origenes.contra-celsum 1.62
Μετὰ ταῦτα δ᾿ ἐπεὶ μηδὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποστόλων ἐπιστάμενος δέκα εἶπεν ἢ ἕνδεκά τινας ἐξαρτησάμενον τὸν Ἰησοῦν ἑαυτῷ ἐπιῤῥήτους ἀνθρώπους , τελώνας καὶ ναύτας τοὺς πονηροτάτους , μετὰ τούτων τῇδε κἀκεῖσε αὐτὸν ἀποδεδρακέναι , αἰσχρῶς καὶ γλίσχρως τροφὰς συνάγοντα , φέρε καὶ περὶ τούτων κατὰ τὸ δυνατὸν διαλάβωμεν . φανερὸν δέ ἐστι τοῖς ἐντυγχάνουσιν εὐαγγελικοῖς λόγοις , οὓς οὐδ᾿ ἀνεγνωκέναι ὁ Κέλσος φαίνεται , ὅτι δώδεκα ἀποστόλους ὁ Ἰησοῦς ἐπελέξατο , τελώνην μὲν τὸν Ματθαῖον , οὓς δ᾿ εἶπε συγκεχυμένως ναύτας τάχα τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν Ἰωάννην φησὶν , ἐπεὶ καταλιπόντες τὸ πλοῖον καὶ „ τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον “ ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ . τὸν γὰρ Πέτρον καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἀνδρέαν , ἀμφιβλήστρῳ χρωμένους διὰ τὰς ἀναγκαίας τροφὰς , οὐκ ἐν ναύταις ἀλλ᾿ , ὡς ἀνέγραψεν ἡ γραφὴ , ἐν ἁλιεῦσιν ἀριθμητέον . ἔστω δὲ καὶ ὁ Λευὴς τελώνης ἀκολουθήσας τῷ Ἰησοῦ · ἀλλ᾿ οὔτι γε τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ ἦν εἰ μὴ κατά τινα τῶν ἀντιγράφων τοῦ κατὰ Μάρκον εὐαγγελίου . τῶν δὲ λοιπῶν οὐ μεμαθήκαμεν τὰ ἔργα , ὅθεν πρὸ τῆς μαθητείας τοῦ Ἰησοῦ περιεποίουν ἑαυτοῖς τὰς τροφάς . φημὶ οὖν καὶ πρὸς ταῦτα ὅτι τοῖς δυναμένοις φρονίμως καὶ εὐγνωμόνως ἐξετάζειν τὰ περὶ τοὺς ἀποστόλους τοῦ Ἰησοῦ φαίνεται ὅτι δυνάμει θείᾳ ἐδίδασκον οὗτοι τὸν χριστιανισμὸν καὶ ἐπετύγχανον ὑπάγοντες ἀνθρώπους τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ . οὐ γὰρ ἡ εἰς τὸ λέγειν δύναμις καὶ τάξις ἀπαγγελίας κατὰ τὰς Ἑλλήνων διαλεκτικὰς ἢ ῥητορικὰς τέχνας ἦν ἐν αὐτοῖς ὑπαγομένη τοὺς ἀκούοντας . δοκεῖ δέ μοι ὅτι σοφοὺς μέν τινας ὡς πρὸς τὴν τῶν πολλῶν ὑπόληψιν καὶ ἱκανοὺς πρὸς τὸ νοεῖν ἀρεσκόντως πλήθεσι καὶ λέγειν ἐπιλεξάμενος καὶ χρησάμενος αὐτοῖς διακόνοις τῆς διδασκαλίας ὁ Ἰησοῦς εὐλογώτατ᾿ ἂν ὑπενοήθη ὁμοίᾳ φιλοσόφοις κεκηρύχθαι ἀγωγῇ , αἱρέσεώς τινος προϊσταμένοις · καὶ οὐκέτ᾿ ἂν ἡ περὶ τοῦ θεῖον εἶναι τον λόγον ἐπαγγελία ἀνεφαίνετο , ἅτε τοῦ λόγου ὄντος καὶ τοῦ κηρύγματος ἐν πειθοῖς τῆς ἐν φράσει καὶ συνθέσει τῶν λέξεων σοφίας · καὶ ἦν ἂν „ ἡ πίστις “ ὁμοίως τῇ τῶν τοῦ κόσμου φιλοσόφων περὶ τῶν δογμάτων πίστει „ ἐν σοφίᾳ ἀνθρώπων “ καὶ οὐκ „ ἐν δυνάμει θεοῦ “ · νυνὶ δὲ τίς βλέπων ἁλιεῖς καὶ τελώνας μηδὲ τὰ πρῶτα γράμματα μεμαθηκότας ( ὡς τὸ εὐαγγέλιον ἀναγράφει περὶ αὐτῶν καὶ ὁ Κέλσος κατὰ ταῦτα πεπίστευκεν αὐτοῖς , ἀληθεύουσι περὶ τῆς ἰδιωτείας αὐτῶν ) , τεθαῤῥηκότως οὐ μόνον Ἰουδαίοις ὁμιλοῦντας περὶ τῆς εἰς τὸν Ἰησοῦν πίστεως ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσι κηρύσσοντας αὐτὸν καὶ ἀνύοντας , οὐκ ἂν ζητήσαι , πόθεν ἦν αὐτοῖς δύναμις πειστική ; οὐ γὰρ ἡ νενομισμένη τοῖς πολλοῖς . καὶ τίς οὐκ ἂν λέγοι ὅτι τὸ „ δεῦτε ὀπίσω μου , καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων “ δυνάμει τινὶ θείᾳ ἐν τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῦ ἐπλήρωσεν ὁ Ἰησοῦς ; ἥντινα καὶ ὁ Παῦλος παριστὰς , ὡς καὶ ἐν τοῖς ἀνωτέρω εἰρήκαμεν , φησί · „ καὶ ὁ λόγος μου καὶ τὸ κήρυγμά μου οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις ἀλλ᾿ ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ δυνάμεως , ἵν᾿ ἡ πίστις ἡμῶν μὴ ᾖ ἐν σοφίᾳ ἁνθρώπων ἀλλ᾿ ἐν δυνάμει θεοῦ . “ κατὰ γὰρ τὰ εἰρημένα ἐν τοῖς προφήταις , προγνωστικῶς ἀπαγγέλλουσι περὶ τῆς κηρύξεως τοῦ εὐαγγελίου , „ κύριος ἔδωκε ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ , ὁ βασιλεὺς τῶν δυνάμεων τοῦ ἀγαπητοῦ , “ ἵνα καὶ ἡ λέγουσα προφητεία · „ ἕως τάχους δραμεῖται ὁ λόγος αὐτοῦ “ πληρωθῇ . καὶ βλέπομέν γε ὅτι „ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ “ τῶν ἀποστόλων Ἰησοῦ „ φθόγγος , καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν . “ διὰ τοῦτο δυνάμεως μὲν πληροῦνται οἱ λόγου τοῦ μετὰ δυνάμεως ἀπαγγελλομένου ἀκούοντες , ἣν ἐπιδείκνυνται τῇ τε διαθέσει καὶ τῷ βίῳ καὶ τῷ ἕως θανάτου ἀγωνίζεσθαι περὶ τῆς ἀληθείας · διάκενοι δέ τινες εἰσὶ , κἂν ἐπαγγέλλωνται πιστεύειν τῷ θεῷ διὰ τοῦ Ἰησοῦ , οἱ μὴ δύναμιν θείαν ἔχοντες προσάγεσθαι δοκοῦντες τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ . εἰ καὶ ἀνωτέρω δ᾿ ἐμνήσθην εὐαγγελικοῦ ῥητοῦ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος