origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 13.15
Ἑξῆς δὲ κατανοητέον τὸ προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταί , ὡς μαθηταὶ διδασκάλῳ προβλήματα προτείνοντες καὶ ἐξετάζοντες , τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν . καὶ μιμητέον γε ἐν τούτοις τοὺς τοῦ Ἰησοῦ μαθητάς · εἴ ποτε ζητούμενόν τι ἐν ἡμῖν μὴ εὑρίσκοιτο , μετὰ πάσης ὁμονοίας περὶ τοῦ ζητουμένου προσέλωμεν τῷ Ἰησοῦ , παρόντι ὅπου » δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι « ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ , καὶ ἑτοίμῳ ἐν τῇ κατὰ δύναμιν παρουσίᾳ φωτίζειν τὰς καρδίας τῶν γνησίως αὐτῷ μαθη - τεύεσθαι θελόντων πρὸς κατάληψιν τῶν ζητουμένων . οὐκ ἄτοπον δὲ καί τινι τῶν ὑπὸ τοῦ θεοῦ τεταγμένων ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ διδασκάλων προσελθόντας ἡμᾶς προτείνειν ἀνάλογόν τι πρόβλημα τῷ τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν . τί μὲν οὖν ἤδη ἔγνωστο τοῖς μαθηταῖς τῶν κατὰ τὸ πύσμα τοῦτο ; τί ἰσότησς τῶν ἀζιουμένων τῆς βασιλείας τῶν οὔρανῶν , κατειλήφεισαν , καὶ ὅτι ( μὴ οὔσης ἴσότητος ) ἔστι τις ὁ μείζων καὶ οὕτω καθεξῆς μέχρι τοῦ ἐλαχίστου . ὑποδαπὸς δὲ ὁ μείζων , καὶ ὅπως βιώσας ὁ ἐλάχιστος καὶ τίνες οἱ μεταξύ , ἔτι ἐξήτουν . εἰ μὴ ἄρα ἀκριβέστερον ἔστιν εἰπεῖν ὅτι , τίς μὲν ὁ ἐλάχιστος ιᾔδεισαν ἐκ τοῦ » ὃς ἐὰν λύσῃ μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων καὶ διδάξῃ οὕτως τοὺς ἀνθρώπους , ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν « , τίς δὲ ὁ πάντων μείζων οὐκ ἐγίνωσκον , εἰ καὶ κατελάμβανον τὸ » ὃς δ᾿ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ , οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν « · μεγάλων μείζων ( ὡς ἐν ἀνθρώποις ) οὐκ ἦν αὐτοῖς σαφές . καὶ ὅτι μεγάλοι μὲν πλείους , οὐκ ἐπίσης δὲ μεγάλοι οἱ μεγάλοι , δηλώσει τὸ μέγας ὄνομα κείμενον ἐπὶ τοῦ Ἰσαάκ , » ὃς προβαίνων μείζων ἐγίνετο < ἕως οὗ μέγας ἐγένετο> σφόδρα σφόδρα « , εἰρημένον δὲ καὶ ἐπὶ Μψσέως καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτιστοῦ Ἰωάννου καὶ ἐπὶ τοῦ σωτῆρος . καὶ πᾶε γε ὁμολογήσει ὅτι <εἰ> καὶ πάντες οὗτοι μεγάλοι ἦσαν κατὰ τὴν γραφήν , ἀλλὰ μείζων αὐτῶν ἦν σωτήρ . εἰ δὲ καθεξῆςι Ἰωάννης τοῦ Ἰσαὰκ καὶ τοῦ Μωσέως μείζων ἦν , οὗ » μείζων οὐδεὶς ἐν γεννητοῖς γυναικῶν « ἦν , ἢ οὐ μείζων μὲν ἴσος δὲ ἀμφοτέροις ἤ τινι αὐτῶν , οὐκ ἀκίνδυνον ἀποφήνασθαι . καὶ ἰκ τοῦ Ἰσαὰκ δὲ » προβαίνων μείζων ἐγίνετο , ἕως οὗ μέγας ἐγένετο « , οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ μετὰ προσθήκης τῆς » σφόδρα « δὶς κατειλεγμένης , ἔστι μαθεῖν ὅτι διαφορά ἐστι μεγάλων , τινὸς μὲν ὄντος μεγάλου , ἑτέρου δὲ σφόδρα μεγάλου καὶ ἀλλου σφόδρα σφόδρα μεγάλου . ἐζήτουν τοίνυν οἱ μαθηταὶ προσελθόντες τῲ Ἰησοῦ μαθεῖν , τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐκ τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν . καὶ τάχα ἐκεῖνοι μὲν ἐβούλοντο μαθεῖν ἀκούσαντες ἀπ᾿ αὐτοῦ τὺ τοιοῦτον · ὁ δεῖνα μ είζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν · ὁ δὲ ἐπὶ τὸ καθολικώτερον ἀνάγει τὸν λόγον , δεικνὺς ὀποδαπὸς τῇ ποιίτητιμείζων οὐρανῶν , ὅντινα κατὰ τὰ δύναμιν ἐκ τῶν γεγραμμένων κατανοήσωμεν . <16.> Προσκαλεσάμενος γὰρ ὁ Ἰησοῦς παιδίου καὶ τὰ ἑξῆς .
