origenes.contra-celsum 6.25
Ἐν ᾧ ἦν διαγραφὴ κύκλων , ἀπολελυμένων μὲν ἀπ᾿ ἀλλήλων δέκα συνδουμένων δὲ ὑφ᾿ ἑνὸς κύκλου , ὃς ἐλέγετο εἶναι ἡ τῶν ὅλων ψυχὴ καὶ ὠνομάζετο Λευϊαθὰν , ὅντινα αἱ Ἰουδαίων γραφαὶ ὅ τι ποτ᾿ οὖν αἰνισσόμεναι ἔλεγον πεπλάσθαι ὑπὸ τοῦ θεοῦ παίγνιον . ἐν γὰρ ψαλμοῖς εὕρομεν · „ πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας · ἐπληρώθη ἡ γῆ τῆς κτίσεώς σου . αὕτη ἡ θάλασσα ἡ μεγάλη καὶ εὐρύχωρος · ἐκεῖ πλοῖα διαπορεύονται , ζῷα μικρὰ μετὰ μεγάλων , δράκων οὗτος , ὃν ἔπλασας ἐμπαίζειν αὐτῷ . “ ἀντὶ δὲ τοῦ „ δράκων “ Λευϊαθὰν ἦν ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ . τὸ τοίνυν ἀσεβὲς διάγραμμα τὸν σαφῶς οὕτως κατηγορηθέντα ἐν τῷ προφήτῃ Λευϊαθὰν ἔλεγεν εἶναι τὴν διὰ τῶν ὅλων πεφοιτηκυῖαν ψυχήν . εὕρομεν δ᾿ ἐν αὐτῷ καὶ τὸν Βεημὼν ὀνομαζόμενον ὡσπερεὶ τεταγμένον τινὰ μετὰ τὸν κατωτάτω κύκλον . τοῦτον δὲ τὸν Λευϊαθὰν ὁ τὸ μιαρὸν ἐκεῖνο διάγραμμα ἀναπλάσας ἐπὶ τοῦ κύκλου καὶ τοῦ κέντρου αὐτοῦ κατέγραψε , δὶς ἐκθέμενος αὐτοῦ τὸ ὄνομα . ἔτι δὲ ὁ Κέλσος μελαίνῃ γραμμῇ παχείᾳ φησὶ διειλημμένον εἶναι τὸ διάγραμμα , καὶ ταύτην ἔφασκεν εἰρῆσθαι αὐτῷ τὴν Γέενναν , οὖσαν καὶ Τάρταρον . τὴν δὲ Γέενναν ἡμεῖς ἐν τῷ εὐαγγελίῳ γεγραμμένην ὡς κολαστήριον εὑρόντες , ἐζητήσαμεν , εἴ που τῶν παλαιῶν γραμμάτων ὠνομάσθη , καὶ μάλιστα ἐπείπερ καὶ Ἰουδαῖοι χρῶνται τῷ ὀνόματι . εὕρομεν δὲ ὅπου μὲν Φάραγξ „ υἱοῦ Ἐννὸμ “ ὀνομαζομένην ἐν τῇ γραφῇ , ἐν δὲ τῷ Ἑβραϊκῷ ἀντὶ τοῦ Φάραγξ μεμαθήκαμεν ὅτι κατὰ τοῦ αὐτοῦ ὑποκειμένου ἐλέγετο ἡ Φάραγξ Ἐννὸμ καὶ ἡ Γέεννα . ἐπιτηροῦντες δὲ τὰ ἀναγνώσματα εὑρίσκομεν καὶ ἐν τῷ κλήρῳ τῆς φυλῆς Βενιαμὶν τὴν Γέενναν ἢ Φάραγγα Ἐννὸμ κατειλεγμένην , οὗ ἦν καὶ Ἱερουσαλήμ . καὶ ἐξετάζοντες τὴν ἀκολουθίαν τοῦ εἶναι ἐπουράνιον Ἰερουσαλὴμ ἀπὸ τοῦ κλήρου Βενιαμὶν καὶ τῆς Φάραγγος Ἐννὸμ εὑρίσκομέν τι εἰς τὸν περὶ κολάσεων τόπον , μεταλαμβανομένων εἰς τὴν μετὰ βασάνου κάθαρσιν τῶν τοιωνδὶ ψυχῶν κατὰ τὸ „ ἰδοὺ κύριος εἰσπορεύεται ὡς πῦρ χωνευτηρίου καὶ ὡς ποία πλυνόντων · καὶ καθιεῖται χωνεύων καὶ καθαρίζων ( ὡς ) τὸ χρυσίον καὶ ὡς τὸ ἀργύριον “
