origenes.contra-celsum 4.30
Δοκεῖ δέ μοι παρακηκοέναι ὁ Κέλσος καὶ τοῦ „ ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν ἡμετέραν “ καὶ παρὰ τοῦτο πεποιηκέναι τοὺς σκώληκας λέγοντας ὅτι ὑπὸ τοῦ θεοῦ γεγονότες πάντῃ ἐσμὲν αὐτῷ ὅμοιοι . εἰ μέντοι ἐγνώκει διαφορὰν τοῦ „ κατ᾿ εἰκόνα “ θεοῦ γεγονέναι τὸν ἄνθρωπον πρὸς τὸ „ καθ᾿ ὁμοίωσιν . “ καὶ ὅτι ἀναγέγραπται εἰρηκέναι ὁ θεός · „ ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν ἡμετέραν , “ ἐποίησε δ᾿ ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον „ κατ᾿ εἰκόνα “ θεοῦ ἀλλ᾿ οὐχὶ καὶ „ καθ᾿ ὁμοίωσιν “ ἤδη · οὐκ ἂν ἐποίει ἡμᾶς λέγοντας ὅτι πάντῃ ὅμοιοί ἐσμεν τῷ θεῷ . οὐ λέγομεν δ᾿ ὅτι ὑποβέβληται ἡμῖν καὶ τὰ ἄστρα . ἐπεὶ ἡ τῶν δικαίων λεγομένη ἀνάστασις καὶ ὑπὸ τῶν σοφῶν νοουμένη παραβάλλεται ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις ὑπὸ τοῦ φάσκοντος · „ ἄλλη δόξα ἡλίου , καὶ ἄλλη δόξα σελήνης . καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων · ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ . οὕτως καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν , “ καὶ τοῦ Δανιὴλ περὶ τούτων πάλαι προφητεύσαντος . φησὶ δ᾿ ἡμᾶς λέγειν ὅτι πάντα ἡμῖν δουλεύειν τέτακται . τάχα μὲν οὐκ ἀκούσας τῶν ἐν ἡμῖν συνετῶν τοιαῦτα λεγόντων τάχα δὲ καὶ μὴ ἐπιστάμενος , πῶς λέλεκται πάντων εἶναι δοῦλον τὸν ἐν ἡμῖν μείζονα . καὶ ἐὰν μὲν Ἕλληνες λέγωσιν · εἶθ᾿ ἥλιος μὲν νύξ τε δουλεύει βροτοῖς , ἐπαινέσαντες τὸ λεγόμενον καὶ διηγοῦνται αὐτό · ἐπὰν δὲ τὸ τοιοῦτον ἢ μὴ λέγηται ἢ ἄλλως λέγηται , συκοφαντεῖ ἡμᾶς ὁ Κέλσος καὶ ἐπὶ τούτοις . ἐλέγομεν δὲ παρὰ τῷ Κέλσῳ ἡμεῖς , οἱ κατ᾿ αὐτὸν σκώληκες , ὅτι ἐπεί τινες ἐν ἡμῖν πλημμελοῦσιν , ἀφίξεται πρὸς ἡμᾶς ὁ θεὸς ἢ πέμψει τὸν υἱὸν ἑαυτοῦ , ἵνα καταφλέξῃ τοὺς ἀδίκους , οἱ δὲ λοιποὶ βάτραχοι σὺν αὐτῷ βίον αἰώνιον ἔχωμεν . καὶ ὅρα πῶς ὡς βωμολόχος τὴν περὶ κρίσεως θείαν ἀπαγγελίαν καὶ περὶ κολάσεως μὲν τῆς „ κατὰ τῶν ἀδίκων “ γέρως δὲ τοῦ εἰς τοὺς δικαίους εἰς χλεύην καὶ γέλωτα καὶ διασυρμὸν ἤνεγκεν ὁ σεμνὸς φιλόσοφος . καὶ ἐπιλέγει πᾶσι τούτοις ἀνεκτὰ εἶναι μᾶλλον ταῦτα ὑπὸ σκωλήκων καὶ βατράχων λεγόμενα ἢ ὑπὸ Ἰουδαίων καὶ Χριστιανῶν πρὸς ἀλλήλους διαφερομένων ἀπαγγελλόμενα . ἀλλ᾿ οὐ μιμησόμεθά γε αὐτὸν ἡμεῖς οὐδ᾿ ἐροῦμεν τὰ παραπλήσια περὶ τῶν τὴν τῶν ὅλων φύσιν ἐπαγγελλομένων εἰδέναι φιλοσόφων καὶ πρὸς ἀλλήλους διαλεγομένων περὶ τοῦ , τίνα τρόπον συνέστη τὰ ὅλα καὶ γέγονεν ὁ οὐρανὸς καὶ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα , καὶ ὡς αἱ ψυχαὶ ἤτοι ἀγέννητοι οὖσαι καὶ μὴ ὑπὸ θεοῦ κτισθεῖσαι διακοσμοῦνται ὑπ᾿ αὐτοῦ καὶ ἀμείβουσι σώματα , ἢ συσπαρεῖσαι τοῖς σώμασιν ἐπιδιαμένουσιν ἢ οὐκ ἐπιδιαμένουσιν . ἐδύνατο γάρ τις καὶ ταῦτα ἀντὶ τοῦ σεμνολογεῖν καὶ ἀποδέχεσθαι τὴν προαίρεσιν τῶν τῷ ἐξετάζειν τὴν ἀλήθειαν ἑαυτοὺς ἀνατεθεικότων χλευάζων καὶ κακολογῶν φάσκειν ὅτι σκώληκές εἰσιν οὗτοι ἐν γωνίᾳ τοῦ ἐν τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων βορβόρου ἑαυτοὺς μὴ μετροῦντες καὶ διὰ τοῦτο ἀποφαινόμενοι περὶ τῶν τηλικούτων ὡς κατειληφότες . καὶ ὅτι λέγουσι διατεινόμενοι ὡς τεθεωρηκότες περὶ πραγμάτων , τῶν μὴ δυναμένων χωρὶς ἐπιπνοίας κρείττονος καὶ θειοτέρας δυνάμεως θεωρηθῆναι . „ οὐδεὶς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ ἀνθρώπου , εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ · οὕτω καὶ τὰ τοῦ θεοῦ οὐδεὶς ἔγνωκεν , εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ . “ ἀλλ᾿ οὐ μεμήναμεν οὐδὲ τὴν τηλικαύτην ἀνθρώπων σύνεσιν , κοινότερον δὲ λέγω σύνεσιν . ἀσχοληθεῖσαν οὐ περὶ τὰ τῶν πολλῶν ἀλλὰ περὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀληθείας , κινήμασι σκωλήκων ἢ ἄλλων τινῶν τοιούτων παραβάλλομεν · φιλαλήθως δὲ περί τινων μαρτυροῦμεν Ἑλλήνων φιλοσόφων ὅτι ἐπέγνωσαν τὸν θεὸν , ἐπεὶ „ ὁ θεὸς αὐτοῖς ἐφανέρωσεν . “ εἰ καὶ μὴ „ ὡς θεὸν ἐδόξασαν ἢ ηὐχαρίστησαν ἀλλ᾿ ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν , “ καὶ „ φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν . “
Lemmas: δοκέω δέ ἐγώ παρακούω ὁ ξελσυς καί ὁ „ ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ἡμέτερος “ καί παρά οὗτος ποιέω ὁ σκώληξ λέγω ὅτι ὑπό ὁ θεός γίγνομαι πάντῃ εἰμί αὐτός ὅμοιος . εἰ μέντοι γιγνώσκω διαφορά ὁ „ κατά εἰκών “ θεός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος πρός ὁ „ κατά ὁμοίωσις . “ καί ὅτι ἀναγράφω λέγω ὁ θεός · „ ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ἡμέτερος , “ ποιέω δέ ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος „ κατά εἰκών “ θεός ἀλλά οὐ καί „ κατά ὁμοίωσις “ ἤδη · οὐ ἄν ποιέω ἐγώ λέγω ὅτι πάντῃ ὅμοιος εἰμί ὁ θεός . οὐ λέγω δέ ὅτι ὑποβάλλω ἐγώ καί ὁ ἄστρον . ἐπεί ὁ ὁ δίκαιος λέγω ἀνάστασις καί ὑπό ὁ σοφός νοέω παραβάλλω ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον ὑπό ὁ φάσκω · „ ἄλλος δόξα ἥλιος , καί ἄλλος δόξα σελήνη . καί ἄλλος δόξα ἀστήρ · ἀστήρ γάρ ἀστήρ διαφέρω ἐν δόξα . οὕτως καί ὁ ἀνάστασις