origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 13.30
Ἐὰν <δὲ> ἁμάρτῃ ὁ ἀδελφός σου , ὕπαγε ἔλεγξον 30 αὐτὸν μεταξὺ σοῦ καὶ αὐτοῦ Μόμου ( 18 , 15[—18 ] ) . Ὁ μὲν ἐπερειςάμενος τῇ λέξει <καὶ Τὴν> ὑπερβάλλουσαν τοῦ Ἱησοῦ φιλ - ανθρωπίαν παριστὰς φήσει ὅτι , τῶν ῥητῶν διαφορὰν ἁμαρτημάτων οὐχ ὑποβαλλόντων , περισςὸν ποίησουσι καὶ παρὰ τὴν χρηστότητα τοῦ Ἰησοῦ Οἱ προσυπακούοντες ἐπὶ τῶν ἐλατ - Τόνων < μόνων> ἁμαρτημάτων ταῦτα Χώραν ἔχειν λέγεσθαι . ἄλλος δέ τις καὶ τῇ λέξει ἐπερειδό - μενος καὶ μὴ ἔξωθεν προσυπα - κούειν θέλων ταῦτα μὴ περὶ παν - τὸς ἁμαρτήματος λέγεσθαι φήσει , ὅτι ὁ τὰ μεγάλα ἐκεῖνα ἀμαρτάνων οὐδὲ ἀδελφός ἐστιν , ἀλλ’ ( εἰ ἄρα ) ἀδελφὸς ἀνομαζόμενος , ὥς φησιν ὁ ἀπόστοος · » ἐὰν [ δέ ] τις ἀδελφὸς ἀνομαζόμενος ᾖ πόρνος ἢ πλεονέκτης ἢ εἰδωλολάτρης ( καὶ τὰ ἑξῆς ) τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνε - Σθίειν « . Οὐδεὶς γὰρ εἰδωλολάτρης ἀδελφὸς οὐδὲ πόρνος οὐδὲ πλεο - νέκτης · εἰ γὰρ ἔχει τι τούτων , δο - κῶν φορεῖν τὸ Χριστοῦ ὄνομα » ἀδελ - φὸς ὀνομαζόμενος « ἀλλ’ οὐκ ἀδελ - Φὸς ἐνδίκως ἂν λέγοιτο . ὥσ περ οὖν Φανταςίᾳ τῆς εἰς ὐπερβολὴν Κ<χρηστό - Τητος> Χριστοῦ ἐπιτριβῆς ἀφορμὰς Παρεῖχεν ὁ ἐπὶ παντὸς ἁμαρτήματος Λέγων τὰ τοιαῦτα εἰρῆσθαι , Κἂν φόνος ᾖ τὸ ἁμάρτημα ἢ φαρμα - Κία ἢ παιδοφθορία ἤ τι τῶν τηλι - κούτων , Οὕτως ἐκ τοῦ ἐναντίου ὁ τὸν ἀδελφὸν Διαστειλάμενος ἀπὸ τοῦ ἀνομαζο - Μένου ἀδελφοῦ Διδάξαι ἂν τὸν ἐπ’ ἐλάττοσι τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτημάτων μὴ ἐπι - Στρέφοντα μετὰ τὸν ἔλεγχον ὡς ἐθνικὸν καὶ τελώνην λογισθῆναι ἐπὶ ἁμαρτήμασι τοῖς » μὴ πρὸς θάνα - τον « ἢ ( ὡς ὠνόμασεν ἐν Ἀριθμοῖς ὁ Νόμος ) τοῖς μὴ θανατηφόροις · ὅπερ Δόξαι ἂν ὠμότερον τυγχάνειν . Οὐ Γὰρ οἶμαι ταχέως εὑπεθήσεσθαί τινα τὸν μὴ τρὶς ἐπὶ τῷ αὐτῷ εἴδει τῆς ἁμαρτίας ἐλεγχθέντα , φέρ’ εἰπεῖν λοιδορίᾳ ( καθ’ ἣν οἱ λοιδοροῦντες δυσφημοῦσι τοὺς πέλας ) ἤτοι φυ - σιώσει ἢ πολυποςίᾳ ἢ λόγῳ ψευδεῖ καὶ ἀργῷ , ἤ τινι Τῶν ἐν τοῖς πολλοῖς . Ζητήσεις οὖν , μήποτε λανθά - Νει τις κατὰ τὸν τόπον τήρησις καὶ Τοὺς φανταςίᾳ τῆς τοῦ λόγου χρη - Στότητος καὶ πρὸς τοὺς τὰ μέγιστα ἡμαρτηκότας τὸ συγγνωμονικὸν δι - κόντας , καὶ τοὺς ἐπὶ τοῖς ἐλαχίστοις διδάσκοντας λογίζεσθαι <καὶ διὰ τοῦ - Το εὐξέως> ὡς ἐθνικὸν καὶ τελώνην Τὸν μετὰ <τὸ ἐλεγχθῆναι δὶς ἢ> τρὶς Τὰ βραχύτερα ἡμαρτηκότα ἀλλότριον ποιοῦντας τῆς ἐκκληςίας . Τὸ δὲ λανθάνον ἑκατέρους τοιοῦτόν Μοι φαίνεται · τὸ ἐκέρδησας τὸν ἐδελφόν σου ἐπὶ τοῦ μόνου ἀκού - σαντος τάξας ὁ λόγος , οὐκέτι αὐτὸ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ δεύτερον ἢ τρίτον Πταίσαντος καὶ ἐλεγχθέντος , ἀλλ’ ὡσπερεὶ μετέωρον εἴασε τὸ ἀνά - λογον τῷ ἐκέρδησας τὸν ἀδελ - φόν σου δεχθηςόμενον περὶ τοῦ δεύτερον ἢ τρίτον ἐλεγχθέντος . Οὐ Πάντως οὖν κερδαίνεται οὐδὲ πάντως ἀπολεῖται ἢ πληγὰς λήψεται . Καὶ πρόσχες ἐπιμελῶς τῷ πρώτῳ μὲν λέγοντι · ἐπιμελῶς τῷ πρώτῳ μὲν λέγοντι · ἐάν σου ἀκούσῃ , ἐκέρ - δησας τὸν ἀδελφόν σου · τῷ δὲ Δευτέρῳ κατὰ τὴν λέξιν τόπῳ φάσ - Κοντι · ἐὰν δὲ μὴ ἀκούσῃ , πα - Ράλαβε μετὰ σεαυτοῦ ἕνα ἢ Δύο , ἵνα ἐπὶ στόματος δύο ἢ τριῶν μαρτύρων σταθήσεται Πᾶν ῥῆμα . Τί οὖν μετὰ τὸ σταθῆναι πᾶν ῥῆμα ἐπὶ δύο ἢ τριῶν μαρτύ - ρων ἔσται τῷ τὸ δεύτερον νουθε - τηθέντι , ἡμῖν ἐννοεῖν καταλέλοιπε . Καὶ πάλιν ἐὰν παρακούσῃ αὐ - τῶν , δῆλον δ᾿ ὅτι τῶν παραληφθέντων μαρτύρων , εἰπὸν ( φησὶ ) τῇ ἐκκλησίᾳ · καὶ οὐκ εἶπε τί πείσεται , ἐὰν μὴ ἀκούσῃ τῆς ἐκκλησίας , ἀλλ᾿ ἐδίδαξεν ὅτι ἐὰν τῆς ἐκκλησίας παρακούσῃ , δεῖ αὐτὸν εἶναι τῷ τρὶς νονθετήσαντι καὶ μὴ ἀκουσθέντι πρὸς ] τὸ λοιπὸν ὡς τὸν ἐθνικὸν καὶ τὸν τελώνην . οὐ πάντως οὖν κερδαίνεται οὐδὲ πάντως ἀπολεῖται , ἀλλ᾿ ὅ τί ποτε πείσεται ὁ τὸ πρότερον μὲν μὴ ἀκούσας μαρτύρων δὲ δεηθείς , ἢ καὶ ὁ τούτων παρακούσας ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν δὲ ἀχθείς , ὁ θεὸς