nicetas-heracleensis.fragmenta-commentariorum-xvi-orationum-gregorii-nazianzeni pg036_0499.1
ἀπόρρητον τοῖς πολλοῖς , μυστήριον αὐτὴν καλεῖ . Καὶ λέγει , ὅτι Ἐν ἑορτῇ ἐγενόμην ἱερεὺς , τῇ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως ἡμῶν , καὶ ἐν ἑορτῇ ὑπεχώρησα , τῇ τῶν Φώτων τάχα , καὶ ἐν ἑορτῇ ἐπανῆλθον , τῇ τοῦ Πάσχα . Τῆς μὲν οὖν ὑποχωρήσεως καὶ τῆς ἐπανόδου τὴν αἰτίαν εἴρηκαν . Αὐτὸς γὰρ ἦν χύριος καὶ τοῦ φυγεῖν καὶ τοῦ ἐπανελθεῖν , καὶ βούλει περὶ αὐτῶν . Τῆς δὲ χρίσεως , οὐκέτι . Ἕτεροι γὰρ αὐτὸν ἔχρισαν . Ἔχρισόν δὲ πάλαι μὲν οἱ ἱερεῖς καὶ ἄρχιερεῖς τῷ νομικῷ χρίσματι · ὑστέρον δὲ τῷ πνευματικῷ , ὅπερ ἐστὶ χειροθεςία καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπίκλησις . Ἄλλὰ τίς ἡ αἰτία τῆς ὑποχωρήσεως ; Ἴνα , φησίν , ἐμαυτὸν ἐπισκέψωμαι καὶ ἴδω , εἰ ἄρα τῇ ἱερωσύνη εἰμὶ ἀξιος . Τίς δὲ ὁ λόγος τῆς κατὰ τὸ Πάσχα ἐπανόδου ; Ἴνα αὐτὴν , φησί , τὴν ἡμέραν καλὴν συνεργὸν ἔχω καὶ σύμμαχον , λύσων δέ μοι καὶ τὴν ἀσθένειαν καὶ ἀδυναμίαν τὴν πρὸς τὴν ἱερωσύνην καὶ τὴν δειλίαν , ἣν εἶχον , εὐλαβοῦμενος τὴν μεγάλην ταύτην ἀξίαν καὶ τὸ τοῦ πράγματος μέγεθος . Ἐδειλὼν γὰρ , ὡς ἀσθενής , ἀναδέξασθαι λαοῦ προστασίαν . Λέγει δὲ ταῦτα , μετριάζων ὁ μέγας . Διὰ τοῦτο γὰρ , φησίν , ἐπανῆλθον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ , ἵνα ὁ σήμερον ἐκ νεκρῶν ἀναστὰς , κάμὲ νεκρὸν καὶ ἀκμάζον πνευματικῶς καὶ τοῖς πνευματικοῖς παρασκευάσῃ ἢ καινοποιήσῃ τῷ Πνεύματι , τοῦτέστι μεταβάλει ( 1 ) ἀπὸ δειλοῦ καὶ ἀσθενοῦς εἰς θαρσαλέν καὶ ἰσχυρόν · ὥστε βαρύνοντας καὶ εὐτόνως ἀφηνείσθαι τῆς ποίμνης . Μεταβάλει δὲ , τῷ θείῳ Πνεύματι , καὶ τὸν καινὸν ἐνδύσας ἄνθρωπον , τὴν ἱερωσύνην φημί . Ἡ γὰρ χρίσις καὶ ἀμαρτίας λύει , καθά πῶς τῶν Πατέρων ἔδοξε , καὶ νέον ἄνθρωπον ( 2 ) ποιεῖ τὸν χρισμένον . Διὸ ( 3 ) οἱ καινὴ κτί - . σι , τοὺς διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀναγεννωμένους , οἱτινες οὐκ ἐξ αἱμάτων , ἀλλ’ ἐκ θεοῦ γεννῶνται , πλάστην καὶ διδάσκαλον ( πλάστην μὲν , ὡς διὰ τοῦ βαπτίσματος τρόπον τινὰ πλάττοντα ( 4 ) : διδάσκαλον δὲ , ὡς τὴν πίστιν αὐτοῖς ἐξηγοῦμενον · ἢ πλάστην μὲν τῶν ἡθῶν , διδάσκαλον δὲ τῶν δογμάτων , Χριστῷ καὶ συνεργουμένον , διὰ τῆς πρὸς τὰ πάθη νεκρώσεως · καὶ συνανιστάμενον , τῇ ἀναζώσει τῶν ἀρετῶν · ὁ γὰρ νεκρὸς τῇ ἁμαρτίᾳ γενόμενος , ζῇ πάντως τῇ ἀντικειμένῃ ἀρετῇ . Ἐκ τοῦ Ἀποστόλου δὲ τὰς χρήσεις ( 5 ) ταύτας ἔλαβεν ὁ Θεολόγος . Λέγει γὰρ πού Ἐφεσίους γράφων ὁ μακάριος Παῦλος , ὅτι Ἐδιδάχητε ἀποθέσθαι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός , ἵτοι ( 6 ) τῆς ἀπάτης · ἀνανεωθῆναι δὲ τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν , καὶ ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον τὸν κατὰ θεὸν κτισθέντα . Ὃ δὲ λέγει , τοιούτῳ ἐστιν · Ἐμάθετε , ὦ Ἐφέσιοι , ὥσπερ ἱμάτιον ἀποδύσασθαι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον , τοῦτέστι τὴν ἐφάμαρτον ζωήν , ἀνανεωθῆναι δὲ , τὴν πνευματικήν
