origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 14.7
Ὡμοιώθη ( φησὶν ) ἡ βαἑξῆς . εἰ δὲ βασιλεῖ ὡμοιώθη τοιῷδε καὶ τοιάδε πεποιηκότι , τίνα χρὴ λέγειν ἤ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ; αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῶν οὐρανῶν , καὶ ὤστερ αὐτός ἐστιν ἡ αὐτοσοφία καὶ ἡ αὐτοδικαιοσύνη καὶ ἡ αὐτοαλήθεια , αὔτω μήποτε καὶ ἡ αὐτοβασιλεία . βασιλεία δὲ οὐ τῶν κάτω τινὸς οὐδὲ μέρους τῶν ἄνω , ἀλλὰ πάντων τῶν ἄνω , ἄτινα ὠνομάσθησαν οὐρανοί . κἄν ζητῇς δὲ πῶς » αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν « , δύνασαι λέγειν ὄτι αὐτῶν ἐστιν ὁ Χριστός , καθὸ αὐτοβασιλεία ἐστίν , βασιλεύων καθ' ἑκάστην ἐπίνοιαν αὐτοῦ τοῦ μηκέτι βασιλευομένου ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας , βασι - iam nunc propositam expositionem tangamus . λευούσης » ἐν τῷ θνητῷ σώματι « τῶν ἑαυτοὺς ὑποταξάντων αὐτῇ . καὶ ἐὰν λέγω · βασιλεύων καθ' ἑκάστην επίνοιαν αὐτοῦ , τοιοῦτόν τι δηλῶ · βασιλεύων , ᾖ δικαιοσύνη ἐστὶ καὶ ᾖ σοφία καὶ ᾖ ἀλήθεια καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρεταί , τοῦ γενομένου ( διὰ τὸ φορεῖν » τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου « ) οὐρανοῦ καὶ πάσης δυνάμεως , εἴτε ἀγγελικῆς εἴτε τῶν λοιπῶν ὀνομαζομένων » οὐ μόνον ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι « ἁγίων καὶ ἀξίων τῆς τοιαὐτης βασιλείας . αὔτη τοίνυν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν , ἡνίκα » ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας « ἐγένετο , ἴνα » περὶ ἁμαρτίας « κατακρίνῃ » τὴν ἁμαρτίαν « , ἡνίκα » μὴ γνόντα « αὐτὸν » ἁμαρτίαν ἐποίησεν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν « τῶν » τῆς ἀμαρτίας « ἡμῶν φορούντων σῶμα , ὡμοιώθη ἀνθρώπῳ βασιλεῖ τῷ κατὰ τὸν Ἰησοῦν νοουμένῳ , ἑνωθεῖσα αὐτῷ , πλεῖον ( εἰ δεῖ οὔτω τολμήσαντα εἰπεῖν ) ἔχοντι πρὸς τὸ ἡνῶσθαι καὶ πάντη ἔν γενέσθαι τῷ πρωτοτόκῳ » πάσης κτίσεως « , εἰ » ὁ κολλώμενος τῷ κυρίῳ « » ἔν πνεῦμα « πρὸς αὐτὸν γίνεται . αὔτη δὲ ἡ ὁμοιωθεῖσα βασιλεία τῶν οὐρανῶν τῷ κατὰ τὸν σωτῆρα νοουμένῳ ἀνθρώπῳ βασιλεῖ καὶ ἑνωθεῖσα αὐτῷ προλη - πτικῶς λέγεται , ὄτιἠθέλησε συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ . <οὔπω μὲν γὰρ συνῆρε> , μέλλει δὲ συναίρειν λόγον μετ' αὐτῶν , ἴνα φανῇ ὄπως ἔκαστος τοῖς τοῦ οἰκοδεσπότου δοκίμοις ἀργυρίοις καὶ νομίσμασι λογικοῖς ἐχρήσατο . καὶ ἐλἠφθη γε ἐν τῇ παραβολῇ τὸ παράδειγμα ἀπὸ τῶν συναιρόντων δεσποτῶν λόγον μετὰ τῶν ἰδίων δούλων . Ἀκριβέστερον δὲ νοήσομεν τὸ τῆς παραβολῆς ἐν τούτος δηλούμενον μενον ἐρείσαντες αὑτῶν τὴν διάνοιαν τοῖς γινομένοις παρὰ τοῖς οἰκονομήσασι δεσποτικὰ χρήματα οἰκέταις καὶ λόγον περὶ αὐτῶν ἀπαιτουμένοις · ἔκαστος γὰρ ἐκείνων ἀπὸ τῶν δεσποτικῶν διαφόρως λαμβάνων χρημάτων κέχρηται αὐτοῖς ἤτοι εἰς δέον , ὤστε αὐξάνειν τὰ δεσποτικὰ χρήματα , ἤ ἀσώτως ἀναλίσκων εἰς ἄ μὴ δεῖ καὶ ἐκχέων ἀκρίως χωρὶς εὐλαβείας τὰ ἐγκεχειρισμένα . εἰσὶ δὲ οἴ τάδε μὲν καὶ τὰ τοσάδε καλῶς ᾠκονόμησαν χρήματα ἔτερα δὲ ἀπολωλέκασι , καὶ ματα ἔτερα δὲ ἀπολωλέκασι , καὶ ἡνίκα ἄν διδῶσι τὸν λόγον συναίροντος αὐτὸν τοῦ δεσπότου μετ' αὐτῶν , συνάγεται μὲν πόσον ἐζημιώθη ἔκαστος ἀριθμεῖται δὲ καὶ πόσον κέρδος προσήγαγε , καὶ κατὰ τὴν ἀξίαν τοῦ πῶς ᾠ κονόμησεν ἤτοι τιμᾶται ἤ ἐκπράσσεται ἤ ἔπὶ τινῶν μὲν συγχωρεῖται ἐπὶ τινῶν δ’ ἀφαιρεῖται . φέρε τοίνυν ἀπὸ τῶν εἰρημένων πρῶτον ἴδωμεν τὰ λογικὰ νομίσματα καὶ δόκιμα τοῦ δεσπόντου ἀργύρια , ἅπερ ὁ μέν τις πλείονα ἕτερος δ’ ἐλάττονα λαμβάνει . κατὰ γὰρ τὴν ἑκάστου δύναμιν ᾧ μὲν δίδονται » πέντε τάλαντα « , ὡς δυναμένῳ διοικεῖν τὰ τοσαῦτα , ἄλλῳ » δὲ δύο « , ὡς μὴ χωροῦντι τὰ τοῦ πρὸ αὐτοῦ , ἄλλῳ » δὲ ἕν « , ὡς καὶ τοῦ ἑτέρου ὑποδεεστέρῳ . ραί εἰσιν , ἢ αὗται μὲν περί τινων ἐν τοῖς ἑξῆς τοῦ εὐαγγελίου λέγονται , σἐσὶ δὲ καὶ ἄλλαι παρὰ τούτας ; καὶ ἐπ’ ἄλλαις παραβολαῖς εὑρίσκονταί τινες , τῇ μὲν ὀφελέται δύο , ὁ μὲν πεντακοςίων ὁ δὲ πεντήκοντα δηναρίων , ἤτοι παῦτα πιστευθέντες καὶ κακῶς οἰκονομήσαντες ( ἐλάττους τῇ δυνάμει τοῦ τὸ τάλαντον πεπιστευμένου ) , ἢ *** ὅτι μὲν εἰλήφασιν οὗτοι , οὐ μεμαθήκαμεν , ὅτι δὲ τοσοῦτον ὤφειλον , ἀπὸ τῆς παραβολῆς δεδιδάχθαι δοκοῦμεν . εὑρίσκονται καὶ ἄλλοι δέκα δοῦλοι πιστευόμενοι μνᾶς ἕκαστος ἀνὰ μίαν . καὶ εἴ τις δὴ κατανοήσαι τὸ ποικίλον τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς καὶ τὰς πολλῷ διαφερούσας ἀλλήλων εὐφυΐας καὶ ἀφυΐας εἰς πλείονας τῶν ἀρετῶν ἢ ἐλάττονας καὶ τάσδε τὰς ἀρετὰς ἢ τάσδε . τάχε ἂν ἐννοήσαι πῶς ἑκάστη