nicetas-choniates.historia-xronikh-dih-ghsis choniatis.8
Τῷ ἄνακτι Ἀλεξίῳ τῷ Κομνηνῷ υἱεῖς τρεῖς καὶ θυγατέρες τέτταρες ἐγεγένηντο . ἦν δὲ τῶν μὲν ἀνδρῶν ὁ Ἰωάννης κατὰ γένεσιν προφερέστερος , πρωτογενὴς δ᾿ ἁπάντων τῶν ἐξ ὀσφύος τῷ Ἀλεξίῳ ἡ θυγάτηρ Ἄννα καθεωρᾶτο , ἥτις εἰς λέχος τῷ Βρυεννίῳ Νικηφόρῳ συνέζευκτο , τιμηθεῖσα καισάρισσα . ὁ βασιλεὺς καὶ τοκεὺς τοίνυν Ἀλέξιος μάλιστα τῶν ἄλλων παίδων τῷ Ἰωάννῃ προσέκειτο . ἀμέλει τοι καὶ τοῦτον ἐπικρίνας τῆς βασιλείας καταλείψειν διάδοχον ἐρυθροῦ τέ οἱ πεδίλου μεταδεδώκει καὶ βασιλέα ἐνδεδώκει ἀναγορεύεσθαι . ἡ δὲ μήτηρ καὶ βασιλὶς Εἰρήνη τῇ θυγατρὶ Ἄννῃ τὴν πᾶσαν ἐκ τοῦ ἐναντίου χαριζομένη ῥοπὴν οὐκ ἀνίει παρὰ τῷ συλλέκτρῳ Ἀλεξίῳ τὸν υἱὸν Ἰωάννην ἐνδιαβάλλουσα , προπετῆ τοῦτον ἀποκαλοῦσα καὶ ὑγρὸν τὸν βίον παλίνστροφόν τε τὸ ἦθος καὶ μηδαμῇ μηδὲν ὑγιές , καὶ τιθεμένη διὰ παντὸς ἀσχολίας πάσης ἀνώτερον σπούδασμα , ὅπως μετάθοιτο τὴν γνώμην ὁ βασιλεύς , ἣν εἶχεν ἐπ᾿ αὐτῷ κυρωσάμενος . ἐνιαχοῦ δὲ καὶ λόγου πρόφασιν τὸν Βρυέννιον παρεισφέρουσα παντοίοις αὐτὸν ἐπαίνοις κατέστεφεν ἅτε εἰπεῖν ἱκανώτατον καὶ οὐκ ἐλάττονα διαπράξασθαι καὶ μαθημάτων ἐλευθερίων μεταλαχόντα ῥυθμίζειν τὸ ἦθος εἰδότων καὶ πρὸς βασιλείαν ἀδιαλώβητον οὐ βραχέα συναιρομένων τοῖς ἄρχειν μέλλουσιν . ὁ δ᾿ Ἀλέξιος ταῦτα ἐνωτιζόμενος καὶ τὸ μητρῷον φίλτρον ἐπιστάμενος πῇ μὲν ἄλλοις ἐκ τοῦ σχεδὸν κατεπείγουσι πράγμασι χαρίζεσθαι τὸν νοῦν πλαττόμενος οὐδὲ προσέχειν ὅλως τοῖς λεγομένοις προσεποιεῖτο , πῇ δ᾿ ἐς σκέψιν ἀπολύων τὰ εἰσηγούμενα μὴ ἂν τὴν αἴτησιν αὐτῆς παραβλέψασθαι ἰσχυρίζετο . ἐνίοτε δὲ καὶ τοιοῦτόν τι παθηνάμενος εἴρηκεν “ ὦ γύναι , κοινωνέ μοι λέχους καὶ βασιλείας , οὐ τὰ πρὸς χάριν παύσῃ τῆς σῆς ὑποτιθεμένη μοι θυγατρός , ἁρμονίαν τε καὶ τάξιν ἐπιχειροῦσα λύειν ἐπαινετήν , ὡς εἴπερ θεοβλαβείας μετέσχηκας ; βάλ᾿ ἐς τύχην ἀγαθήν · ἢ μᾶλλον δεῦρο κοινῇ συνδιασκεψώμεθα καὶ γνωσόμεθα , τίς ἐξ ἁπάντων τῶν πρώην τὰ Ρωμαίων σκῆπτρα παρειληφότων , υἱὸν ἔχων ἁρμόδιον εἰς ἀρχήν , τοῦτον μὲν παρεβλέψατο , γαμβρὸν δὲ ἀνθείλετο . εἰ δέ ποτε καὶ τοιόνδε τι ξυμβέβηκεν , οὐ νόμον , ὦ γύναι , τὸ σπάνιον ἡγησόμεθα . ἐπ᾿ ἐμοὶ δὲ καὶ μάλα καπυρὸν γελάσειε τὸ Πανρώμαιον , καὶ τῶν φρενῶν κριθείην ἀποπεσών , εἰ τὴν βασιλείαν οὐκ ἐπαινετῶς εἰληφώς , ἀλλ᾿ αἵμασιν ὁμογενῶν καὶ μεθόδοις Χριστιανῶν ἀφισταμέναις θεσμῶν , δεῆσαν ταύτης ἀφεικέναι διάδοχον , τὸν μὲν ἐξ ὀσφύος ἀποπεμψαίμην , τὸν δὲ Μακεδόνα εἰσοικισαίμην , ” τὸν Βρυέννιον οὕτω λέγων , ἐπεὶ καὶ ἐξ Ὀρεστιάδος ὥρμητο · μία δ᾿ αὕτη τῶν εὐδαιμόνων καὶ κρατίστων παρὰ Μακεδόσι πόλεων . τοιαῦτα πρὸς τὴν βασίλισσαν Εἰρήνην ἐμβριθῶς ὁ Ἀλέξιος φάμενος , ὅμως καὶ πάλιν τὸν μηδαμῶς ἀποειπόντα ὑποκρινόμενος , διῆγε τὴν γυναῖκα σκηπτόμενος ἀεὶ τὸν σκεπτόμενον · ἦν γάρ , εἰ καί τις ἄλλος , κρυψίνους ὁ ἀνὴρ οὗτος καὶ σοφὸν ἡγούμενος ἀεὶ τὸ περίεργον , μηδὲ τὰ πολλὰ ἐξαγγελτικὸς τοῦ ποιητέου δεικνύμενος .
Lemmas: ὁ ἄναξ Ἀλέξιος ὁ Κομνηνός υἱός τρεῖς καί θυγάτηρ τέσσαρες γίγνομαι . εἰμί δέ ὁ μέν ἀνήρ ὁ Ἰωάννης κατά γένεσις προφερής , πρωτογενής δέ ἅπας ὁ ἐκ ὀσφῦς ὁ Ἀλέξιος ὁ θυγάτηρ Ἄννα καθοράω , ὅστις εἰς λέχος ὁ Βρυέννιος Νικηφόρος συζεύγνυμι , τιμάω καισάρισσα . ὁ βασιλεύς καί τοκεύς τοίνυν Ἀλέξιος μάλιστα ὁ ἄλλος παῖς ὁ Ἰωάννης πρόσκειμαι . ἀμελέω ὅς καί οὗτος ἐπικρίνω ὁ βασίλεια καταλείπω διάδοχος ἐρυθρός τε ὁ πέδιλον μεταδίδωμι καί βασιλεύς ἐνδίδωμι ἀναγορεύω . ὁ δέ μήτηρ καί βασιλίς Εἰρήνη ὁ θυγάτηρ Ἄννα ὁ πᾶς ἐκ ὁ ἐναντίος χαρίζομαι ῥοπή οὐ ἀνίημι παρά ὁ σύλλεκτρος Ἀλέξιος ὁ υἱός Ἰωάννης ἐνδιαβάλλω , προπετής οὗτος ἀποκαλέω καί ὑγρός ὁ βίος παλίνστροφος τε ὁ ἦθος καί μηδαμός μηδείς ὑγιής , καί τίθημι