origenes.contra-celsum 3.45
Ὅτι δὲ βούλεται ἡμᾶς εἶναι σοφοὺς ὁ λόγος , δεικτέον καὶ ἀπὸ τῶν παλαιῶν καὶ Ἰουδαϊκῶν γραμμάτων . οἷς καὶ ἡμεῖς χρώμεθα · οὐχ ἧττον δὲ καὶ ἀπὸ τῶν μετὰ τὸν Ἰησοῦν γραφέντων καὶ ἐν ταῖς ἐκκλησίαις θείων εἶναι πεπιστευμένων . ἀναγέγραπται δὴ ἐν πεντηκοστῷ ψαλμῷ Δαυὶδ ἐν τῇ πρὸς θεὸν εὐχῇ λέγων · „ τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι . “ καὶ εἴ τις γε ἐντύχοι τοῖς ψαλμοῖς . εὕροι ἂν πολλῶν καὶ σοφῶν δογμάτων πλήρη τὴν βίβλον . καὶ Σολομὼν δὲ . ἐπεὶ σοφίαν ᾔτησεν , ἀπεδέχθη · καὶ τῆς σοφίας αὐτοῦ τὰ ἴχνη ἔστιν ἐν τοῖς συγγράμμασι θεωρῆσαι , μεγάλην ἔχοντα ἐν βραχυλογίᾳ περίνοιαν · ἐν οἷς ἂν εὕροις πολλὰ ἐγκώμια τῆς σοφίας καὶ προτρεπτικὰ περὶ τοῦ σοφίαν δεῖν ἀναλαβεῖν . καὶ οὕτω γε σοφὸς ην Σολομὼν . ὥστε τὴν βασιλίδα Σαβὰ , ἀκούσασαν αὐτοῦ „ τὸ ὄνομα “ „ καὶ τὸ ὄνομα κυρίου , “ ἐλθεῖν „ πειράσαι αὐτὸν ἐν αἰνίγμασιν . “ ἥτις „ καὶ ἐλάλησεν αὐτῷ πάντα , ὅσα ἦν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς . καὶ ἀπήγγειλεν αὐτῇ Σολομὼν πάντας τοὺς λόγους αὐτῆς · οὐκ ἦν λόγος παρεωραμένος ὑπὸ τοῦ βασιλέως , ὃν οὐκ ἀπήγγειλεν αὐτῇ . καὶ εἶδε βασίλισσα Σαβὰ πᾶσαν φρόνησιν Σολομὼν “ καὶ τὰ κατ᾿ αὐτόν · „ καὶ ἐξ αὑτῆς ἐγένετο . καὶ εἶπε πρὸς τὸν βασιλέα · ἀληθὴς ὁ λόγος . ὃν ἤκουσα ἐν τῇ γῇ μου περὶ σοῦ καὶ περὶ τῆς φρονήσεώς σου · καὶ οὐκ ἐπίστευσα τοῖς λαλοῦσί μοι , ἕως ὅτε παρεγενόμην καὶ ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί μου · καὶ ἰδοὺ οὐκ ἔστι καθὼς ἀπήγγειλάν μοι τὸ ἥμισυ . προστέθεικας σοφίαν καὶ ἀγαθὰ πρὸς αὐτὰ ἐπὶ πᾶσαν τὴν ἀκοὴν . ἣν ἤκουσα . “ γέγραπται δὴ περὶ ( τοῦ ) αὐτοῦ ὅτι „ καὶ ἔδωκε κύριος φρόνησιν τῷ Σολομὼν καὶ σοφίαν πολλὴν σφόδρα καὶ χύμα καρδίας ὡς ἡ ἄμμος ἡ παρὰ τὴν θάλασσαν . καὶ ἐπληθύνθη σοφία ἐν Σολομὼν σφόδρα ὑπὲρ τὴν φρόνησιν πάντων ἀρχαίων καὶ ὑπὲρ πάντας φρονίμους Αἰγύπτου . καὶ ἐσοφίσατο ὑπὲρ πάντας ἀνθρώπους , καὶ ἐσοφίσατο ὑπὲρ Γεθὰν τὸν Ἐζαρίτην καὶ τὸν Ἐμὰδ καὶ τὸν Χαλκαδὶ καὶ Ἀραδὰ . υἱοὺς Μάδ · καὶ ἦν ὀνομαστὸς ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι κύκλῳ . καὶ ἐλάλησε Σολομὼν τρισχιλίας παραβολὰς , καὶ ἦσαν ᾠδαὶ αὐτοῦ πεντακισχίλιαι . καὶ ἐλάλησεν περὶ τῶν ξύλων ἀπὸ τῆς κέδρου τῆς ἐν τῷ Λιβάνῳ καὶ ἕως τῆς ὑσσώπου τῆς ἐκπορευομένης διὰ τοῦ τοίχου . καὶ ἐλάλησε περὶ τῶν ἰχθύων καὶ τῶν κτηνῶν · καὶ παρεγίνοντο πάντες οἱ λαοὶ ἀκοῦσαι τῆς σοφίας Σολομῶντος · καὶ περὶ πάντων τῶν βασιλέων τῆς γῆς . οἵ ἤκουον τῆς σοφίας αὐτοῦ . “ οὕτω δὲ βούλεται σοφοὺς εἶναι ἐν τοῖς πιστεύουσιν ὁ λόγος , ὥστε ὑπὲρ τοῦ γυμνάσαι τὴν σύνεσιν τῶν ἀκουόντων τὰ μὲν ( ἐν ) αἰνίγμασι τὰ δὲ ἐν τοῖς καλουμένοις σκοτεινοῖς λόγοις λελαληκέναι τὰ δὲ διὰ παραβολῶν καὶ ἄλλα διὰ προβλημάτων . καί φησι γέ τις τῶν προφητῶν , ὁ Ὠσηὲ . ἐπὶ τέλει τῶν λόγων ἑαυτοῦ · „ τίς σοφὸς καὶ συνήσει ταῦτα ; ἢ συνετὸς καὶ ἐπιγνώσεται αὐτά ; “ Δανιὴλ δὲ καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ αἰχμαλωτισθέντες τοσοῦτον προέκοψαν καὶ ἐν τοῖς μαθήμασιν . ἅτινα ἤσκουν ἐν Βαβυλῶνι οἱ περὶ τὸν βασιλέα σοφοὶ , ὡς πάντων αὐτῶν διαφέροντας ἀποδειχθῆναι τούτους „ δεκαπλασίως . “ λέγεται δὲ ( καὶ ) ἐν τῷ Ἰεζεκιὴλ πρὸς τὸν Τύρου ἄρχοντα , μέγα φρονοῦντα ἐπὶ σοφίᾳ · „ μὴ σὺ σοφώτερος εἶ τοῦ Δανιήλ ; πᾶν κρύφιον οὐκ ἐπεδείχθη σοι ; “
Lemmas: ὅτι δέ βούλομαι ἐγώ εἰμί σοφός ὁ λόγος , δείκνυμι καί ἀπό ὁ παλαιός καί Ἰουδαικός γράμμα . ὅς καί ἐγώ χράω · οὐ ἥσσων δέ καί ἀπό ὁ μετά ὁ Ἰησοῦς γράφω καί ἐν ὁ ἐκκλησία θεῖος εἰμί πιστεύω . ἀναγράφω δή ἐν πεντηκοστός ψαλμός Δαυίδ ἐν ὁ πρός θεός εὐχή λέγω · „ ὁ ἄδηλος καί ὁ κρύφιος ὁ σοφία σύ δηλόω ἐγώ . “ καί εἰ τις γε ἐντυγχάνω ὁ ψαλμός . εὑρίσκω ἄν πολύς καί σοφός δόγμα πλήρης ὁ βίβλος . καί Σολομών δέ . ἐπεί σοφία αἰτέω , ἀποδέχομαι · καί ὁ σοφία αὐτός ὁ ἴχνος εἰμί ἐν ὁ σύγγραμμα θεωρέω , μέγας ἔχω ἐν βραχυλογία περίνοια · ἐν ὅς ἄν εὑρίσκω πολύς ἐγκώμιον ὁ σοφία καί προτρεπτικός περί ὁ σοφία δέω ἀναλαμβάνω . καί οὕτως γε σοφός εἰμί Σολομών . ὥστε ὁ βασιλίς Σαβά , ἀκούω αὐτός „ ὁ ὄνομα “ „ καί ὁ ὄνομα κύριος , “ ἔρχομαι „ πειράω αὐτός ἐν αἴνιγμα . “ ὅστις „ καί λαλέω αὐτός πᾶς , ὅσος εἰμί ἐν ὁ καρδία αὐτός . καί ἀπαγγέλλω αὐτός Σολομών πᾶς ὁ λόγος αὐτός · οὐ εἰμί λόγος παροράω ὑπό ὁ βασιλεύς , ὅς οὐ ἀπαγγέλλω αὐτός . καί ὁράω βασίλισσα Σαβά πᾶς φρόνησις Σολομών “ καί ὁ κατά αὐτός · „ καί ἐκ ἑαυτοῦ γίγνομαι . καί λέγω πρός ὁ βασιλεύς · ἀληθής ὁ λόγος . ὅς ἀκούω ἐν ὁ γῆ ἐγώ περί σύ καί περί ὁ φρόνησις σύ · καί οὐ πιστεύω ὁ λαλέω ἐγώ , ἕως ὅτε παραγίγνομαι καί ὁράω ὁ ὀφθαλμός ἐγώ · καί ἰδού οὐ εἰμί καθώς ἀπαγγέλλω ἐγώ ὁ ἥμισυς . προστίθημι σοφία καί ἀγαθός πρός αὐτός ἐπί πᾶς ὁ ἀκοή . ὅς ἀκούω . “ γράφω δή περί ( ὁ ) αὐτός ὅτι „ καί δίδωμι κύριος φρόνησις ὁ Σολομών καί σοφία πολύς σφόδρα καί χύμα καρδία ὡς ὁ ἄμμος ὁ παρά ὁ θάλασσα . καί πληθύνω σοφία ἐν Σολομών σφόδρα ὑπέρ ὁ φρόνησις πᾶς ἀρχαῖος καί ὑπέρ πᾶς φρόνιμος Αἴγυπτος . καί σοφίζω ὑπέρ πᾶς ἄνθρωπος , καί σοφίζω ὑπέρ Γεθάν ὁ Ἐζαρίτης καί ὁ Ἐμάδ καί ὁ Χαλκαδί καί Ἀρά . υἱός Μάδ · καί εἰμί ὀνομαστός ἐν πᾶς ὁ ἔθνος κύκλος . καί λαλέω Σολομών τρισχίλιοι παραβολή , καί εἰμί ἀοιδή αὐτός πεντακισχίλιοι . καί λαλέω περί ὁ ξύλον ἀπό ὁ κέδρος ὁ ἐν ὁ Λίβανος καί ἕως ὁ ὕσσωπος ὁ ἐκπορεύω διά ὁ τοῖχος . καί λαλέω περί ὁ ἰχθῦς καί ὁ κτῆνος · καί παραγίγνομαι πᾶς ὁ λαός ἀκούω ὁ σοφία Σολομών · καί περί πᾶς ὁ βασιλεύς ὁ γῆ . ὅς ἀκούω ὁ σοφία αὐτός . “ οὕτως δέ βούλομαι σοφός εἰμί ἐν ὁ πιστεύω ὁ λόγος , ὥστε ὑπέρ ὁ γυμνάζω ὁ σύνεσις ὁ ἀκούω ὁ μέν ( ἐν ) αἴνιγμα ὁ δέ ἐν ὁ καλέω σκοτεινός λόγος λαλέω ὁ δέ διά παραβολή καί ἄλλος διά πρόβλημα . καί φημί γε τις ὁ προφήτης , ὁ Ὠσηέ . ἐπί τέλος ὁ λόγος ἑαυτοῦ · „ τίς σοφός καί συνίημι οὗτος ; ἤ συνετός καί ἐπιγιγνώσκω αὐτός ; “ Δανιήλ δέ καί ὁ μετά αὐτός αἰχμαλωτίζω τοσοῦτος προκόπτω καί ἐν ὁ μάθημα . ὅστις ἀσκέω ἐν Βαβυλών ὁ περί ὁ βασιλεύς σοφός , ὡς πᾶς αὐτός διαφέρω ἀποδείκνυμι οὗτος „ δεκαπλάσιος . “ λέγω δέ ( καί ) ἐν ὁ Ἰεζεκιήλ πρός ὁ Τύρος ἄρχων , μέγας φρονέω ἐπί σοφία · „ μή σύ σοφός εἰμί ὁ Δανιήλ ; πᾶς κρύφιος οὐ ἐπιδείκνυμι σύ ; “