Lemmas: ἑξῆς δέ κατανοητέον ὁ προσέρχομαι αὐτός ὁ μαθητής , ὡς μαθητής διδάσκαλος πρόβλημα προτείνω καί ἐξετάζω , τίς ἄρα μέγας εἰμί ἐν ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . καί μιμέω γε ἐν οὗτος ὁ ὁ Ἰησοῦς μαθητής · εἰ ποτέ ζητέω τις ἐν ἐγώ μή εὑρίσκω , μετά πᾶς ὁμόνοια περί ὁ ζητέω προσελέω ὁ Ἰησοῦς , πάρειμι ὅπου » δύο ἤ τρεῖς συνάγω « ἐν ὁ ὄνομα αὐτός , καί ἑτοῖμος ἐν ὁ κατά δύναμις παρουσία φωτίζω ὁ καρδία ὁ γνήσιος αὐτός μάθη - τεύω ἐθέλω πρός κατάληψις ὁ ζητέω . οὐ ἄτοπος δέ καί τις ὁ ὑπό ὁ θεός τάσσω ἐν ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος προσέρχομαι ἐγώ προτείνω ἀνάλογος τις πρόβλημα ὁ τίς ἄρα μέγας εἰμί ἐν ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . τίς μέν οὖν ἤδη γιγνώσκω ὁ μαθητής ὁ κατά ὁ πύσμα οὗτος ; τίς ἰσότης ὁ αζιουμην ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός , καταλαμβάνω , καί ὅτι ( μή εἰμί ἰσότης ) εἰμί τις ὁ μέγας καί οὕτως καθεξῆς μέχρι ὁ ἐλαχύς . ὑποδαπὸς δέ ὁ μέγας , καί ὅπως βιόω ὁ ἐλαχύς καί τίς ὁ μεταξύ , ἔτι ἐξαιτέω . εἰ μή ἄρα ἀκριβής εἰμί λέγω ὅτι , τίς μέν ὁ ἐλαχύς οἰδέω ἐκ ὁ » ὅς ἄν λύω εἷς ὁ ἐντολή οὗτος ὁ ἐλαχύς καί διδάσκω οὕτως ὁ ἄνθρωπος , ἐλαχύς καλέω ἐν ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός « , τίς δέ ὁ πᾶς μέγας οὐ γιγνώσκω , εἰ καί καταλαμβάνω ὁ » ὅς δέ ἄν ποιέω καί διδάσκω , οὗτος μέγας καλέω ἐν ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός « · μέγας μέγας ( ὡς ἐν ἄνθρωπος ) οὐ εἰμί αὐτός σαφής . καί ὅτι μέγας μέν πολύς , οὐ ἐπίσης δέ μέγας ὁ μέγας , δηλόω ὁ μέγας ὄνομα κεῖμαι ἐπί ὁ Ἰσαάκ , » ὅς προβαίνω μέγας γίγνομαι < ἕως ὅς μέγας γίγνομαι σφόδρα σφόδρα « , λέγω δέ καί ἐπί Μψσέως καί ἐπί ὁ βαπτιστής Ἰωάννης καί ἐπί ὁ σωτήρ . καί παός γε ὁμολογέω ὅτι εἰ καί πᾶς οὗτος μέγας εἰμί κατά ὁ γραφή , ἀλλά μέγας αὐτός εἰμί σωτήρ . εἰ δέ καθεξής Ἰωάννης ὁ Ἰσαάκ καί ὁ Μωϋσῆς μέγας εἰμί , ὅς » μέγας οὐδείς ἐν γεννητός γυνή « εἰμί , ἤ οὐ μέγας μέν ἴσος δέ ἀμφότερος ἤ τις αὐτός , οὐ ἀκίνδυνος ἀποφαίνω . καί ἰκ ὁ Ἰσαάκ δέ » προβαίνω μέγας γίγνομαι , ἕως ὅς μέγας γίγνομαι « , οὐ ἁπλῶς ἀλλά μετά προσθήκη ὁ » σφόδρα « δίς καταλέγω , εἰμί μανθάνω ὅτι διαφορά εἰμί μέγας , τις μέν εἰμί μέγας , ἕτερος δέ σφόδρα μέγας καί ἄλλος σφόδρα σφόδρα μέγας . ζητέω τοίνυν ὁ μαθητής προσέρχομαι ὁ Ἰησοῦς μανθάνω , τίς ἄρα μέγας εἰμί ἐκ ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . καί τάχα ἐκεῖνος μέν βούλομαι μανθάνω ἀκούω ἀπό αὐτός σύ τοιοῦτος · ὁ δεῖνα μ ἵζω εἰμί ἐν ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός · ὁ δέ ἐπί ὁ καθολικός ἀνάγω ὁ λόγος , δείκνυμι ὁποδαπός ὁ ποιιτητιμειζω οὐρανός , ὅστις κατά ὁ δύναμις ἐκ ὁ γράφω κατανοέω . <16.> προσκαλέω γάρ ὁ Ἰησοῦς παιδίον καί ὁ ἑξῆς .