nicephorus-gregoras.historia-romana 20.5.2
( Β . ) Καὶ « εἰ μὴ διαναστῆναι βούλοιο πρὸς ἐκδίκησιν , » φησὶ , « κατὰ τῆς βασιλείας αὐτῆς αὐτίκα μάλα τὸν κίνδυνον ἥξειν προσδόκα . οἶσθα γὰρ , οἶσθα σαφῶς , ὡς ἅπερ ἐμοὶ νενόμισται περὶ πίστεως καὶ δογμάτων , ταῦτα πάντως καὶ σοί . ἐῶ γὰρ λέγειν λοιδοριῶν καὶ χλευασμῶν , εἰρωνείας μεστῶν , ὁπόσοι πολλοὶ καὶ ποικίλοι παρὰ τὰς ἀγυιὰς καὶ πλατείας ἀκρατῶς καλινδοῦνται , μακρὰν ἡμῖν τὴν ἀσέβειαν ἐγκαλοῦντες , καὶ τῆς ὅλης πίστεως ἐμφανῆ παρασπόνδησιν . οὐ γάρ ἐστιν , οὐκ ἔστιν , ἐμοὶ μαχομένους σοί γ' εὐνοεῖν · οὐδ' αὖ τοῖς ἐμοῖς ἀντιλέγοντας δόγμασιν ἅμα συναίρεσθαι σοί . σὺ δ' εἰ μὴ πρὶν , ἀλλὰ νῦν ὀψὲ γοῦν ὀρθῶς τῶν ἐμῶν βουλευμάτων ἐκείνων μεμνήσῃ . ἢ οὐδὲ λόγων ἐγώ σοι προὔλεγον οὐδὲ μικρῶν γοῦν μεταδιδόναι χρή σφισι καὶ παῤῥησίας ; ἢ πόθεν ἄλλοθεν παμπληθὲς κεκίνηται καθ' ἡμῶν , καὶ τίς εἰς τοσαύτην καὶ τοιαύτην κακίαν ἐξέμηνε τὴν ταχίστην , μὴ μόνον ὁπόσον τοῦ δήμου , ἀλλ' ἤδη καὶ ὅσον ὄψιν ἔχει τιμῆς τε καὶ γένους εὐκλεεστέρου ; οὐδαμόθεν ἄλλοθεν , ἢ τῆς τοῦ Γρηγορίου μακρηγορίας ἐκείνης , οὐδὲν γαληνὸν οὐδὲ λεῖον ἐχούσης , ἀλλὰ πολὺ μὲν καὶ ποικίλον , καὶ οἷον εἰπεῖν ἀκανθῶδες ὅλον , τῆς περινοίας τὸ ὑφέρπον ἀπεμφαινούσης · δημοτερποῦς δ' ἄλλως , καὶ πρός γε τὸ δημαγωγικώτερον εὖ συγκειμένης , καὶ συναναχρωννυμένης ἠρέμα πρὸς τὴν πλὴν ἡμῶν τῶν ἄλλων θέλησιν . ἢ πῶς οὐκ ἂν εἰς θάρσος ἐπῆρτο περιφανῶς , οὐδὲν ἀντιβαῖνον καὶ βίαιον φάσκοντά σε θεώμενος , οὐδὲ δρῶντα μηδὲν κατὰ τῆς παῤῥησίας καὶ τῶν ἐλέγχων ἐκείνων , καὶ ὅσα μεταξὺ χαριεντίσματα προὔφερε , κοινῇ κατειρωνευόμενος ἅπαντας καὶ σκώπτων εἰς ἀμαθίαν , καὶ μηδὲν ἐκ τοῦ ἥττονος φάσκων , ἀλλ' ὅλον τὸν λόγον κατατείνων δόλιχον ἀδεῶς κἀπὶ γλώττης συχνὰ παρεισκυκλῶν ἐκ τοῦ μείζονος τὸ πάτριον σέβας τῆς πίστεως , καὶ τὸ μὴ χρῆναι κινεῖν πατέρων ὅρια , μηδ' εὐαγγελίζεσθαι τῶν κυρωθέντων καὶ παραληφθέντων