nicetas-choniates.historia-xronikh-dih-ghsis choniatis.128
Ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ ποταμὸς οὗτος , ὡς ἔστιν ὁρᾶν , οὐκ ἄλλως περάσιμος , εἰ μὴ καινοτέραν ἀνοίξει τις πάροδον , αὐτὸς ἐγὼ καὶ τὸ κατὰ τοῦτον εἰσηγήσομαι γενησόμενον καὶ τοῦ εἰσηγηθέντος πρῶτος κατάρξομαι . ἐς ὁμαιχμίαν μίαν φραξάμενοι καὶ ταῖς χερσὶ δόντες τὰ δόρατα διεξιππασώμεθα σὺν ῥύμῃ τοῦ ποταμίου τοῦδε ῥεύματος καὶ ἐς αὐτὸ ἐμβάλωμεν μεθ᾿ ὁρμῆς · καὶ στήσεται , οἶδα σαφῶς , τὸ ὕδωρ ἀναχασθὲν καὶ τοῦ κατ᾿ εὐθυωρίαν ἀνακοπήσεται προρρέειν ὥσπερ ἐπαναστραφέν , καθὰ καὶ πάλαι ῥοῦς Ἰορδάνειος τῷ Ἰσραὴλ πεζευόμενος . καὶ εἴη ἂν τὸ ἔργον τοῦτο καὶ διανόημα τοῖς ὀψιγόνοις ἀοίδιμον , χρόνῳ μὴ διακοπτόμενον , οὐ λήθης ἐξίτηλον ῥεύματι , καὶ κατάγελως πλατὺς τῶν Περσῶν , ὧν τὰ κῶλα περὶ τουτονὶ πεσοῦνται τὸν ποταμὸν ἐς κολωνὸν αἰρόμενα καὶ ὡς τρόπαιον προφαινόμενα εἰς κλέος ἡμῶν αὐτῶν ἀθάνατον . ” Τοιαῦτα παρακελευσάμενος καὶ τὰ σημεῖα τῆς μάχης ἀναδείξας αὐτός τε τὸν ἵππον ἐφῆκε , συχνὰ μυωπίζων τε καὶ ἐγκελευόμενος ὡς τὸν ποταμὸν μετὰ ῥύμης διαβησόμενος , καὶ οἱ λοιποὶ δὲ παιανίσαντες καὶ τὸ σύνηθες ἀλαλάξαντες ἐχώρουν ὁμόσε , πυργηδὸν ταξάμενοι καὶ πυκνώσαντες ἑαυτοὺς καὶ ἀθρόοι ἐξιππαζόμενοι , ὡς τοῦ ποταμίου χεύματος τὸ μὲν ἐς τὴν χέρσον ἐκτιναχθῆναι ταῖς τῶν ἵππων χηλαῖς , τὸ δὲ διακοπῆναι καὶ τῆς πρόσω στῆναι φορᾶς , ὡς εἴπερ εἰς ἀνάρρουν παρὰ φύσιν ἀνέλυεν ἢ καὶ εἰς τοὐπίσω ἀνεστοιβάζετο , αὐτοὺς δὲ ὡς διὰ ξηρᾶς ὑγροποροῦντας παρὰ δόξαν τοῖς Πέρσαις ἐπεισπεσεῖν . ὅτε καὶ μὴ ἔχον τὸ βάρβαρον φυγῇ τὴν σωτηρίαν ὑποκλέψαι γοῦν ( διωκόμενοι γὰρ κατελαμβάνοντο , μηδὲ τῶν ἵππων αὐτοῖς ἐπαμυνόντων , κἂν ἦσαν ὠκύποδες καὶ ἐπ᾿ ἄκρων ἀνθερίκων μικροῦ θέοντες ) ἢ ὁμόσε χωρεῖν τοῖς Ἀλαμανοῖς κατὰ μάχην ἀγχέμαχον , ἐκρεανομοῦντο ποικίλως καὶ ἐπ᾿ ἄλλῳ ἄλλος ἔπιπτον ὡς ἀστάχυες , εἴτ᾿ οὖν ὡς ῥᾶγες αἷμα τὸ ζωτικὸν ἀπεθλίβοντο τοῖς λογχηφόροις ληνοβατούμενοι . οἱ μὲν γὰρ δόρασι διηλαύνοντο , οἱ δὲ τοῖς τῶν ξιφῶν ἐπιμήκεσιν ἀπεχώρουν διχῇ διαιρούμενοι , καὶ μάλιστα τὸ ψιλὸν αὐτῶν καὶ γυμνὸν τοῦ στρατοῦ , οἱ δὲ τοῖς ξιφιδίοις παρασταδὸν οὐταζόμενοι ἀνετρέποντο , τὰς χολάδας τοῦ χαλκοῦ διεκχέοντος , ὡς τοὺς πεσόντας Πέρσας τὰ ἐκεῖσε καλύψειν πεδία τοῖς πτώμασιν ἀκριβῶς καὶ ὑπεράντλους τὰς φάραγγας θεῖναι τοῖς αἵμασι , τῶν δὲ Ἰταλῶν βληθῆναι μὲν ἀπὸ τόξων πολλούς , καταβληθῆναι δὲ καὶ ἀφυπνῶσαι βραχεῖς εἰς θάνατον .
Lemmas: ἐπεί δέ καί ὁ ποταμός οὗτος , ὡς εἰμί ὁράω , οὐ ἄλλως περάσιμος , εἰμί μή καινός ἀνοίγω τις πάροδος , αὐτός ἐγώ καί ὁ κατά οὗτος εἰσηγέομαι γίγνομαι καί ὁ εἰσηγέομαι πρῶτος κατάρχω . εἰς ὁμαιχμία εἷς φράσσω καί ὁ χείρ δίδωμι ὁ δόρυ διεξιππασώμεθα σύν ῥύμη ὁ ποτάμιος ὅδε ῥεῦμα καί εἰς αὐτός ἐμβάλλω μετά ὁρμή · καί ἵστημι , οἶδα σαφῶς , ὁ ὕδωρ ἀναχάζομαι καί ὁ κατά εὐθυωρία ἀνακόπτω προρέω ὥσπερ ἐπαναστρέφω , καθά καί πάλαι ῥόος Ἰορδάνειος ὁ Ἰσραήλ πεζεύω . καί εἰμί εἄν ὁ ἔργον οὗτος καί διανόημα ὁ ὀψίγονος ἀοίδιμος , χρόνος μή διακόπτω , οὖον λήθη ἐξίτηλος ῥεῦμα , καί κατάγελως πλατύς ὁ Πέρσης , ὅς ὁ κῶλον περί οὗτος πίπτω ὁ ποταμός εἰς κολωνός ἀείρω καί ὡς τρόπαιον προφαίνω εἰς κλέος ἐγώ αὐτός ἀθάνατος . ” τοιοῦτος παρακελεύομαι καί ὁ σημεῖον ὁ μάχη ἀναδείκνυμι αὐτός τε ὁ ἵππος ἐφίημι , συχνός μυωπίζω τε καί ἐγκελεύω ὡς ὁ ποταμός μετά ῥύμη διαβαίνω , καί ὁ λοιπός δέ παιανίζω καί ὁ συνήθης ἀλαλάζω χωρέω ὁμόσε , πυργηδόν τάσσω καί πυκνόω ἑαυτοῦ καί ἀθρόος ἐξιππάζω , ὡς ὁ ποτάμιος χεῦμα ὁ μέν εἰς ὁ χέρσος ἐκτινάσσω ὁ ὁ ἵππος χηλή , ὁ δέ διακόπτω καί ὁ πρόσω ἵστημι φορός , ὡς εἴπερ εἰς ἀνάρρους παρά φύσις ἀναλύω ἢ καί εἰς τοὐπίσω ἀναστοιβάζω , αὐτός δέ ὡς διά ξηρός ὑγροπορέω παρά δόξα ὁ Πέρσης ἐπεισπίπτω . ὅτε καί μή ἔχω ὁ βάρβαρος φυγή ὁ σωτηρία ὑποκλέπτω γοῦν ( διώκω γάρ καταλαμβάνω , μηδέ ὁ ἵππος αὐτός ἐπαμύνω , κἀν εἰμί ὠκύπους καί ἐπί ἄκρος ἀνθέρικος μικρός θέω ) ἢ ὁμόσε χωρέω ὁ Ἀλαμανής κατά μάχη αγχέμαχος , κρεανομέω ποικίλως καί ἐπί ἄλλος ἄλλος πίπτω ὡς ἄσταχυς , ἔτι οὖν ὡς ῥάξ αἷμα ὁ ζωτικός ἀποθλίβω ὁ λογχηφόρος ληνοβατέω . ὁ μέν γάρ δόρυ διελαύνω , ὁ δέ ὁ ὁ ξίφος ἐπιμήκης ἀποχωρέω διχή διαιρέω , καί μάλιστα ὁ ψιλός αὐτός καί γυμνός ὁ στρατός , ὁ δέ ὁ ξιφίδιον παρασταδόν οὐτάω ἀνατρέπω , ὁ χολάς ὁ χαλκός διαχέω , ὡς ὁ πίπτω Πέρσης ὁ ἐκεῖσε καλύπτω πεδίον ὁ πτῶμα ἀκριβῶς καί ὑπέραντλος ὁ φάραγξ τίθημι ὁ αἷμα , ὁ δέ Ἰταλός βάλλω μέν ἀπό τόξον πολύς , καταβάλλω δέ καί ἀφυπνόω βραχύς εἰς θάνατος .