origenes.contra-celsum 7.6
Νυνὶ δὲ ὁ θαυμαζόμενος παρ᾿ Ἕλλησι Πύθιος οὐδένα μὲν σοφὸν ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ὅλως ἄνδρα ἄξιον ἔκρινε τῆς , ὡς Ἕλληνες ὑπολαμβάνουσι , θείας κατακωχῆς . ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ἐν τῷ θήλει γένει παρθένον τινὰ ἢ σοφὴν καὶ ἀπὸ φιλοσοφίας ὠφελημένην ἀλλά τινα γυναῖκα ἰδιῶτιν · τάχα γὰρ οἱ ἐν ἀνθρώποις κρείττονες βελτίους ἦσαν τῆς εἰς τὴν κατακωχὴν ἐνεργείας αὐτοῦ . ἔδει δὲ καὶ . εἴπερ θεὸς ἦν , τῇ προγνώσει αὐτὸν χρήσασθαι δελέατι , ἵν᾿ οὕτως ὀνομάσω , πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν καὶ θεραπείαν καὶ ἠθικὴν κατόρθωσιν τῶν ἀνθρώπων · νυνὶ δὲ οὐδὲν ἡ ἱστορία τοιοῦτον παραδίδωσι περὶ αὐτοῦ . εἰ γὰρ καὶ ἀνδρῶν ἁπάντων Σωκράτην εἶπε σοφώτατον εἶναι , ἤμβλυνε τὸν ἔπαινον αὐτοῦ τὸ πρὸς τούτου λεγόμενον περὶ Εὐριπίδου καὶ Σοφοκλέους ἐν τῷ · σοφὸς Σοφοκλῆς , σοφώτερος δ᾿ Εὐριπίδης . τραγῳδιοποιῶν ουν σοφῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ λελεγμένων κρείττων εἶναι νομισθεὶς ὁ Σωκράτης , τῶν ἐπὶ τῆς σκηνῆς καὶ τῆς ὀρχήστρας τοῦ τυχόντος ἄθλου ἕνεκεν ἀγωνιζομένων καὶ ὅπου μὲν λύπας καὶ οἴκτους τοῖς θεαταῖς ἐμποιούντων ὅπου δὲ ἀσέμνους γέλωτας ( τοιοῦτον γάρ τι βούλεται τὰ σατυρικὰ δράματα ) , οὐ πάνυ τι τὸ διὰ φιλοσοφίαν καὶ ἀλήθειαν ἐμφαίνει σεμνὸν καὶ διὰ σεμνότητα ἐπαινετόν . καὶ τάχα οὐ τοσοῦτον διὰ φιλοσοφίαν ἀνδρῶν εἶπεν αὐτὸν ἁπάντων σοφώτατον ὅσον διὰ τὰς θυσίας καὶ ἃς προσήνεγκε κνίσσας αὐτῷ τε καὶ τοῖς λοιποῖς δαίμοσι . καὶ διὰ ταῦτα ἐοίκασι μᾶλλον ποιεῖν οἱ δαίμονες τὰ ἀξιούμενα ὑπὸ τῶν αὐτοῖς προσαγόντων ἢ διὰ τὰ ἔργα τῆς ἀρετῆς . διόπερ διαγράφων τὰ γινόμενα ὁ τῶν ποιητῶν ἄριστος Ὅμηρος καὶ διδάσκων , τίνα μάλιστά ἐστι τὰ πείθοντα τοὺς δαίμονας ποιεῖν ἃ βούλονται οἱ θύοντες , εἰσήγαγε τὸν Χρύσην , ἕνεκεν ὀλίγων στεφάνων καὶ μηρίων ταύρων καὶ αἰγῶν τυγχάνοντα ὧν ᾔτησε καθ᾿ Ἑλλήνων διὰ τὴν θυγατέρα , ἵνα λοιμώξαντες ἀποδώσειαν αὐτῷ τὴν Χρυσηΐδα . μέμνημαι δὲ παρά τινι τῶν Πυθαγορείων , ἀναγράψαντι περὶ τῶν ἐν ὑπονοίᾳ παρὰ τῷ ποιητῇ λελεγμένων , ἀναγνοὺς ὅτι τὰ τοῦ Χρύσου πρὸς τὸν Ἀπόλλωνα ἔπη καὶ ὁ ἐξ Ἀπόλλωνος ἐπιπεμφθεὶς τοῖς Ἕλλησι λοιμὸς διδάσκει ὅτι ἠπίστατο Ὅμηρος πονηρούς τινας δαίμονας , χαίροντας ταῖς κνίσσαις καὶ ταῖς θυσίαις , μισθοὺς ἀποδιδόναι τοῖς θύσασι τὴν ἑτέρων φθορὰν , εἰ τοιοῦτο οἱ θύοντες εὔχοιντο . καὶ ὁ „ Δωδώνης “ δὲ „ μεδέων δυσχειμέρου , “ παρ᾿ ᾧ εἰσιν οἱ προφῆται „ ἀνιπτόποδες χαμαιεῦναι , “ ἀποδοκιμάσας τὸ τῶν ἀνδρῶν εἰς προφητείαν γένος ταῖς Δωδωνίσι χρῆται , ὡς καὶ ὁ Κέλσος παρέστησεν . ἔστω δέ τις τούτοις παραπλήσιος Κλάριος καὶ ἕτερος ἐν Βραγχίδαις καὶ ἄλλος ἐν Ἄμμωνος ἢ ὅποι ποτὲ γῆς μαντευόμενοι , πόθεν οὖν δειχθήσεται εἰ καὶ θεοὶ μέν εἰσιν οὐ δαιμόνια δέ τινα ;
