origenes.contra-celsum 6.13
Οὐκοῦν κατὰ ταῦτα ἡ μέν τις θεία σοφία ἐστὶν , ἡ δ᾿ ἀνθρωπίνη . καὶ ἡ μὲν ἀνθρωπίνη ἐστὶν ἡ καθ᾿ ἡμᾶς λεγομένη „ σοφία τοῦ κόσμου “ . ἥτις ἐστὶ „ μωρία παρὰ τῷ θεῷ “ · ἡ δὲ θεία καὶ ἑτέρα παρὰ τὴν ἀνθρωπίνην , εἴπερ ἐστὶ θεία , χάριτι θεοῦ δωρουμένου αὐτὴν τοῖς ἑαυτοὺς ἐπιτηδείους πρὸς παραδοχὴν αὐτῆς κατασκευάσασι παραγίνεται , καὶ μάλιστα τοῖς ἐκ τοῦ ἐγνωκέναι τὴν διαφορὰν ἑκατέρας σοφίας πρὸς τὴν ἑτέραν ἐν ταῖς πρὸς θεὸν εὐχαῖς λέγουσι · „ κἂν γάρ τις τέλειος ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων , τῆς ἀπὸ σοῦ σοφίας ἀπούσης εἰς οὐδὲν λογισθήσεται . “ καὶ γυμνάσιον μέν φαμεν εἶναι τῆς ψυχῆς τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν , τέλος δὲ τὴν θείαν · ἥτις καὶ „ στερεὰ “ λέγεται τῆς ψυχῆς εἶναι „ τροφὴ “ παρὰ τῷ φήσαντι · „ τελείων δέ ἐστιν ἡ στερεὰ τροφὴ , τῶν διὰ τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν καλοῦ τε καὶ κακοῦ . “ καὶ ἀρχαία μὲν ἀληθῶς ἐστιν ἥδε ἡ δόξα . οὐχ , ὡς οἴεται δὲ Κέλσος , τῆς περὶ αὐτῶν ἀρχαιότητος εἰς Ἡράκλειτον καὶ Πλάτωνα ἀναφερομένης . ἀνωτέρω γὰρ τούτων οἱ προφῆται διέστειλαν τὸ περὶ ἑκατέρας σοφίας · ἀρκεῖ δ᾿ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰπεῖν ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ Δαυῒδ τὸ περὶ τοῦ κατὰ τὴν θείαν σοφίαν σοφοῦ λεγόμενον , ὅστις „ οὐκ ὄψεται καταφθορὰν , “ φησὶν , „ ὅταν ἴδῃ σοφοὺς ἀποθνῄσκοντας . “ ἡ θεία τοίνυν σοφία , ἑτέρα οὖσα τῆς πίστεως , πρῶτόν ἐστι τῶν καλουμένων · „ χαρισμάτων “ τοῦ θεοῦ , καὶ μετ᾿ ἐκείνην δεύτερον τοῖς ἀκριβοῦν τὰ τοιαῦτα ἐπισταμένοις ἡ καλουμένη γνῶσις , καὶ τρίτον , ἐπεὶ σῴζεσθαι χρὴ καὶ τοὺς ἁπλουστέρους προσιόντας κατὰ δύναμιν τῇ θεοσεβείᾳ , ἡ πίστις . διὸ λέγεται παρὰ τῷ Παύλῳ · „ ᾧ μὲν γὰρ διὰ τοῦ πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας , ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ τὸ αὐτὸ πνεῦμα , ἑτέρῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι . “ διόπερ οὐ τοὺς τυχόντας εὕροις ἂν μετειληφότας τῆς θείας σοφίας ἀλλὰ τοὺς ὑπερέχοντας καὶ διαφέροντας πάντων τῶν χριστιανισμῷ προσεχόντων , οὐδὲ τοῖς ἀπαιδευτοτάτοις ἢ ἀνδραπόδοις ἢ ἀμαθεστάτοις διέξεισί τις τὰ περὶ τῆς θείας σοφίας .