ἕτερα , ἀλλ' ἐκείνοις μόνοις ἐμμένειν καὶ στέργειν τὸν ἅπαντα χρόνον , οἷς τε ἔμαθέ τις καὶ ἐπιστώθη πρὸς τῶν ἀποστολικῶν κανόνων καὶ θεσμῶν . καὶ τί δεῖ πάντ' ἐκεῖνα λέγειν καθ' ἕκαστα ; ἴσασι γὰρ ἅπαντες , ὁπόσοι τοῦ θεάτρου γεγόνασιν ἐκείνου μεστοὶ , πῶς ἐκείνην σχεδὸν ἀνάλωσε τὴν ἡμέραν , ἐν ἁπλότητι λόγων ὑποκαθημένην τε καὶ ὑφέρπουσαν οἱονεὶ προλοχίζων καὶ παραμιγνὺς περίνοιαν , καὶ τὰ μὲν οἰκεῖα ἐξαίρων , τῶν κειμένων ὅρων δῆθεν ἐξιόντα οὐδαμῆ , πασῶν δὲ καὶ παντοίων γεμούσας ἐκτόπων ἐπιεικῶς ἀποφαίνων βλασφημιῶν τὰς ἐμὰς συγγραφάς · ὡς πάνθ' ὁμοῦ λαμπρῶς ἐκδημαγωγηθῆναι τὰ πλήθη · παροξυνθῆναι δ' ἅπαντας καθ' ἡμῶν , ὅσοι τε τῶν εὐπατριδῶν καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως ἐχόντων . ἀλλ' ἄγε δὴ , μεταπεμψάμενος πάντας ἀγορανόμους ὁμοῦ καὶ δημάρχους , κέλευε μαστιγίας ἐκείνους ἅπαντας ἀποδεῖξαι ταχέως , καὶ τῶν ἱματίων γυμνοὺς , καὶ ἅμα πάσαις καὶ παντοδαπαῖς ἐγκεκλεισμένους εἱρκταῖς , ὅσοι τοῦ σύρφακος ὄχλου τυχόντες οὐκ αἰδοῦνται τοῖς ὑπὲρ δύναμιν ἐγχειροῦντες , ἵνα μονότροπός τις ἅπασι γένηται φόβος · ὥστε τῆς ἀγοραίου καὶ θεατρικῆς παῤῥησίας τὴν ταχίστην ἀποσχομένους πρὸς τὴν ὡρισμένην ἕκαστον ἐπείγεσθαι τοῦ βίου τελευτὴν οὑτωσί . κἄπειτά σοι δεδογμένον ἔστω , καὶ προὐργιαίτατον ἁπάντων μάλιστα , συνέδριον ἅμα τῷ πατριάρχῃ τήμερον πάντων ἐνταῦθα γενέσθαι τῶν ἐπισκόπων . ἅπασι γὰρ ἐπὶ ξυροῦ τὰ τῆς καταδίκης ἐπίσης ἵσταται , συλλειτουργοῖς καὶ ὁμόφροσιν ἅπασιν οὖσιν ἡμῖν · καὶ χρὴ πᾶσιν ἐπίσης φροντίζειν ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν . εἰ δέ τινες , εὐλαβείας προφάσει , τῆς ἡμῶν ὁμονοίας ἀποῤῥήγνυσθαι πάνυ τολμῷεν , τάχιστ' ἂν σοῦ βουλομένου τῆς σφετέρας αἴσθοιντο κακοβουλίας . οὔτε γὰρ ἐκείνους ἕξουσιν οὓς εἵλοντο φίλους , καὶ ἅμα οὓς ἔχουσιν , ἀπολωλεκέναι σφίσι δεήσει · μᾶλλον δ' ὧν ἔχουσιν ἐπισκοπῶν στερήσονται , καὶ ἅμα τῶν προσδοκωμένων