nicephorus-gregoras.historia-romana 8.14.7
( Ζ . ) Ἐκεῖθεν τριταῖοι ἐς τὸ τῶν Σκοπίων πολίχνιον καταλύομεν ἐν ὅροις ἤδη τῶν Τριβαλλῶν · οὗ παραψαύοντα καὶ τὸν Ἀξιὸν τεθεάμεθα ποταμὸν , ὃς μετὰ Στρυμόνα μέγιστος ἡμῖν ἔδοξεν , ἐξ ὀρῶν τῶν αὐτῶν ἐκείνῳ ῥηγνύμενος · οὐ τοσοῦτος δ' ὢν ἐκ πηγῶν εὐθὺς , ἀλλ' οὖν ἐς τὸ κάταντες ἰὼν καὶ ἄλλοις χειμάῤῥοις τὸ ῥεῦμα κοινούμενος καὶ ἐς Βαρδάριον μετατιθέμενος τοὔνομα ἤδη καὶ ναυσίπορος ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ καθίσταται . ἐνταῦθα καὶ τοῦ ῥηγὸς , ᾧ Τριβαλλοὶ πάντες ἕπονται καί οἱ μάλα ὑπείκουσι , τῇ πενθερᾷ ἐντυγχάνομεν , τῇ εὐγενεῖ Καισαρίσσῃ , σύμβολα τῆς ἔνδον ὀδυνωμένης ψυχῆς τοὺς πενθίμους περικειμένῃ χιτῶνας . ἦν γὰρ ἐπὶ νεαρῷ καὶ ἀκμάζοντι συγκεχυμένη τῷ πάθει · ᾧ καὶ πάνυ τοι πλείστην ἤδη κἀκ τῆς ἡμῶν θέας τὴν ῥοπὴν δεδωκυῖα ὅλη θρήνων καὶ τῶν δακρύων αὖθις ἐγίγνετο , συχνὰ ἐπιβοωμένη τὸν σύζυγον Καίσαρα , τὸν πολλῶν βασιλέων συγγενῆ , τὸν καλὸν , τὸν χρυσοῦν , τὸν γλυκὺν , τὸν πᾶσιν ἀγαθοῖς περιβρίθοντα · θάλασσαν εἶχε συμφορῶν τὴν καρδίαν καὶ πηγὰς δακρύων τοὺς ὀφθαλμούς · καὶ ὅλην κατεβάπτισεν ἑαυτὴν τοῖς τῶν θλίψεων κύμασιν , ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀλλοτρίᾳ καὶ ἐπὶ ποταμοὺς , ὡς εἰπεῖν , Βαβυλῶνος , ἔρημος φίλων , γονέων , συγγενῶν , ἔσχατον ὁμοφύλων ἀνθρώπων , πάντων ὁμοῦ τῶν ὅσα δεξιοῦται ψυχὴν κατενηνεγμένην ὑπὸ σφοδρᾶς ἀθυμίας · « ἵνα τί , » λέγουσα , « δέδοται τοῖς ἐν πικρίᾳ φῶς , ζωὴ δὲ ταῖς ἐν ὀδύναις ψυχαῖς ; » ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ἑπόμενα λέγουσα ἐσπάραττε τὰς παρειὰς καὶ ῥύακας ἐντεῦθεν αἱμάτων ἐτρύγα ὄνυξι · μονονουχὶ καὶ τὰς ἀψύχους ἐκίνει φύσεις εἰς θρήνους καὶ δάκρυα . ἐντεῦθεν λόγοις ἡμεῖς ἐπειρώμεθα παραμυθητικοῖς , καθάπερ ὕδατι , τῆς ὀδύνης σβεννύειν τὴν φλόγα , ἔνθεν μὲν ὁ πάντ' ἄριστος αὐτῆς ἀδελφὸς , ἐκεῖθεν δ' οἱ συμπρέσβεις , καὶ νῦν μὲν ἐγὼ , νῦν δ' αὐτῶν ἕκαστος , νῦν δ' ὁμοῦ πάντες · ὥστε καὶ ἀναφέρειν ὀψὲ πεπείκαμεν ταύτην , οὐ τελέως μὲν , οὐδ' ὡς μάλα ἡμῖν δι' ἐφέσεως ἦν . πεπείκαμεν δ' οὖν . ἦν γάρ πως καὶ ἄλλως ἡ γυνὴ συνέσεως ἥκουσα ἐπὶ μέγιστον , ὁπόσας ὁ καθ' ἡμᾶς βόσκων τεθέαται χρόνος · ἀλλὰ δὴ καὶ ξυνιέναι ὀξύτατα καὶ νοῦν ἐνθέσθαι , εἴ τις ἐν καιρῷ συμβουλεύοι τὰ καίρια , δεινὴ πάντων μᾶλλον . καὶ δὴ καὶ τόθ' , ἡμῶν χρωμένων ὁπόσα ἐχρῆν εἰς παραμυθίας λόγον , τοῦ μὲν σπαράττεσθαι καὶ δακρύειν ἐπεῖχεν · ἡ δὲ ψυχὴ αὐτῆς ἀπηνήνατο διὰ τὸ τῆς συμφορᾶς ὑπερβάλλον παρακληθῆναι · ἀλλ' ἐπὶ τῆς δεξιᾶς ἐρείσασα τὴν κεφαλὴν ὅλας συνῆγεν ἐντὸς τὰς αἰσθήσεις ἐς τὰ τῆς διανοίας μυστήρια · καὶ συχνὰ τὸ εἴδωλον ἐφ' ἑαυτῆς ἀναπλάττουσα τοῦ συζύγου καὶ τὰς παρούσας τύχας ἀνακυκλοῦσα ὅλη τῶν λογισμῶν ἦν , στρέφουσα τά τε ἄλλα καὶ ὅπως , ὡς εἰπεῖν , ὑπὲρ τὰς κέδρους ὑψωθεῖσα τοῦ Λιβάνου καὶ ὑπὲρ τὰ κρῖνα ἀνθήσασα τοῦ ἀγροῦ καὶ ἐνευτυχήσασα τῷ βίῳ μᾶλλον ἁπασῶν , ὅσσαι οἱ ὁμοῦ τράφεν ἠδ' ἐγένοντο , εἶτ' ἀπεῤῥύη ταχὺ καὶ τὸ ἄνθος ἐλεεινῶς εἶδε κειρόμενον ἑαυτῆς καὶ κομιδῇ μαραινόμενον . ταῦτ' ἄρα καὶ βύθιον ἐστέναζε , καθάπερ ἐκ μεγάλης καμίνου τῆς ἔνδον πικρίας καπνοὺς ἀναπέμπουσα ζέοντας καὶ φλογώδεις . τὸ δ' οὖν τελευταῖον ἐν τούτοις καὶ ὁ ἡμέτερος διελέλυτο σύλλογος καὶ ἐφ' οὗ κατέλυεν ἕκαστος ἀπηλλάττομεν .
Lemmas: ( Ζ . ) ἐκεῖθεν τριταῖος εἰς ὁ ὁ Σκόπια πολίχνιον καταλύω ἐν ὅρος ἤδη ὁ Τριβαλλός · ὅς παραψαύω καί ὁ Ἀξιός θεάομαι ποταμός , ὅς μετά Στρυμών μέγας ἐγώ δοκέω , ἐκ ὄρος ὁ αὐτός ἐκεῖνος ῥήγνυμι · οὖον τοσοῦτος δέ εἰμί ἐκ πηγή εὐθύς , ἀλλά οὖν εἰς ὁ κατάντης εἶμι καί ἄλλος χειμάρρους ὁ ῥεῦμα κοινόω καί εἰς Βαρδάριον μετατίθημι ὄνομα ἤδη καί ναυσίπορος ἐνίοτε καί ἐνιαχοῦ καθίστημι . ἐνταῦθα καί ὁ ῥῆξ , ὅς Τριβαλλός πᾶς ἕπω καί ὁ μάλα ὑπείκω , ὁ πενθερά ἐντυγχάνω , ὁ εὐγενής Καισάρισσα , σύμβολον ὁ ἔνδον ὀδυνάω Ψυχή ὁ πένθιμος περίκειμαι χιτών . εἰμί γάρ ἐπί νεαρός καί ἀκμάζω συγχέω ὁ πάθος · ὅς καί πάνυ ὅς πλεῖστος ἤδη ἐκ ὁ ἐγώ θέα ὁ ῥοπή δίδωμι ὅλος θρῆνος καί ὁ δάκρυ αὖθις γίγνομαι , συχνός ἐπιβοάω ὁ σύζυγος