origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 17.31
Οὐκ ἄκαιρον δέ νομίζω ἅπαξ ἐκθεμένους τὴν λέξιν τοῦ νόμου ἀπὸ τοῦ Δευτερονομίου , ἰδεῖν ὀποῖόν γέ ἐστιν αὐτοῦ τὸ βούλημα . ζητητέον οὖν ἐν αὐτῷ τίς ἡ μία γυνὴ καὶ τίνες οἱ δύο ἄνδρες οἱ ἀλλήλων ἀδελφοί , <ὧν> πρότερον γαμῶν ὁ ἕτερός <ἐστι> τὴν οὐ καρποφορῶν δέ ἐξ αὐτῆς , δεύτερον δέ γαμῶν ὁ τοῦ τεθνηκότος ἀδελφὸς καὶ γεννῶν παιδίον ἐξ ὀνόματος τοῦ τετελευτηκότος . καὶ μετὰ ταῦτα ζητήσεις τίς ἐστιν ὁ μὴ βουλόμενος » λαβεῖν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ ἑαυτοῦ « καὶ διὰ τοῦτο ἐναντίον τῆς γερουσίας « ὑπολυόμενος » τὸ ἔν ὑπόδημα « καὶ ἐμπτυόμενος εἰς τὸ πρόσωπον « ὑπὸ τῆς γυναικὸς καὶ ἀναβάσης » ἐπὶ τὴν πύλην « κοὶ λεγούσης · » οὐ θέλει ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρός μου ἀνασῆςσαι τὸ ὄνομα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἐν Ἰσραήλ « . ζητηθείη δ’ ἄν ἐν τῷ τόπῳ καἰ τίς ἡ γερουσία καὶ ἡ πύλη ἐφ’ ἥν ἀναβαίωει » ἡ γυνὴ « λέγουσα τὰ γεγραμμένα . ὅτι μὲν οὖν σεμνόν τι εἶναι καὶ αἰδοῦς ἄξιον χρὴ πεπεῖσθαι πάντα νόμον ἐπαγγελλόμενον εἶναι θεοῦ ἢ μὴ ὄντα σεμνὸν μὴ εἶναι νόμον θεοῦ , πᾶς ὁ μὴ πάντη ἀσύνετος ὁμολογήσαι ἄν · εἰ δὲ εὑρίσκομεν ἡμεῖς τὸ τοῦ νόμου τούτου σεμνὸν καὶ αἰδέσιμον ἢ μή , πρῶτον μὲν ὁ θεὸς ἄν εἰδείη καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῦ , μετὰ δὲ ταῦτα καὶ ὁ κατὰ τὴν γραφὴν ὀνομαζόμενος δόκιμος τραπεζίτης καὶ εἰδὸ)ς » πάντα « δοκιμάζειν τὸ μὲν » καλὸν « κατέχειν , ἀπέχεσθαι δὲ παντὸς εἴδους πονηροῦ « . φέρε οὖν τό προκείμενον πρόβλημα νομικὸν διηγήσασθαι θέλοντες , ἐπικαλσάμενοι τὸν εἰπόντα · » φυέγξομαι προβλήματα ἀπ’ ἀρχῆς « , εἴπωμεν » καλὸν « μέν εἰ <κατέχομεν> τὰ ὑπ’ αὐτοῦ διδόμενα , εἰ δέ μή γε τὰ ὑποπίπιοντα ἡμῖν εἰς τὸν τόπον · κρινεῖ δέ ὁ ἐντυγχάνων τοῖς λεχθησομένος . Δοκεῖ δή μοι κατὰ μίαν διήγησιν γυνὴ εἶναι