origenes.contra-celsum 4.3
Καὶ εἰπὼν αὐτὸν ὑφ᾿ ἡμῶν μὲν λέγεσθαι καταβεβηκέναι ὑπὸ Ἰουδαίων δὲ καταβήσεσθαι δικαιωτὴν , κατηγορεῖν αὐτόθεν οἴεται τοῦ λεγομένου ὡς αἰσχίστου καὶ οὐδὲ μακροῦ ἐλέγχου δεομένου καί φησι · τίς ὁ νοῦς τῆς τοιᾶσδε καθόδου τῷ θεῷ ; οὐχ ὁρῶν ὅτι καὶ καθ᾿ ἡμᾶς ἐστι τῆς καθόδου ὁ νοῦς . προηγουμένως μὲν τὰ λεγόμενα ἐν τῷ εὐαγγελίῳ „ ἀπολωλότα πρόβατα οἴκου Ἰσραὴλ “ ἐπιστρέψαι , δευτέρως δὲ τὸ διὰ τὴν ἐκείνων ἀπείθειαν ἆραι ἀπ᾿ αὐτῶν τὴν ὀνομασθεῖσαν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ δοῦναι „ ἄλλοις γεωργοῖς “ παρὰ τοὺς πάλαι Ἰουδαίους Χριστιανοῖς , „ τοὺς καρποὺς “ τῆς τοῦ θεοῦ βασιλείας „ ἀποδώσουσι “ τῷ θεῷ „ ἐν τοῖς “ ἑκάστης πράξεως οὔσης καρποῦ τῆς βασιλείας „ καιροῖς . “ ἡμεῖς μὲν οὖν ἀπὸ πλειόνων ὀλίγα εἴπομεν πρὸς τὴν Κέλσου πεῦσιν εἰπόντος · τίς γὰρ ὁ νοῦς τῆς τοιᾶσδε καθόδου τῷ θεῷ ; Κέλσος δὲ τὰ μήτε ὑπὸ Ἰουδαίων μήτε ὑφ᾿ ἡμῶν λεχθέντα ἂν ἑαυτῷ ἀποφαίνεται λέγων · ἢ ἵνα μάθῃ τὰ ἐν ἀνθρώποις ; οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν φησιν ὅτι , ἵνα μάθῃ τὰ ἐν ἀνθρώποις , Χριστὸς ἐπιδημεῖ τῷ βίῳ . εἶτα ὡς εἰπόντων ἄν τινων τὸ ἵνα μάθῃ τὰ ἐν ἀνθρώποις , ἑαυτῷ ἀνθυποφέρει πρὸς τοῦτο τὸ οὐ γὰρ οἶδε πάντα ; εἶτα ὡς ἀποκρινουμένων ὅτι οἶδε , πάλιν ἐπαπορεῖ λέγων ὅτι ἆρα οἶδε μὲν , οὐκ ἐπανορθοῖ δὲ , οὐδ᾿ οἷόν τε αὐτῷ θείᾳ δυνάμει ἐπανορθοῦν ; καὶ ταῦτα δὲ πάντα εὐήθως λέγει . ἀεὶ γὰρ ὁ θεὸς τῷ ἑαυτοῦ λόγῳ , κατὰ γενεὰς εἰς ψυχὰς ὁσίας μεταβαίνοντι καὶ φίλους θεοῦ καὶ προφήτας κατασκευάζοντι , ἐπανορθοῖ τοὺς ἀκούοντας τῶν λεγομένων · καὶ ἐν τῇ Χριστοῦ δ᾿ ἐπιδημίᾳ ἐπανορθοῖ τῷ κατὰ χριστιανισμὸν λόγῳ οὐχὶ τοὺς μὴ βουλομένους ἀλλὰ τοὺς τὸν κρείττονα βίον καὶ ἀρέσκοντα τῷ θεῷ ἑλομένους . οὐκ οἶδα δὲ καὶ ποταπὴν ἐπανόρθωσιν βουλόμενος ὁ Κέλσος γενέσθαι ἐπηπόρησε λέγων · ἆρ᾿ οὐχ οἷόν τε αὐτῷ δυνάμει θείᾳ ἐπανορθοῦν , ἐὰν μὴ φύσει τινὰ ἐπὶ τοῦτο πέμψῃ ; ἆρα γὰρ ἤθελε φαντασιουμένοις τοῖς ἀνθρώποις ὑπὸ θεοῦ , ἀπειληφότος μὲν ἀθρόως τὴν κακίαν ἐμφύοντος δὲ τὴν ἀρετὴν , τὴν ἐπανόρθωσιν γενέσθαι ; ἄλλος μὲν οὖν ζητήσει , εἰ ἀκόλουθον ἢ εἰ δυνατόν ἐστι τῇ φύσει τὸ τοιοῦτον · ἡμεῖς δὲ εἴποιμεν ἂν ὅτι ἔστω , καὶ δυνατὸν αὐτὸ εἶναι · ποῦ οὖν τὸ ἐφ᾿ ἡμῖν , καὶ ποῦ ἐπαινετὴ συγκατάθεσις πρὸς τὸ ἀληθὲς τὸ ἀληθὲς ἢ ἀποδεκτὴ ἀνάνευσις ἀπὸ τοῦ ψεύδους ; ἀλλὰ καὶ εἰ ἅπαξ δοθείη καὶ δυνατὸν τοῦτο καὶ πρεπόντως γινόμενον , διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ζητήσει τις τὴν ἀρχὴν , ἀνάλογόν τι φάσκων τῷ Κέλσῳ , ὅτι οὐχ οἷόν τε ἦν τῷ θεῷ θείᾳ δυνάμει μηδ᾿ ἐπανορθώσεως δεομένους ποιῆσαι τοὺς ἀνθρώπους ἀλλ᾿ αὐτόθεν σπουδαίους καὶ τελείους , οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ὑποστάσης τῆς κακίας ; ταῦτα δ᾿ ἰδιώτας μὲν καὶ ἀσυνέτους δύναται συναρπάσαι οὐ μὴν καὶ τὸν ἐνορῶντα τῇ φύσει τῶν πραγμάτων · ὅτι ἀρετῆς μὲν ἐὰν ἀνέλῃς τὸ ἑκούσιον , ἀνεῖλες αὐτῆς καὶ τὴν οὐσίαν . ὅλης δ᾿ εἰς ταῦτα πραγματείας χρεία · περὶ ἧς οὐκ ὀλίγα ἐν τοῖς περὶ προνοίας καὶ Ἕλληνες εἰρήκασιν , οἱ μὴ εἰπόντες ἂν ἅπερ ὁ Κέλσος ἐξέθετο λέγων · οἶδε μὲν , οὐκ ἐπανορθοῖ δὲ , οὐδ᾿ οἷόν τε αὐτῷ δυνάμει θείᾳ ἐπανορθοῦν . καὶ ἡμεῖς δὲ πολλαχοῦ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡμῖν εἰρήκαμεν περὶ τούτων , καὶ οἱ θεῖοι λόγοι τοῖς ἀκούειν δυναμένοις αὐτῶν παρέστησαν .
Lemmas: καί λέγω αὐτός ὑπό ἐγώ μέν λέγω καταβαίνω ὑπό Ἰουδαῖος δέ καταβάω δικαιωτής , κατηγορέω αὐτόθεν οἴομαι ὁ λέγω ὡς αἰσχρός καί οὐδέ μακρός ἔλεγχος δέω καί φημί · τίς ὁ νόος ὁ τοιόσδε κάθοδος ὁ θεός ; οὐ ὁράω ὅτι καί κατά ἐγώ εἰμί ὁ κάθοδος ὁ νόος . προηγέομαι μέν ὁ λέγω ἐν ὁ εὐαγγέλιον „ ἀπόλλυμι πρόβατον οἶκος Ἰσραήλ “ ἐπιστρέφω , δεύτερος δέ ὁ διά ὁ ἐκεῖνος ἀπείθεια ἀείρω ἀπό αὐτός ὁ ὀνομάζω βασιλεία ὁ θεός καί δίδωμι „ ἄλλος γεωργός “ παρά ὁ πάλαι Ἰουδαῖος Χριστιανός , „ ὁ καρπός “ ὁ ὁ θεός βασιλεία „ ἀποδίδωμι “ ὁ θεός „ ἐν ὁ “ ἕκαστος πρᾶξις εἰμί καρπός ὁ βασιλεία „ καιρός . “ ἐγώ μέν οὖν ἀπό πολύς ὀλίγος λέγω πρός ὁ ξελσυς πεῦσις λέγω · τίς γάρ ὁ νόος ὁ τοιόσδε κάθοδος ὁ θεός ; ξελσυς δέ ὁ μήτε ὑπό Ἰουδαῖος μήτε ὑπό ἐγώ λέγω ἄν ἑαυτοῦ ἀποφαίνω λέγω · ἤ ἵνα μανθάνω ὁ ἐν ἄνθρωπος ; οὐδείς γάρ ἐγώ φημί ὅτι , ἵνα μανθάνω ὁ ἐν ἄνθρωπος , Χριστός ἐπιδημέω ὁ βίος . εἶτα ὡς λέγω ἄν τις ὁ ἵνα μανθάνω ὁ ἐν ἄνθρωπος , ἑαυτοῦ ἀνθυποφέρω πρός οὗτος ὁ οὐ γάρ οἶδα πᾶς ; εἶτα ὡς ἀποκρίνω ὅτι οἶδα , πάλιν ἐπαπορέω λέγω ὅτι ἆρα οἶδα μέν , οὐ ἐπανορθόω δέ , οὐδέ οἷος τε αὐτός θεῖος δύναμις ἐπανορθόω ; καί οὗτος δέ πᾶς εὐήθης λέγω . ἀεί γάρ ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ λόγος , κατά γενεά εἰς ψυχή ὅσιος μεταβαίνω καί φίλος θεός καί προφήτης κατασκευάζω , ἐπανορθόω ὁ ἀκούω ὁ λέγω · καί ἐν ὁ Χριστός δέ ἐπιδημία ἐπανορθόω ὁ κατά χριστιανισμός λόγος οὐ ὁ μή βούλομαι ἀλλά ὁ ὁ κρατύς βίος καί ἀρέσκω ὁ θεός αἱρέω . οὐ οἶδα δέ καί ποταπός ἐπανόρθωσις βούλομαι ὁ ξελσυς γίγνομαι ἐπαπορέω λέγω · ἆρα οὐ οἷος τε αὐτός δύναμις θεῖος ἐπανορθόω , ἐάν μή φύσις τις ἐπί οὗτος πέμπω ; ἆρα γάρ ἐθέλω φαντασιόω ὁ ἄνθρωπος ὑπό θεός , ἀπολαμβάνω μέν ἀθρόος ὁ κακία ἐμφύω δέ ὁ ἀρετή , ὁ ἐπανόρθωσις γίγνομαι ; ἄλλος μέν οὖν ζητέω , εἰ ἀκόλουθος ἤ εἰ δυνατός εἰμί ὁ φύσις ὁ τοιοῦτος · ἐγώ δέ λέγω ἄν ὅτι εἰμί , καί δυνατός αὐτός εἰμί · ποῦ οὖν ὁ ἐπί ἐγώ , καί ποῦ ἐπαινετός συγκατάθεσις πρός ὁ ἀληθής ὁ ἀληθής ἤ ἀποδεκτός ἀνάνευσις ἀπό ὁ ψεῦδος ; ἀλλά καί εἰ ἅπαξ δίδωμι καί δυνατός οὗτος καί πρεπόντως γίγνομαι , διά τίς οὐ μάλα ζητέω τις ὁ ἀρχή , ἀνάλογος τις φάσκω ὁ ξελσυς , ὅτι οὐ οἷος τε εἰμί ὁ θεός θεῖος δύναμις μηδέ ἐπανόρθωσις δέω ποιέω ὁ ἄνθρωπος ἀλλά αὐτόθεν σπουδαῖος καί τέλειος , οὐδέ ὁ ἀρχή ὑφίστημι ὁ κακία ; οὗτος δέ ἰδιώτης μέν καί ἀσύνετος δύναμαι συναρπάζω οὐ μήν καί ὁ ἐνοράω ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα · ὅτι ἀρετή μέν ἐάν ἀναιρέω ὁ ἑκούσιος , ἀναιρέω αὐτός καί ὁ οὐσία . ὅλος δέ εἰς οὗτος πραγματεία χρεία · περί ὅς οὐ ὀλίγος ἐν ὁ περί πρόνοια καί Ἕλλην λέγω , ὁ μή λέγω ἄν ὅς ὁ ξελσυς ἐκτίθημι λέγω · οἶδα μέν , οὐ ἐπανορθόω δέ , οὐδέ οἷος τε αὐτός δύναμις θεῖος ἐπανορθόω . καί ἐγώ δέ πολλαχοῦ κατά ὁ δυνατός ἐγώ λέγω περί οὗτος , καί ὁ θεῖος λόγος ὁ ἀκούω δύναμαι αὐτός παρίστημι .