Lemmas: ἀπόρρητος ὁ πολύς , μυστήριον αὐτός καλέω . καί λέγω , ὅτι ἐν ἑορτή γίγνομαι ἱερεύς , ὁ ὁ Χριστός γέννησις ἐγώ , καί ἐν ἑορτή ὑποχωρέω , ὁ ὁ Φώτων τάχα , καί ἐν ἑορτή ἐπανέρχομαι , ὁ ὁ Πάσχα . ὁ μέν οὖν ὑποχώρησις καί ὁ ἐπάνοδος ὁ αἴτιος λέγω . αὐτός γάρ εἰμί χύρις καί ὁ φεύγω καί ὁ ἐπανέρχομαι , καί βούλομαι περί αὐτός . ὁ δέ χρῖσις , οὐκέτι . ἕτερος γάρ αὐτός χρίω . χρίω δέ πάλαι μέν ὁ ἱερεύς καί ἀρχιερεύς ὁ νομικός χρῖσμα · ὕστερος δέ ὁ πνευματικός , ὅσπερ εἰμί χειροθεςία καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐπίκλησις . ἀλλά τίς ὁ αἰτία ὁ ὑποχώρησις ; ἵνα , φημί , ἐμαυτοῦ ἐπισκοπέω καί ὁράω , εἰμί ἄρα ὁ ἱερωσύνη εἰμί Ἀξιός . Τῖς δέ ὁ λόγος ὁ κατά ὁ Πάσχα ἐπάνοδος ; ἵνα αὐτός , φημί , ὁ ἡμέρα καλός συνεργός ἔχω καί σύμμαχος , λύω δέ ἐγώ καί ὁ ἀσθένεια καί ἀδυναμία ὁ πρός ὁ ἱερωσύνη καί ὁ δειλία , ὅς ἔχω , εὐλαβέομαι ὁ μέγας οὗτος ἄξιος καί ὁ ὁ πρᾶγμα μέγεθος . δειλός γάρ , ὡς ἀσθενής , ἀναδέχομαι λαός προστασία . Λέγος δέ οὗτος , μετριάζω ὁ μέγας . Ζεύς οὗτος γάρ , φημί , ἐπανέρχομαι κατά ὁ ἡμέρα ὁ ἀνάστασις ὁ Χριστός , ἵνα ὁ σήμερον ἐκ νεκρός ἀνίστημι , κάμνω νεκρός καί ἀκμάζω πνευματικός καί ὁ πνευματικός παρασκευάζω ἢ καινοποιέω ὁ πνεῦμα , τουτέστι μεταβάλλω ( 1 ) ἀπό δειλός καί ἀσθενής εἰς θαρσαλέν καί ἰσχυρός · ὥστε βαρύνω καί εὔτονος ἀφανίζω ὁ ποίμνη . μεταβάλλω δέ , ὁ θεῖον πνεῦμα , καί ὁ καινός ἐνδύω ἄνθρωπος , ὁ ἱερωσύνη φημί . ὁ γάρ χρῖσις καί ἁμαρτία λύω , καθά πῶς ὁ Πατέρων δοκέω , καί νέος ἄνθρωπος ( 2 ) ποιέω ὁ χρίω . Διὸ ( 3 ) ὁ καινός κτίς - . βρόχος , ὁ διά ὁ βάπτισμα ἀναγεννάω , ὅστις οὐ ἐκ αἷμα , ἀλλά ἐκ θεός γεννάω , πλάστης καί διδάσκαλος ( πλάστης μέν , ὡς διά ὁ βάπτισμα τρόπος τις πλήσσω ( 4 ) : διδάσκαλος δέ , ὡς ὁ πίστις αὐτός ἐξηγέομαι · ἢ πλάστης μέν ὁ ἠθέω , διδάσκαλος δέ ὁ δόγμα , Χριστός καί συνεργέω , διά ὁ πρός ὁ πάθος νέκρωσις · καί συνανίστημι , ὁ ἀναζώννυμι ὁ ἀρετή · ὁ γάρ νεκρός ὁ ἁμαρτία γίγνομαι , ζῶ πάντως ὁ ἀντίκειμαι ἀρετή . ἐκ ὁ ἀπόστολος δέ ὁ χρῆσις ( 5 ) οὗτος λαμβάνω ὁ Θεολόγος . Λέγος γάρ πού Ἐφέσιος γράφω ὁ μακάριος Παῦλος , ὅτι Ἐδιδάχητε ἀποτίθημι ὁ παλαιός ἄνθρωπος ὁ φθείρω κατά ὁ ἐπιθυμία ὁ σάρξ , ἴτω ( 6 ) ὁ ἀπάτη · ἀνανεόομαι δέ ὁ πνεῦμα ὁ νόος σύ , καί ἐνδύω ὁ καινός ἄνθρωπος ὁ κατά θεός κτίζω . ὅς δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · μανθάνω , εἰμί Ἐφέσιος , ὥσπερ ἱμάτιον ἀποδύω ὁ παλαιός ἄνθρωπος , τουτέστι ὁ ἐφάμαρτος ζωή , ἀνανεόομαι δέ , ὁ πνευματικός