ἡ τοῦ ἀυθρώπου ψυχη , γαμουμενη προτερον μὲν τῳ τοῦ νόμου γράμματι καὶ μὴ τεκνοῦσα ἐξ αὐτοῦ , δεύτερον δὲ τῷ πνευματικῷ νόμῳ καὶ ἀπὸ τούτου καρποφορῦσα καὶ γεννῶνσα καὶ μὴ ἀφισταμένη ἐν τῷ γεγεννημένῳ τῆς Πρὸς τὸν ἀποθανόντα αὐτῇ νόμον γράμματος τιμῆς . καὶ τάχα ἑκάστη ἡ ἐσομένη μακαρία ψυχὴ καὶ τροπικῶς <λεγομένη> γυνὴ πάντως πρότερον κατὰ τὰς εἰσαγωγὰς τῷ τοῦ νόμου γράμματι , ὃς ἀποθνῄσκει προκοπτούσης τῆς γυναικὸς ψυχῆς , ἵν’ αὐτὴ τοῦ σεμνοτέρου καὶ τεκνοποιοῦ ἐπιτύχῃ γόμου , ὅτε » σωθήσεται διὰ τῆς τεκνογονίς « , ἐπὰν τὰ τέκνα μείνῃ ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ κοὶ ἁγιασμῷ μετὰ σωφροσύνης « , νης « , οὐ σωθησομένη πρὸ τῆς τεκνογονίας ἢ χωρὶς αὐτῆς . τέκνα δὲ τῆς γυναικὸς ταύτης ψυχῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ δευτέρου ἀνδρός , τοῦ πνεευματικοῦ νόμου , τὰ κατ’ αὐτόν ἐστιν ἔργα . ἀδελφοὶ δὴ <δύο> καὶ μιᾶς διανοίας γεννώμενοι οἱ νόμοι * * * , οἵτινες ἀεὶ κατοικοῦσιν » ἐπὶ τὸ αὐτό « · οὐ γὰρ κεχώρισται ὁ οἶκος αὐτῶν ἀπ’ ἀλλήλων , ἀλλ’ » ἀδελφοί « εἰσι κοὶ ἀμφότεραι αἱ ἐκδοχαὶ ὡς ἐν οἴκῳ ἑνὶ τῷ περιέχοντι αὐτοὺς γράμματι . καὶ ὅρα εἰ μὴ τοῦτο δηλοῦσθαι δύναται ἐκ τοῦ » ἄν δέ κατοικῶσιν ἀδελφοὶ ἐπὶ τό αὐτό « . εἶτα ἑξῆς ἐστι · κοὶ ἀποθάνῃ εἷς ἐξ αὐτῶν , σπέρμα δὲ μὴ ᾖ αὐτῷ « , ἅ κατὰ δύναμιν διηγησάμην . ἴδωμεν δέ καὶ τὸ οὐκ ἔσται ἡ γυνὴ τοῦ τεθνηκότος ἔξω ἀνδρὶ μὴ ἐγγίζοντι « , καὶ τίς μὲν γυνὴ ψυχὴ παραβαίνει τοῦτον τὸν νόμον τίς δὲ τηρεῖ . ὡς ἐν τοιούτοις δὴ τόποις ὑπολαμβάνω μετὰ τὸν θάνατον τῆς κατὰ τὸ γράμμα ἐκδοχῆς τοῦ νόμου καὶ τὴν ἀνατροπὴν αὐτῆς τὴν μέν τινα ψυχὴν ποιοῦσαν παρὰ τὴν θείαν ἐντολήν , γυναῖκα πρότερον γενομένην τοῦ τεθνηκότος καὶ ἐκείνῳ πιστεύσασαν , ἐΜ πάντη γίνεσθαι τοῦ νόμου » ἀνδρὶ μὴ ἐγγίζοντι « , ὅτε παραδέχεται λόγον αὐτὸν <μὴ> *** τῇ ἐκδοχῇ τοῦ γράμματος , ἀλλὰ πάντη ἀλλότριον ( τοιαῦται δέ εἰσιν