nicephorus-gregoras.historia-romana 16.2.3
( Γ . ) Πρὸς ὃν ὁ ἀδελφιδοῦς Ματθαῖος ἠμείβετο τάδε . « κἀγὼ τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ περιστοιχίζομαι φόβοις νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν , ὦ βέλτιστε · καὶ ὥσπερ τῶν Περσῶν ἐκείνων αἱ ναυτικαὶ δυνάμεις Ἐρέτριαν πάλαι καὶ Ἀρτεμίσιον περιεληλυθυῖαι συνεῖχον , οὕτω τὴν ἐμὴν καρδίαν παντοδαποὶ κυκλοῦσιν ἀεὶ χοροὶ λογισμῶν , ὥσπερ νῆσον φορτίδες τινὲς καὶ τριήρεις , φόβων γέμουσαι καὶ φροντίδων μακρῶν , αἳ τῆς μελλούσης ἡμῖν , ὥσπερ ἐξ ἐφόδου λῃστρικῆς , κατάγουσαι φέρουσι μνήμας προφανοῦς κακοδαιμονίας . ἐξ ὧν ὠδῖνας μὲν ἔχειν ἔνεστι , καὶ τὰς ἐντεῦθεν ὑπομένειν ἀλγηδόνας · τίκτειν δ' ἥκιστα ἔνεστι , καὶ ἀποσκευάζεσθαί πως τὸ λυποῦν , ὑφορωμένῳ τοὺς πατρίους τῆς γενέσεως νόμους , οἳ μηδ' ἐς τὰ προφανῆ συγχωροῦσι δίκαια πατράσιν υἱέας ἀντινομοθετεῖν . καί σοι πολλάκις ἐγὼ τὸ ἀπόῤῥητον βουληθεὶς ἐξειπεῖν τὴν μαιευσομένην ὅμως οὐκ εἶχον γλῶτταν . ἀρχομένη γὰρ πρὸς φῶς ἐξάγειν τὸ τῆς καρδίας ἔμβρυον τοὺς τόνους εὐθὺς παρελύετο τῆς ὁρμῆς , καθάπερ ὑπὸ νάρκης τινὸς ἐνδυναστευούσης σφοδρῶς πεδουμένη , τῆς τοῦ πατρὸς αἰδοῦς δηλαδή · καί μοι τὰ τῆς γνώμης ἐς τὸ μηδὲν αὖθις ἐχώρει , καὶ κατεστρέφετο ῥᾷστα . εἰ οὖν περὶ ἄλλων ὁτωνδήποτε πραγμάτων ὁ λόγος ἦν , καὶ ἥκιστα περὶ τὸ ζῇν ὁ πᾶς ἡμῖν ἐκινδυνεύετο φόβος , παρὰ τοσοῦτον ἠμέλησα ἂν , παρόσον μὴ ὅτι τῶν πολλῶν οὐδὲν αὐτὸς διαφέρειν οἴομαι , ἀλλ' εἰ καὶ σύνεσιν εἶχον ἐκ φύσεως οὑτωσὶ κεχορηγημένην , ὡς διὰ μέγεθος αἰθερίων ψαύειν δοκεῖν ἀντύγων , καὶ οὐρανίαις τισὶ ξενοδοχεῖσθαι σκηναῖς , ῥᾷστα ἂν ἔγωγε φέρων ὑπέζευξα ταύτην τοῖς τῶν τοῦ πατρὸς βουλημάτων ποσί . νῦν δ' οὖν , ἵνα καὶ αὐτὸς πλατυτέρῳ χρήσωμαι λόγῳ , σοῦ καθάπερ τινὰ θύραν ἡμῖν ἀνοίξαντος , ὃς καὶ δευτέραν μοι σώζεις τάξιν πατρὸς , ἐπειδὴ πᾶσι φίλον ἀνθρώποις τὸ ζῇν , καὶ πολλοὶ πολλάκις , ὑπὸ τῶν ἀθρόων περιστάντων κινδύνων , τὴν βασίλειον , ὥσπερ τινὰ φρουρὰν , περιεζώσαντο δύναμιν , ἄκοντες μὲν , ἀναγκαίως δὲ , οὔκουν αἰτιώμενος ἔμοιγέ τις ξὺν δίκῃ πάντως αἰτιῷτο ἂν , εἰ καὶ αὐτὸς , ὑπὸ τῶν ὁμοίων ἐλαυνόμενος φόβων , ἐς τὴν τῶν ἐρυθρῶν ὑποδημάτων ἀντίληψιν καταφεύγοιμι . ὅμοιον γὰρ ἂν ποιοίη τις ἐνταυθοῖ , τὰ τοιαῦτ' εὐλαβούμενος , ὥσπερ ἂν