origenes.contra-celsum 4.49
Εἰ δ᾿ ἀδεκάστως ἀνεγνώκει τὴν γραφὴν ὁ Κέλσος , οὐκ ἂν εἶπεν οὐχ οἷα ἀλληγορίαν ἐπιδέχεσθαι εἶναι τὰ γράμματα ἡμῶν , ἀπὸ γὰρ τῶν προφητειῶν , ἐν αἷς τὰ ἀπὸ τῆς ἱστορίας γέγραπται , οὐχ ὡς ἀπὸ τῆς ἱστορίας ἔστι προσαχθῆναι καὶ ταῖς ἱστορίαις ὡς σκοπῷ τροπολογίας γεγραμμέναις καὶ σοφώτατα οἰκονομηθείσαις , ἐστοχασμένως τοῦ τε πλήθους τῶν ἁπλούστερον πιστευόντων καὶ τῶν ὀλίγων μετὰ συνέσεως ἐξετάζειν τὰ πράγματα βουλομένων ἢ καὶ δυναμένων , καὶ εἰ μὲν οἱ σήμερον νομιζόμενοι κατὰ Κέλσον ἐπιεικεῖς ἀπὸ Ἰουδαίων καὶ Χριστιανῶν ἠλληγόρουν τὰ γεγραμμένα , τάχα ἂν πιθανόν τι λέγειν ὑπενοεῖτο ὁ Κέλσος · ἐπεὶ δ᾿ αὐτοὶ οἱ πατέρες τῶν δογμάτων καὶ συγγραφεῖς τὰ τοιαῦτα τροπολογοῦσι , τί ἐστιν ἄλλο ὑπονοῆσαι ἢ ὅτι οὕτως ἐγράφη , ὥστε τροπολογεῖσθαι αὐτὰ κατὰ τὸν προηγούμενον νοῦν ; ὀλίγα δ᾿ ἀπὸ πάνυ πολλῶν παραθησόμεθα πρὸς τὸ δεῖξαι ὅτι μάτην συκοφαντεῖ τοὺς λόγους ὁ Κέλσος ὡς οὐχ οἵους τε ἐπιδέξασθαι ἀλληγορίαν , φησὶ δὴ ὁ τοῦ Ἰησοῦ ἀπόστολος Παῦλος · „ ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται · οὐ φιμώσεις βοῦν ἀλοῶντα , μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ θεῷ ; ἢ δι᾿ ἡμᾶς πάντως λέγει ; δι᾿ ἡμᾶς γὰρ ἐγράφη ὅτι ὀφείλει ἐπ᾿ ἐλπίδι ὁ ἀροτριῶν ἀροτριᾶν , καὶ ὁ ἀλοῶν ἐπ᾿ ἐλπίδι τοῦ μετέχειν , “ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν ὁ αὐτός · „ γέγραπται γὰρ ὅτι ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ , καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν , τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστὶν , ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν “ · καὶ πάλιν ἐν ἄλλῳ τόπῳ · „ οἴδαμεν δ᾿ ὅτι οἱ πατέρες ἡμῶν πάντες ὑπὸ τὴν νεφέλην ἦσαν , καὶ πάντες διὰ τῆς θαλάσσης διῆλθον , καὶ πάντες εἰς τὸν Μωϋσῆς ἐβαπτίσαντο ἐν τῇ νεφέλῃ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ . “ εἶθ᾿ ἑρμηνεύων τὴν περὶ τοῦ μάννα ἱστορίαν καὶ τὴν περὶ τοῦ ὕδατος ἐκ πέτρας ἐξεληλυθέναι ἀναγεγραμμένου παραδόξως τοιαῦτα λέγει · „ καὶ πάντες τὸ αὐτὸ βρῶμα πνευματικὸν ἔφαγον , καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν ἔπιον πόμα · ἔπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας , ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός , “ παριστὰς δὲ ὁ Ἀσὰφ ὅτι „ προβλήματα “ καὶ „ παραβολαί “ εἰσιν αἱ κατὰ τὴν Ἔξοδον ἱστορίαι καὶ τοὺς Ἀριθμοὺς , ὡς ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν γέγραπται , μέλλων αὐτῶν ὑπομιμνήσκεσθαι τοῦτον προοιμιάζεται τὸν τρόπον · „ προσέχετε λαός μου τῷ νόμῳ μου , κλίνατε τὸ οὖς ὑμῶν εἰς τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου , ἀνοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου , φθέγξομαι προβλήματα ἀπ᾿ ἀρχῆς , ὅσα ἠκούσαμεν καὶ ἔγνωμεν αὐτὰ . καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν διηγήσαντο ἡμῖν . “