εἰρημένου , οὐδὲν ἧττον καὶ νῦν αὐτῷ κατὰ καιρὸν χρήσομαι , παριστὰς καὶ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν περὶ τῆς τοῦ εὐαγγελίου κηρύξεως πρόγνωσιν θειότατα δηλουμένην καὶ τὴν τοῦ λόγου ἰσχὺν , χωρὶς διδασκάλων κρατοῦσαν τῶν πιστευόντων τῇ μετὰ δυνάμεως θείας πειθοῖ . φησὶ δὴ ὁ Ἰησοῦς · „ ὁ μὲν θερισμὸς πολὺς , οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι · δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ , ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ . “
Lemmas: μετά οὗτος δέ ἐπεί μηδέ ὁ ἀριθμός ὁ ἀπόστολος ἐπίσταμαι δέκα λέγω ἤ ἕνδεκα τις ἐξαρτάω ὁ Ἰησοῦς ἑαυτοῦ ἐπίρρητος ἄνθρωπος , τελώνης καί ναύτης ὁ πονηρός , μετά οὗτος τῇδε ἐκεῖσε αὐτός ἀποδιδράσκω , αἰσχρός καί γλίσχρος τροφή συνάγω , φέρω καί περί οὗτος κατά ὁ δυνατός διαλαμβάνω . φανερός δέ εἰμί ὁ ἐντυγχάνω εὐαγγελικός λόγος , ὅς οὐδέ ἀναγιγνώσκω ὁ ξελσυς φαίνω , ὅτι δώδεκα ἀπόστολος ὁ Ἰησοῦς ἐπιλέγω , τελώνης μέν ὁ Ματθαῖος , ὅς δέ λέγω συγκεχυμένως ναύτης τάχα ὁ Ἰάκωβος καί ὁ Ἰωάννης φημί , ἐπεί καταλείπω ὁ πλοῖον καί „ ὁ πατήρ αὐτός Ζεβεδαῖος “ ἀκολουθέω ὁ Ἰησοῦς . ὁ γάρ Πέτρος καί ὁ ἀδελφός αὐτός Ἀνδρέας , ἀμφίβληστρον χράω διά ὁ ἀναγκαῖος τροφή , οὐ ἐν ναύτης ἀλλά , ὡς ἀναγράφω ὁ γραφή , ἐν ἁλιεύς ἀριθμητέος . εἰμί δέ καί ὁ Λευής τελώνης ἀκολουθέω ὁ Ἰησοῦς · ἀλλά οὔτι γε ὁ ἀριθμός ὁ ἀπόστολος αὐτός εἰμί εἰ μή κατά τις ὁ ἀντίγραφος ὁ κατά Μάρκος εὐαγγέλιον . ὁ δέ λοιπός οὐ μανθάνω ὁ ἔργον , ὅθεν πρό ὁ μαθητείη ὁ Ἰησοῦς περιποιέω ἑαυτοῦ ὁ τροφή . φημί οὖν καί πρός οὗτος ὅτι ὁ δύναμαι φρόνιμος καί εὐγνώμων ἐξετάζω ὁ περί ὁ ἀπόστολος ὁ Ἰησοῦς φαίνω ὅτι δύναμις θεῖος διδάσκω οὗτος ὁ χριστιανισμός καί ἐπιτυγχάνω ὑπάγω ἄνθρωπος ὁ λόγος ὁ θεός . οὐ γάρ ὁ εἰς ὁ λέγω δύναμις καί τάξις ἀπαγγελία κατά ὁ Ἕλλην διαλεκτικός ἤ ῥητορικός τέχνη εἰμί ἐν αὐτός ὑπάγω ὁ ἀκούω . δοκέω δέ ἐγώ ὅτι σοφός μέν τις ὡς πρός ὁ ὁ πολύς ὑπόληψις καί ἱκανός πρός ὁ νοέω ἀρεσκόντως πλῆθος καί λέγω ἐπιλέγω καί χράω αὐτός διάκονος ὁ διδασκαλία ὁ Ἰησοῦς εὔλογος ἄν ὑπονοέω ὅμοιος φιλόσοφος κεκαρύσσω ἀγωγή , αἵρεσις τις προΐστημι · καί οὐκέτι ἄν ὁ περί ὁ θεῖος εἰμί ὁ λόγος ἐπαγγελία ἀναφαίνω , ἅτε ὁ λόγος εἰμί καί ὁ κήρυγμα ἐν πειθός ὁ ἐν φράσις καί σύνθεσις ὁ λέξις σοφία · καί εἰμί ἄν „ ὁ πίστις “ ὅμοιος ὁ ὁ ὁ κόσμος φιλόσοφος περί ὁ δόγμα πίστις „ ἐν σοφία ἄνθρωπος “ καί οὐ „ ἐν δύναμις θεός “ · νυνί δέ τίς βλέπω ἁλιεύς καί τελώνης μηδέ ὁ πρῶτος γράμμα μανθάνω ( ὡς ὁ εὐαγγέλιον ἀναγράφω περί αὐτός καί ὁ ξελσυς κατά οὗτος πιστεύω αὐτός , ἀληθεύω περί ὁ ἰδιωτεία αὐτός ) , τεθαρρηκότως οὐ μόνος Ἰουδαῖος ὁμιλέω περί ὁ εἰς ὁ Ἰησοῦς πίστις ἀλλά καί ἐν ὁ λοιπός ἔθνος κηρύσσω αὐτός καί ἀνύω , οὐ ἄν ζητέω , πόθεν εἰμί αὐτός δύναμις πειστικός ; οὐ γάρ ὁ νομίζω ὁ πολύς . καί τίς οὐ ἄν λέγω ὅτι ὁ „ δεῦτε ὀπίσω ἐγώ , καί ποιέω σύ ἁλιεύς ἄνθρωπος “ δύναμις τις θεῖος ἐν ὁ ἀπόστολος αὐτός πληρόω ὁ Ἰησοῦς ; ὅστις καί ὁ Παῦλος παρίστημι , ὡς καί ἐν ὁ ἀνώτερος λέγω , φημί · „ καί ὁ λόγος ἐγώ καί ὁ κήρυγμα ἐγώ οὐ ἐν πειθός ἀνθρώπινος σοφία λόγος ἀλλά ἐν ἀπόδειξις πνεῦμα καί δύναμις , ἵνα ὁ πίστις ἐγώ μή εἰμί ἐν σοφία ἄνθρωπος ἀλλά ἐν δύναμις θεός . “ κατά γάρ ὁ λέγω ἐν ὁ προφήτης , προγνωστικός ἀπαγγέλλω περί ὁ κήρυξις ὁ εὐαγγέλιον , „ κύριος δίδωμι ῥῆμα ὁ εὐαγγελίζομαι δύναμις πολύς , ὁ βασιλεύς ὁ δύναμις ὁ ἀγαπητός , “ ἵνα καί ὁ λέγω προφητεία · „ ἕως τάχος τρέχω ὁ λόγος αὐτός “ πληρόω . καί βλέπω γε ὅτι „ εἰς πᾶς ὁ γῆ ἐξέρχομαι ὁ “ ὁ ἀπόστολος Ἰησοῦς „ φθόγγος , καί εἰς ὁ πέρας ὁ οἰκουμένη ὁ ῥῆμα αὐτός . “ διά οὗτος δύναμις μέν πληρόω ὁ λόγος ὁ μετά δύναμις ἀπαγγέλλω ἀκούω , ὅς ἐπιδείκνυμι ὁ τε διάθεσις καί ὁ βίος καί ὁ ἕως θάνατος ἀγωνίζομαι περί ὁ ἀλήθεια · διάκενος δέ τις εἰμί , ἐάν ἐπαγγέλλω πιστεύω ὁ θεός διά ὁ Ἰησοῦς , ὁ μή δύναμις θεῖος ἔχω προσάγω δοκέω ὁ λόγος ὁ θεός . εἰ καί ἀνώτερος δέ μιμνῄσκω εὐαγγελικός ῥητός ὑπό ὁ σωτήρ λέγω , οὐδείς ἥσσων καί νῦν αὐτός κατά καιρός χράω , παρίστημι καί ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ περί ὁ ὁ εὐαγγέλιον κήρυξις πρόγνωσις θεῖος δηλόω καί ὁ ὁ λόγος ἰσχύς , χωρίς διδάσκαλος κρατέω ὁ πιστεύω ὁ μετά δύναμις θεῖος πειθώ . φημί δή ὁ Ἰησοῦς · „ ὁ μέν θερισμός πολύς , ὁ δέ ἐργάτης ὀλίγος · δέω οὖν ὁ κύριος ὁ θερισμός , ὅπως ἐκβάλλω ἐργάτης εἰς ὁ θερισμός αὐτός . “