origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 14.12
Πότε δὲ ὁ ( κατὰ τὴν παραβολὴν ) βασιλεὺς ἄνθρωπος ἠθέλησε συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ , ἄξιον ἐπισκέψασθαι , καὶ ἐπὶ τίνα καιρὸν χρὴ ἀναφέρειν τὰ λεγόμενα . εἰ μὲν γὰρ μετὰ τὴν συντέλειαν ἢ ἐπ᾿ αὐτὴν ( κατὰ τὸν τῆς προσδοκωμένης κρίσεως τὰ περὶ τοῦ ὀφείλοντος ἑκατὸν δηνάρια καὶ πνιγομένου ὑπὸ τοῦ συγχωρηθέντος τὰ πολλὰ τὰ λαντα ; εἰ δὲ πρὸ τῆς κρίσεως . πῶς ἂν δύναιτό τις παραστῆσαι πρὸ ἐκείνης συναιρόμενον λόγον ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἀνθρώπου μετὰ τῶν δούλων φρονεῖν περὶ πάσης παραβολῆς , ἧς μὴ ἀναγέγραπται ἡ διήγησις ὑπὸ τῶν εὐαγγελιστῶν , ὅτι καὶ Ἰησοῦς » τοῖς ἰδίοις μαθηταῖς κατ’ ἰδίαν ἐπέλυε πάντα « ὅτι καὶ διὰ τοῦτο ἀπέκρυψαν οἱ τὰ εὐαγγέλια γράφοντες τὴν σαφήνειαν τῶν παραβολῶν , ἐπεὶ μείζονα ἦν τὰ κατ’ αὐτὰς δηλούμενα τῆς τῶν γραμμάτων φύσεως . καὶ ἦν γε ἑκάστη λύσις καὶ ἡ σαφήνεια τῶν τοιούτων παραβολῶν τοιαύτη . ὡς μηδὲ αὐτὸν » τὸν κόσμον χωρεῖν τὰ γραφόμενα « εἰς τὰς τοιαὐτας παραβολὰς » βιβλία « . γένοιτο δ’ ἀνευρεθῆναι καρδίαν ἐπιτηδείαν καὶ διὰ τὴν καθαρότητα χωροῦσαν τὰ γράμματα τῆς σαφηνείας τῶν παραβολῶν , ὥστε ἐν αὐτῇ γραφῆναι » πνεύμαιτ θεοῦ ζῶντος « . ἀλλ’ ἐρεῖ τις ὅιτ μήποτε ἀσεβοῦμεν οἹ θέλοντες ( διατὸ ἀπόρρητόν τινων καὶ μυστικὸν ) τῶν ὑπεράνω γραμμάτων εἶναι δηλωτικὰ ταῦτα 003C;καὶ> πειρώμενοι ταῦτα σαφηνίσαι , κἂν δοκῇ καθ’ ὑπόθεσιν . ὅτι ἔγνωμεν ἐπιμελῶς αὐτῶν τὸ βούλημα . λεκτέον δὲ καὶ πρὸς τοῦτο ὅτι οἱ μὲν ἀκριβῶς εἰληφότες αὐτὰ νοεῖν οἴδασι τὸ πρακτέον αὐτοῖς , ἡμεῖς δὲ οἱ ὁμολογοῦντες ἀπολείπεσθαι τοῦ δυνηθῆναι ἐπὶ τὸ βάθος φθάσαι τῶν δηλουμένων ἐν τούτοις , εἰ καί τινα βραχυτέραν περίνοιαν ἐπὶ ποσὸν λαμβάνομεν τῶν κατὰ τὸν τόοπον , φήσομεν ὅτι τινὰ μὲν ὧν ἐκ πολλῆς βασάνου καὶ ζητήσεως εὑρίσκειν δοκοῦμεν , εἴτε χάριτι θεοῦ εἴτε δυνάμει τοῦ ἐν ἡμῖν νοῦ , οὐ τολμῶμεν ἐμπιστεῦσαι γράμμασι . τινὰ δὲ γυμνασίας ἡμετέρασ καὶ τῆς τῶν ἐντευξομένων χάριν ἐπὶ ποσὸν ἐκτιθέμεθα . Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀπολελογήσθω διὰ τὸ τῆς παραβολῆς βάθος · πρὸς δὲ τὸ πότε ἠθέλησεν ὁ τῆς παραβολῆς βασιλεὐς ἄνθρωπος συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ , φήσομεν ὅτι ἔοικεν περὶ τὸν κεκηρυγμένον γίνεσθαι . παριστᾶσι δὲ τοῦτο μία μέν πρὸς τοῖς τελευταίοις τοῦ προκειμένου εὐαγγελίου παραβολή , μία δὲ ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν . καὶ ἵνα μὴ αὐτὴν ἐκτιθέμενοι τὴν λέξιν μηκύνωμεν τὸν λόγον , δυναμένου τοῦ βουλομένου ἀπ’ αὐτῆς τῆς γραφῆς λαβεῖν , φήσομεν ὅτι ἡ μὲν κατὰ Ματθαῖον Joh . ( IV , 467 , 22f ) : γυμνάσωμεν τὰ παραβολή ἐστι δηλοῦσα ὅτι » ὡς ἄνθρωπος ἀποδημῶν ἐκάλεσε τοὺς ἰδίους δούλους καὶ παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ « , καὶ τινὶ μὲν πέντε , τινὶ δὲ δύο , τινί δὲ ἓν τάλαντον . εἶτ’ ἐκεῖνοι παποιήκασι περὶ τὰ ἐγκεχερισμένα , καὶ » μετὰ πολὺν χρόνον ἔρχεται ὀ κύριος τῶν δούλων ἐκείνων « καὶ αὐταῖς λέξεσι γέγραπται ὅτι » καὶ συναίρει μετ’ αὐτῶν λόγον « . <καὶ σον οὖν ὃ λέγει · » καὶ συναίρει μετ’ αὐτῶν λόγον«< καὶ σύγκρινον τῷ καὶ ἀρξαμένου δὲ αὐτοῦ συναίρειν , καὶ ὅρα ὅτι ἀποδημίαν μὲν ἐκάλεσε τοῦ οἰκοδεσπότου τὸν χρόνονμ καθ’ ὃν » ἐνδημοῦντες ἐν τῷ σώματι ἐκδημοῦμεν ἀπὸ τοῦ κυρίου « , ἐπιδημίαν δὲ αὐτοῦ , ὅτε » μετὰ πολύν χρόνον ἔρχεται ὁ κύριος τῶν δούλων ἐκείνων « , τὸν ἐπὶ συντελείᾳ ἐν τῇ κρίσει καιρόν · μετὰ γὰρ χρόνον πολὺν » ἔρχεται ὁ κύριος τῶν δούλων ἐκείνων καὶ συναίρει μετ’ αὐτῶν λόγον « καὶ τὰ ἑξῆς γίνεται . 1 Matth . 25 , 14 – 15 – 10 . 12f 22 Matth . 25 , 19 ἡ δὲ κατὰ Λουκᾶν σαφέστερον παρίστησιν ὅτι εὐγενὴς ἄνθρωπος πορευεὶς » εἰς χώραν μακρὰν λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν καὶ ὑποστρέψαι « , πορευόμενος ἐκάλεσε δέκα δούλους καὶ » ἔδωκεν αὐτοῖς δέκα μνᾶν , καὶ εἶπεν αὐτοῖς · πραγματεύσασθε ἐν ᾧ ἔρχομαι « . οὗτος δὲ ὁ εὐγενὴς ἄνθρωπος , μισούμενος ὑπὸ τῶν ἰδίων πολιτῶν