ἀπὸ σοῦ λημμάτων ἥκιστα ἐπιτεύξονται · καὶ πρός γε ὧν ἀποτυγχάνουσι οὗτοι βλέποντες ἀντιλαμβανομένους ἑτέρους , ἀποπνιγήσονται ῥᾷστα τοῖς ἐκτόποις νέφεσι τῶν λογισμῶν · καὶ ἢ μεταμεληθέντες ἐμπειρίας τοῖς ἄλλοις ὑπόδειγμα πρὸς τὸ βέλτιον ἔσονται · ἢ τῇ κακοβουλίᾳ στοιχήσαντες , ἥνπερ εἵλοντο , ταύτῃ καὶ συμφθαρήσονται , γεγονότες εἰς ἀβάτους ἐρημίας ἐξόριστοι . ταύτην ἔγωγε μόνην ὁρῶ τὴν ὁδὸν , ἐπιῤῥῶσαι μὲν ἱκανὴν τὰ ἡμέτερα , τὰ δὲ τῶν ἀντιθέτων ῥᾳδίως κατενεγκεῖν . εἰ γὰρ ἀνίσχυροι τήμερον ὑφ' ἡμῶν οὑτωσὶ καθιστάμενοι παρανόμων γράφονται ἡμᾶς , εἰ χώραν ἕξουσι τοῖς προβαλλομένοις ἐγκλήμασι καὶ θρόνων καὶ τιμῶν ἀπελαύνειν ἡμᾶς , ποῦ οὐκ ἂν αἰσχύνης ἐλάσειε τὰ ἡμέτερα , ποῦ δ' οὐκ ἂν ὀφρύος καὶ τύφου τὰ σφέτερα αὐτῶν ; ἦ πολλὴ μεντἂν εἴη ῥᾳθυμία , καὶ θανάτου φάναι γείτων κομιδῇ , περιορᾷν καθημένους ἡμᾶς οὑτωσὶ ἀργοὺς , καὶ τὰ μέγιστα περὶ ἐλαχίστου τιθέντας , μὴ πρὶν ἢ πᾶν τι παθεῖν , ἀντιπεριάγειν ἐκείνοις ὅλῃ δυνάμει τἀγκλήματα καὶ τοὺς ἐντεῦθεν κινδύνους , ἡμᾶς δὲ καθῆσθαι κριτὰς ἐκείνων καὶ ἄρχοντας , καὶ ὅπερ ἂν ἡμῖν δόξειε , τοῦτ' εἶναι σφίσι νόμον καὶ δόγμα , καὶ πᾶν ὅτιπερ ἂν ἡμῖν αὐτοῖς ἐπικλώσειε πεπρωμένη καὶ τύχη , τοῦτ' εἶναι στεῤῥὰν τῶν σφίσι πραγμάτων κρηπῖδα καὶ ἀμετάκλωστον βίου παντὸς ἐφόδιον . »
Lemmas: ( Β . ) καί « εἰμί μή διανίσταμαι βούλομαι πρός ἐκδίκησις , » φημί , « κατά ὁ βασίλεια αὐτός αὐτίκα μάλα ὁ κίνδυνος ἥκω προσδοκάω . οἶδα γάρ , οἶδα σαφῶς , ὡς ὅσπερ ἐγώ νομίζω περί πίστις καί δόγμα , οὗτος πάντως καί σύ . ἐάω γάρ λέγω λοιδορία καί χλευασμός , εἰρωνεία μεστός , ὁπόσος πολύς καί ποικίλος παρά ὁ ἀγυιά καί πλατύς ἀκρατής καλινδέομαι , μακράν ἐγώ ὁ ἀσέβεια ἐγκαλέω , καί ὁ ὅλος πίστις ἐμφανής παρασπόνδησις . οὖον γάρ εἰμί , οὐ εἰμί , ἐγώ μάχομαι σύ γε εὐνοέω · οὐδέ αὖος ὁ ἐμέω ἀντιλέγω δόγμα ἅμα συναίρω σύ . σύ δέ εἰμί μή πρίν , ἀλλά νῦν ὀψέ γοῦν ὀρθῶς ὁ ἐμέω