origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-10-11 11.12
Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον , εἶπεν αὐτοῖς · ἀκούετε καὶ συνίετε καὶ τὰ ἑξῆς ( 15 , 10 — 20 ) . Σοφῶς διὰ τούτων ὑπὸ τοῦ σωτῆρος διδασκόμεθα , ἀναγινώσκοντες ἐν τῷ Λευϊτικῷ καὶ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ τὰ περὶ καθαρῶν καὶ ἀκαθάρτων βρωμάτων , ἐφ’ οἷς ὡς παρανομοῦσιν ἐγκαλοῦσιν ἡμῖν οἱ σωματικοὶ Ἰουδαῖοι καὶ οἱ ὀλίγῳ διαφέροντες αὐτῶν Ἐβιωναῖοι , μὴ νομίζειν τὸν σκοπὸν εἶναι τῇ γραφῇ τὸν πρόχειρον περὶ τούτων νοῦν . εἰ γὰρ οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον , ἀλλὰ τὸ ἐξερχόμενον ἐκ τοῦ στόματος , καὶ μάλιστα ἐΠεὶ καὶ ἐν τῷ κατὰ τὸν Μᾶρκον ταῦτα ἔλεγεν ὁ σωτὴρ » καθαρίζων πάντα τὰ βρώματα « , δῆλον ὅτι οὐ κοινούμεθα μέν ἐσθίοντες ἅ Ἰουδαῖοί φασι τῷ γράμματι τοῦ νόμου δουλεύειν ἐθέλοντες ) εἶναι ἀκάθαρτα , τότε δέ κοινούμεθα ὅτε , δέον τὰ χείλη ἡμῶν δεδέσθαι » αἰσθήσει « καὶ ποιεῖν ἡμᾶς οἶς λέγομεν » ζυγὸν καὶ σταθμόν « , λέγομεν μὲν τὰ παρατυχόντα διαλογιζόμεθα δέ τὰ μὴ δέοντο , ἀφ᾿ ὧν ἡ πηγὴ ἡμῖν ἔρχεται τῶν ἁμαρτημάτων . καὶ πρέπον γέ ἐστι θεοῦ νόμῳ ἀπαγορεύειν τὰ ἀπὸ κακίας καὶ προστάσσειν τὰ κατ᾿ ἀρετήν , τὰ δέ τῷ ἰδίῳ λόγῳ ἀδιάφορα ταῦτα ἐᾶν ἐπὶ χώρας , δυνάμεν διὰ τὴν προαίρεσιν καὶ τὸν ἐν ἡμῖν λόγον ὁμαρτανόμενα μέν κακῶς πράττεσθαι , κατορθού μενα δὲ γίγνεσθαι καλῶς . ταῦτα δέ τις ἐπιπελῶς νοήσας , ὄψεται ὅτι καὶ τὰ νομιζόμενα ἀγαθὰ οἶόν τέ ἐστι κακῶς καὶ ἀπὸ πάθους λαβόντα ἁμαρτάνειν , καὶ τὰ λεγόμενα ἀκάθαρτα δυνατὸν κατὰ λόγον ἐν χρήσει ἡμῖν γινόμενα λογίζεσθαι καθαρά . ὥσπερ γὰρ τοῦ μὲν ἁμαρτάνοντος Ἰουδαίου ἡ εἰς ἀκροβυστίαν λογισθήσεται τοῦ δὲ κατορθοῦντος ἀπὸ τῶν ἐθῶν ἡ ἀκροβυστία εἰς περιτομήν , οὕτως τὰ μὲν νομιζόμενα καθαρὰ λογισθήσεται εἰς ἀκάθαρτα τῷ μὴ δεόντως αὐτοῖς μηδέ ὅτε δεῖ μηδέ ὅσον δεῖ μηδὲ ὅθεν δεῖ χρωμένῳ , τὰ δέ λεγόμενα ἀκάθαρτα » πάντα « γίνεται καθαρὰ τοῖς καθαροῖς · τοῖς γὰρ μεμιασμένοις καὶ ἀπίστοις οὐδέν καθαρόν , ἐπεὶ μεμίανται αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς κοὶ ἡ συνείδησις « · καὶ ταῦτα , μεμιασμένα , ἅπαντα ποιεῖ μιαρὰ ὧν ἄν ἅψηται , ὡς πόλιν ἐκ τοῦ ἐναντίου ὁ καθαρὸς νοῦς κοὶ ἡ καθαρὰ συνείδησις πάντα ποιεῖ καθαρά , κἂν δοκῇ ἀκάθαρτα τυγχάνειν · οὐδὲ γὰρ ἀπὸ ἀκολασίας οὐδὲ ἀπὸ φιληδονίας οὐδὲ μετὰ διακρίσεως περιελκούσης εἰς ἑκάτερα οἱ δίκαιοι χρῶνται τοῖς βρώμασιν ἢ πόμασι , μεμνημένοι τοῦ » εἴτε ἐσθίετε εἴτε πίνετε ἕτε τι ἄλλο ποιεῖτε , εἰς δόξαν θεοῦ ποιεῖτε « . Εἰ δέ χρὴ ὑπογράψαι τὰ κατὰ τὸ εὐαγγέλιον ἀκάθαρτα βρώματα , φήσομεν ὅτι τοιαῦτά ἐστι τὰ ἀπὸ πλεονεξίας πεπορισμένα καὶ ἀπὸ αἰσχροκερδείας περιγεγενημένα καὶ ἀπὸ φιληδονίας λαμβανόμενα καὶ ἁπὸ τοῦ θεοποιεῖσθαι τιμωμένην τὴν γαστέρα , ὅταν αὐτὴ καὶ αἱ κοτ’ αὐτὴν ὀρέξεις καὶ μὴ ὁ λόγος ἄρχῃ τῆς ἡμῶν . ἡμῶν . ἀλλὰ καὶ γινώσκοντες δαιμονίοις κεχρῆσθαί τινα ἢ μὴ γινώσκοντες μέν , ὑπονοοῦντες δέ ) καὶ διακρινόμενοι περὶ τούτου , εἰ χρησαίμεθα τοῖς τοιούτοις , οὐκ » εἰς δόξαν θεοῦ « αὐτοῖς κεχρήμεθα οὐδὲ ἐν ὀνόματι Χριστοῦ , οὐ μόνον τῆς περὶ τοῦ εἰδωλόθυτα εἶναι ὑπολήψεως κατακρινούσης τὸν ἐσθίοντα , ἀλλὰ καὶ τῆς περὶ τούτου διακρίσεως . » ὁ γὰρ διακρινόμενος κατὰ τὸν ἀπόστολον ) ἐὰν φάγῃ κατακέκριται , ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως · πᾶν δὲ ὅ οὐκ ἐκ πίστεως ἁμαρτία ἐστίν « . » ἐν πίστεως « μὲν οὖν ἐσθίει ὁ πεπιστευκὼς μὴ ἐν εἰδωλείοις τεθύσθαι τὸ ἐσθιόμενον μηδέ πνικτὸν αὐτὸ εἶναι ἢ αἶμα , οὐκ » ἐκ πίστεως « δέ ὁ περὶ τούτων τινὸς διακρινόμενος · καὶ κοινωνὸς δέ τῶν δαιμονίων « γίνεται ὁ καὶ αὐτὰ εἰδὼς » δαιμονίοις « τεθύσθαι καὶ οὐδὲν ἧττον χρώμενος μετὰ μεμολυσμένης τῆς περὶ τῶν δαιμονίων κοινωνησάντων τῷ θύματι φαντασίας . καὶ ὁ ἀπόστολος μέντοι ἐπιστάμενος μὴ τὴν φύσιν τῶν βρωμάτων αἰτίαν εἶναι βλάβη ( τῷ χρωμένῳ ἢ ὠφελείας τῷ ἀπεχομένῳ , ἀλλὰ τὰ δόγματα καὶ τὸν ἐνυπάρχοντα λόγον , εἶπε · » βρῶμα δὲ ἡμᾶς οὐ παρίστησι τῷ θεῷ · οὔτε γὰρ ἐὰν φάγωμεν περισσευόμεθα , οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν ὑστερούμεθα « . καὶ ἐπείΠερ ἠπίστατο τοὺς μεγαλοφυέστερον νοοῦντας κατὰ τὸν νόμον , τίνα τὰ καθαρὰ καὶ τίνα τὰ ἀκάθαρτα , ἀποστάντας τῆς περὶ τοῦ χρῆσθαι ὡς καθαροῖς καὶ ἀκαθάρτοις διαφορᾶς καὶ δεισιδαιμονίας οἶμαι ) ἐν διαφόροις , ἀδιαφορῖν τῇ χρήσει τῶν βρωμάτων καὶ διὰ τοῦτο ὑπὸ Ἰουδαίων ὡς παρανόμους κρίνεσθαι , διὰ τοῦτο εἶπέ που · μὴ οὖν κρινέτω τις ὑμᾶς ἐν βρώσει ἢ ἐν