ἀποστειλάντων » πρεσβείαν ὀπίσω αὐτοῦ « , οὐ θελόντων αὐτὸν βασιλεῦσαι ἐπ᾿ αὐτούς , ἐπανῆλθε λαβὼν » τὴν βασιλείαν καὶ εἶπεν φωνηθῆναι αὐτῷ τοὺς δούλους οἷς δεδώκει τὸ ἀργύριον , ἵνα γνῷ τί διεπραγματεύσαντο « . ἰδὼν δὲ ἃ πεποιήκασι , τῷ μὲν τὴν μνᾶν δέκα μνᾶς ποιήσαντι ἔπαινον ἀποδοὺς διὰ τοῦ » εὖγε , ἀγαθὲ δοῦλε ἵτι ἐν ἐλαχίστῳ πιστὸς ἐγένου « , δίδωσιν αὐτῷ ἐξουσίαν αὐτοῦ . καὶ ἄλλῳ <τῷ> τὴν μνᾶν πενταπλασιάσαντι τὸν μὲν ἔπαινον ὃν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἔταξεν οὐκ ἀποδέδωκεν οὐδὲ τὸ ὄνομα τῆς ἐξουσίας ὡς ἐπὶ τοῦ προτέρου ὡρίσατο , εἶπε δὲ αὐτῷ · » καὶ σὺ τὴν μνᾶν ἀποδήσαντι ἐν σουδαρίῳ εἶπεν · » ἐκ τοῦ στόματός σου κρινῶ σε , πονηρὲ δοῦλε « , » καὶ τοῖς παρεστῶσιν εἶπεν · ἄρατε ἀπ᾿ αὐτοῦ τὴν μνᾶν καὶ δότε τῷ τὰς δέκα μνᾶς ἔχοντι « . τίς οὖν καὶ ἐπὶ ταύτης τῆς παραβολῆς οὐ φήσειὅτι ὁ μὲν εὐγενὴς ἄνθρωπος πορευθεὶς » εἰς χώραν μακρὰν λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν καὶ ὑποστρέψαι « ὁ Χριστός ἐστιν οἱονεὶ ἀποδημῶν ἐπὶ τῷ λαβεῖν τὴν βασιλείαν καὶ τοῦ κόσμου καὶ τῶν ἐν αὐτῷ , οἰ δὲ τὰς δέκα λαβόντες μνᾶς οἱ ἐγκεχειρισμένοι εἰσὶ διοικεῖν λόγον ὃν ἐπιστεύθηαν , οἱ δὲ πολῖται αὐτοῦ ( ἐμπολιτευσαμένου <τούτῳ> τῷ κόσμῳ κατὰ τὸ ἐνηνθρωπηκέναι ) , οἱ μὴ θελήσαντες αὐτὸν βασιλεῦσαι , τάχα μὲν ὁ ἀπιστήσας αὐτῷ Ἰσραήλ ἐστι , τάχα δὲ καὶ τὰ ἀποστήσαντα αὐτῷ ἔθνη ;
Lemmas: πότε δέ ὁ ( κατά ὁ παραβολή ) βασιλεύς ἄνθρωπος ἐθέλω συναίρω λόγος μετά ὁ δοῦλος αὐτός , ἄξιος ἐπισκοπέω , καί ἐπί τίς καιρός χρή ἀναφέρω ὁ λέγω . εἰ μέν γάρ μετά ὁ συντέλεια ἤ ἐπί αὐτός ( κατά ὁ ὁ προσδοκάω κρίσις ὁ περί ὁ ὀφείλω ἑκατόν δηνάριον καί πνίγω ὑπό ὁ συγχωρέω ὁ πολύς ὁ Λάντα ; εἰ δέ πρό ὁ κρίσις . πῶς ἄν δύναμαι τις παρίστημι πρό ἐκεῖνος συναίρω λόγος ὑπό ὁ βασιλεύς ἄνθρωπος μετά ὁ δοῦλος φρονέω περί πᾶς παραβολή , ὅς μή ἀναγράφω ὁ διήγησις ὑπό ὁ εὐαγγελιστής , ὅτι καί Ἰησοῦς » ὁ ἴδιος μαθητής κατά ἴδιος ἐπιλύω πᾶς « ὅτι καί διά οὗτος ἀποκρύπτω ὁ ὁ εὐαγγέλιον γράφω ὁ σαφήνεια ὁ παραβολή , ἐπεί μέγας εἰμί ὁ κατά αὐτός δηλόω ὁ ὁ γράμμα φύσις . καί εἰμί γε ἕκαστος λύσις καί ὁ σαφήνεια ὁ τοιοῦτος παραβολή τοιοῦτος . ὡς μηδέ αὐτός » ὁ κόσμος χωρέω ὁ γράφω « εἰς ὁ τοιοῦτος παραβολή » βιβλίον « . γίγνομαι δέ ἀνευρίσκω καρδία ἐπιτήδειος καί διά ὁ καθαρότης χωρέω ὁ γράμμα ὁ σαφήνεια ὁ παραβολή , ὥστε ἐν αὐτός γράφω » πνεῦμα θεός ζάω « . ἀλλά λέγω τις ὅς μήποτε ἀσεβέω ὁ ἐθέλω ( διατό ἀπόρρητος τις καί μυστικός ) ὁ ὑπεράνω γράμμα εἰμί δηλωτικός οὗτος Ἰαί πειράω οὗτος σαφηνίζω , ἐάν δοκέω κατά ὑπόθεσις . ὅτι γιγνώσκω ἐπιμελής αὐτός ὁ βούλημα . λεκτέος δέ καί πρός οὗτος ὅτι ὁ μέν ἀκριβής λαμβάνω αὐτός νοέω οἶδα ὁ πράσσω αὐτός , ἐγώ δέ ὁ ὁμολογέω ἀπολείπω ὁ δύναμαι ἐπί ὁ βάθος φθάνω ὁ δηλέομαι ἐν οὗτος , εἰ καί τις βραχύς περίνοια ἐπί ποσός λαμβάνω ὁ κατά ὁ τόπος , φημί ὅτι τις μέν ὅς ἐκ πολύς βάσανος καί ζήτησις εὑρίσκω δοκέω , εἴτε χάρις θεός εἴτε δύναμις ὁ ἐν ἐγώ νόος , οὐ τολμάω ἐμπιστεύω γράμμα . τις δέ γυμνασία ἡμέτερος καί ὁ ὁ ἐντεύχω χάριν ἐπί ποσός ἐκτίθημι . ἀλλά οὗτος μέν ἀπολογέομαι διά ὁ ὁ παραβολή βάθος · πρός δέ ὁ πότε ἐθέλω ὁ ὁ παραβολή βασιλεύς ἄνθρωπος συναίρω λόγος μετά ὁ δοῦλος αὐτός , φημί ὅτι ἔοικα περί ὁ κηρύσσω γίγνομαι . παρίστημι δέ οὗτος εἷς μέν πρός ὁ τελευταῖος ὁ πρόκειμαι εὐαγγέλιον παραβολή , εἷς δέ ἐκ ὁ κατά Λουκᾶς . καί ἵνα μή αὐτός ἐκτίθημι ὁ λέξις μηκύνω ὁ λόγος , δύναμαι ὁ βούλομαι ἀπό αὐτός ὁ γραφή λαμβάνω , φημί ὅτι ὁ μέν κατά Ματθαῖος Joh . ( IV , 467 , 22f ) : γυμνάζω ὁ παραβολή εἰμί δηλόω ὅτι » ὡς ἄνθρωπος ἀποδημέω καλέω ὁ ἴδιος δοῦλος καί παραδίδωμι αὐτός ὁ ὑπάρχω αὐτός « , καί τις μέν πέντε , τις δέ δύο , τις δέ εἷς τάλαντον . εἶτα ἐκεῖνος παποιηκω περί ὁ ἐγχρίω , καί » μετά πολύς χρόνος ἔρχομαι ὁ κύριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος « καί αὐτός λέξις γράφω ὅτι » καί συναίρω μετά αὐτός λόγος « . καί σός οὖν ὅς λέγω · » καί συναίρω μετά αὐτός λόγος καί συγκρίνω