origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 14.24
Τάχα δὲ τῶν τολμώντων τις Ἰουδαϊκὸς ἀνὴρ ἐναντιοῦσθαι τῇ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν διδασκαλίᾳ φήσει ὅτι καὶ ὁ Ἰησοῦς , εἰπών · ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας , ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι,κ ἐπέτρεψεν ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα ὁμοίως Μωσεῖ , ὃν εἶπε πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν τοῦ λαοῦ νενομοθετηκέναι , καὶ ταὐτόν γε φήσει εἶναι τῷ λόγῳ τῆς πορνείας , δι' ὃν εὐλόγως ἂν γυνὴ ἐκβληθείη ἀπὸ ἀνδρός , τὸ » ὅτι εὖρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πρᾶγμα « . ἀλλὰ λεκτέον πρὸς αὐτὸν ὅτι , εἴπερ ἡ κατὰ τὸν νόμον μοιχευομένη λιθοβοληθήσεται , δηλονότι οὐ κατὰ τοῦτο νοεῖται τὸ » ἄσχημον πρᾶγμα « · οὐ γὰρ ἐπὶ μοιχείᾳ δεῖ γράφειν » βι - βλίον ἀποσταςίου « καὶ διδόναι » εἰς τὰς χεῖρας « τῆς μοςύνῃ . ἀλλὰ γὰρ τάχα Μωςῆς πᾶν ἁμάρτημα <γυναικὸς> ἄσχημον εἶπε πρᾶγμα , ὅπερ ἐὰν εὑρεθῇ ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐν γυναικὶ μὴ εὑρισκούσῃ χάριν ἐνώπιον τοῦ ἀνδρός , γράφεται τὸ τοῦ ἀποσταςίου βιβλίον καὶ ἐξαποστέλλεται » ἐκ τῆς οἰκίας « τοῦ ἀνδρὸς ἡ γυνή . ἀπ᾿ ἀρχῆς δὲ οὐ γέγονεν οὕτως . μετὰ ταῦτά φησιν ὁ σωτὴρ ἡμῶν , μηδαμῶς ἐπιτρέπων ἐπ᾿ ἄλλῳ ἁμαρτήματι διαλύειν γάμους ἢ μόνῃ πορνείᾳ εὑρισκομένῃ ἐν τῇ γυναικί , τὸ ὅς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ , παρεκτὸς λόγου πορνείας , ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι . ζητηθείη δ᾿ ἄν , εἰ διὰ τοῦτο <μόνον> κελεύει τὴν γυναῖκα ἀπολῦσαι <τί ἔσται> ἐὰν μὴ ἐπὶ πορνείᾳ μὲν ἁλῷ , φέρε δ᾿ εἰπεῖν ἐπὶ φαρμακείᾳ ἤ ἀναιρέσει ( παρὰ τὴν ἀποδημίαν τοῦ ἀνδρὸς ) τοῦ γεννηθέντος αὐτοῖς παιδίου ἢ ἐφ᾿ οἱῳδήποτε φόνῳ . εἰ δὲ καὶ ὐφαι - ρουμένη καὶ <διαρρίπτουσα ἢ> συλῶσα τὴν οἰκίαν εὑρεθείη τοῦ ἀνδρὸς μὴ πορνεύουσα δέ , ζητήσαι τις ἄν , εἰ εὐλόγως τὴν τοιαύτην ἀποβαλεῖ , ὡς τοῦ σωτῆρος κωλύοντος παρεκτὸς λόγου πορνείας ἀπολῦσαί τινα τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα . ἑκατέρως γὰρ ἐμφαίνεταί τι ἄτοπον , οὐκ οἶδα δὲ εἰ ἀληθῶς ἄτοπον . τηλικούτων γὰρ ἀνέχεσθαι ἁμαρτημάτων , ἅ ἔοικε χείρονα εἶναι μοιχείας καὶ πορνείας , ἄλογον εἶναι δόξει · πάλιν τ᾿ ἂν ποιῆσαι παρὰ τὸ βούλημα τῆς διδασκαλίας τοῦ σωτῆρος πᾶς ἂν ὁμολογήσαι ἀσεβὲς τυγχάνειν . Ἐφίστημι τοίνυν διὰ τί μὲν οὐκ εἶπε · μηδεὶς ἀπολυέτω τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας , φηςὶ δέ . ὅς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας , ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι . ποιεῖ μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ( τὸ ὅσον ἐφ᾿ ἑαυτῷ ) μοιχευθῆναι τὴν γυναῖκα ὁ ἀπολύων αὐτὴν μὴ πορνεύσασαν . εἰγὰρ»ζῶντος τοῦ ἀνδρὸς μοιχαλὶς χρηματίσει ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ « , ἀπολύσας δὲ αὐτὴν πρόφασιν αὐτῇ δίδωσι δευτέρου γάμου , δηλονότι παρὰ τοῦτο ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι . τὴν δ᾿ ἁλοῦσαν φαρμακίδα ἢ φόνον <ἤ τι τοιοῦτον> δράσασαν *** ἀπολογίαν ἔχειν ἢ μή , καὶ σὺ ζητήσαις ἄν . δύναται γὰρ καὶ παρ᾿ ἄλλας αἰτίας παρὰ τὴν ἀπόλυσιν ποιεῖν ὁ ἀνὴρ μοιχευθῆναι τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα , οἷον πέρα τοῦ δέοντος ἐπτρέπων πράττειν αὐτὴν ἃ βούλεται καὶ εἰς φιλίαν συγκαταβαίνειν ἀνδράσιν οἷς βούλεται · πολλάκις γὰρ ἐξ ἁπλότητος τῶν ἀνδρῶν τοιαῦτα πταίσατα συμβαίνει <ἐ>ν γυναιξίν . ἀλλ᾿ εἰ ἔστιν ἀπολογίας τόπος ἢ μὴ τοῖς τοιούτοις ἀνδράσιν ἐπὶ τοῖς τοιούτοις συμπτώμασιν , ἐπιμελῶς ζητήσας ἀποφανεῖ καὶ εἰς τὰ ἐπηπορημένα ἡμῖν κατὰ τὸν τόπον . καὶ <ὁ> ἀποστερῶν δὲ ἀπὸ τῆς γυναικὸς ἑαυτὸν ποιεῖ αὐτὴν πολλάκις μοιχευθῆναι , μὴ ἐκπληρῶν αὐτῆς τὰς ὀρέξεις , κὰν φανταςίᾳ πλείονος σεμνότητος καὶ σωφροςύνης τὸ τοιοῦτο ποιῇ · καὶ τάχα μᾶλλον οὗτος ἐπίληπτος ὁ ( τὸ ὅσον ἐφ᾿ ἑαυτῷ ) ποιῶν αὐτὴν μοιχευθῆναι μὴ ἐκπληρῶν αὐτῆς τὰς ὀρέξεις ἢ ὁ ἀπολύσας αὐτὴν παρεκτὸς λόγου μὲν πορνείς , ἐπὶ φαρμακείᾳ δὲ ἢ φόνῳ ἤ τινι τῶν βαρυτάτων ἁμαρτημάτων . ὥσπερ δὲ μοιχαλίς ἐστι γυνή , κἂν δοκῇ γαμεῖσθαι ἀνδρί , ἔτι ζῶντος τοῦ προτέρου , οὕτως καὶ ἀνὴρ γαμεῖν δοκῶν ἀπολελυμένην οὐ γαμεῖ ( κατὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀπόφασιν ) ὅσον μοιχεύει .
Lemmas: τάχα δέ ὁ τολμάω τις Ἰουδαικός ἀνήρ ἐναντιόομαι ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ διδασκαλία φημί ὅτι καί ὁ Ἰησοῦς , λέγω · ὅς ἄν ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός παρεκτός λόγος πορνεία , ποιέω αὐτός μοιχευθῆναι,κ ἐπιτρέπω ἀπολύω ὁ γυνή ὅμοιος Μωϋσῆς , ὅς λέγω πρός ὁ σκληροκαρδία ὁ λαός νομοθετέω , καί αὐτός γε φημί εἰμί ὁ λόγος ὁ πορνεία , διά ὅς εὔλογος ἄν γυνή ἐκβάλλω ἀπό ἀνήρ , ὁ » ὅτι εὑρίσκω ἐν αὐτός ἄσχημος πρᾶγμα « . ἀλλά λεκτέος πρός αὐτός ὅτι , εἴπερ ὁ κατά ὁ νόμος μοιχεύω λιθοβολέω , δηλονότι οὐ κατά οὗτος νοέω ὁ » ἄσχημος πρᾶγμα « · οὐ γάρ ἐπί μοιχεία δέω γράφω » βι - βλίον ἀποστάσιον « καί δίδωμι » εἰς ὁ χείρ « ὁ μοςύνῃ . ἀλλά γάρ τάχα Μωσῆς πᾶς ἁμάρτημα γυνή ἄσχημος λέγω πρᾶγμα , ὅς ἐάν εὑρίσκω ὑπό ὁ ἀνήρ ἐν γυνή μή εὑρίσκω χάρις ἐνώπιον ὁ ἀνήρ , γράφω ὁ ὁ ἀποστάσιον βιβλίον καί ἐξαποστέλλω » ἐκ ὁ οἰκία « ὁ ἀνήρ ὁ γυνή . ἀπό ἀρχή δέ οὐ γίγνομαι οὕτως . μετά οὗτος