origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 12.40
Ἰδωμεν οὖν μετὰ ταῦτα , τί νοήσας ὁ Πέτρος ἀποκριθεὶς εἶπε τῷ Ἰησοῦ · κύριε , καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι · ποιήσωμεν τρεῖς σκηνὰς καὶ τὰ ἑξῆς . διὰ τοῦτο δέ μάλιστα ταῦτα ζητητέον , ἐπεὶ ὁ μέν Μᾶρκος ἐπήγαγεν οὐτοῖς ὡς ἐκ τοῦ ἰδίου προσώπου τὸ οὐ γὰρ ᾔδει τι ἀπεκρίθη « , ὁ δὲ Λουκᾶς μὴ εἰδὼς « φησὶν » ὃ λέγει « . ἐπιστήσεις οὖν εἰ κατ᾿ ἔκστασιν ταῦτα ἐλάλει , πεοληρωμένος του κινοῦντος αὐτὸν πνεύματος πρὸς τὸ εἰπεῖν ταῦτα , ὅπερ ἄγιον μὲν εἶναι οὐ δύναται · ἐδίδαΞε γὰρ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ ὁ Ἰωάννης πρὸ τῆς ἀναστάσεως τοῦ σωτῆρος μηδένα πνεῦμα ἅγιον ἐσχηκέναι εἰπών · » οὔπω γὰρ ἦν πνεῦμα , ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη « . εἰ δὲ οὔπω ἦν πνεῦμα « , καὶ ὁ μὴ εἰδὼς « τί ἐλάλει ὑπό τινος κινούμενος πνεύματος ἐλάλει , ἕν τι τῶν πνευμάτων ἦν τό ταῦτα λέγεσθαι ἐνεργοῦν , ὃ μηδέπω τεθριάμβευτο ἐν τῷ ξύλῳ « μηδὲ δεδειγμάτιστο μετ εγεινων περὶ ὧν γέγραπται τὸ » ἀπεκδυσάμενος τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας ἐδειγμάτισεν ἐν παρρησίᾳ , θριαμβεύσας ἐν τῷ εύλῳ « . τοῦτο δὲ ἦν τάχα τὸ κληθὲν σκάνδαλον ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ καὶ ὁ εἰρημένος σατανᾶς ἐν τῷ » ὕπαγε ὀπίσω μου , σκάνδαλόν μου εὖ οἶδα δ’ ὅτι τὰ τοιαῦτα πολλοῖς προσκόψει τῶν ἐντυγχανόντων , οἰομένοις οὐ κατὰ τὸ εὔλογον δυσφημεῖσθαι τὸν πρὸ μικροῦ μακαρισθέντα ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ ἐπὶ τῷ <οὐ σάρκα καὶ αἷμα , ἀλλὰ> τοῖς οὐρανοῖς « πατέρα ἀποκεκαλυφέναι αὐτῷ τὰ περὶ τοῦ σωτῆρος , ὡς ἄρα ὁ Ἰησοῦς εἴη καὶ » ὁ Χριστὸς « καὶ » ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος « . ἀλλ᾿ ὁ τοιοῦτος ἐπιστησάτω τῇ τοῦ Πέτρου κοὶ τῶν λοιπῶν ἀποστόλων ἀκριβείᾳ , καὶ αὐτῶν δεηθέντων ( ὡς ἀλλοτρίων ἔτι ) τοῦ αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ ἐχθροῦ καὶ ὠνησομένου αὐτοὺς τῷ τιμίῳ « αὐτοῦ » αἵματι « . ἢ λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ θέλοντες καὶ πρὸ τοῦ πάθους Ἰησοῦ τελείους γεγονέναι τοὺς ἀποστόλους , πόθεν » ὁ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ « κατὰ τὸν καιρὸν τῆς Ἰησοῦ μεταμορφώσεως » ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ « . Ἵνα δὲ προλαβών τι καὶ τῶν ἑξῆς εἰς τὸ προκείμενον παραλάβω , ἐπαπορήσαιμ᾿ ἂν τοιαῦτα · ἆρα ἔστι τινὰ σκανδαλισθῆναι ἐν τῷ Ἰησοῦ χωρὶς τῆς τοῦ σκανδαλίζοντος διαβόλου ἐνεργείας ; ἔστι δὲ ἀρνήσασθαι τὸν Ἰησοῦν , καὶ ταῦτα ἐπὶ παιδισκαρίου καὶ θυρωροῦ καὶ ἀνθρώπων εὐτελεστάτων , μὴ συνόντος τῷ ἀρνουμένῳ πνεύματος ἐχθροῦ τῷ διδομένῳ πνεύματι καὶ σοφίᾳ τοῖς πρὸς τὸ ὁμολογεῖν κατά τινα ἀξίαν αὐτῶν ὑπὸ θεοῦ βοηθουμένοις ; ἀλλ᾿ οὐ φήσει ὅ γε τὰς ῥίζας τῶν ἁμαρτημάτων ἀναφέρειν μεμαθηκὼς ἐπὶ τὸν πατέρα τῆς ἁμαρτίας διόβολον , χωρὶς ἐκείνου ἢ τοὺς ἀποστόλους ἐσκανδαλίσθαι ἢ τὸν Πέτρον ἠρνῆσθαι πρὸ τῆς ἀλεκτοροφωνίας ἐκείνης τρίς . εἰ δὲ τοῦθ’ οὕτως ἔχει , μήποτε ὁ ὑπὲρ τοῦ ακανδαλίσαι τὸ ὅσον ἐφ’ ἑαυτῷ ) τὸν Ἰησοῦν καὶ τοῦ ἀποστῆσαι τῆς κατὰ τὸ πάθος σωτηρίου ἀνθρώποις μετὰ πολλῆς προθυμίας οἰκονομίας , τὰ εἰς ταῦτα φέρειν δοκοῦντα ἐνεργῶν αὐτὸς κοὶ ἐνταῦθα οἱονεὶ ἀπατηλῶς περισπάσαι βούλεται τὸν Ἰησοῦν , ὡς ἐπὶ καλὸν τὸ μηκέτι συγκαταβαίνειν τοῖς ἀνθρώποις καὶ ἥκειν πρὸς αὐτοὺς καὶ τὸν ὑπὲρ αὐτῶν ἀναδέξασθαι θάνατον , ἀπομεῖναι δέ ἐν τῷ ὑψηλῷ ὄρει μετὰ Μωσέως κοὶ Ἠλίου . ἐπηγγέλλετο δὲ καὶ ποιῆσαι τρεῖς σκηνάς , μίαν μὲν ἰδίαν τῷ Ἰησοῦ , ἑτέραν δὲ τῷ Μωσεῖ καὶ ἄλλην τῷ Ἠλίᾳ , ὡς μὴ χωρούσης εἰ καὶ ἐν σκηναῖς αὐτοὺς ἔδει εἶναι καὶ ἐν τῷ ὑψηλῷ ὄρει ) μιᾶς σκηνῆς τοὺς τρεῖς . τάχα δέ καὶ ἐν τούτῳ ἐκακούργει ὁ τὸν μὴ εἰδότα » τί λέγει « ἐνεργῶν , βουλόμενος μὴ ἅμα εἶναι Ἰησοῦν καὶ Μωσέα κοὶ Ἠλίαν , ἀλλὰ χωρίσαι αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων , προφάσει τῶν τριῶν σκηνῶν ψεῦδος δέ ἦν καὶ τὸ καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι . εἰ γὰρ ἦν καλον , κἂν ἔμειναν ἐκεῖ · εἰ δέ ψεῦδος , ζητήσεις τίς ἐνήργησε λαληθῆναι τὸ ψεῦδος , καὶ μάλιστα ἐπεὶ κατὰ τὸν Ἰωάννην » ὅταν λαλῇ τὸ ψεῦδος , ἐκ τῶν ἰδίων λαλεῖ , ὅτι ψεύστης ἐστὶ καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ « , καὶ ὥσπερ οὐκ ἔστιν ἀλήθεια χωρὶς ἐνεργείας τοῦ εἰπόντος · ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια « , οὕτως οὐδὲ τὸ ψεῦδος χωρὶς τοῦ ἐχθροῦ τῇ ἀληθείᾳ . Τὰ ἐναντία τοίνυν ἔτι ἐν τῶ Πέτρῳ ἦν , ἀλήθεια καὶ ψεῦδος . καὶ ἀπὸ ἀληθείας μέν ἔλεγε τὸ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ « , ἀπὸ δέ τοῦ ψεύδους τὸ » ἵλεώς σοι , κυριε , ου μη εσται σοι τουτο « , ἀλλὰ καὶ τὸ καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι . ὁ δέ μὴ θέλων ἀπό τινος ἐνεργείας <πνεύματος> χείρονος Πέτρον εἰρηκέναι τοῦτο , ἀλλὰ ψιλῆς εἶναι τῆς προαιρέσεως αὐτοῦ τοὺς λόγους , ἀπαιτούμενος πῶς ἂν παραστήσαι τὸ μὴ εἰδ(ὸς ὃ ἐλάλει « καὶ τὸ οὐ γὰρ ᾔδει τί ἀπεκρίθη « , φήσει ὅτι κἀκεῖ ὡς δύσφημον ἐνόμισε καὶ ἀνάξιον τοῦ Ἰησοῦ τὸ παραδέξασθαι ἀποκτανθῆναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος « , τὸν Χριστὸν ὃν ἤδη ἀποκαλύψας ἦν αὐτῷ ὁ πατήρ · καὶ ἐνταῦθα ὡς τὰς δύο μορφὰς τοῦ Ἰησοῦ ἰδών , καὶ πολὺ διαφέρουσαν τὴν κατὰ τὴν μεταμόρφωσιν , | ταύτῃ εὐαρεστούμενος καλὸν εἶπεν εἶναι τὰς διατριβὰς ἐν τῷ ὄρει ἐκείνῳ ποιήσασθαι , ἶνα αὐτός τε καὶ οἱ σὺν αὐτῷ εὐφραίνωνται θεωροῦντες τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Ἰησοῦ καὶ τὸ λάμπον πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ τὰ λευκὰ ὡς τὸ φῶς ἱμάτια αὐτοῦ καὶ πρὸς τούτοις τοὺς ἅπαξ ὀφθέντας » ἐν δόξῃ « ἀεὶ θεωρῶσιν ἐν δόξῃ Μωσῆν καὶ Ἠλίαν , εὐφραίνωνται δέ ἐφ’ οἷς ἂν ἀκούσωσιν αὐτῶν συλλαλούντων ἀλλήλοις καὶ κοινολογουμένων , Μωσέως μέν καὶ Ἠλίου πρὸς τὸν Ἰησοῦν τοῦ δέ · Ἰησοῦ πρὸς αὐτούς .
Lemmas: ὁράω οὖν μετά οὗτος , τίς νοέω ὁ Πέτρος ἀποκρίνω λέγω ὁ Ἰησοῦς · κύριος , καλός εἰμί ἐγώ ὧδε εἰμί · ποιέω τρεῖς σκηνή καί ὁ ἑξῆς . διά οὗτος δέ μάλα οὗτος ζητέω , ἐπεί ὁ μέν Μάρκος ἐπάγω οὐτάω ὡς ἐκ ὁ ἴδιος πρόσωπον ὁ οὐ γάρ οἶδα τίς ἀποκρίνω « , ὁ δέ Λουκᾶς μή οἶδα « φημί » ὅς λέγω « . ἐφίστημι οὖν εἰ κατά ἔκστασις οὗτος λαλέω , πεοληρωμένος τις κινέω αὐτός πνεῦμα πρός ὁ λέγω οὗτος , ὅς ἅγιος μέν εἰμί οὐ δύναμαι · διδάσκω γάρ ἐν ὁ εὐαγγέλιον ὁ Ἰωάννης πρό ὁ ἀνάστασις ὁ σωτήρ μηδείς πνεῦμα ἅγιος ἔχω λέγω · » οὔπω γάρ εἰμί πνεῦμα , ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω δοξάζω « . εἰ δέ οὔπω εἰμί πνεῦμα « , καί ὁ μή οἶδα « τίς λαλέω ὑπό τις κινέω πνεῦμα λαλέω , εἷς τις ὁ πνεῦμα εἰμί ὁ οὗτος λέγω ἐνεργέω , ὅς μηδέπω θριαμβεύω ἐν ὁ ξύλον « μηδέ δειγματίζω μετά γείνω περί ὅς γράφω ὁ » ἀπεκδύομαι ὁ ἀρχή καί ὁ ἐξουσία δειγματίζω ἐν παρρησία , θριαμβεύω ἐν ὁ ἰάλλω « . οὗτος δέ εἰμί τάχα ὁ καλέω σκάνδαλον ὑπό ὁ Ἰησοῦς καί ὁ λέγω σατανᾶς ἐν ὁ » ὑπάγω ὀπίσω ἐγώ , σκάνδαλον ἐγώ εὖ οἶδα δέ ὅτι ὁ τοιοῦτος πολύς προσκόπτω ὁ ἐντυγχάνω , οἴομαι οὐ κατά ὁ εὔλογος δυσφημέω ὁ πρό μικρός μακαρίζω ὑπό ὁ Ἰησοῦς ἐπί ὁ <οὐ σάρξ καί αἷμα , ἀλός ὁ οὐρανός « πατήρ ἀποκαλύπτω αὐτός ὁ περί ὁ σωτήρ , ὡς ἄρα ὁ Ἰησοῦς εἰμί καί » ὁ Χριστός « καί » ὁ υἱός ὁ θεός ὁ ζάω « . ἀλλά ὁ τοιοῦτος ἐφίστημι ὁ ὁ Πέτρος κοί ὁ λοιπός ἀπόστολος ἀκρίβεια , καί αὐτός δέω ( ὡς ἀλλότριος ἔτι ) ὁ αὐτός ἀπό ὁ ἐχθρός καί ὠνέομαι αὐτός ὁ τίμιος « αὐτός » αἷμα « . ἤ λέγω ἐγώ ὁ ἐθέλω καί πρό ὁ πάθος Ἰησοῦς τέλειος γίγνομαι ὁ ἀπόστολος , πόθεν » ὁ Πέτρος καί ὁ σύν αὐτός « κατά ὁ καιρός ὁ Ἰησοῦς μεταμόρφωσις » εἰμί βαρέω ὕπνος « . ἵνα δέ προλαμβάνω τις καί ὁ ἑξῆς εἰς ὁ πρόκειμαι παραλαμβάνω , ἐπαπορέω ἄν τοιοῦτος · ἆρα εἰμί τις σκανδαλίζω ἐν ὁ Ἰησοῦς χωρίς ὁ ὁ σκανδαλίζω διάβολος ἐνέργεια ; εἰμί δέ ἀρνέομαι ὁ Ἰησοῦς , καί οὗτος ἐπί παιδισκάριον καί θυρωρός καί ἄνθρωπος εὐτελής , μή σύνειμι ὁ ἀρνέομαι πνεῦμα ἐχθρός ὁ δίδωμι πνεῦμα καί σοφία ὁ πρός ὁ ὁμολογέω κατά τις ἀξία αὐτός ὑπό θεός βοηθέω ; ἀλλά οὐ φημί ὁ γε ὁ ῥίζα ὁ ἁμάρτημα ἀναφέρω μανθάνω ἐπί ὁ πατήρ ὁ ἁμαρτία διόβολος , χωρίς ἐκεῖνος ἤ ὁ ἀπόστολος σκανδαλίζω ἤ ὁ Πέτρος ἀρνέομαι πρό ὁ ἀλεκτοροφωνία ἐκεῖνος τρίς . εἰ δέ οὗτος οὕτως ἔχω , μήποτε ὁ ὑπέρ ὁ ακανδαλισος ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ ) ὁ Ἰησοῦς καί ὁ ἀφίστημι ὁ κατά ὁ πάθος σωτήριος ἄνθρωπος μετά πολύς προθυμία οἰκονομία , ὁ εἰς οὗτος φέρω δοκέω ἐνεργέω αὐτός κοί ἐνταῦθα