origenes.contra-celsum 4.81
Οὐχ ὁρῶν δ᾿ ὁ γεννάδας , ὅσων φιλοσόφων . τὴν πρόνοιαν εἰσαγόντων καὶ διὰ τὰ λογικὰ πάντα ποιεῖν αὐτὴν λεγόντων , συναναιρεῖ τὸ ὅσον ἐφ᾿ αὑτῷ χρήσιμα δόγματα τῇ Χριστιανῶν κατὰ ταῦτα πρὸς φιλοσοφίαν συμφωνίᾳ , οὐδ᾿ ὅση βλάβη κωλυτικὴ γίνεται εὐσεβείας ἐκ τοῦ παραδέξασθαι ὅτι οὐδὲν μυρμήκων ἢ μελισσῶν διαφέρει ὁ ἄνθρωπος παρὰ τῷ θεῷ , φησὶν ὅτι , εἰ διὰ τοῦθ᾿ οἱ ἄνθρωποι διαφέρειν δοκοῦσι τῶν ἀλόγων , ἐπεὶ πόλεις ᾤκησαν καὶ χρῶνται πολιτείᾳ καὶ ἀρχαῖς καὶ ἡγεμονίαις , τοῦτ᾿ οὐδὲν πρὸς ἔπος ἐστὶ , καὶ γὰρ οἱ μύρμηκες καὶ αἱ μέλισσαι . μελίσσαις γοῦν ἐστιν ἡγεμὼν , ἔστι δ᾿ ἀκολουθία τε καὶ θεραπεία καὶ πόλεμοι καὶ νῖκαι καὶ τῶν ἡττημένων αἱρέσεις καὶ πόλεις καὶ προπόλεις γε καὶ ἔργων διαδοχὴ καὶ δίκαι κατὰ τῶν ἀργῶν τε καὶ πονηρῶν · τοὺς γοῦν κηφῆνας ἀπελαύνουσί τε καὶ κολάζουσιν . οὐδ᾿ ἐν τούτοις δὲ ἑώρακε , τίνι διαφέρει τὰ ἀπὸ λόγου καὶ λογικῆς ἐπιτελούμενα τῶν ἀπ᾿ ἀλόγου φύσεως καὶ κατασκευῆς ψιλῆς γινομένων . ὧν τὴν αἰτίαν οὐδεὶς μὲν ἐνυπάρχων τοῖς ποιοῦσι λόγος ἀναδέχεται ( οὐδὲ γὰρ ἔχουσιν αὐτὸν ) , ὁ πρεσβύτατος δὲ καὶ υἱὸς μὲν τοῦ θεοῦ πάντων δὲ τῶν ὑποκειμένων βασιλεὺς φύσιν ἄλογον πεποίηκε , βοηθοῦσαν ὡς ἄλογον τοῖς οὐκ ἀξιωθεῖσι λόγου . πόλεις οὖν παρ᾿ ἀνθρώποις μετὰ πολλῶν ὑπέστησαν τεχνῶν καὶ διατάξεως νόμων · πολιτεῖαι δὲ καὶ ἀρχαὶ καὶ ἡγεμονίαι ἐν ἀνθρώποις ἤτοι αἳ κυρίως εἰσὶν οὕτως καλούμεναι σπουδαῖαί τινες ἕξεις καὶ ἐνέργειαι . ἢ καὶ αἱ καταχρηστικώτερον οὕτως ὀνομαζόμεναι πρὸς τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκείνων μίμησιν · ἐκείναις γὰρ ἐνορῶντες οἱ ἐπιτετευγμένως νομοθετήσαντες συνεστήσαντο τὰς ἀρίστας πολιτείας καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἡγεμονίας . ὧν οὐδὲν ἐν τοῖς ἀλόγοις ἔστιν εὑρεῖν , κἂν ὁ Κέλσος τὰ λογικὰ ὀνόματα καὶ ἐπὶ λογικῶν τεταγμένα , πόλιν καὶ πολιτείας καὶ ἀρχὰς καὶ ἡγεμονίας , ἀναφέρῃ καὶ ἐπὶ μύρμηκας καὶ μελίσσας , ἐφ᾿ οἷς οὐδαμῶς μὲν τοὺς μύρμηκας ἢ τὰς μελίσσας ἀποδεκτέον ( οὐ γὰρ σὺν λογισμῷ ποιοῦσι ) , τὴν θείαν δὲ φύσιν θαυμαστέον , μέχρι τῶν ἀλόγων ἐκτείνασαν τὸ οἱονεὶ πρὸς τὰ λογικὰ μίμημα , τάχα πρὸς δυσωπίαν τῶν λογικῶν , ἵν᾿ ἐνορῶντες μύρμηξιν ἐργατικώτεροι γίνωνται καὶ ταμιευτικώτεροι τῶν ἑαυτοῖς χρησίμων , κατανοοῦντές τε μελίσσας πείθωνται μὲν ἡγεμονίαις διαιρῶνται δὲ τὰ χρήσιμα τῆς πολιτείας ἔργα πρὸς σωτηρίαν τῶν πόλεων .
