origenes.contra-celsum 4.25
Εἰ δὲ τὴν τοῦ ἀνθρώπου μικρότητα οὐ διὰ τὸ σῶμα ἐξευτελίζετε ἀλλὰ διὰ τὴν ψυχὴν , ὡς οὖσαν ὑποδεεστέραν τῶν λοιπῶν λογικῶν καὶ μάλιστα σπουδαίων καὶ διὰ τοῦθ᾿ ὑποδεεστέραν , ἐπείπερ ἡ κακία ἐστίν ἐν αὐτῇ , τί μᾶλλον οἱ ἐν Χριστιανοῖς φαῦλοι καὶ οἱ ἐν Ἰουδαίοις κακῶς βιοῦντες ὁρμαθός εἰσι νυκτερίδων ἢ μύρμηκες ἢ σκώληκες ἢ βάτραχοι , ἢ οἱ ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσι μοχθηροί ; ὡς κατὰ τοῦτο πάνθ᾿ ὁντιναοῦν , μάλιστα κεχυμένῃ τῇ κακίᾳ χρώμενον , νυκτερίδα καὶ σκώληκα καὶ βάτραχον καὶ μύρμηκα εἶναι ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀνθρώπους . κἂν Δημοσθένης τις οὖν ὁ ῥήτωρ ᾖ μετὰ τῆς παραπλησίας ἐκείνῳ κακίας καὶ τῶν ἀπὸ κακίας αὐτῷ πεπραγμένων , κἂν Ἀντιφῶν ἄλλος ῥήτωρ νομιζόμενος εἶναι , καὶ τὴν πρόνοιαν ἀναιρῶν ἐν τοῖς ἐπιγεγραμμένοις περὶ ἀληθείας παραπλησίως τῇ Κέλσου ἐπιγραφῇ · οὐδὲν ἧττόν εἰσιν οὗτοι σκώληκες ἐν βορβόρου γωνίᾳ τοῦ τῆς ἀμαθίας καὶ ἀγνοίας καλινδούμενοι . καίτοι γε ὁποῖον δὴ τὸ λογικὸν οὐκ ἂν εὐλόγως σκώληκι παραβάλλοιτο , ἀφορμὰς ἔχον πρὸς ἀρετήν . αὗται γὰρ αἱ πρὸς αὐτὴν ὑποτυπώσεις οὐκ ἐῶσι σκώληκι παραβάλλεσθαι τοὺς δυνάμει ἔχοντας τὴν ἀρετὴν καὶ τὰ σπέρματα αὐτῆς πάντῃ ἀπολέσαι οὐ δυναμένους . οὐκοῦν ἀναφαίνεται ὅτι οὔθ᾿ οἱ ἄνθρωποι καθόλου σκώληκες ἂν εἶεν ὡς πρὸς θεόν · ὁ γὰρ λόγος τὴν ἀρχὴν ἔχων ἀπὸ τοῦ παρὰ θεοῦ λόγου οὐκ ἐᾷ τὸ λογικὸν ζῷον πάντῃ ἀλλότριον νομισθῆναι θεοῦ · οὔτε μᾶλλον οἱ ἐν Χριστιανοῖς καὶ Ἰουδαίοις φαῦλοι . καὶ ὡς πρὸς τὸ ἀληθὲς οὐ Χριστιανοὶ οὐδὲ Ἰουδαῖοι . τῶν λοιπῶν φαύλων παραβάλλοιντο ἐν γωνίᾳ βορβόρου καλινδουμένοις σκώληξιν . εἰ δ᾿ ἡ τοῦ λόγου φύσις οὐδὲ τοῦτο παραδέξασθαι ἐπιτρέπει , δηλονότι οὐχ ὑβρίσομεν τὴν πρὸς ἀρετὴν κατεσκευασμένην ἀνθρωπίνην φύσιν , κἂν δι᾿ ἄγνοιαν ἐξαμαρτάνῃ . οὐδ᾿ ἐξομοιώσομεν αὐτὴν τοῖς τοιοῖσδε ζῴοις .
Lemmas: εἰ δέ ὁ ὁ ἄνθρωπος μικρότης οὐ διά ὁ σῶμα ἐξευτελίζω ἀλλά διά ὁ ψυχή , ὡς εἰμί ὑποδεής ὁ λοιπός λογικός καί μάλα σπουδαῖος καί διά οὗτος ὑποδεής , ἐπεί ὁ κακία εἰμί ἐν αὐτός , τίς μάλα ὁ ἐν Χριστιανός φαῦλος καί ὁ ἐν Ἰουδαῖος κακός βιάζω ὁρμαθός εἰμί νυκτερίς ἤ μύρμηξ ἤ σκώληξ ἤ βάτραχος , ἤ ὁ ἐν ὁ λοιπός ἔθνος μοχθηρός ; ὡς κατά οὗτος πᾶς ὅστις , μάλα χέω ὁ κακία χράω , νυκτερίς καί σκώληξ καί βάτραχος καί μύρμηξ εἰμί ὡς πρός ὁ λοιπός ἄνθρωπος . ἐάν Δημοσθένης τις οὖν ὁ ῥήτωρ εἰμί μετά ὁ παραπλήσιος ἐκεῖνος κακία καί ὁ ἀπό κακία αὐτός πράσσω , ἐάν Ἀντιφῶν ἄλλος ῥήτωρ νομίζω εἰμί , καί ὁ πρόνοια ἀναιρέω ἐν ὁ ἐπιγράφω περί ἀλήθεια παραπλήσιος ὁ ξελσυς ἐπιγραφή · οὐδείς ἥσσων εἰμί οὗτος σκώληξ ἐν βόρβορος γωνία ὁ ὁ ἀμαθία καί ἄγνοια καλινδέομαι . καίτοι γε ὁποῖος δή ὁ λογικός οὐ ἄν εὔλογος σκώληξ παραβάλλω , ἀφορμή ἔχω πρός ἀρετή . οὗτος γάρ ὁ πρός αὐτός ὑποτύπωσις οὐ ἐάω σκώληξ παραβάλλω ὁ δύναμις ἔχω ὁ ἀρετή καί ὁ σπέρμα αὐτός πάντῃ ἀπόλλυμι οὐ δύναμαι . οὐκοῦν ἀναφαίνω ὅτι οὔτε ὁ ἄνθρωπος καθόλου σκώληξ ἄν εἰμί ὡς πρός θεός · ὁ γάρ λόγος ὁ ἀρχή ἔχω ἀπό ὁ παρά θεός λόγος οὐ ἐάω ὁ λογικός ζῷον πάντῃ ἀλλότριος νομίζω θεός · οὔτε μάλα ὁ ἐν Χριστιανός καί Ἰουδαῖος φαῦλος . καί ὡς πρός ὁ ἀληθής οὐ Χριστιανός οὐδέ Ἰουδαῖος . ὁ λοιπός φαῦλος παραβάλλω ἐν γωνία βόρβορος καλινδέομαι σκώληξ . εἰ δέ ὁ ὁ λόγος φύσις οὐδέ οὗτος παραδέχομαι ἐπιτρέπω , δηλονότι οὐ ὑβρίζω ὁ πρός ἀρετή κατασκευάζω ἀνθρώπινος φύσις , ἐάν διά ἄγνοια ἐξαμαρτάνω . οὐδέ ἐξομοιόω αὐτός ὁ τοιόσδε ζῷον .