nicomachus-mathematics.harmonicum-enchiridion 2
β . Τῆς ἀνθρωπίνης φωνῆς οἱ ἀπὸ τοῦ Πυθαγορικοῦ διδασκαλείου δύο ἔφασκον ὡς ἑνὸς γένους εἴδη ὑπάρχειν · καὶ τὸ μὲν συνεχὲς ἰδίως ὠνόμαζον , τὸ δὲ διαστηματικόν ἀπὸ τῶν ἑκατέρῳ συμβεβηκότων τὰς κλήσεις ποιούμενοι . τὸ μὲν γὰρ διαστηματικὸν τὸ ἔνῳδον καὶ ἐπὶ παντὶ φθόγγῳ ἱστάμενον καὶ δήλην ποιοῦν τὴν ἐν ἅπασι τοῖς μέρεσι παραλλαγὴν ὑπελάμιβανον ἀσύγχυτόν τε ὑπάρχον καὶ τοῖς μεγέθεσι τοῖς καθʼ ( p . 4 ) ἕκαστον φθόγγον διηρθρωμένον καὶ διεστὼς , ὥσπερ κατὰ σωρείαν καὶ οὐ κατʼ ἔγκρασιν τῶν τῆς φωνῆς μορίων ἀλλήλοις παρακειμένων , εὐχωρίστων τε καὶ εὐδιαγνώστων καὶ παντοίως μὴ συνεφθαρμένων . τὸ γὰρ ἔνῳδον τοιοῦτόν ἐστι τὸ πάντας ἐμφαῖνον τοῖς ἐπιστήμοσι τοὺς φθόγγους , ἡλίκου ἕκαστος μεγέθους μετέχει . εἰ γὰρ μὴ οὕτως τις χρῷτο αὐτῷ , οὐκέτι ᾄδειν λέγεται ἀλλὰ λέγειν . τὸ δὲ ἕτερον τὸ συνεχὲς , καθʼ ὃ ὁμιλοῦμεν τε ἀλλήλοις καὶ ἀναγινώσκομεν , οὐδεμίαν ἔχοντες ἀνάγκην ἐμφανεῖς τὰς τῶν φθόγγων τάσεις καὶ διακεκριμένας ἀπʼ ἀλλήλων ποιεῖσθαι , ἀλλὰ εἴροντες τὸν λόγον ἕως τῆς τοῦ φραζομένου τελειώσεως . εἰ γάρ τις ἢ διαλεγόμενος ἢ ἀπομνημονεύων τινος ἤ ἀναγιγνώσκων γε ἔκδηλα μεταξὺ καθʼ ἕκαστον φθόγγον ποιεῖ τὰ μεγέθη , διιστάνων καὶ μεταβάλλων τὴν φωνὴν ἀπʼ ἄλλου εἰς ἄλλον , οὐκέτι λέγειν ὁ τοιοῦτος οὐδὲ ἀναγινώσκειν ἀλλὰ μελεάζειν λέγεται . διμεροῦς δὴ ὑπαρχούσης τῆς ἀνθρώπου φωνῆς , δύο εἰκότως καὶ τόπους , οὓς ἑκατέρα κατέχει διερχομένη , ᾤοντο εἶναι . καὶ τὸν μὲν τῆς συνεχοῦς τόπον ἀόριστον φύσει τῷ μεγέθει ὑπάρχειν , ἀφʼ οὗ ἂν ἄρξηται ὁ λαλῶν μέχρις ἂν παύσηται , τὸ οἰκεῖον πέρας λαμβάνοντα , τουτέστι τὸν ἀπὸ τῆς πρώτης λαλιᾶς μέχρις ἐσχάτης σιωπῆς , ὥστε τὸ πλέον ( p . 