origenes.contra-celsum 4.65
Μετὰ ταῦτά φησιν ὁ Κέλσος · τίς ἡ τῶν κακῶν γένεσις , οὐ ῥᾴδιον μὲν γνῶναι τῷ μὴ φιλοσοφήσαντι , ἐξαρκεῖ δ᾿ εἰς πλῆθος εἰρῆσθαι ὡς ἐκ θεοῦ μὲν οὐκ ἔστι κακὰ , ὕλῃ δὲ πρόσκειται καὶ τοῖς θνητοῖς ἐμπολιτεύεται · ὁμοία δ᾿ ἀπ᾿ ἀρχῆς εἰς τέλος ἡ τῶν θνητῶν περίοδος , καὶ κατὰ τὰς τεταγμένας ἀνακυκλήσεις ἀνάγκη τὰ αὐτὰ ἀεὶ καὶ γεγονέναι καὶ εἶναι καὶ ἔσεσθαι . καὶ ὁ μὲν Κέλσος φησὶ τὴν τῶν κακῶν γένεσιν οὐ ῥᾴδιον εἶναι γνῶναι τῷ μὴ φιλοσοφήσαντι , ὡς τοῦ μὲν φιλοσοφοῦντος γνῶναι τὴν γένεσιν αὐτῶν δυναμένου ῥᾳδίως , τοῦ δὲ μὴ φιλοσοφοῦντος οὐ ῥᾳδίως μὲν οἵου τε ὄντος θεωρεῖν τὴν γένεσιν τῶν κακῶν , πλὴν εἰ καὶ μετὰ καμάτου ἀλλά γε δυνατοῦ ὄντος γνῶναι . ἡμεῖς δὲ καὶ πρὸς τοῦτό φαμεν ὅτι τὴν τῶν κακῶν γένεσιν οὐδὲ τῷ φιλοσοφήσαντι γνῶναι ῥᾴδιον , τάχα δὲ οὐδὲ τούτοις καθαρῶς αὐτὴν γνῶναι δυνατὸν , ἐὰν μὴ θεοῦ ἐπιπνοίᾳ καὶ τίνα τὰ κακὰ τρανωθῇ καὶ πῶς ὑπέστη δηλωθῇ καὶ τίνα τρόπον ἀφανισθήσεται νοηθῇ . ἐν κακοῖς γοῦν οὔσης καὶ τῆς περὶ θεοῦ ἀγνοίας , ὄντος δὲ μεγίστου κακοῦ καὶ τοῦ μὴ εἰδέναι τὸν τρόπον τῆς τοῦ θεοῦ θεραπείας καὶ τῆς εἰς αὐτὸν εὐσεβείας , πάντως μὲν καὶ κατὰ Κέλσον τινὲς τῶν φιλοσοφησάντων οὐκ ἔγνωσαν , ὅπερ δῆλόν ἐστιν ἐκ τῶν διαφόρων ἐν φιλοσοφίᾳ αἱρέσεων · καθ᾿ ἡμᾶς δὲ οὐδεὶς μὴ ἐγνωκὼς κακὸν εἶναι τὸ νομίζειν εὐσέβειαν σῴζεσθαι ἐν τοῖς καθεστηκόσι κατὰ τὰς κοινότερον νοουμένας πολιτείας νόμοις οἷός τε ἔσται τὴν γένεσιν γνῶναι τῶν κακῶν . καὶ οὐδεὶς μὴ διαλαβὼν τὰ περὶ τοῦ καλουμένου διαβόλου καὶ τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ , τίς τε πρὸ τοῦ διάβολος γεγενῆσθαι οὗτος ἦν καὶ πῶς γεγένηται διάβολος καὶ τίς ἡ αἰτία τοῦ συναποστῆναι αὐτῷ τοὺς καλουμένους αὐτοῦ ἀγγέλους , οἷός τε ἔσται γνῶναι τὴν γένεσιν τῶν κακῶν . δεῖ δὲ τὸν μέλλοντα ταύτην εἰδέναι καὶ περὶ δαιμόνων ἀκριβέστερον διειληφέναι ὅτι τε μή εἰσι , καθὸ δαίμονές εἰσι , δημιουργήματα τοῦ θεοῦ , ἀλλὰ μόνον καθὸ λογικοί τινες , καὶ πόθεν ἐληλύθασιν ἐπὶ τὸ τοιοῦτοι γενέσθαι , ὡς ἐν καταστάσει δαιμόνων αὐτῶν ὑποστῆναι τὸ ἡγεμονικόν . εἴπερ οὖν ἄλλος τις τόπος τῶν ἐν ἀνθρώποις ἐξετάσεως δεόμενος δυσθήρατός ἐστι τῇ φύσει ἡμῶν , ἐν τούτοις καὶ ἡ τῶν κακῶν ταχθείη ἂν γένεσις .