αἱ τῶν ἑτεροδόξων ψυχαί , αἷς καὶ ἡ ἐγδοχὴ τοῦ κατὰ τὸν νόμον γράμματος ἐτελεύτα , καὶ οὐκ ἐβουλήθησαν τῷ <ἀεὶ> » ἐπὶ τὸ αὐτὰ « ἐκείνῳ οἰκοῦντι γαμηθῆναι πνευματικῷ νόμῳ̣ , ἀλλά τινι » ἔξω « ἀμφοτέρων τούτων λόγῳ καὶ μηδαμῶς»ἐγγίζοντι«κοινωνῆσαι ) . ἑτέραν δὲ ψυχὴν 〈 γυναῖγα εἶναι τὴν 〉 κατὰ θεὸν βιοῦσαν ἀποθανόντος καὶ ἀνατραπέντος τοῦ προτέρου ἀνδρός , οὐ βουλομένην » ἔξω « γενέσθαι καὶ » ἀνδρὶ μὴ ἐγγίζοντι « , ἀλλὰ γαμουμένην τῷ ἀδελφῷ τοῦ τετελευτηκότοσ καὶ » ἐπὶ τὸ αὐτὸ « αὐτῷ οἰκήσαντι , ὅτε » ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς εἰσερχεται πρὸς αὐτὴν « καὶ γίνεται ἔνδον τῆς ψυχῆς αὐτῆς καὶ λαμβάνει » αὐτὴν ἑαυτῷ εἰς γυναῖκα « καὶ συνοικεῖ αὐτῆ τῇ ψυχῇ ἐπὶ μακα - ρισμῷ αὐτῆς , ἅτε κατὰ τὸ βούλημα τοῦ θεοῦ γαμουμένης τῷ δευτέρῳ καὶ πνευματικῷ νόμῳ . » τὸ δὲ παιδίον ὃ ἐὰν τέκῃ « καὶ γεννήσῃ ἡ συνοικήσασα τῷ δευτέρῳ καὶ πνευματικῷ ἀδελφῷ ψυχὴ γυνή . καθίσταται » ἐκ τοῦ ὀνόματος « τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ » τοῦ τετελευτηκότος « , τος « , καὶ γίνεται οὐκ ἐκ τοῦ προτέρου μὲν ὁμώνυμος δὲ τῷ προτέρῳ · ὄνομα γὰρ τῷ γεννήματι ἐκ τοῦ πνευματικοῦ νόμου ἐσιὶ τὸ ὄνομα τοῦ τετελευτηκότος , ἐπεὶ κἀκεῖνος ἐκαλεῖτο νόμος 〈 νόμος 〉 θεοῦ , καὶ οὐ χρή γε ἐξαλείφεσθαι ἀπὸ τοῦ διορατικοῦ καὶ ἀληθῶς Ἰσραὴλ » τὸ ὄνομα « τοῦ ἀποθανόντος ἀνδρός , κἂν αὐτὸς ἐξαλειφθῇ .
Lemmas: οὐ ἄκαιρος δέ νομίζω ἅπαξ ἐκτίθημι ὁ λέξις ὁ νόμος ἀπό ὁ Δευτερονόμιον , ὁράω ὁποῖος γε εἰμί αὐτός ὁ βούλημα . ζητέω οὖν ἐν αὐτός τίς ὁ εἷς γυνή καί τίς ὁ δύο ἀνήρ ὁ ἀλλήλων ἀδελφός , ὅς πρότερος γαμέω ὁ ἕτερος εἰμί ὁ οὐ καρποφορέω δέ ἐκ αὐτός , δεύτερος δέ γαμέω ὁ ὁ θνῄσκω ἀδελφός καί γεννάω παιδίον ἐκ ὄνομα ὁ τελευτάω . καί μετά οὗτος ζητέω τίς εἰμί ὁ μή βούλομαι » λαμβάνω ὁ γυνή ὁ ἀδελφός ἑαυτοῦ « καί διά οὗτος ἐναντίον ὁ γερουσία « ὑπολύω » ὁ εἷς ὑπόδημα « καί ἐμπτύω εἰς