origenes.commentarium-in-evangelium-matthaei-lib-10-11 11.9
Ὁ δέ Ἰησοῦς οὐκ ἐγκαλεῖ περὶ παραδόσεως αὐτοῖς Ἰουδαίων , ἀλλὰ περὶ τῶν ἐντολῶν θεοῦ ἀναγκαιοτάτων δύο , ὧν ἡ μέν ἑτέρα πέμπτη ἦν τῆς δεκαλόγου οὕτο)ς ἔχουσα · » τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου , ἵν’ εὖ σοι γένηται , καὶ γένη μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς ἧς κύριος ὁ θεός σου δίδωσί σοι « , ἡ δέ λοιπὴ ἐν τῷ Λευϊτικῷ τοῦτον ἐγέγραπτο τὸν τρόπον » ἐὰν ἄνθρωπος κακῶς εἴπῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ κοὶ τὴν αὐτοῦ , θανάτῳ θανατούσθω · πατέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα κακῶς εἶΠεν , ἔνοχος ἔσται « . ἀλλ᾿ ἐπεὶ αὐτὴν θέλομεν ἰδεῖν τὴν λέξιν , ἥν ἐξέθετο ὀ Ματθαῖος , ὅτι ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω , ἐπίστησον μήποτε ἐλήφθη ἀπὸ τοῦ τόπου ἔνθα γέγραπται · » ὅς τύπτει πατέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα αὐτοῦ , θανάτῳ τελευτάτω « κοὶ ὁ κακολογῶν Μέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα αὐτοῦ , θανάτῳ τελευτάτω « . οὕτως μέν οὖν εἶχον αἱ ἀπὸ τοῦ νόμου λέξεις περὶ τῶν δύο ἐντολῶν . ὁ δὲ Ματθαῖος ἐκ μέρους καὶ ἐπιτετμημένως αὐτὰς ἐξέθετο καὶ οὐκ αὐταῖς λέξεσι . Τί δὲ ἐγκαλεῖ τοῖς ἀπὸ Ἱεροσολύμων Φαρισαίοις καὶ γραμματεῦσιν ὁ σωτήρ , λέγων αὐτοὺς παραβαίνειν τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ διὰ τὴν ἑαυτῶν παράδοσιν , κατανοητέον . κοὶ ὁ μὲν θεὸς εἶπε · » τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου « , διδάσκων τὴν δέουσαν τιμὴν ἀπονέμειν γονεῦσι τὸν ἐξ αὐτῶν γεννώμενον . ταύτης τῆς πρὸς τοὺς γονεῖς τιμῆς μέρος ἦν καὶ τὸ κοινωνεῖν αὐτοῖς τῶν βιωτικῶν χρειῶν εἰς διατροφὰς καὶ σκεπάσματα , καὶ εἴ τι ἄλλο οἶός τε ἦν χαρίζεσθαί τις τοῖς ἑαυτοῦ γονεῦσιν . οἱ δὲ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς τοιαύτην ἐναντιουμένην τῷ νόμῳ παράδοσιν ἐκδεδώκασιν , ἀσαφέστερον ἐν τῷ εὐαγγελίῳ κειμένην , ᾗ οὐδ᾿ αὐτοὶ ἐπιβεβλήκειμεν ἄν , εἰ μὴ τῶν Ἑβραίων τις ἐπιδέδωκεν ἡμῖν τὰ κατὰ τὸν τόπον οὕτως ἔχοντα . ἔσθ᾿ ὅτε , φησίν , οἱ δανεισταὶ δυστραπέλοις περιπίπτοντες χρεώσταις καὶ δυναμένοις μὲν μὴ βουλομένοις δὲ ἀποδιδόναι τὸ χρέος , ἀνετίθεσαν τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸν τῶν πενήτων λόγον , οἶς ἐβάλλετο εἰς τὸ γαζοφυλάκιον ὑπὸ ἑκάστου ( ὡς ἐδύνατο ) τῶν βουλομένων αὐτοῖς κοινωνεῖν . ἔλεγον οὖν ἔσθ᾿ ὅτε τοῖς ὀφείλουσι κατὰ τὴν οἰκείαν διάλεκτον · κορβᾶν ἐστιν ὃ ὀφείλεις μοι , τουτέστι δῶρον · ἀνέθηκα γὰρ αὐτὸ εἰς λόγον τῆς εἰς θεὸν εὐσεβείας τοῖς πένησιν . εἶτα ὁ χρεώστης , ὡς μηκέτι ἀνθρώποις , ἀλλὰ τῷ θεῷ ὀφείλων καὶ τῇ εἰς αὐτὸν εὐσεβείᾳ , οἱονεὶ συνεκλείετο πρὸς τὸ καὶ μὴ βουλόμενος ἀποδοῦναι τὸ χρέος , οὐκέτι μέν τῷ δανειστῇ , ἤδη δὲ εἰς τὸν λόγον τῶν πενήτων τῷ θεῷ ἐξ ὀνόματος τοῦ δανειστοῦ . ὅπερ οὖν ὁ δανειστὴς ἐποίει τῷ χρεώστῃ , τοῦτό ποτέ τινες τῶν υἱῶν τοῖς γονεῦσιν , καὶ ἔλεγον αὐτοῖς ὅτι , ἄν ἐξ ἐμοῦ ἐμοῦ ὠφεληθῇς , πάτερ ἢ μῆτερ , τοῦτο ἴσθι ἀπὸ τοῦ κορβᾶν λαμβάνειν , ἐκ τοῦ λόγου τῶν θεῷ ἀνακειμένων πενήτων . εἶτα ἀκούοντες οἱ γονεῖς ὅτι κορβᾶν ἐστιν ἀνακείμενον τῷ θεῷ τὸ διδόμενον αὐτοῖς , οὐκέτι ἐβούλοντο λαμβάνειν , εἰ καὶ πάνυ ἔχρῃζον τῶν ἀναγκαίων , ἀπὸ τῶν υἱέων . οἱ οὖν πρεσβύτεροι τοιαύτην παράδοσιν εἰς τοὺς ἀπὸ τοῦ λαοῦ ἔλεγον ὅτι , ὅστις ἄν τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ εἴπῃ τὸ διδόμενόν τινι αὐτῶν κορβᾶν εἶναι καὶ δῶρον , οὗτος οὐκέτι ὀφειλέτης ἐστὶ πρὸς τὸν πατέρα ἢ τὴν μητέρα ἐν δόσει τῶν πρὸς τὰς τοῦ βίου χρείας . τούτην οὖν ἐλέγχει ὡς οὐχ ὑγιῶς ἔχουσαν παράδοσιν ὁ σωτήρ , ἀλλὰ ἐναντιουμένην τῇ ἐντολῇ τοῦ θεοῦ . εἰ γὰρ ὁ μέν θεὸς λέγει τὸ τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα , ἡ δέ παράδοσις ἔλεγεν · οὐκ ὀφείλει τιμᾶν τὸν πατέρα ἢ τὴν μητέρα τῇ δόσει ὁ ἀναθεὶς τῷ θεῷ ὡς κορβᾶν τὸ δοθησόμενον ἄν τοῖς γεγεννηκόσι , δῆλον ὅτι ἠκυροῦτο ἡ τοῦ θεοῦ Περὶ τιμῆς γονέων ἐντολὴ ὑπὸ τῆς τῶν Φαρισαίων καὶ γραμματέων παραδόσεως , λεγούσης μηκέτι δεῖν τιμᾶν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρ(ι τὸν ἅπαξ ἀνατεθεικότα τῷ θεῷ ὅ ἔλαβον ἄν οἱ γεγεννηκότες . καὶ ὡς φιλάργυροί γε οἱ Φαρισαῖοι , ἶνα τῇ προφάσει τῶν πενήτων λαμβάνωσι καὶ τὰ δοθησόμενα ἄν τοῖς γονεῦσί τινος , τὰ τοιαῦτα ἐδίδασκον . καὶ μαρτυρεῖ γε αὐτῶν τῇ φιλαργυρίᾳ τὸ εὐαγγέλιον λέγον · » ἤκουον δὲ ταῦτα πάντα οἱ Φαρισαῖοι φιλάργυροι ὄντες , κοὶ ἐξεμυκτήριζον αὐτόν « . Εἴ τις οὖν καὶ τῶν λεγομένων ἐν ἡμῖν πρεσβυτέρων ἢ ὅπως ποτέ ἀρχόντων τοῦ λαοῦ μᾶλλον τῷ ὀνόματι τοῦ κοινοῦ βούλεται διδόναι τοῖς πένησιν ἤπερ τοῖς οἰκείοις τῶν διδόντων , εἰ τύχοιεν τῶν ἀναγκαίων χρῄζοντες καὶ μὴ δύναιντο οἱ διδόντες ἀμφότερα ποιεῖν , ἀδελφὸς ἄν οὗτος ἐνδίκως λέγοιτο τῶν ἀκυρωσάντων τὸν λόγον τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ἑαυτῶν Φαρισαίων κοὶ ἐλεγχθέντων ὑπὸ τοῦ σωτῆρος ὑποκριτῶν . καὶ σφόδρα γε ἀποτρεπτικά ἐστιν ἐκ τοῦ λόγου τῶν πενήτων λαμβάνειν τινὰ προθύμως καὶ νομίζειν » πορισμὸν εἶναι τὴν ἑτέρων εὐσέβειαν « , οὐ μόνα δὲ ταῦτα , ἀλλὰ καὶ τὰ περὶ τοῦ προδότου Ἰούδα γεγραμμένα , ὅς μὲν δοκεῖν ἐπρέσβευε περὶ τῶν πενήτων καὶ ἀγανακτῶν ἔλεγεν · » ἠδύνατο τὸ μύρον πραθῆναι δηναρίων τριακοσίων καὶ δοθῆναι πτωχοῖς « , τὸ δ’ ἀληθὲς » κλέπτης ἦν κοὶ τὸ γλωσσόκομον ἔχων τὰ βαλλόμενα ἐβάστα - ζεν « . εἴ τις οὖν καὶ νῦν τὸ τῆς ἐκκλησίας ἔχων γλωσσόκομον λέγει μέν ὡς καὶ ὁ Ἰούδας ) ὑπέρ πενήτων , τὰ δέ βαλλόμενα βαστάζει , τὴν μερίδα ἑαυτῷ τιθείη μετὰ τοῦ ταῦτα πράξαντος᾿ Ἰούδα . δι᾿ ἅ ὡς γάγγραινα ) νομὴν ἐσχηκότα ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ὁ διόβολος ἔβαλεν αὐτοῦ » εἰς τὴν καρδίαν « τὸν σωτῆρα παραδοῦναι , καὶ παραδεξάμενον » τὸ πεπυρωμένον « περὶ τούτου » βέλος « ὕστερον αὐτὸς εἰσελθὼν εἰς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ) ἐπλήρωσεν αὐτόν . καὶ τάχα ἐπὰν λέγη ὁ ἀπόστολος · » ῥίζα πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία « , διὰ τὴν Ἰούδα λέγει φιλαργυρίαν , ἥτις ῥίζα πόντων τῶν κακῶν ἐστι τῶν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ .
Lemmas: ὁ δέ Ἰησοῦς οὐ ἐγκαλέω περί παράδοσις αὐτός Ἰουδαῖος , ἀλλά περί ὁ ἐντολή θεός ἀναγκαῖος δύο , ὅς ὁ μέν ἕτερος πέμπτος εἰμί ὁ δεκάλογος οὗτος ἔχω · » τιμάω ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ σύ , ἵνα εὖ σύ γίγνομαι , καί γένος μακροχρόνιος ἐπί ὁ γῆ ὅς κύριος ὁ θεός σύ δίδωμι σύ « , ὁ δέ λοιπός ἐν ὁ Λευιτικός οὗτος γράφω ὁ τρόπος » ἐάν ἄνθρωπος κακός λέγω ὁ πατήρ αὐτός κοί ὁ αὐτός , θάνατος θανατόω · πατήρ αὐτός ἤ μήτηρ κακός λέγω , ἔνοχος εἰμί « . ἀλλά ἐπεί αὐτός ἐθέλω ὁράω ὁ λέξις , ὅς ἐκτίθημι ὁ Ματθαῖος , ὅτι ὁ κακολογέω πατήρ ἤ μήτηρ θάνατος τελευτάω , ἐφίστημι μήποτε λαμβάνω ἀπό ὁ τόπος ἔνθα γράφω · » ὅς τύπτω πατήρ αὐτός ἤ μήτηρ αὐτός , θάνατος τελευτάω « κοί ὁ κακολογέω Μέρα αὐτός ἤ μήτηρ αὐτός , θάνατος τελευτάω « . οὕτως μέν οὖν ἔχω ὁ ἀπό ὁ νόμος λέξις περί ὁ δύο ἐντολή . ὁ δέ Ματθαῖος ἐκ μέρος καί ἐπιτετμημένως αὐτός ἐκτίθημι καί οὐ αὐτός λέξις . τίς δέ ἐγκαλέω ὁ ἀπό Ἱεροσόλυμα Φαρισαῖος καί γραμματεύς ὁ σωτήρ , λέγω αὐτός παραβαίνω ὁ ἐντολή ὁ θεός διά ὁ ἑαυτοῦ παράδοσις , κατανοητέον . κοί ὁ μέν θεός λέγω · » τιμάω ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ σύ « , διδάσκω ὁ δέω τιμή ἀπονέμω γονεύς ὁ ἐκ αὐτός γεννάω . οὗτος ὁ πρός ὁ γονεύς τιμή μέρος εἰμί καί ὁ κοινωνέω αὐτός ὁ βιωτικός χρεώ εἰς διατροφή καί σκέπασμα , καί εἰ τις ἄλλος οἷος τε εἰμί χαρίζω τις ὁ ἑαυτοῦ γονεύς . ὁ δέ Φαρισαῖος καί ὁ γραμματεύς τοιοῦτος ἐναντιόομαι ὁ νόμος παράδοσις ἐκδίδωμι , ἀσαφής ἐν ὁ εὐαγγέλιον κεῖμαι , ὅς οὐδέ αὐτός πιβεβλήκεω ἄν , εἰ μή ὁ Ἑβραῖος τις ἐπιδίδωμι ἐγώ ὁ κατά ὁ τόπος οὕτως ἔχω . εἰμί ὅτε , φημί , ὁ δανειστής δυστράπελος περιπίπτω χρεώστης καί δύναμαι μέν μή βούλομαι δέ ἀποδίδωμι ὁ χρέος , ἀνατίθημι ὁ ὀφείλω εἰς ὁ ὁ πένης λόγος , ὅς βάλλω εἰς ὁ γαζοφυλάκιον ὑπό ἕκαστος ( ὡς δύναμαι ) ὁ βούλομαι αὐτός κοινωνέω . λέγω οὖν εἰμί ὅτε ὁ ὀφείλω κατά ὁ οἰκεῖος διάλεκτος · κορβᾶν εἰμί ὅς ὀφείλω ἐγώ , τουτέστι δῶρον · ἀνατίθημι γάρ αὐτός εἰς λόγος ὁ εἰς θεός εὐσέβεια ὁ πένης . εἶτα ὁ χρεώστης , ὡς μηκέτι ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ θεός ὀφείλω καί ὁ εἰς αὐτός εὐσέβεια , οἱονεί συγκλείω πρός ὁ καί μή βούλομαι ἀποδίδωμι ὁ χρέος , οὐκέτι μέν ὁ δανειστής , ἤδη δέ εἰς ὁ λόγος ὁ πένης ὁ θεός ἐκ ὄνομα ὁ δανειστής . ὅς οὖν ὁ δανειστής ποιέω ὁ χρεώστης , οὗτος ποτέ τις ὁ υἱός ὁ γονεύς , καί λέγω αὐτός ὅτι , ἄν ἐκ ἐγώ ἐγώ ὠφελέω , πατήρ ἤ μήτηρ , οὗτος οἶδα ἀπό ὁ κορβᾶν λαμβάνω , ἐκ ὁ λόγος ὁ θεός ἀνάκειμαι πένης . εἶτα ἀκούω ὁ γονεύς ὅτι κορβᾶν εἰμί ἀνάκειμαι ὁ θεός ὁ δίδωμι αὐτός , οὐκέτι βούλομαι λαμβάνω , εἰ καί πάνυ χρῄζω ὁ ἀναγκαῖος , ἀπό ὁ υἱός . ὁ οὖν πρέσβυς τοιοῦτος παράδοσις εἰς ὁ ἀπό ὁ λαός λέγω ὅτι , ὅστις ἄν ὁ πατήρ ἤ ὁ μήτηρ λέγω ὁ δίδωμι τις αὐτός κορβᾶν εἰμί καί δῶρον , οὗτος οὐκέτι ὀφειλέτης εἰμί πρός ὁ πατήρ ἤ ὁ μήτηρ ἐν δόσις ὁ πρός ὁ ὁ βίος χρεία . τοῦτος οὖν ἐλέγχω ὡς οὐ ὑγιής ἔχω παράδοσις ὁ σωτήρ , ἀλλά ἐναντιόομαι ὁ ἐντολή ὁ θεός . εἰ γάρ ὁ μέν θεός λέγω ὁ τιμάω ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ , ὁ δέ παράδοσις λέγω · οὐ ὀφείλω τιμάω ὁ πατήρ ἤ ὁ μήτηρ ὁ δόσις ὁ ἀνατίθημι ὁ θεός ὡς κορβᾶν ὁ δίδωμι ἄν ὁ γεννάω , δῆλος ὅτι ἀκυρόω ὁ ὁ θεός περί τιμή γονεύς ἐντολή ὑπό ὁ ὁ Φαρισαῖος καί γραμματεύς παράδοσις , λέγω μηκέτι δέω τιμάω ὁ πατήρ καί ὁ μητέριος ὁ ἅπαξ ἀνατίθημι ὁ θεός ὅς λαμβάνω ἄν ὁ γεννάω . καί ὡς φιλάργυρος γε ὁ Φαρισαῖος , ἵνα ὁ πρόφασις ὁ πένης λαμβάνω καί ὁ δίδωμι ἄν ὁ γονεύς τις , ὁ τοιοῦτος διδάσκω . καί μαρτυρέω γε αὐτός ὁ φιλαργυρία ὁ εὐαγγέλιον λέγω · » ἀκούω δέ οὗτος πᾶς ὁ Φαρισαῖος φιλάργυρος εἰμί , κοί ἐκμυκτηρίζω αὐτός « . εἰ τις οὖν καί ὁ λέγω ἐν ἐγώ πρέσβυς ἤ ὅπως ποτέ ἄρχων ὁ λαός μάλα ὁ ὄνομα ὁ κοινός βούλομαι δίδωμι ὁ πένης ἤ ὁ οἰκεῖος ὁ δίδωμι , εἰ τυγχάνω ὁ ἀναγκαῖος χρῄζω καί μή δύναμαι ὁ δίδωμι ἀμφότερος ποιέω , ἀδελφός ἄν οὗτος ἔνδικος λέγω ὁ ἀκυρόω ὁ λόγος ὁ θεός διά ὁ παράδοσις ἑαυτοῦ Φαρισαῖος κοί ἐλέγχω ὑπό ὁ σωτήρ ὑποκριτής . καί σφόδρα γε ἀποτρεπτικός εἰμί ἐκ ὁ λόγος ὁ πένης λαμβάνω τις πρόθυμος καί νομίζω » πορισμός εἰμί ὁ ἕτερος εὐσέβεια « , οὐ μόνος δέ οὗτος , ἀλλά καί ὁ περί ὁ προδότης Ἰούδας γράφω , ὅς μέν δοκέω πρεσβεύω περί ὁ πένης καί ἀγανακτέω λέγω · » δύναμαι ὁ μύρον πιπράσκω δηνάριον τριακόσιοι καί δίδωμι πτωχός « , ὁ δέ ἀληθής » κλέπτης εἰμί κοί ὁ γλωσσόκομον ἔχω ὁ βάλλω βαστάνω - Ζεν « . εἰ τις οὖν καί νῦν ὁ ὁ ἐκκλησία ἔχω γλωσσόκομον λέγω μέν ὡς καί ὁ Ἰούδας ) ὑπέρ πένης , ὁ δέ βάλλω βαστάζω , ὁ μερίς ἑαυτοῦ τίθημι μετά ὁ οὗτος πράσσω Ἰούδας . διά ὅς ὡς γάγγραινα ) νομή ἔχω ἐν ὁ ψυχή αὐτός ὁ διόβολος βάλλω αὐτός » εἰς ὁ καρδία « ὁ σωτήρ παραδίδωμι , καί παραδέχομαι » ὁ πυρόω « περί οὗτος » βέλος « ὕστερον αὐτός εἰσέρχομαι εἰς ὁ ψυχή αὐτός ) πληρόω αὐτός . καί τάχα ἐπάν λέγω ὁ ἀπόστολος · » ῥίζα πᾶς ὁ κακός εἰμί ὁ φιλαργυρία « , διά ὁ Ἰούδας λέγω φιλαργυρία , ὅστις ῥίζα πόντος ὁ κακός εἰμί ὁ κατά ὁ Ἰησοῦς .