origenes.contra-celsum 7.44
Κέλσος μὲν οὖν ἤτοι τῇ συνθέσει τῇ ἐπὶ τὰ ἄλλα ἀνάλογον τῇ παρὰ τοῖς γεωμέτραις καλουμένῃ συνθέσει ἢ τῇ ἀπὸ τῶν ἄλλων ἀναλύσει ἢ καὶ ἀναλογίᾳ ἀνάλογον τῇ παρὰ τοῖς αὐτοῖς ἀναλογίᾳ οἴεται γινώσκεσθαι τὸν θεὸν , ἐπὶ τὰ πρόθυρα εἰ ἄρα τοῦ ἀγαθοῦ δυναμένου τινὸς οὕτως ἐλθεῖν · ὁ δὲ τοῦ θεοῦ λόγος εἰπών · „ οὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ “ θείᾳ τινὶ χάριτι , οὐκ ἀθεεὶ ἐγγινομένῃ τῇ ψυχῇ ἀλλὰ μετά τινος ἐνθουσιασμοῦ . ἀποφαίνεται γινώσκεσθαι τὸν θεόν . καὶ γὰρ εἰκὸς μείζονα μὲν ἢ κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν εἶναι τὴν γνῶσιν τοῦ θεοῦ ( διὸ καὶ τὰ τοσαῦτα παρ᾿ ἀνθρώποις ἐστὶ περὶ θεοῦ σφάλματα ) χρηστότητι δὲ καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ θεοῦ καὶ παραδόξῳ καὶ θειοτέρᾳ χάριτι φθάνειν τὴν τοῦ θεοῦ γνῶσιν ἐπὶ τοὺς προγνώσει τοῦ θεοῦ προκαταληφθέντας ὅτι ἀξίως βιώσουσι τοῦ ἐγνωσμένου , οὐδαμῶς παραχαράττοντες τὴν εἰς αὐτὸν εὐσέβειαν , οὔτε ἂν ὑπὸ τῶν ἀγνοούντων ὅ τι ποτέ ἐστιν εὐσέβεια καὶ πᾶν ὅ τι ποτ᾿ οὖν μᾶλλον ἀναπλαττόντων εἶναι τὴν εὐσέβειαν ἢ ὅπερ ἐστὶν ἡ εὐσέβεια τὴν ἐπὶ θανάτῳ ἀπάγωνται , οὔτε ἂν καταγελαστότατοι εἶναι νομίζωνται . ὁρῶν δ᾿ οἶμαι ὁ θεὸς καὶ τὴν ἀλαζονείαν ἢ τὴν πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπεροψίαν τῶν μεγάλα μὲν φρονούντων ἐπὶ τῷ ἐγνωκέναι τὸν θεὸν καὶ ἀπὸ φιλοσοφίας τὰ θεῖα μεμαθηκέναι παραπλησίως δὲ τοῖς ἀπαιδευτοτάτοις ἐπὶ τὰ ἀγάλματα καὶ τοὺς νεὼς αὐτῶν καὶ τὰ θρυλούμενα μυστήρια ἀγόντων „ ἐξελέξατο “ „ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου , “ τοὺς ἐν Χριστιανοῖς ἁπλουστάτους καὶ πολλῶν φιλοσόφων μετριώτερον καὶ καθαρώτερον βιοῦντας , „ ἵνα καταισχύνῃ τοὺς σοφοὺς , “ οὐκ αἰδουμένους ἐν τῷ τοῖς ἀψύχοις προσομιλεῖν ὡς θεοῖς ἢ θεῶν εἰκόσιν . τίς γὰρ νοῦν ἔχων οὐ καταγελάσεται τοῦ μετὰ τοὺς τηλικούτους καὶ τοσούτους ἐν φιλοσοφίᾳ περὶ θεοῦ ἢ θεῶν λόγους ἐνορῶντος τοῖς ἀγάλμασιν καὶ ἤτοι αὐτοῖς ἀναπέμποντος τὴν εὐχὴν ἢ διὰ τῆς τούτων ὄψεως ἐφ᾿ ὃν φαντάζεται δεῖν ἀναβαίνειν ἀπὸ τοῦ βλεπομένου καὶ συμβόλου ὄντος ἀναφέροντός γε ἐπὶ τὸν νοούμενον ; Χριστιανὸς δὲ καὶ ὁ ἰδιώτης πάντα μὲν τόπον τοῦ κόσμου πέπεισται εἶναι μέρος τοῦ ὅλου , ναοῦ τοῦ θεοῦ ὄντος τοῦ παντὸς κόσμου · „ ἐν παντὶ “ δὲ „ τόπῳ “ εὐχόμενος , μύσας τοὺς τῆς αἰσθήσεως ὀφθαλμοὺς καὶ ἐγείρας τοὺς τῆς ψυχῆς , ὑπεραναβαίνει τὸν ὅλον κόσμον . καὶ οὐδ᾿ ἐπὶ τὴν ἁψῖδα ἵσταται τοῦ οὐρανοῦ , ἀλλ᾿ εἰς τὸν ὑπερουράνιον γενόμενος τῇ διανοίᾳ τόπον , ὁδηγούμενος ὑπὸ τοῦ θείου πνεύματος καὶ ὡσπερεὶ ἔξω τοῦ κόσμου τυγχάνων ἀναπέμπει οὐ περὶ τῶν τυχόντων τὴν εὐχὴν τῷ θεῷ · ἔμαθε γὰρ ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ μηδὲν μικρὸν , τουτέστιν αἰσθητὸν , ζητεῖν ἀλλὰ μόνα τὰ μεγάλα καὶ ἀληθῶς θεῖα , οσα συμβάλλεται διδόμενα ὑπὸ τοῦ θεοῦ πρὸς τὸ ὁδεῦσαι ἐπὶ τὴν παρ᾿ αὐτῷ διὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ λόγου ὄντος θεοῦ μακαριότητα .
