ocr.pg048 pg048_0293.2
α . Ἐπεὶδὴ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων , οἱ μὲν οἴκοθεν ὄντες ῥάθυμοι , οἱ δὲ τοῖς βιωτικοῖς ἑαυτοὺς μετὰ πολλῆς ἐκδεδοῦντες τῆς σπουδῆς , ἕτεροι δὲ καὶ ὑπὸ ἀμαθίας πολλῆς κατεχόμενοι , οὐκ ἂν ῥαδίως μακρῶν ἀνάδοιγοιτο λόγων , ἀναγκαῖον εἶναι ἐνύμῳσα τὸν ἐκ τῆς μακρηγορίας ὑποπεσθῆσαι πόνον · ὥστε καὶ τὸν ὀκνον ἀνελείν τῇ βραχυλογίᾳ τῶν ῥάθυμων , καὶ τοὺς σφόδρα αὐτῶν ἀναπεπτωκότας πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν , πείσαι τῆς προκειμένης ἡμῖν πραγματείας μετὰ πολλῆς ἀκροάσασθαι τῆς προθυμίας . Διὰ τοῦτο οὐδὲ καλλωπίζων ῥήμασι τε καὶ ὀνόμασι τὴν ἐρμηνείαν , ἀλλ’ αὐτὰ τιθεὶς τὰ ὀνόματα οὕτως , ὡς καὶ οἰκέτῃ , καὶ θεραπαινίδι , καὶ χήρᾳ γυναικί , καὶ καπηλῷ , καὶ ναύτῃ , καὶ γηπώνῳ ῥάδια εἶναι καὶ εὐληπτα , πανταχῶ πειράτομαι συστεῖλαι τὸ μήκος , ὡς ἂν ἐγχωρή , καὶ δι’ ὀλίγων τὴν διδασκαλίαν ποιήσαι , ἑκατέροις τούτοις τῶν ὑπτίων ἀχρωστῶν διεγείρων τὴν ὀρεξιν εἰς τὸ ῥάδιος καὶ χωρὶς μακάτου τινὸς τὰ ἐγχειμένα ἐπελθεῖν , καὶ κατασχόντας ἐπὶ μνήμης ταῦτα κερδᾶναι . Ποιήσομαι δὲ τὸν ἀγῶνα πρὸς Ἕλληνας πρῶτον . Εἰ γὰρ δὴ λέγοι ὁ Ἕλλην , Πόθεν δῆλον ὅτι Θεὸς ἐστιν ὁ Χριστός ; ( τοῦτο γὰρ δεῖ προὑποθέσθαι · πρῶτον , ὡς τὰ ἄλλα πάντα τούτῳ ἐπόμεινα ) οὐκ ἀπ’ οὐρανοῦ ποιησόμεθα τὴν ἀπόδειξιν , οὐδὲ ἀπ’ ἄλλων τοιούτων . Ἐὰν γὰρ εἴπω πρὸς αὐτόν , ὅτι οὐρανὸν ἔκτισεν , ἐτι γῆν , ὅτι ὕδασσιν , οὐκ ἀνέξεσται · ἂν εἴπω , ὅτι νεκροὺς ἤγειρε , τυφλοὺς ἐθεράπευσεν , δαιμόνας ἤλασεν , οὐδὲ τοῦτο καταδέξεται · ἂν εἴπω , ὅτι βασιλείαν ἐπηγγέλατο καὶ τὰ ἀπόρρητα ἀγαθὰ , ἂν περὶ ἀναστάσεως διαλεχθῶ , οὐ μόνον οὐκ ἀνέξεται , ἀλλὰ καὶ γελάσεται . Πόθεν οὖν αὐτὸν ἐνάξομεν , καὶ μάλιστα ἐὰν ἰδιώτης ᾖ ; Πόθεν ἄλλοθεν , ἀλλ’ ἢ ἀπὸ τῶν παρ’ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ κοινῶς καὶ ἀναντιρρήτως ὁμολογουμένων , καὶ πρὸς ἄμφιβολίαν οὐκ ἔχει ; ὅτι μὲν γὰρ οὐρανὸν ἐποίησεν καὶ τὰ ἄλλα , ἄπερ εἶπον , ἐὰν ὑποθῶμαι , οὐκ ἂν ἀνάγκη πεισθῆναι ῥαδίως . Τίνα οὖν ἐστιν ἢ καὶ ἑκείνους ὁμολογεῖν αὐτὸν πεποιηκέναι , καὶ οὐδαμῶς ἂν ἀντείποι ; Ὅτι τὴν Χριστιανῶν γένος αὐτὸς ἐρύτυσεν · οὐ γὰρ δὴ καὶ πρὸς τοῦτο ἀντερεῖ , ὅτι τὰς πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης Ἐκκλησίας αὐτὸς ἐπήξατο . Ἀπὸ τούτων παρεξέμεθα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τὴν ἀπόδειξιν , καὶ δεῖξομεν αὐτὸν ὄντα Θεόν , καὶ ἐροῦμεν ὅτι οὐκ ἐστὶν ἀνθρώπῳ φιλοῦ τοσαύτην ἐν βραχεῖ καιρῷ περιελθεῖν οἰκουμένην , καὶ γῆν , καὶ θάλατταν , καὶ ἐπὶ τοιούτοις καλεῖν πράγμασιν οὕτω , καὶ ταῦτα ὑπὸ ἀτόπου συνθέσεως προκατελημμένους ἀνθρώπους , μᾶλλον δὲ ὑπὸ τοσαύτης κακίας κατεχομένους . Καὶ ὅμως ἵσχυσε [ 559 ] τούτων πάντων τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐλευθερῶσαι , οὐχὶ Ῥωμαίους μόνον , ἀλλὰ καὶ Πέρσας , καὶ ἀπλῶς τὰ τῶν βαρβάρων γένη . Καὶ ταῦτα κατώρθωσεν , οὐχ ὅποις χρῶμενος , οὐ χρήματα δαπανῶν , οὐ στρατόπεδα κινῶν , οὐ πολέμους ἀναζριπίζων , ἀλλὰ δι’ ἐνδεκα ἀνθρώπων τὴν ἀρχήν , ἀσήμων , εὐτελῶν , ἄμαθῶν , ἰδιωτῶν , πενήτων , γυμνῶν , ἀτόπων , ἀνυποδήτων , μονοχιτώνων . Τί λέγω , κατώρθωσε ; πείσαι ἠδυνήθη τοσαῦτα φύλα ἀνθρώπων , οὐ περὶ τῶν παρόντων μόνον , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν μελλόντων φιλοσοφεῖν , καὶ νόμους πατρίους ἀναστᾶσαι , καὶ παλαιὰ ἔθη τοσοῦτο ριζωθέντα χρόνῳ ἐκ ριζῶν ἀνελείν , καὶ ἕτερα ἀντινευτῆσαι , καὶ τῶν εὐχῶν ἀπαγαγόντα εἰς τὰ δύσκολα ἐμβαλεῖν τὰ αὐτοῦ , καὶ ταῦτα ποιήσαι πολεμούμενον παρὰ πάντων , καὶ σταυρὸν ὑπομεμηνήκεναι · χλευαζόμενον καὶ θάνατον ἐπονείδιστον . Οὐ γὰρ δὴ καὶ πρὸς ταῦτα ἀντεροῦσιν , ὅτι οὐκ ἐσσυρώθη ὑπὸ ᾿Ιουδαίων , καὶ τὰ μυρία ἔπαθε παρ’ αὐτῶν , καὶ ὅτι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἐπιβίουν τὸ κήρυγμα . Καὶ τὸ παράδοξον , οὐχ ἐνταῦθα μόνον , ἀλλὰ καὶ παρὰ Πέρσαις ἀνθεῖ , ἐτι καὶ νῦν παρ’ αὐτοῖς πολεμούμενον .
Lemmas: ὅς . ἐπειδή πολύς ὁ ἄνθρωπος , ὁ μέν οἴκοθεν εἰμί ῥάθυμος , ὁ δέ ὁ βιωτικός ἑαυτοῦ μετά πολύς ἐκδίδωμι ὁ σπουδή , ἕτερος δέ καί ὑπό ἀμαθία πολύς κατέχω , οὐ εἄν ῥᾳδίως μακρός ἀναδέχομαι λόγος , ἀναγκαῖος εἰμί ενυμουσα ὁ ἐκ ὁ μακρηγορία ὑποπίπτω πόνος · ὥστε καί ὁ ὄκνος ἀναιρέω ὁ βραχυλογία ὁ ράθυμος , καί ὁ σφόδρα αὐτός ἀναπίπτω πρός ὁ ἀνάγνωσις , πείθω ὁ πρόκειμαι ἐγώ πραγματεία μετά πολύς ἀκροάομαι ὁ προθυμία . Ζεύς οὗτος οὐδέ καλλωπίζω ῥῆμα τε καί ὄνομα ὁ ἑρμηνεία , ἀλλά αὐτός τίθημι ὁ ὄνομα οὕτως , ὡς καί οἰκέτης , καί θεραπαινίς , καί χήρα γυνή , καί κάπηλος , καί ναύτης , καί γηπώνῳ ῥᾴδιος εἰμί καί εύληπτα , πανταχῶ πειράω συστέλλω ὁ μήκος , ὡς εἄν ἐγχωρέω , καί διά ὀλίγος ὁ διδασκαλία ποιέω , ἑκάτερος οὗτος ὁ ὕπτιος ἀχρωστῶν διεγείρω ὁ ὄρεξις εἰς ὁ ῥᾴδιος καί Χωρὶς Μακάτου τις ὁ ἐγχέω ἐπέρχομαι , καί κατέχω ἐπί μνήμη οὗτος κερδαίνω . ποιέω δέ ὁ ἀγών