nicetas-heracleensis.fragmenta-commentariorum-xvi-orationum-gregorii-nazianzeni pg036_0516.1
οὐκ ἔστι φιλότιμος , τοῦτο προσμαρτυρεῖ καὶ τῷ πατρὶ αὐτοῦ ὁ Θεολόγος . Εἶπε γὰρ , ὅτι Ποιμὴν ἐστὶ καλός , καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων . Προσέθηκε δὲ , ὅτι Καὶ ἐμὲ τὸν υἱὸν αὐτοῦ εὐχαί τωιοῦτον ποιμένα γενέσθαι , τιθέντα τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ὑμῶν . Ἐπὶ τούτοις ἐδόξασε μετὰ θαύματος τοῦ , Ἄ τῆς μεγαλοψυχίας ! Εἶτα , ἵνα μὴ τις ὑπολάβῃ , ὅτι τὸν υἱὸν ὁ Πάτηρ , ὡς μεγαλόψυχος εἰς κινδύνους ἐπιδίδως , οὐ φειδέται αὐτοῦ , διορθοῦνται τὴν ὑπόνοιαν ταύτην εἰπών · Ἡ , το γὲ ἀληθεστέρον εἰπεῖν , τῆς φιλοτεχνίας . . Τὸ γὰρ οὕτως καὶ ἐπὶ τοιούτοις ἐκδιδόναι τὸν υἱόν , οὐχ ἔστι , φησὶ , μισοτέκνου , ἀλλὰ μάλιστα φιλοτέκνου . Ὦστε εἰ καὶ μεγαλοψυχίαν τὸ πρᾶγμα ὀνόμασα , διὰ τὸ μέλειν πόνους καὶ κινδύνους ὁμιλεῖν , ἀλλ’ οὐν ἔπει δ’ ὑμᾶς καὶ τὴν μετέραν ὠφελείαν καὶ διὰ θεὸν τὰ τοιαῦτα χρὴ διαβιέν φιλοτεχνία τὸ πᾶν ἐστι . Ταῦτα εἰπὼν ὁ Θεολόγος , ἀπαριθμεῖται εὐθὺς καὶ τὰ παρὰ τοῦ πατρὸς καρποφορούμενα . Τὰ δὲ ἐστὶ τρία . Κἂν μὲν ἀπλῶς εἰπεῖν ἐβούλετο , εἴπεν ἂν , ὅτι Ἐαυτὸν δίδωσι καὶ ἐμὲ καὶ τὸν ναόν . Νῦν δὲ τὴν φιλότιμον καρποφορίαν ἐπαύξων καὶ μεγαλύνων , ὑποδιαίρει καὶ τὰ ἑαυτοῦ καὶ τὰ τοῦ πατρὸς , ποικιλῶν καὶ πολυπλαισιάζων τὰ ὀνόματα . Καὶ πολλὰν μὲν λέγει , τὸν πατέρα · νεότητά δὲ , ἑαυτὸν . Καὶ αὐδὲς κληροδότην μὲν τὸν πατέρα · ἑαυτὸν δὲ , κληρονόμον , ὡς μέλλοντα τὸν θρόνον τῆς ἐπισκοπῆς διαδεξομέναι καὶ κληρονομεῖν . Ἔχετε δὲ , φησὶ , μετ’ ἐμοῦ καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους , καὶ τούτων τοὺς ἱερωτέρους καὶ ὠφελιμωτέρους . Οὐ γὰρ πρὸς χάριν διδάσκω , ἀλλὰ πρὸς ὠφελείαν · οὐδ’ ἐπιδεικτικῶς , ἀλλὰ πνευματικῶς · οὐδ’ ἄπερ ἡ τῶν λόγων ἄσκησις δίδωσιν , ἀλλ’ ἄπερ ἐντίθησι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Οἱ μὲν γὰρ ἀνθρώπινοι λόγοι , τὰς ἀκοὰς μόνον θλίγουσιν , οὐ παρατείνουσι προῖόντες · οὐ δὲ πνευματικοί , εἰς τὴν