ἂν εἰδείη . ἡμεῖς γὰρ οὐκ ἀποφαινόμεθα κατὰ τὸ » μὴ κρίνετε , ἵνα μὴ κριθῆτε « <καὶ τὸ » μὴ πρὸ καιροῦ τι κρίνετε> , ἔως ἂν ἔλθῃ ὁ κύριος , ὃς καὶ φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους , καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν « . Πρὸς δὲ τὸ δοκοῦν σκληρὸν πρὸς τοὺς τὰ ἐλάττονα ἡμαρτηκότας εἴποι τις ἂν ὅτι οὐκ ἔξεστι , δὶς ἑξῆς μὴ ἀκούσαντα τὸ τρίτον ἀκοῦσαι , ὡς διὰ τοῦτο μηκέτι εἶναι ὡς ἐθνικὸν καὶ τελώνην καὶ μηκέτι δεηθῆναι τοῦ ἐπὶ πάσης τῆς ἐκκλησίας ἐλέγχου ; δεῖ γὰρ μεμνῆσθαι τοῦ » οὕτως οὐκ ἔστι θέλημα ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἵνα ἀπόληται εἶς τῶν μικρῶν τούτων « . καὶ γὰρ εἴπερ δεῖ » τοὺς πάντας ἡμᾶς « παραστῆναι » ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ , ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν , εἴτε ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον « , χρὴ ὅση δύναμις τὰ παρ᾿ αὑτὸν ποιεῖν , ἵνα μὴ περὶ πλειόνων κομίσηται φαύλων διὰ τοῦ σώματος πεπραγμένων , κἂν μέλλῃ περὶ πάντων ὧν ἐποίησε χειρόνων ἀπολαμβάνειν · φιλοτιμητέον δὲ περὶ πλειόνων εὐτοιιῶν μισθὸν κομίσασθαι . ἐπὶ » ᾧ μέτρῳ « μετροῦμεν . » ἀντιμετρηθήσεται « ἡμῖν καὶ » κατὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν ἡμῶν συμβήσεται « ἡμῖν . καὶ οὐκ ἀπειροπλάσια μέν , ἤτοι δὲ διπλάσια ἢ ἑπταπλάσια λήψονται οἱ ἡμαρτηκότες ἐκ χειρὸς κυρίου τὰ ἁμαρτήματα , <ἔστι δὲ> ὅταν μὴ [ καὶ ] » κατὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν « τινι ἀποδιδωῶται , ἀλλὰ πλείονα ὧν πεποίηκεν · Ἱερουσαλὴμ μὲν γάρ , ὡς ὁ Ἡσαΐας ἐδίδαξεν , » ἐδέξατο ἐκ χειρὸς κυρίου διπλὰ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῆς « , οἱ δὲ γείτονες τοῦ Ἰσραὴλ ( οἵτινές ποτ᾿ ἂν ὦσιν ) ἑπταπλάσια λήψονται κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς οὕτως εἰρημένον · » ἀπόδος τοῖς γείτοσιν ἡμῶν ἑπταπλαςίονα εἰς τὸν κόλπον αὐτῶν , τὸν ὀνειδισμὸν αὐτῶν ὃν ὠνείδιςάν σε , κύριε « . καὶ ἄλλοι ἂν εὑρεθεῖεν τρόποι τῆς ἀνταποδόσεως , οὓς ἐὰν νοῶμεν , εἰσόμεθα ὅτι λυσιτελεῖ μεθ᾿ ὁποσαοῦν ἁμαρτήματα μετανοεῖν , ἵνα πρὸς τῷ μὴ περὶ πλειόνων κολάζεσθαι ἡμᾶς καὶ περὶ ἀγαθῶν ἐλπίς τις ἡμῖν ὕστερόν ποτε τῶν πεπραγμένον ἀπολειφθῇ , κἂν πρὸ αὐτῶν μυρία ὅσα ἐπταισμένα τινὶ ᾖ · ἄτοπον γὰρ τὰ μὲν χείρονα λογισθῆναί τινι τὰ δὲ μετὰ τὰ χείρονα κρείττονα μηδὲν ὠφελεῖν , ἅπερ καὶ ἀπὸ τοῦ Ἰεζεκιὴλ τοῖς ἐπιμελῶς τηροῦσι τὰ περὶ τῶν τοιούτων ῥητὰ ἔστι μαθεῖν .
Lemmas: ἐάν δέ ἁμαρτάνω ὁ ἀδελφός σύ , ὑπάγω ἐλέγχω 30 αὐτός μεταξύ σύ καί αὐτός Μόμο ( 18 , 15[—18 ] ) . ὁ μέν ἐπερείδω ὁ λέξις καί Τάν ὑπερβάλλω ὁ Ἰησοῦς φιλ - ἀνθρωπιάω παρίστημι φημί ὅτι , ὁ ῥητός διαφορά ἁμάρτημα οὐ ὑποβάλλω , περισσός ποιέω καί παρά ὁ χρηστότης ὁ Ἰησοῦς ὁ προσυπακούω ἐπί ὁ ἐυτς - Τόνος < μόνος ἁμάρτημα οὗτος χώρα ἔχω λέγω . ἄλλος δέ τις καί ὁ λέξις ἐπερείδω - μένος καί μή ἔξωθεν προσυπα - Κούει ἐθέλω οὗτος μή περί πᾶς - τός ἁμάρτημα λέγω φημί , ὅτι ὁ ὁ μέγας ἐκεῖνος ἁμαρτάνω οὐδέ ἀδελφός εἰμί , ἀλλά ( εἰ ἄρα ) ἀδελφός ἀνομαζόμενος , ὡς φημί ὁ ἀφίστημι · » ἐάν [ δέ ] τις ἀδελφός ἀνομαζόμενος εἰμί πόρνος ἤ πλεονέκτης ἤ εἰδωλολάτρης ( καί ὁ ἑξῆς ) ὁ τοιοῦτος μηδέ συνίημι - σθιεν « . οὐδείς γάρ εἰδωλολάτρης ἀδελφός οὐδέ πόρνος οὐδέ πέλω - νέκτης · εἰ γάρ ἔχω τις οὗτος , δο - κέω φορέω ὁ Χριστός ὄνομα » ἀδελ - ΦΟΣ ὀνομάζω « ἀλλά οὐ ἀδελ - ΦΟΣ ἔνδικος ἄν λέγω . ὅς περ οὖν φαντασία ὁ εἰς ὑπερβολή Κ<χρηστό - Τητος> Χριστός ἐπιτριβή ἀφορμή παρέχω ὁ ἐπί πᾶς ἁμάρτημα λέγω ὁ τοιοῦτος λέγω , ἐάν φόνος εἰμί ὁ ἁμάρτημα ἤ φαρμος - Κία ἤ παιδοφθορία ἤ τις ὁ τῆλις - κουτός , οὕτως ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ ὁ ἀδελφός διαστέλλω ἀπό ὁ ἀνομαζο - Μένος ἀδελφός διδάσκω ἄν ὁ ἐπί ἐλαχύς ὁ ἀνθρώπινος ἁμάρτημα μή ἐπι - στρέφω μετά ὁ ἔλεγχος ὡς ἐθνικός καί τελώνης λογίζομαι