origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-10-11 11.2
Ὁ μὲν οὖν Ἰησοῦς , δι’ ἣν ἔδωκε δύναμιν καὶ ἑτέρων θρεπτικὴν τοῖς μαθηταῖς , εἶπε · δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν . οἱ δὲ μὴ ἀρνούμενοι μὲν τὸ δύνασθαι διδόναι ἄρτους , πολλῷ δὲ ὀλιγωτέρους αὑτοὺς νομίζοντες εἶναι καὶ οὐχ ἰκανοὺς τρέφειν τοὺς ἀκολουθήσαντας τῷ Ἰησοῦ , οὐδὲ θεωροῦντες ὅτι ἕκαστον ἄρτον ἢ λόγον ὁ Ἰησοῦς λαβὼν εἰς ὅσον βούλεται ἐκτείνει , ποιῶν αὐτὸν διαρκὴ πᾶσιν ὅσους ἐὰν θρέψαι θέλῃ , φαςίν · οὐκ ἔχομεν ὧδε εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας,πέντε μὲν ἴσως αἰνισςόμενοι ἄρτους εἶναι τοὺς αἰσθητοὺς τῶν γραφῶν λόγους καὶ διὰ τοῦτο ἰσαρίθμους ταῖς πέντε αἰσθήσεσιν . δύο δὲ ἰχθῦς ἤτοι τὸν προφορικὸν καὶ τὸν ἐνδιάθετον λόγον , ὠσπερεὶ ὄψον τυγάνοντας τῶν ἐν ταῖς γραφαῖς αἰσθητῶν κειμένων , ἢ τάχα καὶ τὸν φθάσαντα ἐπ᾿ αὐτοὺς περὶ πατρὸς καὶ υἱοῦ λόγον . διὸ καὶ αὐτὸς » ἔφαγεν ἰχθύος ὀπτοῦ « ἀναστὰς » μέρος λαβὼν « ἀπὸ τῶν μαθητῶν , καὶ ἀποδεξάμενος ἣν ἐδύναντο ἐκ μέρους ἀπαγγεῖλαι αὐτῷ περὶ τοῦ πατρὸς θεολοτγίαν . ἡμεῖς μὲν οὖν οὕτως τῷ περὶ τῶν πέντε ἄρτων καὶ δύο ἰχθύων ἐπιβαλεῖν δεδυνήμεθα λόγῳ · εἰκὸς δὲ ὅτι οἱ μᾶλλον ἡμῶν συναγαγεῖν δυνάμενοι τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθεύας παρ᾿ ἑαυτοῖς πλείονα καὶ κρείττονα δύναιντ᾿ ἂν ἀποδοῦναι περὶ τούτων νοῦν . Παρατηρητέον μέντοι , ὅτι τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας οἱ μαθηταὶ λέγουσιν ἔχειν παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ τῷ Μάρκῳ καὶ τῷ Λουκᾷ , οὔθ᾿ ὅτι πύρινοι οὔθ᾿ ὅτι κρίθινοι ἦσαν ὑποσημειωςάμενοι · ὁ δὲ Ἰωάννης μόνος κριθίνους εἶπεν εἶναι τοὺς ἄρτους , διὸ τάχα οὐδὲ οἱ μαθηταὶ ὀμολογοῦσιν ἔχειν αὐτοὺς παρ᾿ ἑαυτοῖς ἐν τῷ τοῦ Ἰωάννου εὐαγγελίῳ , ἀλλὰ λέγουσι παρ᾿ αὐτῷ ὅτι » ἔστι παιδάριον ὧδε ὃς ἔχει πέντε ἄρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια « . καὶ ὅσον μὲν οἱ πέντε ἄρτοι οὗτοι καὶ οἱ δύο ἰχθύες οὐκ ἐφέροντο ὑπὸ τῶν μαθητῶν τῷ Ἰησοῦ , οὐκ ηὔξανον οὐδὲ ἐπλήθυνον οὐδὲ ἐδύναντο τρέφειν πλείονας · ὅτε δὲ λαβὼν αὐτοὺς ὁ σωτὴρ πρῶτον ἀνέβλεψεν εἰς τὸν οὐρανόν , ταῖς ἀκτὶσι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ οἱονεὶ καταβιβάζων δύναμιν ἐκεῖθεν , τὴν ἀνακραθησομένην τοῖς ἄρτοις καὶ τοῖς ἰχθύσι , μέλλουσι τρέφειν τοὺς πεντακισχιλίους , καὶ μετὰ τοῦτο ηὐλόγησε τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας , τῷ λόγῳ καὶ τῇ εὐλογίᾳ αὔξων καὶ πληθύνων αὐτούς , καὶ τρίτον μερίζων καὶ κλῶν ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς , ἵν᾿ ἐκεῖνοι τοῖς ὄχλοις παραθῶσι , τότε διήρκεσαν οἱ ἄρτοι καὶ οἱ ἰχθύες , ὡς φαγεῖν πάντας καὶ κορεσθῆναι καί τινας τῶν εὐλογηθέντων ἄρτων μὴ χωρῆσαι φαγεῖν . ἐπερίσσευσε γὰρ τοῖς ὄχλοις τοσαὐτα , ἃ κατὰ μὲν τοὺς ὄχλους οὐκ ἦν , κατὰ δὲ τοὺς δυναμένους μαθητὰς ἆραι τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων καὶ ἀποθέσθαι εἰς κοφίνους πληρουμένους τῶν περισσευμάτων , ὄντας τὸν ἀριθμὸν τοσούτους ὅσαι αἱ φυλαὶ τοῦ Ἰσραήλ . περὶ μὲν οὖν τοῦ Ἰωσὴφ ἐν Ψαγμοῖς γέγραπται · » αἱ χεῖρες αὐτοῦ ἐν τῷ κοφίνῳ ἐδούλευσαν « , περὶ δὲ τῶν Ἰησοῦ μαθητῶν ὅτι ἦραν τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων οἱ δύδεκα ( οἶμαι ) δώδεκα κοφίνους οὐχ ἡμιτελεῖς , ἀλλὰ πλήρεις . Λ·αί εἰσιν οἶμαι ) μέχρι τοῦ δεῦρο καὶ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ πλήρεις κόφινοι δώδεκα τῶν κλασμάτων ἄρτου ζῶντος , οὕς μὴ δύνανται οἱ ὄχλοι ἐσθίειν , παρὰ τοῖς τῶν ὄχλων κρείττοσι μαθηταῖς τοῦ Ἰησοῦ . ἦσαν δέ οἱ ἐσθίοντες ἀπὸ τῶν πέντε ἄρτων τῶν Πρὸ τῶν περισσευσάντων κοφίνων δώδεκα συγγενεῖς τῷ πέντε ἀριθμῷ μέχρι τῶν αἰσθητῶν φθάσαντες καὶ διὰ τοῦτο πεντακισχίλιοι · ἢ καὶ μέχρι τῶν αἰσθητῶν ἔφθασαν οἱ φαγόντες , ἐπεὶ καὶ οὗτοι ἀπὸ τοῦ ἀναβλέψαντος εἰς οὐρανὸν ἐτράφησαν καὶ εὐλογήσαντος καὶ κλάσαντος αὐτοῦς , καὶ οὐ παῖδες οὐδέ γυναῖκες , ἀλλ᾿ ἄνδρες . εἰσὶ γὰρ καὶ ἐν αἰσθηταῖς ( οἶμαι ) τροφαῖς διαφοραί , ὠς τινὰς μέ·ν αὐτῶν εἶναι τῶν καταργησάντων » τὰ τοῦ νηπίου « , τινὰς δὲ τῶν νηΠίων ἔτι καὶ σαρκίνων » ἐν Χριστῷ « .
Lemmas: ὁ μέν οὖν Ἰησοῦς , διά ὅς δίδωμι δύναμις καί ἕτερος θρεπτικός ὁ μαθητής , λέγω · δίδωμι αὐτός σύ ἐσθίω . ὁ δέ μή ἀρνέομαι μέν ὁ δύναμαι δίδωμι ἄρτος , πολύς δέ ὀλίγος ἑαυτοῦ νομίζω εἰμί καί οὐ ἱκανός τρέφω ὁ ἀκολουθέω ὁ Ἰησοῦς , οὐδέ θεωρέω ὅτι ἕκαστος ἄρτος ἤ λόγος ὁ Ἰησοῦς λαμβάνω εἰς ὅσος βούλομαι ἐκτείνω , ποιέω αὐτός διαρκής πᾶς ὅσος ἄν τρέφω ἐθέλω , φημί · οὐ ἔχω ὧδε εἰ μή πέντε ἄρτος καί δύο ἰχθύας,πέντε μέν ἴσως αἰνίσσομαι ἄρτος εἰμί ὁ αἰσθητός ὁ γραφή λόγος καί διά οὗτος ἰσάριθμος ὁ πέντε αἴσθησις . δύο δέ ἰχθῦς ἤτοι ὁ προφορικός καί ὁ ἐνδιάθετος λόγος , ὡσπερεί ὄψον τυγάνοντας ὁ ἐν ὁ γραφή αἰσθητός κεῖμαι , ἤ τάχα καί ὁ φθάνω ἐπί αὐτός περί πατήρ καί υἱός λόγος . διό καί αὐτός » ἐσθίω ἰχθῦς ὀπτός « ἀνίστημι » μέρος λαμβάνω « ἀπό ὁ μαθητής , καί ἀποδέχομαι ὅς δύναμαι ἐκ μέρος ἀπαγγέλλω αὐτός περί ὁ πατήρ θεολογία . ἐγώ μέν οὖν οὕτως ὁ περί ὁ πέντε ἄρτος καί δύο ἰχθῦς ἐπιβάλλω δύναμαι λόγος · ἔοικα δέ ὅτι ὁ μάλα ἐγώ συνάγω δύναμαι ὁ πέντε ἄρτος καί ὁ δύο ἰχθεύας παρά ἑαυτοῦ πολύς καί κρατύς δύναμαι ἄν ἀποδίδωμι περί οὗτος νόος . παρατηρητέον μέντοι , ὅτι ὁ πέντε ἄρτος καί ὁ δύο ἰχθῦς ὁ μαθητής λέγω ἔχω παρά ὁ Ματθαῖος καί ὁ Μάρκος καί ὁ Λουκᾶς , οὔτε ὅτι πύρινος οὔτε ὅτι κρίθινος εἰμί ὑποσημειόομαι · ὁ δέ Ἰωάννης μόνος κρίθινος λέγω εἰμί ὁ ἄρτος , διό τάχα οὐδέ ὁ μαθητής ὁμολογέω ἔχω αὐτός παρά ἑαυτοῦ ἐν ὁ ὁ Ἰωάννης εὐαγγέλιον , ἀλλά λέγω παρά αὐτός ὅτι » εἰμί παιδάριον ὧδε ὅς ἔχω πέντε ἄρτος κρίθινος καί δύο ὀψάριον « . καί ὅσος μέν ὁ πέντε ἄρτος οὗτος καί ὁ δύο ἰχθῦς οὐ φέρω ὑπό ὁ μαθητής ὁ Ἰησοῦς , οὐ αὐξάνω οὐδέ πληθύνω οὐδέ δύναμαι τρέφω πολύς · ὅτε δέ λαμβάνω αὐτός ὁ σωτήρ πρῶτος ἀναβλέπω εἰς ὁ οὐρανός , ὁ ἀκτίς ὁ ὀφθαλμός αὐτός οἱονεί καταβιβάζω δύναμις ἐκεῖθεν , ὁ ἀνακεράννυμι ὁ ἄρτος καί ὁ ἰχθῦς , μέλλω τρέφω ὁ πεντακισχίλιοι , καί μετά οὗτος εὐλογέω ὁ πέντε ἄρτος καί ὁ δύο ἰχθῦς , ὁ λόγος καί ὁ εὐλογία αὐξάνω καί πληθύνω αὐτός , καί τρίτος μερίζω καί κλάω δίδωμι ὁ μαθητής , ἵνα ἐκεῖνος ὁ ὄχλος παρατίθημι , τότε διαρκέω ὁ ἄρτος καί ὁ ἰχθῦς , ὡς ἐσθίω πᾶς καί κορέννυμι καί τις ὁ εὐλογέω ἄρτος μή χωρέω ἐσθίω . περισσεύω γάρ ὁ ὄχλος τοσοῦτος , ὅς κατά μέν ὁ ὄχλος οὐ εἰμί , κατά δέ ὁ δύναμαι μαθητής ἀείρω ὁ περισσεύω ὁ κλάσμα καί ἀποτίθημι εἰς κόφινος πληρόω ὁ περίσσευμα , εἰμί ὁ ἀριθμός τοσοῦτος ὅσος ὁ φυλή ὁ Ἰσραήλ . περί μέν οὖν ὁ Ἰωσήφ ἐν Ψαγμοῖς γράφω · » ὁ χείρ αὐτός ἐν ὁ κόφινος δουλεύω « , περί δέ ὁ Ἰησοῦς μαθητής ὅτι ἀείρω ὁ περισσεύω ὁ κλάσμα ὁ δύω ( οἴομαι ) δώδεκα κόφινος οὐ ἡμιτελής , ἀλλά πλήρης . Λαί εἰμί οἴομαι ) μέχρι ὁ δεῦρο καί ἕως ὁ συντέλεια ὁ αἰών ὁ πλήρης κόφινος δώδεκα ὁ κλάσμα ἄρτος ζάω , ὅς μή δύναμαι ὁ ὄχλος ἐσθίω , παρά ὁ ὁ ὄχλος κρατύς μαθητής ὁ Ἰησοῦς . εἰμί δέ ὁ ἐσθίω ἀπό ὁ πέντε ἄρτος ὁ πρό ὁ περισσεύω κόφινος δώδεκα συγγενής ὁ πέντε ἀριθμός μέχρι ὁ αἰσθητός φθάνω καί διά οὗτος πεντακισχίλιοι · ἤ καί μέχρι ὁ αἰσθητός φθάνω ὁ ἐσθίω , ἐπεί καί οὗτος ἀπό ὁ ἀναβλέπω εἰς οὐρανός τρέφω καί εὐλογέω καί κλάω αὐτός , καί οὐ παῖς οὐδέ γυνή , ἀλλά ἀνήρ . εἰμί γάρ καί ἐν αἰσθητός ( οἴομαι ) τροφή διαφορά , ὡς τις μέν αὐτός εἰμί ὁ καταργέω » ὁ ὁ νήπιος « , τις δέ ὁ νήπιος ἔτι καί σάρκινος » ἐν Χριστός « .