origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 17.16
τὸ δὲ τότε λέγει τοῖς δούλοις ἀυτοῦ · ὁ μὲν γόμος ἕτοιμος , οἱ δέ κεκλημένοι οὐκ ἦσαν ἄξιοι · πορεύεσθε οὖν ἐπὶ τὰς διεξόδους τῶν ὁδῶν , καὶ ὅσους ἄν εὕρητε καλέσατε εἰς τοὺς γάμους ἀναφέροιτο ἄν ἐπὶ τοὺς Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποστόλους λέγοντος Ἰουδαίοις · » ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον τὸν λόγον τοῦ θεοῦ · ἐπεὶ δὲ ἀναξίους κρίνετε ἑαυτούς , ἱδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη « . αἱ διέξοδοι οὖντῶν ὁδῶν τὰ > ἔξω τοῦ Ἰσραήλ ἐστι πράγματο , παρ’ αἷς οἱ ὑπὸ τῶν ἀποστόλων εὑρισκόμενοι καλοῦνται εἰς τοὺς γάμους , συναγόντων τῶν ἀποστόλων πάντας οὕς ἐὰν εὕρωσιν . εὕρισκον δὲ τοὺς ἀκούοντας καὶ οὐκ ἐφρόντιζον καλοῦντες πότερόν ποτε πρὸ τῆς καλήσεως πονηροὶ ἢ ἀγαθοὶ ἦσαν οἱ καλούμενοι · πάντας γὰρ τοὺς εὑρισκομένους ἐκάλουν . ἀγαθοὺς δὲ νομιστέον ἐνταῦθα I ἁπλούστερον λέγεσθαι τοὺς μετριωτέρους τῶν ἐρχομένων ἐπὶ τὴν θεοσέβειαν , οἶς ἐφαρμόζοις ἄν τὸ τοιοῦτο ἀποστολικόν · ὅταν δὲ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα φύσει τά τοῦ νόμου ποιῶσιν . οἱ τοιοῦτοι νόμον μὴ ἔχοντες ἑαυτοῖς εἰσι νόμος · οἵτινες ἐνδείκνυνται τό ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν τοῖς καρδίαις αὐτῶν , συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως « . καὶ ἐπλήσθη γε ὁ Χριστοῦ <καὶ> τῆς ἐκκλησίας γάμος καὶ ἀποκαταστάντων <τῷ θεῷ> , τῶν εὑρεθέντων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων , ἀνακειμένων ἐπὶ τῷ εὐφρανθῆναι ἐπὶ τοῖς γάμοις . Εἶτ' ἐπεὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοῦς καλεῖσθαι <μὲν ἔ> δει , οὐ μὴν ωστε τους πονηρους μενειν πονηρούς , ἀλλὰ μεταμφιασαμένους καὶ ἀποθεμένους τὰ ἀλλότρια τοῦ γόμου ἐνδύματα ἐνδύσασθαι τὰ τοῦ γά - μου , » σπλάγχνα οἰκτιρμοῦ , χρηστοτητα , ταπεινοφροσυνην , πραοτητα , μακροθυμίαν « ταῦτα ταῦτα γάρ ἐστι τὰ τοῦ γάμου ἐνδύματα ) , διὰ τοῦτο ὁ βασιλεὺς εἰσέρχεται θεάσασθαι τοὺς ἀνακειμένους , πρὶν αὐτοῖς παραθῇ τὸ ἡτοιμασμένον ἄριστον , τοὺς ταύρους καὶ τὰ τεθυμένα σιτιστὰ καὶ πάντα τὰ ἕτοιμα , ἵνα θεασάμενος τηρήσῃ μέν τοὺς ἔχοντος ἔνδυμα γάμου καὶ εὐφράνῃ καταδικάσῃ δὲ τοὺς ἐναντίους . εἰσελθὼν οὖν εὑρίσκει τινὰ τῶν κεκλημένων καὶ ἐληλυθότων ἐπὶ τὴν κλῆσιν μὴ ἀλλάξαντα ἑαυτοῦ τὸ ἦθος μηδὲ ἐνδυσάμενον ἔνδυμα γόμου καὶ λέγει αὐτῷ · πῶς εἰσῆλθες