εἰ χειμῶνι μεγίστῳ περιπεσὼν ἐν πελάγει μέσῳ καὶ κύμασιν , ἐν οἷς τῆς ὁλκάδος συμβὰν οὑτωσί πως ῥαγείσης ἐξὸν αὐτῷ σανίδος ἐπειλημμένον τινὸς διαποντίους μὲν ἔχειν κινδύνους , ἔχειν δ' ὅμως ὁμοῦ καὶ τὰς ἐλπίδας τοῦ ζῇν αἰωρουμένας , ὥσπερ ἀπὸ λεπτοῦ τινος καὶ ἀραχνώδους ὑφάσματος , ὁ δ' ἀφειδῶν παντάπασιν ἑαυτοῦ πυθμέσιν ὑποβρυχίοις ὑδάτων ἐθελοντὴς ἑαυτὸν παραπέμπῃ . τοῦτο δὲ παραπληξίας ἔγγιστ' ἂν εἶναι δόξειε τοῖς ὅσοι καλῶς τὰ τοιαῦτα βούλονται κρίνειν . τὰ γὰρ ἐξ ἀφανοῦς τινος ἀνάγκης ἐπιόντα δεινὰ συγγνώμην σαφῆ τοῖς πάσχουσι νέμει . οἷς δ' ἀπὸ γνώμης ἰδίας εἰς τὰς τῶν δεινῶν ἐμπίπτειν ἕπεται λαβυρίνθους , μεγάλη τις χορηγεῖται νέμεσις , παρ' οἷς σχολὴ τὰ τοιαῦτα φιλοτιμότερον σκέπτεσθαι . ἐγὼ δ' ἵνα τι καὶ βαθύτερον φθέγξωμαι , οὐδὲ τῆς πατρικῆς ὑπερόριον γνώμης ὂν εὑρίσκω τουτί . αὐτὸς γάρ μοι τοὺς τοιούτους προεζωγράφησε τρόπους ἐν ἑαυτῷ , ὁπότε συνελαθεὶς καὶ αὐτὸς ὑπὸ τῶν περιστάντων κινδύνων εἰς τοῦτο προήχθη τὸ σχῆμα τῆς βασιλείας , ὥσπερ εἰς ἀσφαλείας ἀκρόπολιν · ὡς νῦν γε δυοῖν θάτερον ἐλπίζειν ἔσεσθαί μοι πρὸς τοῦ πατρὸς ἕψεται · ἢ γὰρ , ὡς μιμησάμενον τὴν ἐν ἀπόροις εὐπορίαν αὐτοῦ , τὸν υἱὸν ἐπαινέσειεν ἄν πως ἐμέ · ἢ εἰ λοιδορεῖσθαί μοι ἐπιχειροίη , λάθοι ἂν αὐτὸς ἑαυτῷ περιφανῶς λοιδορούμενος ἢ ἐμοί · ὡς μηδ' ἔχειν παρ' οὐδέσιν Ἑλλανοδίκαις τὸ συγκεχωρηκὸς ἐμοὶ τῆς ἐγχειρήσεως ἐπεξιέναι . »
Lemmas: ( Γ . ) πρός ὅς ὁ ἀδελφιδέος Ματθαῖος ἀμείβω ὅδε . « ἐγώ ὁ αὐτός ἀεί περιστοιχίζομαι φόβος νύκτωρ καί μετά ἡμέρα , εἰμί ἀγαθός · καί ὥσπερ ὁ Πέρσης ἐκεῖνος ὁ ναυτικός δύναμις Ἐρέτρια πάλαι καί Ἀρτεμίσιον περιέρχομαι συνόχωκα , οὗτος ὁ ἐμός Καρδία παντοδαπός κυκλόω ἀεί χορός λογισμός , ὥσπερ νῆσος φορτίς τις καί τριήρης , φόβος γέμω καί φροντίς μακρός , ὅς ὁ μέλλω ἐγώ , ὥσπερ ἐκ ἔφοδος λῃστρικός , κατάγω φέρω μνήμη προφανής κακοδαιμονία . ἐκ ὅς ὠδίς μέν ἔχω ἔνειμι , καί ὁ ἐντεῦθεν ὑπομένω ἀλγηδών · τίκτω δέ ἥκιστος ἔνειμι , καί ἀποσκευάζω πως ὁ λυπέω , ὑφοράω ὁ πάτριος ὁ γένεσις νόμος , ἕ μηδέ εἰς ὁ προφανής συγχωρέω Δίκαιος πατήρ υἱός ἀντινομοθετέω . καί σύ πολλάκις ἐγώ ὁ ἀπόρρητος βούλομαι ἐξεῖπον ὁ μαιεύομαι ὅμως οὐ ἔχω γλῶσσα . ἄρχω γάρ πρός φάος ἐξάγω ὁ ὁ Καρδία ἔμβρυον ὁ τόνος εὐθύς παραλύω ὁ ὁρμή , καθάπερ ὑπό νάρκη τις ἐνδυναστεύω