nicephorus-gregoras.historia-romana 2.1.3
( Γ . ) Ἐν τούτοις μέντοι τοῖς χρόνοις ἦρχε τῶν Βυζαντίων Ῥομπέρτος , ὁ τοῦ πρὸ βραχέος τετελευτηκότος Ἐῤῥῆ ἀδελφιδοῦς . τούτῳ προσεῤῥύησαν οἱ τοῦ βασιλέως Θεοδώρου τοῦ Λάσκαρι ἀδελφοὶ ( Ἀλέξιος οὗτοι καὶ Ἰσαάκιος ) φθόνῳ στρατηγούμενοι καὶ ζηλοτυπίᾳ μακρᾷ , ὅτι μὴ τῆς βασιλείας οὗτοι διάδοχοι γένοιντο , τοῦ βασιλικοῦ τέως τυγχάνοντες αἵματος οἰκειότεροι , ἢ ὁ κατὰ κῆδος προσαρμοσθεὶς Ἰωάννης · οἳ καὶ χρημάτων δωρεαῖς τε καὶ ὑποσχέσεσι στρατὸν Λατινικὸν συναθροίσαντες , ὁπόσος τῷ Ῥομπέρτῳ τηνικαῦτα παρῆν ( πλεῖστος δὲ οὗτος ἦν , καὶ οὐκ ἀγεννὴς τὰ ἐς ὅπλισιν καὶ ἀνδρίαν πολεμικὴν ) , ἐξίασι κατὰ τοῦ βασιλέως Ἰωάννου τοῦ Δούκα , καθαιρήσοντες ἴσως αὐτὸν τῆς ἀρχῆς , καὶ μεταθήσοντες ταύτην ἐς σφᾶς αὐτούς . καὶ διαβάντες ἐς τὴν Ἀσίαν , τὰς μὲν ναῦς ἀφῆκαν περὶ τὴν Λάμψακον , αὐτοὶ δ' ἀναβάντες εἰς μεσόγειον ἡμέρας ὁδὸν , ὁπόσην Λατίνοις ὑπήκοον πρὸ βραχέος πεποίηκεν ὁ Ἐῤῥῆς , ἀπαντῶσι τῷ βασιλεῖ τὰς Ῥωμαϊκὰς δυνάμεις ὁπλίζοντι κατ' αὐτῶν · καὶ λαμπροῦ συῤῥαγέντος πολέμου , νικῶνται κατακράτος Λατῖνοι , καὶ ἅμα ζημιοῦνται καὶ ὁπόσαι πόλεις περὶ τὴν Ἀσίαν αὐτοῖς ὑπῆρχον τέως ὑπήκοοι . αὐτίκα γὰρ τὸν τῆς Λατινικῆς δουλείας ζυγὸν ἀποῤῥίψασαι , ἑκοντὶ τῷ βασιλεῖ προσεῤῥύησαν . βʹ . Ἐν τούτοις ἀνίσταται τῶν Θετταλικῶν βαράθρων νέον κακὸν , ὁ τοῦ Ἀγγέλου Μιχαὴλ ἀδελφὸς Θεόδωρος . διαδεξάμενος γὰρ θανόντος τοῦ ἀδελφοῦ τὴν ἀρχὴν , ἀνὴρ δραστήριος καὶ καινὰ δεινὸς ἐπινοῆσαι πράγματα , καὶ ἀεὶ τοῦ πλείονος ἐφιέμενος , ἐπηύξησε ταύτην ἐς ὅσον πλεῖστον ἦν . ὅσαι γὰρ ἑσπέριαι πόλεις τῇ Λατίνων ἀρχῇ πρὸ μικροῦ δεδουλεύκασι , πάσας , ἐκεῖθεν ἀρξάμενος , ῥᾷστα κατετροποῦτο καὶ μεθίστη πρὸς ἑαυτὸν , ἕως καὶ αὐτὴν ἣ τῆς τῶν Μακεδόνων προκάθηται γῆς ἐχειρώσατο μεγαλόπολιν τὴν Θεσσαλονίκην , ἀποδημοῦντος τηνικαῦτα τοῦ μαρκεσίου περὶ τὴν πατρίδα Λαμπαρδίαν . αὐτίκα δὲ καὶ βασιλείας ἑαυτῷ περιτίθησιν ὄνομα , καὶ χρίεται βασιλικῶς παρὰ τοῦ τηνικαῦτα τὴν τῆς Βουλγαρίας ἀρχιεπισκοπὴν διιθύνοντος . πλείστοις τε γὰρ ἄλλοις αὐτὴν ὁ βασιλεὺς ἐκ παλαιοῦ τετίμηκεν Ἰουστινιανὸς , ἑαυτοῦ γεγονυῖαν πατρίδα , καὶ πρώτην ὠνόμασεν Ἰουστινιανήν . καὶ δὴ καὶ αὐτονομεῖσθαι ταύτην ἐς τὸ διηνεκὲς προσετετάχει , πλὴν οὐχ ὥστε καὶ βασιλέας χρίειν Ῥωμαίων · τοῦτο γὰρ ἄλλοις ἐφεῖται παρὰ τῶν νόμων . ἀλλὰ διὰ φόβον ἤδη τοῦ τυραννοῦντος Ἀγγέλου , καὶ πρός γε ἔτι διὰ κουφότητα καὶ ἀφέλειαν τοῦ τηνικαῦτα διέποντος τὴν ἀρχιεπισκοπὴν , ἐς τοσοῦτον ἀτοπίας τὸ πρᾶγμα ἐκκεκύλισται . ὅθεν δὲ τὸ τῆς Βουλγαρίας ἐπώνυμον ὁ τόπος κεκλήρωται , δηλώσων ἔρχομαι .