5 ) αὐτοῦ ἐφʼ ἡμῖν ὑπάρχειν · τὸν δὲ τῆς διαστηματικῆς οὐκέτι ἐφʼ ἡμῖν , ἀλλὰ φυσικὸν , ὁριζόμενον καὶ αὐτὸν ὑπὸ διαφερόντων ἐνεργημάτων · ἀρχὴν μὲν γὰρ αὐτοῦ τὸ πρῶτον ἀκουστὸν εἶναι , τέλος δὲ τὸ ἔσχατον φωνητόν . ἐκεῖθεν γὰρ ἀρχόμεθα συνιέναι καὶ συνορᾶν τῶν φθόγγων τὰ μεγέθη καὶ τὰς πρὸς ἀλλήλους παραλλαγὰς , ὅθεν ἂν πρώτιστα ἡμῖν ἡ ἀκοὴ ἐνεργεῖν φαίνηται , δυνατοῦ ὄντος ἀμυδροτέρας φωνὰς καὶ μήπω ἡμῖν αἰσθητὰς ἐν τῇ φύσει συντελεῖσθαι λανθανούσας ἔτι τὴν ἀκοήν . καθʼ ἃ λόγου χάριν κἀν τοῖς ζυγικοῖς ἔστι τινὰ σώματα ἥκίστᾳ βάρους ἐμφαντικά , ἄχναι ἢ πίτυρα ἢ τοιαῦθʼ ἕτερα · ἀλλʼ ὅταν κατʼ ἐπισύνθεσιν τῶν τοιούτων ἤδη ῥοπῆς ἀρχή τις ἐμφαίνηται , τότε τῆς ζυγικῆς ἐπιστήμης φαμὲν τὴν πρώτην ὑποδρομὴν ὑπάρχειν . οὕτω καὶ κατὰ βραχὺ τῆς κατὰ τὴν φωνὴν ἀμυδρότητος ἐπὶ τὸ μεῖζον αὐξανομένης τὸ πρώτιστον ἀκοῇ αἰσθητὸν ἀρχὴν τοῦ τῆς ἐνῳδοῦ φωνῆς τόπου ποιούμεθα . τέλος δὲ αὐτοῦ οὐκέτι ἡ ἀκοὴ ὁρίζει , ἀλλʼ ἡ ἀνθρωπίνη φωνή . ἐφʼ ὅσον γὰρ ἐφικνεῖται διʼ ἐμμελείας καὶ ἐνῳδῶς προχωρεῖ , μέχρι τούτου τὸ τελευταῖον πέρας τοῦ τῆς τοιαύτης φῳνῆς τόπου ὁρίζομεν . μηδὲν δʼ ἡμῖν διαφερέτω τονῦν , εἴτε ἐπὶ τῆς ἀρτηριακῆς ἡμῶν φωνῆς εἴτε ἐπὶ τῆς τῶν ὀργάνων ἐντατῶν τε καὶ ἐμπνευστῶν καὶ κρου-(p . 6 ) στῶν ποιούμεθα τὸν λόγον κατὰ μίμησιν τῆς ἡμετέρας συντελεσθέντων · ὑπερθώμεθα δʼ ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν ἐν τούτοις διαφορὰν , ἵνα μὴ σκορπίζωμεν εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τὴν ἐξήγησιν .
Lemmas: Β . ὁ ἀνθρώπινος φωνή ὁ ἀπό ὁ Πυθαγορικός διδασκαλεῖον δύο φάσκω ὡς εἷς γένος εἶδος ὑπάρχω · καί ὁ μέν συνεχής ἴδιος ὀνομάζω , ὁ δέ διαστηματικός ἀπό ὁ ἑκάτερος συμβαίνω ὁ κλῆσις ποιέω . ὁ μέν γάρ διαστηματικός ὁ ἔνῳδος καί ἐπί πᾶς φθόγγος ἵστημι καί δῆλος ποιέω ὁ ἐν ἅπας ὁ μέρος παραλλαγή ὑπολαμβάνω ἀσύγχυτος τε ὑπάρχω καί ὁ μέγεθος ὁ κατά ( p . 4 ) ἕκαστος φθόγγος διαρθρόω καί διίστημι , ὥσπερ κατά σωρεία καί οὐ κατά ἔγκρασις ὁ ὁ φωνή μόριον ἀλλήλων παράκειμαι , εὐχώριστος τε καί εὐδιάγνωστος καί παντοίως μή συμφθείρω . ὁ γάρ ἔνῳδος τοιοῦτος εἰμί ὁ πᾶς ἐμφαίνω ὁ ἐπιστήμων ὁ φθόγγος , ἡλίκος ἕκαστος μέγεθος μετέχω . εἰ γάρ μή οὕτως τις χράω αὐτός , οὐκέτι ἀείδω λέγω ἀλλά λέγω . ὁ δέ ἕτερος ὁ συνεχής , κατά ὅς ὁμιλέω τε ἀλλήλων καί ἀναγιγνώσκω , οὐδείς