origenes.contra-celsum 2.76
Οὐχ εὗρε δ᾿ ὁ Κέλσος προσωποποιῶν τὸν Ἰουδαῖον τοιαῦτα αὐτῷ περιθεῖναι ἐν τῷ λόγῳ , ὁποῖα οὐκ ἂν αὐτῷ ἀπὸ τῶν νομίμων καὶ προφητικῶν προφέροιτο γραφῶν . μέμφεται γὰρ τὸν Ἰησοῦν τοιαῦτα λέγων περὶ αὐτοῦ · ἀπειλεῖ καὶ λοιδορεῖ κούφως ὁπόταν λέγῃ · „ οὐαὶ ὑμῖν “ καὶ „ προλέγω ὑμῖν . “ ἐν γὰρ τούτοις ἄντικρυς ὁμολογεῖ ὅτι πεῖσαι ἀδυνατεῖ , ὅπερ οὐκ ἂν θεὸς ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ἄνθρωπος φρόνιμος πάθοι . ὅρα δὲ εἰ μὴ ταῦτα ἄντικρυς ἀναστρέφει ἐπὶ τὸν Ἰουδαῖον . ἀπιλεῖ γὰρ ἐν ταῖς νομικαῖς καὶ προφητικαῖς γραφαῖς ὁ θεὸς καὶ λοιδορεῖ , ὁπόταν λέγῃ , οὐκ ἐλάττονα τῶν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ „ οὐαί · “ ὁποῖά ἐστι τὰ ἐν Ἡσαΐᾳ οὕτως ἔχοντα · „ οὐαὶ οἱ συνάπτοντες οἰκίαν πρὸς οἰκίαν , καὶ ἀγρὸν πρὸς ἀγρὸν ἐγγίζοντες “ καὶ „ οὐαὶ οἱ ἐγειρόμενοι τὸ πρωῒ καὶ τὸ σίκερα διώκοντες “ καὶ „ οὐαὶ οἱ ἐπισπώμενοι τὰς ἁμαρτίας ὡς σχοινίῳ μακρῷ “ καὶ „ οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ πονηρὸν καλὸν καὶ τὸ καλὸν πονηρὸν “ καὶ „ οὐαὶ οἱ ἰσχύοντες ὑμῶν , οἱ πίνοντες τὸν οἶνον . “ καὶ ἄλλα δ᾿ ἂν εὕροις μυρία . πῶς δ᾿ οὐ παραπλήσια αἷς λέγει ἀπειλαῖς ἐστι τὸ „ οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλὸν , λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν . σπέρμα πονηρὸν , υἱοὶ ἄνομοι “ καὶ τὰ ἑξῆς ; οἷς ἐπιφέρει τηλικαύτας ἀπειλὰς . αἵ εἰσιν οὐκ ἐλάττους ὧν φησι τὸν Ἰησοῦν εἰρηκέναι . ἢ οὐκ ἔστιν ἀπειλὴ καὶ μεγάλη γε ἡ φάσκουσα · „ ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος . αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι · τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτὴν , καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων “ ; πῶς δ᾿ οὐ λοιδορίαι καὶ ἐν τῷ Ἰεζεκιήλ εἰσι πρὸς τὸν λαὸν . ἔνθα ὁ κύριός ἐστι λέγων πρὸς τὸν προφήτην · „ ἐν μέσῳ σκορπίων σὺ κατοικεῖς “ ; ἆρ᾿ οὖν , ὦ Κέλσε , συνῃσθημένος πεποίηκας τὸν Ἰουδαῖον λέγοντα περὶ τοῦ Ἰησοῦ ὅτι ἀπειλεῖ καὶ λοιδορεῖ κούφως , ὁπόταν λέγῃ · „ οὐαὶ ὑμῖν „ καὶ „ προλέγω ὑμῖν “ ; οὐχ ὁρᾷς ὅτι ἅπερ κατηγορῶν λέγει ὁ παρὰ σοὶ Ἰουδαῖος τοῦ Ἰησοῦ ταῦτα ἂν λέγοιτο πρὸς αὐτὸν περὶ τοῦ θεοῦ ; ἄντικρυς γὰρ ἐν τοῖς ὁμοίοις εὑρίσκεται ὢν , ὡς οἴεται ὁ Ἰουδαῖος , ἐγκλήμασιν ὁ ἐν τοῖς προφήταις θεὸς ὡς πεῖσαι ἀδυνατῶν . ἔτι δὲ φήσαιμ᾿ ἂν περὶ αὐτῶν τοῖς οἰομένοις τὸν παρὰ τῷ Κέλσῳ Ἰουδαῖον εὖ ταῦτα τῷ Ἰησοῦ ἐγκαλεῖν ὅτι ἀραὶ πλεῖσται ὅσαι ἀναγεγραμμέναι εἰσὶν ἐν Λευϊτικῷ καὶ Δευτερονομίῳ , περὶ ὧν ὡς ἐὰν ἀπολογήσηται ὁ Ἰουδαῖος παριστάμενος τῇ γραφῇ . ἢ τοιούτως ἢ καὶ ἔτι βέλτιον ἀπολογησόμεθα περὶ τῶν νομιζομένων ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ εἰρῆσθαι λοιδοριῶν καὶ ἀπειλῶν . καὶ περὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ Μωϋσέως νόμου ἡμεῖς μᾶλλον δυνησόμεθα ἀπολογήσασθαι , ἅτε συνετώτερον διδαχθέντες ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ ἀκούειν τῶν νομικῶν γραμμάτων ἤπερ ὁ Ἰουδαῖος . ἀλλὰ καὶ ὁ Ἰουδαῖος ἐὰν ἴδῃ τὸ βούλημα τῶν προφητικῶν λόγων , παραστῆναι δυνήσεται τῷ μὴ κούφως ἀπειλεῖν καὶ λοιδορεῖν τὸν θεὸν λέγοντα τὸ „ οὐαὶ “ καὶ „ προλέγω ὑμῖν , “ καὶ πῶς θεὸς ὑπὲρ ἐπιστροφῆς ἀνθρώπων τὰ ποιαῦτα ἂν λέγοι , ἅπερ οἴεται οὐδὲ φρόνιμον ἄνθρωπον ποιῆσαι ὁ Κέλσος . καὶ Χριστιανοὶ δὲ ἕνα θεὸν γινώσκοντες . τὸν ἐν τοῖς προφήταις καὶ τῷ κυρίῳ , παραστήσουσι τὸ εὔλογον τῶν νομιζομένων ἀπειλῶν καὶ λεγομένων παρὰ τῷ Κέλσῳ λοιδοριῶν . καὶ ὀλίγα εἰς τὸν τόπον λελέξεται πρὸς τὸν Κέλσον , ἐπαγγελλόμενον καὶ φιλοσοφεῖν καὶ τὰ ἡμέτερα εἰδέναι · ὅτι ἆρα . ὦ οὗτος , ἐὰν μὲν ὁ παρὰ τῷ Ὁμήρῳ Ἑρμῆς λέγῃ τῷ Ὀδυσσεῖ · τίπτ᾿ αὖ , ὦ δύστηνε , δι᾿ ἄκριας ἔρχεαι οἶος ; ἀνέχῃ ἀπολογίας , λεγούσης ὅτι ὑπὲρ ἐπιστροφῆς τῷ Ὀδυσσεῖ τοιαῦτα προσδιαλέγεται ὁ Ὁμηρικὸς Ἑρμῆς ( ἐπεὶ τὸ κολακεύειν καὶ κεχαρισμένα λέγειν Σειρήνων ἐστὶν , αἷς πάρεστιν ἀμφ᾿ ὀστεόφιν θὶς λεγούσαις · δεῦρ᾿ ἄγ᾿ ἰὼν , πολύαιν᾿ Ὀδυσεῦ , μέγα κῦδος Ἀχαιῶν ) · ἐὰν δ᾿ οἱ παρ᾿ ἐμοὶ προφῆται καὶ αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς ὑπὲρ ἐπιστροφῆς τῶν ἀκουόντων λέγῃ τὸ οὐαὶ καὶ ἃς νομίζεις λοιδορίας . οὐδὲν οἰκονομεῖται πρὸς τοὺς ἀκούοντας διὰ τῶν τοιούτων λόγων οὐδὲ προσάγει αὐτοῖς ὡς Παιώνιον φάρμακον τὸν τοιοῦτον λόγον ; εἰ μὴ ἄρα βούλει τὸν θεὸν ἢ τὸν θείας μετέχοντα φύσεως ἀνθρώποις διαλεγόμενον σκοπεῖν μὲν τὰ τῆς ἰδίας φύσεως καὶ τὰ κατ᾿ ἀξίαν ἑαυτοῦ μηκέτι δ᾿ ἐνορᾶν . τί πρέπει τοῖς οἰκονομουμένοις καὶ ἀγομένοις ἀνθρώποις ὑπὸ τοῦ λόγου αὐτοῦ ἐπαγγέλλεσθαι καὶ ἑκάστῳ γε κατὰ τὸ ὑποκείμενον ἦθος διαλέγεσθαι . πῶς δὲ καὶ οὐ γελοῖον τὸ πεῖσαι ἀδυνατεῖν λεγόμενον περὶ τοῦ Ἰησοῦ καὶ κοινοποιούμενον οὐ μόνον πρὸς τὸν Ἰουδαῖον . πολλὰ τοιαῦτα ἔχοντα ἐν ταῖς προφητείαις . ἀλλὰ καὶ πρὸς Ἕλληνας , ἐν οἶς ἕκαστος τῶν μεγάλην δόξαν ἐπὶ σοφίᾳ ἀπενεγκαμένων οὐ δεδύνηται πεῖσαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας ἢ τοὺς δικαστὰς ἢ τοὺς κατηγοροῦντας παύσασθαι μὲν τῆς κακίας ὁδεῦσαι δὲ διὰ φιλοσοφίας ἐπ᾿ ἀρετήν ;
Lemmas: οὐ εὑρίσκω δέ ὁ ξελσυς προσωποποιέω ὁ Ἰουδαῖος τοιοῦτος αὐτός περιτίθημι ἐν ὁ λόγος , ὁποῖος οὐ ἄν αὐτός ἀπό ὁ νόμιμος καί προφητικός προφέρω γραφή . μέμφομαι γάρ ὁ Ἰησοῦς τοιοῦτος λέγω περί αὐτός · ἀπειλέω καί λοιδορέω κοῦφος ὁπόταν λέγω · „ οὐαί σύ “ καί „ προλέγω σύ . “ ἐν γάρ οὗτος ἄντικρυς ὁμολογέω ὅτι πείθω ἀδυνατέω , ὅς οὐ ἄν θεός ἀλλά οὐδέ ἄνθρωπος φρόνιμος πάσχω . ὁράω δέ εἰ μή οὗτος ἄντικρυς ἀναστρέφω ἐπί ὁ Ἰουδαῖος . ἀφιλέομαι γάρ ἐν ὁ νομικός καί προφητικός γραφή ὁ θεός καί λοιδορέω , ὁπόταν λέγω , οὐ ἐλαχύς ὁ ἐν ὁ εὐαγγέλιον „ οὐαί · “ ὁποῖος εἰμί ὁ ἐν Ἠσαΐας οὕτως ἔχω · „ οὐαί ὁ συνάπτω οἰκία πρός οἰκία , καί ἀγρός πρός ἀγρός ἐγγίζω “ καί „ οὐαί ὁ ἐγείρω ὁ πρωΐ καί ὁ σίκερα διώκω “ καί „ οὐαί ὁ ἐπισπάω ὁ ἁμαρτία ὡς σχοινίον μακρός “ καί „ οὐαί ὁ λέγω ὁ πονηρός καλός καί ὁ καλός πονηρός “ καί „ οὐαί ὁ ἰσχύω σύ , ὁ πίνω ὁ οἶνος . “ καί ἄλλος δέ ἄν εὑρίσκω μυρίος . πῶς δέ οὐ παραπλήσιος ὅς λέγω ἀπειλή εἰμί ὁ „ οὐαί ἔθνος ἁμαρτωλός , λαός πλήρης ἁμαρτία . σπέρμα πονηρός , υἱός ἄνομος “ καί ὁ ἑξῆς ; ὅς ἐπιφέρω τηλικοῦτος ἀπειλή . ὁ εἰμί οὐ ἐλαχύς ὅς φημί ὁ Ἰησοῦς λέγω . ἤ οὐ εἰμί ἀπειλή καί μέγας γε ὁ φάσκω · „ ὁ γῆ σύ ἐρῆμος . ὁ πόλις σύ πυρίκαυστος · ὁ χώρα σύ ἐνώπιον σύ ἀλλότριος κατεσθίω αὐτός , καί ἐρημόω καταστρέφω ὑπό λαός ἀλλότριος “ ; πῶς δέ οὐ λοιδορία καί ἐν ὁ Ἰεζεκιήλ εἰμί πρός ὁ λαός . ἔνθα ὁ κύριος εἰμί λέγω πρός ὁ προφήτης · „ ἐν μέσος σκορπίος σύ κατοικέω “ ; ἆρα οὖν , ὦ ξελσυς , συναισθάνομαι ποιέω ὁ Ἰουδαῖος λέγω περί ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἀπειλέω καί λοιδορέω κοῦφος , ὁπόταν λέγω · „ οὐαί σύ „ καί „ προλέγω σύ “ ; οὐ ὁράω ὅτι ὅς κατηγορέω λέγω ὁ παρά σύ Ἰουδαῖος ὁ Ἰησοῦς οὗτος ἄν λέγω πρός αὐτός περί ὁ θεός ; ἄντικρυς γάρ ἐν ὁ ὅμοιος εὑρίσκω εἰμί , ὡς οἴομαι ὁ Ἰουδαῖος , ἔγκλημα ὁ ἐν ὁ προφήτης θεός ὡς πείθω ἀδυνατέω . ἔτι δέ φημί ἄν περί αὐτός ὁ οἴομαι ὁ παρά ὁ ξελσυς Ἰουδαῖος εὖ οὗτος ὁ Ἰησοῦς ἐγκαλέω ὅτι ἀρά πολύς ὅσος ἀναγράφω εἰμί ἐν Λευιτικός καί Δευτερονόμιον , περί ὅς ὡς ἄν ἀπολογέομαι ὁ Ἰουδαῖος παρίστημι ὁ γραφή . ἤ τοιοῦτος ἤ καί ἔτι ἀγαθός ἀπολογέομαι περί ὁ νομίζω ὑπό ὁ Ἰησοῦς λέγω λοιδορία καί ἀπειλή . καί περί αὐτός δέ ὁ Μωϋσῆς νόμος ἐγώ μάλα δύναμαι ἀπολογέομαι , ἅτε συνετός διδάσκω ὑπό ὁ Ἰησοῦς ἀκούω ὁ νομικός γράμμα ἤ ὁ Ἰουδαῖος . ἀλλά καί ὁ Ἰουδαῖος ἐάν ὁράω ὁ βούλημα ὁ προφητικός λόγος , παρίστημι δύναμαι ὁ μή κοῦφος ἀπειλέω καί λοιδορέω ὁ θεός λέγω ὁ „ οὐαί “ καί „ προλέγω σύ , “ καί πῶς θεός ὑπέρ ἐπιστροφή ἄνθρωπος ὁ ποιέω ἄν λέγω , ὅς οἴομαι οὐδέ φρόνιμος ἄνθρωπος ποιέω ὁ ξελσυς . καί Χριστιανός δέ εἷς θεός γιγνώσκω . ὁ ἐν ὁ προφήτης καί ὁ κύριος , παρίστημι ὁ εὔλογος ὁ νομίζω ἀπειλή καί λέγω παρά ὁ ξελσυς λοιδορία . καί ὀλίγος εἰς ὁ τόπος λέγω πρός ὁ ξελσυς , ἐπαγγέλλω καί φιλοσοφέω καί ὁ ἡμέτερος οἶδα · ὅτι ἆρα . ὦ οὗτος , ἐάν μέν ὁ παρά ὁ Ὅμηρος Ἑρμῆς λέγω ὁ Ὀδυσσεύς · τίπτε αὖ , ὦ δύστηνος , διά ἄκρις ἔρχομαι οἶος ; ἀνέχω ἀπολογία , λέγω ὅτι ὑπέρ ἐπιστροφή ὁ Ὀδυσσεύς τοιοῦτος προσδιαλέγομαι ὁ Ὁμηρικός Ἑρμῆς ( ἐπεί ὁ κολακεύω καί χαρίζω λέγω Σειρήν εἰμί , ὅς πάρειμι ἀμφί ὀστέον θίς λέγω · δεῦρο ἄγω ἔρχομαι , πολύαινος Ὀδυσσεύς , μέγας κῦδος Ἀχαιός ) · ἐάν δέ ὁ παρά ἐγώ προφήτης καί αὐτός ὁ Ἰησοῦς ὑπέρ ἐπιστροφή ὁ ἀκούω λέγω ὁ οὐαί καί ὅς νομίζω λοιδορία . οὐδείς οἰκονομέω πρός ὁ ἀκούω διά ὁ τοιοῦτος λόγος οὐδέ προσάγω αὐτός ὡς Παιώνιος φάρμακον ὁ τοιοῦτος λόγος ; εἰ μή ἄρα βούλομαι ὁ θεός ἤ ὁ θεῖος μετέχω φύσις ἄνθρωπος διαλέγω σκοπέω μέν ὁ ὁ ἴδιος φύσις καί ὁ κατά ἀξία ἑαυτοῦ μηκέτι δέ ἐνοράω . τίς πρέπω ὁ οἰκονομέω καί ἄγω ἄνθρωπος ὑπό ὁ λόγος αὐτός ἐπαγγέλλω καί ἕκαστος γε κατά ὁ ὑπόκειμαι ἦθος διαλέγω . πῶς δέ καί οὐ γέλοιος ὁ πείθω ἀδυνατέω λέγω περί ὁ Ἰησοῦς καί κοινοποιέω οὐ μόνος πρός ὁ Ἰουδαῖος . πολύς τοιοῦτος ἔχω ἐν ὁ προφητεία . ἀλλά καί πρός Ἕλλην , ἐν ὄις ἕκαστος ὁ μέγας δόξα ἐπί σοφία ἀποφέρω οὐ δύναμαι πείθω ὁ ἐπιβουλεύω ἤ ὁ δικαστής ἤ ὁ κατηγορέω παύω μέν ὁ κακία ὁδεύω δέ διά φιλοσοφία ἐπί ἀρετή ;