ὁ καί ἄρχω δέ αὐτός συναίρω , καί ὁράω ὅτι ἀποδημία μέν καλέω ὁ οἰκοδεσπότης ὁ χρόνονμ κατά ὅς » ἐνδημέω ἐν ὁ σῶμα ἐκδημέω ἀπό ὁ κύριος « , ἐπιδημία δέ αὐτός , ὅτε » μετά πολύς χρόνος ἔρχομαι ὁ κύριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος « , ὁ ἐπί συντέλεια ἐν ὁ κρίσις καιρός · μετά γάρ χρόνος πολύς » ἔρχομαι ὁ κύριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος καί συναίρω μετά αὐτός λόγος « καί ὁ ἑξῆς γίγνομαι . 1 Matth . 25 , 14 – 15 – 10 . 12f 22 Matth . 25 , 19 ὁ δέ κατά Λουκᾶς σαφής παρίστημι ὅτι εὐγενής ἄνθρωπος πορεύω » εἰς χώρα μακρός λαμβάνω ἑαυτοῦ βασιλεία καί ὑποστρέφω « , πορεύω καλέω δέκα δοῦλος καί » δίδωμι αὐτός δέκα μνᾶ , καί λέγω αὐτός · πραγματεύομαι ἐν ὅς ἔρχομαι « . οὗτος δέ ὁ εὐγενής ἄνθρωπος , μισέω ὑπό ὁ ἴδιος πολίτης ἀποστέλλω » πρεσβεία ὀπίσω αὐτός « , οὐ ἐθέλω αὐτός βασιλεύω ἐπί αὐτός , ἐπανέρχομαι λαμβάνω » ὁ βασιλεία καί λέγω φωνέω αὐτός ὁ δοῦλος ὅς δίδωμι ὁ ἀργύριον , ἵνα γιγνώσκω τίς διαπραγματεύομαι « . ὁράω δέ ὅς ποιέω , ὁ μέν ὁ μνᾶ δέκα μνᾶ ποιέω ἔπαινος ἀποδίδωμι διά ὁ » εὖγε , ἀγαθός δοῦλος ἄθεμ-ις ἐν ἐλαχύς πιστός γίγνομαι « , δίδωμι αὐτός ἐξουσία αὐτός . καί ἄλλος ὁ ὁ μνᾶ πενταπλασιάσσω ὁ μέν ἔπαινος ὅς ἐπί ὁ πρῶτος τάσσω οὐ ἀποδίδωμι οὐδέ ὁ ὄνομα ὁ ἐξουσία ὡς ἐπί ὁ πρότερος ὁρίζω , λέγω δέ αὐτός · » καί σύ ὁ μνᾶ ἀποδέω ἐν σουδάριον λέγω · » ἐκ ὁ στόμα σύ κρίνω σύ , πονηρός δοῦλος « , » καί ὁ παρίστημι λέγω · ἀείρω ἀπό αὐτός ὁ μνᾶ καί δίδωμι ὁ ὁ δέκα μνᾶ ἔχω « . τίς οὖν καί ἐπί οὗτος ὁ παραβολή οὐ ὁράω ὁ μέν εὐγενής ἄνθρωπος πορεύω » εἰς χώρα μακρός λαμβάνω ἑαυτοῦ βασιλεία καί ὑποστρέφω « ὁ Χριστός εἰμί οἱονεί ἀποδημέω ἐπί ὁ λαμβάνω ὁ βασιλεία καί ὁ κόσμος καί ὁ ἐν αὐτός , ὁ δέ ὁ δέκα λαμβάνω μνᾶ ὁ ἐγχειρίζω εἰμί διοικέω λόγος ὅς πιστεύω , ὁ δέ πολίτης αὐτός ( ἐμπολιτεύω οὗτος ὁ κόσμος κατά ὁ ἐνανθρωπόη ) , ὁ μή ἐθέλω αὐτός βασιλεύω , τάχα μέν ὁ ἀπιστέω αὐτός Ἰσραήλ εἰμί , τάχα δέ καί ὁ ἀφίστημι αὐτός ἔθνος ;