origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 14.23
Εἰ καὶ ἐδόξαμεν δὲ βαθυτέρων ἢ κατὰ δύναμιν ἦφθαι εἰς τοὺς τόπους πραγμάτων , οὐδὲν ἦττον ἔτι διὰ τὴν λέξιν καὶ ταῦτα λεκτέον ὅτι τινὲς τῶν νόμων ἐγράφησαν οὐχ ὡς διαφέροντες , ἀλλ' ὡς συμπεριφρόμενοι τῇ ἀσθενείᾳ τῶν νομοθετουμένων . τοιοῦτον γάρ τι δηλοῦται ἐν τῷ Μωσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν <ὑμῖν> ἀπολῦσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν · τὸ δὲ προηγούμενον καὶ διαφέρον νόμου τοῦ διὰ τὴν σκληροκαρδίαν γεγραμμένου δηλοῦται ἐν τῷ ἀπ' ἀρχῆς δὲ οὐ γέγονεν οὕτως . καὶ ἐν τῇ καινῇ δὲ διαθήκῃ ἐστί τινα νενομοθετημένα ἀνάλογον τῷ ὅτι Μωσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν> ἀπολῦσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν . οἱονεὶ γὰρ πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ἡμῶν γέγραπται ( διὰ τὴν ἀσθένειαν ) τὸ <»καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι·> διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω , καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω « καὶ τὸ » τῇ γυναικὶ ὁ ἀνὴρ τὴν ὀφειλὴν ἀποδιδότω , ὁμοίως δὲ καὶ ἡ γυνὴ τῷ ἀνδρί « · ἐπιφέρεται γοῦν αὐτοῖς · » τοῦτο δὲ λέγω κατὰ συγγνώμην , οὐ κατ' ἐπιταγήν « . ἀλλὰ καὶ τὸ » γυνὴ δέδεται ἐφ' ὅσον χρόνον ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ζῇ · ἐὰν δὲ κοιμηθῇ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς , ἐλευθέρα ἐστὶν ᾦ θέλει γαμηθῆναι , μόνον ἐν κυρίῳ « πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ἢ ἀσθένειαν ἡμῶν παρὰ Παύλῳ εἴρηται τοῖς μὴ βουλομένοις ζηλοῦν » τὰ χαρίσματα τὰ μείζονα « καὶ μακαριωτέροις γενέσθαι . ἤδη δὲ παρὰ τὰ γεγραμμένα τινες τῶν ἡγουμένων τῆς ἐκκλησίας ἐπέτρεψάν τινα ὥστε » ζῶντος τοῦ ἀνδρὸς « γαμεῖσθαι γυναῖκα — παρὰ τὸ γεγραμμένον μὲν ποιοῦντες ( ἐν ᾦ λέλεκται · » γυνὴ δέ<δεται> ἐφ' ὅσον χρόνον ζῇ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς « καὶ τὸ » ἄρα οὖν μοιχαλὶς χρηματίσει ἡ γυνὴ γενομένη ἀνδρὶ ἑτέρῳ ζῶντος τοῦ ἀνδρός « ) , οὐ μὴν πάντη ἀλόγως · εἰκὸς γὰρ τὴν συμπεριφορὰν ταύτην συγκρίσει χειρόνων ἐπιτρέπεσθαι παρὰ τὰ ἀπ' ἀρχῆς νενομεθετημένα καὶ γεγραμμένα .
Lemmas: εἰ καί δοκέω δέ βαθύς ἤ κατά δύναμις ἅπτω εἰς ὁ τόπος πρᾶγμα , οὐδείς ἥσσων ἔτι διά ὁ λέξις καί οὗτος λεκτέος ὅτι τις ὁ νόμος γράφω οὐ ὡς διαφέρω , ἀλλά ὡς συμπεριφρομενω ὁ ἀσθένεια ὁ νομοθετέω . τοιοῦτος γάρ τις δηλόω ἐν ὁ Μωσῆς πρός ὁ σκληροκαρδία σύ ἐπιτρέπω σύ ἀπολύω ὁ γυνή σύ · ὁ δέ προηγέομαι καί διαφέρω νόμος ὁ διά ὁ σκληροκαρδία γράφω δηλόω ἐν ὁ ἀπό ἀρχή δέ οὐ γίγνομαι οὕτως . καί ἐν ὁ καινός δέ διαθήκη εἰμί τις νομοθετέω ἀνάλογος ὁ ὅτι Μωσῆς πρός ὁ σκληροκαρδία σύ ἐπιτρέπω ὑμνέω ἀπολύω ὁ γυνή σύ . οἱονεί γάρ πρός ὁ σκληροκαρδία ἐγώ γράφω ( διά ὁ ἀσθένεια ) ὁ ἀκαλός ἄνθρωπος γυνή μή ἅπτω διά δέ ὁ πορνεία ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ γυνή ἔχω , καί ἕκαστος ὁ ἴδιος ἀνήρ ἔχω « καί ὁ » ὁ γυνή ὁ ἀνήρ ὁ ὀφειλή ἀποδίδωμι , ὅμοιος δέ καί ὁ γυνή ὁ ἀνήρ « · ἐπιφέρω γοῦν αὐτός · » οὗτος δέ λέγω κατά συγγνώμη , οὐ κατά ἐπιταγή « . ἀλλά καί ὁ » γυνή δέω ἐπί ὅσος χρόνος ὁ ἀνήρ αὐτός ζάω · ἐάν δέ κοιμάω ὁ ἀνήρ αὐτός , ἐλεύθερος εἰμί ὅς ἐθέλω γαμέω , μόνος ἐν κύριος « πρός ὁ σκληροκαρδία ἤ ἀσθένεια ἐγώ παρά Παῦλος λέγω ὁ μή βούλομαι ζηλόω » ὁ χάρισμα ὁ μέγας « καί μακάριος γίγνομαι . ἤδη δέ παρά ὁ γράφω τις ὁ ἡγέομαι ὁ ἐκκλησία ἐπιτρέπω τις ὥστε » ζάω ὁ ἀνήρ « γαμέω γυνή — παρά ὁ γράφω μέν ποιέω ( ἐν ὅς λέγω · » γυνή δέω ἐπί ὅσος χρόνος ζάω ὁ ἀνήρ αὐτός « καί ὁ » ἄρα οὖν μοιχαλίς χρηματίζω ὁ γυνή γίγνομαι ἀνήρ ἕτερος ζάω ὁ ἀνήρ « ) , οὐ μήν πάντῃ ἄλογος · ἔοικα γάρ ὁ συμπεριφορά οὗτος σύγκρισις κακός ἐπιτρέπω παρά ὁ ἀπό ἀρχή νενομεθετημένα καί γράφω .