nicephorus-gregoras.historia-romana 9.13.3
( Γ . ) Ὁ μέντοι μέγας λογοθέτης ὁ Μετοχίτης ἐλθὼν ἐκ τῆς ἐξορίας οὐ παρὰ τῇ οἰκίᾳ κατέλυσε · πάλαι γὰρ , ὡς εἰρήκειμεν , εἰσελθόντος τοῦ βασιλέως ἐν Βυζαντίῳ αὕτη διέφθαρται καὶ τελέως ἠρήμωται πρὸς τῶν δημοτῶν · κατέλυσε δ' ἀπέναντι καὶ πλησίον παρὰ τῇ ἱερᾷ δηλαδὴ μονῇ τῆς Χώρας , ἣν πολλοῖς αὐτὸς ἀναλώμασιν ἀνεκαίνισε πρότερον , τοῖς ὀδοῦσι τοῦ χρόνου δεινῶς κοπτομένην ἰδών . ἐδομήθη γὰρ αὕτη τὸ ἀρχαῖον πρὸς τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ ἐπιμήκης τὸ σχῆμα . εἶτα τοῦ χρόνου ταύτην μέχρι κρηπίδων συντρίψαντος ἄλλον ἐκ βάθρων ἀνήγειρε νεὼν , εἰς ὃ καὶ νῦν ὁρᾶται σχήματος , ἡ τοῦ βασιλέως Ἀλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ πενθερά . τοῦ δὲ χρόνου πάλιν φθορὰν ἀπειλοῦντος οὗτος ἁβροτέρᾳ χρησάμενος δεξιᾷ , πλὴν τοῦ μεσαιτάτου νεὼ , πάντα καλῶς ἐπεσκεύασεν . ὅθεν καὶ πάντων εἰς τέλος ἀπολωλότων ἤδη τἀνδρὶ τῶν ἔξω πραγμάτων σωτήριος αὕτη λιμὴν ἐν καιρῷ περιστάσεως ὤφθη ψυχῆς ὁμοῦ καὶ σώματος . πρὸς μὲν οὖν τὴν ἱερὰν ἀποβλέπων μονὴν τὸ λοιπὸν ἡδονὴν ἀπόῤῥητον παρείχετο τῇ ψυχῇ · πρὸς δ' αὖ τὴν ἐρήμωσιν τῆς οἰκίας , κατήφειαν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐτρύγα μακρὰν καὶ πλήθουσαν εἶχεν αὖθις τὴν ψυχὴν πυρὸς καὶ φλογὸς , ἣν ἐκπυρσεύουσι τοιαῦται βαρυθυμίαι καὶ συμφοραί . καὶ μέντοι καὶ τὸ τῆς τύχης πρὸς τιμωρίας ἀκόρεστον ἀναλογιζόμενος ἐξεπλήττετο , πῶς οὐδὲ τοὔδαφος τῆς λαμπρᾶς ἐκείνης οἰκίας ἐς τὸν ἐνόντα κόσμον ἀφείθη · ἀλλ' ὃ μήπω πρότερον ἐξ αἰῶνος ἐφ' ἑτέρου ἐπινενόηται , νῦν ἐπὶ τοῦδε καὶ πέπρακται . ἐκσπασθὲν γὰρ ἅπαν ἐπέμφθη δῶρον τῷ τῶν δυτικῶν Σκυθῶν ἄρχοντι , λαμπρότητός τινος ἕνεκα τοῦ τῆς οἰκίας ἐδάφους ἐκείνου ζητήσαντι . ἐκωλύετο δὲ πρὸς τῶν τὴν ἡγεμονίαν διοικούντων , μηδ' ὅλως μήτε δι' ὄψεως , μήτε διὰ γλώττης ἐκδήμου τῷ γηραιῷ προσομιλεῖν βασιλεῖ . καὶ ἦν οὐ μικρὰ καὶ τοῦτο λύπης προσθήκη τἀνδρί .
Lemmas: ( Γ . ) ὁ μέντοι μέγας λογοθέτης ὁ Μετοχίτης ἔρχομαι ἐκ ὁ ἐξορία οὖον παρά ὁ οἰκίον καταλύω · πάλαι γάρ , ὡς λέγω , εἰσέρχομαι ὁ βασιλεύς ἐν Βυζάντιον οὗτος διαφθείρω καί τέλειος ἐρημόω πρός ὁ δημότης · καταλύω δέ ἀπέναντι καί πλησίος παρά ὁ ἱερός δηλαδή μονή ὁ Χώρα , ὅς πολύς αὐτός ἀνάλωμα ἀνακαινίζω πρότερος , ὁ ὀδούς ὁ χρόνος δεινῶς κόπτω ὁράω . δομέω γάρ οὗτος ὁ ἀρχαῖος πρός ὁ βασιλεύς Ἰουστινιανός ἐπιμήκης ὁ σχῆμα . εἶτα ὁ χρόνος οὗτος μέχρι κρηπίς συντρίβω ἄλλος ἐκ βάθρον ἀναγείρω ναός , εἰς ὅς καί νῦν ὁράω σχῆμα , ὁ ὁ βασιλεύς Ἀλέξιος ὁ Κομνηνός πενθερά . ὁ δέ χρόνος πάλιν φθορά ἀπειλέω οὗτος Ἁβροτέρα χράω δεξιός , πλήν ὁ μέσος ναός , πᾶς καλῶς ἐπισκευάζω . ὅθεν καί πᾶς εἰς τέλος ἀπόλλυμι ἤδη ἀνήρ ὁ ἔξω πρᾶγμα σωτήριος οὗτος λιμήν ἐν καιρός περίστασις ὁράω Ψυχή ὁμοῦ καί σῶμα . πρός μέν οὖν ὁ ἱερά ἀποβλέπω μονή ὁ λοιπός ἡδονά ἀπόρρητος παρέχω ὁ Ψυχή · πρός δέ αὖος ὁ ἐρήμωσις ὁ οἰκίον , κατήφεια ὁ ὀφθαλμός τρυγάω μακράν καί πλήθω ἔχω αὖθις ὁ ψυχή πυρός καί φλόξ , ὅς ἐκπυρσεύω τοιοῦτος βαρυθυμία καί συμφορά . καί μέντοι καί ὁ ὁ τυγχάνω πρός τιμωρία ἀκόρεστος ἀναλογίζομαι ἐκπλήσσω , πῶς οὐδέ ἔδαφος ὁ λαμπρός ἐκεῖνος οἰκίον εἰς ὁ ἔνειμι κόσμος ἀφίημι · ἀλλά ὅς μήπω πρότερος ἐκ αἰών ἐπί ἕτερος ἐπινοέω , νῦν ἐπί ὅδε καί πράσσω . ἐκσπάω γάρ ἅπας πέμπω δῶρον ὁ ὁ δυτικός Σκύθης ἄρχω , λαμπρότης τις ἕνεκα ὁ ὁ οἰκίον ἔδαφος ἐκεῖνος ζητέω . κωλύω δέ πρός ὁ ὁ ἡγεμονία διοικέω , μηδέ ὅλως μήτε διά ὄψις , μήτε διά γλῶσσα ἔκδημος ὁ γηραιός προσομιλέω βασιλεύς . καί εἰμί οὖον μικρός καί οὗτος λύπη προσθήκη ἀνήρ .