ἐπί ἁμάρτημα ὁ » μή πρός Θάνα - τον « ἤ ( ὡς ὀνομάζω ἐν Ἀριθμός ὁ νόμος ) ὁ μή θανατήφορος · ὅς δοκέω ἄν ὠμός τυγχάνω . οὐ γάρ οἴομαι ταχύς εὑπεθήσεσθαί τις ὁ μή τρίς ἐπί ὁ αὐτός εἶδος ὁ ἁμαρτία ἐλέγχω , φέρω λέγω λοιδορία ( κατά ὅς ὁ λοιδορέω δυσφημέω ὁ πέλας ) ἤτοι φύω - σιώσει ἤ πολυποσία ἤ λόγος ψευδής καί ἀργός , ἤ τις ὁ ἐν ὁ πολύς . ζητέω οὖν , μήποτε λανθά - νέομαι τις κατά ὁ τόπος τήρησις καί ὁ φαντασία ὁ ὁ λόγος χρή - Στότης καί πρός ὁ ὁ μέγας ἁμαρτάνω ὁ συγγνωμονικός διά - Κόντας , καί ὁ ἐπί ὁ ἐλαχύς διδάσκω λογίζομαι καί διά ὁ - ὁ εὐξέως> ὡς ἐθνικός καί τελώνης ὁ μετά ὅς ἐλέγχω δίς ἤ τρίς ὁ βραχύς ἁμαρτάνω ἀλλότριος ποιέω ὁ ἐκκλησία . ὁ δέ λανθάνω ἑκάτερος τοιοῦτος ἐγώ φαίνω · ὁ κερδαίνω ὁ Δελφός σύ ἐπί ὁ μόνος ἀκέω - Σάντος τάσσω ὁ λόγος , οὐκέτι αὐτός τίθημι ἐπί ὁ δεύτερος ἤ τρίτος πταίω καί ἐλέγχω , ἀλλά ὡσπερεί μετέωρος ἐάω ὁ ἀνά - λόγος ὁ κερδαίνω ὁ ἀδελ - φονός σύ δέχομαι περί ὁ δεύτερος ἤ τρίτος ἐλέγχω . οὐ πάντως οὖν κερδαίνω οὐδέ πάντως ἀπόλλυμι ἤ πληγή λαμβάνω . καί προέχω ἐπιμελής ὁ πρῶτος μέν λέγω · ἐπιμελής ὁ πρῶτος μέν λέγω · ἐάν σύ ἀκούω , Εκέρ - δήω ὁ ἀδελφός σύ · ὁ δέ δεύτερος κατά ὁ λέξις τόπος φημί - Κόντι · ἐάν δέ μή ἀκούω , πῃ - Ράλαβε μετά σεαυτοῦ εἷς ἤ δύο , ἵνα ἐπί στόμα δύο ἤ τρεῖς μάρτυς ἵστημι πᾶς ῥῆμα . τίς οὖν μετά ὁ ἵστημι πᾶς ῥῆμα ἐπί δύο ἤ τρεῖς μαρτυ - ῥόος εἰμί ὁ ὁ δεύτερος νοῦθος - τίθημι , ἐγώ ἐννοέω καταλείπω . καί πάλιν ἐάν παρακούω οὐ - ὁ , δῆλος δέ ὅτι ὁ παραλαμβάνω μάρτυς , λέγω ( φημί ) ὁ ἐκκλησία · καί οὐ λέγω τίς πάσχω , ἐάν μή ἀκούω ὁ ἐκκλησία , ἀλλά διδάσκω ὅτι ἐάν ὁ ἐκκλησία παρακούω , δέω αὐτός εἰμί ὁ τρίς νοθετέω καί μή ἀκούω πρός ] ὁ λοιπός ὡς ὁ ἐθνικός καί ὁ τελώνης . οὐ πάντως οὖν κερδαίνω οὐδέ πάντως ἀπόλλυμι , ἀλλά ὅς τις ποτέ πάσχω ὁ ὁ πρότερος μέν μή ἀκούω μάρτυς δέ δέω , ἤ καί ὁ οὗτος παρακούω ἐπί ὁ ἐκκλησία δέ ἄγω , ὁ θεός ἄν οἶδα . ἐγώ γάρ οὐ ἀποφαίνω κατά ὁ » μή κρίνω , ἵνα μή κρίνω « καί ὁ » μή πρό καιρός τις κρίνω , ἕως ἄν ἔρχομαι ὁ κύριος , ὅς καί φωτίζω ὁ κρυπτός ὁ σκότος , καί φανερόω ὁ βουλή ὁ καρδία « . πρός δέ ὁ δοκέω σκληρός πρός ὁ ὁ ἐλαχύς ἁμαρτάνω λέγω τις ἄν ὅτι οὐ ἔξεστι , δίς ἑξῆς μή ἀκούω ὁ τρίτος ἀκούω , ὡς διά οὗτος μηκέτι εἰμί ὡς ἐθνικός καί τελώνης καί μηκέτι δέω ὁ ἐπί πᾶς ὁ ἐκκλησία ἔλεγχος ; δέω γάρ μιμνῄσκω ὁ » οὕτως οὐ εἰμί θέλημα ἔμπροσθεν ὁ πατήρ ἐγώ ὁ ἐν ὁ οὐρανός ἵνα ἀπόλλυμι εἷς ὁ μικρός οὗτος « . καί γάρ εἴπερ δέω » ὁ πᾶς ἐγώ « παρίστημι » ἔμπροσθεν ὁ βῆμα ὁ Χριστός , ἵνα κομίζω ἕκαστος ὁ διά ὁ σῶμα πρός ὅς πράσσω , εἴτε ἀγαθός εἴτε φαῦλος « , χρή ὅσος δύναμις ὁ παρά ἑαυτοῦ ποιέω , ἵνα μή περί πολύς κομίζω φαῦλος διά ὁ σῶμα πράσσω , ἐάν μέλλω περί πᾶς ὅς ποιέω κακός ἀπολαμβάνω · φιλοτιμητέον δέ περί πολύς εὐτοιιῶν μισθός κομίζω . ἐπί » ὅς μέτρον « μετρέω . » ἀντιμετρέω « ἐγώ καί » κατά ὁ ἔργον ὁ χείρ ἐγώ συμβαίνω « ἐγώ . καί οὐ ἀπειροπλάσιος μέν , ἤτοι δέ διπλάσιος ἤ ἑπταπλάσιος λαμβάνω ὁ ἁμαρτάνω ἐκ χείρ κύριος ὁ ἁμάρτημα , εἰμί δέω ὅταν μή [ καί ] » κατά ὁ ἔργον ὁ χείρ « τις ἀποδίδωμι , ἀλλά πολύς ὅς ποιέω · Ἱεροσόλυμα μέν γάρ , ὡς ὁ Ἡσαΐας διδάσκω , » δέχομαι ἐκ χείρ κύριος διπλόος ὁ ἁμάρτημα αὐτός « , ὁ δέ γείτων ὁ Ἰσραήλ ( ὅστις ποτέ ἄν εἰμί ) ἑπταπλάσιος λαμβάνω κατά ὁ ἐν Ψαλμός οὕτως λέγω · » ἀποδίδωμι ὁ γείτων ἐγώ ἑπταπλασίων εἰς ὁ κόλπος αὐτός , ὁ ὀνειδισμός αὐτός ὅς ὀνειδίζω σύ , κύριος « . καί ἄλλος ἄν εὑρίσκω τρόπος ὁ ἀνταπόδοσις , ὅς ἄν νοέω , οἶδα ὅτι λυσιτελέω μετά ὁποσοσοῦν ἁμάρτημα μετανοέω , ἵνα πρός ὁ μή περί πολύς κολάζω ἐγώ καί περί ἀγαθός ἐλπίς τις ἐγώ ὕστερον ποτέ ὁ πράσσω ἀπολείπω , ἐάν πρό αὐτός μυρίος ὅσος πταίω τις εἰμί · ἄτοπος γάρ ὁ μέν κακός λογίζομαι τις ὁ δέ μετά ὁ κακός κρατύς μηδείς ὠφελέω , ὅς καί ἀπό ὁ Ἰεζεκιήλ ὁ ἐπιμελής τηρέω ὁ περί ὁ τοιοῦτος ῥητός εἰμί μανθάνω .