Lemmas: οὐκοῦν κατά οὗτος ὁ μέν τις θεῖος σοφία εἰμί , ὁ δέ ἀνθρώπινος . καί ὁ μέν ἀνθρώπινος εἰμί ὁ κατά ἐγώ λέγω „ σοφία ὁ κόσμος “ . ὅστις εἰμί „ μωρία παρά ὁ θεός “ · ὁ δέ θεῖος καί ἕτερος παρά ὁ ἀνθρώπινος , εἴπερ εἰμί θεῖος , χάρις θεός δωρέω αὐτός ὁ ἑαυτοῦ ἐπιτήδειος πρός παραδοχή αὐτός κατασκευάζω παραγίγνομαι , καί μάλα ὁ ἐκ ὁ γιγνώσκω ὁ διαφορά ἑκάτερος σοφία πρός ὁ ἕτερος ἐν ὁ πρός θεός εὐχή λέγω · „ ἐάν γάρ τις τέλειος ἐν υἱός ἄνθρωπος , ὁ ἀπό σύ σοφία ἄπειμι εἰς οὐδείς λογίζομαι . “ καί γυμνάσιον μέν φημί εἰμί ὁ ψυχή ὁ ἀνθρώπινος σοφία , τέλος δέ ὁ θεῖος · ὅστις καί „ στερεός “ λέγω ὁ ψυχή εἰμί „ τροφή “ παρά ὁ φημί · „ τέλειος δέ εἰμί ὁ στερεός τροφή , ὁ διά ὁ ἕξις ὁ αἰσθητήριον γυμνάζω ἔχω πρός διάκρισις καλός τε καί κακός . “ καί ἀρχαῖος μέν ἀληθής εἰμί ὅδε ὁ δόξα . οὐ , ὡς οἴομαι δέ ξελσυς , ὁ περί αὐτός ἀρχαιότης εἰς Ἡράκλειτος καί Πλάτων ἀναφέρω . ἀνώτερος γάρ οὗτος ὁ προφήτης διαστέλλω ὁ περί ἑκάτερος σοφία · ἀρκέω δέ ἐπί ὁ πάρειμι λέγω ἀπό ὁ λόγος ὁ Δαυΐδ ὁ περί ὁ κατά ὁ θεῖος σοφία σοφός λέγω , ὅστις „ οὐ ὁράω καταφθορά , “ φημί , „ ὅταν ὁράω σοφός ἀποθνῄσκω . “ ὁ θεῖος τοίνυν σοφία , ἕτερος εἰμί ὁ πίστις , πρῶτος εἰμί ὁ καλέω · „ χάρισμα “ ὁ θεός , καί μετά ἐκεῖνος δεύτερος ὁ ἀκριβόω ὁ τοιοῦτος ἐφίστημι ὁ καλέω γνῶσις , καί τρίτος , ἐπεί σῴζω χρή καί ὁ ἁπλόος προσέρχομαι κατά δύναμις ὁ θεοσέβεια , ὁ πίστις . διό λέγω παρά ὁ Παῦλος · „ ὅς μέν γάρ διά ὁ πνεῦμα δίδωμι λόγος σοφία , ἄλλος δέ λόγος γνῶσις κατά ὁ αὐτός πνεῦμα , ἕτερος δέ πίστις ἐν ὁ αὐτός πνεῦμα . “ διόπερ οὐ ὁ τυγχάνω εὑρίσκω ἄν μεταλαμβάνω ὁ θεῖος σοφία ἀλλά ὁ ὑπερέχω καί διαφέρω πᾶς ὁ χριστιανισμός προσέχω , οὐδέ ὁ ἀπαίδευτος ἤ ἀνδράποδον ἤ ἀμαθής διεξέρχομαι τις ὁ περί ὁ θεῖος σοφία .