nicephorus-gregoras.historia-romana 19.1.4
( Δ . ) « Ἐπεὶ γὰρ ὁ Παλαμᾶς ἀεὶ τὸν Καλαβρὸν αἴτιον τῆς αὐτοῦ βλασφημίας εἶναι προβάλλεται Βαρλαὰμ καὶ σὲ τοῦτο πέπεικε λέγειν ἤδη , ἄκουε δή . φημὶ γὰρ , ὡς καθάπερ Γρηγορίῳ τῷ θεολόγῳ τοὺς Ἀρειανοὺς κατατρέχοντι , τὸν υἱὸν ὅμοιον ἁπλῶς τῷ πατρὶ λέγοντας εἶναι , καὶ ἅμα προστιθέντας πανούργως καὶ τὸ κατὰ τὰς γραφὰς λέγειν , τουτὶ τὸ κατὰ τὰς γραφὰς ὅμοιον φησὶ δέλεαρ τοῖς ἁπλουστέροις εἶναι , τῷ χαλκῷ τῆς ἀσεβείας περικείμενον · οὕτω καὶ Παλαμᾷ τουτωῒ δέλεαρ κατὰ τῶν ἁπλουστέρων εὕρηται τοὔνομα Βαρλαὰμ , μισουμένου διὰ τὴν τῶν Λατίνων θρησκείαν τῷ Ῥωμαίων δήμῳ παντὶ , ὅσοι πεῖραν ἔσχον αὐτοῦ . Εἶχε γὰρ τήνδε τὴν νόσον αὐτὸς καὶ πρὶν Βυζαντίοις ἐπιδεδημηκέναι τὸν Βαρλαὰμ , καὶ ὁρᾷν ἐπ' ἐμοῦ τε καὶ πλείστων ἄλλων διετείνετο τήν γε τοῦ θεοῦ σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς οὐσίαν · οὐ μόνον δ' αὐτὸς , ἀλλὰ καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος καὶ ὁμώνυμος Γρηγόριος ὁ Δριμύς . καὶ πολλὰς ἐπήγαγον αὐτοῖς ἐγὼ τὰς λοιδορίας , ἐκ τῶν θείων γραφῶν καταισχύνας τὴν ἄκαιρον καὶ ἀπαίδευτον γλῶτταν αὐτῶν , ὅσον ὁ τότε παρεῖχε καιρός . καὶ τοῦτο δῆλον πέπραχα σοφοῖς ἀνδράσιν ἐγὼ , τῷ τε μεγάλῳ φημὶ λογοθέτῃ καὶ ὅσοι μετὰ τῆς σοφίας καὶ ἀρχιερωσύνῃ τὴν ἑαυτῶν ἐκόσμησαν ἀρετήν . οἷς καὶ φρικῶδες εὐθὺς ἀκούσασι γέγονε , καὶ Μασσαλιανῶν ἐκάλεσαν αἵρεσιν ταυτηνὶ , κἀμὲ τῶν τοιούτων ἀπέχεσθαι παρῄνεσαν ὁμιλιῶν προθέσεσιν ὅλαις ψυχῆς · εἶναι γὰρ παλαιάν τινα φήμην , ὡς μέλλον κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ἔσεσθαί τινα μάλα μεγίστην αἵρεσιν , κἀκ πασῶν συμμιγῆ καὶ ποικίλην , ἣν διορθωθήσεσθαι παγκοσμίου μικροῦ συναχθείσης συνόδου , πάντων σχεδὸν συνιόντων ἐπισκόπων ἅμα καὶ πατριαρχῶν · καὶ ταύτην ὀγδόην τε εἶναι καὶ τελευταίαν ὁμοῦ . Τοῦ δὲ χρόνου ῥέοντος , ἐπιμῖξαι καὶ Βαρλαὰμ ἐγεγόνει Ῥωμαίοις , Καλαβρίας τῆς αὐτοῦ γενόμενον μετανάστην πατρίδος , καὶ γνωστὸν ἐνταῦθα γενέσθαι τοῖς ἄρχουσι , καὶ φιλίας οὐ πάνυ μικρᾶς πρὸς αὐτῶν ἠξιῶσθαι διὰ τὸ περιὸν τῆς σοφίας · καὶ σοὶ μάλιστα πάντων καὶ πρὸ πάντων γενέσθαι δεκτὸν , ἅτε φιλολογεῖν ἐξ ἀρχῆς αἱρουμένῳ , καὶ βίβλους πολλὰς καὶ παντοίας κτᾶσθαι φιλοτιμουμένῳ , καὶ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον ἐν σπουδῇ τιθεμένῳ μεγίστῃ . Μετὰ δέ τινα χρόνον φήμη μακρὰ καὶ συνεχὴς , διαθέουσα τὰς τῶν πολλῶν ἀκοὰς , ὀψὲ καὶ ὡς ἡμᾶς ἀφίκετο , δηλοῦσα τὸν Βαρλαὰμ , ἐν Θεσσαλονίκῃ λόγοις τισὶν ἐντυχόντα τοῦ Παλαμᾶ , ἐπιλαβέσθαι διαῤῥήδην γράφοντος αὐτοῦ καὶ λέγοντος , σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν τοῦ θεοῦ τὴν οὐσίαν . ἴσασιν ἅπαντες πάντως μαρτυροῦντα τοῦτ' αὐτὸ καὶ ὃν ὁ Παλαμᾶς εἰς δικαίωσιν ἑαυτοῦ προβάλλεται τόμον . Τοσούτων τοίνυν ἐλέγχων οὑτωσὶ πρὸ ποδῶν ἱσταμένων ἐκ τοῦ προφανοῦς , καὶ πρὶν φανῆναι Βαρλαὰμ ἐν ὅροις Ἑλληνικοῖς δεικνύντων ἔχειν τὴν νόσον ἐνταῦθα τὸν Παλαμᾶν , τίς ὄνησις ἀληθὴς ταῖς τοῦ Παλαμᾶ περιέσται κατηγορίαις , ἐπὶ σαθρῷ θεμελίῳ συχνὰ καταφεύγειν , τοὔνομα λέγω τοῦ Βαρλαάμ ; πάντως διὰ τὸ τῆς θρησκείας μισηθῆναι καὶ διωχθῆναι τὸν ἄνθρωπον , ἐλπίσας ἔσεσθαί τι καὶ τοῦτο βοήθημα καθ' ἡμῶν , συνδιαβληθησομένων ἐκείνῳ . εὐπροσώπου γὰρ ἡ κακία προφάσεως εὐπορήσασα ῥᾳδίως ἐπὶ τὸ ψεύδεσθαί τε καὶ διαβάλλειν καὶ πραγμάτων χειμῶνας ἐγείρειν χωρεῖ . Οἶμαι γὰρ ὡς εἰ πάνυ πολὺν ἐσκόπει χρόνον , πῶς ἂν ἐπαινέσειε μὲν τὸν οἰκεῖον ἐχθρὸν Βαρλαὰμ ὁ σεμνὸς οὑτοσὶ Παλαμᾶς , ἑαυτοῦ δ' οὑτωσὶ φανερῶς τοὺς ἐλέγχους δείξειε τῆς δυσσεβείας ἄφυκτον ἔχειν καὶ ἄμαχον τὴν ἰσχὺν , οὐκ ἂν βελτίω τε καὶ καθαρωτέραν ταύτης εἰληφέναι ποτὲ πρόφασιν . τὸ γὰρ πλεῖστα καμόντα ἀρχὴν εὐπρεπῆ ταῖς ἀπολογίαις τῶν κατ' αὐτοῦ λεγομένων προθεῖναι , ἔπειτα μὴ δυνηθέντα , σαθρῷ ἐξ ἀνάγκης ἐρείδεσθαι ψεύδει , ποῦ οὐκ ἂν ἀτόπου γλώττης ἤλασεν , ἢ τίνος ἂν ἐφείσατο λοιδορίας κατὰ τῶν διωκόντων , εἰ σκιᾷ γοῦν τινι περιετύγχανεν ἀληθείας . οὐ γὰρ ὁ Βαρλαὰμ ἦν , ὡς ἐκ τῶν τοῦ Παλαμᾶ φαίνεται λόγων καὶ βίβλων , ὃς εἰσενεγκεῖν τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ δοκεῖ τήν τε τῶν Μασσαλιανῶν δυσσεβῆ ταύτην αἵρεσιν καὶ ἅμα τὸ τῆς διθεΐας καὶ πολυθεΐας ἔγκλημα · ἀλλ' ὁ Βαρλαὰμ ἦν μᾶλλον ὁ τοῦτον εἰσάγοντα δείξας . Ἀκούσας γὰρ ( φησὶν ) ὁ Βαρλαὰμ τῶν περὶ τὸν Παλαμᾶν λεγόντων τὰ καὶ τὰ , διθεΐας ἔγκλημα τουτοισὶ προσετρίψατο . ὁρᾷς ἐναργῆ τὴν μαρτυρίαν αὐτὸν καθ' αὑτοῦ κομίζοντα , βέλτιον ἢ κατὰ πάντ' ἐχθρὸν καὶ πολέμιον . πρῶτον μὲν γὰρ αὐτοῦ κατηγορηκέναι τὸν Βαρλαὰμ , σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ τὴν οὐσίαν ὁρᾷν ἐγκαυχωμένου , φησὶ , τοῦτο δὴ τὸ τῶν Μασσαλιανῶν · εἶτα τὸ ἄφυκτον τῆς κατηγορίας ἐκφεύγειν πειρωμένῳ , καὶ διαιρέσει τῆς μιᾶς τρισυποστάτου χρωμένῳ θεότητος εἰς οὐσίαν καὶ χάριν , ἑτεροφυᾶ μὲν , ἄκτιστον δὲ καὶ αὐτὴν , διθεΐας ἔγκλημα προστρίψασθαι . Καὶ τό γε μεῖζον , ὅτι τὰς τοιαύτας αὖθις αὐτὸς ἐκ διαδοχῆς κατηγορίας ἀναλύειν πειρώμενος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐς τὸ πολλαπλάσιον ἐμφανίζει γράφων τὴν αὐτοῦ κακίαν , καὶ τοῖς οἰκείοις ἀεὶ πτεροῖς ἁλισκόμενος , ὥσπερ σειρᾶς τινος μιᾶς ἀρξαμένης ἐκεῖθεν καὶ ἀλλήλαις ἐξηρτημένας τὰς βλασφημίας ἐχούσης , μείζους καὶ χείρους ἀλλήλων ἀεί . Τὸ γὰρ ὄνομά τινος ἐνεργείας καθ' αὑτὸ προστησάμενον , οἱονεί τι γένος εἰς ἀπειράκις ἀπείρους διαιρεῖν ἀκτίστους θεότητας , πῶς μὲν ἰδίᾳ καὶ καθ' αὑτὰς ἁπάσας ὑφισταμένας , πῶς δ' ἀνυποστάτους , ποίας ἀτοπίας ἐκπέφευγεν ὑπερβολήν ; οὕτω σαθρὸν ἡ τοῦ ψεύδους κακία , καὶ στῆναι μὴ δυναμένη διηνεκῶς ἑαυτῇ περιπίπτει . Τὰ δὲ τοιαῦτα τῆς ἐκκλησίας ναυάγια φεύγοντας ἡμᾶς , γαλήνῃ συνεζηκότας βίου μακρᾷ , μάλα ἄκοντας ἐπὶ θέατρα καὶ δικαστήριον καθέλκεις , καὶ ὡς δή τινας τῶν κακούργων ἐπιτιμᾷς · οὐ μικρά · πλείω δ' ἀπειλεῖς , καὶ συνελαύνεις πανταχόθεν συνιέναι μὲν τῶν δεόντων οὐδὲν , ἀπροφάσιστον δ' ὡς ἐπὶ πᾶν εἰπεῖν τὴν πειθῶ τῇ τοῦ Παλαμᾶ πολυθεΐᾳ θύοντας ἐναγίζειν . ποία ταῦτα δέξαιτ' ἂν ἀκούειν ψυχὴ , θεὸν ἕνα προσκυνεῖν εἰδυῖα , καὶ ταύτῃ συντραφεῖσα τῇ δόξῃ περιφανῶς ; εἰς τοσαύτην γὰρ ἡμᾶς συνελαύνει δυσχωρίαν καὶ οὕτω δυσδιεξόδευτον τὸ τῆς σῆς δημηγορίας ἀκροτελεύτιον , ὡς ἀφύκτοις ἅμμασιν ἐνδεσμεῖσθαι νομίζειν μᾶλλον ἡμᾶς σιωπᾷν , ἢ τὸν ἐπὶ μέσης ἵστασθαι λίμνης μυθευόμενον ἐκεῖνον Τάνταλον · ὃν ἀϊδίῳ μὲν τῇ δίψῃ φλέγεσθαι λόγος , φοβεῖσθαι δ' ἀεὶ τὸν ἀφόρητον φόρτον ἐκεῖνον τοῦ λίθου , καὶ πίνειν κύψαντα μὴ δυνάμενον . τοῦτο δ' οὐ δικαστοῦ παρίστησιν ἦθος , ἀλλ' ὄψιν ἔχει πικρῶς ἐφεδρεύοντος καὶ τὰ ξίφη τῆς ἐπιβουλῆς θήγοντος καθ' ἡμῶν . Ὅμως οὐχ ἡμῖν γε τοσοῦτον μέλει τοῦ Βαρλαὰμ , ὅσον σοί γε χρεών · ὃς ἔπηλυν ὄντα τοσαύτην εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν , καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατὰ πάντ' ἐχαρίσω , ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ . ὥστ' οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι' ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αἰτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ . οὐ γὰρ ἔγωγ' ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρας ὀφρὺν καὶ μετέωρον φρόνημα · οὐδ' ἔγωγ' αὐτὸς ὁ μεγαλοῤῥήμονά σοι διδάσκαλον , καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διονυσίου χειροτονήσας , καὶ ἅμα διαπρύσιον ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς ἐκκλησίας δογμάτων , καὶ ὅσα τῆς καθ' ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι' αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα , τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπῆς ταυτησὶ αὐτὸν ἀναγκάσας · οὐδ' ἔγωγ' αὐτὸς ὁ καὶ κατὰ πάσης ἄλλης Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πεπεικώς · ἀλλ' ἔγωγ' αὐτὸς ὁ τὰς κέδρους εἰμὶ τῆς ὀφρύος ἐκείνου συντρίψας περιφανῶς , καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττον ἀπογυμνοῖ τῆς κόμης ὑλοτόμου βρίθουσα παλάμη · ἔγωγ' αὐτὸς ἐκεῖνός εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον , ἔν τε γαλήνῃ καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείᾳ , καθάπερ παράλιος ψάμμος ἀγριουμένην θάλασσαν · ἥτις ὁπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγέρωχος ἄνεμος , ἄνωθέν ποθεν ἐξ ἀρκτικῶν καταῤῥεύσας πηγῶν , αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα , διεγείρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῆ · ἀλλ' ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου , χείλεσιν ἀφθόγγοις ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας τοῦ κτίσαντος , εὐθὺς ἀναχωρεῖ , προφανῆ δειλιῶσα θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥόθιον . πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν , ὅστις τὸν αὐτὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ , νῦν δὲ ψέγει ; ὃν γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγες τέως , ὡς ἐν θεολογίαις κράτιστον , μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως . πῶς δ' ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη , ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι , ἐφ' οἷς ἡμῖν δηλαδὴ πεπολέμηκε ; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα . καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν , ἐχθρὸς τεθνηκὼς , καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τοὐναντίον ἄρτι ὤν · ἐμοὶ δ' ὥσπερ τότε ἐχθρὸς , οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος . ὥστε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορῶν φίλον λοιδορεῖς · ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τιθέμενος ὑπερόριον πρὸς τὸν οὐδαμῆ ποτε φίλον τοῦτο φαίνομαι δρῶν . ὃς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεῖ , τοῦτον ἄρα πᾶς τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς , κἀν τοῖς γε ἄλλοις ἅπασι , καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως , βεβηκέναι καλῶς . Ἔπειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αὔταρκες πέρας τότ' εἰληφυίας , νῦν ἀνακρίνειν βιάζῃ , πλείοσιν ἄλλαις ἡμῖν βλασφημίαις ἁλισκομένου τοῦ Παλαμᾶ , ἃς ὁσημέραι γράφων ἐκεῖθεν προστίθησί τε καὶ ἐπιδείκνυται . οὐ γὰρ ἴσμεν ὄντος ἐκείνου νεκροῦ πυνθάνεσθαι ἅ τε ἔφασκε τότε καὶ ἃ νῦν . εἰ δ' ἀναγκαῖον ὑμῖν ἐστι τοῦτο , ἔστι παρ' Ἕλλησί τις σοφιστὴς νεκρικοὺς διαλόγους ποιούμενος . ἐκεῖνος , εἰ βούλεσθε , κομιεῖ τὰ ἐκείνου λεχθέντα τε καὶ λεγόμενα πάνυ καλῶς . ἡμῖν γὰρ ἀδύνατον σφόδρα τουτί . »
Lemmas: ( δ . ) « ἐπεί γάρ ὁ Παλαμάς ἀεί ὁ Καλαβρός αἴτιος ὁ αὐτός βλασφημία εἰμί προβάλλω Βαρλαάμ καί σύ οὗτος πείθω λέγω ἤδη , ἀκούω δή . φημί γάρ , ὡς καθάπερ Γρηγόριος ὁ θεολόγος ὁ αρειανός κατατρέχω , ὁ υἱός ὅμοιος ἁπλόος ὁ πατήρ λέγω εἰμί , καί ἅμα προστίθημι πανοῦργος καί ὁ κατά ὁ γραφή λέγω , οὗτος ὁ κατά ὁ γραφή ὅμοιος φημί δέλεαρ ὁ ἁπλόος εἰμί , ὁ χαλκός ὁ ἀσέβεια περίκειμαι · οὗτος καί Παλαμά οὗτος δέλεαρ κατά ὁ ἁπλόος εὑρίσκω ὄνομα Βαρλαάμ , μισέω διά ὁ ὁ Λατῖνος θρησκεία ὁ Ῥωμαῖος δῆμος πᾶς , ὅσος πείρω ἔχω αὐτός . ἔχω γάρ ὅδε ὁ νόσος αὐτός καί πρίν Βυζάντιος ἐπιδημέω ὁ Βαρλαάμ , καί ὁράω ἐπί ἐγώ τε καί πλεῖστος ἄλλος διατείνω ὁ γε ὁ θεός σωματικός ὀφθαλμός οὐσία · οὖον μόνος δέ αὐτός , ἀλλά καί ὁ οὗτος διδάσκαλος καί ὁμώνυμος Γρηγόριος ὁ Δριμύς . καί πολύς ἐπάγω αὐτός ἐγώ ὁ λοιδορία , ἐκ ὁ θεῖον γραφεύς καταισχύνω ὁ ἄκαιρος καί ἀπαίδευτος γλῶσσα αὐτός , ὅσος ὁ τότε παρέχω καιρός . καί οὗτος δῆλος πράσσω σοφός ἀνήρ ἐγώ , ὁ τε μέγας φημί λογοθέτης καί ὅσος μετά ὁ σοφία καί ἀρχιερωσύνη ὁ ἑαυτοῦ κοσμέω ἀρετή . ὅς καί φρικώδης εὐθύς ἀκούω γίγνομαι , καί Μασσαλιανός καλέω αἵρεσις οὗτος , ἐγώ ὁ τοιοῦτος ἀπέχω παραινέω ὁμιλία πρόθεσις ὅλος Ψυχή · εἰμί γάρ παλαιός τις φήμη , ὡς μέλλω κατά ὁ ὁ θεός ἐκκλησία εἰμί τις μάλα μέγας αἵρεσις , ἐκ πᾶς συμμιγής καί ποικίλος , ὅς διορθόω παγκόσμιος μικρός συνάγω σύνοδος , πᾶς σχεδόν σύνειμι ἐπίσκοπος ἅμα καί πατριάρχης · καί οὗτος ὄγδοος τε εἰμί