ὧδε μὴ ἔχων ἔνδυμα γόμου ; εἶτ' ἐπεὶ ὁ ἁμαρτὼν καὶ μὴ ἀνακαινωδεὶς μηδὲ ἐνδυσάμενος τὸν κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὡς μὴ ἔχων τόπον ἀπολογίας « φιμοῦται , διὰ τοῦτο γέγραπται τὸ ὁ δέ ἐφιμώθη . καὶ οὐκ ἀρκεῖ γε τὸ ἐκβληθῆναι τοῦ γάμου τὸν ἀτιμάσαντα τὴν κλῆσιν · δεῖ γὰρ αὐτὸν ὑπὸ τῶν διακόνων τοῦ βασιλέως τῶν πρὸς τοῖς δεσμοῖς τετογμένων , δεθέντα τὴν πορείαν ᾗ οὐκ εἰς δέον ἐχρήσατο καὶ τὴν δραστήριον δύναμιν ἐν ᾗ πρᾶξιν ἀγαθὴν οὐκ ἐτέλεσεν , ρὐ μόνον ἀπὸ τοῦ γόμου ἐκβληθῆναι , ἀλλ' ὥστε καὶ εἰς τὸν ἀλλότριον φωτὸς > καταδικασθῆναι τόπον , ἔνθα σκότος ἦν τὸ ὡς ἐν σκότεσι βαθύτερον καὶ καλούμενον σκότος ἐξώτερον . κοὶ εἴ τίς γε ἡμῶν ἐπὶ τὴν κλῆσιν ἐλθὼν τοῦ βασιλέως εἰς τοὺς γάμους τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ , δοκεῖ μέν ὑπακούειν καὶ ἔρχεσθαι μετὰ τῶν κεκλημένων , οὐ μὴν ἐνδέδυται τὸ προειρημένον ἔνδυμα γάμου , ταῦτα πείσεται κοὶ δεθεὶς ποδῶν καὶ χειρῶν ἐκβληθήσεται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον , ἔνθα κατὰ τὸ » οὐαί , οἱ γελῶντες νῦν , ὅτι κλαύσετε « , ὁ κλαυθμὸς τοῖς τὰ τοῦ κλαυθμοῦ καὶ θρήνου ἄξια ἁμαρτήσασι · κλαύσονται δὲ θρηνοῦντες τὰς ἰδίας ταλαιπωρίας . εἶθ' ἵνα παραστήσῃ ὁ λόγος τὸν φόβον καὶ τὸν τρόμον καὶ τὰ σκυθρωπὰ πράγματα καὶ τοὺς πόνους ἐν οἷς ἔσονται οἱ μὴ ἐνδεδυμένοι ἔνδυμα γόμου , εἶπε τὸ ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ οὐ μόνον ὁ κλαυθμός , ἀλλὰ καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων . καὶ ἐπιφέρεται τῇ ὅλη παραβολῇ , διὰ τὸ πολλοὺς δεδηλῶσθαι τοὺς κληθέντας οὐ πάνατας δὲ ἐληλυθέναι ἀλλ' ὀλίγους ἐξ αὐτῶν , τὸ πολλοί εἰσι κλητοί , ὀλίγοι δέ ἐκλεκτοί .
Lemmas: ὁ δέ τότε λέγω ὁ δοῦλος αὐτός · ὁ μέν γόμος ἑτοῖμος , ὁ δέ καλέω οὐ εἰμί ἄξιος · πορεύω οὖν ἐπί ὁ διέξοδος ὁ ὁδός , καί ὅσος ἄν εὑρίσκω καλέω εἰς ὁ γάμος ἀναφέρω ἄν ἐπί ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἀπόστολος λέγω Ἰουδαῖος · » σύ εἰμί ἀναγκαῖος ὁ λόγος ὁ θεός · ἐπεί δέ ἀνάξιος κρίνω ἑαυτοῦ , ἰδού στρέφω εἰς ὁ ἔθνος « . ὁ διέξοδος οὖς ὁδός ὁ > ἔξω ὁ Ἰσραήλ εἰμί πράγμα , παρά ὅς ὁ ὑπό ὁ ἀπόστολος εὑρίσκω καλέω εἰς ὁ γάμος , συνάγω ὁ ἀπόστολος πᾶς ὅς ἄν εὑρίσκω . εὑρίσκω δέ ὁ ἀκούω καί οὐ φροντίζω καλέω πότερος ποτέ πρό ὁ κάλησις πονηρός ἤ ἀγαθός εἰμί ὁ καλέω · πᾶς γάρ ὁ εὑρίσκω καλέω . ἀγαθός δέ νομίζω ἐνταῦθα I ἁπλόος λέγω ὁ μέτριος ὁ ἔρχομαι ἐπί ὁ θεοσέβεια , ὅς ἐφαρμόζω ἄν ὁ τοιοῦτος ἀποστολικός · ὅταν δέ ἔθνος ὁ μή νόμος ἔχω φύσις ὁ ὁ νόμος ποιέω . ὁ τοιοῦτος νόμος μή ἔχω ἑαυτοῦ εἰμί νόμος · ὅστις ἐνδείκνυμι ὁ ἔργον ὁ νόμος γραπτός ἐν ὁ καρδία αὐτός , συμμαρτυρέω αὐτός ὁ συνείδησις « . καί πίμπλημι γε ὁ Χριστός καί ὁ ἐκκλησία γάμος καί ἀποκαθίστημι ὅς θεός , ὁ εὑρίσκω ὑπό ὁ ἀπόστολος , ἀνάκειμαι ἐπί ὁ εὐφραίνω ἐπί ὁ γάμος . εἶτα ἐπεί πονηρός καί ἀγαθός καλέω μέν ἐάω δεῖ , οὐ μήν ὥστε ὁ πονηρός μένω πονηρός , ἀλλά μεταμφιάζω καί ἀποτίθημι ὁ ἀλλότριος ὁ γόμος ἔνδυμα ἐνδύω ὁ ὁ γε - ἐγώ , » σπλάγχνον οἰκτιρμός , χρηστότης , ταπεινοφροσύνη , πραότης , μακροθυμία « οὗτος οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁ γάμος ἔνδυμα ) , διά οὗτος ὁ βασιλεύς εἰσέρχομαι θεάομαι ὁ ἀνάκειμαι , πρίν αὐτός παρατίθημι ὁ ἑτοιμάζω ἄριστον , ὁ ταῦρος καί ὁ θύω σιτιστός καί πᾶς ὁ ἑτοῖμος , ἵνα θεάομαι τηρέω μέν ὁ ἔχω ἔνδυμα γάμος καί εὐφραίνω καταδικάζω δέ ὁ ἐναντίος . εἰσέρχομαι οὖν εὑρίσκω τις ὁ καλέω καί ἔρχομαι ἐπί ὁ κλῆσις μή ἀλλάσσω ἑαυτοῦ ὁ ἦθος μηδέ ἐνδύω ἔνδυμα γόμος καί λέγω αὐτός · πῶς εἰσέρχομαι ὧδε μή ἔχω ἔνδυμα γόμος ; εἶτα ἐπεί ὁ ἁμαρτάνω καί μή ἀνακαινόω μηδέ ἐνδύω ὁ κύριος Ἰησοῦς Χριστός ὡς μή ἔχω τόπος ἀπολογία « φιμόω , διά οὗτος γράφω ὁ ὁ δέ φιμόω . καί οὐ ἀρκέω γε ὁ ἐκβάλλω ὁ γάμος ὁ ἀτιμάζω ὁ κλῆσις · δέω γάρ αὐτός ὑπό ὁ διάκονος ὁ βασιλεύς ὁ πρός ὁ δεσμός τίκτω , δέω ὁ πορεία ὅς οὐ εἰς δέον χράω καί ὁ δραστήριος δύναμις ἐν ὅς πρᾶξις ἀγαθός οὐ τελέω , ῥέω μόνος ἀπό ὁ γόμος ἐκβάλλω , ἀλλά ὥστε καί εἰς ὁ ἀλλότριος φώς > καταδικάζω τόπος , ἔνθα σκότος εἰμί ὁ ὡς ἐν σκότος βαθύς καί καλέω σκότος ἐξώτερος . κοί εἰ τις γε ἐγώ ἐπί ὁ κλῆσις ἔρχομαι ὁ βασιλεύς εἰς ὁ γάμος ὁ υἱός αὐτός , δοκέω μέν ὑπακούω καί ἔρχομαι μετά ὁ καλέω , οὐ μήν ἐνδύω ὁ προλέγω ἔνδυμα γάμος , οὗτος πάσχω κοί δέω πούς καί χείρ ἐκβάλλω εἰς ὁ σκότος ὁ ἐξώτερος , ἔνθα κατά ὁ » οὐαί , ὁ γελάω νῦν , ὅτι κλαίω « , ὁ κλαυθμός ὁ ὁ ὁ κλαυθμός καί θρῆνος ἄξιος ἁμαρτάνω · κλαίω δέ θρηνέω ὁ ἴδιος ταλαιπωρία . εἶτα ἵνα παρίστημι ὁ λόγος ὁ φόβος καί ὁ τρόμος καί ὁ σκυθρωπός πρᾶγμα καί ὁ πόνος ἐν ὅς εἰμί ὁ μή ἐνδύω ἔνδυμα γόμος , λέγω ὁ ἐκεῖ εἰμί ὁ κλαυθμός καί οὐ μόνος ὁ κλαυθμός , ἀλλά καί ὁ βρυγμός ὁ ὀδούς . καί ἐπιφέρω ὁ ὅλος παραβολή , διά ὁ πολύς δηλόω ὁ καλέω οὐ πάνας δέ ἔρχομαι ἀλλά ὀλίγος ἐκ αὐτός , ὁ πολύς εἰμί κλητός , ὀλίγος δέ ἐκλεκτός .