origenes.contra-celsum 5.11
Οὐ χρὴ δὲ οὐδ᾿ αὐτὸ προσκυνεῖσθαι ὑπὸ τοῦ βλέποντος καὶ συνιέντος τὸ ἀληθινὸν φῶς , οὗ μετοχῇ καὶ ταυτὶ ἄρα πεφώτισται , οὐδ᾿ ὑπὸ τοῦ βλέποντος τὸν πατέρα τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς θεὸν . περὶ οὗ καλῶς λέλεκται τό · „ ὁ θεὸς φῶς ἐστι , καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία . “ καὶ ὥσπερ οἱ διὰ τὸ φῶς αἰσθητὸν καὶ οὐράνιον εἶναι προσκυνοῦντες ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἄστρα οὐκ ἂν προσκυνήσαιεν σπινθῆρα πυρὸς ἢ λύχνον ἐπὶ γῆς , ὁρῶντες τὴν ἀσύγκριτον ὑπεροχὴν τῶν νομιζομένων ἀξίων προσκυνεῖσθαι παρὰ τὸ τῶν σπινθήρων καὶ τῶν λύχνων φῶς · οὕτως οἱ νοήσαντες , πῶς „ ὁ θεὸς φῶς ἐστι , “ καταλαβόντες δὲ , πῶς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ „ φῶς ἀληθινόν “ ἐστιν , „ ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον , ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον , “ συνιέντες δὲ καὶ , πῶς οὗτός φησι τό · „ ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου , “ οὐκ ἂν εὐλόγως προσκυνήσαιεν τὸν οἱονεὶ βραχὺν σπινθῆρα ὡς πρὸς φῶς τὸν θεὸν ἀληθινοῦ φωτὸς ἐν ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις . καὶ οὐκ ἀτιμάζοντές γε τὰ τηλικαῦτα τοῦ θεοῦ δημιουργήματα οὐδ᾿ Ἀναξαγορείως „ μύδρον διάπυρον “ λέγοντες εἶναι τὸν ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἀστέρας τοιαῦτά φαμεν περὶ ἡλίου καὶ σελήνης καὶ ἀστέρων , ἀλλ᾿ αἰσθανόμενοί τε τῆς ἀφάτῳ ὑπεροχῇ ὑπερεχούσης θειότητος τοῦ θεοῦ ἔτι δὲ καὶ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ ὑπερέχοντος τὰ λοιπά . πειθόμενοι δὲ καὶ αὐτὸν ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἀστέρας εὔχεσθαι τῷ ἐπὶ πᾶσι θεῷ διὰ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ , κρίνομεν μὴ δεῖν εὔχεσθαι τοῖς εὐχομένοις · ἐπεὶ καὶ αὐτοὶ ἀναπέμπειν ἡμᾶς βούλονται μᾶλλον ἐπὶ τὸν θεὸν , ᾧ εὔχονται . ἢ κατάγειν πρὸς ἑαυτοὺς ἢ μερίζειν ἡμῶν τὴν εὐκτικὴν δύναμιν ἀπὸ τοῦ θεοῦ καὶ πρὸς ἑαυτούς . χρήσομαι δὲ καὶ τούτῳ περὶ αὐτῶν κατὰ τὸν τόπον παραδείγματι · ὁ σωτὴρ ἡμῶν καὶ κύριος ἀκούσας ποτέ · „ διδάσκαλε ἀγαθὲ , “ ἀναπέμπων τὸν λέγοντα τοῦτο ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ πατέρα φησί · „ τί με λέγεις ἀγαθόν ; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ θεὸς ὁ πατήρ . “ εἴπερ δὲ τοῦτ᾿ εὐλόγως ὡς „ εἰκὼν “ τῆς ἀγαθότητος τοῦ θεοῦ τυγχάνων εἴρηκεν ὁ υἱὸς „ τῆς ἀγάπης “ τοῦ πατρὸς , πῶς οὐχὶ εὐλογώτερον ἂν τοῖς προσκυνοῦσιν εἶπεν ἥλιος · τί με προσκυνεῖς ; „ κύριον γὰρ τὸν θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις · “ ᾧ κἀγὼ καὶ πάντες οἱ σὺν ἐμοὶ προσκυνοῦμεν καὶ λατρεύομεν . κἂν μὴ τηλικοῦτος δέ τις ᾖ , οὐδὲν ἧττον καὶ ὁ τοιοῦτος εὐχέσθω τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ , δυναμένῳ αὐτὸν ἰάσασθαι , καὶ πολλῷ πλέον τῷ πατρὶ αὐτοῦ , ὃς καὶ τοῖς πρότερον δικαίοις „ ἐξαπέστειλε τὸν λόγον αὐτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτοὺς καὶ ἐῤῥύσατο αὐτοὺς ἐκ τῶν διαφθορῶν αὐτῶν . “
