nicetas-heracleensis.fragmenta-commentariorum-xvi-orationum-gregorii-nazianzeni pg036_0506.1
οὐκ ἔστι φιλόσω , τοῦτο προσμαρτυρεῖ καὶ τῷ πατρὶ αὐτοῦ ὁ Θεολόγος . Εἶπε γὰρ , ὅτι Ποιμὴν ἐστὶ καλός , καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων . Προσέθηκε δὲ , ὅτι Καὶ ἐμὲ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐθέλει τοιούτον ποιμένα γενέσθαι , τιθέμεν διὰ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ὑμῶν . Ἐπὶ τούτοις ἐδόξεν μετὰ θαύματος τὸ , Ὦ τῆς μεγαλοψυχίας ! Εἶτα , ἵνα μὴ τις ὑπολάβῃ , ὅτι τὸν υἱὸν ὁ Πατὴρ , ὡς μεγαλόψυχος εἰς κινδύνους ἐπιδίδους , οὐ φέρεται αὐτῷ , διορθοῦται τὴν ὑπόνοιαν ταύτην εἰπών · Ἡ , τὸ γε ἀληθέστερον εἰπεῖν , τῆς φιλοτεκνίας . . Τὸ γὰρ οὕτως καὶ ἐπὶ τούτοις ἐκδιδόναι τὸν υἱόν , οὐχ ἔστι , φησὶ , μισοτέκνου , ἀλλὰ μάλιστα φιλοτέκνου . Ὅστε εἰ καὶ μεγαλοψυχίαν τὸ πρᾶγμα ὀνόμασα , διὰ τὸ μέλλειν πόνους καὶ κινδύνους ὑμεῖν , ἀλλ’ οὖν ἐπεὶ δι’ ὑμᾶς καὶ τὴν ὑμετέραν ὠφέλειαν καὶ διὰ Θεὸν τὰ τοιαῦτα χρῆ διαβλέπειν φιλοτεκνία τὸ πᾶν ἐστι . Ταῦτα εἰπὼν ὁ Θεολόγος , ἀπεριθμεῖται εὐθὺς καὶ τὰ παρὰ τοῦ πατρὸς χαριζόμενα . Τὰ δὲ ἐστὶ τρία . Κἂν μὲν ἀπλῶς εἴπειν ἐδούλευτο , εἴπεν ἂν , ὅτι Ἑαυτὸν δίδωσι καὶ ἐμὲ καὶ τὸν ναόν . Νῦν δὲ τὴν φιλότιμον χαριζόμενον ἐπαυξάν καὶ μεγαλύνων , ὑποδιαίρει καὶ τὰ ἑαυτοῦ καὶ τὰ τοῦ πατρὸς , ποικίλλων καὶ πολυπλαισιάζων τὰ ὀνόματα . Καὶ πολῖαν μὲν λέγει , τὸν πατέρα · νεότητα δὲ , ἑαυτόν . Καὶ αὐθὶς κληροδότην μὲν τὸν πατέρα · ἑαυτὸν δὲ , κληρονόμον , ὡς μέλλοντα τὸν θρόνον τῆς ἐπισκοπῆς διαδεχθῆσαι καὶ κληρονομεῖν . Ἔχετε δὲ , φησὶ , μετ’ ἐμοῦ καὶ τοὺς ἑμοὺς λόγους , καὶ τούτων τοὺς ἱερωτέρους καὶ ὠφελιμωτέρους . Οὐ γὰρ πρὸς χάριν διδάξω , ἀλλὰ πρὸς ὠφέλειαν · οὐδ’ ἐπιδεικτικῶς , ἀλλὰ πνευματικῶς · οὐδ’ ἅπερ ἡ τῶν λόγων ἄσκησις διδάσκει , ἀλλ’ ἅπερ ἐντίθησι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Οἱ μὲν γὰρ ἀνθρώπινοι λόγοι , τὰς ἀκοὰς μόνον θέλγουσι , οὐ παραπέρα προιώντες · οἱ δὲ πνευματικοί , εἰς τὴν