origenes.contra-celsum 4.83
Εἰπὼν δ᾿ ὁ Κέλσος περὶ τῶν μελισσῶν , ἵνα τὸ ὅσον ἐφ᾿ ἑαυτῷ ἐξευτελίσῃ ἡμῶν οὐ Χριστιανῶν μόνον ἀλλὰ καὶ πάντων ἀνθρώπων τὰς πόλεις καὶ τὰς πολιτείας καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἡγεμονίας καὶ τοὺς ὑπὲρ τῶν πατρίδων πολέμους , ἑξῆς ἐπιφέρει διεξιὼν μυρμήκων ἐγκώμιον · ὅπως τῷ περὶ ἐκείνων ἐγκωμίῳ τὸ τῶν ἀνθρώπων περὶ τὴν τροφὴν οἰκονομικὸν καταβάλῃ τῷ λόγῳ ( τῷ ) πρὸς τοὺς μύρμηκας καὶ τὸ τῶν χειμαδίων προνοητικὸν καταῤῥίψῃ ὡς οὐδὲν πλέον ἔχον τῆς ἀλόγου τῶν μυρμήκων ἐν οἷς ἐκεῖνος νομίζει προνοίας . τίνα δ᾿ οὐκ ἂν τῶν ἁπλουστέρων ἀνθρώπων καὶ οὐκ ἐπισταμένων ἐνορᾶν τῇ φύσει πάντων πραγμάτων ἀποτρέψαι τὸ ὅσον ἐφ᾿ ἑαυτῷ ὁ Κέλσος ἀπὸ τοῦ ( τοῖς ) βαρουμένοις ὑπὸ φορτίων βοηθεῖν καὶ κοινωνεῖν ἐκείνοις τῶν καμάτων , λέγων περὶ μυρμήκων ὡς ἂν ἀλλήλοις τῶν φορτίων , ἐπειδάν τινα κάμνοντα ἴδωσιν , ἐπιλαμβάνωνται ; ἐρεῖ γὰρ ὁ δεόμενος τῆς διὰ λόγου παιδεύσεως καὶ μηδαμῶς ἐπαΐων αὐτῆς · ἐπεὶ τοίνυν μηδὲν διαφέρομεν μυρμήκων , καὶ ὅτε τοῖς κάμνουσι διὰ τὸ φέρειν βαρύτατα φορτία βοηθοῦμεν , τί μάτην τὸ τοιοῦτον ποιοῦμεν ; καὶ οἱ μὲν μύρμηκες , ἅτε ἄλογα ζῷα τυγχάνοντες , οὐκ ἂν ἐπαρθεῖεν πρὸς τὸ μέγα φρονῆσαι διὰ τὸ παραβάλλεσθαι ἀνθρώποις τὰ ἔργα αὐτῶν · οἱ δ᾿ ἄνθρωποι διὰ τὸν λόγον ἀκοῦσαι δυνηθέντες , τίνα τρόπον εὐτελίζεται αὐτῶν τὸ κοινωνικὸν . βλαβεῖεν ἂν τὸ ὅσον ἐπὶ τῷ Κέλσῳ καὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ , οὐκ ἰδόντι ὅτι χριστιανισμοῦ ἀποτρέψαι θέλων τοὺς ἐντυγχάνοντας αὐτοῦ τῇ γραφῇ ἀποτρέπει καὶ τῶν οὐ Χριστιανῶν τὸ πρὸς τοὺς φέροντας τὰ βαρύτατα τῶν φορτίων συμπαθές . ἐχρῆν δ᾿ αὐτὸν , εἴπερ ην κἂν φιλόσοφος αἰσθανόμενος τοῦ κοινωνικοῦ , πρὸς τῷ ( μὴ ) συναναιρεῖν τῷ χριστιανισμῷ τὰ χρήσιμα τῶν ἐν ἀνθρώποις καὶ συνεργεῖν , εἰ οἷόν τ᾿ ἦν , τοῖς κοινοῖς ἐν χριστιανισμῷ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καλοῖς . εἰ δὲ καὶ τῶν ἀποτιθεμένων καρπῶν τὰς ἐκφύσεις ἀπεκτιθέασιν οἱ μύρμηκες , ἵνα μὴ σπαργῷεν . μένοιεν δὲ δι᾿ ἔτους αὐτοῖς εἰς τροφὴν , οὐ λογισμὸν εἶναι ἐν μύρμηξι τούτων αἴτιον ὑπονοητέον ἀλλὰ τὴν παμμήτορα φύσιν , καὶ τὰ ἄλογα κοσμήσασαν , ὡς μηδὲ τοὐλάχιστον καταλιπεῖν , μηδαμῶς φέρον ἴχνος τοῦ ἀπὸ τῆς φύσεως λόγου . εἰ μὴ ἄρα διὰ τούτων λεληθότως βούλεται ὁ Κέλσος ( καὶ γὰρ ἐν πολλοῖς Πλατωνίζειν θέλει ) ὁμοειδῆ εἶναι πᾶσαν ψυχὴν , καὶ μηδὲν διαφέρειν τὴν τοῦ ἀνθρώπου τῆς τῶν μυρμήκων καὶ τῶν μελισσῶν · ὅπερ κατάγοντός ἐστι τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῶν ἁψίδων τοῦ οὐρανοῦ οὐκ ἐπὶ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα μόνον ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὰ λοιπά . τούτοις δ᾿ οὐ πείσονται Χριστιανοὶ . προκατειληφότες τὸ „ κατ᾿ εἰκόνα “ γεγονέναι θεοῦ τὴν ἀνθρωπίνην ψυχὴν καὶ ὁρῶντες ὅτι ἀμήχανόν ἐστι τὴν „ κατ᾿ εἰκόνα “ θεοῦ δεδημιουργημένην φύσιν πάντῃ ἀπαλεῖψαι τοὺς χαρακτῆρας αὐτῆς καὶ ἄλλους ἀναλαβεῖν οὐκ οἶδα κατ᾿ εἰκόνας τίνων γεγενημένους ἐν τοῖς ἀλόγοις .
