origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 17.33
ταῦτα μέν , εἰ καὶ μετὰ παρεκβάσεως λελέχθαι δοκεῖ , εἰρήσθω εἰς σαφήνειαν τοῦ παρὰ Μωσεῖ νόμου , οὗ μνησθέντες οἱ Σαδδουκαιοι ἐΠύθοντο τοῦ σωτῆρος λέγοντες τὸ Μωσῆς ειπεν · ἐάν τις ἀποθάνῃ μὴ ἔχων τεκνα καὶ τὰ ἑξῆς . Φέρε δὲ μετὰ ταῦτα τὰ ἄλλα τοῦ εὐαγγελίου ἐξετάσωμεν τὰ ἀπὸ τοῦ ἦσαν δὲ παρ’ ἡμῖν ἑπτὰ ἀδελφοί · καὶ ὁ πρῶτος γήμας ἐτελεύτησε καὶ τὰ ἑξῆς . ὁ μὲν Ἡσαΐας ἐν τῇ προφητείᾳ φησίν · » 'επιλήψονται ἑπτὰ γυναῖκες ἀνθρώπου ἑνὸς λέγουσαι · τὸν ἄρτον ἡμῶν φαγόμεθα καὶ τὰ ἱμάτια ἡμῶν περιβαλούμεθα · πλὴν τὸ ὄνομα τὸ σὸν κεκλήσθω ἐφ’ ἡμᾶς , ἄφελε τὸν ὀνειδισμὸν ἡμῶν « . οἱ δὲ προσελθόντες Σαδδουκαῖοι τῷ σωτῆρι τὸ ἀνάπαλιν τῇ προφητείᾳ φασὶ περὶ ἀνδρῶν ἑπτὰ γαμησάντων μίαν γυναῖκα . πλάσμα δὲ δοκεῖ μοι εἶναι τὸ πρόβλημα αὐτῶν , προθεμένων διὰ τοῦ πλάσματος τὸν περὶ ἀναστάσεως ἀθετῆσαι λόγον καὶ οἰηθέντων ἀκολουθεῖν τῇ ἀναστάσει τὸ ἕκασον τῶν ἀνισταμένων τὴν αὐτὴν ἔχειν σχέσιν πρὸς οὓς εἶχεν ἐν τῷ βίῳ τούτῳ , ἵν᾿ ὁ μὲν ἀνὴρ ἀπολάβῃ καὶ τὴν γυναῖκα μετὰ τὸ τυχεῖν ἀναστάσεως , ὁ δέ πατὴρ μείνῃ ἐν τῇ σχέσει τῇ πρὸς τὸν υἱὸν καὶ ὁ ἀδελφὸς πρὸς τὸν ἐδελφον . ἠγνόουν δέ ἄρα ὅτι ὁ δημιουργὸς πάντα ποιῶν πρὸς τὸ χρήσιμον , ὅπου μὲν γένεσίς ἐστι καὶ φθορά , πεποίηκεν ἀναγκαιως τας τοιαυτας σχέσεις , ἶν’ ὁ μέν τις ᾖ ἀνὴρ διὰ γυναικὸς διακονούμενος παίδων γενέσει , οἱ δὲ γεννώμενοι σχῶσί τι ἐκ τῆς διὰ τῶν αὐτῶν γενέσεως συγγενές , ὄντες ἀδελφοί · γενέσεως δέ ἔργον ἦν καὶ πατὴρ κοὶ υἱὸς καὶ μήτηρ καὶ θυγάτηρ . εἰ οὖν ἐν τῇ μακαριότητι οἱ γέρως ἀξιούμενοι διὰ τὸν ἐνεστηκότα αἰῶνα ἐν ᾧ καλῶς ἐβίωσαν ἐν ἐκείνῃ ἔσονται τῇ ζωῇ , καὶ οὐδεὶς τῶν μὴ ἀγωνισαμένων ἐνταῦθα καταξιοῦται τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως , δηλονότι ὧν ἐνταῦθα διὰ γένεσιν χρεία ἦν , ταῦτα οὐκ ἔσται ἐκεῖ . οὐδέν γὰρ παρέλκον ὁ θεὸς ποιεῖ οὐδὲ μάτην τι παρ’ αὐτῷ γίνεται . ἐχρῆν δὲ ὁρᾶν <τότε> τοὺς τὸ ἀκόλουθον αὐτῶν τῇ ὑπονοίᾳ περὶ τοῦ ἕκαστον ἀπολήψεσθαι τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα , ὅτι πόλιν ἐκεῖ τεκνογονίαι καὶ παίδων γενέσεις καὶ θάνατοι · εἰ δὲ ταῦτα καὶ νόσοι , εἰ δὲ γενέσεις καὶ νηπιότητες καὶ προβάσεις ἀπὸ νηπιότητος ἐπὶ τὸ συμπληροῦσθαι <τὴν> δφιάλεκτον καὶ ὕστερον τὸν καὶ ἐν τῇ συμπληρώσει τοῦ λόγου κακίαν , καὶ μόλις ποτὲ πόλιν ἀρετὴν ἐν ὀλίγοις τοῖς ζητοῦσιν αὐτὴν εὑρίσκεσθαι . Τούτων δέ τί ἂν εἴη ματαιότερον ; κοὶ βέλτιόν γέ ἐστι μὴ εἶναι ἀνάστασιν τοῦ τοιαύτην εἶναι ὁποίαν ὑπενόουν οἱ Σαδδουκαῖοι , ὑπολαμβάνοντες ἀκολουθεῖν τῇ ἐκ νεκρῶν ἀναστάσει τὸ ἀπολαμβάνειν ἕκαστον τὴν γυναῖκα · ᾧ ἀκόλουθον ἦν καὶ ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἔσεσθαι . εἴπερ οὖν καινὸς αἰών ἐστιν ἐλπιζόμενος κοὶ ὡς ὠνόμασεν Ἡσαΐας ) » οὐρανὸς καινὸς καὶ γῆ καινὴ « καὶ ὡς ἐν τῷ εὐαγγελίῳ γέγραπται » ποτήριον « κοινῆς διαθήκης , ἀπὸ ἀμπέλου οἶμαι καινῆς , ἑτεροῖα δεῖ εἶναι πάντα τὰ τῆς ἐκεῖσε ζωῆς καὶ ἀληθῶς μακάρια . ὥσπερ δέ , ὡς ὁ λόγος ἀπέδειξεν , ἠκολούθησε τῷ εἶναι γυναῖκα καὶ ἄνδρα τὸ ἔσεσθαι κοὶ τέκνα πατέρων καὶ ἀδελφοὺς ἀδελφῶν καὶ μητέρος τῶν γεννωμένων , οὕτω μήποτε ἀκολουθεῖ τῷ μὴ εἶναι γυναῖκα ἢ ἄνδρα τὸ μηκέτι ἔσεσθαι πατέρα καὶ μητέρα καὶ ἀλλήλων τινὰς ἀδελφούς , τάχα οὐ περὶ μελλόντων μόνον ἀλλὰ κοὶ τῶν παρεληλυθότων . ἐκεῖ γὰρ οὐκέτι τοῦ κατὰ σάρκα γένους ἔσται μνήμη παρὰ τοῖς εὐλόγως ἀκούουσι τοῦ » μὴ μνημονεύετε τὰ πρῶτα , καὶ τὰ ἀρχαῖα μὴ συλλογίζεσθε · ἰδοὺ ποιῶ καινὰ πάντα « . καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι οὐ χρηματίσει πατὴρ τοῦ Ἀβραὰμ ὁ Θάρρα οὐδὲ τοῦ Ἰσμαὴλ καὶ τῶν ἀπὸ Χεττού - ρας ὁ Ἀβραάμ , τάχα δὲ οὐδέ τοῦ Ἰσαάκ · » τὰ γὰρ ἀρχαῖα παρῆλθε « καὶ τότε λεχθήσεται τὸ » ἰδοὺ γέγονε κοινὰ πάντα « . εἰ δέ ἐστιν ἄλλως τις παρὰ » τὸ κατὰ σάρκα « ἀδελφὸς καὶ ἑτέρως παρὰ τὰ ἐν γενέσει Πράγματα πατὴρ καὶ υἱός , οὐκέτι διὰ γυναικὸς οὐδέ δι᾿ ἀσχημόνων μερων του σωματος , ἀλλὰ ἀνάλογον τῷ καὶ τὸν σωτῆρα υἱὸν εἶναι τοῦ θεοῦ , ἐπιστήσει ὁ δυνάμενος τὰ τηλικαῦτα ὀρθῶς ζητεῖν χωρήσας » τὸ πάντα « ἐρευνῶν » πνεῦμα , καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ « . Ἐγὼ δέ οὐ μόνον ἐπὶ τούτων τὸ ἑτεροῖον καὶ ὥσπερ ὁμώνυμον παραλαμβάνω , λέγω τὰ ἀδελφοῦ κοὶ πατρὸς καὶυἱοῦ , ἀλλὰ καὶ περὶ γυναικὸς καὶ ἀνδρός . ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν ἀληθὲς καὶ τὸ οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίζονται , ἀλλ᾿ εἰσὶν ὡς οἱ ἄγγελοι ἐν τῷ οὐρανῷ , ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ ὡς ἐν παραβολῇ εἰρημένον περὶ ἑτεροίου παρὰ τοὺς ἐπὶ γῆς γάμους ἐν τῷ » ὡμοιώθη ἡ βασιλεία οὐρανῶν ἀνθρώπῶ βασιλεῖ , ὅστις ποιῶν γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ « καὶ τὰ ἑξῆς καὶ ἐν τῷ » τότε ὁμοιωθήσεται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν δέκα παρθένοις , αἵτινες λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας αὐτῶν « καὶ τὰ ἑξῆς . οὐκοῦν ὁ υἱὸς τοῦ βασιλέως ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν γαμεῖ γάμον παρὰ πάντα γόμον , ὃν ὀφθαλμὸς εἶδε καὶ οὖς ἤκουσε » καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου « ἀνέβη · καὶ ἔσται ὁ σεμνὸς καὶ θεῖος ἐκεῖνος καὶ πνευματικὸς γάμος ἐν ἀρρήτοις ῥήμασιν , ἃ μὴ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ λαλεῖν . ζητήσει δέ τις εἰ ἀνάλογον τῷ ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν τοῦ νυμφίου γάμῳ εἰσὶ καὶ ἄλλοι γάμοι ἢ ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν μόνος ὁ νυμφίος , καταργήσας πάντα γόμον , γαμεῖ γόμον , οὐχ ὅπου » ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν « , ἀλλ᾿ ὅπου κυριώτερόν ἐστιν εἰπεῖν ὅτι ἐν πνεῦμά εἰσιν ὁ νυμφίος καὶ ἡ νύμφη . ἀλλ᾿ ὅρα μήποτε ὀλίσθῃς ἀκούων τοιούτων λόγων πρὸς τό τὴν περὶ τῶν αἰώνων μυθοποιίαν , ἀρρένων καὶ θηλειῶν , παραδέξασθαι κατὰ τοὺς ἀναπλάσαντας τὰς συζυγίας αὐτῶν οὐδαμῶς <οὔσας οὐδ’> ὑπὸ τῶν ἱερῶν γραμμάτων δηλουμένας .
Lemmas: οὗτος μέν , εἰ καί μετά παρέκβασις λέγω δοκέω , λέγω εἰς σαφήνεια ὁ παρά Μωϋσῆς νόμος , ὅς μιμνῄσκω ὁ Σαδδουκαῖοι πυνθάνομαι ὁ σωτήρ λέγω ὁ Μωσῆς λέγω · ἐάν τις ἀποθνῄσκω μή ἔχω τέκνον καί ὁ ἑξῆς . φέρω δέ μετά οὗτος ὁ ἄλλος ὁ εὐαγγέλιον ἐξετάζω ὁ ἀπό ὁ εἰμί δέ παρά ἐγώ ἑπτά ἀδελφός · καί ὁ πρῶτος γαμέω τελευτάω καί ὁ ἑξῆς . ὁ μέν Ἡσαΐας ἐν ὁ προφητεία φημί · » 'επιλαμβανω ἑπτά γυνή ἄνθρωπος εἷς λέγω · ὁ ἄρτος ἐγώ ἐσθίω καί ὁ ἱμάτιον ἐγώ περιβάλλω · πλήν ὁ ὄνομα ὁ σός καλέω ἐπί ἐγώ , ἀφαιρέω ὁ ὀνειδισμός ἐγώ « . ὁ δέ προσέρχομαι Σαδδουκαῖοι ὁ σωτήρ ὁ ἀνάπαλιν ὁ προφητεία