nicephorus-gregoras.historia-romana 24.1.9
( Θ . ) Τούτων οὕτως ἐχόντων , ὑπόλοιπόν ἐστι διδάξαι τὸν ἄνδρα καὶ τῆς τοῦ ἑτοιμάζειν τε καὶ κρίνειν λέξεως τὸ σημαινόμενον . ὁ μὲν γὰρ , ὥσπερ τὸ ποιούμενον καὶ τὸ κτιζόμενον ἀποίητόν τε καὶ ἄκτιστον ἥγηται , οὕτω καὶ τὸ ἑτοιμαζόμενον καὶ τὴν κρίσιν ἄκτιστα εἶναι σημαίνειν ἡγεῖται , ἅττα ποτ' ἂν εἴη τὰ ἑτοιμαζόμενα καὶ κρινόμενα . ὁ μέγας τοίνυν φησὶν εὐθὺς Ἀθανάσιος · ὡς « οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον μὲν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν υἱὸν , περὶ δὲ τὸν θεὸν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν , ὡς ἕξιν συμβαίνουσαν · πειθέσθωσαν οὖν Σολομῶντι λέγοντι · ὁ θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν , ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει . οὕτως ἐν ψαλμοῖς · πάνθ' ὅσα ἠθέλησεν , ἐποίησεν . εἰ δὲ βούλησις τοῦ θεοῦ ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἡ φρόνησις , ὁ δὲ υἱός ἐστιν ἡ σοφία , ὅρα μὴ ὁ λέγων βουλήσει τὸν υἱὸν , ἴσον λέγῃ τὴν σοφίαν ἐν σοφίᾳ γεγονέναι , καὶ τὸν υἱὸν ἐν υἱῷ πεποιῆσθαι , καὶ διὰ τοῦ λόγου τὸν λόγον ἐκτίσθαι . » ὁρᾶτε πῶς εἰς ταὐτὸν συνάγει τὴν σημασίαν τοῦ θεμελιοῦν καὶ ποιεῖν καὶ κτίζειν τῇ σημασίᾳ τοῦ ἑτοιμάζειν . ἀλλὰ καὶ Δαβὶδ , ἡ τοῦ θείου πνεύματος ἔμψυχος κιθάρα καὶ μοῦσα ἁρμονικὴ , « ἑτοιμάζων ὄρη , » φησὶν , « ἐν τῇ ἰσχύι αὐτοῦ . » καὶ πάλιν · « σὺ ἡτοίμασας εὐθύτητας · κρίσιν καὶ δικαιοσύνην ἐν Ἰακὼβ σὺ ἐποίησας . » ἰδοὺ καὶ οὗτος ταὐτοσήμαντον ἔδειξεν εἶναι τὴν ποίησιν τῇ ἑτοιμασίᾳ . οὔτε γὰρ οὐρανοὺς ἀκτίστους , οὔτ' ὄρη γῆς ἄκτιστα κύριος ἔκτισε . ναὶ μὴν οὐδ' εὐθύτης , οὐδὲ κρίσις , οὐδέ τι τῶν πάντων , ὅσα τε πεποίηκε καὶ ἃ ἡτοίμασεν , ἄκτιστον οὐδὲν οὔτ' ἔφησέ τις , οὔτε φήσειέ ποτε , πλὴν εἰ μὴ μαίνοιτό τις . ἀκούομεν δὲ κἀν τοῖς εὐαγγελίοις , πῦρ ἡτοιμασμένον εἶναι τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ . εἰ οὖν ἄκτιστον κἀκεῖνο κατὰ τὸν Παλαμᾶν , καὶ θεὸς ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος εἴη ἂν αὐτὸ , καὶ ἔσται διὰ ταῦτα θεὸς καὶ ὁ διάβολος ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος , θεωθεὶς τῷ ἀκτίστῳ κλήρῳ αὐτοῦ τῷ πυρί · καὶ γενήσεται τὰ τῆς ὀφειλομένης αὐτῷ κολάσεως , ὧν κατὰ τῆς ἀνθρωπίνης ἁπάσης ἔδρασε φύσεως ἐξ αἰῶνος , ἔπαθλον τοῦτο . καὶ γὰρ τὸ κράτιστον καὶ τοῦθ' , ὡς ἔοικεν , ἐστὶν ὃ παρὰ πάντα μοχθεῖ τὸν χρόνον ὁ Παλαμᾶς , ἵνα θεὸν τὸν διάβολον καταστησάμενος ἅμα αὐτῷ καὶ τοῦ πυρὸς κληροῦχος ἐκείνου γένοιτο τοῦ ἀκτίστου , καὶ οὐκ ἔτι φοβοῖτο τὴν κρίσιν τοῦ πάντων δημιουργοῦ καὶ θεοῦ , πρόξενον οὖσαν τοσούτου καλοῦ κατ' αὐτόν . ἀλλὰ γὰρ ἐλάθομεν δρῶντες ἐν πίθῳ τὴν κεραμείαν , ἕτερον τρόπον οὕτω γηρῶντα παιδεύοντές τε καὶ ἀσκοῦντες ἄνθρωπον τὴν τῶν λέξεων σημασίαν καὶ τέχνην , ἃ πεντεκαιδεκέτην μανθάνειν ἐχρῆν · καὶ δέος , μὴ οἱ φιλοσκώμμονες αἴσθωνταί τε ἡμᾶς περὶ τὰ τοιαῦτα ἀσχολουμένους καὶ οὐ ῥᾷστα καταγελᾷν ἡμᾶς γε ἀπόσχωνται . διὸ δὴ τῶν τοιούτων ἀπαλλάττεσθαι τάχιον χρὴ , μὴ ἀσθενέστερα γένηταί πως εἰς τοὔμπροσθεν τὰ τῆς σπουδαιοτέρας ἡμῶν ἀσχολίας , ἀνακεραννύμενα πολλαῖς τε καὶ πολλάκις ταῖς ἐκείνου τἀνδρὸς μειρακιώδεσι παιδείαις , καὶ τοσοῦτον οἴκοθεν ζημιούμενα , ὅσον τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνει φαυλότητος .
Lemmas: ( Θ . ) οὗτος οὕτως ἔχω , ὑπόλοιπος εἰμί διδάσκω ὁ ἀνήρ καί ὁ ὁ ἑτοιμάζω τε καί κρίνω λέξις ὁ σημαίνω . ὁ μέν γάρ , ὥσπερ ὁ ποιέω καί ὁ κτίζω ἀποίητος τε καί ἄκτιστον ἡγέομαι , οὗτος καί ὁ ἑτοιμάζω καί ὁ κρίσις ἄκτιστος εἰμί σημαίνω ἡγέομαι , ὅστις πρός εἄν εἰμί ὁ ἑτοιμάζω καί κρίνω . ὁ μέγας τοίνυν φημί εὐθύς Ἀθανάσιος · ὡς « ὁ ἀσεβής οὖον ἐθέλω λόγος μέν καί βουλή ζώννυμι εἰμί ὁ υἱός , περί δέ ὁ θεός βούλησις καί φρόνησις καί σοφία , ὡς ἕξις συμβαίνω · πείθω οὖν Σολομών λέγω · ὁ θεός ὁ σοφία θεμελιόω ὁ γῆ , ἑτοιμάζω δέ οὐρανός ἐν φρόνησις . οὕτως ἐν ψαλμός · πᾶς ὅσος ἐθέλω , ποιέω . εἰμί δέ βούλησις ὁ θεός ὁ σοφία εἰμί καί ὁ φρόνησις , ὁ δέ υἱός εἰμί ὁ σοφία , ὁράω μή ὁ λέγω βούλομαι