origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-10-11 10.11
Πόλιν ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν σαγήνῃ βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν ( 13 , 47 [ — 50 ] ) . Ὤσπερ ἐπὶ τῶν εἰκόνων καὶ τῶν ἀνδριάντων αἱ ὁμοιότητες οὐκ ἐξ ὅλων εἰσὶν ὁμοιότητες ἐκείνων πρὸς ἄ ταῦτα γίνεται , ἀλλ' ἡ μέν ἐν ἑνὶ ἐπιπέδῳ ξύλῳ ( φέρε εἰπεῖν ) κηρογραφουμένη είκὼν τῆς ἐπιφανείας μετὰ χρώματος ἔχει τὴν ὁμοιότητα , οὐκέτι δὲ σώζει τὰς εἰσοχὰς καὶ τὰς ἐζοχὰς ἀλλ' ἔμφασιν μόνην αὐτῶν , ἡ δὲ κατὰ τοὺς ἀνδριάντας πλάσις τὸ μὲν κατὰ τὰς εἰσοχὰς καὶ τὰς ἐξοχὰς πειρᾶται σώζειν ὁμοίωμα οὐκέτι οὐκέτι καὶ τὰ κατὰ τὴν χρόαν , ἐὰν δέ καὶ κήρινον ἐκμαγεῖον γένηται σώζειν μέν πειρᾶται ἀμφότερα λέγω δέ καὶ τὰ κατὰ τὴν χρόαν καὶrd τὰ κατὰ τὰς εἰσοχὰς καὶ ἐξοχὰς ) οὐ μὴν καὶ τῶν ἐν βάθει εἰκών ἐστιν , οὕτω μοι νόει κοὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ εύαγγέλιον ὁμοιώσεων τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ὁμοιουμένην τινὶ ὁμοιοῦθαι οὐ διὰ πάντα τᾶ προσόντα τῷ εἰς ὅ ἡ ὁμοίωσις , ἀλλὰ διά τινα ὧν χρᾐζει ὁ παραληφθεὶς λόγος . καὶ ἐνταῦθα τοίνυν ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν σαγήνη βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν , οὐχ ὡς οἴονταί τινες παριστάντες τῷ λόγῳ φύσεις εἰναι ὑποκειμένας διαφόρους τῶν ὑπὸ τὴν σαγήνην ἐληλυθότων πονηρῶν καὶ δικαίων , ὥστε νομίζειν εἶναι διὰ τὸ ἐκ παντὸς γένους συναγαγούσῃ δικαίων πολλὰς καὶ διαφόρους φύσεις , ὁμοίως δὲ καὶ πονηρῶν · τῇ γὰρ τοιαύτῃ ἐκδοχῇ ἐναντιοῦνται πᾶσαι αἱ τὸ αὐτεξούσιον ἐμφαίνουσαι γραφαὶ καὶ αἰτιώμεναι μὲν τοὺς ἀμαρτάνοντας αποδεχόμεναι δὲ τοὺς κατορθοῦντας , οὐκ ἄν δικαίως μέμψεως τοῖς ἀπὸ τῶν φαύλων γενῶν φύσει τοιούτων τυγχανόντων ἀκολουδούσης ἢ ἐπαίνου τοῖς ἀπὸ τῶν ἀστειοτέρων . ἰχθύων γὰρ γαύλων καὶ καλῶν ἡ αἰτία οὐ περὶ τὰς ψυχὰς τῶν ἰχυύων ἐστίν , ἀλλὰ περὶ ἐκεῖνο , ὅπερ ἐπιστάμενος ὁ λόγος εἶπεν · » ἐξαγαγέτω τὰ ὔδατα ἑρπετὰ ψυχῶν ζωσῶν « , ὅτε κοὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὰ κήτη τὰ μεγάλα καὶ πᾶσαν ψυχὴν ζώων ἑρπετῶν , ἄ ἐξήγαγε τὰ ὔδατα κατὰ γένη αὐτῶν « . αὐτῶν « . οὐκοῦν μὲν » πᾶσαν ψυχὴν ζώων ἐρπετῶν « » ἐξήγαγε τὰ ὕδατα κατὰ γένη αὐτῶν « , οὐκ οὔσης τῆς αἰτίας περὶ αὐτήν . ἐνταῦθα δὲ ἡμεῖς ἐσμεν οἱ αἴτιοι τοῦ εἶναι καλὰ καὶ ἄξια τῶν λεγομένων ἀγγῶν γένη ἢ σαπρὰ καὶ ἄξια τοῦ ἔξω βληθῆναι · οὐ γὰρ φύσις ἐν ἡμῖν αἱτία τῆς πονηρίας , ἀλλὰ προαίρεσις ἑκούσιος οὖσα κοκοποιητική . οὕτως δὲ οὐδέ φύσις αἰτία δικαιοσύνης ὡς άνεπίδεκτος ἀδικίας , ἀλλὰ λόγος ὄν παρεδεξάμεθα ὁ κατασκευάζων δικαίους · καὶ γὰρ τὰ μέν τῶν ἐνύδρων γένη οὐκ ἔστιν ἐδεῖν μεταβάλλοντα ἀπὸ φαύλων ὡς ἐν ἰχθύσι γενῶν ἐπὶ τὰ ἀστεῖα , ἢ ἀπὸ τῶν βελτιόνων ἐπὶ τὰ χείρονα , τοὺς δὲ ἐν ἀνθρώποις δικαίους ἢ πονηροὺς ἀεὶ ἔστι θεωρεῖν ἢ ἐπὶ τὴν ἀρετὴν ἐκ κακίας φθάνοντας ἢ ἀπὸ τῆς ἐπ' ἀρετὴν προκοπῆς ἀναλυομένους ἐπὶ τὴν τῆς κακίας χύσιν . Διὸ καὶ ἐν τῷ Ἰεζεκιὴλ περὶ μὲν τοῦ ἀπὸ ἀνομίας ἐπιστρέφοντος ἐπὶ τὴν τήρησιν τῶν Βείων ἐντολῶν τοιαῦτα γέγραπται · καὶ » καὶ ὁἄνομος ἐὰν ἀποστρέψῃ έκ ποσῶν άνομιῶν αὐτοῦ ὧν ἐποίησε « καὶ τὰ ἑξῆς ἕως τοῦ ὡς τὸ ἀποστρέψαι αὐτὸν ἐκ τῆς ὁδοῦ τῆς πονηρᾶς καὶ ζῆν αὐτόν « , περὶ δέ τοῦ ἀναλυομένου ἀπὸ τῆς ἐπ᾿ ἀρετὴν προκοπῆς ἐπὶ τὴν τῆς κακίας χύσιν τοιαῦτα · » ἐν δὲ τῷ ἀποστρέψαι δίκαιον ἐκ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ καὶ ποιῆσαι ἀδικίαν « καὶ τὰ ἑξῆς ἕως τοῦ » καὶ ἐν τοῖς ἁμαρτίαις αὐτοῦ οἷς ἤμαρτεν ἐν αὐταῖς ἀποθανεῖται « . ἢ λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ ἐκ τῆς κατὰ τὴν σαγήνην παραβολῆς φύσεις είσάγοντες , » ὁ ἄνομος « ὕστερον ἀποστρέφων » ἐκ πασῶν τῶν ἀνομιῶν αὐτοῦ ὧν ἐποίησε « καὶ φυλάσσων » πάσας τὰς ἐντολὰς « τοῦ κυρίου καὶ ποιῶν » δικαιοσύνην καὶ ἔλεον « , ποίας φύσεως ἦν ἄνομος ὤν ; οὐ γὰρ δὴ τῆς ἐπαινετῆς . ἀλλ᾿ εἰ ἄρα ψεκτῆς καὶ φύσεως εὐλόγως ἄν λεχθ εί » ἐκ πασῶν τῶν ἀνομιῶν αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν « ; εἰ μέν γὰρ τῆς φαύλης διὰ τὰ πρότερα , πῶς μετέβαλλεν ἐπὶ τὰ βελτίονα ; εἰ δὲ τῆς ἀστείας διὰ τὰ δεύτερα , πῶς ἀστείας φύσεως τυγχάνων ἄνομος ἦν ; τὸ δ᾿ ὅμοιον ἐπαπορήσεις καὶ περὶ τοῦ ἀποστρέφοντος δικαίου » ἐκ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ « καὶ ποιοῦντος » ἀδικίαν κατὰ πάσας τὰς ἀνομίας « . πρὶν γὰρ ἀποστρέψαι ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης ἐν δικαίοις