τὰ ἐκεῖθεν „ ἄῤῥητα ῥήματα “ ἀκοῦσαι δυνηθῇ . τὰ γὰρ ἐνθάδε λαλούμενα καὶ λόγος εἶναι θεοῦ νομιζόμενα , τοῦ λόγου σαρκωθέντος καὶ καθὸ „ θεός “ ἐστι „ πρὸς τὸν θεὸν “ ἑαυτὸν κενοῦντος , ἀπαγγέλλεται . διόπερ τὸν τοῦ θεοῦ λόγον ἐπὶ „ γῆς , ἐπεὶ ἄνθρωπος γέγονεν , ἀνθρώπινον βλέπομεν · ἀεὶ γὰρ ἐν ταῖς γραφαῖς „ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο , “ ἵνα κατασκηνώσῃ „ ἐν ἡμῖν “ · ἀλλ᾿ ἐὰν εἰς „ τὸ στῆθος “ τοῦ σαρκωθέντος λόγου ἀνακλιθῶμεν καὶ ἀνιόντι αὐτῷ „ εἰς τὸ ὑψηλον ὄρος “ ἀκολουθῆσαι δυνηθῶμεν , ἐροῦμεν τό · „ εἴδομεν τὴν δόξαν αὐτοῦ “ · τάχα μέν τινων καὶ ἑτέρων παρὰ τοὺς ἀνακλιθέντας ἐπὶ τοῦ στήθους αὐτοῦ καὶ ἀκολουθήσαντας αὐτῷ „ εἰς τὸ ὄρος τὸ ὑψηλὸν “ λεξόντων τό · „ εἴδομεν τὴν δόξαν αὐτοῦ , “ οὐκέτι δὲ προσθησόντων τό · „ δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρὸς . πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας “ · Ἰωάννῃ γὰρ καὶ τοῖς ὁμοίοις πρέπουσα αὕτη ἡ φωνή . καὶ καθ᾿ ἑτέραν δὲ ὑψηλοτέραν διήγησιν οἱ δυνηθέντες τοῖς ἴχνεσιν Ἰησοῦ κατακολουθεῖν , ἀναβαίνοντος καὶ μεταμορφουμένου ἀπὸ τῆς ἐπὶ γῆς ὄψεως , ὄψονται αὐτοῦ τὴν μεταμόρφωσιν καθ᾿ ἑκάστην γραφήν · οἱονεὶ τοῦ μὲν τοῖς πολλοῖς φαινομένου Ἰησοῦ τῆς προχείρου λέξεως ὄντος , τοῦ δὲ „ εἰς ὄρος ὑψηλὸν “ ἀνιόντος καὶ μεταμορφουμένου σφόδρα ὀλίγοις τῶν μαθητῶν καὶ τοῖς ἀκολουθῆσαι εἰς τὰ ὑψηλὰ δεδυνημένοις τοῦ ἀνωτάτου καὶ ὑψηλοτάτου νοῦ , περιέχοντος λόγια τῆς „ ἐν μυστηρίῳ “ ἀποκεκρυμμένης σοφίας , „ ἣν προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν “ τῶν δικαίων αὐτοῦ.> ἀλλὰ πόθεν Κέλσῳ καὶ τοῖς ἐχθροῖς τοῦ θείου λόγου καὶ μὴ φιλαλήθως τὰ χριστιανισμοῦ ἐξετάσασιν εἰδέναι τὸ βούλημα τῶν διαφόρων τοῦ Ἰησοῦ μορφῶν ; ἐγὼ δὲ λέγω καὶ ἡλικιῶν , καὶ εἴ τι τῶν πρὸ τοῦ παθεῖν αὐτῷ πεπραγμένων καὶ τῶν μετὰ τὸ ἀναστῆναι ἀπὸ τῶν νεκρῶν .
Lemmas: πάλιν τε αὖ ὁ λέγω · ἐπειδή θεῖος πνεῦμα εἰμί ἐν σῶμα , πάντως τις παραλλάσσω αὐτός ὁ λοιπός χρή ἤ κατά μέγεθος ἤ φωνή ἤ ἀλκή ἤ κατάπληξις ἤ πειθώ πῶς οὐ ὁράω ὁ παραλλάσσω ὁ σῶμα αὐτός πρός ὁ ὁ ὁράω δυνατός καί διά οὗτος χρήσιμος τοιοῦτος φαίνω , ὁποῖος δέω ἕκαστος βλέπω ; καί οὐ θαυμαστός ὁ φύσις τρεπτός καί ἀλλοιωτός καί εἰς πᾶς ὅς βούλομαι ὁ δημιουργός ὕλη μεταβλητός καί πᾶς ποιότης , ὅς ὁ τεχνίτης βούλομαι , δεκτικός , ὅτε μέν ἔχω ποιότης , κατά ὅς λέγω ὁ · „ οὐ ἔχω εἶδος οὐδέ κάλλος , “ ὅτε δέ οὕτως ἔνδοξος καί καταπληκτικός καί θαυμαστός , ὡς „ ἐπί πρόσωπον “ πίπτω ὁ θεατής ὁ τηλικοῦτος κάλλος συνανέρχομαι ὁ Ἰησοῦς · τρεῖς ἀπόστολος . ἀλλά λέγω οὗτος εἰμί πλάσμα καί μῦθος οὐδείς διαφέρω , ὡς καί ὁ λοιπός ὁ περί Ἰησοῦς παράδοξος . πρός ὅδε ( μέν οὖν ) διά πολύς ἐν ὁ πρό οὗτος ἀπολογέομαι · ἔχω δέ τις καί μυστικός ὁ λόγος , ἀπαγγέλλω ὁ ὁ Ἰησοῦς διάφορος μορφή φημί ἀναφέρω ἐπί ὁ ὁ θεῖος λόγος φύσις , οὐ ὅμοιος φαίνω ὁ τε πολύς καί ὁ ἀκολουθέω αὐτός „ εἰς ὑψηλός , “ ὅς ἀποδίδωμι , „ ὄρος “ δύναμαι . ὁ μέν γάρ ἔτι κάτω τυγχάνω καί μηδέπω ἐπί ὁ ἀναβαίνω παρασκευάζω ὁ λόγος „ οὐ ἔχω εἶδος οὐδέ κάλλος “ · ὁ γάρ „ εἶδος αὐτός “ ὁ τοιοῦτος εἰμί „ ἄτιμος καί ἐκλείπω παρά ὁ „ ὑπό ἄνθρωπος γίγνομαι λόγος , τροπικός ἐν οὗτος καλέω „ υἱός ἄνθρωπος . “ λέγω γάρ ἄν πολύς ὡραῖος φαίνω ὁ ὁ φιλοσοφέω λόγος , εἰμί „ υἱός ἄνθρωπος , “ παρά ὁ ὁ πολύς κηρύσσω θεός λόγος , ὅς ἐμφαίνω καί μωρία „ κήρυγμα “ · καί διά ὁ ἐμφαίνω μωρία „ ὁ κήρυγμα “ λέγω ὁ οὗτος μόνος θεωρέω · „ ὁράω αὐτός , καί οὐ ἔχω εἶδος οὐδέ κάλλος . “ ὁ μέντοι ( ἐκ ὁ ) ἀκολουθέω αὐτός δύναμις ἀναλαμβάνω πρός ὁ ἕπομαι καί ἀναβαίνω αὐτός „ εἰς ὁ ὑψηλός ὄρος “ θεῖος μορφή ἔχω · ὅς βλέπω , εἰ τις εἰμί „ Πέτρος , “ χωρέω ὁ ὁ ἐκκλησία ἐν ἑαυτοῦ οἰκοδομή ἀπό ὁ λόγος καί τοσοῦτος ἕξις ἀναλαμβάνω , ὡς μηδείς πύλη ᾅδης κατισχύω αὐτός , ὑψόω διά ὁ λόγος „ ἐκ ὁ πύλη ὁ θάνατος , ὅπως ἄν “ ἐξαγγέλλω „ πᾶς ὁ αἴνεσις “ ὁ θεός „ ἐν ὁ πύλη ὁ θυγάτηρ Σιών “ · καί εἰ τις εἰμί ἐκ λόγος ὁ γένεσις λαμβάνω μεγαλόφωνος , ὅστις οὐδείς ἀποδέω νοητός „ βροντή . “ καί „ ὁ ἱμάτιον “ δέ „ αὐτός “ κάτω ἄλλος εἰμί , οὐ εἰμί „ λευκός , “ οὐ εἰμί „ ὡς ὁ φάος “ · ἐάν ἀναβαίνω „ εἰς ὁ ὄρος ὁ ὑψηλός , “ ὁράω αὐτός φάος καί „ ὁ ἱμάτιον . “ „ ὁ ἱμάτιον “ ὁ λόγος ὁ λέξις εἰμί ὁ γραφή , ἔνδυμα ὁ θεῖος νόημα ὁ ῥῆμα εἰμί οὗτος . ὡς οὖν αὐτός κάτω ἀλλοῖος φαίνω καί ἀναβαίνω μεταμορφόω καί γίγνομαι „ ὁ πρόσωπον αὐτός ὡς ὁ ἥλιος , “ οὕτως καί ὁ ἔνδυμα αὐτός , οὕτως καί „ ὁ ἱμάτιον “ · ὅταν δέ εἰμί κάτω , οὐ εἰμί λαμπρός , οὐ εἰμί „ λευκός “ · ἐάν δέ ἀναβαίνω , ὁράω ὁ κάλλος καί „ ὁ φάος “ ὁ ἱμάτιον , καί „ ὁ πρόσωπον “ θαυμάζω ὁ Ἰησοῦς