origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-10-11 10.20
Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἤκουσεν Ἡρώδης ὁ τετράρχης Ἰωάννης ὁ βαπτιστής ( 14 , 1 . 2[—11 ] ) . Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ οὕτως καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ οὕτως . διαφόρους δόξας εἶχον περὶ τῶν πραγμάτων Ἰουδαῖοι , τινὰς μὲν ψευδεῖς , ὁποίας ἐφρόνουν οἱ Σαδδουκαῖοι περὶ ἀναστάσεως νεκρῶν ὡς οὐκ ἐγειρομένων , καὶ περὶ ἀγγέλων ὡς οὐχ ὑπαρχόντων , ἀλλὰ τροπολογουμένων τῶν περὶ αὐτῶν ἀναγεγραμμένων μόνον καὶ μηδὲν ὡς πρὸς τὴν ἱστορίαν ἀληθὲς ἐχόντων · ἑτέρας δὲ [ ὡς ] ἀληθεῖς , ὡς περὶ ἀναστάσεως νεκρῶν ὅτι ἐγείρονται , ἐδίδασκον οἱ Φαρισαῖον , τὸ οὖν ζητούμενον κατὰ τὸν τόπον ἐστίν , εἰ τοιαύτη τις ἦν περὶ ψυχῆς δόξα , ἥν ἐφρόνει Ἡρώδης ἐσφαλμένως καί τινες τῶν ἀπὸ τοῦ λαοῦ , ὅτι ὁ πρὸ ὀλίγου ἀναιρεθεὶς ὑπ' αὐτοῦ Ἰωάννης ἀνέστη ἀπὸ τῶν νεκρῶν μετὰ τὸ ἀποκεφαλισθῆναι , καὶ ἦν αὐτὸς ἑτέρῳ ὀνόματι χρώμενος καὶ καλούμενος νῦν Ἰησοῦς , δεκτικὸς τῶν αὐτῶν δυνάμεων , αἵ πρότερον ἐνήργουν ἐν τῷ Ἰωάννῃ . ποίαν οὖν ἔχει πιθανότητα τὸν ἐπὶ τοσοῦτον γνώριμον παντὶ λαῷ καὶ διαβόητον ἐν ὅλῃ τῇ Ἰουδαίᾳ , ὅν ἔκλεγον υἱὸν εἶναι » τοῦ τέκτονος « καὶ Μαρίας καὶ ἀδελφοὺς ἔχειν τοιούσδε καὶ ἀδελφάς , νομίζεσθαι εἶναι οὐχ ἕτερον Ἰωάννου , ᾧ πατὴρ ἦν Ζαχαρίας καὶ μήτηρ Ἐλισάβετ , οὐδ' αὐτοὶ ἄσημοι ἐν τῷ λαῷ ; εἰκὸς δ' ὅτι ὁ λαὸς φρονοῦντες περὶ τοῦ Ἰωάννου » ὅτι ὄντως προφήτης ἦν « , καὶ τοσοῦτοι τυγχάνοντες , ὡς φοβεῖσθαι τοὺς Φαρισαίους ( διὰ τὸ μὴ δυσάρεστον δοκεῖν τῷ λαῷ λέγειν ) ἀποκρίνεσθαι , πότερον » ἐξ οὐρανοῦ ἦν ἤ ἐξ ἀνθρώπων « τὸ βάπτισμα αὐτοῦ , οὐκ ἠγνόουν υἱὸν αὐτὸν τυγχάνειν Ζαχαρίου . τάχα δὲ καὶ εἴς τινας ἔφθασεν αὐτῶν τὰ τῆς ἑωραμένης ὀπτασίας ἐν τῷ ναῷ , φανέντος τῷ Ζαχαρίᾳ τοῦ Γαβριήλ . ποίαν δὴ οὖν ἔχει πιθανότητα ἡ τοῦ εἴτε Ἡρώδου εἴτε τινῶν ἀπὸ τοῦ λαοῦ ἀπάτη , πρὸς τὸ νομίσαι , ὅτι οὐ δύο τινὲς γεγόνασιν ὁ Ἰωάννης καὶ ὁ Ἰησοῦς , ἀλλ' εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὤν Ἰωάννης , ἀναστὰς , μετὰ τὸ ἀποκεφαλισθῆναι ἐκ τῶν νεκρῶν , ἐκλήθη Ἰησοῦς ; Λέγοι δ' ἄν τις τὴν τῆς μετενσωματώσεως ψευδοδοξίαν γεγονέναι ἐν τῷ Ἡρώδῃ καί τισι τῶν ἀπὶ τοῦ λαοῦ , ἀφ' ἧς ᾤοντο τόν ποτε Ἰωάννην ἐν γενέσει γενέσθαι καὶ ἐκ νεκρῶν ἐληλυθέναι εἰς τὸν βίον ὡς Ἰησοῦν . ἀλλ' οὐδὲ ταύτην τὴν ψευδοδοξίαν πιθανὴν ἐᾷ νομισθῆναι ὁ μεταξὺ χρόνος τῆς γενέσεως Ἰωάννου καὶ Ἰησοῦ , οὐ πλεῖον μηνῶν ἕξ τυγχάνων . τάχα δὲ μᾶλλον τοιαύτη τις ὑπόληψις ἦν ἐν τῷ Ἡρώδῃ , ὅτι αἱ ἐνεργήσασαι δυνάμεις ἐν τῷ Ἰωάννῃ μετέστησαν ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν , ἀφ' ὧν ὁ Ἰωάννης βαπτιστὴς εἶναι πεπίστευτο ἐν τῷ λαῷ . καὶ χρήσαιτό τις ἐπιχειρήματι τοιούτῳ · ὥσπερ διὰ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν δύναμιν Ἠλίου καὶ οὐ διὰ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ περὶ Ἰωάννου λέγεται · » αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι « , τοῦ ἐν Ἠλίᾳ πνεύματος καὶ τῆς ἐν ἐκείνῳ δυνάμεως μετεληλυθυιῶν ἐπὶ τὸν Ἰωάννην , οὕτως ᾤετοὁ Ἡρώδης τὰς ἐν Ἰωάννῃ δυνάμεις ἐν μὲν τῷ Ἰωάννῃ ἐνηργηκέναι τὰ τοῦ βαπτίσματος καὶ τῆς διδασκαλίας ( » Ἰωάννης γὰρ ἐποίησε σημεῖον οὐδὲ ἕν « ) , ἐν δὲ τῷ Ἰησοῦ τὰς τεραστίους δυνάμεις . τὸ δ' ὅμοιόν τις φήσει ὑπειληφέναι τοὺς εἰρηκότας Ἠλίαν πεφηνέναι ἐν τῷ Ἰησοῦ , ἤ προφήτην ἕνα » τῶν ἀρχαίων « ἐγηγέρθαι , οὐδὲν δὲ ζητήσεως ἔχεται τὸ δόγμα τῶν εἰρηκότων » ὅτι προφήτης ὡς εἷς τῶν προφητων « ἦν Ἰησοῦς . ψευδὴς μὲν οὖν ὁ τοῦ εἴτε Ἡρώδου λόγος , ὅς περὶ τοῦ Ἰησοῦ ἐστιν ἀναγεγραμμένος , εἴτε ὁ ὑπό τινων εἰρημένος . πλὴν δοκεῖ μοι μᾶλλον ἔχεσθαι πιθανότητος τὸ ἀνάλογον τῷ » ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλίου « προεληλυθέναι τὸν Ἰωάννην τοῖς νῦν ὑπονοουμ;νοις περὶ Ἰωάννου καὶ Ἰησοῦ ὑπὸ τούτων . ἐπεὶ δὲ πρῶτον μὲν ἐμάθομεν ὅτι μετὰ τὸν πειρασμὸν ὁ σωτὴρ » ἀκούσας ὅτι Ἰωάννης παρεδόθη , ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν « , δεύτερον δὲ ὅτι Ἰωάννης ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τυγχάνων , ἀκούσας τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ , » πέμψας δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπεν αὐτῷ · σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος , ἤ ἕτερον προσδοκῶμεν « ; καὶ τρίτον ἁπαξαπλῶς ὅτι Ἡρώδης εἶπε περὶ τοῦ Ἰησοῦ , ὅτι α'τυός ἐστιν Ἰωάννης ὁ βαπτιστής · αὐτὸς ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν , οὐδαμόθεν δὲ προέγνωμεν τὸν τρόπον τῆς ἀναιρέσεως τοῦ βαπτιστοῦ , διὰ τοῦτο νῦν καὶ τοῦτο ἀνέγραψεν ὁ Ματθαῖος , καὶ ὁ Μᾶρκος δὲ αὐτῷ παραπλησίως · ὁ δὲ Λουκᾶς τὰ πολλὰ τῆς παρὰ τούτοις παρεσιώπησεν ἱστορίας .
Lemmas: ἐν ἐκεῖνος ὁ καιρός ἀκούω Ἡρώδης ὁ τετράρχης Ἰωάννης ὁ βαπτιστής ( 14 , 1 . 2[—11 ] ) . παρά δέ ὁ Μάρκος οὕτως καί παρά ὁ Λουκᾶς οὕτως . διάφορος δόξα ἔχω περί ὁ πρᾶγμα Ἰουδαῖος , τις μέν ψευδής , ὁποῖος φρονέω ὁ Σαδδουκαῖοι περί ἀνάστασις νεκρός ὡς οὐ ἐγείρω , καί περί ἄγγελος ὡς οὐ ὑπάρχω , ἀλλά τροπολογέω ὁ περί αὐτός ἀναγράφω μόνος καί μηδείς ὡς πρός ὁ ἱστορία ἀληθής ἔχω · ἕτερος δέ [ ὡς ] ἀληθής , ὡς περί ἀνάστασις νεκρός ὅτι ἐγείρω , διδάσκω ὁ Φαρισαῖος , ὁ οὖν ζητέω κατά ὁ τόπος εἰμί , εἰ τοιοῦτος τις εἰμί περί ψυχή δόξα , ὅς φρονέω Ἡρώδης ἐσφαλμένως καί τις ὁ ἀπό ὁ λαός , ὅτι ὁ πρό ὀλίγος ἀναιρέω ὑπό αὐτός Ἰωάννης ἀνίστημι ἀπό ὁ νεκρός μετά ὁ ἀποκεφαλίζω , καί εἰμί αὐτός ἕτερος ὄνομα χράω καί καλέω νῦν Ἰησοῦς , δεκτικός ὁ αὐτός δύναμις , ὅς πρότερος ἐνεργέω ἐν ὁ Ἰωάννης . ποῖος οὖν ἔχω πιθανότης ὁ ἐπί τοσοῦτος γνώριμος πᾶς λαός καί διαβόητος ἐν ὅλος ὁ Ἰουδαία , ὅς ἐκλέγω υἱός εἰμί » ὁ τέκτων « καί Μαρία καί ἀδελφός ἔχω τοιόσδε καί ἀδελφή , νομίζω εἰμί οὐ ἕτερος Ἰωάννης , ὅς πατήρ εἰμί Ζαχαρίας καί μήτηρ Ἐλισαβέτ , οὐδέ αὐτός ἄσημος ἐν ὁ λαός ; ἔοικα δέ ὅτι ὁ λαός φρονέω περί ὁ Ἰωάννης » ὅτι ὄντως προφήτης εἰμί « , καί τοσοῦτος τυγχάνω , ὡς φοβέω ὁ Φαρισαῖος ( διά ὁ μή δυσάρεστος δοκέω ὁ λαός λέγω ) ἀποκρίνω , πότερος » ἐκ οὐρανός εἰμί ἤ ἐκ ἄνθρωπος « ὁ βάπτισμα αὐτός , οὐ ἀγνοέω υἱός αὐτός τυγχάνω Ζαχαρίας . τάχα δέ καί εἰς τις φθάνω αὐτός ὁ ὁ ὁράω ὀπτασία ἐν ὁ ναός , φαίνω ὁ Ζαχαρίας ὁ Γαβριήλ . ποῖος δή οὖν ἔχω πιθανότης ὁ ὁ εἴτε Ἡρώδης εἴτε τις ἀπό ὁ λαός ἀπάτη , πρός ὁ νομίζω , ὅτι οὐ δύο τις γίγνομαι ὁ Ἰωάννης καί ὁ Ἰησοῦς , ἀλλά εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί Ἰωάννης , ἀνίστημι , μετά ὁ ἀποκεφαλίζω ἐκ ὁ νεκρός , καλέω Ἰησοῦς ; λέγω δέ ἄν τις ὁ ὁ μετενσωμάτωσις ψευδοδοξία γίγνομαι ἐν ὁ Ἡρώδης καί τις ὁ ἀπύ ὁ λαός , ἀπό ὅς οἴομαι ὁ ποτέ Ἰωάννης ἐν γένεσις γίγνομαι καί ἐκ νεκρός ἔρχομαι εἰς ὁ βίος ὡς Ἰησοῦς . ἀλλά οὐδέ οὗτος ὁ ψευδοδοξία πιθανός ἐάω νομίζω ὁ μεταξύ χρόνος ὁ γένεσις Ἰωάννης καί Ἰησοῦς , οὐ πολύς μείς ἕξ τυγχάνω . τάχα δέ μάλα τοιοῦτος τις ὑπόληψις εἰμί ἐν ὁ Ἡρώδης , ὅτι ὁ ἐνεργέω δύναμις ἐν ὁ Ἰωάννης μεθίστημι ἐπί ὁ Ἰησοῦς , ἀπό ὅς ὁ Ἰωάννης βαπτιστής εἰμί πιστεύω ἐν ὁ λαός . καί χράω τις ἐπιχείρημα τοιοῦτος · ὥσπερ διά ὁ πνεῦμα καί ὁ δύναμις Ἠλίας καί οὐ διά ὁ ψυχή αὐτός περί Ἰωάννης λέγω · » αὐτός εἰμί Ἠλίας ὁ μέλλω ἔρχομαι « , ὁ ἐν Ἠλίας πνεῦμα καί ὁ ἐν ἐκεῖνος δύναμις μετέρχομαι ἐπί ὁ Ἰωάννης , οὕτως οἴομαι Ἡρώδης ὁ ἐν Ἰωάννης δύναμις ἐν μέν ὁ Ἰωάννης ἐνεργέω ὁ ὁ βάπτισμα καί ὁ διδασκαλία ( » Ἰωάννης γάρ ποιέω σημεῖον οὐδέ εἷς « ) , ἐν δέ ὁ Ἰησοῦς ὁ τεράστιος δύναμις . ὁ δέ ὅμοιος τις φημί ὑπολαμβάνω ὁ λέγω Ἠλίας φαίνω ἐν ὁ Ἰησοῦς , ἤ προφήτης εἷς » ὁ ἀρχαῖος « ἐγείρω , οὐδείς δέ ζήτησις ἔχω ὁ δόγμα ὁ λέγω » ὅτι προφήτης ὡς εἷς ὁ προφήτης « εἰμί Ἰησοῦς . ψευδής μέν οὖν ὁ ὁ εἴτε Ἡρώδης λόγος , ὅς περί ὁ Ἰησοῦς εἰμί ἀναγράφω , εἴτε ὁ ὑπό τις λέγω . πλήν δοκέω ἐγώ μάλα ἔχω πιθανότης ὁ ἀνάλογος ὁ » ἐν πνεῦμα καί δύναμις Ἠλίας « προέρχομαι ὁ Ἰωάννης ὁ νῦν ὑπονοέω περί Ἰωάννης καί Ἰησοῦς ὑπό οὗτος . ἐπεί δέ πρῶτος μέν μανθάνω ὅτι μετά ὁ πειρασμός ὁ σωτήρ » ἀκούω ὅτι Ἰωάννης παραδίδωμι , ἀναχωρέω εἰς ὁ Γαλιλαία « , δεύτερος δέ ὅτι Ἰωάννης ἐν ὁ δεσμωτήριον τυγχάνω , ἀκούω ὁ περί ὁ Ἰησοῦς , » πέμπω δύο ὁ μαθητής αὐτός λέγω αὐτός · σύ εἰμί ὁ ἔρχομαι , ἤ ἕτερος προσδοκάω « ; καί τρίτος ἁπαξαπλῶς ὅτι Ἡρώδης λέγω περί ὁ Ἰησοῦς , ὅτι αὐτός εἰμί Ἰωάννης ὁ βαπτιστής · αὐτός ἐγείρω ἀπό ὁ νεκρός , οὐδαμόθεν δέ προγιγνώσκω ὁ τρόπος ὁ ἀναίρεσις ὁ βαπτιστής , διά οὗτος νῦν καί οὗτος ἀναγράφω ὁ Ματθαῖος , καί ὁ Μάρκος δέ αὐτός παραπλήσιος · ὁ δέ Λουκᾶς ὁ πολύς ὁ παρά οὗτος παρασιωπάω ἱστορία .