ocr.pg048 pg048_0505.1
τὸ διὰ πολλῶν ἡμερῶν βασανιζομένης αὐτοῦ καὶ γυμναζομένης τῆς ψυχῆς μηδὲν παθεῖν πρὸς τὸ παιδίον ἀνθρώπινον . Διὰ γὰρ τοῦτο αὐτὸ καὶ μακρότερα σκῆματα ἐπέθηκεν ὁ Θεός , καὶ τὸ στάδιον ἐξέτεινεν , ἵνα ἀκριβέστερον ἴδῃ τὸν ἀθλητήν . Καὶ γὰρ ἢν ἀλήθης δυνως , οὐχ ἀνθρώπινον παιλαίων , ἀλλ’ αὐτῇ τῇ τῆς φύσεως τυραννίδι . Ποῖος λόγος παραστήσαι δυνήσεται τὴν ἀνδρείαν ; Ἄνῃγε τὸ παιδίον , συνεπόδιος , τοῖς ξυλοῖς ἐπέθηκε , τὴν μάχαιραν ἥρπασεν , ἐπάγειν τὴν πληγὴν ἔμελλε . Πῶς εἴπω καὶ ποίῳ τρόπῳ , οὐχ ἐγὼ μόνος αὐτὸς οὐδὲν οἷα ταῦτα ἐργασάμενος · λόγος γὰρ οὐδεὶς παραστήσαι δυνήσεται , πῶς οὐχ ἐνάρχισεν ἡ χείρ , πῶς οὐχ ἐλύθη τῶν νεύρων ὁ τόνος , πῶς οὐ συνέχεεν αὐτὸν ἡ ποθουμένη τοῦ παιδίου ὄψις . Ἄξιον ἐνταῦθα θαυμάσαι καὶ τὸν Ἰσαάκ . Ὄπερ γὰρ ἐκεῖνος τὸ Θεῷ , οὕτω καὶ οὗτος ἐπεῖθετο τῷ πατρί · καθάπερ ἐκεῖνος , τοῦ Θεοῦ κελεύοντος θύσαι , οὐχ ἀπήτησεν εὐθὺς · οὕτω καὶ οὗτος , τοῦ πατρὸς δεσμεύοντος καὶ ἀνάγοντος ἐπὶ τὸν βωμόν , οὐχ εἶπε · Τίνος ἔνεκεν ταῦτα ποιεῖς ; ἀλλ’ ὑπέκειτο τῇ χειρὶ τῇ πατρικῇ . Καὶ ἢν ἰδεῖν πατέρα καὶ ἱερέα γινόμενον τὸν αὐτόν , καὶ θυσίαν χωρὶς αἵματος ἀναφερομένην , ὁλοκαύτωμα χωρὶς πυρός , θανάτου καὶ ἀναστάσεως τύπον ἐπὶ τοῦ βωμοῦ γινόμενον . Καὶ γὰρ ἔσφαξε τὸν υἱόν , καὶ οὐχ ἔσφαξεν · οὐχ ἔσφαξε χειρί , ἀλλὰ τῇ προθυμίᾳ . Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς διὰ τοῦτο ἐκείλευσεν , οὐχ αἵματος χύσιν βουλόμενος ἰδεῖν , ἀλλὰ προαἱρεσίν σοι δεῖξαι θέλων , καὶ τὸν γενναῖον ἐκεῖνον ἐν μέσῳ τῆς οἰκουμένης ἀνακηρύξαι πάσης , καὶ παιδεύσαι τοὺς μετὰ ταῦτα πάντας , ὅτι καὶ παίδων , καὶ φύσεως , καὶ τῶν δυντων ἀπάντων , καὶ αὐτῆς τῆς ψυχῆς τοῦ Θεοῦ τὰ προστάγματα προτιμᾶν χρή . Κατῆς : τοίνυν ζῶντα λαθὼν μάρτυρα τὸν Ἰσαάκ . Τίνα οὖν ἔξομεν συγγνώμην , εἰπέ μοι , ποίαν δὲ ἀπολογίαν , εἰ τὸν γενναῖον ἐκεῖνον μετὰ τοσαύτης εἴδομεν προθυμίας τῷ Θεῷ πειθόμενον , καὶ πάντων αὐτὴ παραχωροῦντα , [ 771 ] καὶ ἡμεῖς δυσχεραῖνομεν ; Μὴ δὴ μοι τὸ πένθος εἰπῆς , μηδὲ τὸ τῆς συμφορᾶς ἀφόρητον , ἀλλ’ ἐκεῖνο σκόπησον , ὅτι καὶ τοῦ πένθους χαλεποῦ δντος ἀνώτερος ἦν . Ἰκανὸν ἦν τὸ ἐπιταχθὲν θορυβῆσαι αὐτοῦ τὸν λογισμὸν , καὶ εἰς ἀπορίαν αὐτὸν ἐμβαλεῖν , καὶ τὴν πίστιν ὑπορύξαι τὴν ἐν τοῖς παρελθούσι . Τίς γὰρ τῶν πολλῶν οὐχ ἂν