ὁ πρόσωπον « ὑπό ὁ γυνή καί ἀναβαίνω » ἐπί ὁ πύλη « κοί λέγω · » οὐ ἐθέλω ὁ ἀδελφός ὁ ἀνήρ ἐγώ ἀνασεύω ὁ ὄνομα ὁ ἀδελφός αὐτός ἐν Ἰσραήλ « . ζητέω δέ ἄν ἐν ὁ τόπος καί τίς ὁ γερουσία καί ὁ πύλη ἐπί ὅς ἀναβαίνω » ὁ γυνή « λέγω ὁ γράφω . ὅτι μέν οὖν σεμνός τις εἰμί καί αἰδώς ἄξιος χρή πείθω πᾶς νόμος ἐπαγγέλλω εἰμί θεός ἤ μή εἰμί σεμνός μή εἰμί νόμος θεός , πᾶς ὁ μή πάντῃ ἀσύνετος ὁμολογέω ἄν · εἰ δέ εὑρίσκω ἐγώ ὁ ὁ νόμος οὗτος σεμνός καί αἰδέσιμος ἤ μή , πρῶτος μέν ὁ θεός ἄν οἶδα καί ὁ Χριστός αὐτός , μετά δέ οὗτος καί ὁ κατά ὁ γραφή ὀνομάζω δόκιμος τραπεζίτης καί οἶδα » πᾶς « δοκιμάζω ὁ μέν » καλός « κατέχω , ἀπέχω δέ πᾶς εἶδος πονηρός « . φέρω οὖν ὁ πρόκειμαι πρόβλημα νομικός διηγέομαι ἐθέλω , ἐπικαλέω ὁ λέγω · » φεύγω πρόβλημα ἀπό ἀρχή « , λέγω » καλός « μέν εἰ κατέχω ὁ ὑπό αὐτός δίδωμι , εἰ δέ μή γε ὁ ὑποπίπτω ἐγώ εἰς ὁ τόπος · κρίνω δέ ὁ ἐντυγχάνω ὁ λέγω . δοκέω δή ἐγώ κατά εἷς διήγησις γυνή εἰμί ὁ ὁ ἀυθρώπου ψυχή , γαμέω πρότερος μέν ὁ ὁ νόμος γράμμα καί μή τεκνόω ἐκ αὐτός , δεύτερος δέ ὁ πνευματικός νόμος καί ἀπό οὗτος καρποφορέω καί γεννάω καί μή ἀφίστημι ἐν ὁ γεννάω ὁ πρός ὁ ἀποθνῄσκω αὐτός νόμος γράμμα τιμή . καί τάχα ἕκαστος ὁ εἰμί μακάριος ψυχή καί τροπικός λέγω γυνή πάντως πρότερος κατά ὁ εἰσαγωγή ὁ ὁ νόμος γράμμα , ὅς ἀποθνῄσκω προκόπτω ὁ γυνή ψυχή , ἵνα αὐτός ὁ σεμνός καί τεκνοποιός ἐπιτυγχάνω γόμος , ὅτε » σῴζω διά ὁ τεκνογονίς « , ἐπάν ὁ τέκνον μένω ἐν πίστις καί ἀγάπη κοί ἁγιασμός μετά σωφροσύνη « , νέος « , οὐ σῴζω πρό ὁ τεκνογονία ἤ χωρίς αὐτός . τέκνον δέ ὁ γυνή οὗτος ψυχή ψυχή ἀπό ὁ δεύτερος ἀνήρ , ὁ πνευματικός νόμος , ὁ κατά αὐτός εἰμί ἔργον . ἀδελφός δή δύο καί εἷς διάνοια γεννάω ὁ νόμος * * * , ὅστις ἀεί κατοικέω » ἐπί ὁ αὐτός « · οὐ γάρ χωρίζω ὁ οἶκος αὐτός ἀπό ἀλλήλων , ἀλλά » ἀδελφός « εἰμί κοί ἀμφότερος ὁ ἐκδοχή ὡς ἐν οἶκος εἷς ὁ περιέχω αὐτός