σφοδρός πεδέω , ὁ ὁ πατήρ αἰδώς δηλαδή · καί ἐγώ ὁ ὁ γνώμη εἰς ὁ μηδείς αὖθις χωρέω , καί καταστρέφω ῥᾳδίως . εἰμί οὖν περί ἄλλος ὁτωνδήποτε πρᾶγμα ὁ λόγος εἰμί , καί ἥκιστος περί ὁ ζάω ὁ πᾶς ἐγώ κινδυνεύω φόβος , παρά τοσοῦτος ἀμελέω εἄν , παρόσον μή ὅτι ὁ πολύς οὐδείς αὐτός διαφέρω οἴομαι , ἀλλά εἰμί καί σύνεσις ἔχω ἐκ φύσις οὑτωσί χορηγέω , ὡς διά μέγεθος αἰθέριος ψαύειν δοκέω ἄντυξ , καί οὐράνιος τις ξενοδοχέω σκηνή , ῥᾳδίως εἄν ἔγωγε φέρω ὑποζεύγνυμι οὗτος ὁ ὁ ὁ πατήρ βούλημα πούς . νῦν δέ οὖν , ἵνα καί αὐτός πλατύς χράω λόγος , σύ καθάπερ τις θύρα ἐγώ ἀνοίγνυμι , ὅς καί δύο ἐγώ σῴζω τάξις πατήρ , ἐπεί πᾶς φίλος ἄνθρωπος ὁ ζάω , καί πολύς πολλάκις , ὑπό ὁ ἀθρόος περιίστημι κίνδυνος , ὁ βασίλειος , ὥσπερ τις φρουρά , περιζώννυμαι δύναμις , ἄκων μέν , ἀναγκαῖος δέ , οὔκουν αἰτιάομαι ἐγώ τις ξὺν δίκη πάντως αἰτιάομαι εἄν , εἰμί καί αὐτός , ὑπό ὁ ὅμοιος ἐλαύνω φόβος , εἰς ὁ ὁ ἐρυθρός ὑπόδημα ἀντίληψις καταφεύγω . ὅμοιος γάρ εἄν ποιέω τις ἐνταυθοῖ , ὁ τοιοῦτος εὐλαβέομαι , ὥσπερ εἄν εἰμί χειμών μέγας περιπίπτω ἐν πέλαγος μέσος καί κῦμα , ἐν ὅς ὁ ὁλκάς συμβαίνω οὕτως πως ἀράσσω ἔξεστι αὐτός σανίς ἐπιλαμβάνω τις διαπόντιος μέν ἔχω κίνδυνος , ἔχω δέ ὅμως ὁμοῦ καί ὁ ἐλπίς ὁ ζάω αἰωρέω , ὥσπερ ἀπό λεπτός τις καί ἀραχνώδης ὕφασμα , ὁ δέ ἀφειδέω παντάπασι ἑαυτοῦ πυθμήν ὑποβρύχιος ὕδωρ ἐθελοντής ἑαυτοῦ παραπέμπω . οὗτος δέ παραπληξία ἐγγίων εἄν εἰμί δοκέω ὁ ὅσος καλῶς ὁ τοιοῦτος βούλομαι κρίνω . ὁ γάρ ἐκ ἀφανής τις ἀνάγκη ἔπειμι δεινός συγγνώμη σαφής ὁ πάσχω νέμω . ὅς δέ ἀπό γνώμη ἴδιος εἰς ὁ ὁ δεινός ἐμπίπτω ἕπω λαβύρινθος , μέγας τις χορηγέω νέμεσις , παρά ὅς σχολή ὁ τοιοῦτος φιλότιμος σκέπτομαι . ἐγώ δέ ἵνα τίς καί βαθύς φθέγγομαι , οὐδέ ὁ πατρικός ὑπερόριος γνώμη εἰμί εὑρίσκω οὗτος . αὐτός γάρ ἐγώ ὁ τοιοῦτος προζωγραφέω τρόπος ἐν ἑαυτοῦ , ὁπότε συνελαύνω καί αὐτός ὑπό ὁ περιίστημι κίνδυνος εἰς οὗτος προάγω ὁ σχῆμα ὁ βασίλεια , ὥσπερ εἰς ἀσφάλεια ἀκρόπολις · ὡς νῦν γε δύο ἕτερος ἐλπίζω εἰμί ἐγώ πρός ὁ πατήρ ἕπω · ἢ γάρ , ὡς μιμέομαι ὁ ἐν ἄπορος εὐπορία αὐτός , ὁ υἱός ἐπαινέω ἄν πως ἐγώ · ἢ εἰμί λοιδορέω ἐγώ ἐπιχειρέω , λανθάνω εἄν αὐτός ἑαυτοῦ περιφανής λοιδορέω ἢ ἐγώ · ὡς μηδέ ἔχω παρά οὐδείς Ἑλλανοδίκαι ὁ συγχωρέω ἐγώ ὁ ἐγχείρησις ἐπέξειμι . »