origenes.contra-celsum 7.36
Μετὰ ταῦτα , πρὸς ἃ κατὰ τὸ δυνατὸν εἰρήκαμεν , τοιαῦτα πάλιν ὁ Κέλσος φησίν · οἱ δὲ καὶ πάλιν εἰρήσονται · πῶς αἰσθήσει μὴ καταλαμβανόμενοι γνώσονται τὸν θεόν ; τί χωρὶς αἰσθήσεως μαθεῖν ἐστι δυνατόν ; εἶτα πρὸς ταῦτα ἀποκρινόμενός φησιν · οὐκ ἀνθρώπου μὲν οὐδὲ τῆς ψυχῆς ἀλλὰ σαρκὸς ἡ φωνή . ὅμως δ᾿ οὖν ἀκουσάτωσαν , εἴ τι καὶ ἐπαΐειν δύνανται ὡς δειλὸν καὶ φιλοσώματον γένος · ἐὰν αἰσθήσει μύσαντες ἀναβλέψητε νῷ καὶ σαρκὸς ἀποστραφέντες ψυχῆς ὀφθαλμοὺς ἐγείρητε , μόνως οὕτως τὸν θεὸν ὄψεσθε . κἂν ἡγεμόνα ( τῆς ὁδοῦ ) ταύτης ζητῆτε , φευκτέοι μὲν ὑμῖν οἱ πλάνοι καὶ γόητες καὶ τὰ εἴδωλα προμνώμενοι · ἵνα μὴ παντάπασιν ἦτε καταγέλαστοι , τοὺς μὲν ἄλλους . τοὺς δεικνυμένους θεοὺς . ὡς εἴδωλα βλασφημοῦντες , τὸν δὲ καὶ αὐτῶν ὡς ἀληθῶς εἰδώλων ἀθλιώτερον καὶ μηδὲ εἴδωλον ἔτι ἀλλ᾿ ( ὄντ)ως νεκρὸν σέβοντες καὶ πατέρα ὅμοιον αὐτῷ ζητοῦντες . καὶ πρῶτόν γε λεκτέον πρὸς τὴν προσωποποιΐαν αὐτοῦ . περιτιθέντος ἡμῖν λόγους ὡς ὑφ᾿ ἡμῶν λεγομένους εἰς τὴν περὶ ἀναστάσεως σαρκὸς ἀπολογίαν , ὅτι ἀρετὴ μὲν προσωποποιοῦντός ἐστι τηρῆσαι τὸ βούλημα καὶ τὸ ἦθος τοῦ προσωποποιουμένου , κακία δὲ , ὅτε τὰ μὴ ἁρμόζοντά τις περιτίθησι ῥήματα τῷ προσώπῳ τοῦ λέγοντος . καὶ ἐπ᾿ ἴσης γε ψεκτοὶ οἱ ἐν προσωποποιΐᾳ βαρβάροις καὶ ἀπαιδεύτοις ἢ οἰκότριψι καὶ μηδέ ποτε φιλοσόφων λόγων ἀκηκοόσι μηδὲ εὖ εἰρηκόσιν αὐτοὺς περιτιθέντες φιλοσοφίαν , ἣν ἔμαθε μὲν ὁ προσωποποιῶν , οὐκ εἰκὸς δὲ ἦν εἰδέναι τὸν προσωποποιούμενον , καὶ πάλιν αὖ οἱ τοῖς καθ᾿ ὑπόθεσιν ὑποκειμένοις σοφοῖς καὶ τὰ θεῖα ἐγνωκόσι περιτιθέντες τὰ ἀπὸ ἰδιωτικῶν παθῶν ὑπὸ ἀπαιδεύτων λεγόμενα καὶ ἀπὸ ἀγνοίας ἀπαγγελλόμενα . ὅθεν Ὅμηρος μὲν ἐν πολλοῖς θαυμάζεται , τηρήσας τὰ τῶν ἡρώων πρόσωπα , ὁποῖα αὐτὰ ὑπέθετο ἀπ᾿ ἀρχῆς , οἷον τὸ Νέστορος ἢ τὸ Ὀδυσσέως ἢ τὸ Διομήδους ἢ τὸ Ἀγαμέμνονος ἢ Τηλεμάχου ἢ Πηνελόπης ἤ τινος τῶν λοιπῶν · Εὐριπίδης δὲ ὑπὸ Ἀριστοφάνους κωμῳδεῖται ὡς ἀκαιροῤῥήμων διὰ τὸ πολλάκις περιτεθεικέναι λόγους δογμάτων , ὧν ἀπὸ Ἀναξαγόρου ἤ τινος ἔμαθε τῶν σοφῶν , βαρβάροις γυναιξὶν ἢ οἰκέταις .