βούλευμα ἐκεῖνος μιμνήσκω . ἢ οὐδέ λόγος ἐγώ σύ προλέγω2 οὐδέ μικρός γοῦν μεταδίδωμι χρή ὅς καί παρρησία ; ἢ πόθεν ἄλλοθεν παμπληθής κινέω κατά ἐγώ , καί τίς εἰς τοσοῦτος καί τοιοῦτος κακία ἐκμαίνω ὁ ταχύς , μή μόνος ὁπόσος ὁ δῆμος , ἀλλά ἤδη καί ὅσος ὄψις ἔχω τιμή τε καί γένος εὐκλεής ; οὐδαμόθεν ἄλλοθεν , ἢ ὁ ὁ Γρηγόριος μακρηγορία ἐκεῖνος , οὐδείς γαληνός οὐδέ λεῖος ἔχω , ἀλλά πολύς μέν καί ποικίλος , καί οἷος εἶπον ἀκανθώδης ὅλος , ὁ περίνοια ὁ υφέρπων ἀπεμφαίνω · δημοτερπής δέ ἄλλως , καί πρός γε ὁ δημαγωγικός εὕω σύγκειμαι , καί συναναχρωννυμενω ἠρέμα πρός ὁ πλήν ἐγώ ὁ ἄλλος θέλησις . ἢ πῶς οὐ εἄν εἰς θάρσος ἐπαίρω περιφανής , οὐδείς ἀντιβαίνω καί βίαιος φάσκω σύ θεάομαι , οὐδέ δράω μηδείς κατά ὁ παρρησία καί ὁ ἐλέγχω ἐκεῖνος , καί ὅσος μεταξύ χαριέντισμα προφέρω , κοινός κατειρωνεύομαι ἅπας καί σκώπτω εἰς ἀμαθία , καί μηδείς ἐκ ὁ κακός φάσκω , ἀλλά ὅλος ὁ λόγος κατατείνω δόλιχος ἀδεῶς ἐπί γλῶσσα συχνός παρεισκυκλέω ἐκ ὁ μείζων ὁ πάτριος σέβας ὁ πίστις , καί ὁ μή χρή κινέω πατήρ ὅριον , μηδέ εὐαγγελίζω ὁ κυρόω καί παραλαμβάνω ἕτερος , ἀλλά ἐκεῖνος μόνος ἐμμένω καί στέργω ὁ ἅπας χρόνος , ὅς τε μανθάνω τις καί πιστόω πρός ὁ ἀποστολικός κανών καί θεσμός . καί τίς δεῖ πᾶς ἐκεῖνος λέγω κατά ἕκαστος ; οἶδα γάρ ἅπας , ὁπόσος ὁ θέατρον γίγνομαι ἐκεῖνος μεστός , πῶς ἐκεῖνος σχεδόν ἀναλίσκω ὁ ἡμέρα , ἐν ἁπλότης λόγος ὑποκάθημαι τε καί ὑφέρπω οἱονεί προλοχίζω καί παραμείγνυμι περίνοια , καί ὁ μέν οἰκεῖος ἐξαίρω , ὁ κεῖμαι ὁράω δῆθεν ἔξειμι οὐδαμῆ , πᾶς δέ καί παντοῖος γέμω ἔκτοπος ἐπιεικής ἀποφαίνω βλασφημία ὁ ἐμός συγγραφή · ὡς πᾶς ὁμοῦ λαμπρῶς ἐκδημαγωγέω ὁ πλῆθος · παροξύνω δέ ἅπας κατά ἐγώ , ὅσος τε ὁ εὐπατρίδης καί ὅσος ὁ ἄλλως ἔχω . ἀλλά ἄγω δή , μεταπέμπω πᾶς ἀγορανόμος ὁμοῦ καί δήμαρχος , κελεύω μαστιγίας ἐκεῖνος ἅπας ἀποδείκνυμι ταχέως , καί ὁ ἱμάτιον γυμνός , καί ἅμα πᾶς καί παντοδαπός ἐγκλείω