Lemmas: λέγω δέ ὁ ξελσυς περί ὁ μέλισσα , ἵνα ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ ἐξευτελίζω ἐγώ οὐ Χριστιανός μόνος ἀλλά καί πᾶς ἄνθρωπος ὁ πόλις καί ὁ πολιτεία καί ὁ ἀρχή καί ὁ ἡγεμονία καί ὁ ὑπέρ ὁ πατρίς πόλεμος , ἑξῆς ἐπιφέρω διεξέρχομαι μύρμηξ ἐγκώμιον · ὅπως ὁ περί ἐκεῖνος ἐγκώμιος ὁ ὁ ἄνθρωπος περί ὁ τροφή οἰκονομικός καταβάλλω ὁ λόγος ( ὁ ) πρός ὁ μύρμηξ καί ὁ ὁ χειμάδιον προνοητικός καταρρίπτω ὡς οὐδείς πολύς ἔχω ὁ ἄλογος ὁ μύρμηξ ἐν ὅς ἐκεῖνος νομίζω πρόνοια . τίς δέ οὐ ἄν ὁ ἁπλόος ἄνθρωπος καί οὐ ἐπίσταμαι ἐνοράω ὁ φύσις πᾶς πρᾶγμα ἀποτρέπω ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ ὁ ξελσυς ἀπό ὁ ( ὁ ) βαρέω ὑπό φορτίον βοηθέω καί κοινωνέω ἐκεῖνος ὁ κάματος , λέγω περί μύρμηξ ὡς ἄν ἀλλήλων ὁ φορτίον , ἐπειδάν τις κάμνω ὁράω , ἐπιλαμβάνω ; λέγω γάρ ὁ δέω ὁ διά λόγος παίδευσις καί μηδαμῶς ἐπαΐω αὐτός · ἐπεί τοίνυν μηδείς διαφέρω μύρμηξ , καί ὅτε ὁ κάμνω διά ὁ φέρω βαρύς φορτίον βοηθέω , τίς μάτην ὁ τοιοῦτος ποιέω ; καί ὁ μέν μύρμηξ , ἅτε ἄλογος ζῷον τυγχάνω , οὐ ἄν ἐπαίρω πρός ὁ μέγας φρονέω διά ὁ παραβάλλω ἄνθρωπος ὁ ἔργον αὐτός · ὁ δέ ἄνθρωπος διά ὁ λόγος ἀκούω δύναμαι , τίς τρόπος εὐτελίζω αὐτός ὁ κοινωνικός . βλάπτω ἄν ὁ ὅσος ἐπί ὁ ξελσυς καί ὁ λόγος αὐτός , οὐ ὁράω ὅτι χριστιανισμός ἀποτρέπω ἐθέλω ὁ ἐντυγχάνω αὐτός ὁ γραφή ἀποτρέπω καί ὁ οὐ Χριστιανός ὁ πρός ὁ φέρω ὁ βαρύς ὁ φορτίον συμπαθής . χρή δέ αὐτός , εἴπερ εἰμί ἄν φιλόσοφος αἰσθάνομαι ὁ κοινωνικός , πρός ὁ ( μή ) συναναιρέω ὁ χριστιανισμός ὁ χρήσιμος ὁ ἐν ἄνθρωπος καί συνεργέω , εἰ οἷος τε εἰμί , ὁ κοινός ἐν χριστιανισμός πρός ὁ ἄλλος ἄνθρωπος καλός . εἰ δέ καί ὁ ἀποτίθημι καρπός ὁ ἔκφυσις ἀπεκτίθημι ὁ μύρμηξ , ἵνα μή σπαργάω . μένω δέ διά ἔτος αὐτός εἰς τροφή , οὐ λογισμός εἰμί ἐν μύρμηξ οὗτος αἴτιος ὑπονοητέον ἀλλά ὁ παμμήτωρ φύσις , καί ὁ ἄλογος κοσμέω , ὡς μηδέ ἐλαχύς καταλείπω , μηδαμῶς φέρω ἴχνος ὁ ἀπό ὁ φύσις λόγος . εἰ μή ἄρα διά οὗτος λεληθότως βούλομαι ὁ ξελσυς ( καί γάρ ἐν πολύς Πλατωνίζω ἐθέλω ) ὁμοειδής εἰμί πᾶς ψυχή , καί μηδείς διαφέρω ὁ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁ μύρμηξ καί ὁ μέλισσα · ὅς κατάγω εἰμί ὁ ψυχή ἀπό ὁ ἁψίς ὁ οὐρανός οὐ ἐπί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα μόνος ἀλλά καί ἐπί ὁ λοιπός . οὗτος δέ οὐ πάσχω Χριστιανός . προκαταλαμβάνω ὁ „ κατά εἰκών “ γίγνομαι θεός ὁ ἀνθρώπινος ψυχή καί ὁράω ὅτι ἀμήχανος εἰμί ὁ „ κατά εἰκών “ θεός δημιουργέω φύσις πάντῃ ἀπαλείφω ὁ χαρακτήρ αὐτός καί ἄλλος ἀναλαμβάνω οὐ οἶδα κατά εἰκών τίς γίγνομαι ἐν ὁ ἄλογος .