Lemmas: εἰ δέ ἀδέκαστος ἀναγιγνώσκω ὁ γραφή ὁ ξελσυς , οὐ ἄν λέγω οὐ οἷος ἀλληγορία ἐπιδέχομαι εἰμί ὁ γράμμα ἐγώ , ἀπό γάρ ὁ προφητεία , ἐν ὅς ὁ ἀπό ὁ ἱστορία γράφω , οὐ ὡς ἀπό ὁ ἱστορία εἰμί προσάγω καί ὁ ἱστορία ὡς σκοπός τροπολογία γράφω καί σοφός οἰκονομέω , ἐστοχασμένως ὁ τε πλῆθος ὁ ἁπλόος πιστεύω καί ὁ ὀλίγος μετά σύνεσις ἐξετάζω ὁ πρᾶγμα βούλομαι ἤ καί δύναμαι , καί εἰ μέν ὁ σήμερον νομίζω κατά ξελσυς ἐπιεικής ἀπό Ἰουδαῖος καί Χριστιανός ἀλληγορέω ὁ γράφω , τάχα ἄν πιθανός τις λέγω ὑπονοέω ὁ ξελσυς · ἐπεί δέ αὐτός ὁ πατήρ ὁ δόγμα καί συγγραφεύς ὁ τοιοῦτος τροπολογέω , τίς εἰμί ἄλλος ὑπονοέω ἤ ὅτι οὕτως γράφω , ὥστε τροπολογέω αὐτός κατά ὁ προηγέομαι νόος ; ὀλίγος δέ ἀπό πάνυ πολύς παρατίθημι πρός ὁ δείκνυμι ὅτι μάτην συκοφαντέω ὁ λόγος ὁ ξελσυς ὡς οὐ οἷος τε ἐπιδείκνυμι ἀλληγορία , φημί δή ὁ ὁ Ἰησοῦς ἀπόστολος Παῦλος · „ ἐν ὁ νόμος γράφω · οὐ φιμόω βοῦς ἀλοάω , μή ὁ βοῦς μέλω ὁ θεός ; ἤ διά ἐγώ πάντως λέγω ; διά ἐγώ γάρ γράφω ὅτι ὀφείλω ἐπί ἐλπίς ὁ ἀροτριάω ἀροτριάω , καί ὁ ἀλοάω ἐπί ἐλπίς ὁ μετέχω , “ καί ἀλλαχοῦ φημί ὁ αὐτός · „ γράφω γάρ ὅτι ἕνεκα οὗτος καταλείπω ἄνθρωπος ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ καί προσκολλάω πρός ὁ γυνή αὐτός , καί εἰμί ὁ δύο εἰς σάρξ εἷς , ὁ μυστήριον οὗτος μέγας εἰμί , ἐγώ δέ λέγω εἰς Χριστός καί εἰς ὁ ἐκκλησία “ · καί πάλιν ἐν ἄλλος τόπος · „ οἶδα δέ ὅτι ὁ πατήρ ἐγώ πᾶς ὑπό ὁ νεφέλη εἰμί , καί πᾶς διά ὁ θάλασσα διέρχομαι , καί πᾶς εἰς ὁ Μωϋσῆς βαπτίζω ἐν ὁ νεφέλη καί ἐν ὁ θάλασσα . “ εἶτα ἑρμηνεύω ὁ περί ὁ μάννα ἱστορία καί ὁ περί ὁ ὕδωρ ἐκ πέτρα ἐξέρχομαι ἀναγράφω παράδοξος τοιοῦτος λέγω · „ καί πᾶς ὁ αὐτός βρῶμα πνευματικός ἐσθίω , καί πᾶς ὁ αὐτός πνευματικός πίνω πόμα · πίνω γάρ ἐκ πνευματικός ἀκολουθέω πέτρα , ὁ δέ πέτρα εἰμί ὁ Χριστός , “ παρίστημι δέ ὁ Ἀσάφ ὅτι „ πρόβλημα “ καί „ παραβολή “ εἰμί ὁ κατά ὁ Ἔξοδος ἱστορία καί ὁ Ἀριθμός , ὡς ἐν ὁ βίβλος ὁ Ψαλμός γράφω , μέλλω αὐτός ὑπομιμνῄσκω οὗτος προοιμιάζομαι ὁ τρόπος · „ προσέχω λαός ἐγώ ὁ νόμος ἐγώ , κλίνω ὁ οὖς σύ εἰς ὁ ῥῆμα ὁ στόμα ἐγώ , ἀνοίγνυμι ἐν παραβολή ὁ στόμα ἐγώ , φθέγγομαι πρόβλημα ἀπό ἀρχή , ὅσος ἀκούω καί γιγνώσκω αὐτός . καί ὁ πατήρ ἐγώ διηγέομαι ἐγώ . “