origenes.contra-celsum 4.72
Ὀργὴν μὲν οὖν ὀνομάζομεν θεοῦ , οὐ πάθος δ᾿ αὐτοῦ αὐτὴν εἶναί φαμεν ἀλλά τι παραλαμβανόμενον εἰς τὴν διὰ σκυθρωποτέρων ἀγωγῶν παίδευσιν τοῖς τὰ τοσάδε καὶ τοιάδε ἡμαρτηκόσιν . ὅτι γὰρ παιδεύει ἡ καλουμένη ὀργὴ τοῦ θεοῦ καὶ ὁ ὀνομαζόμενος θυμὸς αὐτοῦ , καὶ τοῦτ᾿ ἀρέσκει τῷ λόγῳ , δῆλον ἐκ τοῦ ἐν μὲν ἕκτῳ ψαλμῷ εἰρῆσθαι · „ κύριε , μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με , μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με “ ἐν δὲ τῷ Ἱερεμίᾳ · „ παίδευσον ἡμᾶς , κύριε , πλὴν ἐν κρίσει καὶ μὴ ἐν θυμῷ , ἵνα μὴ ὀλίγους ἡμᾶς ποιήσῃς . “ ἀναγνοὺς δέ τις ἐν μὲν τῇ δευτέρᾳ τῶν βασιλειῶν „ ὀργὴν “ θεοῦ , ἀναπείθουσαν τὸν Δαυὶδ ἀριθμῆσαι τὸν λαὸν , ἐν δὲ τῇ πρώτῃ τῶν Παραλειπομένων τὸν „ διάβολον , “ καὶ συνεξετάζων ἀλλήλοις τὰ ῥητὰ ὄψεται ἐπὶ τίνος τάσσεται ἡ ὀργή · ἧς καὶ „ τέκνα “ πάντας ἀνθρώπους γεγονέναι φησὶν ὁ Παῦλος λέγων · „ ἤμεθα τέκνα φύσει ὀργῆς ὡς καὶ οἱ λοιποί . “ ὅτι δ᾿ οὐ πάθος τοῦ θεοῦ ἐστιν ἡ ὀργὴ , ἀλλ᾿ ἕκαστος αὑτῷ ταύτην δι᾿ ὧν ἁμαρτάνει κατασκευάζει , δηλώσει ὁ Παῦλος ἐν τῷ · „ ἢ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνοχῆς καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς , ἀγνοῶν ὅτι τὸ χρηστὸν τοῦ θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε ἄγει ; κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως δικαιοκρισίας τοῦ θεοῦ . “ πῶς οὖν δύναται ἕκαστος „ θησαυρίζειν ἑαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς , “ „ ὀργῆς “ νοουμένης τοῦ πάθους ; πῶς δὲ ὀργῆς πάθος παιδεύειν δύναται ; ἀλλὰ καὶ οὐκ ἂν ὁ διδάσκων λόγος ἡμᾶς μηδαμῶς ὀργίζεσθαι καὶ φάσκων ἐν τριακοστῷ ἕκτῳ ψαλμῷ · „ παῦσαι ἀπὸ ὀργῆς καὶ ἐγκατάλιπε θυμὸν , “ λέγων δὲ καὶ ἐν τῷ Παύλῳ · „ ἀπόθεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ πάντα , ὀργὴν θυμὸν κακίαν βλασφημίαν αἰσχρολογίαν , “ αὐτῷ τῷ θεῷ περιῆπτεν τὸ πάθος , οὗ ἡμᾶς πάντῃ ἀπαλλάξαι βούλεται . δῆλον δὲ τὸ τροπολογεῖσθαι τὰ περὶ ὀργῆς θεοῦ ἐκ τοῦ καὶ ὕπνον αὐτοῦ ἀναγεγράφθαι , ἀφ᾿ οὗ ὥσπερ διϋπνίζων αὐτὸν ὁ προφήτης λέγει · „ ἀνάστηθι , ἱνα τί ὑπνοῖς , κύριε “ ; καὶ πάλιν φησί · „ καὶ ἐξηγέρθη ὡς ὁ ὑπνῶν κύριος , ὡς δυνατὸς κεκραιπαληκὼς ἐξ οἴνου . “ εἴπερ οὖν ὁ ὕπνος ἄλλο τι σημαίνει καὶ οὐχ ὅπερ ἡ πρόχειρος ἐκδοχὴ τῆς λέξεως δηλοῖ , διὰ τί οὐχὶ καὶ ἡ ὀργὴ παραπλησίως νοηθήσεται ; καὶ αἱ ἀπειλαὶ δὲ ἀπαγγελίαι εἰσὶ περὶ τῶν ἀπαντησομένων τοῖς φαύλοις , ὡς εἰ ἀπειλάς τις ἔφασκεν εἶναι καὶ τοὺς τοῦ ἰατροῦ λόγους , λέγοντος τοῖς κάμνουσι · τεμῶ σε καὶ καυστῆρας προσάξω σοι , ἐὰν μὴ πεισθῇς μου τοῖς νόμοις καὶ οὑτωσὶ μὲν διαιτήσῃ οὑτωσὶ δὲ σαυτὸν ἀγάγῃς . οὐκ ἀνθρώπινα οὖν πάθη προσάπτομεν τῷ θεῷ οὐδὲ δυσσεβεῖς δόξας ἔχομεν περὶ αὐτοῦ οὐδὲ πλανώμενοι τὰς περὶ τοῦτον διηγήσεις ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν γραμμάτων συνεξεταζομένων ἀλλήλοις παρίσταμεν · οὐδὲ τὸ προκείμενον τοῖς ἐν ἡμῖν συνετῶς πρεσβεύουσι τοῦ λόγου ἄλλο ἐστὶν ἢ εὐηθείας μὲν ἀπαλλάξαι κατὰ τὸ δυνατὸν τοὺς ἀκούοντας ποιῆσαι δ᾿ αὐτοὺς φρονίμους .