Lemmas: νυνί δέ ὁ θαυμάζω παρά Ἕλλην Πύθιος οὐδείς μέν σοφός ἀλλά οὐδέ ὅλος ἀνήρ ἄξιος κρίνω ὁ , ὡς Ἕλλην ὑπολαμβάνω , θεῖος κατακωχή . ἀλλά οὐδέ ἐν ὁ θῆλυς γένος παρθένος τις ἤ σοφός καί ἀπό φιλοσοφία ὠφελέω ἀλλά τις γυνή ἰδιῶτις · τάχα γάρ ὁ ἐν ἄνθρωπος κρατύς ἀγαθός εἰμί ὁ εἰς ὁ κατακωχή ἐνέργεια αὐτός . δέω δέ καί . εἴπερ θεός εἰμί , ὁ πρόγνωσις αὐτός χράω δέλεαρ , ἵνα οὕτως ὀνομάζω , πρός ὁ ἐπιστροφή καί θεραπεία καί ἠθικός κατόρθωσις ὁ ἄνθρωπος · νυνί δέ οὐδείς ὁ ἱστορία τοιοῦτος παραδίδωμι περί αὐτός . εἰ γάρ καί ἀνήρ ἅπας Σωκράτης λέγω σοφός εἰμί , ἀμβλύνω ὁ ἔπαινος αὐτός ὁ πρός οὗτος λέγω περί Εὐριπίδης καί Σοφοκλῆς ἐν ὁ · σοφός Σοφοκλῆς , σοφός δέ Εὐριπίδης . τραγῳδοποιός οὖν σοφός ὑπό αὐτός λέγω κρατύς εἰμί νομίζω ὁ Σωκράτης , ὁ ἐπί ὁ σκηνή καί ὁ ὀρχήστρα ὁ τυγχάνω ἆθλος ἕνεκα ἀγωνίζομαι καί ὅπου μέν λύπη καί οἶκτος ὁ θεατής ἐμποιέω ὅπου δέ ἄσεμνος γέλως ( τοιοῦτος γάρ τις βούλομαι ὁ σατυρικός δρᾶμα ) , οὐ πάνυ τις ὁ διά φιλοσοφία καί ἀλήθεια ἐμφαίνω σεμνός καί διά σεμνότης ἐπαινετός . καί τάχα οὐ τοσοῦτος διά φιλοσοφία ἀνήρ λέγω αὐτός ἅπας σοφός ὅσος διά ὁ θυσία καί ὅς προσφέρω κνῖσα αὐτός τε καί ὁ λοιπός δαίμων . καί διά οὗτος ἔοικα μάλα ποιέω ὁ δαίμων ὁ ἀξιόω ὑπό ὁ αὐτός προσάγω ἤ διά ὁ ἔργον ὁ ἀρετή . διόπερ διαγράφω ὁ γίγνομαι ὁ ὁ ποιητής ἀγαθός Ὅμηρος καί διδάσκω , τίς μάλα εἰμί ὁ πείθω ὁ δαίμων ποιέω ὅς βούλομαι ὁ θύω , εἰσάγω ὁ Χρύσης , ἕνεκα ὀλίγος στέφανος καί μηρία ταῦρος καί αἴξ τυγχάνω ὅς αἰτέω κατά Ἕλλην διά ὁ θυγάτηρ , ἵνα λοιμώσσω ἀφοδόω αὐτός ὁ Χρυσηΐς . μιμνῄσκω δέ παρά τις ὁ Πυθαγόρειος , ἀναγράφω περί ὁ ἐν ὑπόνοια παρά ὁ ποιητής λέγω , ἀναγιγνώσκω ὅτι ὁ ὁ Χρύσης πρός ὁ Ἀπόλλων ἔπος καί ὁ ἐκ Ἀπόλλων ἐπιπέμπω ὁ Ἕλλην λοιμός διδάσκω ὅτι ἐπίσταμαι Ὅμηρος πονηρός τις δαίμων , χαίρω ὁ κνῖσα καί ὁ θυσία , μισθός ἀποδίδωμι ὁ θύω ὁ ἕτερος φθορά , εἰ τοιοῦτος ὁ θύω εὔχομαι . καί ὁ „ Δωδώνη “ δέ „ μεδέων δυσχείμερος , “ παρά ὅς εἰμί ὁ προφήτης „ ἀνιπτόπους χαμαιεύνης , “ ἀποδοκιμάζω ὁ ὁ ἀνήρ εἰς προφητεία γένος ὁ Δωδωνίς χράω , ὡς καί ὁ ξελσυς παρίστημι . εἰμί δέ τις οὗτος παραπλήσιος Κλάριος καί ἕτερος ἐν Βραγχίδαι καί ἄλλος ἐν Ἄμμων ἤ ὅποι ποτέ γῆ μαντεύομαι , πόθεν οὖν δείκνυμι εἰ καί θεός μέν εἰμί οὐ δαιμόνιον δέ τις ;