origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 12.7
Ἐτι δέ ἔστι καὶ ἐντεῦθεν μαθεῖν ὅτι καὶ ἐπὶ μόνοις διαλογισμοῖς οὕς ἐν ἑαυτοῖς διαλογιζόμεθα , ἔσθ᾿ ὅτε ἐγκαλούμεθα καὶ ὡς ὀλιγόπιστοι ὀνειδιζόμεθα . ἐγὼ δ’ οἶμοι ὅτι , ὥσπερ μοιχεύει τις ἐν τῇ καρδίᾳ « μόνη οὐ πάντως φθάνων κοὶ ἐπὶ τὴν πρᾶξιν , οὕτω καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ἀπηγορυμένων ἐν μόνη τῇ καρδίᾳ τις πράττει . ὡς οὖν ὁ μοιχεύσας » ἐν τῇ καρδίᾳ « ἀνάλογον τῇ τοιαύτη μοιχείᾳ κολασθήσεται , οὕτως καὶ ὁ τῶν ἀπηγορευμένων τι ποιήσας ἐν τῇ καρδίᾳ , φέρ’ εἰπεῖν κλέψας ἐν μόνη καρδίᾳ ἢ ψευδομαρτυρήσας ἐν μόνη καρδίᾳ , οὐχ ὡς ὁ καὶ ἔργῳ μὲν κλέψας ἢ καὶ τὴν πρᾶξιν τῆς ψευδομαρτυρίας ἐπιτελέσας , ὡς δέ μόνον ἐν τῇ καρδίᾳ τὰ τοιαῦτα παιήσας καλασθήσεται , κοὶ τοῦτο εἰ Παρ’ αὑτὸν μὴ ἦλθε καὶ ἐπὶ τὴν μοχθηρὰν πρὰξιν · εἰ γὰρ πρὸς τῷ βεβουλῆσθαι ἐνεχείρησε μὲν οὐ τέτευχε δέ , κολασθήσεται οὐχ ὡς τῇ καρδίᾳ μόνη , ἀλλὰ καὶ τῇ πράξει ἡμαρτηκώς . ζητήσαι δ’ ἄν τις πρὸς τὰ τοιαῦτα , εἰ μοιχεύει μέν τις » ἐν τῇ καρδίᾳ « μόνη κἄν μὴ τὸ ἔργον τῆς μοιχείας ποιήσῃ , οὐ σωφρονεῖ δὲ ἐν μόνη τῇ καρδίᾳ · τὸ παραπλήσιον δὲ καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ποιήσεις ἐπαινετᾶν . ἔχει δέ τι πιθανῶς ἡμᾶς παραλογίσασθαι συνάμενον ὁ τόπος , ὅπερ τοῦτον οἶμοι ) καθαρτέον τὸν τρόπον · μοιχεία μὲν γενομένη ἐν τῇ καρδίᾳ « ἔλαττόν ἐστιν ἁμάρτημα ἢ εἰ προσθείη τις καὶ τὴν πρᾶξιν · ἀμήχανον δέ σωφροσύνην εἶναι ἐν καρδίᾳ ἐμποδίζουσαν τῇ σωφρονικῇ πράξει , εἰ μὴ ἄρα τις καὶ ἐπὶ τούτου τὴν ἐν ἐρημίᾳ βιασθεῖσαν παραλάβοι κατὰ τὸν νόμον ) εἰς παράδειγμα παρθένον . ἔστω γὰρ τὴν καρδίαν τινὸς εἶναι καθαρωτάτην , τὴν δὲ βίον πεποιηκέναι , <τὴν> ἐν τῷ ἀκολάστῶ , φθορὰν τοῦ σώματος τῆς σώφρονος — αὕτη δὴ δοκεῖ μοι σώφρων μὲν πάντως εἶναι ἐν τῷ κρυπτῷ , τῷ δὲ σώματι οὐκέτι εἶναι καθαρὰ ὁποία πρὸ τῆς βίας ἦν ἀλλ᾿ οὐχί , ἐπεὶ οὐ καθαρά , ἤδη καὶ ἀκόλαστος . Ταῦτα καὶ διὰ τὸ ἐλογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ · ἐλάβομεν ᾧ ἐπιφέρεται τὸ γνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν · ὀλι - γε γόπιστοι , τι διαλογίζεσθε ἐν ἑαυτοῖς καὶ τὰ ἑξῆς · ἔδει γὰρ τὸν περὶ τῶν ἐν τῷ κρυπτῷ φόγον ἐξετασθῆναι καὶ παρανακειμένως αὐτῷ τὸν ἐν τῷ κρυπτῷ ἔπαινον .
