nicephorus-gregoras.historia-romana 11.4.3
( Γ . ) Ὁ μέντοι βασιλεὺς πυθόμενος τὸν ἔκπλουν ἐκείνων ἐξαίφνης , ἐπεὶ μὴ ἐδίδου καιρὸν ἡ περίστασις ἐς ἀνάλογον παρασκευὴν ἑτοιμάζεσθαι , δεῖν ἔκρινεν οὕτως ἀπαρασκεύως ἐξιέναι πρὸς μάχην , ἔχων ἀντὶ πάσης ὅπλων παρασκευῆς καὶ στρατεύματος τὴν εἰς θεὸν ἀῤῥαγῆ καὶ βεβαίαν ἐλπίδα καὶ πίστιν . εἴκοσι μὲν οὖν τῶν ἐν ἡλικίᾳ εὐγενῶν ἀπολέξας καὶ τετταράκοντα τῶν παρατυχόντων στρατιωτῶν ἐκπέμπει διὰ τῆς ἠπείρου , δοὺς ἡγεμόνα σφίσι Καντακουζηνὸν , τὸν μέγαν δομέστικον · αὐτὸς δ' ἅμα τριήρεσιν ἀόπλοις τρισὶν ἐπὶ τὰς τῶν βαρβάρων ναῦς ἐποιεῖτο τὸν πλοῦν . οἱ μὲν οὖν βάρβαροι τέτταρας καὶ εἴκοσιν ἔχοντες ναῦς ἐκ τῶν Ἀσιατικῶν τῆς Προποντίδος κόλπων κατέπλευσαν καὶ ὡρμίσαντο Ῥηγίου ἐγγὺς , περὶ χωρίον ἀπέχον τῆς βασιλευούσης οὐ μεῖον σταδίων ἑκατὸν πρὸς τοῖς δέκα , περὶ ὥραν ἤδη τρίτην τῆς νυκτός . καὶ εὐθὺς ἀποβάντες ὥρμησαν ἐπὶ λείαν ἄλλοι ἄλλοθί που διαμερισθέντες , πρὶν αἰσθέσθαι τοὺς ἐν ταῖς χώραις οἰκοῦντας . καὶ ἦν ὁρᾷν μὲν ἅλωνας καομένας , ἀκούειν δὲ κλαυθμοὺς γυναικῶν καὶ νηπίων ἀπηνῶς ἑλκομένων . περὶ δὲ ὥραν ἐννάτην τῆς νυκτὸς , ἤδη τοῦ λυκαυγοῦς ὑποφαίνοντος , ἧκεν ὁ μέγας δομέστικος ἱππέας ἄγων ἑβδομήκοντα · καὶ διεσκεδασμένοις ἐντυγχάνων τοῖς βαρβάροις ἔκοπτεν αὐτοὺς , καθάπερ οἱ θερισταὶ τὸ λήϊον . ἅμα δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς καταπλεύσας εἷλε τέτταρας καὶ δέκα ναῦς βαρβαρικὰς , ἀνελὼν τοὺς ἔνδον φρουρούς . αἱ γὰρ δέκα ἔφυγον εὐθὺς , προαισθομένων ἐνίων βαρβάρων καὶ εἰσδραμόντων εἰς αὐτάς . ἅμα δ' ἕῳ καὶ τοῦ βασιλέως ἀποβάντος ἐς ἤπειρον μέγιστον καὶ τῶν πώποτε μνημονευομένων ἔργον τετέλεσται . ἐφάνη γὰρ , ὡς οὐ τοῦ θέλοντος , οὐδὲ τοῦ τρέχοντος , ἀλλὰ τοῦ εὐδοκοῦντός ἐστι τὰ πάντα θεοῦ . μήπω γὰρ τοῦ ἡλίου τὸν μεσημβρινὸν παραλλάξαντος χίλιοι μὲν ἔγγιστα κατεκόπησαν τῶν βαρβάρων · τριακόσιοι δὲ ἑάλωσαν ζῶντες . τῶν δὲ Ῥωμαίων πέπτωκε μὲν οὐδείς · ἵπποι δ' οὐκ ὀλίγοι τούτων κατεκόπησαν . πεζοὶ γὰρ ὄντες οἱ βάρβαροι πράττειν οὐκ εἶχον γενναῖον οὐδὲν πρὸς ὡπλισμένους ἱππέας · ἀπογνόντες δὲ τολμηρότερον κατὰ τῶν ἵππων ἐχώρησαν .
