origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 13.1
<Ὠριγένους τῶν εἰς τὸ Ματθαῖον εὐαγγέλιον ἐξηγητικῶν> τόμος ιγ΄ . <Καὶ> ἐπηρώτησαν οἱ μαθηταὶ λέγοντες · τέ οὖν οἱ γραμματεῖς λέγουσιν ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον ; ( 17 . — 13 ] ) οἱ μὲν συναναβάντες τῷ Ἰησοῦ μαθηταὶ τῶν ὑπὸ τῶν γραμματέων περὶ Ἠλίου παραδιδομένων ἐμέμνηντο , ὅτι πρὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐπιδημίας ἐλθὼν Ἠλίας εὐτρεπίσει αὐτῷ τὰς ψυχὰς τῶν παραδεξομένων αὐτόν . ἡ δὲ ἐν τῷ ὄρει ὀπτασία , καθ’ ἣν > ὁ Ἠλίας ἐφόνη , ἐδόκει μὴ συνάδειν τοῖς εἰρημένοις , ἐπεὶ οὐ πρὸ τοῦ Ἰησοῦ ἔδοξεν αὐτοῖς ἐληλυθέναι ὁ Ἠλίας , ἀλλὰ μετ’ αὐτοῦ . διὸ ταῦτά φασιν , οἰόμενοι ψεύδεσθαι τοὺς γραμματεῖς *** πρὸς δέ τοῦτο ὁ σωτὴρ ἀποκρίνεται , οὐκ ἀθετῶν τὰ περὶ τοῦ Ἠλίου παραδιδόμενα , ἀλλὰ ἄλλην τοῦ Ἠλίου Πρὸ τῆς Χριστοῦ ἐπιδημίαν ἀγνοηθεῖσαν ὑπὸ τῶν γραμματέων εἶναι φάσκων , καθ’ ἣν ἀγνοήσαντες αὐτόν , ὡς συναίτιοι γενόμενοι τῷ αὐτὸν εἰς φυλακὴν βληθῆναι ὑπὸ Ἡρώδου καὶ τῷ αὐτὸν ἀναιρεθῆναι ὑπ᾿ αὐτοῦ , πεποιήκασιν ἐν αὐτῷ ὅσα ἠθέλησαν . εἶτα ἀνάλογον οἶς πεποιήκασιν εἰς τὸν Ἠλίαν φησὶν ὑπὸ τῶν αὐτῶν πείσεσθαι . καὶ ταῦτα μέν ὡς περὶ Ἠλίου οἵ τε μαθηταὶ ἐπηρώτων καὶ ὁ σωτὴρ ἀπεκρίνατο · οἶ δέ ἀκούσαντες συνῆκαν τὸ Ἠλίας ἤδη ἦλθε καὶ τὸ ἑξῆς αὐτῷ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ σωτῆρος τὴν ἀναφορὰν ἐσχηκέναι ἐπὶ τὸν βαπτιστὴν Ἰωάννην . καὶ ταῦτα μὲν εἰρήσθω σαφηνείας ἕνεκεν τοῦ ἐκκειμένου ῥητοῦ · ἤδη δὲ κατὰ δύναμιν καὶ τῶν ἐναποκειμένων αὐτῷ πραγμάτων τὴν ἐξέτασιν ποιησώμεθα . Ἐν τούτοις Ἠλίας οὐχ ἡ ψυχὴ <Ἠλίου> δοκεῖ μοι λέγεσθαι , μὴ ἐμπίπτω εἰς τὸ ἀλλότριον τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ περὶ τῆς μετενσωματώσεως δόγμα , | οὔτε παραδιδόμενον ὑπὸ τῶν ἀποστόλων οὔτε ἐμφαινόμενόν που τῶν γραφων · καὶ γὰρ ἐναντίον ἐστὶ ἐστὶ τῷ » τὰ βλεπόμενα πρόσκαιρα « εἶναι καὶ συντέλειαν πείσεσθαι τὸν αἰῶνα τοῦτον , ἀλλὰ καὶ τῷ πληρωθῆναι <τὸ> » ὁ οὐρανὸς ἡ γῆ παρελεύσονται « καὶ τὸ » παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου « καὶ τὸ οἱ οὐρανοὶ ἀπολοῦνται « μετὰ καὶ τῶν ἑξῆς αὐτῷ . εἰ γὰρ καθ᾿ ὑπόθεσιν ) δὶς δύναται γενέσθαι ἐν τῇ ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι συντελείας τοῦ κόσμου καταστάσει ἡ αὐτὴ ψυχὴ ἐν τῷ σώματι δι’ αἰτίαν <δι'> ὄν γένοιτο ἐν αὐτῷ ) , ἡ δι’ ἁμαρτίαν γενομένη δὶς ἐν σώματι διὰ τί οὐχὶ καὶ τρὶς καὶ πλεονάκις ἔσται ἐν αὐτῷ , τῶν διὰ τὸν βίον τοῦτον καὶ τὰ ἡμαρτημένα ἐν αὐτῷ κολάσεων τούτῳ ἀποδοθησομένων μόνῳ τῷ τρόπῳ κατὰ τὴν μετενσωμάτωσιν ; ὅπερ ἐὰν ἐξ ἀκολουθίας δοθῇ , οὐκ ἔσται τάχα ὅτε ψυχὴ οὐ μετενσωματωθήσεται · ἀεὶ γὰρ διὰ τὰ πρότερα ἁμαρτήματα ἐπιδημήσει τῷ σώ - ματι , καὶ οὕτως οὐχ ἕξει χώραν ἡ τοῦ κόσμου φθορά , καθ᾿ ἥν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται « . ἵνα δὲ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην διδῶται τὴν πάντη ἀναμάρτητον μηκέτι ἥξειν εἰς τὸ διὰ γενέσεως σῶμα , διὰ πόσων χρόνων οἴει μίαν εὑρήσεσθαι πάντη καθαρεύσασαν ψυχὴν καὶ μὴ δεομένην μετενσωματώσεως ; ὅμως δὲ καὶ οὕτως μιᾶς τινος ἀεὶ ἐκ τοῦ ὡρισμένου τῶν ψυχῶν ἀριθμοῦ μεθισταμένης καὶ μηκέτι εἰς σῶμα ἐρχομένης , ἐπιλείψει ποτέ ὡς διό τινων ὡσπερεὶ ἀπείρων χρόνων ἡ γένεσις , καταντήσαντος τοῦ κόσμου ἐπί τινα ἔνα ἢ δεύτερον ἢ ὀλίγῳ πλείους μεθ᾿ οὓς καὶ αὐτοὺς τελειωθέντας ὁ κόσμος φθαρήσεται , ἐπιλειπόντων τῶν εἰς σῶμα ἐρχομένων . Ὅπερ οὐκ ἀρέσκει τῇ γραφῇ · πλῆθος γὰρ οἶδεν ἁμαρτωλῶν ἐν τῷ χρόνῳ τῆς τοῦ κόσμου φθορᾶς . ὅΠερ ἐστὶ δῆλον συνεξεταζομένου τοῦ πλὴν ἐλθὼν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου > εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς ᾧ εὕρομεν παρὰ τῷ Ματθαίῳ οὕτως εἰρημένῳ · ὥσπερ δὲ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε , οὕτο)ς ἔσται ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου . ὡς γὰρ ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις ταῖς πρὸ 〉 τοῦ κατακλυσμοῦ « καὶ τὰ ἑξῆς . ἔσται δέ τοῖς τότε ἡ τῶν ἁμαρτημάτων εἴσπραξις