μεταμορφόω . ὁράω δέ εἰ μή ὅμοιος εἰμί καί ἐν ὁ εὐαγγέλιον περί ὁ σωτήρ μανθάνω . ὁ μέν γάρ περί ὁ γένεσις αὐτός , γενεαλογέω ἐκ Ἀβραάμ καί „ γεννάω ἐκ σπέρμα Δαυΐδ κατά σάρξ , “ „ βίβλος “ εἰμί „ γένεσις Ἰησοῦς Χριστός “ · ὁ δέ θεῖος καί μέγας ὁ περί αὐτός λέγω ἄν καί ὑπό αὐτός ἀπαγγέλλω φημί ὁ Ἰωάννης , ὡς ἄρα „ οὐδέ ὁ κόσμος οἴομαι χωρέω ὁ γράφω βιβλίον . “ ὁ γάρ μή „ χωρέω ὁ κόσμος ὁ γράφω βιβλίον “ οὐ διά ὁ πλῆθος ὁ γράμμα , ὡς τις , ἐκδεκτέον , ἀλλά διά ὁ μέγεθος ὁ πρᾶγμα · ὁ μέγεθος ὁ πρᾶγμα οὐ μόνος οὐ δύναμαι γράφω ἀλλά οὐδέ διά γλῶσσα σάρκινος ἀπαγγέλλω οὐδέ ἐν διάλεκτος καί φωνή ἀνθρώπινος σημαίνω . ὅθεν καί Παῦλος , ἐπάν μανθάνω μέλλω ὁ θεῖος , ἔξω ὁ κατά ἐγώ περίγειος κόσμος γίγνομαι καί εἰς τρίτος οὐρανός ἁρπάζω , ἵνα ὁ ἐκεῖθεν „ ἄρρητος ῥῆμα “ ἀκούω δύναμαι . ὁ γάρ ἐνθάδε λαλέω καί λόγος εἰμί θεός νομίζω , ὁ λόγος σαρκόω καί καθό „ θεός “ εἰμί „ πρός ὁ θεός “ ἑαυτοῦ κενόω , ἀπαγγέλλω . διόπερ ὁ ὁ θεός λόγος ἐπί „ γῆ , ἐπεί ἄνθρωπος γίγνομαι , ἀνθρώπινος βλέπω · ἀεί γάρ ἐν ὁ γραφή „ ὁ λόγος σάρξ γίγνομαι , “ ἵνα κατασκηνόω „ ἐν ἐγώ “ · ἀλλά ἐάν εἰς „ ὁ στῆθος “ ὁ σαρκόω λόγος ἀνακλίνω καί ἀνέρχομαι αὐτός „ εἰς ὁ ὑψηλός ὄρος “ ἀκολουθέω δύναμαι , λέγω ὁ · „ ὁράω ὁ δόξα αὐτός “ · τάχα μέν τις καί ἕτερος παρά ὁ ἀνακλίνω ἐπί ὁ στῆθος αὐτός καί ἀκολουθέω αὐτός „ εἰς ὁ ὄρος ὁ ὑψηλός “ λέγω ὁ · „ ὁράω ὁ δόξα αὐτός , “ οὐκέτι δέ προστίθημι ὁ · „ δόξα ὡς μονογενής παρά πατήρ . πλήρης χάρις καί ἀλήθεια “ · Ἰωάννης γάρ καί ὁ ὅμοιος πρέπω οὗτος ὁ φωνή . καί κατά ἕτερος δέ ὑψηλός διήγησις ὁ δύναμαι ὁ ἴχνος Ἰησοῦς κατακολουθέω , ἀναβαίνω καί μεταμορφόω ἀπό ὁ ἐπί γῆ ὄψις , ὁράω αὐτός ὁ μεταμόρφωσις κατά ἕκαστος γραφή · οἱονεί ὁ μέν ὁ πολύς φαίνω Ἰησοῦς ὁ πρόχειρος λέξις εἰμί , ὁ δέ „ εἰς ὄρος ὑψηλός “ ἀνέρχομαι καί μεταμορφόω σφόδρα ὀλίγος ὁ μαθητής καί ὁ ἀκολουθέω εἰς ὁ ὑψηλός δύναμαι ὁ ἀνώτατος καί ὑψηλός νόος , περιέχω λόγιον ὁ „ ἐν μυστήριον “ ἀποκρύπτω σοφία , „ ὅς προορίζω ὁ θεός πρό ὁ αἰών εἰς δόξα “ ὁ δίκαιος αὐτός ἀλλά πόθεν ξελσυς καί ὁ ἐχθρός ὁ θεῖος λόγος καί μή φιλαλήθης ὁ χριστιανισμός ἐξετάζω οἶδα ὁ βούλημα ὁ διάφορος ὁ Ἰησοῦς μορφή ; ἐγώ δέ λέγω καί ἡλικία , καί εἰ τις ὁ πρό ὁ πάσχω αὐτός πράσσω καί ὁ μετά ὁ ἀνίστημι ἀπό ὁ νεκρός .