ψυχὴ ἐλήλυθε μετά τινων τοῦ οἰκοδεσπότου νομισμάτων <εἰς τὸν κόσμον τοῦτον> , ἀναφαινομένων μετὰ τῆς τοῦ λόγου συμπληρώσεως καὶ τῆς ἑξῆς τῇ συμπληρώσει τοῦ λόγου ἐπιμελείας καὶ ἀσκήσεως , τῆς πρὸς τὰ δέοντα , ἢ ἐπιμελείας μὲν καὶ ἀσκήσεως . τῆς πρὸς ἀλλα δὲ ἤτοι χρήσιμα ( ὁποῖά ἐστι τὰ ἐπιτηδεύματα ) , ἢ πῆ μὲν χρήσιμα πῆ δὲ οὐ χρήσιμα ( ὁποῖά ἐστι τὰ μήτε πάντη ἀληθῆ δόγματα μήτε δι’ ὅλων ψευδῆ ) .
Lemmas: ὁμοιόω ( φημί ) ὁ βαἑξῆς . εἰ δέ βασιλεύς ὁμοιόω τοιόσδε καί τοιόσδε ποιέω , τίς χρή λέγω ἤ ὁ υἱός ὁ θεός ; αὐτός γάρ εἰμί ὁ βασιλεύς ὁ οὐρανός , καί ὤστερ αὐτός εἰμί ὁ αὐτοσοφία καί ὁ αὐτοδικαιοσύνη καί ὁ αὐτοαλήθεια , αὐτός μήποτε καί ὁ αὐτοβασιλεία . βασιλεία δέ οὐ ὁ κάτω τις οὐδέ μέρος ὁ ἄνω , ἀλλά πᾶς ὁ ἄνω , ὅστις ὀνομάζω οὐρανός . ἐάν ζητέω δέ πῶς » αὐτός εἰμί ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός « , δύναμαι λέγω ὅτι αὐτός εἰμί ὁ Χριστός , καθό αὐτοβασιλεία εἰμί , βασιλεύω κατά ἕκαστος ἐπίνοια αὐτός ὁ μηκέτι βασιλεύω ὑπό ὁ ἁμαρτία , βάσις - iam nunc propositam expositionem tangamus . λεύω » ἐν ὁ θνητός σῶμα « ὁ ἑαυτοῦ ὑποτάσσω αὐτός . καί ἐάν λέγω · βασιλεύω κατά ἕκαστος ἐπίνοια αὐτός , τοιοῦτος τις δηλόω · βασιλεύω , ᾗ δικαιοσύνη εἰμί καί ᾗ σοφία καί ᾗ ἀλήθεια καί ὁ λοιπός ἀρετή , ὁ γίγνομαι ( διά ὁ φορέω » ὁ εἰκών ὁ ἐπουράνιος « ) οὐρανός καί πᾶς δύναμις , εἴτε ἀγγελικός εἴτε ὁ λοιπός ὀνομάζω » οὐ μόνος ἐν οὗτος ὁ αἰών ἀλλά καί ἐν ὁ μέλλω « ἅγιος καί ἄξιος ὁ τοιοῦτος βασιλεία . οὗτος τοίνυν ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός , ἡνίκα » ἐν ὁμοίωμα σάρξ ἁμαρτία « γίγνομαι , ἵνα » περί ἁμαρτία « κατακρίνω » ὁ ἁμαρτία « , ἡνίκα » μή γιγνώσκω « αὐτός » ἁμαρτία ποιέω ὑπέρ ἐγώ ἁμαρτία « ὁ » ὁ ἁμαρτία « ἐγώ φορέω σῶμα , ὁμοιόω ἄνθρωπος βασιλεύς ὁ κατά ὁ Ἰησοῦς νοέω , ἑνόω αὐτός , πολύς ( εἰ δέω οὕτως τολμάω λέγω ) ἔχω πρός ὁ ἑνόω καί πάντῃ εἷς γίγνομαι ὁ πρωτότοκος » πᾶς κτίσις « , εἰ » ὁ κολλάω ὁ κύριος « » εἷς πνεῦμα « πρός αὐτός γίγνομαι . οὗτος δέ ὁ ὁμοιόω βασιλεία ὁ οὐρανός ὁ κατά ὁ σωτήρ νοέω ἄνθρωπος βασιλεύς καί ἑνόω αὐτός προλη - πτικῶς λέγω , οτιεθελω συναίρω λόγος μετά ὁ δοῦλος αὐτός . οὔπως μέν γάρ συναιρέω , μέλλω δέ συναίρω λόγος μετά αὐτός , ἵνα φαίνω ὅπως ἕκαστος