οὐκ ἐν μετενσωματωσει . εἰ γὰρ ἔτι ἁμαρτάνοντες παραλαμβάνονται , ἤτοι ἄλλῳ τρόπῳ κολάσεως μετὰ τοῦτο κολασθήσονται , κοὶ κατὰ τοῦτο ἤτοι δύο τρόποι κολάσεων ἔσονται γενικοί ὁ μέν ἐν μετενσωματώσει , ὁ δὲ ἔξω τοῦ τοιούτου σώματος · καὶ λεγέτωσαν τὰς τούτων αἰτίας καὶ διαφοράς ) , ἢ οὐ κολασθήσονται , ὡς ἀθρόως ἀποβαλόντες τὰ ἁμαρτήματα οἱ ἐπὶ συντελείᾳ καταλειφθέντες , ἢ ὅπερ βέλτιον ) εἷς ἐστι τρόΠος κολάσεως τοῖς ἡμαρτηκόσιν ἐν σώματι τὸ ἔξω αὐτοῦ <καὶ> τῆς καταστάσεως βίου τούτου τὸ κατ’ ἀξίαν τῶν ἡμαρ - τημένων παθεῖν . ἕκαστον δέ τούτων τῷ ἐνορᾶν δυναμένῳ τοῖς πράγμασιν ἀνατρεπτικόν ἐστι τῆς μετενσωματωσεως . εἰ δέ ἀναγκαίως οἱ τὴν μετενσωμάτωσιν εἰσάγοντες Ἕλληνες , ὡς ἀκόλουθα αὐτοῖς τιθέντες , οὐδὲ φθείρεσθαι βούλονται τὸν κόσμον , ὥρα καὶ τούτους , ἀντιβλέψαντας ταῖς ἐκφαινούσαις γραφαῖς φθαρήσεσθαι τὸν κόσμον , ἢ ἀπιστῆσαι αὐταῖς ἢ εὑρεσιλογεῖν περὶ διηγήσεως τῶν κατὰ τὴν συντέλειαν ὅπερ κἂν βούλωνται ) ποιῆσαι οὐ δυνήσονται . ἔτι δέ καὶ τοῦτο τοῖς τολμήσασιν ἂν λέγειν μὴ φθαρήσεσθαι τὸν κόσμον φήσομεν ὅτι , εἰ μὴ φθείρεται ὁ κόσμος ἀλλ᾿ ἐπ᾿ ἄπειρον ἔσται , οὐκ ἔσται ὁ θεὸς » εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν « . ἀλλ᾿ ( εἰ ἄρα ) μέρος ἤτοι ἕκαστον εἴσεται » πρὶν γενέσεως « αὐτοῦ ἤ τινα . κοὶ μετὰ ταῦτα πόλιν ἕτερα · ἄπειρα γὰρ τῇ φύσει οὐχ οἷόν τε περιλαμβάνεσθαι τῇ περατοῦν πεφυκυίᾳ τὰ γινωσκόμενα γνώσει . τούτῳ δέ ἀκολουθεῖ μηδὲ προφητείας δύνασθαι γενέσθαι Περὶ Πόντων ὡντινωνοῦν , ἅτε ἀπείρων ὄντων τῶν πάντων .
Lemmas: Ὠριγένης ὁ εἰς ὁ Ματθαῖος Εὐαγγέλιος ἐξηγητικός τόμος ἰ . Καί ἐπερωτάω ὁ μαθητής λέγω · τε οὖν ὁ γραμματεύς λέγω ὅτι Ἠλίας δέω ἔρχομαι πρῶτος ; ( 17 . — 13 ] ) ὁ μέν συναναβαίνω ὁ Ἰησοῦς μαθητής ὁ ὑπό ὁ γραμματεύς περί Ἠλίας παραδίδωμι μιμνῄσκω , ὅτι πρό ὁ ὁ Χριστός ἐπιδημία ἔρχομαι Ἠλίας εὐτρεπίζω αὐτός ὁ ψυχή ὁ παραδέχομαι αὐτός . ὁ δέ ἐν ὁ ὄρος ὀπτασία , κατά ὅς > ὁ Ἠλίας φονέω , δοκέω μή συνᾴδω ὁ λέγω , ἐπεί οὐ πρό ὁ Ἰησοῦς δοκέω αὐτός ἔρχομαι ὁ Ἠλίας , ἀλλά