origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 13.28
Πρὸς δὲ τὸ ὅτε » διὰ λουτροῦ « γεγόνα<σιν> » ἐν Χριστῷ « νήτιοι μὴ παρεῖναι ἅγιον ἄγγελον τοῖς ἔτι κακίᾳ *** <ἀλλὰ κατὰ μὲν> τὸν καιρὸν τῆς ἀπιστίας ύπὸ τοῖς ἀγγέλοις εἶναι τοῦ σατανᾶ · μετὰ δὲ τὴν ἀναγέννησιν ὁ τοῦ ἰδίου αἴματ[ς ἐξαγοράσας ἡμᾶς παραδίδωσιν άνίῳ ἀγγέλῳ καὶ διὰ τὴν καθαρότητα βλέτοντι τὸ πρὸσωπον τοῦ θεοῦ . Καὶ τρίτος δ’ ἄν τις τοιοῦτος εἴη κατὰ τὸν τόπον λόγος φάσκων ὅτι δυνατόν , ὥσπερ μεταβαλεῖ ἄνθρωπον ἀπὸ ἀπἲστίας εἰς πίστιν καὶ ἀπὶ ἀκολαςίας εἰς σωφροςύνην κἂὶ ἁπαξαπλῶς ἀπὶ καδίας εἰς ἀρετήν , οὅτω καὶ τὸν ἐγκχειρισμένον ἅμα γενέσει ψυχήν τινα κατὰ μὲν τὰς ἀρχὰς φαῦλον εἶναι δύνασθαι , ὕστερον δέ ξποτε ἀνάλογον τῷ πιστεύοντι πιστεύειν καὶ ἐπὶ τοσοῦτον προκόπτειν , ὡς γενέσθαι αὐτὸν ἄγγελον ἕνα τῶν διὰ παντὸς βλεπόντων τὸ προσωπον τοῦ ἐν οὐρανοῖς πατρός . ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦδε τοῦ χρόνου τῷ προγνωσθέντι κατὰ τόνδε τὸν χρόνον πιστεύειν καὶ προορισθέντι συζεύγνυται , τῶν ἀρρήτων κριμάτων τοῦ θεοῦ καὶ ἀνεξερευνήτων καὶ ἀβύσσοις ἐοικότων εἰκότως πᾶσαν τὴν τοιαύτην ἁρμονίαν συναγαγόντων ἀγγέλων πρὸς ἀνθρώπους . δυνατὸν δὲ καὶ ὥσπερ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ἀμφοτέρων ἀπίστων , ὁτὲ μὲν ὁ ἀνὴρ πρότερονξ πιστεύσας τῷ χρόνῳ σώζει τὴν γυναῖκα , ὁτὲ δὲ ἡ γυνὴ ἀρξαμένη ὕστερόν ποτε πείθει τὸν ἄνδρα , οὕτω γίνεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ἀνθρώπων , εἰ μὲν οὖν καὶ ἐπ’ ἄλλων γίνεται ἀγγέλων τὸ τοιοῦτον ἢ μή , καὶ αὐτὸς εξετάσεις . μήποτε δὲ οὐχ ἁρμόζει περὶ τοῦ ἑκάστου ἀγγέλου τὸ τοιοῦτο λέγειν , τοσοῦτον τετιμημένου κατὰ τὸν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν λόγον , ὥστε διὰ παντὸς αὐτὸν βλέπειν λέγεσθαι τὸ πρόσωπον τοῦ πατρὸς τοῦ ἐν οὐρανοῖς . ἐπεὶ δὲ ἐν τοῖς ἀνωτέρω ἐλέγομεν τῶν μὲν μικρῶν εἶναι τοὺς ἀγγέλους , διεληλυθέναι δὲ τὴν τοιαύτην τάξιν τοὺς μεγάλους , ἀντερεῖ τις ἡμῖν ἐκ τῶν Πράξεων τῶν ἀποστόλων , ἔνθα γέγραπται ὅτι Ῥόδη παιδίσκη τις τοῦ Πέτρου » κρούσαντος τὴν θύραν « προσῆλθεν ὑπακοῦσαι , » καὶ ἐπιγνοῦσα τῆν φωνὴν τοῦ Πέτρου « , εἰσδραμοῦσα » ἀπήγγειλεν ἑστάναι τὸν Πέτρον πρὸ τοῦ πυλῶνος « · θαυμάσαντες καὶ οἱ ἐν τῷ οἴκῳ συνηθροισμένοι καὶ ὡσπερεὶ ἀδύνατον εἶναι νομίσαντες τὸν Πέτρον ἀληθῶς ἑστηκέναι » ἔλεγον ὅτι ὁ ἄγγελος αὐτοῦ ἐστι « . φήσει γὰρ ὅτι ἅπαξ μαθόντες ἐκεῖνοι ἕκαστον τῶν πιστευόντων ἔχειν ἄγγελον τόνδε δινᾔδεισαν καὶ Πέτρου τινὰ εἶναι ἄγγελον . ὁ δὲ παριστάμενος οἷς προειρήκαμεν φήσει ὅτι οὐκ ἀναγκαῖον εἶναι δόγμα τὸν τῆς Ῥόδης λόγον , τάχα δὲ καὶ οὐκ ἠκριβωκότων πότε μὲν ὑπ’ ἀγγέλων τῳ ὡς μικρός τις καὶ φοβούμενος τὸν θεὸν οἰκονμεῖται , πότε δὲ ἤδη ὑπ’ αὐτῷ τῷ κυρίῳ . μετὰ ταῦτα εἰς κατασκευὴν τοῦ ὡς ἐξειλήφαμεν νοεῖσθαι τὸν μικρὸν λεχθησεται ὅτι οὐ δεύμεθα μὲν ἐντολῆς τῆς περὶ τοῦ μὴ καταφρονεῖν ἐπὶ τῶν μεγάλων *** , χρῄζομεν δὲ αὐτῆς ἐπὶ τῶν μικρῶν . διὸ οὐχ ἁπλῶς εἴρηται · μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τούτων , δεικνυμένων πάντων τῶν μαθητῶν , ἀλλ’ ἑνὸς τούτων τῶν μικρῶν , <μικρῶν> δεικνυμένων ὑπὸ τοῦ βλέποντος μικρότητα καὶ μεγαλότητα ψυχῆς .
Lemmas: πρός δέ ὁ ὅτε » διά λουτρόν « γίγνομαι » ἐν Χριστός « νήτιον μή πάρειμι ἅγιος ἄγγελος ὁ ἔτι κακία *** ἀλλά κατά μέν ὁ καιρός ὁ ἀπιστία ὑπό ὁ ἄγγελος εἰμί ὁ σατανᾶς · μετά δέ ὁ ἀναγέννησις ὁ ὁ ἴδιος αἴμα ἐξαγοράζω ἐγώ παραδίδωμι ἀνίημι ἄγγελος καί διά ὁ καθαρότης βλέπω ὁ πρόσωπον ὁ θεός . καί τρίτος δέ ἄν τις τοιοῦτος εἰμί κατά ὁ τόπος λόγος φάσκω ὅτι δυνατός , ὥσπερ μεταβάλλω ἄνθρωπος ἀπό ἀπιστία εἰς πίστις καί ἀπύ ἀκολασία εἰς σωφροσύνη καί ἁπαξαπλῶς ἀπύ καδίας εἰς ἀρετή , οὅω καί ὁ ἐγχειρίζω ἅμα γένεσις ψυχή τις κατά μέν ὁ ἀρχή φαῦλος εἰμί δύναμαι , ὕστερον δέ ξποτε ἀνάλογος ὁ πιστεύω πιστεύω καί ἐπί τοσοῦτος προκόπτω , ὡς γίγνομαι αὐτός ἄγγελος εἷς ὁ διά πᾶς βλέπω ὁ πρόσωπον ὁ ἐν οὐρανός πατήρ . ἄρχω ἀπό ὅδε ὁ χρόνος ὁ προγιγνώσκω κατά ὅδε ὁ χρόνος πιστεύω καί προορίζω συζεύγνυμι , ὁ ἄρρητος κρίμα ὁ θεός καί ἀνεξερεύνητος καί ἄβυσσος ἔοικα ἔοικα πᾶς ὁ τοιοῦτος ἁρμονία συνάγω ἄγγελος πρός ἄνθρωπος . δυνατός δέ καί ὥσπερ ἀνήρ καί γυνή ἀμφότερος ἄπιστος , ὅτε μέν ὁ ἀνήρ προτρέχω πιστεύω ὁ χρόνος σῴζω ὁ γυνή , ὅτε δέ ὁ γυνή ἄρχω ὕστερον ποτέ πείθω ὁ ἀνήρ , οὕτως γίγνομαι καί ἐπί ὁ ἄγγελος καί ὁ ἄνθρωπος , εἰ μέν οὖν καί ἐπί ἄλλος γίγνομαι ἄγγελος ὁ τοιοῦτος ἤ μή , καί αὐτός ἐξετάζω . μήποτε δέ οὐ ἁρμόζω περί ὁ ἕκαστος ἄγγελος ὁ τοιοῦτος λέγω , τοσοῦτος τιμάω κατά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ λόγος , ὥστε διά πᾶς αὐτός βλέπω λέγω ὁ πρόσωπον ὁ πατήρ ὁ ἐν οὐρανός . ἐπεί δέ ἐν ὁ ἀνώτερος λέγω ὁ μέν μικρός εἰμί ὁ ἄγγελος , διέρχομαι δέ ὁ τοιοῦτος τάξις ὁ μέγας , ἀντιλέγω τις ἐγώ ἐκ ὁ Πρᾶξις ὁ ἀπόστολος , ἔνθα γράφω ὅτι Ῥόδη παιδίσκη τις ὁ Πέτρος » κρούω ὁ θύρα « προσέρχομαι ὑπακούω , » καί ἐπιγιγνώσκω ὁ φωνή ὁ Πέτρος « , εἰστρέχω » ἀπαγγέλλω ἵστημι ὁ Πέτρος πρό ὁ πυλών « · θαυμάζω καί ὁ ἐν ὁ οἶκος συναθροίζω καί ὡσπερεί ἀδύνατος εἰμί νομίζω ὁ Πέτρος ἀληθής ἵστημι » λέγω ὅτι ὁ ἄγγελος αὐτός εἰμί « . φημί γάρ ὅτι ἅπαξ μανθάνω ἐκεῖνος ἕκαστος ὁ πιστεύω ἔχω ἄγγελος ὅδε διαφέρω καί Πέτρος τις εἰμί ἄγγελος . ὁ δέ παρίστημι ὅς προλέγω φημί ὅτι οὐ ἀναγκαῖος εἰμί δόγμα ὁ ὁ Ῥόδη λόγος , τάχα δέ καί οὐ ἀκριβόω πότε μέν ὑπό ἄγγελος τις ὡς μικρός τις καί φοβέω ὁ θεός οἰκονομέω , πότε δέ ἤδη ὑπό αὐτός ὁ κύριος . μετά οὗτος εἰς κατασκευή ὁ ὡς ἐκλαμβάνω νοέω ὁ μικρός λέγω ὅτι οὐ δέομαι μέν ἐντολή ὁ περί ὁ μή καταφρονέω ἐπί ὁ μέγας *** , χρῄζω δέ αὐτός ἐπί ὁ μικρός . διό οὐ ἁπλῶς λέγω · μή καταφρονέω εἷς οὗτος , δείκνυμι πᾶς ὁ μαθητής , ἀλλά εἷς οὗτος ὁ μικρός , μικρός δείκνυμι ὑπό ὁ βλέπω μικρότης καί μεγαλότης ψυχή .