origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-12-17 14.13
Πλὴν ταῦτά μοι εἴρηται διὰ τὸ τὴν ἐπάνοδον αὐτοῦ ἀναφέρειν ἐλθόντος μετὰ τῆς βασιλείας ἐπὶ τὴν συντέλειαν , ὅτε » εἶπε φωνηθῆναι αὐτῷ τοὺς δούλους οἷς γνῷ τί διεπραγματεύσαντο « , καὶ διὰ τὸ ἐκ τούτου βούλεσθαι ἀποδεικνύναι καὶ τῆς περὶ τῶν ταλάντων παραβολῆς , ὅτι καὶ <τὸ> ὅστις ἠθέλησε συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ ἀναφέρεται ἐπὶ τὴν συντέλειαν , ὅτε ἤδη βασιλεύς ἐστιν συντέλειαν , ὅτε ἤδη βασιλεύς ἐστιν ἀπολαμβάνων τὴν βασιλείαν , δι᾿ ἣν ( καθ᾿ ἑτέραν παραβολὴν ) » ἐπορεύθη εἰς χώραν μακρὰν λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν καὶ ὑποστρέψαι « . ὑποστρέψας οὖν καὶ λαβὼν » τὴν βασιλείαν « ἠθέλησε συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ , καὶ ἀρξαμένου αὐτοῦ συναίρειν , προσηνέχθη εἷς ἀφειλέτης πολλῶν ταλάντων · προσηνέχθη δὲ ὡς βασιλεῖ ὑπὸ τῶν αὐτοῦ τεταγμένων λειτουργῶν οἶμαι ἀγγέλων . καὶ τάχα εἶς τίς ἐστιν τῶν ὑπὸ τὴν βασιλείαν ἐγχειρισθείς τινα οἰκονομίαν μεγάλην καὶ μὴ καλῶς αὐτὴν διοκήσας , ἀλλὰ διασκορπίας τὰ ἐγχειρισθέντα , ὡς ὀφειλέτην αὐτὸν γενέσθαι πολλῶν ταλάντων ὦν ἀπολώλεκεν . οὗτος δὴ τάχα μὴ ἐχων ἀποδοῦναι , κελεύεται ὑπὸ τοῦ βασιλέως πραθῆναι ἅμα τῇ γυναικί , ἀφ᾿ ἧς γέγονε κοινωνὸς ἀυτῇ πατήρ τινων τέκνων . ἔργον δὲ οὐ τὸ τυχόν ἐστιν ἰδεῖν ἐν νοητοῖς πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα . ὡς μὲν οὖν πρὸς τὸ ἀληθές , θεὸς ἄν εἰδείη τοῦτο τὸ ἔργον ὃ βούλεται · καὶ ἡμῖν δέ , εἴτε αὐτὸς δέδωκεν εἴτε μή , ὁ δυνάμενος κρινέτω . πλὴν ταιαῦτα κατὰ τὸν τόπον ὑπολαμβάνομεν ὅτι . ὥσπερ Ἰερουσαλὴμ μήτηρ ἐστὶ Παύλου καὶ τῶν παραπλησίων αὐτῷ ἡ ἄνω , οὔτως εἴη ἂν ἑτέρων μήτηρ , ἀνάλογου Ἱερουσαλὴν μητρί , φέρ᾿ εἰπεῖν Σοήνη τῆς Αἰγύπτου ἢ <Μίμφις , ἑτέρων δὲ Τύρος> καὶ Σιδὼν ἢ ὅσαι ὠνομάσθησαν ἐν ταῖς γραφαῖς πόλεις . εἶθ᾿ ὥσπερ Ἱερυσαλὴμ νύμφη