μετά αὐτός . διό οὗτος φημί , οἴομαι ψεύδω ὁ γραμματεύς *** πρός δέ οὗτος ὁ σωτήρ ἀποκρίνω , οὐ ἀθετέω ὁ περί ὁ Ἠλίας παραδίδωμι , ἀλλά ἄλλος ὁ Ἠλίας πρό ὁ Χριστός ἐπιδημία ἀγνοέω ὑπό ὁ γραμματεύς εἰμί φάσκω , κατά ὅς ἀγνοέω αὐτός , ὡς συναίτιος γίγνομαι ὁ αὐτός εἰς φυλακή βάλλω ὑπό Ἡρώδης καί ὁ αὐτός ἀναιρέω ὑπό αὐτός , ποιέω ἐν αὐτός ὅσος ἐθέλω . εἶτα ἀνάλογος ὅς ποιέω εἰς ὁ Ἠλίας φημί ὑπό ὁ αὐτός πάσχω . καί οὗτος μέν ὡς περί Ἠλίας ὁ τε μαθητής ἐπερωτάω καί ὁ σωτήρ ἀποκρίνω · ὁ δέ ἀκούω συνίημι ὁ Ἠλίας ἤδη ἔρχομαι καί ὁ ἑξῆς αὐτός λέγω ὑπό ὁ σωτήρ ὁ ἀναφορά ἔχω ἐπί ὁ βαπτιστής Ἰωάννης . καί οὗτος μέν λέγω σαφήνεια ἕνεκα ὁ ἔκκειμαι ῥητός · ἤδη δέ κατά δύναμις καί ὁ ἐναπόκειμαι αὐτός πρᾶγμα ὁ ἐξέτασις ποιέω . ἐν οὗτος Ἠλίας οὐ ὁ ψυχή Ἠλίας δοκέω ἐγώ λέγω , μή ἐμπίπτω εἰς ὁ ἀλλότριος ὁ ἐκκλησία ὁ θεός περί ὁ μετενσωμάτωσις δόγμα , | οὔτε παραδίδωμι ὑπό ὁ ἀπόστολος οὔτε ἐμφαίνω που ὁ γραφή · καί γάρ ἐναντίος εἰμί εἰμί ὁ » ὁ βλέπω πρόσκαιρος « εἰμί καί συντέλεια πάσχω ὁ αἰών οὗτος , ἀλλά καί ὁ πληρόω ὁ » ὁ οὐρανός ὁ γῆ παρέρχομαι « καί ὁ » παράγω γάρ ὁ σχῆμα ὁ κόσμος οὗτος « καί ὁ ὁ οὐρανός ἀπόλλυμι « μετά καί ὁ ἑξῆς αὐτός . εἰ γάρ κατά ὑπόθεσις ) δίς δύναμαι γίγνομαι ἐν ὁ ἀπό ἀρχή μέχρι συντέλεια ὁ κόσμος κατάστασις ὁ αὐτός ψυχή ἐν ὁ σῶμα διά αἰτία διά εἰμί γίγνομαι ἐν αὐτός ) , ὁ διά ἁμαρτία γίγνομαι δίς ἐν σῶμα διά τίς οὐ καί τρίς καί πλεονάκις εἰμί ἐν αὐτός , ὁ διά ὁ βίος οὗτος καί ὁ ἁμαρτάνω ἐν αὐτός κόλασις οὗτος ἀποδίδωμι μόνος ὁ τρόπος κατά ὁ μετενσωμάτωσις ; ὅς ἄν ἐκ ἀκολουθία δίδωμι , οὐ εἰμί τάχα ὅτε ψυχή οὐ μετενσωματόομαι · ἀεί γάρ διά ὁ πρότερος ἁμάρτημα ἐπιδημέω ὁ σός - μάτι , καί οὕτως οὐ ἔχω χώρα ὁ ὁ κόσμος φθορά , κατά ὅς ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ παρέρχομαι « . ἵνα δέ κατά ὁ ὑπόθεσις οὗτος δίδωμι ὁ πάντῃ ἀναμάρτητος μηκέτι ἥκω εἰς ὁ διά γένεσις σῶμα , διά πόσος χρόνος οἴομαι εἷς εὑρίσκω πάντῃ καθαρεύω ψυχή καί μή δέω μετενσωμάτωσις ; ὅμως δέ καί οὕτως εἷς τις