Lemmas: ξελσυς μέν οὖν ἤτοι ὁ σύνθεσις ὁ ἐπί ὁ ἄλλος ἀνάλογος ὁ παρά ὁ γεωμέτρης καλέω σύνθεσις ἤ ὁ ἀπό ὁ ἄλλος ἀνάλυσις ἤ καί ἀναλογία ἀνάλογος ὁ παρά ὁ αὐτός ἀναλογία οἴομαι γιγνώσκω ὁ θεός , ἐπί ὁ πρόθυρον εἰ ἄρα ὁ ἀγαθός δύναμαι τις οὕτως ἔρχομαι · ὁ δέ ὁ θεός λόγος λέγω · „ οὐδείς γιγνώσκω ὁ πατήρ εἰ μή ὁ υἱός καί ὅς ἄν ὁ υἱός ἀποκαλύπτω “ θεῖος τις χάρις , οὐ ἀθεεί ἐγγίγνομαι ὁ ψυχή ἀλλά μετά τις ἐνθουσιασμός . ἀποφαίνω γιγνώσκω ὁ θεός . καί γάρ ἔοικα μέγας μέν ἤ κατά ὁ ἀνθρώπινος φύσις εἰμί ὁ γνῶσις ὁ θεός ( διό καί ὁ τοσοῦτος παρά ἄνθρωπος εἰμί περί θεός σφάλμα ) χρηστότης δέ καί φιλανθρωπία ὁ θεός καί παράδοξος καί θεῖος χάρις φθάνω ὁ ὁ θεός γνῶσις ἐπί ὁ πρόγνωσις ὁ θεός προκαταλαμβάνω ὅτι ἄξιος βιόω ὁ γιγνώσκω , οὐδαμῶς παραχαράσσω ὁ εἰς αὐτός εὐσέβεια , οὔτε ἄν ὑπό ὁ ἀγνοέω ὅς τις ποτέ εἰμί εὐσέβεια καί πᾶς ὅς τις ποτέ οὖν μάλα ἀναπλάσσω εἰμί ὁ εὐσέβεια ἤ ὅς εἰμί ὁ εὐσέβεια ὁ ἐπί θάνατος ἀπάγω , οὔτε ἐάν καταγέλαστος εἰμί νομίζω . ὁράω δέ οἴομαι ὁ θεός καί ὁ ἀλαζονεία ἤ ὁ πρός ὁ ἄλλος ὑπεροψία ὁ μέγας μέν φρονέω ἐπί ὁ γιγνώσκω ὁ θεός καί ἀπό φιλοσοφία ὁ θεῖος μανθάνω παραπλήσιος δέ ὁ ἀπαίδευτος ἐπί ὁ ἄγαλμα καί ὁ ναῦς αὐτός καί ὁ θρυλέω μυστήριον ἄγω „ ἐκλέγω “ „ ὁ μωρός ὁ κόσμος , “ ὁ ἐν Χριστιανός ἁπλόος καί πολύς φιλόσοφος μέτριος καί καθαρός βιόω , „ ἵνα καταισχύνω ὁ σοφός , “ οὐ αἰδέομαι ἐν ὁ ὁ ἄψυχος προσομιλέω ὡς θεός ἤ θεός εἰκών . τίς γάρ νόος ἔχω οὐ καταγελάω ὁ μετά ὁ τηλικοῦτος καί τοσοῦτος ἐν φιλοσοφία περί θεός ἤ θεός λόγος ἐνοράω ὁ ἄγαλμα καί ἤτοι αὐτός ἀναπέμπω ὁ εὐχή ἤ διά ὁ οὗτος ὄψις ἐπί ὅς φαντάζω δέω ἀναβαίνω ἀπό ὁ βλέπω καί σύμβολος εἰμί ἀναφέρω γε ἐπί ὁ νοέω ; Χριστιανός δέ καί ὁ ἰδιώτης πᾶς μέν τόπος ὁ κόσμος πείθω εἰμί μέρος ὁ ὅλος , ναός ὁ θεός εἰμί ὁ πᾶς κόσμος · „ ἐν πᾶς “ δέ „ τόπος “ εὔχομαι , μύω ὁ ὁ αἴσθησις ὀφθαλμός καί ἐγείρω ὁ ὁ ψυχή , ὑπεραναβαίνω ὁ ὅλος κόσμος . καί οὐδέ ἐπί ὁ ἁψίς ἵστημι ὁ οὐρανός , ἀλλά εἰς ὁ ὑπερουράνιος γίγνομαι ὁ διάνοια τόπος , ὁδηγέω ὑπό ὁ θεῖος πνεῦμα καί ὡσπερεί ἔξω ὁ κόσμος τυγχάνω ἀναπέμπω οὐ περί ὁ τυγχάνω ὁ εὐχή ὁ θεός · μανθάνω γάρ ἀπό ὁ Ἰησοῦς μηδείς μικρός , τουτέστι αἰσθητός , ζητέω ἀλλά μόνος ὁ μέγας καί ἀληθής θεῖος , ὅσος συμβάλλω δίδωμι ὑπό ὁ θεός πρός ὁ ὁδεύω ἐπί ὁ παρά αὐτός διά ὁ υἱός αὐτός λόγος εἰμί θεός μακαριότης .