Καῖσαρ , ὁ πολύς βασιλεύς συγγενής , ὁ καλός , ὁ χρύσεος , ὁ γλυκύς , ὁ πᾶς ἀγαθός περιβρίθω · θάλασσα ἔχω συμφορά ὁ Καρδία καί πηγή δάκρυ ὁ ὀφθαλμός · καί ὅλος καταβαπτίζω ἑαυτοῦ ὁ ὁ θλῖψις κῦμα , ἐν γῆ ἐρῆμος καί ἀλλότριος καί ἐπί ποταμός , ὡς εἶπον , Βαβυλών , ἐρῆμος Φίλων , γονεύς , συγγενής , ἔσχατος ὁμόφυλος ἄνθρωπος , πᾶς ὁμοῦ ὁ ὅσος δεξιόομαι ψυχή καταφέρω ὑπό σφοδρός ἀθυμία · « ἵνα τίς , » λέγω , « δίδωμι ὁ ἐν πικρία φάος , ζωή δέ ὁ ἐν ὀδύνη Ψυχή ; » οὗτος καί ὁ οὗτος ἕπομαι λέγω σπαράσσω ὁ παρειάς καί ῥύαξ ἐντεῦθεν αἷμα τρυγάω ὄνυξ · μονονού καί ὁ ἄψυχος κινέω φύσις εἰς θρῆνος καί δάκρυ . ἐντεῦθεν λόγος ἐγώ πειράω παραμυθητικός , καθάπερ ὕδωρ , ὁ ὀδύνη σβέννυμι ὁ φλόξ , ἔνθεν μέν ὁ πᾶς ἀγαθός αὐτός ἀδελφός , ἐκεῖθεν δέ ὁ συμπρεσβευτής , καί νῦν μέν ἐγώ , νῦν δέ αὐτός ἕκαστος , νῦν δέ ὁμοῦ πᾶς · ὥστε καί ἀναφέρω ὀψέ πείθω οὗτος , οὖον τέλειος μέν , οὐδέ ὡς μάλα ἐγώ διά ἔφεσις εἰμί . πείθω δέ οὖν . εἰμί γάρ πως καί ἄλλως ὁ γυνή σύνεσις ἥκω ἐπί μέγας , ὁπόσος ὁ κατά ἐγώ βόσκω θεάομαι χρόνος · ἀλλά δή καί συνίημι ὀξύς καί νόος ἐντίθημι , εἰμί τις ἐν καιρός συμβουλεύω ὁ καίριος , δεινός πᾶς μᾶλλον . καί δή καί τότε , ἐγώ χράω ὁπόσος χρή εἰς παραμυθία λόγος , ὁ μέν σπαράσσω καί δάκρυ ἐπέχω · ὁ δέ ψυχή αὐτός ἀπαναίνομαι διά ὁ ὁ συμφορά ὑπερβάλλω παρακαλέω · ἀλλά ἐπί ὁ δεξιός ἐρείδω ὁ κεφαλή ὅλος συνάγω ἐντός ὁ αἴσθησις εἰς ὁ ὁ διάνοια μυστήριον · καί συχνός ὁ εἴδωλον ἐπί ἑαυτοῦ ἀναπλάσσω ὁ σύζυγος καί ὁ πάρειμι Τύχη ἀνακυκλέω ὅλος ὁ λογισμός εἰμί , στρέφω ὁ τε ἄλλος καί ὅπως , ὡς εἶπον , ὑπέρ ὁ κέδρος ὑψόω ὁ Λίβανος καί ὑπέρ ὁ κρίνον ἀνθέω ὁ ἀγρός καί ἐνευτυχέω ὁ βίος μᾶλλον ἅπας , ὅσος ὁ ὁμοῦ τρέφω ἤδη γίγνομαι , εἶτα ἀπολύω ταχύς καί ὁ ἄνθος ἐλεεινός ὁράω κείρω ἑαυτοῦ καί κομιδή μαραίνω . αὐτός ἄρα καί βύθιος στενάζω , καθάπερ ἐκ μέγας κάμινος ὁ ἔνδον πικρία καπνός ἀναπέμπω ζέω καί φλογώδης . ὁ δέ οὖν τελευταῖος ἐν οὗτος καί ὁ ἡμέτερος διαλύω σύλλογος καί ἐπί ὅς καταλύω ἕκαστος ἀπαλλάσσω .