Lemmas: ὀργή μέν οὖν ὀνομάζω θεός , οὐ πάθος δέ αὐτός αὐτός εἰμί φημί ἀλλά τις παραλαμβάνω εἰς ὁ διά σκυθρωπός ἀγωγή παίδευσις ὁ ὁ τοσόσδε καί τοιόσδε ἁμαρτάνω . ὅτι γάρ παιδεύω ὁ καλέω ὀργή ὁ θεός καί ὁ ὀνομάζω θυμός αὐτός , καί οὗτος ἀρέσκω ὁ λόγος , δῆλος ἐκ ὁ ἐν μέν ἕκτος ψαλμός λέγω · „ κύριος , μή ὁ θυμός σύ ἐλέγχω ἐγώ , μηδέ ὁ ὀργή σύ παιδεύω ἐγώ “ ἐν δέ ὁ Ἱερεμίας · „ παιδεύω ἐγώ , κύριος , πλήν ἐν κρίσις καί μή ἐν θυμός , ἵνα μή ὀλίγος ἐγώ ποιέω . “ ἀναγιγνώσκω δέ τις ἐν μέν ὁ δεύτερος ὁ βασίλεια „ ὀργή “ θεός , ἀναπείθω ὁ Δαυίδ ἀριθμέω ὁ λαός , ἐν δέ ὁ πρῶτος ὁ Παραλείπω ὁ „ διάβολος , “ καί συνεξετάζω ἀλλήλων ὁ ῥητός ὁράω ἐπί τίς τάσσω ὁ ὀργή · ὅς καί „ τέκνον “ πᾶς ἄνθρωπος γίγνομαι φημί ὁ Παῦλος λέγω · „ εἰμί τέκνον φύσις ὀργή ὡς καί ὁ λοιπός . “ ὅτι δέ οὐ πάθος ὁ θεός εἰμί ὁ ὀργή , ἀλλά ἕκαστος ἑαυτοῦ οὗτος διά ὅς ἁμαρτάνω κατασκευάζω , δηλόω ὁ Παῦλος ἐν ὁ · „ ἤ ὁ πλοῦτος ὁ χρηστότης αὐτός καί ὁ ἀνοχή καί ὁ μακροθυμία καταφρονέω , ἀγνοέω ὅτι ὁ χρηστός ὁ θεός εἰς μετάνοια σύ ἄγω ; κατά δέ ὁ σκληρότης σύ καί ἀμετανόητος καρδία θησαυρίζω σεαυτοῦ ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή καί ἀποκάλυψις δικαιοκρισία ὁ θεός . “ πῶς οὖν δύναμαι ἕκαστος „ θησαυρίζω ἑαυτοῦ ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή , “ „ ὀργή “ νοέω ὁ πάθος ; πῶς δέ ὀργή πάθος παιδεύω δύναμαι ; ἀλλά καί οὐ ἄν ὁ διδάσκω λόγος ἐγώ μηδαμῶς ὀργίζω καί φάσκω ἐν τριακοστός ἕκτος ψαλμός · „ παύω ἀπό ὀργή καί ἐγκαταλείπω θυμός , “ λέγω δέ καί ἐν ὁ Παῦλος · „ ἀποτίθημι καί σύ ὁ πᾶς , ὀργή θυμός κακία βλασφημία αἰσχρολογία , “ αὐτός ὁ θεός περιάπτω ὁ πάθος , ὅς ἐγώ πάντῃ ἀπαλλάσσω βούλομαι . δῆλος δέ ὁ τροπολογέω ὁ περί ὀργή θεός ἐκ ὁ καί ὕπνος αὐτός ἀναγράφω , ἀπό ὅς ὥσπερ διυπνίζω αὐτός ὁ προφήτης λέγω · „ ἀνίστημι , ἵνα τίς ὑπνόω , κύριος “ ; καί πάλιν φημί · „ καί ἐξεγείρω ὡς ὁ ὑπνόω κύριος , ὡς δυνατός κραιπαλάω ἐκ οἶνος . “ εἴπερ οὖν ὁ ὕπνος ἄλλος τις σημαίνω καί οὐ ὅς ὁ πρόχειρος ἐκδοχή ὁ λέξις δηλόω , διά τίς οὐ καί ὁ ὀργή παραπλήσιος νοέω ; καί ὁ ἀπειλή δέ ἀπαγγελία εἰμί περί ὁ ἀπαντάω ὁ φαῦλος , ὡς εἰ ἀπειλή τις φάσκω εἰμί καί ὁ ὁ ἰατρός λόγος , λέγω ὁ κάμνω · τέμνω σύ καί καυστήρ προσάσσω σύ , ἐάν μή πείθω ἐγώ ὁ νόμος καί οὕτως μέν διαιτάω οὕτως δέ σεαυτοῦ ἄγω . οὐ ἀνθρώπινος οὖν πάθος προσάπτω ὁ θεός οὐδέ δυσσεβής δόξα ἔχω περί αὐτός οὐδέ πλανάω ὁ περί οὗτος διήγησις ἀπό αὐτός ὁ γράμμα συνεξετάζω ἀλλήλων παρίστημι · οὐδέ ὁ πρόκειμαι ὁ ἐν ἐγώ συνετῶς πρεσβεύω ὁ λόγος ἄλλος εἰμί ἤ εὐήθεια μέν ἀπαλλάσσω κατά ὁ δυνατός ὁ ἀκούω ποιέω δέ αὐτός φρόνιμος .