origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 15.20
Ἀπελθόντος δὲ αὐτοῦ , εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ · ἀμὴν λέγω ὑμῖν , ὅτι πλούσιος δυσκόλως εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . ἐφ᾿ ᾦ παρατηρητέον ὡς τοῦ σωτῆρος ἀκριβῆ λόγον τὸν ἀναγεγραμμένον . οὐκ εἶπε μὲν γὰρ ὅτι πλούσιος οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν , ἐπείπερ εἰ τὸ τοιοῦτον εἰρήκει , ἀποκεκλείκει ἄν <πάντως> τὸν πλούσιον ἀπὸ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας . φησὶ δὲ ὅτι πλούσιος δυσκόλως εἰσελεύσεται · τὸ χαλεπὸν μὲν πρὸς σωτηρίαν τοῦ πλουσίου παριστὰς οὐ μὴν <τὸ> ἀδύνατον *** , ὄπερ ἐπὶ μὲν τοῦ ῥητοῦ αὐτόθεν λόγον ἔχειν φαίνεται , δυναμένων πλουσίων μετὰ δυσκολίας ἀντιστῆναι τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς ἁμαρτίαις καὶ μὴ πάντη ὑπ᾿ αὐτῶν ἁλῶναι . εἰ δὲ τροπολογούμενος <ὁ πλούσιος> παραλαμβάνοιτο , ζητήσεις πῶς κἂν δυσκόλως εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . τὴν δὲ δυσκολίαν τῆς εἰσόδου τοῦ ἑκατέρως νοουμένου <πλουσίου εἰς σωτηρίαν> ἐμφαίνει ἡ παραβολὴ τῷ εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ τρύπης ῥαφίδος διελθεῖν ἢ πλούσιον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . ἐν ᾖ παραβολῇ ὁ μὲν πλούσιος παραβάλλεται καμήλῳ , οὐ διὰ τὸ ἀκάθαρτον τοῦ ζῴου μόνον ὡς ὁ νόμος ἐδίδαξεν , ἀλλὰ καὶ <διὰ> τὴν ὅλην αὐτοῦ σκολιότητα , ἡ δὲ τῶν οὐρανῶν βασιλεία τρυμαλιᾷ ῥαφίδος , εἰς παράστασιν τοῦ πάνυ στενὴν εἶναι καὶ εἰς ὑπερβολὴν τεθλιμμένην τὴν εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν εἴσοδον τῷ ἑκατέρῳ πλουσίῳ . δηλοῖ δ᾿ ὅ <ὡς> αὐτόθεν μὲν ἀδύνατον τὴν κάμηλον διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν . <δυνατὸν δὲ ὅσον πρὸς τὸν θεόν , οὕτως καὶ τὸν πλούσιον ὅσον πρὸς αὐτὸν ἀδύνατον εἰς τὴν βασι - λείαν τῶν οὐρανῶν εἰσελθεῖν> . τῷ δὲ δυνατὰ εἶναι τῷ θεῷ πάντα καὶ τὸ τοιοῦτον αὐτῷ δυνατόν ἐστιν , ἀφάτῳ δυνάμνει <ἤ> τὴν παχύτητα τοῦ φαύλου λεπτύνοντι ἤ τὴν στενότητα τῆς εἰσόδου χωρητὴν αὐτῷ ποιοῦντι . ὅτι γὰρ τοῦ δυσκόλως εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν τὸν πλούσιον παράδειγμα ἔλαβε τὴν τρυμαλιὰν καὶ τὴν κάμηλον ἀλλ' οὐ τοῦ ἀδυνάτου , δῆλον ἐκ τοῦ πρὸς τοὺς μαθητὰς εἰρῆσθαι ( φήσαντας · τίς ἄρα δύναται σωθῆναι ; ) τὸ παρὰ ἀνθρώποις τοῦτο ἀδύνατόν ἐστι , παρὰ δὲ θεῷ πάντα δυνατά . οὐκοῦν δυνατὸν καὶ τὴν κάμηλον εἰσελθεῖν διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος . ἀλλ' οὐ παρὰ ἀν θρώποις δυνατόν . <παρὰ δὲ θεῷ> · οὕτως δὲ καὶ τὸν πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ . τὰς δὲ ἐφόδους τοῦ πῶς ἄν τὰ τοιαῦτα ποιήσαι ὁ θεὸς δυνατά , αὐτὸς ἄν εἰδείη καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῦ καὶ ᾧ ἄν ἀποκαλύψῃ ὁ υἱὸς αὐτοῦ . Ὁ μὲν οὖν διαβεβηκὼς ἐν σοφίᾳ καὶ λόγῳ ἐπιτολμήσαι ἄν ἐπὶ πλεῖον καὶ τῇ περὶ τῆς ῥαφίδος καὶ τῆς τρυμαιᾶς αὐτῆς σδιηγήσει . ἡμεῖς δὲ τοσοῦτον παραθησόμεθα ὅτι ἐστί τινα ἐν τῷ νόμῳ γινόμενα τέχνῃ ῥαφιδευτοῦ χρῄζοντος ῥαφίδος , ἵνα κατὰ σοφίαν θεοῦ ποιήσῃ τὰ ἔργα <τις> ἧς ἀνείληφε τέχνης . ὡς οὖν νοηθείη τὰ τοῦ ῥαφιδευτοῦ ἔργα κἀκείνη ἡ ῥαφίας , νοηθήσεται καὶ τὰ νοηθήσεται καὶ τὰ τῇδε λελεγμένα · ἅπερ νῦν λέγειν καὶ σαφηνίζειν τάχα μὲν καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐστι , τάχα δὲ καὶ τῷ εἰδότι πολλῆς ἄν καὶ ἀκαίρου / ρχοιτο παρεκβάσεως . δύο τὲ προκειμένων , τοῦ κάμηλον διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν καὶ τοῦ πλούσιον εἰς τὴνβασιλείαν τοῦ θεοῦ , εὐκοπώτερον εἶναι;φησι τὸ πρότερον . καὶ ζητήσεις γε ἐν τοῖς ἀνθρώποις ἄλλον μὲν τὸν κάμηλον <γενόμενον> εἰσερχόμενον διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος , ἄλλον δὲ τὸν πλούσιον ( ἀδυνάτως <μὲν> ἀμνθρώποις δυνατῶς δὲ τῷ θεῷ ) εἰσερχόμενον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ · οὕτως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς καμήλου καὶ ἐπὶ τῆς τρυμαλιᾶς τῆς ῥαφίδος , ὁστισποτοῦν ἐᾶν εὑρεθῇ κάμηλος καὶ ἡτισοῦν ἐᾶν νοηθῇ [ κάμηλος ] τρυμαλιὰ ῥαφίδος , [ ἥ ] εἰσελεύσεται δι' ἐκείνης · ὅτι ἀδύνατον μὲν ἀνθρώποις , παρὰ δὲ θεῷ καὶ τοῦτο δυνατόν . εἰ δὲ ἐμφαίνει ταῦτα καὶ παρίστησι τελικά τινα μυστήρια καὶ ἐπί <τινατ> τέλος ἄγοντα διά τινων ὁδῶν θεῷ μόνῳ δυνατῶν ἤ μή , ὁ δυνάμενος ἐξεταζέτω .
Lemmas: ἀπέρχομαι δέ αὐτός , λέγω ὁ Ἰησοῦς ὁ μαθητής αὐτός · ἀμήν λέγω σύ , ὅτι πλούσιος δύσκολος εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . ἐπί ὅς παρατηρητέον ὡς ὁ σωτήρ ἀκριβής λόγος ὁ ἀναγράφω . οὐ λέγω μέν γάρ ὅτι πλούσιος οὐ εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός , ἐπεί εἰ ὁ τοιοῦτος λέγω , ἀποκλῄζω ἄν πάντως ὁ πλούσιος ἀπό ὁ ὁ οὐρανός βασιλεία . φημί δέ ὅτι πλούσιος δύσκολος εἰσέρχομαι · ὁ χαλεπός μέν πρός σωτηρία ὁ πλούσιος παρίστημι οὐ μήν ὁ ἀδύνατος *** , ὅς ἐπί μέν ὁ ῥητός αὐτόθεν λόγος ἔχω φαίνω , δύναμαι πλούσιος μετά δυσκολία ἀνθίστημι ὁ πάθος καί ὁ ἁμαρτία καί μή πάντῃ ὑπό αὐτός ἁλίσκομαι . εἰ δέ τροπολογέω ὁ πλούσιος παραλαμβάνω , ζητέω πῶς ἄν δύσκολος εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . ὁ δέ δυσκολία ὁ εἴσοδος ὁ ἑκάτερος νοέω <πλουσιον εἰς σωτηρία ἐμφαίνω ὁ παραβολή ὁ εὔκοπος εἰμί