origenes.contra-celsum 7.18
Ἑξῆς δὲ τούτοις τοιαῦτά φησιν ὁ Κέλσος · ἐκεῖνο δ᾿ οὐκ ἐνθυμηθήσονται πάλιν ; εἰ προεῖπον οἱ τοῦ Ἰουδαίων θεοῦ προφῆται τοῦτον ἐκείνου παῖδα ἐσόμενον , πῶς ἐκεῖνος μὲν διὰ Μωϋσέως νομοθετεῖ πλουτεῖν καὶ δυναστεύειν καὶ καταπιμπλάναι τὴν γῆν καὶ καταφονεύειν τοὺς πολεμίους ἡβηδὸν καὶ παγγενεὶ κτείνειν , ὅπερ καὶ αὐτὸς ἐν ὀφθαλμοῖς τῶν Ἰουδαίων , ὥς φησι Μωϋσῆς , ποιεῖ , καὶ πρὸς ταῦτα , ἂν μὴ πείθωνται , διαῤῥήδην αὐτοὺς τὰ τῶν πολεμίων δράσειν ἀπειλεῖ , ὁ δ᾿ υἱὸς ἄρα αὐτοῦ , ὁ „ Ναζωραῖος “ ἄνθρωπος . ἀντινομοθετεῖ μηδὲ παριτητὸν εἶναι πρὸς τὸν πατέρα τῷ πλουτοῦντι ἢ φιλαρχιῶντι ἢ σοφίας ἢ δόξης ἀντιποιουμένῳ , δεῖν δὲ σίτων μὲν καὶ ταμείου μὴ μᾶλλόν τι φροντίζειν ἢ „ τοὺς κόρακας , “ ἐσθῆτος δὲ ἧττον ἢ „ τὰ κρίνα , “ τῷ δ᾿ ἅπαξ τυπτήσαντι παρέχειν καὶ αὖθις τύπτειν ; πότερον Μωϋσῆς ἢ Ἰησοῦς ψεύδεται ; ἢ ὁ πατὴρ τοῦτον πέμπων ἐπελάθετο , τίνα Μω(??)σεῖ διετάξατο ; ἢ καταγνοὺς τῶν ἰδίων νόμων μετέγνω καὶ τὸν ἄγγελον καὶ ἐπὶ τοῖς ἐναντίοις ἀποστέλλει ; πέπονθε δὴ διὰ τούτων Κέλσος πρᾶγμα ὁ πάντ᾿ ἐπίστασθαι ἐπαγγελλόμενος ἰδιωτικώτατον , περὶ τοῦ νοῦ τῶν γραφῶν οἰηθεὶς πλέον τῶν κατὰ τὸ γράμμα λέξεων μηδένα λόγον εἶναι βαθύτερον ἐν τῷ νόμῳ καὶ τοῖς προφήταις · οὐχ ὁρῶν ὅτι οὐκ ἂν οὕτω προφανῶς ἀπιθάνως τὸν σωματικὸν ἐπηγγέλλετο πλοῦτον τοῖς ὀρθῶς βιώσασιν ὁ λόγος , δεικνυμένων δικαιοτάτων ἐν ἄκρᾳ πενίᾳ βεβιωκέναι . οἱ γοῦν προφῆται καὶ διὰ τὸ καθαρῶς βεβιωκέναι τὸ θεῖον πνεῦμα χωρήσαντες „ περιῆλθον ἐν μηλωταῖς , ἐν αἰγείοις δέρμασιν , ὑστερούμενοι , θλιβόμενοι , κακουχούμενοι , ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς “ · „ πολλαὶ “ γὰρ „ αἱ θλίψεις τῶν δικαίων “ κατὰ τὸν ὑμνῳδόν . εἴπερ δὲ ἀνέγνω τὸν Μωϋσέως νόμον ὁ Κέλσος , εἰκὸς ὅτι τὸ „ δανιεῖς ἔθνεσι πολλοῖς , σὺ δὲ οὐ δανιῇ , “ λεγόμενον πρὸς τὸν τηροῦντα τὸν νόμον , ᾠήθη τοιοῦτον εἶναι , ὥστ᾿ ἐν ἐπαγγελίᾳ λέγεσθαι τῷ δικαίῳ τοσοῦτον πλουτήσειν τὸν τυφλὸν πλοῦτον , ὥστε διὰ τὸ πλῆθος τῶν χρημάτων οὐ μόνον Ἰουδαίοις δανείζειν τὸν δίκαιον ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ἄλλῳ ἑνὶ ἔθνει ἢ δευτέρῳ ἢ τρίτῳ ἀλλὰ πολλοῖς . πόσα οὖν ἂν ὁ δίκαιος ἐκέκτητο χρήματα , μισθὸν τῆς δικαιοσύνης αὐτὰ κατὰ τὸν νόμον λαβὼν , ἵνα δανιοῖ „ πολλοῖς ἔθνεσιν “ ; ἀκόλουθον δ᾿ ἐστὶ τῇ τοιαύτῃ ἐκδοχῇ καὶ τὸ ὑπολαμβάνειν ὅτι οὐδέ ποτε ὁ δίκαιος δανείζεται , ἐπεὶ γέγραπται · „ σὺ δὲ οὐ δανιῇ . “ ἆρ᾿ οὖν ἔμεινε τὸ ἔθνος τοσούτοις χρόνοις ἐν τῇ κατὰ Μωϋσέα θεοσεβείᾳ , προφανῶς βλέπον ψευδόμενον ὅσον ἐπὶ τῷ Κέλσῳ τὸν νομοθέτην ; οὐδὲ γὰρ ἱστόρηταί τις τοσοῦτον πλουτήσας , ὡς δεδανεικέναι „ ἔθνεσι πολλοῖς . “ ἀλλ᾿ οὐ πιθανὸν οὕτως αὐτοὺς διδασκομένους ἀκούειν τοῦ νόμου , ὡς Κέλσος ᾤετο , καὶ προφανῶς βλέποντας ψευδεῖς ( τὰς ) κατὰ τὸν νόμον ἐπαγγελίας ἀγωνίζεσθαι περὶ τοῦ νόμου . ἐὰν δὲ τὰς ἀναγεγραμμένας τις ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ φέρῃ παράδειγμα τοῦ καταπεφρονηκέναι αὐτοὺς τοῦ νόμου , τάχα διὰ τὸ κατεγνωκέναι αὐτοὺς ὡς ψευδομένου , λεκτέον πρὸς αὐτὸν ὅτι ἀναγνωστέον καὶ τοὺς χρόνους , ἐν οἷς ὅλος ὁ λαὸς ἀναγέγραπται μετὰ τὸ πεποιηκέναι τὸ πονηρὸν ἐνώπιον κυρίου ἐπὶ τὸ βέλτιον καὶ τὴν κατὰ τὸν νόμον θεοσέβειαν μεταβεβληκέναι .
Lemmas: ἑξῆς δέ οὗτος τοιοῦτος φημί ὁ ξελσυς · ἐκεῖνος δέ οὐ ἐνθυμέομαι πάλιν ; εἰ προλέγω ὁ ὁ Ἰουδαῖος θεός προφήτης οὗτος ἐκεῖνος παῖς εἰμί , πῶς ἐκεῖνος μέν διά Μωϋσῆς νομοθετέω πλουτέω καί δυναστεύω καί καταπίμπλημι ὁ γῆ καί καταφονεύω ὁ πολέμιος ἡβηδόν καί παγγενεί κτείνω , ὅς καί αὐτός ἐν ὀφθαλμός ὁ Ἰουδαῖος , ὡς φημί Μωϋσῆς , ποιέω , καί πρός οὗτος , ἐάν μή πείθω , διαρρήδην αὐτός ὁ ὁ πολέμιος δράω ἀπειλέω , ὁ δέ υἱός ἄρα αὐτός , ὁ „ Ναζωραῖος “ ἄνθρωπος . ἀντινομοθετέω μηδέ παριτητός εἰμί πρός ὁ πατήρ ὁ πλουτέω ἤ φιλαρχιάω ἤ σοφία ἤ δόξα ἀντιποιέω , δέω δέ σῖτος μέν καί ταμεῖον μή μάλα τις φροντίζω ἤ „ ὁ κόραξ , “ ἐσθής δέ ἥσσων ἤ „ ὁ κρίνον , “ ὁ δέ ἅπαξ τύπτω παρέχω καί αὖθις τύπτω ; πότερος Μωϋσῆς ἤ Ἰησοῦς ψεύδω ; ἤ ὁ πατήρ οὗτος πέμπω ἐπιλανθάνω , τίς Μω(??)