ὁ νεκρός , “ καί ὁ Δανιήλ περί οὗτος πάλαι προφητεύω . φημί δέ ἐγώ λέγω ὅτι πᾶς ἐγώ δουλεύω τάσσω . τάχα μέν οὐ ἀκούω ὁ ἐν ἐγώ συνετός τοιοῦτος λέγω τάχα δέ καί μή ἐπίσταμαι , πῶς λέγω πᾶς εἰμί δοῦλος ὁ ἐν ἐγώ μέγας . καί ἐάν μέν Ἕλλην λέγω · εἶτα ἥλιος μέν νύξ τε δουλεύω βροτός , ἐπαινέω ὁ λέγω καί διηγέομαι αὐτός · ἐπάν δέ ὁ τοιοῦτος ἤ μή λέγω ἤ ἄλλος λέγω , συκοφαντέω ἐγώ ὁ ξελσυς καί ἐπί οὗτος . λέγω δέ παρά ὁ ξελσυς ἐγώ , ὁ κατά αὐτός σκώληξ , ὅτι ἐπεί τις ἐν ἐγώ πλημμελέω , ἀφικνέομαι πρός ἐγώ ὁ θεός ἤ πέμπω ὁ υἱός ἑαυτοῦ , ἵνα καταφλέγω ὁ ἄδικος , ὁ δέ λοιπός βάτραχος σύν αὐτός βίος αἰώνιος ἔχω . καί ὁράω πῶς ὡς βωμολόχος ὁ περί κρίσις θεῖος ἀπαγγελία καί περί κόλασις μέν ὁ „ κατά ὁ ἄδικος “ γέρας δέ ὁ εἰς ὁ δίκαιος εἰς χλεύη καί γέλως καί διασυρμός φέρω ὁ σεμνός φιλόσοφος . καί ἐπιλέγω πᾶς οὗτος ἀνεκτός εἰμί μάλα οὗτος ὑπό σκώληξ καί βάτραχος λέγω ἤ ὑπό Ἰουδαῖος καί Χριστιανός πρός ἀλλήλων διαφέρω ἀπαγγέλλω . ἀλλά οὐ μιμέομαι γε αὐτός ἐγώ οὐδέ λέγω ὁ παραπλήσιος περί ὁ ὁ ὁ ὅλος φύσις ἐπαγγέλλω οἶδα φιλόσοφος καί πρός ἀλλήλων διαλέγω περί ὁ , τίς τρόπος συνίστημι ὁ ὅλος καί γίγνομαι ὁ οὐρανός καί γῆ καί ὁ ἐν αὐτός πᾶς , καί ὡς ὁ ψυχή ἤτοι ἀγέννητος εἰμί καί μή ὑπό θεός κτίζω διακοσμέω ὑπό αὐτός καί ἀμείβω σῶμα , ἤ συσπείρω ὁ σῶμα ἐπιδιαμένω ἤ οὐ ἐπιδιαμένω . δύναμαι γάρ τις καί οὗτος ἀντί ὁ σεμνολογέω καί ἀποδέχομαι ὁ προαίρεσις ὁ ὁ ἐξετάζω ὁ ἀλήθεια ἑαυτοῦ ἀνατίθημι χλευάζω καί κακολογέω φάσκω ὅτι σκώληξ εἰμί οὗτος ἐν γωνία ὁ ἐν ὁ βίος ὁ ἄνθρωπος βόρβορος ἑαυτοῦ μή μετρέω καί διά οὗτος ἀποφαίνω περί ὁ τηλικοῦτος ὡς καταλαμβάνω . καί ὅτι λέγω διατείνω ὡς θεωρέω περί πρᾶγμα , ὁ μή δύναμαι χωρίς ἐπίπνοια κρατύς καί θεῖος δύναμις θεωρέω . „ οὐδείς γάρ οἶδα ἄνθρωπος ὁ ὁ ἄνθρωπος , εἰ μή ὁ πνεῦμα ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐν αὐτός · οὕτως καί ὁ ὁ θεός οὐδείς γιγνώσκω , εἰ μή ὁ πνεῦμα ὁ θεός . “ ἀλλά οὐ μαίνομαι οὐδέ ὁ τηλικοῦτος ἄνθρωπος σύνεσις , κοινός δέ λέγω σύνεσις . ἀσχολέω οὐ περί ὁ ὁ πολύς ἀλλά περί ὁ ἐξέτασις ὁ ἀλήθεια , κίνημα σκώληξ ἤ ἄλλος τις τοιοῦτος παραβάλλω · φιλαλήθης δέ περί τις μαρτυρέω Ἕλλην φιλόσοφος ὅτι ἐπιγιγνώσκω ὁ θεός , ἐπεί „ ὁ θεός αὐτός φανερόω . “ εἰ καί μή „ ὡς θεός δοξάζω ἤ εὐχαριστέω ἀλλά ματαιόω ἐν ὁ διαλογισμός αὐτός , “ καί „ φάσκω εἰμί σοφός μωραίνω καί ἀλλάσσω ὁ δόξα ὁ ἄφθαρτος θεός ἐν ὁμοίωμα εἰκών φθαρτός ἄνθρωπος καί πετεινόν καί τετράπους καί ἑρπετόν . “