ἐστὶ κεκοσμημένη » τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς « Χριστῷ , οὕτως εἶεν ἄν ἐκεῖναι αἱ μητέρες δυνάμεών τινων τῶν κεκληρωμένων αὐτὰς οἱονεὶ γυναῖκες ἢ νύμφαι . καὶ ὥσπερ ἐστί τινα τέκνα τῆς Ἱερουσαλὴμ ὡς μητρὸς καὶ Χριστοῦ ὡς πατρός , οὕτως εἴη ἄν τινα τέκνα Σοήνης ἢ Μέμφεως ἢ Τύρου ἢ Σιδῶνος καὶ τῶν ἐπιτεταγμένων αὐταῖς ἀρχόντων <ὡς πατέρων> . θεὶς ἀνθρώπῳ βασιλεῖ ὀφειλέτης πολλῶν ταλάντων ἔχει ( ὡς ἀποδεδώκαμεν ) γυναῖκα καὶ τέκνα , ὅτινα πρότερον μὲν ἐκέλευσε πραθῆναι ὁ βασιλεύς , ἐκέλευσε πραθῆναι ὁ βασιλεύς , πραθῆναι δὲ καὶ πάντα ἃ εἶχειν , ὅστερον δὲ σπλαγχνιστεὶς ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἀφῆκεν αὐτῷ , οὐκ ἀγνοῶν τὸ μέλλον , ἀλλ᾿ ἵνα ἠμεῖς μάθωμεν τὸ γεγενημένον , οὕτως ἀναγέγραπται πεποιηκέναι . ἕκαστος οὖν τῶν ἐχόντων ( ὡς ἀπο - δεδώκαμεν ) γυναῖκα καὶ τέκνα , λόγον ἀποδώσει , ἡνίκα ἂν ἔκθῃ ὁ βασιλεὺς συνᾶραι λόγον , λαβὼν » Σοήνης Μέμφεως ἢ Τύρου καὶ ἕκαστος αὐτῶν ἔχεδι , ὡς ἄρχων τινὸς <ἢ> Σοήνης ἢ Μέμφεως ἢ Τύρου ἢ Σιδῶνος ἤ τινος παραπλησίου , καὶ τοὺς ὀφειλέτας . οὗτος οὖν , ἀπολυθεὶς καὶ συγχωρηθεὶς πᾶσαν τὴν ἀφειλήν , ἐξελθὼν ἀπὸ τοῦ βασιλέως εὗρεν ἕνα τῶν συνδούλων αὐτοῦ καὶ τὰ ἑξῆς . καὶ διὰ τοῦτο ( οἶμαι ) ἔπνιγεν , ἐπείπερ ἦν ἐξελθὼν ἀπὸ τοῦ βασιλέως · οὐκ ἄν γὰρ μὴ ἐξελθὼν ἔπνιγε τὸν σύνδουλον αὐτοῦ . εἶτα παρατήρει τὴν ἀκρίβειαν τῆς γραφῆς , ὅπως ὁ μὲν πεσὼν προσεκύνει , ὁ δὲ πεσὼν οὐ προσεκύνει ἀλλὰ παρεκάλει . | kαὶ ὁ μὲν βασιλεὺς σπλαγχνισθεὶς ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἀφῆκεν αὐτῷ , ὁ δὲ δοῦλος οὐδὲ ἐλεῆσαι ἠθέλησε τὸν σύνδουλον αὐτοῦ . κάκεῖνος μὲν <καὶ> πρὸς τῆς ἀφέσεως ἐκέλευσεν αὐτὸν πραθῆναι καὶ τὰ αὐτοῦ , ὁ δὲ συγχωρηθεὶς ἔβαλεν αὐτὸν εἰς τὴν φυλακήν . καὶ πρόσχες ὅτι οἱ σύνδουλοι οὐ διέβαλον ἢ εἰρήκασιν ἀλλὰ διεσάφησαν , ὅτι τὸ πονηρὲ οὐκ εἶπε κατ'ἀρχὰς περὶ τῶν χρημάτων , ἀλλ'ἐτήρησεν