nicetas-choniates.historia-xronikh-dih-ghsis choniatis.301
Ἐπεὶ δὲ προῆλθον ὡς εἰς μεταίχμιον καὶ περὶ μεσημβρίαν ἦν ἡ ἡμέρα καὶ καιρὸς ἐδόκει συρρήγνυσθαι , ὁ μὲν Κοντοστέφανος τοῖς ἐκ δεξιοῦ καὶ λαιοῦ κέρως ἄγχιστα παρακολουθοῦσι τὰ τελευταῖα τῶν βαρβάρων κόπτειν ἐφῆκε , μάλιστα δὲ τοῖς ἱπποτοξόταις θαμὰ βάλλειν παρεκελεύετο . σκοπὸς δὲ ἦν ἐντεῦθεν τῷ στρατηγῷ κατασείσειν εἴτε μὴν ἐκκρούσειν τῆς συνεχείας τὰς Παιονικὰς φάλαγγας · κατὰ γὰρ τὴν Ὁμηρικὴν καὶ τότε παράταξιν “ ἀσπὶς ἀσπίδ᾿ ἔρειδε , κόρυς κόρυν , ἀνέρα δ᾿ ἀνήρ , ” καὶ ἴσας εἶχον οἱ ἵπποι τὰς κεφαλάς , ἔφριξε δ᾿ ἡ μάχη ἐγχείῃσι φθισίμβροτος καὶ κατὰ κινούμενον δράκοντα καὶ φρίσσοντα τὰς φολίδας ἐκύμαινον οἱ στρατοί . ὁ δὲ Διονύσιος ὡς τεῖχος ἀτίνακτος προὔβαινεν ἐς αὐτόν τε τὸν Κοντοστέφανον καὶ τὸ ἀμφ᾿ αὐτὸν τεταγμένον τιταίνων τὸ ἔγχος . ὡς οὖν ἐδέξαντο τοῦτον Ρωμαῖοι , διαδορατισμοὶ παρ᾿ ἀλλήλων ἦσαν καὶ ὠθισμοὶ καὶ ἀντωθισμοὶ μέχρι τινός · ἐπεὶ δὲ τὰ δόρατα κατεάγη καὶ ἦν τὸ μεταίχμιον ἀποσχεδιασθὲν εἰς φραγμὸν τοῖς τῶν κοντῶν στοιβασμοῖς , τὰς ἐπιμήκεις ἐσέπειτα μαχαίρας ἐσπάσαντο καὶ αὖθις συμπεσόντες ἐμάχοντο . ὡς δ᾿ ἤδη καὶ αὗται τὰ στόματα ἠμβλύνθησαν διὰ τὸ τῶν στρατευμάτων πάγχαλκον καὶ πανσίδηρον , οἱ μὲν Παίονες ἠμηχάνουν τὸ ἀπὸ τοῦδε μηδαμῶς κατὰ νοῦν θέμενοι ὡς ἐπιόντας αὐτοὺς Ρωμαῖοι δέξονται , Ρωμαῖοι δὲ μετὰ χεῖρας τὰς ἐκ σιδήρου κορύνας χειρισάμενοι ( ἔθος δὲ αὐτοῖς καὶ τοιόνδε φέρειν ὁπλισμόν , ἡνίκα ἂν εἰς πόλεμον ἴοιεν ) ἔπαιον τοὺς Παίονας δι᾿ αὐτῶν · καὶ ἦν καίριον μάλα τὸ πλῆγμα κατὰ κεφαλῆς καὶ προσώπων γινόμενον . πολλοὶ τοίνυν σκοτοδινιῶντες τῆς οἰκείας ἀνετρέποντο ἕδρας · εἰσὶ δ᾿ οἳ καὶ ἐλειφαίμουν τοῖς τραύμασι . καὶ οὕτω τοῦ ἀρραγοῦς ἐκείνου διασπασθέντος συντάγματος , οὐκ ἦν ὃς οὐκ ἦν τῶν Ρωμαίων μὴ βάλλων καὶ καταβάλλων Παίονα ἢ μὴ σκυλεύων τὸν πεπτωκότα ἢ μὴ πανοπλίαν ἀλλοτρίαν ἐπενδυόμενος ἢ ἵππου μὴ ἐπιβαίνων , οὗ τὸν ἀναβάτην κατέκανεν .