Lemmas: ( Γ . ) ἐν οὗτος μέντοι ὁ χρόνος ἄρχω ὁ Βυζάντιος Ῥομπέρτος , ὁ ὁ πρό βραχύς τελευτάω ἔρρω ἀδελφιδέος . οὗτος προσρέω ὁ ὁ βασιλεύς Θεόδωρος ὁ Λάσκαρι ἀδελφός ( Ἀλέξιος οὗτος καί Ἰσαάκιος ) φθόνος στρατηγέω καί ζηλοτυπία μακρός , ὅτι μή ὁ βασίλεια οὗτος διάδοχος γίγνομαι , ὁ βασιλικός τέως τυγχάνω αἷμα οἰκεῖος , ἢ ὁ κατά κῆδος προσαρμόζω Ἰωάννης · ἕ καί χρῆμα δωρεά τε καί ὑπόσχεσις στρατός Λατινικός συναθροίζω , ὁπόσος ὁ Ῥομπέρτος τηνικαῦτα πάρειμι ( πλεῖστος δέ οὗτος εἰμί , καί οὐ ἀγεννής ὁ εἰς ὅπλισις καί ἀνδρεία πολεμικός ) , ἔξειμι κατά ὁ βασιλεύς Ἰωάννης ὁ Δούκας , καθαιρέω ἴσως αὐτός ὁ ἀρχή , καί μετατίθημι οὗτος εἰς σφεῖς αὐτός . καί διαβαίνω εἰς ὁ Ἀσία , ὁ μέν ναῦς ἀφίημι περί ὁ Λάμψακος , αὐτός δέ ἀναβαίνω εἰς μεσόγαιος ἡμέρα ὁδός , ὁπόσος Λατῖνος ὑπήκοος πρό βραχύς ποιέω ὁ ἔρρω , ἀπαντάω ὁ βασιλεύς ὁ Ῥωμαικός δύναμις ὁπλίζω κατά αὐτός · καί λαμπρός συναράσσω πόλεμος , νικάω κατακράτος Λατῖνος , καί ἅμα ζημιόω καί ὁπόσος πόλις περί ὁ Ἀσία αὐτός ὑπάρχω τέως ὑπήκοος . αὐτίκα γάρ ὁ ὁ λατινικός δουλεία ζυγόν ἀπολείπω , ἑκοντί ὁ βασιλεύς προσρέω . βε . ἐν οὗτος ἀνίστημι ὁ θεσσαλικός βάραθρον νέος κακός , ὁ ὁ Ἄγγελος Μιχαήλ ἀδελφός Θεόδωρος . διαδέχομαι γάρ θνῄσκω ὁ ἀδελφός ὁ ἀρχή , ἀνήρ δραστήριος καί καινός δεινός ἐπινοέω πρᾶγμα , καί ἀεί ὁ πλείων ἐφίημι , ἐπαυξάνω οὗτος εἰς ὅσος πλεῖστος εἰμί . ὅσος γάρ ἑσπέριος πόλις ὁ Λατῖνος ἀρχή πρό μικρός δουλεύω , πᾶς , ἐκεῖθεν ἄρχω , ῥᾳδίως κατατρέπω καί μεθίστημι πρός ἑαυτοῦ , ἠώς καί αὐτός ὅς ὁ ὁ Μακεδών προκάθημαι γῆ χειρόομαι Μεγαλόπολις ὁ Θεσσαλονίκη , ἀποδημέω τηνικαῦτα ὁ μαρκέσιος περί ὁ πατρίς Λαμπαρδίαν . αὐτίκα δέ καί βασίλεια ἑαυτοῦ περιτίθημι ὄνομα , καί χρίω βασιλικός παρά ὁ τηνικαῦτα ὁ ὁ Βουλγαρία ἀρχιεπισκοπή διιθύνω . πλεῖστος τε γάρ ἄλλος αὐτός ὁ βασιλεύς ἐκ παλαιός τιμάω Ἰουστινιανός , ἑαυτοῦ γίγνομαι πατρίς , καί πρῶτος ὀνομάζω Ἰουστινιανός . καί δή καί αὐτονομέομαι οὗτος εἰς ὁ διηνεκής προστάσσω , πλήν οὐ ὥστε καί βασιλεύς χρίω Ῥωμαῖος · οὗτος γάρ ἄλλος ἐφίημι παρά ὁ νόμος . ἀλλά διά φόβος ἤδη ὁ τυραννέω Ἄγγελος , καί πρός γε ἔτι διά κουφότης καί ἀφέλεια ὁ τηνικαῦτα διέπω ὁ ἀρχιεπισκοπή , εἰς τοσοῦτος ἀτοπία ὁ πρᾶγμα ἐκκυλίνδω . ὅθεν δέ ὁ ὁ Βουλγαρία ἐπώνυμος ὁ τόπος κληρόω , δηλόω ἔρχομαι .