Lemmas: μετά οὗτος φημί ὁ ξελσυς · τίς ὁ ὁ κακός γένεσις , οὐ ῥᾴδιος μέν γιγνώσκω ὁ μή φιλοσοφέω , ἐξαρκέω δέ εἰς πλῆθος λέγω ὡς ἐκ θεός μέν οὐ εἰμί κακός , ὕλη δέ πρόσκειμαι καί ὁ θνητός ἐμπολιτεύω · ὅμοιος δέ ἀπό ἀρχή εἰς τέλος ὁ ὁ θνητός περίοδος , καί κατά ὁ τάσσω ἀνακύκλησις ἀνάγκη ὁ αὐτός ἀεί καί γίγνομαι καί εἰμί καί εἰμί . καί ὁ μέν ξελσυς φημί ὁ ὁ κακός γένεσις οὐ ῥᾴδιος εἰμί γιγνώσκω ὁ μή φιλοσοφέω , ὡς ὁ μέν φιλοσοφέω γιγνώσκω ὁ γένεσις αὐτός δύναμαι ῥᾴδιος , ὁ δέ μή φιλοσοφέω οὐ ῥᾴδιος μέν οἷος τε εἰμί θεωρέω ὁ γένεσις ὁ κακός , πλήν εἰ καί μετά κάματος ἀλλά γε δυνατός εἰμί γιγνώσκω . ἐγώ δέ καί πρός οὗτος φημί ὅτι ὁ ὁ κακός γένεσις οὐδέ ὁ φιλοσοφέω γιγνώσκω ῥᾴδιος , τάχα δέ οὐδέ οὗτος καθαρός αὐτός γιγνώσκω δυνατός , ἐάν μή θεός ἐπίπνοια καί τίς ὁ κακός τρανόω καί πῶς ὑφίστημι δηλόω καί τίς τρόπος ἀφανίζω νοέω . ἐν κακός γοῦν εἰμί καί ὁ περί θεός ἄγνοια , εἰμί δέ μέγας κακός καί ὁ μή οἶδα ὁ τρόπος ὁ ὁ θεός θεραπεία καί ὁ εἰς αὐτός εὐσέβεια , πάντως μέν καί κατά ξελσυς τις ὁ φιλοσοφέω οὐ γιγνώσκω , ὅς δῆλος εἰμί ἐκ ὁ διάφορος ἐν φιλοσοφία αἵρεσις · κατά ἐγώ δέ οὐδείς μή γιγνώσκω κακός εἰμί ὁ νομίζω εὐσέβεια σῴζω ἐν ὁ καθίστημι κατά ὁ κοινός νοέω πολιτεία νόμος οἷος τε εἰμί ὁ γένεσις γιγνώσκω ὁ κακός . καί οὐδείς μή διαλαμβάνω ὁ περί ὁ καλέω διάβολος καί ὁ ἄγγελος αὐτός , τίς τε πρό ὁ διάβολος γίγνομαι οὗτος εἰμί καί πῶς γίγνομαι διάβολος καί τίς ὁ αἰτία ὁ συναφίστημι αὐτός ὁ καλέω αὐτός ἄγγελος , οἷος τε εἰμί γιγνώσκω ὁ γένεσις ὁ κακός . δέω δέ ὁ μέλλω οὗτος οἶδα καί περί δαίμων ἀκριβής διαλαμβάνω ὅτι τε μή εἰμί , καθό δαίμων εἰμί , δημιούργημα ὁ θεός , ἀλλά μόνος καθό λογικός τις , καί πόθεν ἔρχομαι ἐπί ὁ τοιοῦτος γίγνομαι , ὡς ἐν κατάστασις δαίμων αὐτός ὑφίστημι ὁ ἡγεμονικός . εἴπερ οὖν ἄλλος τις τόπος ὁ ἐν ἄνθρωπος ἐξέτασις δέω δυσθήρατος εἰμί ὁ φύσις ἐγώ , ἐν οὗτος καί ὁ ὁ κακός τάσσω ἄν γένεσις .