διά πᾶς ἀσχολία πᾶς ἀνώτερος σπούδασμα , ὅπως μεταθέω ὁ γνώμη ὁ βασιλεύς , ὅς ἔχω ἐπί αὐτός κυρόω . ἐνιαχοῦ δέ καί λόγος πρόφασις ὁ Βρυέννιος παρεισφέρω παντοῖος αὐτός ἔπαινος καταστέφω ἅτε εἶπον ἱκανός καί οὐ μικρός διαπράσσω καί μάθημα Ἐλευθερίων μεταλαγχάνω ῥυθμίζω ὁ ἦθος οἶδα καί πρός βασίλειος ἀδιαλώβητον οὖον βραχύς συναίρω ὁ ἄρχω μέλλω . ὁ δέ Ἀλέξιος οὗτος ἐνωτίζω καί ὁ Μητρῷον φίλτρον ἐπίσταμαι πῇ μέν ἄλλος ἐκ ὁ σχεδόν κατεπείγω πρᾶγμα χαρίζομαι ὁ νόος πλάσσω οὐδέ προσέχω ὅλως ὁ λέγω προσποιέω , πῇ δέ εἰς σκέψις ἀπολύω ὁ εἰσηγέομαι μή εἄν ὁ αἴτησις αὐτός παραβλέπω ἰσχυρίζομαι . ἐνίοτε δέ καί τοιοῦτος τίς παθαίνω εἴρω “ εἰμί γυνή , κοινωνός ἐγώ λέχος καί βασίλεια , οὖον ὁ πρός χάρις παύω ὁ σός ὑποτίθημι ἐγώ θυγάτηρ , ἁρμονία τε καί τάξις ἐπιχειρέω λύω ἐπαινετός , ὡς εἴπερ θεοβλάβεια μετέχω ; βάλλω εἰς Τύχη ἀγαθός · ἢ μᾶλλον δεῦρο κοινός συνδιασκέπτομαι καί γιγνώσκω , τίς ἐκ ἅπας ὁ πρώην ὁ Ῥωμαῖος σκῆπτρον παραλαμβάνω , υἱός ἔχω Ἁρμόδιος εἰς ἀρχή , οὗτος μέν παραβλέπω , γαμβρός δέ ἀνθαιρέομαι . εἰμί δέ ποτός καί τοιόσδε τίς συμβαίνω , οὖον νόμος , εἰμί γυνή , ὁ σπάνις ἡγέομαι . ἐπί ἐγώ δέ καί μάλα καπυρός γελάω ὁ Πανρώμαιον , καί ὁ φρήν κρίνω ἀποπίπτω , εἰμί ὁ βασίλειος οὐ ἐπαινετός λαμβάνω , ἀλλά αἷμα ὁμογενής καί μέθοδος Χριστιανός ἀφίστημι θεσμός , δήω οὗτος ἀφίημι διάδοχος , ὁ μέν ἐκ ὀσφῦς ἀποπέμπω , ὁ δέ Μακεδών εἰσοικίζω , ” ὁ Βρυέννιος οὗτος λέγω , ἐπεί καί ἐκ ὀρεστιάς ὁρμέω · εἷς δέ οὗτος ὁ εὐδαίμων καί ἀγαθός παρά Μακεδών πόλις . τοιοῦτος πρός ὁ βασίλισσα Εἰρήνη ἐμβριθῶς ὁ Ἀλέξιος φημί , ὅμως καί πάλιν ὁ μηδαμῶς ἀπεῖπον ὑποκρίνομαι , διάγω ὁ γυνή σκήπτω ἀεί ὁ σκέπτομαι · εἰμί γάρ , εἰμί καί τις ἄλλος , κρυψίνους ὁ ἀνήρ οὗτος καί σοφός ἡγέομαι ἀεί ὁ περίεργος , μηδέ ὁ πολύς ἐξαγγελτικός ὁ ποιητέος δείκνυμι .