origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 15.14
Εἰ δὲ τέλειιος οὗτος , ζητήσαι τις ἂν πῶς τοῦ νεανίσκοθ εἰπόντος ταῦτα πάντα μου · τί ἔτι ὑστερῶ ; ἀπεκρίνατο ὁ σωτὴρ ὡς μή - <πω> τελείου ὄντος τοῦ ταῦτα πάντα πεποιηκότος , καὶ ὡς συγκαταιθέμενος τῷ ταῦτα πάντα ἐποίησα , τὸ εἰ θέλεις τέλειος εἶναι , ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς , καὶ ἕχεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ , καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι . πρόσχες οὖν , εἰ δυνάμεθα πρὸς τὴν τρόπον οὕτως ἀπαντῆσαι , ὅτι μήποτε τὸ ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ὑπονοεῖσθαι δύναται ὡς οὐχ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος ἐνταῦθα παρειλῆφθαι , ἀλλ᾿ ὑπό τινος τὴν ἀκρίβειαν μὴ νοήσαντος τῶν λεγομένων προστεθεῖσθαι . συναγορεύσει δὲ τῇ ὑπονοήσει τοῦ προστεθεῖσθαι ἐνταῦθα τὸ ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ἡ τῶν ὁμοίων παρὶ τῷ Μάρκῳ καὶ τῷ Λουκᾷ ἔκθεσις , ὧν οὐδέτερος προστέθεικε ταῖς κατὰ τὸν τόπον ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ παραληθείαις ἐντολαῖς τὸ ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν . καὶ φήσει γε ὁ κρατύνων τὸ περὶ τοῦ προσερρίφθαι ἀκαίρως τὴν ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὠς ἑαυτὸν ἐντολὴν ὅτι , εἰ τὰ αὐτὰ διαφόροις λέξεσι παρὰ τοῖς τρισὶν ἀναγέγραπται , οὐκ ἂν τὸ » ἕν σοι ὑστερεῖ « ἢ « ἔτι ἕν σοι λείπει « εἰρήκει ὁ Ἰησοῦς τῷ ἐπαγγειλαμένῳ πεπληρωκέναι τὴν ἀγαπήεις τὸν πλησίον σου ὠς ἑαυτὸν ἐντολήν · μάλιστα εἰ κατὰ τὸν ἀπόστολον τὸ » οὐ φονεύσεις « καὶ τὰ <ἑξῆς » καὶ> εἴ τις ἑτέρα ἐντολή , ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ ἀνακεφαλαιοῦται , τῷ · ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν « . ἀλλ᾿ ἐπεὶ καὶ κατὰ τὸν Μᾶρκον » ἐμβλέιψας « τῷ πλουσίῳ τούτῳ ( εἰπόντι · » πάντα ταῦτα ἐφύλαξα ἐκ νεότητός μου « ) » ἠγάπησεν αὐτόν « , ἔοικεν συγκατεθεῖσθαι τῷ <ἐπαγγειλαμένῳx003E ; πεπεοιηκέναι ἃ ἐπηγγείλατο πεπληρωκέναι . ἐνατενίσας γὰρ αὐτοῦ τῇ διανοίῳ , εἶδεν ἄνθρωπον εὐσυνειδήτως ἐπαγγειλάμενον πεπληρωκέναι τὰς προκειμένας ἐντολάς , οὐκ ἂν δὲ εἰρημένου πρὸς ταῖς ἑτέραις ἐντολαῖς καὶ τοῦ ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν τὴν κεφαλαιωδεστέραν καὶ διαφέρουσαν παρέλιπον ἐντολὴν ὁ Μᾶρκος καὶ ὁ Λουκᾶς , ἐὰν μὴ ἄρα τις ὅμοια μὲν φήσῃ εἶναι τὰ γεγραμμένα , οὐ περὶ τοῦ αὐτοῦ δὲ λελέχθαι . πῶς δὲ κἂν ὡς οὐδέπω τελείῳ τῷ πρὸς ἑτέροις [ ἐπαγγειλαμένῳ ] καὶ τὴν ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ἐντολὴν πεπληρωκότι ἔφη ὁ Ἰησοῦς τὸ εἰ θέλεις τέλειος εἶναι , ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς καὶ τὰ ἑξῆς ; Καὶ εἰ μὲν μὴ καὶ περὶ ἄλλων πολλῶν διαφωνία ἦν πρὸς ἄλληλα τῶν ἀντιγράφων , ὥστε πάντα τὰ κατὰ Ματθαῖον μὴ συνᾀδειν ἀλλήλοις , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ λοιπὰ εὐαγγέλια , κἂν ἀσεβής τις ἔδοξεν εἶναι ὁ ὑπονοῶν ἐνταῦθα προσερρίφθαι οὐκ εἰρημένην ὑπὸ τοῦ σωτῆρος πρὸς τὸν πλούσιον τὴν ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ἐντολήν . νυνὶ δὲ δῆλον ὅτι πολλὴ γέγονεν ἡ τῶν ἀντιγράφων διαφορά , εἴτε ἀπὸ ῥᾳθυμίας τινῶν γραφέων , εἴτε ἀπὸ τόλμης τινῶν μοχθηρᾶς <εἴτε ἀπὸ ἀμελούντων> τῆς διορθώσεως τῶν γραφομένων , εἴτε καὶ ἀπὸ τῶν τὰ ἑαυτοῖς δοκοῦντα ἐν τῇ διορθώσει <ἢ> προστιθέντων ἢ ἀφαιρούντων . τὴν μὲν οὖν ἐν τοῖς ἀντιγράφοις τῆς παλαιᾶς διδαθήκης διαφωνίαν θεοῦ διδόντος εὕρομεν ἰάσασθαι , κριτηρίῳ χρησάμενοι ταῖς λοιπαῖς ἐκδόσεσιν · τῶν γὰρ ἀμφιβαλλομένων παρὰ | τοῖς Ἑβδομήκοντα διὰ τὴν τῶν ἀντιγράφων διαφωνίαν τὴν κρίσιν ποιησάμενοι ἀπὸ τῶν λοιπῶν ἐκδόσεων τὸ συνᾷδον ἐκείναις ἐφυλάξαμεν , καὶ τινὰ μὲν ὠβελίσαμεν <ὡς> ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ μὴ κείμενα ( οὐ τολμήσαντες αὐτὰ πάντη περιελεῖν ) , τινὰ δὲ μετ' ἀστερίσκων προσεθήκαμεν , ἵνα δῆλον ᾖ ὅτι μὴ κείμενα παρὰ τοῖς Ἑβδομήκοντα ἐκ τῶν λοιπῶν ἐκδόσεων συμφώνως τῷ Ἑβραϊκῷ προσεθήκαμεν , καὶ ὁ μὲν βουλόμενος προ<σ>ῆται αὐτά , ᾦ δὲ προσκόπτει τὸ τοιοῦτον ὃ βούλεται ( περὶ τῆς παραδοχῆς αὐτῶν ἢ μὴ ) ποιήσῃ . ὁ τοίνυν θέλων μὴ παρερρῖφθαι ἐνταῦθα τὴν ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ἐντολήν , ἀλλ' ἀληθῶς ὑπὸ τοῦ κυρίου μετὰ τὰς προτέρας εἰρῆσθαι τότε , ἐρεῖ ὅτι ἠρέμα καὶ ἀμισῶς ἐλέγξαι βουλόμενος ὁ σωτὴρ ἡμῶν τὸν πλούσιον ἐκεῖνον ὠς οὐκ ἀληθεύοντα ἐν τῷ εἰρηκέναι καὶ τὴν ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ἐντολὴν τετηρηκέναι , ἔφη αὐτῷ τὸ εἰ θέλεις τέλειος εἶναι , ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς · οὕτως γὰρ φανήσῃ ἀληθεύων περὶ τοῦ τὴν ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν ἐντολὴν τετηρηκέναι .
Lemmas: εἰ δέ τέλειος οὗτος , ζητέω τις ἄν πῶς ὁ ναίω λέγω οὗτος πᾶς ἐγώ · τίς ἔτι ὑστερέω ; ἀποκρίνω ὁ σωτήρ ὡς μή - <πω> τέλειος εἰμί ὁ οὗτος πᾶς ποιέω , καί ὡς συγκαταιτιθημι ὁ οὗτος πᾶς ποιέω , ὁ εἰ ἐθέλω τέλειος εἰμί , ὑπάγω πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω καί δίδωμι πτωχός , καί ἔχω θησαυρός ἐν οὐρανός , καί δεῦρο ἀκολουθέω ἐγώ . προέχω οὖν , εἰ δύναμαι πρός ὁ τρόπος οὕτως ἀπαντάω , ὅτι μήποτε ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ὑπονοέω δύναμαι ὡς οὐ ὑπό ὁ σωτήρ ἐνταῦθα παραλαμβάνω , ἀλλά ὑπό τις ὁ ἀκρίβεια μή νοέω ὁ λέγω προστίθημι . συναγορεύω δέ ὁ ὑπονοέω ὁ προστίθημι ἐνταῦθα ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ὁ ὁ ὅμοιος Παρί ὁ Μάρκος καί ὁ Λουκᾶς ἔκθεσις , ὅς οὐδέτερος προστίθημι ὁ κατά ὁ τόπος ὑπό ὁ Ἰησοῦς παραλέω ἐντολή ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ . καί φημί γε ὁ κρατύνω ὁ περί ὁ προσερρίφομαι ἄκαιρος ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή ὅτι , εἰ ὁ αὐτός διάφορος