origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-10-11 10.14
Συνήκατε ταῦτα πάντα ; λέγουσι ναί ( 13 , 51 [ 52 ] ) . Ὁ γινώσκων τὰ ἐν ταῖς καρδίαις τῶν ἀνθρώπων Χριστὸς Ἰησοῦς ( ὡς καὶ περὶ τούτου ἐκίδαξεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ ὁ Ἰωάννης ) οὐκ ἀγνοῦν ἐρωτᾷ , ἀλλ’ ἅπαξ ἀναλαβὼν ἄνθρωπον χρῆται καὶ τοῖς αὐτοῦ πᾶσιν , ὧν ἕν καὶ τὸ ἐρωτᾶν . καὶ οὐ θαυμαστὸν εἰ ὁ σωτὴρ τοῦτο ποιεῖ , ὅπου γε καὶ ὁ τῶν ὅλων θεὸς τροποφορῶν τοὺς ἀνθρώπους » ὡς εἴ τις τροπφορήσαι ἄνθρωπος τὸν υἱὺν αὐτοῦ « πυνθάνεται , ὡς ἐν τῷ » Ἀδάμ , ποῦ εἶ « ; καὶ » ποῦ ἐστιν Ἄβελ ὁ ἀδελφός σου « ; βιασάμενος δέ τις ἐνταῦθα φήσει οὐκ ἐρωτη - ματικῶς εἰρῆσθαι ἀλλὰ ἀποφαντικῶς τὸ συνήκατε , ἐρεῖ δ’ ὅτι καὶ οἱ μαθηταῖ μαρτυροῦντες αὐτοῦ τῇ ἀποφάσει λέγουσιν αὐτῷ τὸ ναί . πλὴν εἴτε ἐρωτᾷ εἴτε ἀποφαίνεται , ἐναγκαίως λέγται οὐ τὸ ταῦτα μόνον ( δεικτικὸν ἔν ) οὐδὲ τὸ πάντα μόνον , ἀλλὰ τὸ ταῦτα πάντα . ἔοικε δὲ νῦν τοὺς μαθητὰς παριστάναι πρὸ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας γραμματεῖς γεγονέναι · ἀλλὰ τούτῳ ἐναντιώσεται τὸ ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων τοῦτον εἰρημένον τὸν τρόπον · » θεωροῦντες δὲ τὴν τοῦ Πέτρου παρρησίαν καὶ Ἰωάννου καὶ καταλαβόντες ὅτι ἄνθρωποι ἀγράμματοί εἰσι καὶ διῶται ἐθαύμαζον , ἐπεγίνωσκόν τε αὐτοὺς ὅτι σὺν τῷ Ἰησοῦ ἦσαν « . ἐπιζητήσει τις οὖν πρὸς ταῦτα · εἰ μὲν γραμματεῖς ἦσαν , πῶς » ἀγράμματοι « ἐν ταῖς Πράξεσι λέγονται » καὶ ἰδιῶται « ; εἰ δ’ ἦσαν » ἀγράμματοι καὶ ἰδιῶται « , πῶς σαφέστατα γραμματεῖς ὑπὸ τοῦ σωτῆρος ὀνομάζονται ; λεχθείη δ’ ἄν εἰς τὰ ἐζητημένα ὅτι ἤτοι οὐ πάντες ἀλλὰ Πέτρος καὶ Ἰωάννης » ἀγράμματοι καὶ ἰδιῶται « ἐν ταῖς Πράξεσιν εἴρηνται , πλείονες δ’ ἦσαν οἱ μαθηταί , ἐφ’ οἷς συνιεῖσι πάντα λέλεκται τὸ πᾶς γραμματεὺς καὶ τὰ ἑξῆς · ἤ γραμμα - τεὺς πᾶς ὁ μεμαθητευμένος τῇ κατὰ τὰ γράμμα τοῦ νόμου διδασκαλίᾳ ἀνομάζεται , ὡς καὶ τοῦς ἀγραμμάτους μὲν καὶ ἰδιώτας ( ἀγομένους δὲ ὑπὸ τῷ τοῦ νόμου γράμματι ) γραμματεῖς λέγεσθαι κατά τι σημαινόμενον . καὶ ἰδιωτῶν γε μάλιστά ἐστι , μὴ εἰδότων τροπολογεῖν μηδὲ συνιέντων τὰ τῆς ἀναγωγῆς τῶν γραφῶν , ἀλλὰ τῷ γράμματι ψιλῷ πιστευόντων καὶ ποῦτο ἐκδικύντων , τὸ χρηματίζειν αὐτοὺς γραμματεῖς . Οὕτως δέ τις διηγήσεται