Lemmas: ἐν ὅς εἰμί διαγραφή κύκλος , ἀπολύω μέν ἀπό ἀλλήλων δέκα συνδέω δέ ὑπό εἷς κύκλος , ὅς λέγω εἰμί ὁ ὁ ὅλος ψυχή καί ὀνομάζω Λευϊαθάν , ὅστις ὁ Ἰουδαῖος γραφή ὅς τις ποτέ οὖν αἰνίσσομαι λέγω πλάσσω ὑπό ὁ θεός παίγνιον . ἐν γάρ ψαλμός εὑρίσκω · „ πᾶς ἐν σοφία ποιέω · πληρόω ὁ γῆ ὁ κτίσις σύ . οὗτος ὁ θάλασσα ὁ μέγας καί εὐρύχωρος · ἐκεῖ πλοῖον διαπορεύω , ζῷον μικρός μετά μέγας , δράκων οὗτος , ὅς πλάσσω ἐμπαίζω αὐτός . “ ἀντί δέ ὁ „ δράκων “ Λευϊαθάν εἰμί ἐν ὁ Ἑβραικός . ὁ τοίνυν ἀσεβής διάγραμμα ὁ σαφής οὕτως κατηγορέω ἐν ὁ προφήτης Λευϊαθάν λέγω εἰμί ὁ διά ὁ ὅλος φοιτάω ψυχή . εὑρίσκω δέ ἐν αὐτός καί ὁ Βεημώς ὀνομάζω ὡσπερεί τάσσω τις μετά ὁ κάτω κύκλος . οὗτος δέ ὁ Λευϊαθάν ὁ ὁ μιαρός ἐκεῖνος διάγραμμα ἀναπολάζω ἐπί ὁ κύκλος καί ὁ κέντρον αὐτός καταγράφω , δίς ἐκτίθημι αὐτός ὁ ὄνομα . ἔτι δέ ὁ ξελσυς μέλας γραμμή παχύς φημί διαλαμβάνω εἰμί ὁ διάγραμμα , καί οὗτος φάσκω λέγω αὐτός ὁ Γέεννα , εἰμί καί Τάρταρος . ὁ δέ Γέεννα ἐγώ ἐν ὁ εὐαγγέλιον γράφω ὡς κολαστήριον εὑρίσκω , ζητέω , εἰ που ὁ παλαιός γράμμα ὀνομάζω , καί μάλα ἐπεί καί Ἰουδαῖος χράω ὁ ὄνομα . εὑρίσκω δέ ὅπου μέν Φάραγξ „ υἱός Ἐννόμ “ ὀνομάζω ἐν ὁ γραφή , ἐν δέ ὁ Ἑβραικός ἀντί ὁ Φάραγξ μανθάνω ὅτι κατά ὁ αὐτός ὑπόκειμαι λέγω ὁ Φάραγξ Ἐννόμ καί ὁ Γέεννα . ἐπιτηρέω δέ ὁ ἀνάγνωσμα εὑρίσκω καί ἐν ὁ κλῆρος ὁ φυλή Βενιαμίν ὁ Γέεννα ἤ Φάραγξ Ἐννόμ καταλέγω , οὗ εἰμί καί Ἱεροσόλυμα . καί ἐξετάζω ὁ ἀκολουθία ὁ εἰμί ἐπουράνιος Ἱεροσόλυμα ἀπό ὁ κλῆρος Βενιαμίν καί ὁ Φάραγξ Ἐννόμ εὑρίσκω τις εἰς ὁ περί κόλασις τόπος , μεταλαμβάνω εἰς ὁ μετά βάσανος κάθαρσις ὁ τοιῶνδ ψυχή κατά ὁ „ ἰδού κύριος εἰσπορεύω ὡς πῦρ χωνευτήριον καί ὡς ποῖος πλύνω · καί καθίζω χωνεύω καί καθαρίζω ( ὡς ) ὁ χρυσίον καί ὡς ὁ ἀργύριον “