λέξις παρά ὁ τρεῖς ἀναγράφω , οὐ ἄν ὁ » εἷς σύ ὑστερέω « ἤ « ἔτι εἷς σύ λείπω « λέγω ὁ Ἰησοῦς ὁ ἐπαγγέλλω πληρόω ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή · μάλα εἰ κατά ὁ ἀπόστολος ὁ » οὐ φονεύω « καί ὁ ἑξῆς » καί εἰ τις ἕτερος ἐντολή , ἐν ὁ λόγος οὗτος ἀνακεφαλαιόω , ὁ · ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ « . ἀλλά ἐπεί καί κατά ὁ Μάρκος » ἐμβλέπω « ὁ πλούσιος οὗτος ( λέγω · » πᾶς οὗτος φυλάσσω ἐκ νεότης ἐγώ « ) » ἀγαπάω αὐτός « , ἔοικα συγκατατίθημι ὁ <ἐπαγγειλαμένῳx003E ; ποιέω ὅς ἐπαγγέλλω πληρόω . ἐνατενίζω γάρ αὐτός ὁ διανοίῳ , ὁράω ἄνθρωπος εὐσυνείδητος ἐπαγγέλλω πληρόω ὁ πρόκειμαι ἐντολή , οὐ ἄν δέ λέγω πρός ὁ ἕτερος ἐντολή καί ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ὁ κεφαλαιώδης καί διαφέρω παραλείπω ἐντολή ὁ Μάρκος καί ὁ Λουκᾶς , ἐάν μή ἄρα τις ὅμοιος μέν φημί εἰμί ὁ γράφω , οὐ περί ὁ αὐτός δέ λέγω . πῶς δέ ἄν ὡς οὐδέπω τέλειος ὁ πρός ἕτερος [ ἐπαγγέλλω ] καί ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή πληρόω φημί ὁ Ἰησοῦς ὁ εἰ ἐθέλω τέλειος εἰμί , ὑπάγω πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω καί δίδωμι πτωχός καί ὁ ἑξῆς ; καί εἰ μέν μή καί περί ἄλλος πολύς διαφωνία εἰμί πρός ἀλλήλων ὁ ἀντίγραφος , ὥστε πᾶς ὁ κατά Ματθαῖος μή συνᾴδω ἀλλήλων , ὅμοιος δέ καί ὁ λοιπός εὐαγγέλιον , ἄν ἀσεβής τις δοκέω εἰμί ὁ ὑπονοέω ἐνταῦθα προσερρίφομαι οὐ λέγω ὑπό ὁ σωτήρ πρός ὁ πλούσιος ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή . νυνί δέ δῆλος ὅτι πολύς γίγνομαι ὁ ὁ ἀντίγραφος διαφορά , εἴτε ἀπό ῥαθυμία τις γραφεύς , εἴτε ἀπό τόλμα τις μοχθηρός εἶμι ἀπό ἀμελέω ὁ διόρθωσις ὁ γράφω , εἴτε καί ἀπό ὁ ὁ ἑαυτοῦ δοκέω ἐν ὁ διόρθωσις ἤ προστίθημι ἤ ἀφαιρέω . ὁ μέν οὖν ἐν ὁ ἀντίγραφος ὁ παλαιός διδαθήκης διαφωνία θεός δίδωμι εὑρίσκω ἰάομαι , κριτήριον χράω ὁ λοιπός ἔκδοσις · ὁ γάρ ἀμφιβάλλω παρά | ὁ Ἑβδομήκοντα διά ὁ ὁ ἀντίγραφος διαφωνία ὁ κρίσις ποιέω ἀπό ὁ λοιπός ἔκδοσις ὁ συνᾴδω ἐκεῖνος φυλάσσω , καί τις μέν ὀβελίζω ὡς ἐν ὁ Ἑβραικός μή κεῖμαι ( οὐ τολμάω αὐτός πάντῃ περιαιρέω ) , τις δέ μετά ἀστερίσκος προστίθημι , ἵνα δῆλος εἰμί ὅτι μή κεῖμαι παρά ὁ Ἑβδομήκοντα ἐκ ὁ λοιπός ἔκδοσις συμφώνως ὁ Ἑβραικός προστίθημι , καί ὁ μέν βούλομαι προσέω αὐτός , ὅς δέ προσκόπτω ὁ τοιοῦτος ὅς βούλομαι ( περί ὁ παραδοχή αὐτός ἤ μή ) ποιέω . ὁ τοίνυν ἐθέλω μή παραρρίπτω ἐνταῦθα ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή , ἀλλά ἀληθής ὑπό ὁ κύριος μετά ὁ πρότερος λέγω τότε , λέγω ὅτι ἠρέμα καί ἀμισής ἐλέγχω βούλομαι ὁ σωτήρ ἐγώ ὁ πλούσιος ἐκεῖνος ὡς οὐ ἀληθεύω ἐν ὁ λέγω καί ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή τηρέω , φημί αὐτός ὁ εἰ ἐθέλω τέλειος εἰμί , ὑπάγω πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω καί δίδωμι πτωχός · οὕτως γάρ φαίνω ἀληθεύω περί ὁ ὁ ἀγαπάω ὁ πλησίος σύ ὡς ἑαυτοῦ ἐντολή τηρέω .