ψυχὴν διαβαίνουσι . Ἐντυποῖ γὰρ αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα , ὡσπερ πλαξί , ταῖς ἀνθρωπίαις καρδίαις . Καὶ λιθίναις δὲ εἰπὼν , ἥρμηνευσε τὴν τροπὴν , ἐπαγαγὼν , Εἶτα σαρκίναις . Ἀντιτυπὸς γὰρ καὶ λίθος καὶ σάρξ , καὶ τὰ ἐγχολαπτόμενα δυσεκνίπτα . Εἴληπται δὲ ὁ λόγος ἐκ τοῦ Ἀποστόλου , γράφοντος Κορινθίοις , ὅτι Ἔστὲ ἐπιστολὴ Χριστοῦ , διακονηθεῖσα ὑφ’ ἡμῶν , ἐγγεγραμμένη οὐ μέλανι , ἀλλὰ Πνεύματι Θεοῦ ζῶντος · οὐχ ἐν πλαξί λιθίναις , ἀλλ’ ἐν πλαξί καρδίας σαρκίναις . Ἔλαβε δὲ καὶ ὁ Ἀπόστολος τὴν χρήσιν ἀπὸ τοῦ Ἰεζεκιήλ , δι’ οὗ φησιν ὁ Θεός · Ἄδωσιν αὐτοῖς καρδίαν ἑτέραν , καὶ πνεῦμα καινὸν δώσω ἐν αὐτοῖς · καὶ ἐκσπάσω τὴν καρδίαν αὐτῶν τὴν λιθίνην · ἀπὸ τῆς σαρκὸς αὐτῶν καὶ δώσω αὐτοῖς καρδίαν σαρκίνην , ὅπως ἐν τοῖς προστάγμασιν μου περιδύωνται . Λέγει δὲ πῶν καὶ ὁ θαυμάσιος Σιράχ · Πᾶς ἄνθρωπος ἐκ νεότητος ἐπὶ τὸ κακὸν ἔχει , καὶ οὐκ ἰσχύσαν τὰς καρδίας αὐτῶν ἀπὸ λιθίνων ποιῆσαι σαρκίνας . Καὶ νῦν ὡν εἰπὼν ὁ Θεολόγος , Πλαξί λιθίναις , εἶτα σαρκίναις , δοκεῖ μοι μὴ ἐφ’ερμηνεύειν τὴν λέξιν , ἀλλὰ μᾶλλον ἀντιδιαστέλλειν τὴν λιθίνην καρδίαν , τοῦτέστι τὴν σκληρὰν καὶ ἀνενδότων καὶ ἀντιτυποῦσιν τὴν σαρκίνην , ὅ ἐστι τὴν μαλακὴν καὶ ῥαδίως ὑπεῖκουσαν , καὶ δεχομένην
Lemmas: οὐ εἰμί φιλότιμος , οὗτος προσμαρτυρέω καί ὁ πατήρ αὐτός ὁ Θεολόγος . εἶπον γάρ , ὅτι Ποιμήν εἰμί καλός , καί ὁ ψυχή αὐτός τίθημι ὑπέρ ὁ πρόβατον . προστίθημι δέ , ὅτι καί ἐγώ ὁ υἱός αὐτός εὐχή τωιουος ποιμήν γίγνομαι , τίθημι ὁ ψυχή ὑπέρ σύ . ἐπί οὗτος δοξάζω μετά θαῦμα ὁ , ὅς ὁ μεγαλοψυχία ! εἶτα , ἵνα μή τις ὑπολαμβάνω , ὅτι ὁ υἱός ὁ πατήρ , ὡς μεγαλόψυχος εἰς κίνδυνος ἐπιδίδωμι , οὖον φείδομαι αὐτός , διορθόω ὁ ὑπόνοια οὗτος εἶπον · ὁ , ὁ γε ἀληθής εἶπον , ὁ φιλοτεχνία . . ὁ γάρ οὕτως καί ἐπί τοιοῦτος ἐκδίδωμι ὁ υἱός , οὐ εἰμί , φημί , μισότεκνος , ἀλλά μάλιστα φιλότεκνος . ὥστε εἰμί καί μεγαλοψυχία ὁ πρᾶγμα ονομάζω , διά ὁ μέλω πόνος καί κίνδυνος ὁμιλέω , ἀλλά ὀν ἔπος δέ σύ καί ὁ μετεράω ὠφέλεια καί διά θεός ὁ τοιοῦτος χρή διαβιέν φιλοτεχνία ὁ πᾶς εἰμί . οὗτος εἶπον ὁ Θεολόγος , απαριθμώ εὐθύς καί ὁ παρά ὁ πατήρ καρποφορώ . ὁ δέ εἰμί τρεῖς . κἀν μέν ἀπλόος εἶπον βούλομαι , εἶπον εἄν , ὅτι ἑαυτοῦ δίδωμι καί ἐγώ καί ὁ ναός . νῦν δέ ὁ φιλότιμος καρποφορία ἐπαυξάνω καί μεγαλύνω , υποδιαιρώ καί ὁ ἑαυτοῦ καί ὁ ὁ πατήρ , ποικίλος καί πολυπλασιάζω ὁ ὄνομα . καί πολύς μέν λέγω , ὁ πατήρ · νεότης δέ , ἑαυτοῦ . καί αὐδή κληροδότης μέν ὁ πατήρ · ἑαυτοῦ δέ , κληρονόμος , ὡς μέλλω ὁ θρόνος ὁ ἐπισκοπή διαδέχομαι καί κληρονομέω . Ἔχετος δέ , φημί , μετά ἐγώ καί ὁ ἐμός λόγος , καί οὗτος ὁ ἱερός καί ὠφέλιμος . οὖον γάρ πρός χάρις διδάσκω , ἀλλά πρός ὠφέλεια · οὐδέ ἐπιδεικτικός , ἀλλά πνευματικός · οὐδέ Ἄπερ ὁ ὁ λόγος ἄσκησις δίδωμι , ἀλλά Ἄπερ ἐντίθημι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ὁ μέν γάρ ἀνθρώπινος λόγος , ὁ ἀκοή μόνος θλίβω , οὖον παρατείνω πρόειμι · οὖον δέ πνευματικός , εἰς ὁ ψυχή διαβαίνω . ἐντυπόω γάρ αὐτός ὁ πνεῦμα , ὡς πλάξ , ὁ ἀνθρωπία Καρδία . καί λίθινος δέ εἶπον , ερμηνεύω ὁ τροπή , ἐπάγω , εἶτα σάρκινος . αντιτυπους γάρ καί λίθος καί σάρξ , καί ὁ ἐγχολαπτόμενα δυσεκνίπτα . λαμβάνω δέ ὁ λόγος ἐκ ὁ ἀπόστολος , γράφω Κορίνθιος , ὅτι εἰμί ἐπιστολή Χριστός , διακονέω ὑπό ἐγώ , ἐγγράφω οὖον μέλας , ἀλλά πνεῦμα Θεός ζῶ · οὐ ἐν πλάξ λίθινος , ἀλλά ἐν πλάξ Καρδία σάρκινος . λαμβάνω δέ καί ὁ ἀπόστολος ὁ χρῆσις ἀπό ὁ Ἰεζεκιήλ , διά ὅς φημί ὁ Θεός · ἀείδω αὐτός Καρδία ἕτερος , καί πνεῦμα καινός δίδωμι ἐν αὐτός · καί ἐκσπάω ὁ Καρδία αὐτός ὁ λίθινος · ἀπό ὁ σάρξ αὐτός καί δίδωμι αὐτός Καρδία σάρκινος , ὅπως ἐν ὁ πρόσταγμα ἐγώ περιδύω . Λέγος δέ ποῦ καί ὁ θαυμάσιος Σιράκ · Πᾶς ἄνθρωπος ἐκ νεότης ἐπί ὁ κακός ἔχω , καί οὐ ἰσχύω ὁ Καρδία αὐτός ἀπό λίθινος ποιέω σάρκινος . καί νῦν ὡς εἶπον ὁ Θεολόγος , Πλάξ λίθινος , εἶτα σάρκινος , δοκέω ἐγώ μή ἐφερμηνεύω ὁ λέξις , ἀλλά μᾶλλον ἀντιδιαστέλλω ὁ λίθινος Καρδία , τουτέστι ὁ σκληρός καί ανένδοτος καί ἀντιτυπόω ὁ σάρκινος , ὅς εἰμί ὁ μαλακός καί ῥᾳδίως ὑπεῖπον , καί δέχομαι