origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 17.12
Εἶτα ὁ σωτὴρ ἐπὶ τούτοις ἀπὸ τῆς γραφῆς αὐτοὺς δυσωπεῖ , νομίζοντας εἶναι καὶ οἰκοδόμους τοῦ λαου , ὅτι λίθον αὐτὸν ὄντα καὶ ἀποδοκιμασθέντα ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ πατὴρ θήσει τῆς ὅλης οἰκοδομῆς κεφαλήν , συνέχοντα δύο γωνίας παλαιᾶς καὶ καινῆς διαθήκης καὶ δύο λαῶν οἰκοδομάς . τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ οὐδέποτε ἀνέγνωτε ἐν τοῖς γραφαῖς · λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες , οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας · παρὰ κυριου εγενετο αυτη , καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν ; κεῖται δέ ἡ λέξις ἐν τῷ ἑκατοστῷ ἑπτακαιδεκάτῳ Ψαλμῷ , ὅς ἐστι πρὸ τοῦ πολυστιχωτάτου Ψαλμοῦ τεταγμένος , καὶ ἔχει οὕτως τὸ ῥητόν · λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες , οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας · παρὰ γυρίου ἐγένετο αὕτη , καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν . αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ κύριος , ἀγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθῶμεν ἐν αὐτῇ « . καὶ εἴ τι ἄλλο τῶν περὶ Χριστοῦ προφητευομένων δύναται δυσωπῆσαι τὸν ἀγνωμόνως ἐξετάζοντα τὰ γεγραμμένα , καὶ τοῦτο ἐν αὐτοῖς ἂν ταχθείη . εἰ εἰ μὴ περὶ λίθου ὁ προφήτης ἀναισθήτου ταῦτα λέγει , ὡς εἴποι τις ἂν ἠλίθιος ἀνήρ , δῆλον ἂν εἴη ὅτι ὁ ἀποδεδοκιμασμένος ὑπὸ τῶν ἐν τῷ λαῷ ἐκείνῳ σοφῶν καὶ ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων καὶ γραμματέων Ἰησοῦς , οὗτος ἀληθῶν ἐγένετο ὡς κεφαλὴ ἐκκλησίας εἰς κεφαλὴν γο)νίας , ἑνῶν καὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνάγων τὰς δύο διαθήκας . καὶ ἔστιν αὕτη ἡ κεφαλὴ δῶρον παρὰ κυρίου τῇ ὅλη οἰκοδομῇ δεδο . μένη καὶ θαυμαστὴ κεφαλὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν , δυναμένων αὐτὴν βλέπειν . καὶ τοῦτο , τοῦτο , ἐπεὶ ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες τοῦτον θον , ἤρθη μέν ἀπὸ τῶν γεωργῶν ἐκείνων καὶ τῶν οἰκοδόμων ἐκείνων » τὰ λόγια τοῦ θεοῦ « , ἐν οἷς ἦν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἐδόθη δὲ ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς . εἰ δὲ ἀληθὲς τὸ <ἀρθήσεται ἀφ᾿ ὑμῶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ καὶ> δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς , δηλονότι οὐδενὶ τῶν μὴ ποιούντων τοὺς καρποὺς τῆς τοῦ θεοῦ βασιλείας δίδοται ἡ τοῦ θεοῦ βασιλεία · οὐδενὶ γὰρ βασιλευομένῳ ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας δίδοται ἡ τοῦ θεοῦ βασιλεία . Ἀλλ᾿ ἐρεῖ τις πῶς , εἰ μηδενὶ δίδοται ἡ τοῦ θεοῦ βασιλεία τῷ μὴ ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς , ἐδόθη ἐκείνοις ἡ τοῦ θεοῦ βασιλεία ἀφ᾿ ὧν ἤρθη , κατὰ τὸ εἰρημένον · ἀρθήσεται ἀφ᾿ ὑμῶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ; καὶ πρόσχες εἰ δυνάμεθα , ὡς ἐν τηλικαύτῃ δυσχερείᾳ ὄντες οὐ πάνυ τι εὐαποδότου προβλήματος , ἐπιστήσαντες τῇ διαφορᾷ τῶν εἰρημένων περὶ τοῦ ἀμπελῶνος πρότερον καὶ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ δεύτερον , ἐπιλύσασθαι τὸ ζητούμενον . οὐκ εἴρηται δὴ περὶ τοῦ ἀμπελῶνος ὅπερ εἴρηται περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ . περὶ μὲν γὰρ τοῦ ἀμπελῶνος κατὰ τὸ πρότερον γέγραπται ὅτι ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς . περὶ δὲ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ ὅτι δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς . ἦν δ’ ἂν ἄλυτον τὸ κατὰ τὸν τόπον εἰ , ὥσπερ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς γεγραμμένον > ἐπὶ τοῦ προτέρου , οὕτως εἴρητο καὶ περὶ τοῦ δευτέρου • ἐκδοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς , καὶ εἰ , ὥσπερ εἴρηται περὶ τῶν δευτέρων ’ καὶ δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς , εἴρητο καὶ περὶ τῶν προτέρων ὅτι ἔδωκεν αὐτὸν γε γεωρηοῖς . καὶ ταῦτα μέν ἡμεῖς εἰς τὸν τόπον ἐπηπορήσαμεν καὶ τὸ φανέν ἡμῖν εἰρήκαμεν · ὁ δέ βέλτιον δυνάμενος καὶ νοεῖν καὶ λέγειν , ἐκεῖνος ἡμῶν μἀλλον ἀκουέσθω .
Lemmas: εἶτα ὁ σωτήρ ἐπί οὗτος ἀπό ὁ γραφή αὐτός δυσωπέω , νομίζω εἰμί καί οἰκοδόμος ὁ λαός , ὅτι λίθος αὐτός εἰμί καί ἀποδοκιμάζω ἀπό αὐτός ὁ πατήρ τίθημι ὁ ὅλος οἰκοδομή κεφαλή , συνέχω δύο γωνία παλαιός καί καινός διαθήκη καί δύο λαός οἰκοδομή . τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ οὐδέποτε ἀναγιγνώσκω ἐν ὁ γραφή · λίθος ὅς ἀποδοκιμάζω ὁ οἰκοδομέω , οὗτος γίγνομαι εἰς κεφαλή γωνία · παρά κύριος γίγνομαι οὗτος , καί εἰμί θαυμαστός ἐν ὀφθαλμός ἐγώ ; κεῖμαι δέ ὁ λέξις ἐν ὁ ἑκατοστός ἑπτακαιδέκατος Ψαλμός , ὅς εἰμί πρό ὁ πολύστιχος Ψαλμός τάσσω , καί ἔχω οὕτως ὁ ῥητός · λίθος ὅς ἀποδοκιμάζω ὁ οἰκοδομέω , οὗτος γίγνομαι εἰς κεφαλή γωνία · παρά γύριος γίγνομαι οὗτος , καί εἰμί θαυμαστός ἐν ὀφθαλμός ἐγώ . οὗτος ὁ ἡμέρα ὅς ποιέω ὁ κύριος , ἀγαλλιάω καί εὐφραίνω ἐν αὐτός « . καί εἰ τις ἄλλος ὁ περί Χριστός προφητεύω δύναμαι δυσωπέω ὁ ἀγνώμων ἐξετάζω ὁ γράφω , καί οὗτος ἐν αὐτός ἄν τάσσω . εἰ εἰ μή περί λίθος ὁ προφήτης ἀναίσθητος οὗτος λέγω , ὡς λέγω τις ἄν ἠλίθιος ἀνήρ , δῆλος ἄν εἰμί ὅτι ὁ ἀποδοκιμάζω ὑπό ὁ ἐν ὁ λαός ἐκεῖνος σοφός καί ἀρχιερεύς καί πρέσβυς καί γραμματεύς Ἰησοῦς , οὗτος ἀληθής γίγνομαι ὡς κεφαλή ἐκκλησία εἰς κεφαλή γονίας , ἑνόω καί ἐπί ὁ αὐτός συνάγω ὁ δύο διαθήκη . καί εἰμί οὗτος ὁ κεφαλή δῶρον παρά κύριος ὁ ὅλος οἰκοδομή δέω . μένω καί θαυμαστός κεφαλή ἐν ὀφθαλμός ἐγώ , δύναμαι αὐτός βλέπω . καί οὗτος , οὗτος , ἐπεί ἀποδοκιμάζω ὁ οἰκοδομέω οὗτος θον , ἀείρω μέν ἀπό ὁ γεωργός ἐκεῖνος καί ὁ οἰκοδόμος ἐκεῖνος » ὁ λόγιον ὁ θεός « , ἐν ὅς εἰμί ὁ βασιλεία ὁ θεός δίδωμι δέ ἔθνος ποιέω ὁ καρπός αὐτός . εἰ δέ ἀληθής ὁ ἀείρω ἀπό σύ ὁ βασιλεία ὁ θεός καί δίδωμι ἔθνος ποιέω ὁ καρπός αὐτός , δηλονότι οὐδείς ὁ μή ποιέω ὁ καρπός ὁ ὁ θεός βασιλεία δίδωμι ὁ ὁ θεός βασιλεία · οὐδείς γάρ βασιλεύω ὑπό ὁ ἁμαρτία δίδωμι ὁ ὁ θεός βασιλεία . ἀλλά λέγω τις πῶς , εἰ μηδείς δίδωμι ὁ ὁ θεός βασιλεία ὁ μή ποιέω ὁ καρπός αὐτός , δίδωμι ἐκεῖνος ὁ ὁ θεός βασιλεία ἀπό ὅς ἀείρω , κατά ὁ λέγω · ἀείρω ἀπό σύ ὁ βασιλεία ὁ θεός ; καί προέχω εἰ δύναμαι , ὡς ἐν τηλικοῦτος δυσχέρεια εἰμί οὐ πάνυ τις εὐαπόδοτος πρόβλημα , ἐφίστημι ὁ διαφορά ὁ λέγω περί ὁ ἀμπελών πρότερος καί περί ὁ βασιλεία ὁ θεός δεύτερος , ἐπιλύω ὁ ζητέω . οὐ λέγω δή περί ὁ ἀμπελών ὅς λέγω περί ὁ βασιλεία ὁ θεός . περί μέν γάρ ὁ ἀμπελών κατά ὁ πρότερος γράφω ὅτι ἐκδίδωμι αὐτός γεωργός . περί δέ ὁ βασιλεία ὁ θεός ὅτι δίδωμι ἔθνος ποιέω ὁ καρπός αὐτός . εἰμί δέ ἄν ἄλυτος ὁ κατά ὁ τόπος εἰ , ὥσπερ ἐκδίδωμι αὐτός γεωργός γράφω > ἐπί ὁ πρότερος , οὕτως λέγω καί περί ὁ δεύτερος • ἐκδίδωμι ἔθνος ποιέω ὁ καρπός αὐτός , καί εἰ , ὥσπερ λέγω περί ὁ δεύτερος ’ καί δίδωμι ἔθνος ποιέω ὁ καρπός αὐτός , λέγω καί περί ὁ πρότερος ὅτι δίδωμι αὐτός γε γεωρηοῖς . καί οὗτος μέν ἐγώ εἰς ὁ τόπος ἐπαπορέω καί ὁ φαίνω ἐγώ λέγω · ὁ δέ ἀγαθός δύναμαι καί νοέω καί λέγω , ἐκεῖνος ἐγώ μάλα ἀκούω .