πόσει « καὶ τὰ ἑξῆς , διδάσκων ἡμᾶς ὅτι τὰ μέν κατὰ τὸ γράμμα σκιά ἐστι τὰ δ’ ἀληθῆ τοῦ νόμου ἐναποκείμενα τούτοις νοήματα μέλλοντό ἐστιν ἀγαθά , ἐν οἷς ἔστιν εὑρεῖν , τίνα τὰ καθαρὰ τῆς ψυχῆς πνευματικὰ βρώματα καὶ τίνα τὰ ἀκάθαρτα ἐν λόγοις ψευδέσι καὶ ἐναντίοις βλάπτοντα τὸν τρεφόμενον ἐν αὐτοῖς · » σκιὰν γὰρ εἶχεν ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν « .
Lemmas: καί προσκαλέω ὁ ὄχλος , λέγω αὐτός · ἀκούω καί συνίημι καί ὁ ἑξῆς ( 15 , 10 — 20 ) . σοφός διά οὗτος ὑπό ὁ σωτήρ διδάσκω , ἀναγιγνώσκω ἐν ὁ Λευιτικός καί ἐν ὁ Δευτερονόμιον ὁ περί καθαρός καί ἀκάθαρτος βρῶμα , ἐπί ὅς ὡς παρανομέω ἐγκαλέω ἐγώ ὁ σωματικός Ἰουδαῖος καί ὁ ὀλίγος διαφέρω αὐτός Ἐβιωναῖος , μή νομίζω ὁ σκοπός εἰμί ὁ γραφή ὁ πρόχειρος περί οὗτος νόος . εἰ γάρ οὐ ὁ εἰσέρχομαι εἰς ὁ στόμα κοινόω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ ἐξέρχομαι ἐκ ὁ στόμα , καί μάλα ἐπεί καί ἐν ὁ κατά ὁ Μάρκος οὗτος λέγω ὁ σωτήρ » καθαρίζω πᾶς ὁ βρῶμα « , δῆλος ὅτι οὐ κοινόω μέν ἐσθίω ὅς Ἰουδαῖος φημί ὁ γράμμα ὁ νόμος δουλεύω ἐθέλω ) εἰμί ἀκάθαρτος , τότε δέ κοινόω ὅτε , δέω ὁ χεῖλος ἐγώ δέω » αἴσθησις « καί ποιέω ἐγώ ὅς λέγω » ζυγόν καί σταθμός « , λέγω μέν ὁ παρατυγχάνω διαλογίζομαι δέ ὁ μή δέω , ἀπό ὅς ὁ πηγή ἐγώ ἔρχομαι ὁ ἁμάρτημα . καί πρέπω γε εἰμί θεός νόμος ἀπαγορεύω ὁ ἀπό κακία καί προστάσσω ὁ κατά ἀρετή , ὁ δέ ὁ ἴδιος λόγος ἀδιάφορος οὗτος ἐάω ἐπί χώρα , δύναμαι διά ὁ προαίρεσις καί ὁ ἐν ἐγώ λόγος ὁμαρτέω μέν κακός πράσσω , κατορθόω Μένα δέ γίγνομαι καλός . οὗτος δέ τις ἐπιπελῶς νοέω , ὁράω ὅτι καί ὁ νομίζω ἀγαθός οἷος τε εἰμί κακός καί ἀπό πάθος λαμβάνω ἁμαρτάνω , καί ὁ λέγω ἀκάθαρτος δυνατός κατά λόγος ἐν χρῆσις ἐγώ γίγνομαι λογίζομαι καθαρός . ὥσπερ γάρ ὁ μέν ἁμαρτάνω Ἰουδαῖος ὁ εἰς ἀκροβυστία λογίζομαι ὁ δέ κατορθόω ἀπό ὁ ἔθος ὁ ἀκροβυστία εἰς περιτομή , οὕτως ὁ μέν νομίζω καθαρός λογίζομαι εἰς ἀκάθαρτος ὁ μή δεόντως αὐτός μηδέ ὅτε δέω μηδέ ὅσος δέω μηδέ ὅθεν δέω χράω , ὁ δέ λέγω ἀκάθαρτος » πᾶς « γίγνομαι καθαρός ὁ καθαρός · ὁ γάρ μιαίνω καί ἄπιστος οὐδείς καθαρός , ἐπεί μιαίνω αὐτός καί ὁ νόος κοί ὁ συνείδησις « · καί οὗτος , μιαίνω , ἅπας ποιέω μιαρός ὅς ἄν ἅπτω , ὡς πόλις ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ καθαρός νόος κοί ὁ καθαρός συνείδησις πᾶς ποιέω καθαρός , ἐάν δοκέω ἀκάθαρτος τυγχάνω · οὐδέ γάρ ἀπό ἀκολασία οὐδέ ἀπό φιληδονία οὐδέ μετά διάκρισις περιέλκω εἰς ἑκάτερος ὁ δίκαιος χράω ὁ βρῶμα ἤ πόμα , μιμνῄσκω ὁ » εἴτε ἐσθίω εἴτε πίνω ἵημι τις ἄλλος ποιέω , εἰς δόξα θεός ποιέω « . εἰ δέ χρή ὑπογράφω ὁ κατά ὁ εὐαγγέλιον ἀκάθαρτος βρῶμα , φημί ὅτι τοιοῦτος εἰμί ὁ ἀπό πλεονεξία πορίζω καί ἀπό αἰσχροκέρδεια περιγίγνομαι καί ἀπό φιληδονία λαμβάνω καί ἀπό ὁ θεοποιέω τιμάω ὁ γαστήρ , ὅταν αὐτός καί ὁ ποτέ αὐτός ὄρεξις καί μή ὁ λόγος ἄρχω ὁ ἐγώ . ἐγώ . ἀλλά καί γιγνώσκω δαιμόνιον χράω τις ἤ μή γιγνώσκω μέν , ὑπονοέω δέ ) καί διακρίνω περί οὗτος , εἰ χράω ὁ τοιοῦτος , οὐ » εἰς δόξα θεός « αὐτός χράω οὐδέ ἐν ὄνομα Χριστός , οὐ μόνος ὁ περί ὁ εἰδωλόθυτος εἰμί ὑπόληψις κατακρίνω ὁ ἐσθίω , ἀλλά καί ὁ περί οὗτος διάκρισις . » ὁ γάρ διακρίνω κατά ὁ ἀπόστολος ) ἐάν ἐσθίω κατακρίνω , ὅτι οὐ ἐκ πίστις · πᾶς δέ ὅς οὐ ἐκ πίστις ἁμαρτία εἰμί « . » ἐν πίστις « μέν οὖν ἐσθίω ὁ πιστεύω μή ἐν εἰδωλεῖον θύω ὁ εἰσθέω μηδέ πνικτός αὐτός εἰμί ἤ αἷμα , οὐ » ἐκ πίστις « δέ ὁ περί οὗτος τις διακρίνω · καί κοινωνός δέ ὁ δαιμόνιον « γίγνομαι ὁ καί αὐτός οἶδα » δαιμόνιον « θύω καί οὐδείς ἥσσων χράω μετά μολύνω ὁ περί ὁ δαιμόνιον κοινωνέω ὁ θῦμα φαντασία . καί ὁ ἀπόστολος μέντοι ἐπίσταμαι μή ὁ φύσις ὁ βρῶμα αἰτία εἰμί βλάβη ( ὁ χράω ἤ ὠφέλεια ὁ ἀπέχω , ἀλλά ὁ δόγμα καί ὁ ἐνυπάρχω λόγος , λέγω · » βρῶμα δέ ἐγώ οὐ παρίστημι ὁ θεός · οὔτε γάρ ἐάν ἐσθίω περισσεύω , οὔτε ἐάν μή ἐσθίω ὑστερέω « . καί ἐπεί ἐπίσταμαι ὁ μεγαλοφυής νοέω κατά ὁ νόμος , τίς ὁ καθαρός καί τίς ὁ ἀκάθαρτος , ἀφίστημι ὁ περί ὁ χράω ὡς καθαρός καί ἀκάθαρτος διαφορά καί δεισιδαιμονία οἴομαι ) ἐν διάφορος , αδιαφορις ὁ χρῆσις ὁ βρῶμα καί διά οὗτος ὑπό Ἰουδαῖος ὡς παράνομος κρίνω , διά οὗτος λέγω που · μή οὖν κρίνω τις σύ ἐν βρῶσις ἤ ἐν πόσις « καί ὁ ἑξῆς , διδάσκω ἐγώ ὅτι ὁ μέν κατά ὁ γράμμα σκιά εἰμί ὁ δέ ἀληθής ὁ νόμος ἐναπόκειμαι οὗτος νόημα μέλλω εἰμί ἀγαθός , ἐν ὅς εἰμί εὑρίσκω , τίς ὁ καθαρός ὁ ψυχή πνευματικός βρῶμα καί τίς ὁ ἀκάθαρτος ἐν λόγος ψευδής καί ἐναντίος βλάπτω ὁ τρέφω ἐν αὐτός · » σκιά γάρ ἔχω ὁ νόμος ὁ μέλλω ἀγαθός « .