Lemmas: οὐ ὁράω δέ ὁ γεννάδας , ὅσος φιλόσοφος . ὁ πρόνοια εἰσάγω καί διά ὁ λογικός πᾶς ποιέω αὐτός λέγω , συναναιρέω ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ χρήσιμος δόγμα ὁ Χριστιανός κατά οὗτος πρός φιλοσοφία συμφωνία , οὐδέ ὅσος βλάβη κωλυτικός γίγνομαι εὐσέβεια ἐκ ὁ παραδέχομαι ὅτι οὐδείς μύρμηξ ἤ μέλισσα διαφέρω ὁ ἄνθρωπος παρά ὁ θεός , φημί ὅτι , εἰ διά οὗτος ὁ ἄνθρωπος διαφέρω δοκέω ὁ ἄλογος , ἐπεί πόλις οἰκέω καί χράω πολιτεία καί ἀρχή καί ἡγεμονία , οὗτος οὐδείς πρός ἔπος εἰμί , καί γάρ ὁ μύρμηξ καί ὁ μέλισσα . μέλισσα γοῦν εἰμί ἡγεμών , εἰμί δέ ἀκολουθία τε καί θεραπεία καί πόλεμος καί νίκη καί ὁ ἡσσάομαι αἵρεσις καί πόλις καί πρόπολις γε καί ἔργον διαδοχή καί δίκη κατά ὁ ἀργός τε καί πονηρός · ὁ γοῦν κηφήν ἀπελαύνω τε καί κολάζω . οὐδέ ἐν οὗτος δέ ὁράω , τίς διαφέρω ὁ ἀπό λόγος καί λογικός ἐπιτελέω ὁ ἀπό ἄλογος φύσις καί κατασκευή ψιλός γίγνομαι . ὅς ὁ αἰτία οὐδείς μέν ἐνυπάρχω ὁ ποιέω λόγος ἀναδέχομαι ( οὐδέ γάρ ἔχω αὐτός ) , ὁ πρέσβυς δέ καί υἱός μέν ὁ θεός πᾶς δέ ὁ ὑπόκειμαι βασιλεύς φύσις ἄλογος ποιέω , βοηθέω ὡς ἄλογος ὁ οὐ ἀξιόω λόγος . πόλις οὖν παρά ἄνθρωπος μετά πολύς ὑφίστημι τέχνη καί διάταξις νόμος · πολιτεία δέ καί ἀρχή καί ἡγεμονία ἐν ἄνθρωπος ἤτοι ὅς κύριος εἰμί οὕτως καλέω σπουδαῖος τις ἕξις καί ἐνέργεια . ἤ καί ὁ καταχρηστικός οὕτως ὀνομάζω πρός ὁ κατά ὁ δυνατός ἐκεῖνος μίμησις · ἐκεῖνος γάρ ἐνοράω ὁ ἐπιτετευγμένως νομοθετέω συνίστημι ὁ ἀγαθός πολιτεία καί ὁ ἀρχή καί ὁ ἡγεμονία . ὅς οὐδείς ἐν ὁ ἄλογος εἰμί εὑρίσκω , ἐάν ὁ ξελσυς ὁ λογικός ὄνομα καί ἐπί λογικός τάσσω , πόλις καί πολιτεία καί ἀρχή καί ἡγεμονία , ἀναφέρω καί ἐπί μύρμηξ καί μέλισσα , ἐπί ὅς οὐδαμῶς μέν ὁ μύρμηξ ἤ ὁ μέλισσα ἀποδέχομαι ( οὐ γάρ σύν λογισμός ποιέω ) , ὁ θεῖος δέ φύσις θαυμαστέος , μέχρι ὁ ἄλογος ἐκτείνω ὁ οἱονεί πρός ὁ λογικός μίμημα , τάχα πρός δυσωπία ὁ λογικός , ἵνα ἐνοράω μύρμηξ ἐργατικός γίγνομαι καί ταμιευτικός ὁ ἑαυτοῦ χρήσιμος , κατανοέω τε μέλισσα πείθω μέν ἡγεμονία διαιρέω δέ ὁ χρήσιμος ὁ πολιτεία ἔργον πρός σωτηρία ὁ πόλις .