φημί ὁ σωτήρ ἐγώ , μηδαμῶς ἐπιτρέπω ἐπί ἄλλος ἁμάρτημα διαλύω γάμος ἤ μόνος πορνεία εὑρίσκω ἐν ὁ γυνή , ὁ ὅς ἄν ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός , παρεκτός λόγος πορνεία , ποιέω αὐτός μοιχεύω . ζητέω δέ ἄν , εἰ διά οὗτος μόνος κελεύω ὁ γυνή ἀπολύω ὅτις ἵστημι ἐάν μή ἐπί πορνεία μέν ἁλίσκομαι , φέρω δέ λέγω ἐπί φαρμακεία ἤ ἀναίρεσις ( παρά ὁ ἀποδημία ὁ ἀνήρ ) ὁ γεννάω αὐτός παιδίον ἤ ἐπί οἱῳδήποτε φόνος . εἰ δέ καί ὑφή - Ρουμένη καί διαρρίπτω ἤ συλάω ὁ οἰκία εὑρίσκω ὁ ἀνήρ μή πορνεύω δέ , ζητέω τις ἄν , εἰ εὔλογος ὁ τοιοῦτος ἀποβάλλω , ὡς ὁ σωτήρ κωλύω παρεκτός λόγος πορνεία ἀπολύω τις ὁ ἑαυτοῦ γυνή . ἑκάτερος γάρ ἐμφαίνω τις ἄτοπος , οὐ οἶδα δέ εἰ ἀληθής ἄτοπος . τηλικοῦτος γάρ ἀνέχω ἁμάρτημα , ὅς ἔοικα κακός εἰμί μοιχεία καί πορνεία , ἄλογος εἰμί δοκέω · πάλιν τε ἄν ποιέω παρά ὁ βούλημα ὁ διδασκαλία ὁ σωτήρ πᾶς ἄν ὁμολογέω ἀσεβής τυγχάνω . ἐφίστημι τοίνυν διά τίς μέν οὐ λέγω · μηδείς ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός παρεκτός λόγος πορνεία , φημί δέ . ὅς ἄν ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός παρεκτός λόγος πορνεία , ποιέω αὐτός μοιχεύω . ποιέω μέν γάρ ὁμολογουμένως ( ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ ) μοιχεύω ὁ γυνή ὁ ἀπολύω αὐτός μή πορνεύω . εἰγὰρ»ζῶντος ὁ ἀνήρ μοιχαλίς χρηματίζω ἐάν γίγνομαι ἀνήρ ἕτερος « , ἀπολύω δέ αὐτός πρόφασις αὐτός δίδωμι δεύτερος γάμος , δηλονότι παρά οὗτος ποιέω αὐτός μοιχεύω . ὁ δέ ἁλίσκομαι φαρμακίς ἤ φόνος ἦ τις τοιοῦτος δράω *** ἀπολογία ἔχω ἤ μή , καί σύ ζητέω ἄν . δύναμαι γάρ καί παρά ἄλλος αἰτία παρά ὁ ἀπόλυσις ποιέω ὁ ἀνήρ μοιχεύω ὁ ἑαυτοῦ γυνή , οἷος πέρα ὁ δέω ἐπτρέπων πράσσω αὐτός ὅς βούλομαι καί εἰς φιλία συγκαταβαίνω ἀνήρ ὅς βούλομαι · πολλάκις γάρ ἐκ ἁπλότης ὁ ἀνήρ τοιοῦτος πταίω συμβαίνω ἐν γυνή . ἀλλά εἰ εἰμί ἀπολογία τόπος ἤ μή ὁ τοιοῦτος ἀνήρ ἐπί ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα , ἐπιμελής ζητέω ἀποφαίνω καί εἰς ὁ ἐπαπορέω ἐγώ κατά ὁ τόπος . καί ὁ ἀποστερέω δέ ἀπό ὁ γυνή ἑαυτοῦ ποιέω αὐτός πολλάκις μοιχεύω , μή ἐκπληρόω αὐτός ὁ ὄρεξις , ἐάν φαντασία πολύς σεμνότης καί σωφροσύνη ὁ τοιοῦτος ποιέω · καί τάχα μάλα οὗτος ἐπίληπτος ὁ ( ὁ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ ) ποιέω αὐτός μοιχεύω μή ἐκπληρόω αὐτός ὁ ὄρεξις ἤ ὁ ἀπολύω αὐτός παρεκτός λόγος μέν πορνείς , ἐπί φαρμακεία δέ ἤ φόνος ἤ τις ὁ βαρύς ἁμάρτημα . ὥσπερ δέ μοιχαλίς εἰμί γυνή , ἐάν δοκέω γαμέω ἀνήρ , ἔτι ζάω ὁ πρότερος , οὕτως καί ἀνήρ γαμέω δοκέω ἀπολύω οὐ γαμέω ( κατά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ ἀπόφασις ) ὅσος μοιχεύω .