ἔχω ἀνάγκη ἐμφανής ὁ ὁ φθόγγος τάσις καί διακρίνω ἀπό ἀλλήλων ποιέω , ἀλλά εἴρω ὁ λόγος ἕως ὁ ὁ φράζω τελείωσις . εἰ γάρ τις ἤ διαλέγω ἤ ἀπομνημονεύω τις ἤ ἀναγιγνώσκω γε ἔκδηλος μεταξύ κατά ἕκαστος φθόγγος ποιέω ὁ μέγεθος , διιστάνω καί μεταβάλλω ὁ φωνή ἀπό ἄλλος εἰς ἄλλος , οὐκέτι λέγω ὁ τοιοῦτος οὐδέ ἀναγιγνώσκω ἀλλά μελεάζω λέγω . διμερής δή ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος φωνή , δύο ἔοικα καί τόπος , ὅς ἑκάτερος κατέχω διέρχομαι , οἴομαι εἰμί . καί ὁ μέν ὁ συνεχής τόπος ἀόριστος φύσις ὁ μέγεθος ὑπάρχω , ἀπό ὅς ἄν ἄρχω ὁ λαλέω μέχρι ἄν παύω , ὁ οἰκεῖος πέρας λαμβάνω , τουτέστι ὁ ἀπό ὁ πρῶτος λαλιά μέχρι ἔσχατος σιωπή , ὥστε ὁ πολύς ( p . 5 ) αὐτός ἐπί ἐγώ ὑπάρχω · ὁ δέ ὁ διαστηματικός οὐκέτι ἐπί ἐγώ , ἀλλά φυσικός , ὁρίζω καί αὐτός ὑπό διαφέρω ἐνέργημα · ἀρχή μέν γάρ αὐτός ὁ πρῶτος ἀκουστός εἰμί , τέλος δέ ὁ ἔσχατος φωνητός . ἐκεῖθεν γάρ ἄρχω συνίημι καί συνοράω ὁ φθόγγος ὁ μέγεθος καί ὁ πρός ἀλλήλων παραλλαγή , ὅθεν ἄν πρῶτος ἐγώ ὁ ἀκοή ἐνεργέω φαίνω , δυνατός εἰμί ἀμυδρός φωνή καί μήπω ἐγώ αἰσθητός ἐν ὁ φύσις συντελέω λανθάνω ἔτι ὁ ἀκοή . κατά ὅς λόγος χάριν ἐν ὁ ζυγικός εἰμί τις σῶμα ἦκα βάρος ἐμφαντικός , ἄχνη ἤ πίτυρον ἤ τοιοῦτος ἕτερος · ἀλλά ὅταν κατά ἐπισύνθεσις ὁ τοιοῦτος ἤδη ῥοπή ἀρχή τις ἐμφαίνω , τότε ὁ ζυγικός ἐπιστήμη φημί ὁ πρῶτος ὑποδρομή ὑπάρχω . οὕτως καί κατά βραχύς ὁ κατά ὁ φωνή ἀμυδρότης ἐπί ὁ μέγας αὐξάνω ὁ πρῶτος ἀκοή αἰσθητός ἀρχή ὁ ὁ ἐνοιδέω φωνή τόπος ποιέω . τέλος δέ αὐτός οὐκέτι ὁ ἀκοή ὁρίζω , ἀλλά ὁ ἀνθρώπινος φωνή . ἐπί ὅσος γάρ ἐφικνέομαι διά ἐμμέλεια καί ἔνῳδος προχωρέω , μέχρι οὗτος ὁ τελευταῖος πέρας ὁ ὁ τοιοῦτος φωνή τόπος ὁρίζω . μηδείς δέ ἐγώ διαφέρω τονῦν , εἴτε ἐπί ὁ ἀρτηριακός ἐγώ φωνή εἴτε ἐπί ὁ ὁ ὄργανον ἐντατός τε καί ἐμπνευστός καί κρου-(p . 6 ) ἵστημι ποιέω ὁ λόγος κατά μίμησις ὁ ἡμέτερος συντελέω · ὑπερτίθημι δέ ἐπί ὁ πάρειμι ὁ ἐν οὗτος διαφορά , ἵνα μή σκορπίζω εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ ἐξήγησις .