ἐνόμιζεν ἀπάτην εἶναι τὰ εἰρημένα περὶ τοῦ πλήθους τῶν ἐργῶν , ὧν αὐτῷ ἐπηγγέλατο ; Ἄλλ’ οὐχ ὁ Ἄβραάμ . Καὶ τὸν Ἰὼβ δὲ τῆς ἐπὶ τῇ συμφορᾷ φιλοσοφίας οὐχ ἤτον , καὶ ὑπὲρ τούτου μάλιστα αὐτὸν θαυμάζειν χρή , ὅτι μετὰ τοιαύτην ἀρετὴν , μετὰ ἐλεημοσύνας καὶ φιλανθρωπίας , μετὰ τὸ μηδὲν μήτε ταύτῳ , μήτε τοῖς πασὶ συνειδέναι πονηρόν , τοσούτων πένθους ἰδὼν οὕτω καὶνὰ καὶ παράδοξα καὶ μηδενὶ τῶν τὰ ἔσχατα τετολμηκότων συμβεβηκός , οὐχ ἔπαθε τὰ τῶν πολλῶν , οὐδὲ ἐνόμιζεν ἀδύνατον εἶναι τὴν ἀρετὴν , οὐδὲ κακῶς βεβουλεύθαι τοὺς παρελθούσιν . Ὄστε δι’ ἀμφοτέρα αὐτοὺς ταῦτα οὐ θαυμαζέιν χρή μόνον , ἀλλὰ καὶ ζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι τὴν ἀρετὴν . Καὶ μὴ λεγέτω τις , ὅτι ἐκεῖνοι θαυμαστοὶ τινες ἦσαν . Θαυμαστοὶ μὲν γὰρ ἦσαν καὶ μαγάλοι · ἀλλ’ ἡμεῖς ταῦν πλείονα ἔχειμεν ἀπαιτούμενα φιλοσοφίαν καὶ τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ βεβιωκότων ἀπάντων . Ἐὰρ γὰρ μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλεῖον τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων , ἡσιν , οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . Πάντοθεν γοῦν σωφρονισθέντες , καὶ ταῦτα συλλέξαντες , καὶ τὰ περὶ ἀναστάσεως ἡμῖν εἰρημένα , καὶ τὰ περὶ τῶν ἀγίων τούτων , συνεχῶς ἐμπλέκωμεν ταῖς ψυχαῖς , μὴ μόνον κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πένθους , ἀλλὰ καὶ ἅνικα ἂν καθαρεύωμεν οὕτως . Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐγώ , καίτοι μηδενὸς ὄντος ἐν ἀθυμίᾳ , νῦν τούτους ἐκίνησα τοὺς λόγους , ἵν’ , ὅταν ἐμπέσωμεν εἰς τινὰ τοιαύτην συμφορὰν , μεμνημένοι τῶν εἰρημένων , ἰκανῆς ἀπολαύωμεν παραμυθίας · ἐπεὶ καὶ στρατιῶται , εἰρήνης ὄνσης , τὰ τοῦ πολέμου μελετῶσιν , ἵνα τῆς μάχης ἐπιστάσης , καὶ τοῦ καιροῦ τὴν ἐμπειρίαν ἀπαιτοῦντος , εὐχάριως ἐπιδείξωνται τὴν τέχνην , ἣν ἐν τῇ εἰρήνῃ κατώρθωσαν . Καὶ ἡμεῖς τοίνυν καὶ ὅπλα καὶ φάρμακα κατασκευασώμεν ἐαυτοῖς ἐν τῷ καιρῷ τῆς εἰρήνης , ἵνα , εἴ ποτε πόλεμος ἐπιστῇ παθῶν ἀλῶν , ἢ πένθους , ἢ ὀδύνης , ἢ ἄλλου ὁποιοῦν τοιούτου , καθωπλισμένοι καλῶς καὶ πεφραγμένοι πάντοθεν , τὰς τοῦ Πονηροῦ προσβολὰς μετὰ πολλῆς ἀποκρουσώμεθα τῆς ἐμπειρίας , καὶ λογισμοῖς ὀρθοῖς , καὶ ταῖς ἀποφάσει τοῦ Θεοῦ , καὶ τοῖς ὑποδείγμασι τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν , καὶ παντὶ τρόπῳ πάντοθεν ἐαυτοὺς τεῖχίσωμεν . Οὕτω γὰρ δυνήσομεθα καὶ τὴν παροῦσαν ζωὴν μετὰ εὐθυμίας διενεγκεῖν , καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπιτυχεῖν , ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος διὰ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἀγίῳ Πνεύματι , εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ὁ διά πολύς ἡμέρα βασανίζω αὐτός καί γυμνάζω ὁ Ψυχή μηδείς πάσχω πρός ὁ παιδίον ἀνθρώπινος . Ζεύς γάρ οὗτος αὐτός καί μακρός σκῆμα ἐπιτίθημι ὁ Θεός , καί ὁ στάδιον ἐκτείνω , ἵνα ἀκριβής ὁράω ὁ ἀθλητής . καί γάρ εἄν ἀλάομαι δυνως , οὐ ἀνθρώπινος παιλαιος , ἀλλά αὐτός ὁ ὁ φύσις τυραννίς . ποῖος λόγος παρίστημι δύναμαι ὁ ἀνδρεῖος ; ἀνάγω ὁ παιδίον , συνεπόδιος , ὁ ξύλον ἐπιτίθημι , ὁ μάχαιρα ἁρπάζω , ἐπάγω ὁ πληγή μέλλω . Πῶς εἶπον καί ποῖος τρόπος , οὐ ἐγώ μόνος αὐτός οὐδείς οἷος οὗτος ἐργάζομαι · λόγος γάρ οὐδείς παρίστημι δύναμαι , πῶς οὐ ἐνάρχισεν ὁ χείρ , πῶς οὐ λύω ὁ νεῦρον ὁ τόνος , πῶς οὖον συγχέω αὐτός ὁ ποθέω ὁ παιδίον ὄψις . Ἄξιος ἐνταῦθα θαυμάζω καί ὁ Ἰσαάκ . ὅπερ γάρ ἐκεῖνος ὁ Θεός , οὗτος καί οὗτος πείθω ὁ πατήρ · καθάπερ ἐκεῖνος , ὁ Θεός κελεύω θύω , οὐ ἀπαιτέω εὐθύς · οὗτος καί οὗτος , ὁ πατήρ δεσμεύω καί ἀνάγω ἐπί ὁ βωμός , οὐ εἶπον · τίς ἐνέλκω οὗτος ποιέω ; ἀλλά ὑπόκειμαι ὁ χείρ ὁ πατρικός . καί εἄν ὁράω πατήρ καί ἱερεύς γίγνομαι ὁ αὐτός , καί θυσία Χωρὶς αἷμα ἀναφέρω , ὁλοκαύτωμα Χωρὶς πῦρ , θάνατος καί ἀνάστασις τύπος ἐπί ὁ βωμός γίγνομαι . καί γάρ σφάζω ὁ υἱός , καί οὐ σφάζω · οὐ σφάζω χείρ , ἀλλά ὁ προθυμία . ἐπεί καί ὁ θεός διά οὗτος κελεύω , οὐ αἷμα χύσις βούλομαι ὁράω , ἀλλά προαίρεσις σύ δείκνυμι ἐθέλω , καί ὁ γενναῖος ἐκεῖνος ἐν μέσος ὁ οἰκέω ἀνακηρύσσω πᾶς , καί παιδεύω ὁ μετά οὗτος πᾶς , ὅτι καί παῖς , καί φύσις , καί ὁ δύο ἀπαντάω , καί αὐτός ὁ Ψυχή ὁ Θεός ὁ πρόσταγμα προτιμάω χρή . Κατής : τοίνυν ζῶ λανθάνω μάρτυς ὁ Ἰσαάκ . τίς οὖν ἔχω συγγνώμη , εἶπον ἐγώ , ποῖος δέ ἀπολογία , εἰμί ὁ γενναῖος ἐκεῖνος μετά τοσοῦτος ὁράω προθυμία ὁ Θεός πείθω , καί πᾶς αὐτός παραχωρέω , [ 771 ] καί ἐγώ δυσχεραίνω ; μή δή ἐγώ ὁ πένθος εἶπον , μηδέ ὁ ὁ συμφορά ἀφόρητος , ἀλλά ἐκεῖνος σκοπέω , ὅτι καί ὁ πένθος χαλεπός δίς ἀνώτερος εἰμί . ἱκανός εἰμί ὁ ἐπιτάσσω θορυβέω αὐτός ὁ λογισμός , καί