Lemmas: ἔτι δέ εἰμί καί ἐντεῦθεν μανθάνω ὅτι καί ἐπί μόνος διαλογισμός ὅς ἐν ἑαυτοῦ διαλογίζομαι , εἰμί ὅτε ἐγκαλέω καί ὡς ὀλιγόπιστος ὀνειδίζω . ἐγώ δέ οἶμος ὅτι , ὥσπερ μοιχεύω τις ἐν ὁ καρδία « μόνος οὐ πάντως φθάνω κοί ἐπί ὁ πρᾶξις , οὕτως καί ὁ λοιπός ὁ ἀπαγορεύω ἐν μόνος ὁ καρδία τις πράσσω . ὡς οὖν ὁ μοιχεύω » ἐν ὁ καρδία « ἀνάλογος ὁ τοιοῦτος μοιχεία κολάζω , οὕτως καί ὁ ὁ ἀπαγορεύω τις ποιέω ἐν ὁ καρδία , φέρω λέγω κλέπτω ἐν μόνος καρδία ἤ ψευδομαρτυρέω ἐν μόνος καρδία , οὐ ὡς ὁ καί ἔργον μέν κλέπτω ἤ καί ὁ πρᾶξις ὁ ψευδομαρτυρία ἐπιτελέω , ὡς δέ μόνος ἐν ὁ καρδία ὁ τοιοῦτος παίω καλέω , κοί οὗτος εἰ παρά ἑαυτοῦ μή ἔρχομαι καί ἐπί ὁ μοχθηρός πρᾶξις · εἰ γάρ πρός ὁ βούλομαι ἐγχειρέω μέν οὐ τυγχάνω δέ , κολάζω οὐ ὡς ὁ καρδία μόνος , ἀλλά καί ὁ πρᾶξις ἁμαρτάνω . ζητέω δέ ἄν τις πρός ὁ τοιοῦτος , εἰ μοιχεύω μέν τις » ἐν ὁ καρδία « μόνος ἐάν μή ὁ ἔργον ὁ μοιχεία ποιέω , οὐ σωφρονέω δέ ἐν μόνος ὁ καρδία · ὁ παραπλήσιος δέ καί περί ὁ λοιπός ποιέω ἐπαινέω . ἔχω δέ τις πιθανός ἐγώ παραλογίζομαι συνάπτω ὁ τόπος , ὅς οὗτος οἶμος ) καθαρτέος ὁ τρόπος · μοιχεία μέν γίγνομαι ἐν ὁ καρδία « ἐλαχύς εἰμί ἁμάρτημα ἤ εἰ προστίθημι τις καί ὁ πρᾶξις · ἀμήχανος δέ σωφροσύνη εἰμί ἐν καρδία ἐμποδίζω ὁ σωφρονικός πρᾶξις , εἰ μή ἄρα τις καί ἐπί οὗτος ὁ ἐν ἐρημία βιάζω παραλαμβάνω κατά ὁ νόμος ) εἰς παράδειγμα παρθένος . εἰμί γάρ ὁ καρδία τις εἰμί καθαρός , ὁ δέ βίος ποιέω , ὁ ἐν ὁ ἀκόλαστος , φθορά ὁ σῶμα ὁ σώφρων — οὗτος δή δοκέω ἐγώ σώφρων μέν πάντως εἰμί ἐν ὁ κρυπτός , ὁ δέ σῶμα οὐκέτι εἰμί καθαρός ὁποῖος πρό ὁ βία εἰμί ἀλλά οὐ , ἐπεί οὐ καθαρός , ἤδη καί ἀκόλαστος . οὗτος καί διά ὁ λογίζομαι ἐν ἑαυτοῦ λέγω ὅτι ἄρτος οὐ · λαμβάνω ὅς ἐπιφέρω ὁ γιγνώσκω δέ ὁ Ἰησοῦς λέγω · ὄλλυμι - γε γοπιστος , τίς διαλογίζομαι ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ ἑξῆς · δέω γάρ ὁ περί ὁ ἐν ὁ κρυπτός φόγον ἐξετάζω καί παρανάκειμαι αὐτός ὁ ἐν ὁ κρυπτός ἔπαινος .