nicephorus-gregoras.historia-romana 20.6.6
( Στ . ) Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι , καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένῳ συμμάχων ἀπροσδοκήτως ἐνεδρευόντων δικτύων ἐντὸς , τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον , ἢ βραχυλογίᾳ χρησαμένῳ , εἰ δυναίμην , ἀπαλλάττεσθαι τὴν ταχίστην ; οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν , καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγῆς τήν τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μόνωσιν . ἦ γὰρ ἂν κατὰ νώτου κείσεσθαι ἔμελλον , δειλίας γραφόμενοι καὶ λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες . πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος ὄνομα , μὴ τῇ οὐσίᾳ μᾶλλον ἢ ταῖς ἐνεργείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως , πρώτην ποιουμένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν , ἤρκεσε παραχρῆμα πρὸς λύσιν τὸ τοῦ θείου πατρὸς ἐκεῖνο γεγονὸς ἀνὰ στόμα · « θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω , λέγω πατρὸς , υἱοῦ , καὶ ἁγίου πνεύματος , οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης , ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν , οὔτε ἐντὸς τούτων ὁριζομένης , ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθῶμεν . » καὶ πάλιν · « θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω , ἑνὶ φωτὶ περιαστράφθητε καὶ τρισίν · ἑνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον , εἴτ' οὖν θεότητος · τρισὶ κατὰ τὰς ἰδιότητας , εἴτ' οὖν ὑποστάσεις , εἴ τινι φίλον καλεῖν , ἢ πρόσωπα . οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσομεν , ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν αἱ συλλαβαὶ φέρωσι . διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως , ἵνα οὕτως εἴπω , καὶ συνάπτεται διῃρημένως . ἓν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης , καὶ τὰ τρία ἓν , τὰ ἐν οἷς ἡ θεότης , ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν , ἃ ἡ θεότης · τὰς δὲ ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν . » καὶ ὁ Νυσσαέων δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος · « εἰ τὸ ΘΕΟΣ ὄνομα οὐσίας σημαντικόν ἐστι , μίαν οὐσίαν ὁμολογοῦντες τῆς ἁγίας τριάδος ἕνα θεὸν εἰκότως δογματίζομεν , ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἓν ὄνομα τὸ ΘΕΟΣ ἐστι . » καὶ πάλιν · « ἔστι τοίνυν ἰδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας , ἧς ἐστι πατὴρ καὶ υἱὸς καὶ ἅγιον πνεῦμα , τὸ πάντα ἐποπτεύειν καὶ θεωρεῖν καὶ γινώσκειν , οὐ μόνον τὰ ἔργῳ γινόμενα , ἀλλὰ καὶ τὰ τῷ νῷ λαμβανόμενα · ὅπερ μόνης ἐστὶν ἐκείνης τῆς οὐσίας . ἐντεῦθεν εἰλημμένον τὸ ΘΕΟΣ ὄνομα , κυρίως λεγόμενον , σημαίνει τὴν οὐσίαν ἐκείνην , ἣ δεσπόζει πάντων ὡς ἀληθῶς . » καὶ πάλιν · « μιᾶς τοιγαροῦν ὑπαρχούσης τῆς οὐσίας , ἧς ἐστι πατὴρ καὶ υἱὸς καὶ ἅγιον πνεῦμα , καὶ ἑνὸς τοῦ παραδηλοῦντος αὐτὴν ὀνόματος , φημὶ δὴ τοῦ ΘΕΟΣ , εἷς θεὸς ἔσται κυρίως καὶ ἀκολουθότερον τῷ λόγῳ τῆς οὐσίας . »
Lemmas: ( στ . ) ἐμός δέ καί ἀσθενής ἔχω , καί μόνος ὁ ἄλλος ἀπολαμβάνω σύμμαχος ἀπροσδόκητος ἐνεδρεύω δίκτυον ἐντός , τίς ἐσθίω ποιέω ἕτερος , ἢ βραχυλογία χράω , εἰμί δύναμαι , ἀπαλλάσσω ὁ ταχύς ; οὖον γάρ φυγομαχέω εὐθύς χρή , καί οὗτος πρόφασις ἱκανός κτάομαι ἀποφυγή ὁ τε νόσος καί ἅμα ὁ μόνωσις . εἰμί γάρ εἄν κατά νῶτον κεῖμαι μέλλω , δειλία γράφω καί λειποταξίας δίκη ἐπάγω . πρός μέν οὖν ὁ ὁ θεότης ὄνομα , μή ὁ οὐσία μᾶλλον ἢ ὁ ἐνέργεια ἁρμόζω κύριος καί πρῶτος , πρῶτος ποιέω καί ὁ ἀπάντησις , ἀρκέω παραχρῆμα πρός λύσις ὁ ὁ θεῖον πατήρ ἐκεῖνος γίγνομαι ἀνά στόμα · « θεός δέ ὅταν εἶπον , λέγω πατήρ , υἱός , καί ἅγιος πνεῦμα , οὔτε ὑπέρ οὗτος ὁ θεότης χέω , ἵνα μή δῆμος θεός εἰσάγω , οὔτε ἐντός οὗτος ὁρίζω , ἵνα μή πενία θεότης κατακρίνω . » καί πάλιν · « θεός δέ ὅταν εἶπον , εἷς φάος περιστρέφω καί τρεῖς · εἷς μέν κατά ὁ ὁ οὐσία λόγος , ἔτι οὖν θεότης · τρεῖς κατά ὁ ἰδιότης , ἔτι οὖν ὑπόστασις , εἰμί τις φίλος καλέω , ἢ πρόσωπον . οὐδείς γάρ περί ὁ ὄνομα ζυγομαχέω , ἠώς εἄν πρός ὁ αὐτός ἔννοια ὁ συλλαβή φέρω . διαιρέω γάρ ἀδιαιρέτως , ἵνα οὕτως εἶπον , καί συνάπτω διῃρημένως . εἷς γάρ ἐν τρεῖς ὁ θεότης , καί ὁ τρεῖς εἷς , ὁ ἐν ὅς ὁ θεότης , ἢ ὁ γε ἀκριβής εἶπον , ὁ ὁ θεότης · ὁ δέ ὑπερβολή καί ἔλλειψις ἐλλείπω . » καί ὁ Νυσσαεύς δέ ὁμοίως φάσκω Γρηγόριος · « εἰμί ὁ Θεός ὄνομα οὐσία σημαντικός εἰμί , εἷς οὐσία ὁμολογέω ὁ ἅγιος τριάς εἷς θεός εἰκότως δογματίζω , ἐπεί εἷς οὐσία εἷς ὄνομα ὁ Θεός εἰμί . » καί πάλιν · « εἰμί τοίνυν ἰδίωμα ὁ ἀΐδιος οὐσία , ὅς εἰμί πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , ὁ πᾶς ἐποπτεύω καί θεωρέω καί γιγνώσκω , οὖον μόνος ὁ ἔργον γίγνομαι , ἀλλά καί ὁ ὁ νάω λαμβάνω · ὅσπερ μόνος εἰμί ἐκεῖνος ὁ οὐσία . ἐντεῦθεν λαμβάνω ὁ Θεός ὄνομα , κύριος λέγω , σημαίνω ὁ οὐσία ἐκεῖνος , ὅς δεσπόζω πᾶς ὡς ἀληθής . » καί πάλιν · « εἷς τοιγάρ ὑπάρχω ὁ οὐσία , ὅς εἰμί πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , καί εἷς ὁ παραδηλόω αὐτός ὄνομα , φημί δή ὁ Θεός , εἷς θεός εἰμί κύριος καί ἀκόλουθος ὁ λόγος ὁ οὐσία . »