ψυχὴν διαβαίνουσι . Ἐντυπῶι γὰρ αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα , ὥσπερ πλάζ , ταῖς ἀνθρωπίαις καρδίαις . Καὶ λίθιναὶ δὲ εἰπών , ἡρμήνευσε τὴν τροπὴν , ἐπαγαγών , Εἶπον σαρκίνας . Ἀντιτυπὸς γὰρ καὶ λίθος καὶ σάρξ , καὶ τὰ ἐγχολαπτόμενα δυσέκνιπτα . Ἐλήφθη δὲ ὁ λόγος ἐκ τοῦ Ἀποστόλου , γράφοντος Κορινθίοις , ὅτι Ἔστε ἐπιστολὴ Χριστοῦ , διακορυθεῖσα ὑφ’ ἡμῶν , ἐγγραμμένη οὐ μέλανι , ἀλλὰ Πνεύματι Θεοῦ ζῶντος · οὐχ ἐν πλαξὶ λίθιναῖς , ἀλλ’ ἐν πλαξὶ καρδίας σαρκίνας . Ἔλαβε δὲ καὶ ὁ Ἀπόστολος τὴν χρήσιν ἀπὸ τοῦ Ἰεζεκιήλ , δι’ οὗ φησιν ὁ Θεός · Δώσω αὐτοῖς καρδίαν ἑτέραν , καὶ πνεῦμα καινὸν δώσω ἐν αὐτοῖς · καὶ ἐξάσω τὴν καρδίαν αὐτῶν τὴν λίθινὴν ἀπὸ τῆς σαρκὸς αὐτῶν καὶ δώσω αὐτοῖς καρδίαν σαρκίνη , ὅπως ἐν τοῖς προστάγμασι μου πορεύωνται . Λέγει δὲ που καὶ ὁ θαυμαστὸς Σιράχ · Πᾶς ἄνθρωπος ἐκ νεότητος ἐπὶ τὸ πονηρόν , καὶ οὐκ ἰσχύσαν τὰς καρδίας αὐτῶν ἀπὸ λίθινων ποιῆσαι σαρκίνας . Καὶ νῦν οὖν εἰπὼν ὁ Θεολόγος , Πλαξὶ λίθιναῖς , εἶπον σαρκίνας , δοκεῖ μοι μὴ ἐφραινενεῖν τὴν λέξιν , ἀλλὰ μᾶλλον ἀντιδιαστέλλειν τῇ λίθινῃ καρδίᾳ , τοῦτέστι τῇ σκληρᾷ καὶ ἀνενδότῳ καὶ ἀντειπωσῇ τὴν σαρκίνη , ὅ ἐστι τὴν μαλακὴν καὶ ῥάδιως ὑπείκουσαν , καὶ δεχομένην
Lemmas: οὐ εἰμί φιλόω , οὗτος προσμαρτυρέω καί ὁ πατήρ αὐτός ὁ Θεολόγος . εἶπον γάρ , ὅτι Ποιμήν εἰμί καλός , καί ὁ ψυχή αὐτός τίθημι ὑπέρ ὁ πρόβατον . προστίθημι δέ , ὅτι καί ἐγώ ὁ υἱός αὐτός ἐθέλω τοιοῦτος ποιμήν γίγνομαι , τίθημι διά ὁ ψυχή ὑπέρ σύ . ἐπί οὗτος δοκέω μετά θαῦμα ὁ , ὦ ὁ μεγαλοψυχία ! εἶτα , ἵνα μή τις ὑπολαμβάνω , ὅτι ὁ υἱός ὁ πατήρ , ὡς μεγαλόψυχος εἰς κίνδυνος ἐπιδίδωμι , οὖον φέρω αὐτός , διορθόω ὁ ὑπόνοια οὗτος εἶπον · ὁ , ὁ γε ἀληθής εἶπον , ὁ φιλοτεκνία . . ὁ γάρ οὕτως καί ἐπί οὗτος ἐκδίδωμι ὁ υἱός , οὐ εἰμί , φημί , μισότεκνος , ἀλλά μάλιστα φιλότεκνος . ὅστε εἰμί καί μεγαλοψυχία ὁ πρᾶγμα ονομάζω , διά ὁ μέλλω πόνος καί κίνδυνος συῖν , ἀλλά οὖν ἐπεί διά σύ καί ὁ ὑμέτερος ὠφέλεια καί διά θεός ὁ τοιοῦτος χράω διαβλέπω