καί τελευταῖος ὁμοῦ . ὁ δέ χρόνος ῥέω , ἐπιμείγνυμι καί Βαρλαάμ γίγνομαι Ῥωμαῖος , Καλαβρία ὁ αὐτός γίγνομαι μετανάστης πατρίς , καί γνωστός ἐνταῦθα γίγνομαι ὁ ἄρχω , καί φίλιος οὖον πάνυ μικρός πρός αὐτός ἀξιόω διά ὁ περιέρχομαι ὁ σοφία · καί σύ μάλιστα πᾶς καί πρό πᾶς γίγνομαι δεκτός , ἅτε φιλολογέω ἐκ ἀρχή αἱρέω , καί Βίβλος πολύς καί παντοῖος κτάομαι φιλοτιμέομαι , καί λέγω τίς καί ἀκούω καινός ἐν σπουδή τίθημι μέγας . μετά δέ τις χρόνος φήμη μακρός καί συνεχής , διαθέω ὁ ὁ πολύς ἀκοή , ὀψέ καί ὡς ἐγώ ἀφικνέομαι , δηλόω ὁ Βαρλαάμ , ἐν Θεσσαλονίκη λόγος τις ἐντυγχάνω ὁ Παλαμά , ἐπιλαμβάνω διαρρήδην γράφω αὐτός καί λέγω , σωματικός ὀφθαλμός ὁράω ὁ θεός ὁ οὐσία . οἶδα ἅπας πάντως μαρτυρέω οὗτος αὐτός καί ὅς ὁ Παλαμάς εἰς δικαίωσις ἑαυτοῦ προβάλλω τόμος . τοσοῦτος τοίνυν ἐλέγχω οὑτωσί πρό πούς ἵστημι ἐκ ὁ προφανής , καί πρίν φαίνω Βαρλαάμ ἐν ὅρος Ἑλληνικός δείκνυμι ἔχω ὁ νόσος ἐνταῦθα ὁ παλάμη , τίς ὄνησις ἀληθής ὁ ὁ Παλαμά περίειμι κατηγορία , ἐπί σαθρός θεμέλιος συχνός καταφεύγω , ὄνομα λέγω ὁ Βαρλαάμ ; πάντως διά ὁ ὁ θρησκεία μισέω καί διώκω ὁ ἄνθρωπος , ἐλπίζω εἰμί τίς καί οὗτος βοήθημα κατά ἐγώ , συνδιαβάλλω ἐκεῖνος . εὐπρόσωπος γάρ ὁ κακία πρόφασις εὐπορέω ῥᾳδίως ἐπί ὁ ψεύδω τε καί διαβάλλω καί πρᾶγμα χειμών ἐγείρω χωρέω . οἴμη γάρ ὡς εἰμί πάνυ πολύς σκοπέω χρόνος , πῶς εἄν ἐπαινέω μέν ὁ οἰκέω ἐχθρός Βαρλαάμ ὁ σεμνός οὗτος Παλαμάς , ἑαυτοῦ δέ οὑτωσί φανερῶς ὁ ἔλεγχος δείκνυμι ὁ δυσσέβεια ἄφυκτος ἔχω καί ἄμαχος ὁ ἰσχύς , οὐ εἄν ἀγαθός τε καί καθαρός οὗτος λαμβάνω ποτέ πρόφασις . ὁ γάρ πλεῖστος κάμνω ἀρχή εὐπρεπής ὁ ἀπολογία ὁ κατά αὐτός λέγω προτίθημι , ἔπειτα μή δύναμαι , σαθρός ἐκ ἀνάγκη ἐρείδω ψεύδω , ποῦ οὐ εἄν ἄτοπος γλῶσσα ἐλαύνω , ἢ τίς εἄν φείδομαι λοιδορία κατά ὁ διώκω , εἰμί σκιά γοῦν τις περιτυγχάνω ἀλήθεια . οὖον γάρ ὁ Βαρλαάμ εἰμί , ὡς ἐκ ὁ ὁ Παλαμά φαίνω λόγος καί Βίβλος , ὅς εἰσφέρω ὁ ὁ θεός ἐκκλησία δοκέω ὁ τε ὁ Μασσαλιανός δυσσεβής οὗτος αἵρεσις καί ἅμα ὁ ὁ διθεΐα καί πολυθεία ἔγκλημα · ἀλλά ὁ Βαρλαάμ εἰμί μᾶλλον ὁ οὗτος εἰσάγω δείκνυμι . ἀκέω γάρ ( φημί ) ὁ Βαρλαάμ ὁ περί ὁ παλάμη λέγω ὁ καί ὁ , διθεΐα ἔγκλημα οὗτος προστρίβω . ὁράω ἐναργής ὁ μαρτυρία αὐτός κατά αὐτός κομίζω , ἀγαθός ἢ κατά πᾶς ἐχθρός καί πολέμιος . πρῶτος μέν γάρ αὐτός κατηγορέω ὁ Βαρλαάμ , σωματικός ὀφθαλμός ὁ θεός ὁ οὐσία ὁράω ἐγκαυχάομαι , φημί , οὗτος δή ὁ ὁ Μασσαλιανός · εἶτα ὁ ἄφυκτος ὁ κατηγορία ἐκφεύγω πειράω , καί διαίρεσις ὁ εἷς τρισυπόστατος χράω θεότης εἰς οὐσία καί χάρις , ἑτεροφυής μέν , ἄκτιστον δέ καί αὐτός , διθεΐα ἔγκλημα προστρίβω . καί ὁ γε μείζων , ὅτι ὁ τοιοῦτος αὖθις αὐτός ἐκ διαδοχή κατηγορία ἀναλύω πειράω ἐκ ὁ πονηρός θησαυρός ὁ Καρδία αὐτός εἰς ὁ πολλαπλάσιον ἐμφανίζω γράφω ὁ αὐτός κακία , καί ὁ οἰκέω ἀεί πτερόν ἁλίσκομαι , ὥσπερ σειρά τις εἷς ἄρχω ἐκεῖθεν καί ἀλλήλων ἐξαρτάω ὁ βλασφημία ἔχω , μείζων καί χείρων ἀλλήλων ἀεί . ὁ γάρ ὄνομα τις ἐνέργεια κατά ἑαυτοῦ προΐστημι , οἱονεί τίς γένος εἰς ἀπειράκις ἤπειρος διαιρέω ἄκτιστος θεότης , πῶς μέν ἴδιος καί κατά ἑαυτοῦ ἅπας ὑφίστημι , πῶς δέ ἀνυπόστατος , Ποίας ἀτοπία ἐκφεύγω ὑπερβολή ; οὗτος σαθρός ὁ ὁ ψεῦδος κακία , καί ἵστημι μή δύναμαι διηνεκής ἑαυτοῦ περιπίπτω . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ ἐκκλησία ναυάγιον φεύγω ἐγώ , γαλήνη συζῶ βίος μακρός , μάλα ἄκων ἐπί θέατρον καί δικαστήριον καθέλκω , καί ὡς δή τις ὁ κακοῦργος ἐπιτιμάω · οὖον μικρός · πλείων δέ ἀπειλέω , καί συνελαύνω πανταχόθεν συνίημι μέν ὁ δήω οὐδείς , ἀπροφάσιστος δέ ὡς ἐπί πᾶς εἶπον ὁ πειθώ ὁ ὁ Παλαμά πολυθεΐα θύω ἐναγίζω . ποῖος οὗτος δέχομαι εἄν ἀκούω ψυχή , θεός εἷς προσκυνέω οἶδα , καί οὗτος συντρέφω ὁ δόξα περιφανής ; εἰς τοσοῦτος γάρ ἐγώ συνελαύνω δυσχωρία καί οὗτος δυσδιεξόδευτος ὁ ὁ σός δημηγορία ἀκροτελεύτιον , ὡς ἄφυκτος ἅμμα ἐνδεσμέω νομίζω μᾶλλον ἐγώ σιωπάω , ἢ ὁ ἐπί μέσος ἵστημι λίμνη μυθεύω ἐκεῖνος Τάνταλος · ὅς ἀΐδιος μέν ὁ δίψα φλέγω λόγος , φοβέω δέ ἀεί ὁ ἀφόρητος φόρτος ἐκεῖνος ὁ λίθος , καί πίνω κύπτω μή δύναμαι . οὗτος δέ οὖον δικαστής παρίστημι ἦθος , ἀλλά ὄψις ἔχω πικρός ἐφεδρεύω καί ὁ ξίφος ὁ ἐπιβουλή θήγω κατά ἐγώ . ὅμως οὐ ἐγώ γε τοσοῦτος μέλος ὁ Βαρλαάμ , ὅσος σύ γε χρέος · ὅς ἔπηλυς εἰμί τοσοῦτος εἰς αὐτός ἐνδείκνυμι ξένιος , καί οὗτος λαμπρός ὁ δαψίλεια αὐτός κατά πᾶς χαρίζομαι , ὡς ἕτερος μή δέομαι σύ μάρτυς ἢ σεαυτοῦ . ὥστε οὐ ἐγώ σύ χρεὼν ἐγκαλέω διά ἐκεῖνος καί ὁ ἐκεῖνος συνεχῶς προφέρω αἴτιος μᾶλλον ἢ σεαυτοῦ . οὖον γάρ ἐγώ εἄν αὐτός ὁ ὁ ὑπεροχή εἰμί ὁ τιμή εἰς ἀγέρωχος ἐκεῖνος ἐγείρω ὀφρύς καί μετέωρος φρόνημα · οὐδέ ἐγώ αὐτός ὁ μεγαλορρήμων σύ διδάσκαλος , καί διά σύ ὁ ἄλλος αὐτός ὁ θεῖον Διονύσιος χειροτονέω , καί ἅμα διαπρύσιον ἑρμηνεύς ὁ μυστικός ὁ ἐκκλησία δόγμα , καί ὅσος ὁ κατά ἐγώ θεολογία εἰμί μυστήριον καί διά αὐτός γε οὗτος καί ὁ τοιοῦτος , ὁ πάτριος γῆ ἐν δύο τίθημι ὁ ἀλλοδαπός οὗτος αὐτός ἀναγκάζω · οὐδέ ἐγώ αὐτός ὁ καί κατά πᾶς ἄλλος Ῥωμαῖος σοφία ἐντεῦθεν αὐτός μαίνομαι πείθω · ἀλλά ἐγώ αὐτός ὁ ὁ κέδρος εἰμί ὁ ὀφρύς ἐκεῖνος συντρίβω περιφανής , καθάπερ ὅτε δρῦς καί κέδρος καί κυπάρισσος ἀπογυμνόω ὁ κόμης ὑλοτόμος βρίθω παλάμη · ἐγώ αὐτός ἐκεῖνος εἰμί ὁ τότε συστέλλω καί ἀναχαιτίζω ἐκεῖνος , ἐν τε γαλήνη Καρδία καί ἅμα ὁ ὁ ἀσφαλής ἐπιστήμη ἐπιείκεια , καθάπερ παράλιος ψάμμος ἀγριόω θάλασσα · ὅστις ὁπόταν ὑβριστής καί ἀγέρωχος ἄνεμος , ἄνωθεν πόθεν ἐκ ἀρκτικός καταλέγω πηγή , αὐτός ἀναμοχλεύω ὁ κῦμα , διεγείρω τε πρός ἀνήκεστος θράσος καί ἀπειλέω κατά ὁ ἤπειρος πόλεμος περιφανής · ἀλλά ἐπειδάν ἀκούω ὁ φωνή ὁ παράλιος ψάμμος , χεῖλος ἄφθογγος ἀναγιγνώσκω ὁ κανών ὁ κτίζω , εὐθύς ἀναχωρέω , προφανής δειλιάω θεός πρόσταγμα καί ἀναχαιτίζω παύω θρασύνω ῥόθιος . πῶς οὖν ἄν τις ὁ τοιοῦτος στέργω , ὅστις ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός νῦν μέν ἐπαινέω , νῦν δέ ψέγω ; ὅς γάρ εἰς αἰθήρ φαίνω ἀνάγω τέως , ὡς ἐν θεολογία ἀγαθός , μηδείς οἶδα δείκνυμι ἄρτιος . πῶς δέ ἄν τις ἐγώ νεμεσάω , ἐκεῖνος καί τότε καί νῦν ἐπί ὁ αὐτός ἐπίσης λοιδορέω , ἐπί ὅς ἐγώ δηλαδή πολεμέω ; λέγω δή ὁ περί Ἕλλην λόγος καί ὁ θύραθεν παιδεία χωλεύω ὁ ἀνήρ ὁ ἀγαθός . καί σύ μέν γίγνομαι ὁ φίλος ζῶ , ἐχθρός θνῄσκω , καί ὁ τέλειος τότε χρηστός πᾶς ἐναντίος ἄρτι εἰμί · ἐγώ δέ ὥσπερ τότε ἐχθρός , οὕτως οὐ ἄρτι εἰμί φίλος . ὥστε σύ μέν ἄρτιος ἐκεῖνος λοιδορέω φίλος λοιδορέω · ἐγώ δέ ὁ ἐμός καί νῦν φίλιος τίθημι ὑπερόριος πρός ὁ οὐδαμῆ ποτός φίλος οὗτος φαίνω δράω . ὅς οὖν ἐν πᾶς ὁ ὁ θεωρία καί ὁ ὁ πρᾶγμα πείρω θεμέλιος ασάλευτος ὁμοίως τηρέω , οὗτος ἄρα πᾶς τις οἴομαι κρίνω εἄν λέγω ὀρθῶς , ἐν ὁ γε ἄλλος ἅπας , καί ὅς συντρέφω δόγμα ὁ πίστις , βαίνω καλῶς . ἔπειτα πῶς ὁ ἐκεῖνος κρίσις αὐτάρκης πέρας τότε λαμβάνω , νῦν ἀνακρίνω βιάζω , πλείων ἄλλος ἐγώ βλασφημία ἁλίσκομαι ὁ Παλαμά , ὅς ὁσημέραι γράφω ἐκεῖθεν προστίθημι τε καί ἐπιδείκνυμι . οὖον γάρ οἶδα εἰμί ἐκεῖνος νεκρός πυνθάνομαι ὅς τε φάσκω τότε καί ὁ νῦν . εἰμί δέ ἀναγκαῖος σύ εἰμί οὗτος , εἰμί παρά Ἕλλην τις Σοφιστὴς νεκρικός διάλογος ποιέω . ἐκεῖνος , εἰμί βούλομαι , κομίζω ὁ ἐκεῖνος λέγω τε καί λέγω πάνυ καλῶς . ἐγώ γάρ ἀδύνατος σφόδρα οὗτος . »