ὁ ὁ οἰκοδεσπότης δόκιμος ἀργύριον καί νόμισμα λογικός χράω . καί λαμβάνω γε ἐν ὁ παραβολή ὁ παράδειγμα ἀπό ὁ συναίρω δεσπότης λόγος μετά ὁ ἴδιος δοῦλος . ἀκριβής δέ νοέω ὁ ὁ παραβολή ἐν τούτος δηλέομαι μένω ἐρείδω ἑαυτοῦ ὁ διάνοια ὁ γίγνομαι παρά ὁ οἰκονομέω δεσποτικός χρῆμα οἰκέτης καί λόγος περί αὐτός ἀπαιτέω · ἕκαστος γάρ ἐκεῖνος ἀπό ὁ δεσποτικός διάφορος λαμβάνω χρῆμα χράω αὐτός ἤτοι εἰς δέον , ὥστε αὐξάνω ὁ δεσποτικός χρῆμα , ἤ ἄσωτος ἀναλίσκω εἰς ὅς μή δέω καί ἐκχέω ἀκριάω χωρίς εὐλάβεια ὁ ἐγχειρίζω . εἰμί δέ ὅς ὅδε μέν καί ὁ τοσόσδε καλός οἰκονομέω χρῆμα ἔτερα δέ ἀπόλλυμι , καί μάτη ἕτερος δέ ἀπόλλυμι , καί ἡνίκα ἄν δίδωμι ὁ λόγος συναίρω αὐτός ὁ δεσπότης μετά αὐτός , συνάγω μέν πόσος ζημιόω ἕκαστος ἀριθμέω δέ καί πόσος κέρδος προσάγω , καί κατά ὁ ἀξία ὁ πῶς εἰμί κονομάω ἤτοι τιμάω ἤ ἐκπράσσω ἤ ἐπί τις μέν συγχωρέω ἐπί τις δέ ἀφαιρέω . φέρω τοίνυν ἀπό ὁ λέγω πρῶτος ὁράω ὁ λογικός νόμισμα καί δόκιμος ὁ δεσπόντου ἀργύριον , ὅς ὁ μέν τις πολύς ἕτερος δέ ἐλαχύς λαμβάνω . κατά γάρ ὁ ἕκαστος δύναμις ὅς μέν δίδωμι » πέντε τάλαντον « , ὡς δύναμαι διοικέω ὁ τοσοῦτος , ἄλλος » δέ δύο « , ὡς μή χωρέω ὁ ὁ πρό αὐτός , ἄλλος » δέ εἷς « , ὡς καί ὁ ἕτερος ὑποδεής . ρω εἰμί , ἤ οὗτος μέν περί τις ἐν ὁ ἑξῆς ὁ εὐαγγέλιον λέγω , Σεσί δέ καί ἄλλος παρά Τούτας ; καί ἐπί ἄλλος παραβολή εὑρίσκω τις , ὁ μέν ὀφείλω δύο , ὁ μέν πεντακόσιοι ὁ δέ πεντήκοντα δηνάριον , ἤτοι Παῦτα πιστεύω καί κακός οἰκονομέω ( ἐλαχύς ὁ δύναμις ὁ ὁ τάλαντον πιστεύω ) , ἤ *** ὅτι μέν λαμβάνω οὗτος , οὐ μανθάνω , ὅτι δέ τοσοῦτος ὀφείλω , ἀπό ὁ παραβολή διδάσκω δοκέω . εὑρίσκω καί ἄλλος δέκα δοῦλος πιστεύω μνᾶ ἕκαστος ἀνά εἷς . καί εἰ τις δή κατανοέω ὁ ποικίλος ὁ ἀνθρώπινος ψυχή καί ὁ πολύς διαφέρω ἀλλήλων εὐφυΐα καί ἀφυία εἰς πολύς ὁ ἀρετή ἤ ἐλαχύς καί ὅδε ὁ ἀρετή ἤ ὅδε . τάχος ἄν ἐννοέω πῶς ἕκαστος ψυχή ἔρχομαι μετά τις ὁ οἰκοδεσπότης νόμισμα εἰς ὁ κόσμος τοῦτος , ἀναφαίνω μετά ὁ ὁ λόγος συμπλήρωσις καί ὁ ἑξῆς ὁ συμπλήρωσις ὁ λόγος ἐπιμέλεια καί ἄσκησις , ὁ πρός ὁ δέω , ἤ ἐπιμέλεια μέν καί ἄσκησις . ὁ πρός ἄλλος δέ ἤτοι χρήσιμος ( ὁποῖος εἰμί ὁ ἐπιτήδευμα ) , ἤ πῇ μέν χρήσιμος πῇ δέ οὐ χρήσιμος ( ὁποῖος εἰμί ὁ μήτε πάντῃ ἀληθής δόγμα μήτε διά ὅλος ψευδής ) .