ἀεί ἐκ ὁ ὁρίζω ὁ ψυχή ἀριθμός μεθίστημι καί μηκέτι εἰς σῶμα ἔρχομαι , ἐπιλείπω ποτέ ὡς διό τις ὡσπερεί ἄπειρος χρόνος ὁ γένεσις , καταντάω ὁ κόσμος ἐπί τις εἷς ἤ δεύτερος ἤ ὀλίγος πολύς μετά ὅς καί αὐτός τελειόω ὁ κόσμος φθείρω , ἐπιλείπω ὁ εἰς σῶμα ἔρχομαι . ὅς οὐ ἀρέσκω ὁ γραφή · πλῆθος γάρ οἶδα ἁμαρτωλός ἐν ὁ χρόνος ὁ ὁ κόσμος φθορά . ὅς εἰμί δῆλος συνεξετάζω ὁ πλήν ἔρχομαι ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος > εὑρίσκω ὁ πίστις ἐπί ὁ ὅς εὑρίσκω παρά ὁ Ματθαῖος οὕτως λέγω · ὥσπερ δέ ὁ ἡμέρα ὁ Νῶε , οὗτος εἰμί ὁ παρουσία ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος . ὡς γάρ εἰμί ἐν ὁ ἡμέρα ὁ πρό 〉 ὁ κατακλυσμός « καί ὁ ἑξῆς . εἰμί δέ ὁ τότε ὁ ὁ ἁμάρτημα εἴσπραξις οὐ ἐν μετενσωμάτωσις . εἰ γάρ ἔτι ἁμαρτάνω παραλαμβάνω , ἤτοι ἄλλος τρόπος κόλασις μετά οὗτος κολάζω , κοί κατά οὗτος ἤτοι δύο τρόπος κόλασις εἰμί γενικός ὁ μέν ἐν μετενσωμάτωσις , ὁ δέ ἔξω ὁ τοιοῦτος σῶμα · καί λέγω ὁ οὗτος αἰτία καί διαφορά ) , ἤ οὐ κολάζω , ὡς ἀθρόος ἀποβάλλω ὁ ἁμάρτημα ὁ ἐπί συντέλεια καταλείπω , ἤ ὅς ἀγαθός ) εἷς εἰμί τρόπος κόλασις ὁ ἁμαρτάνω ἐν σῶμα ὁ ἔξω αὐτός καί ὁ κατάστασις βίος οὗτος ὁ κατά ἀξία ὁ ἦμαρ - τήμενος πάσχω . ἕκαστος δέ οὗτος ὁ ἐνοράω δύναμαι ὁ πρᾶγμα ἀνατρεπτικός εἰμί ὁ μετενσωμάτωσις . εἰ δέ ἀναγκαῖος ὁ ὁ μετενσωμάτωσις εἰσάγω Ἕλλην , ὡς ἀκόλουθος αὐτός τίθημι , οὐδέ φθείρω βούλομαι ὁ κόσμος , ὁράω καί οὗτος , ἀντιβλέπω ὁ ἐκφαίνω γραφή φθείρω ὁ κόσμος , ἤ ἀπιστέω αὐτός ἤ εὑρεσιλογέω περί διήγησις ὁ κατά ὁ συντέλεια ὅς ἐάν βούλομαι ) ποιέω οὐ δύναμαι . ἔτι δέ καί οὗτος ὁ τολμάω ἄν λέγω μή φθείρω ὁ κόσμος φημί ὅτι , εἰ μή φθείρω ὁ κόσμος ἀλλά ἐπί ἄπειρος εἰμί , οὐ εἰμί ὁ θεός » οἶδα ὁ πᾶς πρίν γένεσις αὐτός « . ἀλλά ( εἰ ἄρα ) μέρος ἤτοι ἕκαστος οἶδα » πρίν γένεσις « αὐτός ἤ τις . κοί μετά οὗτος πόλις ἕτερος · ἄπειρος γάρ ὁ φύσις οὐ οἷος τε περιλαμβάνω ὁ περατόω φύω ὁ γιγνώσκω γνῶσις . οὗτος δέ ἀκολουθέω μηδέ προφητεία δύναμαι γίγνομαι περί Πόντος ὅστις , ἅτε ἄπειρος εἰμί ὁ πᾶς .