πρός Ἕλλην πρῶτος . εἰμί γάρ δή λέγω ὁ Ἕλλην , πόθεν δῆλος ὅτι θεός εἰμί ὁ Χριστός ; ( οὗτος γάρ δεῖ προπίνω · πρῶτος , ὡς ὁ ἄλλος πᾶς οὗτος επομενω ) οὐ ἀπό οὐρανός ποιέω ὁ ἀπόδειξις , οὐδέ ἀπό ἄλλος τοιοῦτος . ἐάν γάρ εἶπον πρός αὐτός , ὅτι οὐρανός κτίζω , ἔτι γῆ , ὅτι ὕδω , οὐ ἀνέχω · εἄν εἶπον , ὅτι νεκρός ἐγείρω , τυφλός θεραπεύω , δαίμων ἐλαύνω , οὐδέ οὗτος καταδέχομαι · εἄν εἶπον , ὅτι βασίλειος ἐπαγγέλλω καί ὁ ἀπόρρητος ἀγαθός , εἄν περί ἀνάστασις διαλέγω , οὖον μόνος οὐ ἀνέχω , ἀλλά καί γελάω . πόθεν οὖν αὐτός ἐνάγω , καί μάλιστα ἐάν ἰδιώτης εἰμί ; πόθεν ἄλλοθεν , ἀλλά ἢ ἀπό ὁ παρά ἐγώ καί αὐτός κοινῶς καί ἀναντίρρητος ὁμολογέω , καί πρός ἀμφιβολία οὐ ἔχω ; ὅτι μέν γάρ οὐρανός ποιέω καί ὁ ἄλλος , Ἄπερ εἶπον , ἐάν ὑποτίθημι , οὐ εἄν ἀνάγκη πείθω ῥᾳδίως . τίς οὖν εἰμί ἢ καί ἐκεῖνος ὁμολογέω αὐτός ποιέω , καί οὐδαμῶς εἄν ἀντιλέγω ; ὅτι2 ὁ Χριστιανός γένος αὐτός ἐρύτυσεν · οὖον γάρ δή καί πρός οὗτος ἀντιλέγω , ὅτι ὁ πανταχοῦ ὁ οἰκέω ἐκκλησία αὐτός πήγνυμι . ἀπό οὗτος παρέχω ὁ δύναμις αὐτός ὁ ἀπόδειξις , καί δείκνυμι αὐτός εἰμί Θεός , καί εἴρω ὅτι οὐ εἰμί ἄνθρωπος φιλέω τοσοῦτος ἐν βραχύς καιρός περιέρχομαι οἰκέω , καί γῆ , καί θάλασσα , καί ἐπί τοιοῦτος καλέω πρᾶγμα οὗτος , καί οὗτος ὑπό ἄτοπος σύνθεσις προκαταλαμβάνω ἄνθρωπος , μᾶλλον δέ ὑπό τοσοῦτος κακία κατέχω . καί ὅμως ἰσχύω [ 559 ] οὗτος πᾶς ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος ἐλευθερόω , οὐ Ῥωμαῖος μόνος , ἀλλά καί Πέρσης , καί ἀπλόος ὁ ὁ βάρβαρος γένος . καί οὗτος κατορθόω , οὐ ὄψ χράω , οὖον χρῆμα δαπάνη , οὖον στρατόπεδον κινέω , οὖον πόλεμος αναζριπιζω , ἀλλά διά ἕνδεκα ἄνθρωπος ὁ ἀρχή , ἄσημος , εὐτελής , ἀμαθής , ἰδιώτης , πένης , γυμνός , ἄτοπος , ἀνυπόδητος , μονοχίτων . τις λέγω , κατορθόω ; πείθω δύναμαι τοσοῦτος φῦλον ἄνθρωπος , οὖον περί ὁ πάρειμι μόνος , ἀλλά καί περί ὁ μέλλω φιλοσοφέω , καί νόμος πάτριος ἀνίστημι , καί παλαιός ἔθος τοσοῦτος ῥιζόω χρόνος ἐκ ῥίζα ἀναιρέω , καί ἕτερος ἀντινεύω , καί ὁ εὖχος ἀπάγω εἰς ὁ δύσκολος ἐμβάλλω ὁ αὐτός , καί οὗτος ποιέω πολεμόω παρά πᾶς , καί σταυρός ὑπομηνύω · χλευάζω καί θάνατος ἐπονείδιστος . οὖον γάρ δή καί πρός οὗτος ἀντιλέγω , ὅτι οὐ σύρω ὑπό Ἰουδαῖος , καί ὁ μυρίος πάσχω παρά αὐτός , καί ὅτι κατά ἕκαστος ἡμέρα ἐπιβιόω ὁ κήρυγμα . καί ὁ παράδοξος , οὐ ἐνταῦθα μόνος , ἀλλά καί παρά Πέρσης ἀνθέω , ἔτι καί νῦν παρά αὐτός πολεμόω .