ὁ υἱός , ἴσος λέγω ὁ σοφία ἐν σοφία γίγνομαι , καί ὁ υἱός ἐν υἱός ποιέω , καί διά ὁ λόγος ὁ λόγος κτίζω . » ὁράω πῶς εἰς αὐτός συνάγω ὁ σημασία ὁ θεμελιόω καί ποιέω καί κτίζω ὁ σημασία ὁ ἑτοιμάζω . ἀλλά καί Δαυίδ , ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα ἔμψυχος κιθάρα καί Μοῦσα ἁρμονικός , « ἑτοιμάζω ὄρος , » φημί , « ἐν ὁ ἰσχύς αὐτός . » καί πάλιν · « σύ ἑτοιμάζω εὐθύτης · κρίσις καί δικαιοσύνη ἐν Ἰακώβ σύ ποιέω . » ἰδού καί οὗτος ταὐτοσήμαντος δείκνυμι εἰμί ὁ ποίησις ὁ ἑτοιμασία . οὔτε γάρ οὐρανός ἄκτιστος , οὔτε ὄρος γῆ ἄκτιστος κύριος κτίζω . ναί μήv οὐδέ Εὐθύτης , οὐδέ κρίσις , οὐδέ τίς ὁ πᾶς , ὅσος τε ποιέω καί ὁ ἑτοιμάζω , ἄκτιστον οὐδείς οὔτε φημί τις , οὔτε φημί ποτός , πλήν εἰμί μή μαίνομαι τις . ἀκούω δέ ἐν ὁ εὐαγγέλιον , πῦρ ἑτοιμάζω εἰμί ὁ διάβολος καί ὁ ἄγγελος αὐτός . εἰμί οὖν ἄκτιστον ἐκεῖνος κατά ὁ παλάμη , καί θεός ἄκτιστος τε καί ἄναρχος εἰμί εἄν αὐτός , καί εἰμί διά οὗτος θεός καί ὁ διάβολος ἄκτιστος τε καί ἄναρχος , θεόω ὁ ἄκτιστος κλῆρος αὐτός ὁ πῦρ · καί γίγνομαι ὁ ὁ ὀφείλω αὐτός κόλασις , ὅς κατά ὁ ἀνθρώπινος ἅπας δράω φύσις ἐκ αἰών , ἔπαθλον οὗτος . καί γάρ ὁ ἀγαθός καί οὗτος , ὡς ἔοικα , εἰμί ὅς παρά πᾶς μοχθέω ὁ χρόνος ὁ Παλαμάς , ἵνα θεός ὁ διάβολος καθίστημι ἅμα αὐτός καί ὁ πυρός κληροῦχος ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ ἄκτιστος , καί οὐ ἔτι φοβέω ὁ κρίσις ὁ πᾶς δημιουργός καί θεός , Πρόξενος εἰμί τοσοῦτος καλός κατά αὐτός . ἀλλά γάρ λανθάνω δράω ἐν πίθος ὁ κεραμεία , ἕτερος τρόπος οὗτος γηράσκω παιδεύω τε καί ἀσκέω ἄνθρωπος ὁ ὁ λέξις σημασία καί τέχνη , ὁ πεντεκαιδεκετης μανθάνω χρή · καί δέος , μή ὁ φιλοσκώμμων αἰσθάνομαι τε ἐγώ περί ὁ τοιοῦτος ἀσχολέω καί οὖον ῥᾳδίως καταγελάω ἐγώ γε ἀπέχω . διό δή ὁ τοιοῦτος ἀπαλλάσσω τάχα χρή , μή ἀσθενής γίγνομαι πως εἰς τοὔμπροσθεν ὁ ὁ σπουδαῖος ἐγώ ἀσχολία , ἀνακεράννυμι πολύς τε καί πολλάκις ὁ ἐκεῖνος ἀνήρ μειρακιώδης παιδεία , καί τοσοῦτος οἴκοθεν ζημιόω , ὅσος ὁ ἐκεῖθεν μεταλαμβάνω φαυλότης .