οἱονεί ἀπατηλός περισπάω βούλομαι ὁ Ἰησοῦς , ὡς ἐπί καλός ὁ μηκέτι συγκαταβαίνω ὁ ἄνθρωπος καί ἥκω πρός αὐτός καί ὁ ὑπέρ αὐτός ἀναδέχομαι θάνατος , ἀπομένω δέ ἐν ὁ ὑψηλός ὄρος μετά Μωϋσῆς κοί Ἠλίας . ἐπαγγέλλω δέ καί ποιέω τρεῖς σκηνή , εἷς μέν ἴδιος ὁ Ἰησοῦς , ἕτερος δέ ὁ Μωϋσῆς καί ἄλλος ὁ Ἠλίας , ὡς μή χωρέω εἰ καί ἐν σκηνή αὐτός δέω εἰμί καί ἐν ὁ ὑψηλός ὄρος ) εἷς σκηνή ὁ τρεῖς . τάχα δέ καί ἐν οὗτος κακουργέω ὁ ὁ μή οἶδα » τίς λέγω « ἐνεργέω , βούλομαι μή ἅμα εἰμί Ἰησοῦς καί Μωϋσῆς κοί Ἠλίας , ἀλλά χωρίζω αὐτός ἀπό ἀλλήλων , πρόφασις ὁ τρεῖς σκηνή ψεῦδος δέ εἰμί καί ὁ καλός εἰμί ἐγώ ὧδε εἰμί . εἰ γάρ εἰμί καλός , ἄν μένω ἐκεῖ · εἰ δέ ψεῦδος , ζητέω τίς ἐνεργέω λαλέω ὁ ψεῦδος , καί μάλα ἐπεί κατά ὁ Ἰωάννης » ὅταν λαλέω ὁ ψεῦδος , ἐκ ὁ ἴδιος λαλέω , ὅτι ψεύστης εἰμί καί ὁ πατήρ αὐτός « , καί ὥσπερ οὐ εἰμί ἀλήθεια χωρίς ἐνέργεια ὁ λέγω · ἐγώ εἰμί ὁ ἀλήθεια « , οὕτως οὐδέ ὁ ψεῦδος χωρίς ὁ ἐχθρός ὁ ἀλήθεια . ὁ ἐναντίος τοίνυν ἔτι ἐν ὁ Πέτρος εἰμί , ἀλήθεια καί ψεῦδος . καί ἀπό ἀλήθεια μέν λέγω ὁ σύ εἰμί ὁ Χριστός ὁ υἱός ὁ θεός « , ἀπό δέ ὁ ψεῦδος ὁ » ἵλαος σύ , κύριος , οὐ μή εἰμί σύ οὗτος « , ἀλλά καί ὁ καλός εἰμί ἐγώ ὧδε εἰμί . ὁ δέ μή ἐθέλω ἀπό τις ἐνέργεια πνεῦμα κακός Πέτρος λέγω οὗτος , ἀλλά ψιλός εἰμί ὁ προαίρεσις αὐτός ὁ λόγος , ἀπαιτέω πῶς ἄν παρίστημι ὁ μή εἶδος ὅς λαλέω « καί ὁ οὐ γάρ οἶδα τίς ἀποκρίνω « , φημί ὅτι ἐκεῖ ὡς δύσφημος νομίζω καί ἀνάξιος ὁ Ἰησοῦς ὁ παραδέχομαι ἀποκτείνω ὁ υἱός ὁ θεός ὁ ζάω « , ὁ Χριστός ὅς ἤδη ἀποκαλύπτω εἰμί αὐτός ὁ πατήρ · καί ἐνταῦθα ὡς ὁ δύο μορφή ὁ Ἰησοῦς ὁράω , καί πολύς διαφέρω ὁ κατά ὁ μεταμόρφωσις , | οὗτος εὐαρεστέω καλός λέγω εἰμί ὁ διατριβή ἐν ὁ ὄρος ἐκεῖνος ποιέω , ἵνα αὐτός τε καί ὁ σύν αὐτός εὐφραίνω θεωρέω ὁ μεταμόρφωσις ὁ Ἰησοῦς καί ὁ λάμπω πρόσωπον αὐτός ὡς ὁ ἥλιος καί ὁ λευκός ὡς ὁ φάος ἱμάτιον αὐτός καί πρός οὗτος ὁ ἅπαξ ὁράω » ἐν δόξα « ἀεί θεωρέω ἐν δόξα Μωσῆς καί Ἠλίας , εὐφραίνω δέ ἐπί ὅς ἄν ἀκούω αὐτός συλλαλέω ἀλλήλων καί κοινολογέομαι , Μωϋσῆς μέν καί Ἠλίας πρός ὁ Ἰησοῦς ὁ δέ · Ἰησοῦς πρός αὐτός .