Lemmas: ἐπεί δέ προέρχομαι ὡς εἰς μεταίχμιος καί περί μεσημβρία εἰμί ὁ ἡμέρα καί καιρός δοκέω συρρήγνυμι , ὁ μέν Κοντοστέφανος ὁ ἐκ δεξιός καί λαιός κέρας ἄγχι παρακολουθέω ὁ τελευταῖος ὁ βάρβαρος κόπτω ἐφίημι , μάλιστα δέ ὁ ἱπποτοξότης θαμά βάλλω παρακελεύομαι . σκοπός δέ εἰμί ἐντεῦθεν ὁ στρατηγός κατασείω εἴτε μήv ἐκκρούω ὁ συνέχεια ὁ Παιονικός φάλαγξ · κατά γάρ ὁ ὁμηρικός καί τότε παράταξις “ ἀσπίς ἀσπίς ἐρείδω , κόρυς κόρυς , ἀνήρ δέ ἀνήρ , ” καί ἴσος ἔχω ὁ ἵππος ὁ κεφαλή , φρίσσω δέ ὁ μάχη ἐγχείη φθισίμβροτος καί κατά κινέω δράκων καί φρίσσω ὁ φολίς κυμαίνω ὁ στρατός . ὁ δέ Διονύσιος ὡς τεῖχος ἀτίνακτος προβαίνω εἰς αὐτός τε ὁ Κοντοστέφανος καί ὁ ἀμφι αὐτός τάσσω τείνω ὁ ἔγχος . ὡς οὖν δέχομαι οὗτος Ρωμαῖος , διαδορατισμός παρά ἀλλήλων εἰμί καί ὠθισμός καί ἀντωθισμός μέχρι τις · ἐπεί δέ ὁ δόρυ κατάγνυμι καί εἰμί ὁ μεταίχμιος ἀποσχεδιάζω εἰς φραγμός ὁ ὁ κοντός στοιβασμός , ὁ ἐπιμήκης σπένδω μάχαιρα σπάω καί αὖθις συμπίτνω μάχομαι . ὡς δέ ἤδη καί οὗτος ὁ στόμα ἀμβλύνω διά ὁ ὁ στράτευμα παγχάλκεος καί πανσίδηρος , ὁ μέν Παίων ἀμηχανάω ὁ ἀπό ὅδε μηδαμῶς κατά νόος τίθημι ὡς ἔπειμι αὐτός Ρωμαῖος δέχομαι , Ρωμαῖος δέ μετά χείρ ὁ ἐκ σίδηρος κορύνη χειρίζω ( ἔθος δέ αὐτός καί τοιόσδε φέρω ὁπλισμός , ἡνίκα εἄν εἰς πόλεμος ἔρχομαι ) παίω ὁ Παίων διά αὐτός · καί εἰμί καίριος μάλα ὁ πλῆγμα κατά κεφαλή καί πρόσωπον γίγνομαι . πολύς τοίνυν σκοτοδινιάω ὁ οἰκεῖος ἀνατρέπω ἕδρα · εἰμί δέ ἕ καί λειφαιμέω ὁ τραῦμα . καί οὗτος ὁ ἀρραγής ἐκεῖνος διασπάω σύνταγμα , οὐ εἰμί ὅς οὐ εἰμί ὁ Ῥωμαῖος μή βάλλω καί καταβάλλω Παίων ἢ μή σκυλεύω ὁ πίπτω ἢ μή πανοπλία ἀλλότριος ἐπενδύνω ἢ ἵππος μή ἐπιβαίνω , ὅς ὁ ἀναβάτης κατακαίνω .