φιλοτεκνία ὁ πᾶς εἰμί . οὗτος εἶπον ὁ Θεολόγος , ἀπολέγω εὐθύς καί ὁ παρά ὁ πατήρ χαρίζομαι . ὁ δέ εἰμί τρεῖς . κἀν μέν ἀπλόος εἶπον δουλεύω , εἶπον εἄν , ὅτι ἑαυτός δίδωμι καί ἐγώ καί ὁ ναός . νῦν δέ ὁ φιλότιμος χαρίζομαι ἐπαυξάνω καί μεγαλύνω , υποδιαιρώ καί ὁ ἑαυτοῦ καί ὁ ὁ πατήρ , ποικίλλω καί πολυπλασιάζω ὁ ὄνομα . καί πολιός μέν λέγω , ὁ πατήρ · νεότης δέ , ἑαυτοῦ . καί αὐθίς κληροδότης μέν ὁ πατήρ · ἑαυτοῦ δέ , κληρονόμος , ὡς μέλλω ὁ θρόνος ὁ ἐπισκοπή διαδέχομαι καί κληρονομέω . Ἔχετος δέ , φημί , μετά ἐγώ καί ὁ μου λόγος , καί οὗτος ὁ ἱερός καί ὠφέλιμος . οὖον γάρ πρός χάρις διδάσκω , ἀλλά πρός ὠφέλεια · οὐδέ ἐπιδεικτικός , ἀλλά πνευματικός · οὐδέ ὅσπερ ὁ ὁ λόγος ἄσκησις διδάσκω , ἀλλά ὅσπερ ἐντίθημι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ὁ μέν γάρ ἀνθρώπινος λόγος , ὁ ἀκοή μόνος θέλγω , οὖον παραπέρα προιώντες · ὁ δέ πνευματικός , εἰς ὁ ψυχή διαβαίνω . ἐντυπόω γάρ αὐτός ὁ πνεῦμα , ὥσπερ πλάζω , ὁ ἀνθρωπία Καρδία . καί λίθινος δέ εἶπον , ἑρμηνεύω ὁ τροπή , ἐπάγω , εἶπον σάρκινος . αντιτυπους γάρ καί λίθος καί σάρξ , καί ὁ ἐγχολαπτόμενα δυσέκνιπτος . λαμβάνω δέ ὁ λόγος ἐκ ὁ ἀπόστολος , γράφω Κορίνθιος , ὅτι εἰμί ἐπιστολή Χριστός , διακορεύω ὑπό ἐγώ , ἐγγράφω οὖον μέλας , ἀλλά πνεῦμα Θεός ζῶ · οὐ ἐν πλάξ λίθινος , ἀλλά ἐν πλάξ Καρδία σάρκινος . λαμβάνω δέ καί ὁ ἀπόστολος ὁ χρῆσις ἀπό ὁ Ἰεζεκιήλ , διά ὅς φημί ὁ Θεός · δίδωμι αὐτός Καρδία ἕτερος , καί πνεῦμα καινός δίδωμι ἐν αὐτός · καί ἐξάγω ὁ Καρδία αὐτός ὁ λίθινος ἀπό ὁ σάρξ αὐτός καί δίδωμι αὐτός Καρδία σάρκινος , ὅπως ἐν ὁ πρόσταγμα ἐγώ πορεύω . Λέγος δέ ποῦ καί ὁ θαυμαστός Σιράκ · Πᾶς ἄνθρωπος ἐκ νεότης ἐπί ὁ πονηρός , καί οὐ ἰσχύω ὁ Καρδία αὐτός ἀπό λίθινος ποιέω σάρκινος . καί νῦν οὖν εἶπον ὁ Θεολόγος , Πλάξ λίθινος , εἶπον σάρκινος , δοκέω ἐγώ μή ἐφραινενεῖν ὁ λέξις , ἀλλά μᾶλλον ἀντιδιαστέλλω ὁ λίθινος Καρδία , τουτέστι ὁ σκληρός καί ἀνένδοτος καί ἀντιλέγω ὁ σάρκινος , ὅς εἰμί ὁ μαλακός καί ῥᾳδίως ὑπείκω , καί δέχομαι