φημί περί ἀνήρ ἑπτά γαμέω εἷς γυνή . πλάσμα δέ δοκέω ἐγώ εἰμί ὁ πρόβλημα αὐτός , προτίθημι διά ὁ πλάσμα ὁ περί ἀνάστασις ἀθετέω λόγος καί οἴομαι ἀκολουθέω ὁ ἀνάστασις ὁ Κάσος ὁ ἀνίστημι ὁ αὐτός ἔχω σχέσις πρός ὅς ἔχω ἐν ὁ βίος οὗτος , ἵνα ὁ μέν ἀνήρ ἀπολαμβάνω καί ὁ γυνή μετά ὁ τυγχάνω ἀνάστασις , ὁ δέ πατήρ μένω ἐν ὁ σχέσις ὁ πρός ὁ υἱός καί ὁ ἀδελφός πρός ὁ Δελφός . ἀγνοέω δέ ἄρα ὅτι ὁ δημιουργός πᾶς ποιέω πρός ὁ χρήσιμος , ὅπου μέν γένεσις εἰμί καί φθορά , ποιέω ἀναγκαῖος ὁ τοιοῦτος σχέσις , ἵνα ὁ μέν τις εἰμί ἀνήρ διά γυνή διακονέω παῖς γένεσις , ὁ δέ γεννάω ἔχω τις ἐκ ὁ διά ὁ αὐτός γένεσις συγγενής , εἰμί ἀδελφός · γένεσις δέ ἔργον εἰμί καί πατήρ κοί υἱός καί μήτηρ καί θυγάτηρ . εἰ οὖν ἐν ὁ μακαριότης ὁ γέρας ἀξιόω διά ὁ ἐνίστημι αἰών ἐν ὅς καλός βιόω ἐν ἐκεῖνος εἰμί ὁ ζωή , καί οὐδείς ὁ μή ἀγωνίζομαι ἐνταῦθα καταξιόω ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις , δηλονότι ὅς ἐνταῦθα διά γένεσις χρεία εἰμί , οὗτος οὐ εἰμί ἐκεῖ . οὐδείς γάρ παρέλκω ὁ θεός ποιέω οὐδέ μάτην τις παρά αὐτός γίγνομαι . χρή δέ ὁράω τότε ὁ ὁ ἀκόλουθος αὐτός ὁ ὑπόνοια περί ὁ ἕκαστος ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ γυνή , ὅτι πόλις ἐκεῖ τεκνογονία καί παῖς γένεσις καί θάνατος · εἰ δέ οὗτος καί νόσος , εἰ δέ γένεσις καί νηπιότης καί πρόβασις ἀπό νηπιότης ἐπί ὁ συμπληρόω ὁ δφιάλεκτον καί ὕστερον ὁ καί ἐν ὁ συμπλήρωσις ὁ λόγος κακία , καί μόλις ποτέ πόλις ἀρετή ἐν ὀλίγος ὁ ζητέω αὐτός εὑρίσκω . οὗτος δέ τίς ἄν εἰμί μάταιος ; κοί ἀγαθός γε εἰμί μή εἰμί ἀνάστασις ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁποῖος ὑπονοέω ὁ Σαδδουκαῖοι , ὑπολαμβάνω ἀκολουθέω ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις ὁ ἀπολαμβάνω ἕκαστος ὁ γυνή · ὅς ἀκόλουθος εἰμί καί ἕκαστος ὁ λέγω εἰμί . εἴπερ οὖν καινός αἰών εἰμί ἐλπίζω κοί ὡς ὀνομάζω Ἡσαΐας ) » οὐρανός καινός καί γῆ καινός « καί ὡς ἐν ὁ εὐαγγέλιον γράφω » ποτήριον « κοινός διαθήκη , ἀπό ἄμπελος οἴομαι καινός , ἑτεροῖος δέω εἰμί πᾶς ὁ ὁ ἐκεῖσε ζωή καί ἀληθής μακάριος . ὥσπερ δέ , ὡς ὁ λόγος ἀποδείκνυμι , ἀκολουθέω ὁ εἰμί γυνή καί ἀνήρ ὁ εἰμί κοί τέκνον πατήρ καί ἀδελφός ἀδελφός καί μήτηρ ὁ γεννάω , οὕτως μήποτε ἀκολουθέω ὁ μή εἰμί γυνή ἤ ἀνήρ ὁ μηκέτι εἰμί πατήρ καί μήτηρ καί ἀλλήλων τις ἀδελφός , τάχα οὐ περί μέλλω μόνος ἀλλά κοί ὁ παρέρχομαι . ἐκεῖ γάρ οὐκέτι ὁ κατά σάρξ γένος εἰμί μνήμη παρά ὁ εὔλογος ἀκούω ὁ » μή μνημονεύω ὁ πρῶτος , καί ὁ ἀρχαῖος μή συλλογίζομαι · ἰδού ποιέω καινός πᾶς « . καί κατά οὗτος ἐν ὁ μέλλω αἰών οὐ χρηματίζω πατήρ ὁ Ἀβραάμ ὁ Θάρρας οὐδέ ὁ Ἰσμαήλ καί ὁ ἀπό Χεττού - Ἥρα ὁ Ἀβραάμ , τάχα δέ οὐδέ ὁ Ἰσαάκ · » ὁ γάρ ἀρχαῖος παρέρχομαι « καί τότε λέγω ὁ » ἰδού γίγνομαι κοινός πᾶς « . εἰ δέ εἰμί ἄλλος τις παρά » ὁ κατά σάρξ « ἀδελφός καί ἕτερος παρά ὁ ἐν γένεσις πρᾶγμα πατήρ καί υἱός , οὐκέτι διά γυνή οὐδέ διά ἀσχήμων μέρος ὁ σῶμα , ἀλλά ἀνάλογος ὁ καί ὁ σωτήρ υἱός εἰμί ὁ θεός , ἐφίστημι ὁ δύναμαι ὁ τηλικοῦτος ὀρθός ζητέω χωρέω » ὁ πᾶς « ἐρευνάω » πνεῦμα , καί ὁ βάθος ὁ θεός « . ἐγώ δέ οὐ μόνος ἐπί οὗτος ὁ ἑτεροῖος καί ὥσπερ ὁμώνυμος παραλαμβάνω , λέγω ὁ ἀδελφός κοί πατήρ καίω , ἀλλά καί περί γυνή καί ἀνήρ . ἐν γάρ ὁ ἀνάστασις ὁ νεκρός ἀληθής καί ὁ οὔτε γαμέω οὔτε γαμίζω , ἀλλά εἰμί ὡς ὁ ἄγγελος ἐν ὁ οὐρανός , ἀληθής δέ καί ὁ ὡς ἐν παραβολή λέγω περί ἑτεροῖος παρά ὁ ἐπί γῆ γάμος ἐν ὁ » ὁμοιόω ὁ βασιλεία οὐρανός ἄνθρωπος βασιλεύς , ὅστις ποιέω γάμος ὁ υἱός αὐτός « καί ὁ ἑξῆς καί ἐν ὁ » τότε ὁμοιόω ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός δέκα παρθένος , ὅστις λαμβάνω ὁ λαμπάς αὐτός « καί ὁ ἑξῆς . οὐκοῦν ὁ υἱός ὁ βασιλεύς ἐν ὁ ἀνάστασις ὁ νεκρός γαμέω γάμος παρά πᾶς γόμος , ὅς ὀφθαλμός ὁράω καί οὖς ἀκούω » καί ἐπί καρδία ἄνθρωπος « ἀναβαίνω · καί εἰμί ὁ σεμνός καί θεῖος ἐκεῖνος καί πνευματικός γάμος ἐν ἄρρητος ῥῆμα , ὅς μή ἔξεστι ἄνθρωπος λαλέω . ζητέω δέ τις εἰ ἀνάλογος ὁ ἐν ὁ ἀνάστασις ὁ νεκρός ὁ νυμφίος γάμος εἰμί καί ἄλλος γάμος ἤ ἐν ὁ ἀνάστασις ὁ νεκρός μόνος ὁ νυμφίος , καταργέω πᾶς γόμος , γαμέω γόμος , οὐ ὅπου » εἰμί ὁ δύο εἰς σάρξ εἷς « , ἀλλά ὅπου κύριος εἰμί λέγω ὅτι εἷς πνεῦμα εἰμί ὁ νυμφίος καί ὁ νύμφη . ἀλλά ὁράω μήποτε ὀλισθάνω ἀκούω τοιοῦτος λόγος πρός ὁ ὁ περί ὁ αἰών μυθοποιΐα , ἄρσην καί θῆλυς , παραδέχομαι κατά ὁ ἀναπλάσσω ὁ συζυγία αὐτός οὐδαμῶς <ουω οὐδός ὑπό ὁ ἱερός γράμμα δηλέομαι .