ὅστερον περὶ τοῦ συνδούδου . ἴδε δὲ καὶ τὸ μέτριον τοῦ βασιλέως . οὐκ εἶπε . προσεκύνησάς μοι , ἀλλά . παρεκάλεσάς με καὶ οὐκέτι <ἐκέλευσεν>αὐτὸν πραθῆναι καὶ τὰ αὐτοῦ , ἀλλὰ παρέδωκε τοῖς βασανισταῖς <ὡς πεισόμενον> τὸ χεῖρον διὰ τὴν πονηρίαν . τίνες δ'ἂν εἶεν οὖτοι ἢ οἱ ἐπὶ τῶν κολάσεων τεταγμένοι ; ἃμα δὲ πρόσχες διὰ τοὺς ἀπὸ τῶν αἱρέσεων χρωμένους τῇ παραβολῇ ὅτι , εἴπερ κατηγοροῦσι τοῦ δημιουργοῦ ὡς ὀργίλου διὰ τὰ ἐμφαίνοντα ὁργὴν θεοῦ ῥήματα , ἐχρῆν αὐτοὺς καὶ τοῦ βασιλέως τούτου κατηγορεῖν , ἐπείπερ ὁργισθεὶς παρέδωκε τὸν ὀφειλέτην τοῖς βασαωισταῖς . ἔτι δὲ λεκτέον τοῖς μὴ βουλομένοιςλ παραδίδοσθαί τινα ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ τοῖς βασανισταῖς ὅτι διηγήσασθε ἡμῖν , ὦ οὖτοι , τίς ὁ βασιλεὺς ὁ παραδιδοὺς τὸν πονηρὸν δοῦλον τοῖς βασανισταῖς ; προσεχέτωσαν δὲ καὶ τῷ οὕτως οὖν ποιήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατήρ μου ὁ οὑράνιος . τοῖς αὐτοῖς δὲ ἔτι μᾶλλον λεχθείη ἂν τὰ ἐν τῇ τῶν δέκα μνῶν παραβολῇ ὅτι ὁ τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ υἱὸς εῖπε . » πλὴν τοὺς ἐχθρούς μου ἐκείνους τοὺς μὴ θελήσαντάς με«καὶ τὰ ἑξῆς . τὸ συμπέρασμα μέντοι τῆς παραβολῆς καὶ τοῖς ἀπλουστέροις ἁρμοζει . πάντες γὰρ ὅμα διδασκόμεθα πείσεσθαι , οἱ ἄφεσιν ἀμαρτημάτων εἰληφότες καὶ μὴ συγχωροῦντες τοῖς ἀδελφοῖς , τὰ τοῦ συγχωρηθέντος καὶ μὴ συγχωρήσαντος τῷ <συν> δούλῳ .
Lemmas: πλήν οὗτος ἐγώ λέγω διά ὁ ὁ ἐπάνοδος αὐτός ἀναφέρω ἔρχομαι μετά ὁ βασιλεία ἐπί ὁ συντέλεια , ὅτε » λέγω φωνέω αὐτός ὁ δοῦλος ὅς γιγνώσκω τίς διαπραγματεύομαι « , καί διά ὁ ἐκ οὗτος βούλομαι ἀποδείκνυμι καί ὁ περί ὁ τάλαντον παραβολή , ὅτι καί ὁ ὅστις ἐθέλω συναίρω λόγος μετά ὁ δοῦλος αὐτός ἀναφέρω ἐπί ὁ συντέλεια , ὅτε ἤδη βασιλεύς εἰμί συντέλεια , ὅτε ἤδη βασιλεύς εἰμί ἀπολαμβάνω ὁ βασιλεία , διά ὅς ( κατά ἕτερος παραβολή ) » πορεύω εἰς χώρα μακρός λαμβάνω ἑαυτοῦ βασιλεία