καὶ τὸ » οὐαὶ ὑμῖν , γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑοκριταί « , ὡς παντὶ εἰρημένον τῷ πλὴν τοῦ γράμματος μηδὲν ἐπισταμένῳ . ἔνθα ζητήεις , εἰ ὥστερ νομιδὸς γραμματεὺς οὕτως ἔσται καὶ εαγγελικός , καὶ ὥσπερ τὸν νόμον ἀναγινώσκων καὶ ἀκύων καὶ λέγων » ἅτινά ἐστιν ἀλληγορούμενα « , οὕτω καὶ τὸ εὐαγγέλιον , ὡς εἰδέναι ( τηρουμένης τῆς κατὰ τὰ γενομενα ἱστορίας ) τὴν ἐπὶ τὰ πνευματικὰ ἄπταιστον ἀναγωγήν , ἵνα μὴ ᾖ μαθήματα » πνευματικὰ πονηρίας « , ἀλλ’ ἐναντίως ἔχοντα πωευματικῖς πονηρίας πωευματικὰ ἀγαθότητος . μαθητεύεται δὲ τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν γραμματεὺς κατὰ μὲν τὰ ἁπλούστερον , ὅτε ἀπὸ Ἰουδαϊσμοῦ ἀναλαμβάνει τις τὴν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκκλησιαστικὴν διδασκαλίαν · κατὰ δὲ τὸ βαθύτερον , ὅτε τὰς διὰ τοῦ γράμματος τῶν γραφῶν εἰσαγωγὰρ παρα - λαβών τις ἀναβαίνει ἐπὶ τὰ πνευματικά , ἀνομαζόμενα βασιλείαν οὐρανῶν . καὶ καθ’ ἕκαστόν γε διανόημα ἐπιτυγχανόμενον καὶ ἐπαναβεβηκότως τῶν οὔτως ἀποδεδομένων οὐρανῶν . οὕτω δὲ καὶ τροπολογήσεις τό » μετα - νοεῖτε · ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν « , ἵν’ οἱ γραμματεῖς , τουτέστιν οἱ τῷ γράμματι ψιλῷ προσαναπαυόμενοι , μετανοοῦντες ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἐκδοχῆς μαθητεύωνται τῇ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐμψύχου λόγου πνευ - ματικῇ διδασκαλίᾳ , καλουμένῃ βασιλείᾳ οὐρανῶν . διὰ τοῦτο καὶ ὅσον μὲν Ἰησοῦς Χριστός , ὁ » ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεὸν « θεὸς λόγος οὐκ ἐπιδημεῖ ψυχῇ , οὐκ ἔστιν ἐν ἐκείνῃ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν · ὅταν δὲ ἀγγύς τις γένηται τοῦ χωρῆαι τὸν λόγον , τούτῳ ἐγγίζει ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν . Εἰ δὲ ταῦτόν ἐστιν ὑποστάσει ( εἰ καὶ μὴ ἐπινοίᾳ ) βασιλεία οὐρανῶν καὶ βασιλεία θεοῦ , δῆλον ὅτι πρὸς οὕς λέγεται · » ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἐν - τὸς ὑμῶν ἐστι « , πρὸς πούτους ἄν λέγοιτο καὶ τὸ » ἡ βασιλεία « τῶν οὐρανῶν » ἐντὸς ὑμῶν ἐστι « , καὶ μάλιστα διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ γράμματος ἐπὶ τὸ πνεῦμα μετάνοιαν , ὅτι » ἡμίκα ἄν ἐπιστρέψῃ « τις » πρὸς κύριον , περιαιρῖται τὸ « ἐπὶ τῷ γράμματι » κάλυμμα · ὁ δὲ κύριος τὸ πνεῦμά ἐστιν « . ὁ δὲ ἀληθῶς οἰκο - δεσπότης καὶ ἐλεύθερός ἐστι καὶ πλούσιος · πλουτῶν διὰ τὸ ἀπὸ γραμματείας μεμαθητεῦ< σ >θαι τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν » ἐν παντὶ λόγῳ « τῷ παρὰ τῆς παλαιᾶς διαθήκης » καὶ ἐν πάςῃ γνώσει « τῇ περὶ τῆς καινῆς Χριστοῦ Ἰησοῦ διδασκαλίας , καὶ τὸν πλοῦτον τοῦτον ἔχων ἀποκείμενον ἐν τῷ αὐτοῦ θησαυρῷ , ᾧ θησαυρίζει ὡς βασιλείᾳ μαθητευθεῖς τῶν οὐρανῶν » ἐν οὐρανῷ , ὅπου οὔτε σὴς ἀφανίζει , οὔτε κλέπται διορύσσουσι « . καὶ ἔστι γε ἀληθῶς ὁρίσασθαι περὶ τοῦ ( ὡς ἀποδεδώκαμεν ) ἐν οὐρανοῖς θησαυρί - ζοντος , ὅτι οὐδὲ εἷς σὴς τῶν παθῶν ἅψασθαι αὐτοῦ τῶν πνευματικῶν καὶ οὐρανίων δύναται χρημάτων . σὴς δὲ τῶν παθῶν εἶπον λαβὼν ἀφορμὴν ἀπὸ τῶν Παροιμιῶν , ἐν αἷς γέγραπται · » ὥσπερ σὴς ἐν ἱματίῳ καὶ ἐν ξήλῳ σκώληξ , οὕτως λύπη ἀνδρὸς βλάπτει καρδίαν « · σκώληξ γὰρ καὶ σής ἐστιν ἡ λύπη , βλάπτουσα καρδίων τὴν μὴ ἐν οὐρανοῖς καὶ τοῖς πνευματικῖς ἔχουσαν τοὺς θησαυρούς , ἐν οἷς ἐάν τις θησαυρίζῃ ( ἐπεὶ » ὅπου ὁ θησαυρός , ἀκεῖ καὶ ἡ καρδία « ) , ἐν οὐρανοῖς ἔχει τὴν καρδίαν καὶ δἰ αὐτὴν λέγει · » ἐὰν παρατάξηται ἐπ’ ἐφὲ παρεμβολύ , οὐ φοβηθήσεται ἡ καρδία μου « . οὕτω δὲ οὐδὲ κλέπται , περὶ ὧν εἶπεν ὁ σωτὴρ ὅτι » πάντες ὅσοι ἦλθον πρὸ ἐμοῦ κλέπται εἰσὶ καὶ λῃσταί « , διορύσσειν δύνανται τὰ ἐν οὐρανοῖς τεθησαυρισμένα καὶ τὴν παροῦσαν αὐτοῖς καρδίαν καὶ διὰ τοῦτο λέγουσαν · » συνήγειρε καὶ συνεκάθισεν ἡμᾶς ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ « καὶ » ἡμῶν δὲ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει « .
Lemmas: συνίημι οὗτος πᾶς ; λέγω ναί ( 13 , 51 [ 52 ] ) . ὁ γιγνώσκω ὁ ἐν ὁ καρδία ὁ ἄνθρωπος Χριστός Ἰησοῦς ( ὡς καί περί οὗτος ἐκίδαξεν ἐν ὁ εὐαγγέλιον ὁ Ἰωάννης ) οὐ ἀγνέω ἐρωτάω , ἀλλά ἅπαξ ἀναλαμβάνω ἄνθρωπος χράω καί ὁ αὐτός πᾶς , ὅς εἷς καί ὁ ἐρωτάω . καί οὐ θαυμαστός εἰ ὁ σωτήρ οὗτος ποιέω , ὅπου γε καί ὁ ὁ ὅλος θεός τροποφορέω ὁ ἄνθρωπος » ὡς εἰ τις τροποφορέω ἄνθρωπος ὁ υἱός αὐτός « πυνθάνομαι , ὡς ἐν ὁ » Ἀδάμ , ποῦ εἰμί « ; καί » ποῦ εἰμί Ἄβελ ὁ ἀδελφός σύ « ; βιάζω δέ τις ἐνταῦθα φημί οὐ ἐρωτάω - ματικῶς λέγω ἀλλά ἀποφαντικός ὁ συνίημι , λέγω δέ ὅτι καί ὁ μαθητής μαρτυρέω αὐτός ὁ ἀπόφασις λέγω αὐτός ὁ ναί . πλήν εἴτε ἐρωτάω εἴτε ἀποφαίνω , ἐναγκαίως λέγω οὐ ὁ οὗτος μόνος ( δεικτικός ἐν ) οὐδέ ὁ πᾶς μόνος , ἀλλά ὁ οὗτος πᾶς . ἔοικα δέ νῦν ὁ μαθητής παρίστημι πρό ὁ ὁ οὐρανός βασιλεία γραμματεύς γίγνομαι · ἀλλά οὗτος ἐναντιόομαι ὁ ἐν ὁ Πρᾶξις ὁ ἀπόστολος οὗτος λέγω ὁ τρόπος · » θεωρέω δέ ὁ ὁ Πέτρος παρρησία καί Ἰωάννης καί καταλαμβάνω ὅτι ἄνθρωπος ἀγράμματος εἰμί καί διώτης θαυμάζω , ἐπιγιγνώσκω τε αὐτός ὅτι σύν ὁ Ἰησοῦς εἰμί « . ἐπιζητέω τις οὖν πρός οὗτος · εἰ μέν γραμματεύς εἰμί , πῶς » ἀγράμματος « ἐν ὁ Πρᾶξις λέγω » καί ἰδιώτης « ; εἰ δέ εἰμί » ἀγράμματος καί ἰδιώτης « , πῶς σαφής γραμματεύς ὑπό ὁ σωτήρ ὀνομάζω ; λέγω δέ ἄν εἰς ὁ ζητέω ὅτι ἤτοι οὐ πᾶς ἀλλά Πέτρος καί Ἰωάννης » ἀγράμματος καί ἰδιώτης « ἐν ὁ Πρᾶξις λέγω , πολύς δέ εἰμί ὁ μαθητής , ἐπί ὅς συνίημι πᾶς λέγω ὁ πᾶς γραμματεύς καί ὁ ἑξῆς · ἤ γράμμα - τεῦς πᾶς ὁ μαθητεύω ὁ κατά ὁ γράμμα ὁ νόμος διδασκαλία ἀνομάζεται , ὡς καί ὁ ἀγράμματος μέν καί ἰδιώτης ( ἄγω δέ ὑπό ὁ ὁ νόμος γράμμα ) γραμματεύς λέγω κατά τις σημαίνω . καί ἰδιώτης γε μάλα εἰμί , μή οἶδα τροπολογέω μηδέ συνίημι ὁ ὁ ἀναγωγή ὁ γραφή , ἀλλά ὁ γράμμα ψιλός πιστεύω καί Πούτο ἐκδικέω , ὁ χρηματίζω αὐτός γραμματεύς . οὕτως δέ τις διηγέομαι καί ὁ » οὐαί σύ , γραμματεύς καί Φαρισαῖος υοκριτης « , ὡς πᾶς λέγω ὁ πλήν ὁ γράμμα μηδείς ἐπίσταμαι . ἔνθα ζητέω , εἰ ὥστερ νομιδὸς γραμματεύς οὕτως εἰμί καί αγγελικός , καί ὥσπερ ὁ νόμος ἀναγιγνώσκω καί ἄκυον καί λέγω » ὅστις εἰμί ἀλληγορέω « , οὕτως καί ὁ εὐαγγέλιον , ὡς οἶδα ( τηρέω ὁ κατά ὁ γίγνομαι ἱστορία ) ὁ ἐπί ὁ πνευματικός ἄπταιστος ἀναγωγή , ἵνα μή εἰμί μάθημα » πνευματικός πονηρία « , ἀλλά ἐναντίος ἔχω πωευματικῖς πονηρία πωευματικὰ ἀγαθότης . μαθητεύω δέ ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός γραμματεύς κατά μέν ὁ ἁπλόος , ὅτε ἀπό Ἰουδαϊσμός ἀναλαμβάνω τις ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἐκκλησιαστικός διδασκαλία · κατά δέ ὁ βαθύς , ὅτε ὁ διά ὁ γράμμα ὁ γραφή εἰσαγωγὰρ παρά - λαμβάνω τις ἀναβαίνω ἐπί ὁ πνευματικός , ἀνομαζόμενα βασιλεία οὐρανός . καί κατά ἕκαστος γε διανόημα ἐπιτυγχάνω καί ἐπαναβεβηκότως ὁ οὕτως ἀποδίδωμι οὐρανός . οὕτως δέ καί τροπολογέω ὁ » μετά - νοέω · ἐγγίζω γάρ ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός « , ἵνα ὁ γραμματεύς , τουτέστι ὁ ὁ γράμμα ψιλός προσαναπαύω , μετανοέω ἀπό ὁ τοιοῦτος ἐκδοχή μαθητεύω ὁ διά Ἰησοῦς Χριστός ὁ ἔμψυχος λόγος πνέω - ματικῇ διδασκαλία , καλέω βασιλεία οὐρανός . διά οὗτος καί ὅσος μέν Ἰησοῦς Χριστός , ὁ » ἐν ἀρχή πρός ὁ θεός « θεός λόγος οὐ ἐπιδημέω ψυχή , οὐ εἰμί ἐν ἐκεῖνος ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός · ὅταν δέ ἀγγύς τις γίγνομαι ὁ χωρέω ὁ λόγος , οὗτος ἐγγίζω ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός . εἰ δέ αὐτός εἰμί ὑπόστασις ( εἰ καί μή ἐπίνοια ) βασιλεία οὐρανός καί βασιλεία θεός , δῆλος ὅτι πρός ὅς λέγω · » ὁ βασιλεία ὁ θεός ἐν - τός σύ εἰμί « , πρός Πουτούς ἄν λέγω καί ὁ » ὁ βασιλεία « ὁ οὐρανός » ἐντός σύ εἰμί « , καί μάλα διά ὁ ἀπό ὁ γράμμα ἐπί ὁ πνεῦμα μετάνοια , ὅτι » ημικός ἄν ἐπιστρέφω « τις » πρός κύριος , περιαιρέω ὁ « ἐπί ὁ γράμμα » κάλυμμα · ὁ δέ κύριος ὁ πνεῦμα εἰμί « . ὁ δέ ἀληθής οἰκος - δεσπότης καί ἐλεύθερος εἰμί καί πλούσιος · πλουτέω διά ὁ ἀπό γραμματεία μαθητεύω Σ >θαι ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός » ἐν πᾶς λόγος « ὁ παρά ὁ παλαιός διαθήκη » καί ἐν πᾶς γνῶσις « ὁ περί ὁ καινός Χριστός Ἰησοῦς διδασκαλία , καί ὁ πλοῦτος οὗτος ἔχω ἀπόκειμαι ἐν ὁ αὐτός θησαυρός , ὅς θησαυρίζω ὡς βασιλεία μαθητεύω ὁ οὐρανός » ἐν οὐρανός , ὅπου οὔτε σής ἀφανίζω , οὔτε κλέπτης διορύσσω « . καί εἰμί γε ἀληθής ὁρίζω περί ὁ ( ὡς ἀποδίδωμι ) ἐν οὐρανός θησαυρί - ζω , ὅτι οὐδέ εἷς σής ὁ πάθος ἅπτω αὐτός ὁ πνευματικός καί οὐράνιος δύναμαι χρῆμα . σής δέ ὁ πάθος λέγω λαμβάνω ἀφορμή ἀπό ὁ Παροιμία , ἐν ὅς γράφω · » ὥσπερ σής ἐν ἱμάτιον καί ἐν ξήλῳ σκώληξ , οὕτως λύπη ἀνήρ βλάπτω καρδία « · σκώληξ γάρ καί σής εἰμί ὁ λύπη , βλάπτω κάρδιον ὁ μή ἐν οὐρανός καί ὁ πνευματικός ἔχω ὁ θησαυρός , ἐν ὅς ἄν τις θησαυρίζω ( ἐπεί » ὅπου ὁ θησαυρός , ἐκεῖ καί ὁ καρδία « ) , ἐν οὐρανός ἔχω ὁ καρδία καί διά αὐτός λέγω · » ἐάν παρατάσσω ἐπί εφέ παρεμβάλλω , οὐ φοβέω ὁ καρδία ἐγώ « . οὕτως δέ οὐδέ κλέπτης , περί ὅς λέγω ὁ σωτήρ ὅτι » πᾶς ὅσος ἔρχομαι πρό ἐγώ κλέπτης εἰμί καί λῃστής « , διορύσσω δύναμαι ὁ ἐν οὐρανός θησαυρίζω καί ὁ πάρειμι αὐτός καρδία καί διά οὗτος λέγω · » συναγείρω καί συγκαθίζω ἐγώ ἐν ὁ ἐπουράνιος ἐν Χριστός « καί » ἐγώ δέ ὁ πολίτευμα ἐν οὐρανός ὑπάρχω « .