εἱρκτή , ὅσος ὁ σύρφαξ ὄχλος τυγχάνω οὐ αἰδέομαι ὁ ὑπέρ δύναμις ἐγχειρέω , ἵνα μονότροπος τις ἅπας γίγνομαι φόβος · ὥστε ὁ ἀγοραῖος καί θεατρικός παρρησία ὁ ταχύς ἀπέχω πρός ὁ ὁρίζω ἕκαστος ἐπείγω ὁ βίος τελευτή οὕτως . ἔπειτα σύ δοκέω ἵστημι , καί πρ́ουργιος ἅπας μάλιστα , συνέδριον ἅμα ὁ πατριάρχης σήμερον πᾶς ἐνταῦθα γίγνομαι ὁ ἐπίσκοπος . ἅπας γάρ ἐπί ξυρόν ὁ ὁ καταδίκη ἐπίσης ἵστημι , συλλειτουργέω καί ὁμόφρων ἅπας εἰμί ἐγώ · καί χρή πᾶς ἐπίσης φροντίζω ὑπέρ σφεῖς αὐτός . εἰμί δέ τις , εὐλάβεια πρόφασις , ὁ ἐγώ ὁμόνοια ἀπορρήγνυμι πάνυ τολμάω , ταχύς εἄν σύ βούλομαι ὁ σφέτερος αἰσθάνομαι κακοβουλία . οὔτε γάρ ἐκεῖνος ἔχω ὅς αἱρέω φίλος , καί ἅμα ὅς ἔχω , ἀπόλλυμι ὅς δήω · μᾶλλον δέ ὅς ἔχω ἐπισκοπέω στερέω , καί ἅμα ὁ προσδοκάω ἀπό σύ λῆμμα ἥκιστος ἐπιτυγχάνω · καί πρός γε ὅς ἀποτυγχάνω οὗτος βλέπω ἀντιλαμβάνω ἕτερος , ἀποπνίγω ῥᾳδίως ὁ ἔκτοπος νέφος ὁ λογισμός · καί ἢ μεταμελέω ἐμπειρία ὁ ἄλλος ὑπόδειγμα πρός ὁ ἀγαθός εἰμί · ἢ ὁ κακοβουλία στοιχέω , ὅσπερ αἱρέω , οὗτος καί συμφθείρω , γίγνομαι εἰς ἄβατος ἐρημία ἐξόριστος . οὗτος ἔγωγε μόνος ὁράω ὁ ὁδός , ἐπιλέγω μέν ἱκανός ὁ ἡμέτερος , ὁ δέ ὁ ἀντίθετος ῥᾳδίως καταφέρω . εἰμί γάρ ανίσχυρος σήμερον ὑπό ἐγώ οὑτωσί καθίστημι παράνομος γράφω ἐγώ , εἰμί χώρα ἔχω ὁ προβάλλω ἔγκλημα καί θρόνος καί τιμή ἀπελαύνειν ἐγώ , ποῦ οὐ εἄν αἰσχύνη ἐλαύνω ὁ ἡμέτερος , ποῦ δέ οὐ εἄν ὀφρύς καί τύφω ὁ σφέτερος αὐτός ; εἰμί πολύς μέντοι εἰμί ῥᾳθυμία , καί θάνατος φαίνω γείτων κομιδή , περιοράω κάθημαι ἐγώ οὑτωσί ἀργός , καί ὁ μέγας περί μικρός τίθημι , μή πρίν ἢ πᾶς τίς πάσχω , ἀντιπεριάγω ἐκεῖνος ὅλος δύναμις ἔγκλημα καί ὁ ἐντεῦθεν κίνδυνος , ἐγώ δέ κάθημαι κριτής ἐκεῖνος καί ἄρχω , καί ὅσπερ εἄν ἐγώ δοκέω , οὗτος εἰμί ὅς νόμος καί δόγμα , καί πᾶς ὅτιπερ εἄν ἐγώ αὐτός ἐπικλώθω ἔπορον καί τύχη , οὗτος εἰμί στερρός ὁ ὅς πρᾶγμα κρηπίς καί ἀμετάκλωστος βίος πᾶς ἐφόδιον . »