καί ὑποστρέφω « . ὑποστρέφω οὖν καί λαμβάνω » ὁ βασιλεία « ἐθέλω συναίρω λόγος μετά ὁ δοῦλος αὐτός , καί ἄρχω αὐτός συναίρω , προσφέρω εἷς ἀφέλεια πολύς τάλαντον · προσφέρω δέ ὡς βασιλεύς ὑπό ὁ αὐτός τάσσω λειτουργός οἴομαι ἄγγελος . καί τάχα εἷς τις εἰμί ὁ ὑπό ὁ βασιλεία ἐγχειρίζω τις οἰκονομία μέγας καί μή καλός αὐτός διοικέω , ἀλλά διασκορπίας ὁ ἐγχειρίζω , ὡς ὀφειλέτης αὐτός γίγνομαι πολύς τάλαντον ὅς ἀπόλλυμι . οὗτος δή τάχα μή ἔχω ἀποδίδωμι , κελεύω ὑπό ὁ βασιλεύς πιπράσκω ἅμα ὁ γυνή , ἀπό ὅς γίγνομαι κοινωνός αὐτός πατήρ τις τέκνον . ἔργον δέ οὐ ὁ τυγχάνω εἰμί ὁράω ἐν νοητός πατήρ καί μήτηρ καί τέκνον . ὡς μέν οὖν πρός ὁ ἀληθής , θεός ἄν οἶδα οὗτος ὁ ἔργον ὅς βούλομαι · καί ἐγώ δέ , εἴτε αὐτός δίδωμι εἴτε μή , ὁ δύναμαι κρίνω . πλήν ταιαυτος κατά ὁ τόπος ὑπολαμβάνω ὅτι . ὥσπερ Ἱεροσόλυμα μήτηρ εἰμί Παῦλος καί ὁ παραπλήσιος αὐτός ὁ ἄνω , οὕτως εἰμί ἄν ἕτερος μήτηρ , ανάλογος ιερουσαλη μήτηρ , φέρω λέγω Σοήνη ὁ Αἴγυπτος ἤ <Μίμφις , ἕτερος δέ Τύρος καί Σιδών ἤ ὅσος ὀνομάζω ἐν ὁ γραφή πόλις . εἶτα ὥσπερ Ἱερυσαλὴμ νύμφη εἰμί κοσμέω » ὁ ἀνήρ αὐτός « Χριστός , οὕτως εἰμί ἄν ἐκεῖνος ὁ μήτηρ δύναμις τις ὁ κληρόω αὐτός οἱονεί γυνή ἤ νύμφη . καί ὥσπερ εἰμί τις τέκνον ὁ Ἱεροσόλυμα ὡς μήτηρ καί Χριστός ὡς πατήρ , οὕτως εἰμί ἄν τις τέκνον Σοήνη ἤ Μέμφις ἤ Τύρος ἤ Σιδών καί ὁ ἐπιτάσσω αὐτός ἄρχων ὡς πατέρων . τίθημι ἄνθρωπος βασιλεύς ὀφειλέτης πολύς τάλαντον ἔχω ( ὡς ἀποδίδωμι ) γυνή καί τέκνον , ὅστις πρότερος μέν κελεύω πιπράσκω ὁ βασιλεύς , κελεύω πιπράσκω ὁ βασιλεύς , πιπράσκω δέ καί πᾶς ὅς ἔχω , ὅστερον δέ σπλαγχνίζω ἀπολύω αὐτός καί πᾶς ὁ ὀφειλή ἀφίημι αὐτός , οὐ ἀγνοέω ὁ μέλλω , ἀλλά ἵνα ἐγώ μανθάνω ὁ γίγνομαι , οὕτως ἀναγράφω ποιέω . ἕκαστος οὖν ὁ ἔχω ( ὡς ἀπος - δίδωμι ) γυνή καί τέκνον , λόγος ἀποδίδωμι , ἡνίκα ἄν ἐκθέω ὁ βασιλεύς συναίρω λόγος , λαμβάνω » Σοήνη Μέμφις ἤ Τύρος καί ἕκαστος αὐτός