γράμμα . καί ὁράω εἰ μή οὗτος δηλόω δύναμαι ἐκ ὁ » ἐάν δέ κατοικέω ἀδελφός ἐπί ὁ αὐτός « . εἶτα ἑξῆς εἰμί · κοί ἀποθνῄσκω εἷς ἐκ αὐτός , σπέρμα δέ μή εἰμί αὐτός « , ὅς κατά δύναμις διηγέομαι . ὁράω δέ καί ὁ οὐ εἰμί ὁ γυνή ὁ θνῄσκω ἔξω ἀνήρ μή ἐγγίζω « , καί τίς μέν γυνή ψυχή παραβαίνω οὗτος ὁ νόμος τίς δέ τηρέω . ὡς ἐν τοιοῦτος δή τόπος ὑπολαμβάνω μετά ὁ θάνατος ὁ κατά ὁ γράμμα ἐκδοχή ὁ νόμος καί ὁ ἀνατροπή αὐτός ὁ μέν τις ψυχή ποιέω παρά ὁ θεῖος ἐντολή , γυνή πρότερος γίγνομαι ὁ θνῄσκω καί ἐκεῖνος πιστεύω , ἐν πάντῃ γίγνομαι ὁ νόμος » ἀνήρ μή ἐγγίζω « , ὅτε παραδέχομαι λόγος αὐτός μή *** ὁ ἐκδοχή ὁ γράμμα , ἀλλά πάντῃ ἀλλότριος ( τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ὁ ἑτερόδοξος ψυχή , ὅς καί ὁ ἐγδοχὴ ὁ κατά ὁ νόμος γράμμα τελευτάω , καί οὐ βούλομαι ὁ ἀεί » ἐπί ὁ αὐτός « ἐκεῖνος οἰκέω γαμέω πνευματικός νόμος , ἀλλά τις » ἔξω « ἀμφότερος οὗτος λόγος καί μηδαμῶς»ἐγγίζοντι«κοινωνῆσαι ) . ἕτερος δέ ψυχή 〈 γυναῖγα εἰμί ὁ 〉 κατά θεός βιόω ἀποθνῄσκω καί ἀνατρέπω ὁ πρότερος ἀνήρ , οὐ βούλομαι » ἔξω « γίγνομαι καί » ἀνήρ μή ἐγγίζω « , ἀλλά γαμέω ὁ ἀδελφός ὁ τελευτάω καί » ἐπί ὁ αὐτός « αὐτός οἰκέω , ὅτε » ὁ ἀδελφός ὁ ἀνήρ αὐτός εἰσέρχομαι πρός αὐτός « καί γίγνομαι ἔνδον ὁ ψυχή αὐτός καί λαμβάνω » αὐτός ἑαυτοῦ εἰς γυνή « καί συνοικέω αὑτός ὁ ψυχή ἐπί Μακά - ρισμῷ αὐτός , ἅτε κατά ὁ βούλημα ὁ θεός γαμέω ὁ δεύτερος καί πνευματικός νόμος . » ὁ δέ παιδίον ὅς ἄν τίκτω « καί γεννάω ὁ συνοικέω ὁ δεύτερος καί πνευματικός ἀδελφός ψυχή γυνή . καθίστημι » ἐκ ὁ ὄνομα « ὁ ἀδελφός αὐτός » ὁ τελευτάω « , ὅς « , καί γίγνομαι οὐ ἐκ ὁ πρότερος μέν ὁμώνυμος δέ ὁ πρότερος · ὄνομα γάρ ὁ γέννημα ἐκ ὁ πνευματικός νόμος εἰμί ὁ ὄνομα ὁ τελευτάω , ἐπεί ἐκεῖνος καλέω νόμος 〈 νόμος 〉 θεός , καί οὐ χρή γε ἐξαλείφω ἀπό ὁ διορατικός καί ἀληθής Ἰσραήλ » ὁ ὄνομα « ὁ ἀποθνῄσκω ἀνήρ , ἐάν αὐτός ἐξαλείφω .