ἔργοις τυγχάνων φαύλης φύσεως οὐκ ἦν · φαύλη γὰρ φύσις οὐκ ἄν ἐν δικαιοσύσνῃ γένοιτο , ἐπεὶ μὴ δύναται δένδρον πονηρὸν ( ἡ κακία ) καρποὺς ἀγαθους ποιεῖν ( τοὺς ἀπὸ ἀρετῆς ) . πόλιν τε αὖ οὐκ ἄν ἀστείας καὶ ἀμεταβλήτου φύσεως ὢν ἀπὸ τοῦ καλοῦ ἀπέστρεφεν ἄν , μετὰ τό χρηματίσαι δίκαιος , » ἐκ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ « ἐπὶ τὸ » ποιῆσαι ἀδικίαν κατὰ πάσας τὰς ἀνομίας αὐτοῦ , ἃς ἐποίησε « .
Lemmas: Πόλις ὅμοιος εἰμί ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός σαγήνη βάλλω εἰς ὁ θάλασσα ( 13 , 47 [ — 50 ] ) . ὥσπερ ἐπί ὁ εἰκών καί ὁ ἀνδριάς ὁ ὁμοιότης οὐ ἐκ ὅλος εἰμί ὁμοιότης ἐκεῖνος πρός ὅς οὗτος γίγνομαι , ἀλλά ὁ μέν ἐν εἷς ἐπίπεδος ξύλον ( φέρω λέγω ) κηρογραφέω εἰκών ὁ ἐπιφάνεια μετά χρῶμα ἔχω ὁ ὁμοιότης , οὐκέτι δέ σῴζω ὁ εἰσοχή καί ὁ ζοχή ἀλλά ἔμφασις μόνος αὐτός , ὁ δέ κατά ὁ ἀνδριάς πλάσις ὁ μέν κατά ὁ εἰσοχή καί ὁ ἐξοχή πειράω σῴζω ὁμοίωμα οὐκέτι οὐκέτι καί ὁ κατά ὁ χροιά , ἐάν δέ καί κήρινος ἐκμαγεῖον γίγνομαι σῴζω μέν πειράω ἀμφότερος λέγω δέ καί ὁ κατά ὁ χροιά καί ὁ κατά ὁ εἰσοχή καί ἐξοχή ) οὐ μήν καί ὁ ἐν βάθος εἰκών εἰμί , οὕτως ἐγώ νοέω κοί ἐπί ὁ κατά ὁ εὐαγγέλιον ὁμοίωσις ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός ὁμοιόω τις ὁμοιόω οὐ διά πᾶς ὁ πρόσειμι ὁ εἰς ὅς ὁ ὁμοίωσις , ἀλλά διά τις ὅς χρῄζω ὁ παραλαμβάνω λόγος . καί ἐνταῦθα τοίνυν εἰμί ὁ βασιλεία ὁ οὐρανός σαγήνη βάλλω εἰς ὁ θάλασσα , οὐ ὡς οἴομαι τις παρίστημι ὁ λόγος φύσις εἰμί ὑπόκειμαι διάφορος ὁ ὑπό ὁ σαγήνη ἔρχομαι πονηρός καί δίκαιος , ὥστε νομίζω εἰμί διά ὁ ἐκ πᾶς γένος συνάγω δίκαιος πολύς καί διάφορος φύσις , ὅμοιος δέ καί πονηρός · ὁ γάρ τοιοῦτος ἐκδοχή ἐναντιόομαι πᾶς ὁ ὁ αὐτεξούσιος ἐμφαίνω γραφή καί αἰτιάομαι μέν ὁ ἁμαρτάνω ἀποδέχομαι δέ ὁ κατορθόω , οὐ ἄν δίκαιος μέμψις ὁ ἀπό ὁ φαῦλος γένος φύσις τοιοῦτος τυγχάνω ακολουδιδωμι ἤ ἔπαινος ὁ ἀπό ὁ ἀστεῖος . ἰχθῦς γάρ γαῦλος καί καλός ὁ αἰτία οὐ περί ὁ ψυχή ὁ ιχυυω εἰμί , ἀλλά περί ἐκεῖνος , ὅς ἐπίσταμαι ὁ λόγος λέγω · » ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν ψυχή ζάω « , ὅτε κοί ποιέω ὁ θεός ὁ κῆτος ὁ μέγας καί πᾶς ψυχή ζῷον ἑρπετός , ὅς ἐξάγω ὁ ὕδωρ κατά γένος αὐτός « . αὐτός « . οὐκοῦν μέν » πᾶς ψυχή ζῷον ἑρπετός « » ἐξάγω ὁ ὕδωρ κατά γένος αὐτός « , οὐ εἰμί ὁ αἰτία περί αὐτός . ἐνταῦθα δέ ἐγώ εἰμί ὁ αἴτιος ὁ εἰμί καλός καί ἄξιος ὁ λέγω ἄγγος γένος ἤ σαπρός καί ἄξιος ὁ ἔξω βάλλω · οὐ γάρ φύσις ἐν ἐγώ αἰτία ὁ πονηρία , ἀλλά προαίρεσις ἑκούσιος εἰμί κοκοποιητικος . οὕτως δέ οὐδέ φύσις αἴτιος δικαιοσύνη ὡς ἀνεπίδεκτος ἀδικία , ἀλλά λόγος ὅς παραδέχομαι ὁ κατασκευάζω δίκαιος · καί γάρ ὁ μέν ὁ ἔνυδρος γένος οὐ εἰμί δήω μεταβάλλω ἀπό φαῦλος ὡς ἐν ἰχθῦς γένος ἐπί ὁ ἀστεῖος , ἤ ἀπό ὁ ἀγαθός ἐπί ὁ κακός , ὁ δέ ἐν ἄνθρωπος δίκαιος ἤ πονηρός ἀεί εἰμί θεωρέω ἤ ἐπί ὁ ἀρετή ἐκ κακία φθάνω ἤ ἀπό ὁ ἐπί ἀρετή προκοπή ἀναλύω ἐπί ὁ ὁ κακία χύσις . διό καί ἐν ὁ Ἰεζεκιήλ περί μέν ὁ ἀπό ἀνομία ἐπιστρέφω ἐπί ὁ τήρησις ὁ Βείων ἐντολή τοιοῦτος γράφω · καί » καί ἄνομος ἐάν ἀποστρέφω ἐκ ποσός ἀνομία αὐτός ὅς ποιέω « καί ὁ ἑξῆς ἕως ὁ ὡς ὁ ἀποστρέφω αὐτός ἐκ ὁ ὁδός ὁ πονηρός καί ζάω αὐτός « , περί δέ ὁ ἀναλύω ἀπό ὁ ἐπί ἀρετή προκοπή ἐπί ὁ ὁ κακία χύσις τοιοῦτος · » ἐν δέ ὁ ἀποστρέφω δίκαιος ἐκ ὁ δικαιοσύνη αὐτός καί ποιέω ἀδικία « καί ὁ ἑξῆς ἕως ὁ » καί ἐν ὁ ἁμαρτία αὐτός ὅς ἁμαρτάνω ἐν αὐτός ἀποθνῄσκω « . ἤ λέγω ἐγώ ὁ ἐκ ὁ κατά ὁ σαγήνη παραβολή φύσις εἰσάγω , » ὁ ἄνομος « ὕστερον ἀποστρέφω » ἐκ πᾶς ὁ ἀνομία αὐτός ὅς ποιέω « καί φυλάσσω » πᾶς ὁ ἐντολή « ὁ κύριος καί ποιέω » δικαιοσύνη καί ἔλεος « , ποῖος φύσις εἰμί ἄνομος εἰμί ; οὐ γάρ δή ὁ ἐπαινετός . ἀλλά εἰ ἄρα ψεκτός καί φύσις εὔλογος ἄν λέγω εἰ » ἐκ πᾶς ὁ ἀνομία αὐτός ὅς ποιέω « ; εἰ μέν γάρ ὁ φαῦλος διά ὁ πρότερος , πῶς μεταβάλλω ἐπί ὁ ἀγαθός ; εἰ δέ ὁ ἀστεῖος διά ὁ δεύτερος , πῶς ἀστεῖος φύσις τυγχάνω ἄνομος εἰμί ; ὁ δέ ὅμοιος ἐπαπορέω καί περί ὁ ἀποστρέφω δίκαιος » ἐκ ὁ δικαιοσύνη αὐτός « καί ποιέω » ἀδικία κατά πᾶς ὁ ἀνομία « . πρίν γάρ ἀποστρέφω ἀπό ὁ δικαιοσύνη ἐν δίκαιος ἔργον τυγχάνω φαῦλος φύσις οὐ εἰμί · φαῦλος γάρ φύσις οὐ ἄν ἐν δικαιόω γίγνομαι , ἐπεί μή δύναμαι δένδρον πονηρός ( ὁ κακία ) καρπός ἀγαθός ποιέω ( ὁ ἀπό ἀρετή ) . πόλις τε αὖ οὐ ἄν ἀστεῖος καί ἀμετάβλητος φύσις εἰμί ἀπό ὁ καλός ἀποστρέφω ἄν , μετά ὁ χρηματίζω δίκαιος , » ἐκ ὁ δικαιοσύνη αὐτός « ἐπί ὁ » ποιέω ἀδικία κατά πᾶς ὁ ἀνομία αὐτός , ὅς ποιέω « .