ἔχεδι , ὡς ἄρχων τις ἤ Σοήνη ἤ Μέμφις ἤ Τύρος ἤ Σιδών ἤ τις παραπλήσιος , καί ὁ ὀφειλέτης . οὗτος οὖν , ἀπολύω καί συγχωρέω πᾶς ὁ ἀπειλή , ἐξέρχομαι ἀπό ὁ βασιλεύς εὑρίσκω εἷς ὁ σύνδουλος αὐτός καί ὁ ἑξῆς . καί διά οὗτος ( οἴομαι ) πνίγω , ἐπεί εἰμί ἐξέρχομαι ἀπό ὁ βασιλεύς · οὐ ἄν γάρ μή ἐξέρχομαι πνίγω ὁ σύνδουλος αὐτός . εἶτα παρατηρέω ὁ ἀκρίβεια ὁ γραφή , ὅπως ὁ μέν πίπτω προσκυνέω , ὁ δέ πίπτω οὐ προσκυνέω ἀλλά παρακαλέω . | ἵημι ὁ μέν βασιλεύς σπλαγχνίζομαι ἀπολύω αὐτός καί πᾶς ὁ ὀφειλή ἀφίημι αὐτός , ὁ δέ δοῦλος οὐδέ ἐλεέω ἐθέλω ὁ σύνδουλος αὐτός . ἐκεῖνος μέν καί πρός ὁ ἄφεσις κελεύω αὐτός πιπράσκω καί ὁ αὐτός , ὁ δέ συγχωρέω βάλλω αὐτός εἰς ὁ φυλακή . καί προέχω ὅτι ὁ σύνδουλος οὐ διαβάλλω ἤ λέγω ἀλλά διασαφέω , ὅτι ὁ πονηρός οὐ λέγω καταρχή περί ὁ χρῆμα , ἀλλ'ἐτήρησεν ὅστερον περί ὁ συνδουδης . ὁράω δέ καί ὁ μέτριος ὁ βασιλεύς . οὐ λέγω . προσκυνέω ἐγώ , ἀλλά . παρακαλέω ἐγώ καί οὐκέτι <εκελευσεν>αυος πιπράσκω καί ὁ αὐτός , ἀλλά παραδίδωμι ὁ βασανιστής ὡς πείθω ὁ κακός διά ὁ πονηρία . τίς ὅδε εἰμί οὗτος ἤ ὁ ἐπί ὁ κόλασις τάσσω ; ἅμα δέ προέχω διά ὁ ἀπό ὁ αἵρεσις χράω ὁ παραβολή ὅτι , εἴπερ κατηγορέω ὁ δημιουργός ὡς ὀργίλος διά ὁ ἐμφαίνω ὀργή θεός ῥῆμα , χρή αὐτός καί ὁ βασιλεύς οὗτος κατηγορέω , ἐπεί ὀργίζω παραδίδωμι ὁ ὀφειλέτης ὁ βασαωισταῖς . ἔτι δέ λεκτέος ὁ μή βουλομένος παραδίδωμι τις ἀπό ὁ Ἰησοῦς ὁ βασανιστής ὅτι διηγέομαι ἐγώ , ὦ οὗτος , τίς ὁ βασιλεύς ὁ παραδίδωμι ὁ πονηρός δοῦλος ὁ βασανιστής ; προσέχω δέ καί ὁ οὕτως οὖν ποιέω καί σύ ὁ πατήρ ἐγώ ὁ οὐράνιος . ὁ αὐτός δέ ἔτι μάλα λέγω ἄν ὁ ἐν ὁ ὁ δέκα μνᾶ παραβολή ὅτι ὁ ὁ ἀγαθός θεός υἱός λέγω . » πλήν ὁ ἐχθρός ἐγώ ἐκεῖνος ὁ μή ἐθέλω με«καὶ ὁ ἑξῆς . ὁ συμπέρασμα μέντοι ὁ παραβολή καί ὁ ἁπλόος ἁρμόζω . πᾶς γάρ Όμα διδάσκω πάσχω , ὁ ἄφεσις ἁμάρτημα λαμβάνω καί μή συγχωρέω ὁ ἀδελφός , ὁ ὁ συγχωρέω καί μή συγχωρέω ὁ <συν> δοῦλος .