κάμηλος διά τρύπη ῥαφίς διέρχομαι ἤ πλούσιος εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . ἐν ὅς παραβολή ὁ μέν πλούσιος παραβάλλω κάμηλος , οὐ διά ὁ ἀκάθαρτος ὁ ζῷον μόνος ὡς ὁ νόμος διδάσκω , ἀλλά καί διά ὁ ὅλος αὐτός σκολιότης , ὁ δέ ὁ οὐρανός βασιλεία τρυμαλιά ῥαφίς , εἰς παράστασις ὁ πάνυ στενός εἰμί καί εἰς ὑπερβολή θλίβω ὁ εἰς ὁ ὁ οὐρανός βασιλεία εἴσοδος ὁ ἑκάτερος πλούσιος . δηλόω δέ ὁ ὡς αὐτόθεν μέν ἀδύνατος ὁ κάμηλος διά τρυμαλιά ῥαφίς εἰσέρχομαι . δυνατός δέ ὅσος πρός ὁ θεός , οὕτως καί ὁ πλούσιος ὅσος πρός αὐτός ἀδύνατος εἰς ὁ βάσις - λεία ὁ οὐρανός εἰσέρχομαι . ὁ δέ δυνατός εἰμί ὁ θεός πᾶς καί ὁ τοιοῦτος αὐτός δυνατός εἰμί , ἄφατος δύναμαι ἤ ὁ παχύτης ὁ φαῦλος λεπτύνω ἤ ὁ στενότης ὁ εἴσοδος χωρητή αὐτός ποιέω . ὅτι γάρ ὁ δύσκολος εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός ὁ πλούσιος παράδειγμα λαμβάνω ὁ τρυμαλιά καί ὁ κάμηλος ἀλλά οὐ ὁ ἀδύνατος , δῆλος ἐκ ὁ πρός ὁ μαθητής λέγω ( φημί · τίς ἄρα δύναμαι σῴζω ; ) ὁ παρά ἄνθρωπος οὗτος ἀδύνατος εἰμί , παρά δέ θεός πᾶς δυνατός . οὐκοῦν δυνατός καί ὁ κάμηλος εἰσέρχομαι διά τρυμαλιά ῥαφίς . ἀλλά οὐ παρά ἐν θρώποις δυνατός . παρά δέ θεός · οὕτως δέ καί ὁ πλούσιος εἰς ὁ βασιλεία ὁ θεός . ὁ δέ ἔφοδος ὁ πῶς ἄν ὁ τοιοῦτος ποιέω ὁ θεός δυνατός , αὐτός ἄν οἶδα καί ὁ Χριστός αὐτός καί ὅς ἄν ἀποκαλύπτω ὁ υἱός αὐτός . ὁ μέν οὖν διαβαίνω ἐν σοφία καί λόγος ἐπιτολμάω ἄν ἐπί πολύς καί ὁ περί ὁ ῥαφίς καί ὁ τρυμαια αὐτός σδιηγεομαι . ἐγώ δέ τοσοῦτος παρατίθημι ὅτι εἰμί τις ἐν ὁ νόμος γίγνομαι τέχνη ῥαφιδευτής χρῄζω ῥαφίς , ἵνα κατά σοφία θεός ποιέω ὁ ἔργον τις ὅς ἀναλαμβάνω τέχνη . ὡς οὖν νοέω ὁ ὁ ῥαφιδευτής ἔργον ἐκεῖνος ὁ ῥάφιον , νοέω καί ὁ νοέω καί ὁ τῇδε λέγω · ὅς νῦν λέγω καί σαφηνίζω τάχα μέν καί ὑπέρ ἐγώ εἰμί , τάχα δέ καί ὁ οἶδα πολύς ἄν καί ἄκαιρος / ρχοιτο παρέκβασις . δύο τε πρόκειμαι , ὁ κάμηλος διά τρυμαλιά ῥαφίς εἰσέρχομαι καί ὁ πλούσιος εἰς τηνβασιλειος ὁ θεός , εὔκοπος εἶναι;φησι ὁ πρότερος . καί ζητέω γε ἐν ὁ ἄνθρωπος ἄλλος μέν ὁ κάμηλος γίγνομαι εἰσέρχομαι διά τρυμαλιά ῥαφίς , ἄλλος δέ ὁ πλούσιος ( ἀδύνατος μέν ἀμνθρώποις δυνατός δέ ὁ θεός ) εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασιλεία ὁ θεός · οὕτως δέ καί ἐπί ὁ κάμηλος καί ἐπί ὁ τρυμαλιά ὁ ῥαφίς , ὁστισποτέω ἐάν εὑρίσκω κάμηλος καί ὅστις ἐάν νοέω [ κάμηλος ] τρυμαλιά ῥαφίς , [ ὅς ] εἰσέρχομαι διά ἐκεῖνος · ὅτι ἀδύνατος μέν ἄνθρωπος , παρά δέ θεός καί οὗτος δυνατός . εἰ δέ ἐμφαίνω οὗτος καί παρίστημι τελικός τις μυστήριον καί ἐπί ὅτις τέλος ἄγω διά τις ὁδός θεός μόνος δυνατός ἤ μή , ὁ δύναμαι ἐξετάζω .