Lemmas: οὐ χρή δέ οὐδέ αὐτός προσκυνέω ὑπό ὁ βλέπω καί συνίημι ὁ ἀληθινός φάος , ὅς μετοχή καί οὗτος ἄρα φωτίζω , οὐδέ ὑπό ὁ βλέπω ὁ πατήρ ὁ ἀληθινός φώς θεός . περί ὅς καλός λέγω ὁ · „ ὁ θεός φάος εἰμί , καί σκοτία ἐν αὐτός οὐ εἰμί οὐδείς . “ καί ὥσπερ ὁ διά ὁ φάος αἰσθητός καί οὐράνιος εἰμί προσκυνέω ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον οὐ ἄν προσκυνέω σπινθήρ πῦρ ἤ λύχνος ἐπί γῆ , ὁράω ὁ ἀσύγκριτος ὑπεροχή ὁ νομίζω ἄξιος προσκυνέω παρά ὁ ὁ σπινθήρ καί ὁ λύχνος φάος · οὕτως ὁ νοέω , πῶς „ ὁ θεός φάος εἰμί , “ καταλαμβάνω δέ , πῶς ὁ υἱός ὁ θεός „ φάος ἀληθινός “ εἰμί , „ ὅς φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος , ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος , “ συνίημι δέ καί , πῶς οὗτος φημί ὁ · „ ἐγώ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος , “ οὐ ἄν εὔλογος προσκυνέω ὁ οἱονεί βραχύς σπινθήρ ὡς πρός φάος ὁ θεός ἀληθινός φώς ἐν ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον . καί οὐ ἀτιμάζω γε ὁ τηλικοῦτος ὁ θεός δημιούργημα οὐδέ Ἀναξαγόρειος „ μύδρος διάπυρος “ λέγω εἰμί ὁ ἥλιος καί σελήνη καί ἀστήρ τοιοῦτος φημί περί ἥλιος καί σελήνη καί ἀστήρ , ἀλλά αἰσθάνομαι τε ὁ ἄφατος ὑπεροχή ὑπερέχω θειότης ὁ θεός ἔτι δέ καί ὁ μονογενής αὐτός ὑπερέχω ὁ λοιπός . πείθω δέ καί αὐτός ἥλιος καί σελήνη καί ἀστήρ εὔχομαι ὁ ἐπί πᾶς θεός διά ὁ μονογενής αὐτός , κρίνω μή δέω εὔχομαι ὁ εὔχομαι · ἐπεί καί αὐτός ἀναπέμπω ἐγώ βούλομαι μάλα ἐπί ὁ θεός , ὅς εὔχομαι . ἤ κατάγω πρός ἑαυτοῦ ἤ μερίζω ἐγώ ὁ εὐκτικός δύναμις ἀπό ὁ θεός καί πρός ἑαυτοῦ . χράω δέ καί οὗτος περί αὐτός κατά ὁ τόπος παράδειγμα · ὁ σωτήρ ἐγώ καί κύριος ἀκούω ποτέ · „ διδάσκαλος ἀγαθός , “ ἀναπέμπω ὁ λέγω οὗτος ἐπί ὁ ἑαυτοῦ πατήρ φημί · „ τίς ἐγώ λέγω ἀγαθός ; οὐδείς ἀγαθός εἰ μή εἷς ὁ θεός ὁ πατήρ . “ εἴπερ δέ οὗτος εὔλογος ὡς „ εἰκών “ ὁ ἀγαθότης ὁ θεός τυγχάνω λέγω ὁ υἱός „ ὁ ἀγάπη “ ὁ πατήρ , πῶς οὐ εὔλογος ἄν ὁ προσκυνέω λέγω ἥλιος · τίς ἐγώ προσκυνέω ; „ κύριος γάρ ὁ θεός σύ προσκυνέω καί αὐτός μόνος λατρεύω · “ ὅς ἐγώ καί πᾶς ὁ σύν ἐγώ προσκυνέω καί λατρεύω . ἐάν μή τηλικοῦτος δέ τις εἰμί , οὐδείς ἥσσων καί ὁ τοιοῦτος εὔχομαι ὁ λόγος ὁ θεός , δύναμαι αὐτός ἰάομαι , καί πολύς πολύς ὁ πατήρ αὐτός , ὅς καί ὁ πρότερος δίκαιος „ ἐξαποστέλλω ὁ λόγος αὐτός καί ἰάομαι αὐτός καί ἐρύω αὐτός ἐκ ὁ διαφθορά αὐτός . “