εἰς ἀπορία αὐτός ἐμβάλλω , καί ὁ πίστις ὑπορύσσω ὁ ἐν ὁ παρέρχομαι . Τῖς γάρ ὁ πολύς οὐ εἄν νομίζω ἀπάτη εἰμί ὁ εἴρω περί ὁ πλῆθος ὁ ἔργον , ὅς αὐτός ἐπαγγέλλω ; ἄλλος οὐ ὁ Ἀβραάμ . καί ὁ Ἰώβ δέ ὁ ἐπί ὁ συμφορά φιλοσοφία οὐ εἰμί , καί ὑπέρ οὗτος μάλιστα αὐτός θαυμάζω χρή , ὅτι μετά τοιοῦτος ἀρετή , μετά ἐλεημοσύνη καί φιλανθρωπία , μετά ὁ μηδείς μήτε ταύτος , μήτε ὁ πασιέ͂ς σύνοιδα πονηρός , τοσοῦτος πένθος εἶδον οὗτος καινός καί παράδοξος καί μηδείς ὁ ὁ ἔσχατος τολμάω συμβεβηκός , οὐ πάσχω ὁ ὁ πολύς , οὐδέ νομίζω ἀδύνατος εἰμί ὁ ἀρετή , οὐδέ κακῶς βουλεύω ὁ παρέρχομαι . ὅστε διά ἀμφότερος αὐτός οὗτος οὖον θαυμάζω χρή μόνος , ἀλλά καί ζηλόω καί μιμέομαι ὁ ἀρετή . καί μή λέγω τις , ὅτι ἐκεῖνος θαυμαστός τις εἰμί . θαυμαστός μέν γάρ εἰμί καί μαγάλοι · ἀλλά ἐγώ ταῦ πλείων χέω απαιτώ φιλοσοφία καί ὁ ἐν ὁ Παλαιή βιόω ἀπαντάω . Ἔαρ γάρ μή περισσεύω ὁ δικαιοσύνη σύ πλείων ὁ γραμματεύς καί Φαρισαῖος , εἰμί , οὖον μή εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . πάντοθεν γοῦν σωφρονίζω , καί οὗτος σύν-λέγω3 , καί ὁ περί ἀνάστασις ἐγώ εἴρω , καί ὁ περί ὁ Ἀγίων οὗτος , συνεχῶς ἐμπλέκω ὁ Ψυχή , μή μόνος κατά ὁ καιρός ὁ πένθος , ἀλλά καί ἡνίκα εἄν καθαρεύω οὕτως . Ζεύς γάρ οὗτος καί ἐγώ , καίτοι μηδείς εἰμί ἐν ἀθυμία , νῦν οὗτος κινέω ὁ λόγος , ἵνα , ὅταν ἐμπίπτω εἰς τις τοιοῦτος συμφορά , μιμνήσκω ὁ εἴρω , ἱκανός ἀπολαύω παραμυθία · ἐπεί καί στρατιώτης , εἰρήνη ὄνσις , ὁ ὁ πόλεμος μελετάω , ἵνα ὁ μάχη ἐφίστημι , καί ὁ καιρός ὁ ἐμπειρία ἀπαιτέω , εὐχάριος ἐπιδείκνυμι ὁ τέχνη , ὅς ἐν ὁ εἰρήνη κατορθόω . καί ἐγώ τοίνυν καί ὅπλον καί φάρμακον κατασκευάζω ἑαυτοῦ ἐν ὁ καιρός ὁ εἰρήνη , ἵνα , εἰμί ποτός πόλεμος ἐφίστημι πάθος ἀλέω , ἢ πένθος , ἢ ὀδύνη , ἢ ἄλλος ὁποιοῦν τοιοῦτος , καθοπλίζω καλῶς καί φράσσω πάντοθεν , ὁ ὁ πονηρός προσβολή μετά πολύς ἀποκρούω ὁ ἐμπειρία , καί λογισμός ὀρθός , καί ὁ ἀπόφασις ὁ Θεός , καί ὁ ὑπόδειγμα ὁ ἀγαθός ἀνήρ , καί πᾶς τρόπος πάντοθεν ἑαυτοῦ τειχίζω . οὕτως γάρ δύναμαι καί ὁ πάρειμι ζωή μετά εὐθυμία διαφέρω , καί ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός ἐπιτυγχάνω , ἐν Χριστός Ἰησοῦς , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος διά ὁ πατήρ καί ὁ ἅγιος πνεῦμα , εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .