origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 15.10
Καὶ ἰδοὺ εἷς προσελθὼν εἶπεν αὐτῷ · διδάσκαλε , τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα σχῶ ζωὴν αἰώνιον ; καὶ τὰ ἑξῆς , ἕως τοῦ πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι , καὶ ἔσχατοι πρῶτοι ( 19 , 16–30 ) . Ἐν μὲν Ψαλμοῖς γέγραπται , ὡς δυναμένου τοῦ ἀνθρώπου ποιεῖν ἀγαθόν , ὅτι » ὁ θέλων ζωήν , ἀγαπῶν ἡμέρας ἰδεῖν ἀγαθάς ; παῦσον τὴν γλῶσσάν σου ἀπὸ ἀπὸ κακοῦ , καὶ χείλη σου τοῦ μὴ λαλῆσαι δόλον · ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ καὶ ποίησον ἀγαθόν « . ἐνταῦθα δὲ ὁ σωτὴρ πρὸς τὸν εἰπόντα · τί ἀγαθὸν ποιήσω , ἵνα ζωὴν αἰώνιον καληρονομήσω ; εἶπεν , ὡς τοῦ κυρίως ἀγαθοῦ ἐπὶ μηδὲνα ἀναφερομένου ἤ τὸν θεόν , τὸ τί με ἐρωτᾷς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ ; εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθός . χρή δὲ εἰδέναι , ὅτι ἐνταῦθα μὲν κυρίως τὸ ἀγαθὸν ἐπὶ τοῦ θεοῦ τέτακται μόνου , ἐν ἄλλοις δὲ καταχρηστικῶς καὶ ἐπὶ ἔργων ἀγαθῶν καὶ ἐπὶ ἀνθρώπου ἀγαθοῦ καὶ ἐπὶ δένδρου ἀγαθοῦ , καὶ σὺ δ’ ἄν εὕροις καὶ ἐπ’ ἄλλων πλειόνων τασσόμενον τὸ ἀγαθόν · οὐ νομιστέον οὖν μάχεσθαι τὸ » ποίησον ἀγαθὸν « πρὸς τὸ τί με ἐρωτᾷς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ ; εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθὸς λελεγμένον πρὸς τὸν πυθόμενον καὶ εἰπόντα διδάσκαλε , τί ἀγαθὸν ποιήσω ; ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος , ὡς περὶ ἀγαθοῦ ἔργου ἐρωτηθέντος τοῦ σωτῆρος ἔν τῷ τί ἀγαθὸν ποιήσω ; ἀνέγραψεν . ὁ δὲ Μᾶρκος καὶ Λουκᾶς φασι τὸν σωτῆρα εἰρηκέναι · » τί με λέγεις ἀγαθόν ; οὐλεὶς ἀγαθός , εἰ μὴ εἶς , ὁ θεός « , ὡς τὸ τεταγμένον » ἁγαθὸς « ὄνομα ἐπὶ τοῦ θεοῦ μὴ ἄν ταχθῆναι καὶ ἐφ’ ἑτέρου τινός · οὐ γὰρ ᾖ ἀγαθὸς ὁ θεός . ταύτῃ λέγοιτ’ ἄν » ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ <τῆς καρδίας αὐτοῦ> « προφέρων τὰ ἀγαθά . Καὶ ὁ σωτὴρ δὲ ὡς ἔστιν » εἰκὼν τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου « , οὕτως καὶ » τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ εἰκών « · καὶ <ἐπὶ> παντὸς δὲ τοῦ ὑποδεεστέρου , ᾧ ἐφαρμόζεται ἡ » ἀγαθὸς « φωνή , ἄλλο σημαινόμενον ἔχει τὸ ἐφ’ αὑτοῦ λεγόμενον , εἴπερ ὠς μὲν πρὸς τὸν πατέρα » εἰκών « ἐστιν » ἀγαθότητος « , ὡς δὲ πρὸς τὰ λοιπὰ ὄπερ ἡ τοῦ πατρὸς ἀγαθότης πρὸς αὐτόν . ἤ καὶ μᾶλλον ἔστι τινὰ ἀναλογίαν προσεχῆ ἰδεῖν ἐπὶ τὴς ἀγαθότητος τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν σωτῆρα ὄντα εἰκόνα » τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ « , ἤπερ ἐπὶ τοῦ σωτῆρος ρπὸς ἀγαθὸν ἄνθρωπον καὶ ἀγαθὸν ἔργον καὶ ἀγαθὸν δένδρον . πλείων γὰρ ἡ ὑπεροχὴ πρὸς τὰ ὑποδεέσερα ἀγαθὰ ἐν τῷ σωτῆρι , καθό ἐστιν » εἰκὼν ἐν τῷ σωτῆρι , αὐτοῦ τοῦ θεοῦ , ἤπερ ἡ ὑπεροχὴ τοῦ θεοὺ ὄντος ἀγαθοῦ πρὸς τὸν εἰπόντα σωτῆρα · » ὁ πρατὴο ὁ πέμψας με μείζων μού ἐστιν « , ὄντα πρὸς ἑτέρους καὶ εἰκόνα » τῆς ἀγαθότητος « τοῦ θεοῦ . τάχα δὲ τοῦ βουλήματος ἔχεται τῶν λελεγμένων πρὸς τὸ τί ἀγαθὸν ποιήσω ; ( λέλεκται δὲ πρὸς αὐτό · τί με ἐρωτᾷς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ ; εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθὸς ) τὸ » ὅταν παιήσητε πάντα τὰ διαταχθέντα ὑμῖν , ὀφείλετε λέγειν , ὅτι δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν . ὅ ὠφείλομεν ποιῆσαι πεποιήκαμεν « , ἐὰν γὰρ ποιήσωμεν πάντα τὰ διαταχθέντα , οὐδ’ οὕτως ( ὡς πρὸς τὰς ἐνθάδε λέξεις ) ἀγαθόν τι πεποιήκαμεν · οὐκ ἄν γάρ , ἀγαθῶν ὄντων ὧν ποιοῦμεν , ἐλέλεκτο δεὶν λέγειν ἐπὶ τῷ πεποιηκέναι τὰ διαταχθέντα τὸ » δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν « . ἔστι δὲ καταχρηστικῶς αὐτὰ εἰπεῖν εἶναι ἀγαθὰ ὁμοίως τῷ » ἔκκλινον ἐπὸ κακοῦ καὶ ποίησον ἀγαθόν « . οἶμαι δ’ ὅτι ὁ ποιῶν τὸ προστε - ταγμένον ἐν τῷ » ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ καὶ ποίησον ἀγαθὸν « ὡς μὲν πρὸς τὰ ὑπὸ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων ἐπιτελούμενα ποιεῖ ἀγαθόν , ὡς δὲ πρὸς τὸ ἀληθῶς *** ἀγαθόν . ὥσπερ <δ’> » οὐ δικαιωθήσεται ἐνώ - πιον τοῦ θεοῦ πᾶς ζῶν « , πάσης ἀν - θρωπίνης δικαιοσύνης ἀλεγχομένης ὡς οὐ δικαιοσύνης , ἐπὰν θεωρηθῇ ἡ τοῦ θεοῦ δικαιοσύνη , οὕτως οὐδὲ ἀγαθὸς χρηματίσει[εν ] ἐνώπιον τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ πᾶς , ὅς πρὸς τὰ ὑποδεέστερα συγκρίσει ἐκείνων ἀγαθὸς ἄν λεχθείη .
Lemmas: καί ἰδού εἷς προσέρχομαι λέγω αὐτός · διδάσκαλος , τίς ἀγαθός ποιέω ἵνα ἔχω ζωή αἰώνιος ; καί ὁ ἑξῆς , ἕως ὁ πολύς δέ εἰμί πρῶτος ἔσχατος , καί ἔσχατος πρῶτος ( 19 , 16–30 ) . ἐν μέν Ψαλμός γράφω , ὡς δύναμαι ὁ ἄνθρωπος ποιέω ἀγαθός , ὅτι » ὁ ἐθέλω ζωή , ἀγαπάω ἡμέρα ὁράω ἀγαθός ; παύω ὁ γλῶσσα σύ ἀπό ἀπό κακός , καί χεῖλος σύ ὁ μή λαλέω δόλος · ἐκκλίνω ἀπό κακός καί ποιέω ἀγαθός « . ἐνταῦθα δέ ὁ σωτήρ πρός ὁ λέγω · τίς ἀγαθός ποιέω , ἵνα ζωή αἰώνιος καληρονομησον ; λέγω , ὡς ὁ κύριος ἀγαθός ἐπί μηδείς ἀναφέρω ἤ ὁ θεός , ὁ τίς ἐγώ ἐρωτάω περί ὁ ἀγαθός ; εἷς εἰμί ὁ ἀγαθός . χρή δέ οἶδα , ὅτι ἐνταῦθα μέν κύριος ὁ ἀγαθός ἐπί ὁ θεός τάσσω μόνος , ἐν ἄλλος δέ καταχρηστικός καί ἐπί ἔργον ἀγαθός καί ἐπί ἄνθρωπος ἀγαθός καί ἐπί δένδρον ἀγαθός , καί σύ δέ ἄν εὑρίσκω καί ἐπί ἄλλος πολύς τάσσω ὁ ἀγαθός · οὐ νομίζω οὖν μάχομαι ὁ » ποιέω ἀγαθός « πρός ὁ τίς ἐγώ ἐρωτάω περί ὁ ἀγαθός ; εἷς εἰμί ὁ ἀγαθός λέγω πρός ὁ πυνθάνομαι καί λέγω διδάσκαλος , τίς ἀγαθός ποιέω ; ὁ μέν οὖν Ματθαῖος , ὡς περί ἀγαθός ἔργον ἐρωτάω ὁ σωτήρ ἐν ὁ τίς ἀγαθός ποιέω ; ἀναγράφω . ὁ δέ Μάρκος καί Λουκᾶς φημί ὁ σωτήρ λέγω · » τίς ἐγώ λέγω ἀγαθός ; οὐλέω ἀγαθός , εἰ μή εἷς , ὁ θεός « , ὡς ὁ τάσσω » ἀγαθός « ὄνομα ἐπί ὁ θεός μή ἄν τάσσω καί ἐπί ἕτερος τις · οὐ γάρ ᾗ ἀγαθός ὁ θεός . ταύτῃ λέγω ἄν » ἀγαθός ἄνθρωπος ἐκ ὁ ἀγαθός θησαυρός <τῆς καρδία αὐτός « προφέρω ὁ ἀγαθός . καί ὁ σωτήρ δέ ὡς εἰμί » εἰκών ὁ θεός ὁ ἀόρατος « , οὕτως καί » ὁ ἀγαθότης αὐτός εἰκών « · καί ἐπί πᾶς δέ ὁ ὑποδεής , ὅς ἐφαρμόζω ὁ » ἀγαθός « φωνή , ἄλλος σημαίνω ἔχω ὁ ἐπί ἑαυτοῦ λέγω , εἴπερ ὡς μέν πρός ὁ πατήρ » εἰκών « εἰμί » ἀγαθότης « , ὡς δέ πρός ὁ λοιπός ὅς ὁ ὁ πατήρ ἀγαθότης πρός αὐτός . ἤ καί μάλα εἰμί τις ἀναλογία προσεχής ὁράω ἐπί ὁ ἀγαθότης ὁ θεός πρός ὁ σωτήρ εἰμί εἰκών » ὁ ἀγαθότης αὐτός « , ἤ ἐπί ὁ σωτήρ πρός ἀγαθός ἄνθρωπος καί ἀγαθός ἔργον καί ἀγαθός δένδρον . πολύς γάρ ὁ ὑπεροχή πρός ὁ ὑποδεής ἀγαθός ἐν ὁ σωτήρ , καθό εἰμί » εἰκών ἐν ὁ σωτήρ , αὐτός ὁ θεός , ἤ ὁ ὑπεροχή ὁ θεός εἰμί ἀγαθός πρός ὁ λέγω σωτήρ · » ὁ πρατός ὁ πέμπω ἐγώ μέγας ἐγώ εἰμί « , εἰμί πρός ἕτερος καί εἰκών » ὁ ἀγαθότης « ὁ θεός . τάχα δέ ὁ βούλημα ἔχω ὁ λέγω πρός ὁ τίς ἀγαθός ποιέω ; ( λέγω δέ πρός αὐτός · τίς ἐγώ ἐρωτάω περί ὁ ἀγαθός ; εἷς εἰμί ὁ ἀγαθός ) ὁ » ὅταν παίω πᾶς ὁ διατάσσω σύ , ὀφείλω λέγω , ὅτι δοῦλος ἀχρεῖος εἰμί . ὅς ὀφείλω ποιέω ποιέω « , ἐάν γάρ ποιέω πᾶς ὁ διατάσσω , οὐδέ οὕτως ( ὡς πρός ὁ ἐνθάδε λέξις ) ἀγαθός τις ποιέω · οὐ ἄν γάρ , ἀγαθός εἰμί ὅς ποιέω , λέγω δέω λέγω ἐπί ὁ ποιέω ὁ διατάσσω ὁ » δοῦλος ἀχρεῖος εἰμί « . εἰμί δέ καταχρηστικός αὐτός λέγω εἰμί ἀγαθός ὅμοιος ὁ » ἐκκλίνω πόμι κακός καί ποιέω ἀγαθός « . οἴομαι δέ ὅτι ὁ ποιέω ὁ πρόσθεν - τάσσω ἐν ὁ » ἐκκλίνω ἀπό κακός καί ποιέω ἀγαθός « ὡς μέν πρός ὁ ὑπό ὁ λοιπός ἄνθρωπος ἐπιτελέω ποιέω ἀγαθός , ὡς δέ πρός ὁ ἀληθής *** ἀγαθός . ὥσπερ δέ » οὐ δικαιόω νάω - πίων ὁ θεός πᾶς ζάω « , πᾶς ἄν - θρωπινεος δικαιοσύνη αλεγχομενω ὡς οὐ δικαιοσύνη , ἐπάν θεωρέω ὁ ὁ θεός δικαιοσύνη , οὕτως οὐδέ ἀγαθός χρηματίζω ] ἐνώπιον ὁ ἀγαθός θεός πᾶς , ὅς πρός ὁ ὑποδεής σύγκρισις ἐκεῖνος ἀγαθός ἄν λέγω .