σεῖ διατάσσω ; ἤ καταγιγνώσκω ὁ ἴδιος νόμος μεταγιγνώσκω καί ὁ ἄγγελος καί ἐπί ὁ ἐναντίος ἀποστέλλω ; πάσχω δή διά οὗτος ξελσυς πρᾶγμα ὁ πᾶς ἐπίσταμαι ἐπαγγέλλω ἰδιωτικός , περί ὁ νόος ὁ γραφή οἴομαι πολύς ὁ κατά ὁ γράμμα λέξις μηδείς λόγος εἰμί βαθύς ἐν ὁ νόμος καί ὁ προφήτης · οὐ ὁράω ὅτι οὐ ἄν οὕτως προφανής ἀπίθανος ὁ σωματικός ἐπαγγέλλω πλοῦτος ὁ ὀρθός βιόω ὁ λόγος , δείκνυμι δίκαιος ἐν ἄκρος πενία βιόω . ὁ γοῦν προφήτης καί διά ὁ καθαρός βιόω ὁ θεῖος πνεῦμα χωρέω „ περιέρχομαι ἐν μηλωτή , ἐν αἴγειος δέρμα , ὑστερέω , θλίβω , κακουχέω , ἐν ἐρημία πλανάω καί ὄρος καί σπήλαιον καί ὁ ὀπή ὁ γῆ “ · „ πολύς “ γάρ „ ὁ θλῖψις ὁ δίκαιος “ κατά ὁ ὑμνῳδός . εἴπερ δέ ἀναγιγνώσκω ὁ Μωϋσῆς νόμος ὁ ξελσυς , ἔοικα ὅτι ὁ „ δανίζω ἔθνος πολύς , σύ δέ οὐ δανείζω , “ λέγω πρός ὁ τηρέω ὁ νόμος , οἴομαι τοιοῦτος εἰμί , ὥστε ἐν ἐπαγγελία λέγω ὁ δίκαιος τοσοῦτος πλουτέω ὁ τυφλός πλοῦτος , ὥστε διά ὁ πλῆθος ὁ χρῆμα οὐ μόνος Ἰουδαῖος δανείζω ὁ δίκαιος ἀλλά οὐδέ ἄλλος εἷς ἔθνος ἤ δεύτερος ἤ τρίτος ἀλλά πολύς . πόσος οὖν ἄν ὁ δίκαιος κτάομαι χρῆμα , μισθός ὁ δικαιοσύνη αὐτός κατά ὁ νόμος λαμβάνω , ἵνα δανείζω „ πολύς ἔθνος “ ; ἀκόλουθος δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος ἐκδοχή καί ὁ ὑπολαμβάνω ὅτι οὐδέ ποτέ ὁ δίκαιος δανείζω , ἐπεί γράφω · „ σύ δέ οὐ δανείζω . “ ἆρα οὖν μένω ὁ ἔθνος τοσοῦτος χρόνος ἐν ὁ κατά Μωϋσῆς θεοσέβεια , προφανής βλέπω ψεύδω ὅσος ἐπί ὁ ξελσυς ὁ νομοθέτης ; οὐδέ γάρ ἱστορέω τις τοσοῦτος πλουτέω , ὡς δανείζω „ ἔθνος πολύς . “ ἀλλά οὐ πιθανός οὕτως αὐτός διδάσκω ἀκούω ὁ νόμος , ὡς ξελσυς οἴομαι , καί προφανής βλέπω ψευδής ( ὁ ) κατά ὁ νόμος ἐπαγγελία ἀγωνίζομαι περί ὁ νόμος . ἐάν δέ ὁ ἀναγράφω τις ἁμαρτία ὁ λαός φέρω παράδειγμα ὁ καταφρονέω αὐτός ὁ νόμος , τάχα διά ὁ καταγιγνώσκω αὐτός ὡς ψεύδω , λεκτέος πρός αὐτός ὅτι ἀναγνωστέον καί ὁ χρόνος , ἐν ὅς ὅλος ὁ λαός ἀναγράφω μετά ὁ ποιέω ὁ πονηρός ἐνώπιον κύριος ἐπί ὁ ἀγαθός καί ὁ κατά ὁ νόμος θεοσέβεια μεταβάλλω .