Lemmas: μετά οὗτος , πρός ὅς κατά ὁ δυνατός λέγω , τοιοῦτος πάλιν ὁ ξελσυς φημί · ὁ δέ καί πάλιν λέγω · πῶς αἴσθησις μή καταλαμβάνω γιγνώσκω ὁ θεός ; τίς χωρίς αἴσθησις μανθάνω εἰμί δυνατός ; εἶτα πρός οὗτος ἀποκρίνω φημί · οὐ ἄνθρωπος μέν οὐδέ ὁ ψυχή ἀλλά σάρξ ὁ φωνή . ὅμως δέ οὖν ἀκούω , εἰ τις καί ἐπαΐω δύναμαι ὡς δειλός καί φιλοσώματος γένος · ἐάν αἴσθησις μύω ἀναβλέπω νόος καί σάρξ ἀποστρέφω ψυχή ὀφθαλμός ἐγείρω , μόνος οὕτως ὁ θεός ὁράω . ἐάν ἡγεμών ( ὁ ὁδός ) οὗτος ζητέω , φευκτέος μέν σύ ὁ πλάνος καί γόης καί ὁ εἴδωλον προμνάομαι · ἵνα μή παντάπασι εἰμί καταγέλαστος , ὁ μέν ἄλλος . ὁ δείκνυμι θεός . ὡς εἴδωλον βλασφημέω , ὁ δέ καί αὐτός ὡς ἀληθής εἴδωλον ἄθλιος καί μηδέ εἴδωλον ἔτι ἀλλά ( ὅς νεκρός σέβω καί πατήρ ὅμοιος αὐτός ζητέω . καί πρῶτος γε λεκτέος πρός ὁ προσωποποιία αὐτός . περιτίθημι ἐγώ λόγος ὡς ὑπό ἐγώ λέγω εἰς ὁ περί ἀνάστασις σάρξ ἀπολογία , ὅτι ἀρετή μέν προσωποποιέω εἰμί τηρέω ὁ βούλημα καί ὁ ἦθος ὁ προσωποποιέω , κακία δέ , ὅτε ὁ μή ἁρμόζω τις περιτίθημι ῥῆμα ὁ πρόσωπον ὁ λέγω . καί ἐπί ἴσος γε ψεκτός ὁ ἐν προσωποποιία βάρβαρος καί ἀπαίδευτος ἤ οἰκότριψ καί μηδέ ποτέ φιλόσοφος λόγος ἀκούω μηδέ εὖ λέγω αὐτός περιτίθημι φιλοσοφία , ὅς μανθάνω μέν ὁ προσωποποιέω , οὐ ἔοικα δέ εἰμί οἶδα ὁ προσωποποιέω , καί πάλιν αὖ ὁ ὁ κατά ὑπόθεσις ὑπόκειμαι σοφός καί ὁ θεῖος γιγνώσκω περιτίθημι ὁ ἀπό ἰδιωτικός πάθος ὑπό ἀπαίδευτος λέγω καί ἀπό ἄγνοια ἀπαγγέλλω . ὅθεν Ὅμηρος μέν ἐν πολύς θαυμάζω , τηρέω ὁ ὁ ἥρως πρόσωπον , ὁποῖος αὐτός ὑποτίθημι ἀπό ἀρχή , οἷος ὁ Νέστωρ ἤ ὁ Ὀδυσσεύς ἤ ὁ Διομήδης ἤ ὁ Ἀγαμέμνων ἤ Τηλέμαχος ἤ Πηνελόπεια ἤ τις ὁ λοιπός · Εὐριπίδης δέ ὑπό Ἀριστοφάνης κωμῳδέω ὡς ἀκαιρορρήμων διά ὁ πολλάκις περιτίθημι λόγος δόγμα , ὅς ἀπό Ἀναξαγόρας ἤ τις μανθάνω ὁ σοφός , βάρβαρος γυνή ἤ οἰκέτης .