Lemmas: ( Γ . ) ὁ μέντοι βασιλεύς πυνθάνομαι ὁ ἔκπλοος ἐκεῖνος ἐξαπίνης , ἐπεί μή δίδωμι καιρός ὁ περίστασις εἰς ἀνάλογος παρασκευή ἑτοιμάζω , δήω κρίνω οὕτως ἀπαράσκευος ἔξειμι πρός μάχη , ἔχω ἀντί πᾶς ὅπλον παρασκευή καί στράτευμα ὁ εἰς θεός ἀρραγής καί βέβαιος ἐλπίς καί πίστις . εἴκοσι μέν οὖν ὁ ἐν ἡλικία εὐγενής ἀπολέγω καί τεσσαράκοντα ὁ παρατυγχάνω στρατιώτης ἐκπέμπω διά ὁ ἤπειρος , δίδωμι ἡγεμών ὅς Καντακουζηνός , ὁ μέγας δομέστικος · αὐτός δέ ἅμα τριήρης ἄοπλος τρεῖς ἐπί ὁ ὁ βάρβαρος ναῦς ποιέω ὁ πλόος . ὁ μέν οὖν βάρβαρος τέσσαρες καί εἴκοσι ἔχω ναῦς ἐκ ὁ Ἀσιατικός ὁ Προποντίς κόλπος καταπλέω καί ὁρμίζω Ῥήγιον ἐγγύς , περί χωρίον ἀπέχω ὁ βασιλεύω οὖον μείων στάδιος ἑκατόν πρός ὁ δέκα , περί ὥρα ἤδη τρίτος ὁ νύξ . καί εὐθύς ἀποβαίνω ὁρμάω ἐπί λεῖος ἄλλος ἄλλοθι ποῦ διαμερίζω , πρίν αἰσθάνομαι ὁ ἐν ὁ χώρα οἰκέω . καί εἰμί ὁράω μέν ἅλων καίω , ἀκούω δέ κλαυθμός γυνή καί νήπιος ἀπηνής ἕλκω . περί δέ ὥρα ἐννάω ὁ νύξ , ἤδη ὁ λυκαυγές ὑποφαίνω , ἵημι ὁ μέγας δομέστικος ἱππεύς ἄγω ἑβδομήκοντα · καί διασκεδάννυμι ἐντυγχάνω ὁ βάρβαρος κόπτω αὐτός , καθάπερ ὁ θεριστής ὁ λήιον . ἅμα δέ καί ὁ βασιλεύς καταπλέω αἱρέω τέσσαρες καί δέκα ναῦς βαρβαρικός , ἀναιρέω ὁ ἔνδον φρουρός . ὁ γάρ δέκα φεύγω εὐθύς , προαισθάνομαι ἔνιοι βάρβαρος καί εἰστρέχω εἰς αὐτός . ἅμα δέ ἠώς καί ὁ βασιλεύς ἀποβαίνω εἰς ἤπειρος μέγας καί ὁ πώποτε μνημονεύω ἔργον τελέω . φαίνω γάρ , ὡς οὖον ὁ ἐθέλω , οὐδέ ὁ τρέχω , ἀλλά ὁ εὐδοκέω εἰμί ὁ πᾶς θεός . μήπω γάρ ὁ ἥλιος ὁ μεσημβρινός παραλλάσσω χίλιοι μέν ἔγγιστος κατακόπτω ὁ βάρβαρος · τριακόσιοι δέ ἁλίσκομαι ζῶ . ὁ δέ Ῥωμαῖος πίπτω μέν οὐδείς · ἵππος δέ οὐ ὀλίγος οὗτος κατακόπτω . πεζός γάρ εἰμί ὁ βάρβαρος πράσσω οὐ ἔχω γενναῖος οὐδείς πρός ὁπλίζω ἱππεύς · ἀπογιγνώσκω δέ τολμηρός κατά ὁ ἵππος χωρέω .