nicephorus-gregoras.historia-romana 8.5.8
( Η . ) Ἐγὼ δ' ἐκεῖνα ἀκηκοὼς ἔνθους μὲν ὑπ' ἐκπλήξεως ἐγεγόνειν · οὐκ ἔκρινα δ' ὅμως δεῖν σιωπῇ τὸ πρᾶγμα παραδραμεῖν . ἀλλ' ἰδίᾳ προσελθὼν ἐκείνῳ , « ἄλλους μὲν ἴσως , » ἔφην , « ἐν τοῖς δεινοῖς καταπίπτειν , ὅσοι μὴ φιλοσόφοις λόγοις ἐχάλκευσαν τὴν ψυχὴν , οὐκ ἂν εἴη τῶν οὐκ εἰκότων . σὲ δ' ὃν ἔδει πύργον ἀκλόνητον ἐν τοῖς τοιούτοις καθίστασθαι καὶ καρτερίας ὑπόδειγμα κράτιστον γίνεσθαι τοῖς πολλοῖς , ὅμοιόν τι πάσχειν τοῖς ἄλλοις , θειότατε ἄνθρωπε , οὐκ ἂν δυναίμην αὐτὸς ἐπαινεῖν . εἰ δ' ἐπὶ τῶν ἐμφανῶν καὶ παρόντων χρῆναί φαμεν καρτερεῖν τὴν φιλόσοφον διάνοιαν , τί ἄν τις φαίη περὶ τῶν μήπω παρόντων , ἀλλ' ἐν ἀδήλοις ἔτι πυθμέσι κρυπτόντων τὴν ἔκβασιν ; πολλὰ γὰρ κραίνει θεός · καὶ τὰ δοκηθέντα οὐκ ἐτελέσθη · τῶν δ' ἀδοκήτων πόρον εὗρε θεός . αἱ γὰρ προαναφωνήσεις τῶν μελλόντων , ὅσαι δι' ὀνειράτων καὶ ὅσαι διὰ μυρίων ἄλλων , ὡς ἴσμεν , γίνονται τρόπων , πολὺν ἐπισυρόμεναι γνόφον καὶ κύκλῳ αὐτῶν ὥσπερ σκηνὴν τιθέμεναι τὴν ἀποκρυφὴν αὐτῶν , πολλοὺς τοῦ καθήκοντος ἐξεμόχλευσαν καὶ πρὸς τὰς τῆς ἀληθείας ἐναντίας ἐννοίας βαδίζειν παρέπεισαν · καὶ οἱ μὲν τοῦ τέλους εὐτυχοῦς παρ' ἐλπίδα πεπείρανται · οἱ δὲ τοὐναντίον . οἶσθα γὰρ τά τε ἄλλα καὶ ὡς Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος ἐξιόντος ἤδη κατὰ Τύρου κόραξ ἐξ αὐτομάτου πετόμενος ἄνωθεν ῥίψας ὀστοῦν ἐπάταξε τὴν αὐτοῦ κεφαλὴν , καὶ ἔδοξε τοῖς ὀρνιθοσκόποις καὶ μάντεσι τοῦτο κακὸς οἰωνὸς καὶ ἀπηγόρευον ἤδη τὴν πεῖραν . ὁ δὲ καὶ ἀπῄει καὶ πόνους ὑπέστη καὶ πολιορκήσας εἷλεν αὐτήν . Ἕλληνες πάλαι Περσῶν ἐπιόντων ἤλπισαν ἐς πυθμένας θαλάττης αὐταῖς ναυσὶ καταδύσεσθαι πρὸ τῆς Σαλαμῖνος ἀπειλούσης τέκνα γυναικῶν ἀπολέσειν . ἀλλὰ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα τοὺς ἐναντίους κατετροπώσαντο καὶ ὅλας βίβλους μεστὰς τῶν οἰκείων ἀφῆκαν τροπαίων . Κροῖσος ὁ Λυδὸς ἤλπισε τὸν Ἅλυν διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν καταλύσειν τοῦ Κύρου · ὁ δὲ καὶ τὴν οἰκείαν ἀπέβαλε . Ῥωμαῖοι πάλαι φλεγομένης τῆς Ἰταλίας ὑπ' Ἀννίβου τοῦ Καρχηδονίου καὶ μονονοῦ πρὸ ὀφθαλμῶν καὶ αὐτὴν τὴν τῆς Ῥώμης ἰδόντες κατασκαφὴν τοῦ πλείστου παρ' ἐλπίδα τῆς οἰκουμένης κατέστησαν αὐτοκράτορες . Αὔγουστος ὁ μετὰ Καίσαρα δεύτερος μοναρχήσας ἐν Ῥώμῃ Ἀντωνίου καὶ Κλεοπάτρας ἐπιόντων κατ' αὐτοῦ μετὰ βαρείας δυνάμεως ναυτικῆς τε καὶ ἠπειρωτικῆς φόβῳ τὸ ζῇν ἀπειπάμενος , ὁ δὲ καὶ τοὺς ἐχθροὺς παρ' ἐλπίδα νενίκηκε καὶ ἅμα τὴν ἐκείνων ἀρχὴν προσειλήφει , Λιβύην φημὶ καὶ Ἀσίαν . καὶ τί δεῖ τοὺς ἱεροὺς τῆς προνοίας λόγους καταριθμεῖν ; ἣ τὰ καθ' ἡμᾶς διοικοῦσα ὅπερ οὐκ ἴσμεν εἴωθεν ἐπιφέρειν τοῖς ἡμετέροις πράγμασι τέλος · νῦν μὲν ὅπερ ἠλπίκαμεν · νῦν δ' ὃ μή · καὶ νῦν μὲν σὺν θατέρῳ θάτερον , νῦν δ' ἀντὶ θατέρου θάτερον . ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐκ τοῦ Πειραιῶς τὸν ἀπόπλουν ἐς τὸν Αἰγαῖον ποιεῖσθαι ἐβούλετο , τὸν δ' ἔπειτ' ἐς Κρήτην καὶ Σαρδὼ τῶν ἀρκτικῶν ἀπήνεγκαν πνευμάτων αἱ πηγαὶ μὴ πάνυ τοι προσδοκήσαντα . καὶ γὰρ τοιοῦτος κύβος πᾶσαν ἐπιπορεύεται γῆν ὁμοίως ἀεὶ καὶ θάλατταν . καὶ σοὶ τοίνυν προσδοκήσαντι λυπηρὰ ἴσως ἀνατελεῖ τὰ χρηστότερα καὶ τὸ τοῦδε τοῦ σπέρματος κατηφὲς ὅλους γεωργήσει χοίνικας εὐφροσύνης . ἰσομοιρίαν γὰρ δεῖ ταῖς τῶν μελλόντων ἐλπίσι χαρίζεσθαι καὶ μὴ καθάπαξ μόνοις διδόναι τοῖς ἀηδέσιν ἢ τοῖς χρηστοῖς . ἔπειτα καὶ ὡς δοκεῖ τῷ σοφῷ Εὐριπίδῃ , λόγος ὁ αὐτὸς ἔκ τ' ἀδοξούντων κἀκ τῶν δοκούντων ἰὼν οὐ ταὐτὸν σθένει . πάντες μὲν γὰρ πάντα φάσκοντες ἕνα που μόλις ἢ καὶ δύο ταράξαιεν ἄν . σὺ δ' ἅτε καὶ τῶν ἀποῤῥήτων τῷ βασιλεῖ κοινωνὸς καὶ ἅμα τῶν ἀστρονόμων κράτιστος ῥᾷστα τὰς τῶν ὅλων ψυχὰς ἐς βυθοὺς ἀνατρέψαις ἂν ἀπογνώσεως . εἰ γοῦν μὴ διὰ σὲ , ἀλλὰ τῶν ὅλων γε εἵνεκα πρὸς τὸ χαριέστερον ἄμειβε μετὰ τῆς γλώττης ὅλον σαυτόν . μίμησαι τῶν κυβερνητῶν τοὺς χαριεστέρους , οἳ καὶ μελλόντων ἔτι καὶ παρόντων αὖθις τῶν δεινῶν οὐδαμῇ κατηφὲς δεικνύουσι πρόσωπον · ἀλλ' εἰδότες ὡς ἐν τοῖς αὐτῶν ταμιεύονται χείλεσιν αἱ σωστικαὶ τῶν συμπλεόντων ἁπάντων ἐλπίδες , ὥσπερ εὐθυμίας ἀεὶ διὰ γλώττης προτείνουσι τούτοις τράπεζαν καὶ ἐπικροτοῦσι καὶ παραθαῤῥύνουσι · καὶ ταῦτα τῆς μὲν θαλάττης πολλάκις κάτωθεν ὑβριζούσης · τῶν κυμάτων δ' ὑπὲρ πάντα Καύκασον ὑψουμένων · ὑετοῦ δ' ἄνωθεν καταῤῥηγνυμένου βιαίου καὶ τοῦ κινδύνου πρὸ ὀφθαλμῶν ἱσταμένου . » ταῦθ' οὕτω λεχθέντα παρ' ἡμῶν τὸν ἄνδρα κατεδυσώπησαν , καὶ τῆς λύπης ἐκείνης ὡς ἐνῆν καθυφεὶς χαρίεις αὖθις ἐδόκει τοῖς πᾶσι καὶ ἱλαρὸς καὶ εὐπροσήγορος ὡς τὸ πρότερον .
Lemmas: ( ὁ . ) ἐγώ δέ ἐκεῖνος ἀκούω ἔνθεος μέν ὑπό ἔκπληξις γίγνομαι · οὐ κρίνω δέ ὅμως δήω σιωπή ὁ πρᾶγμα παρατρέχω . ἀλλά ἴδιος προσέρχομαι ἐκεῖνος , « ἄλλος μέν ἴσως , » φημί , « ἐν ὁ δεινός καταπίπτω , ὅσος μή φιλόσοφος λόγος χαλκεύω ὁ ψυχή , οὐ εἄν εἰμί ὁ οὐ εἰκός . σύ δέ ὅς ἐσθίω πύργος ἀκλόνητος ἐν ὁ τοιοῦτος καθίστημι καί καρτερία ὑπόδειγμα ἀγαθός γίγνομαι ὁ πολύς , ὁμοῖος τίς πάσχω ὁ ἄλλος , θεῖος ἄνθρωπος , οὐ εἄν δύναμαι αὐτός ἐπαινέω . εἰμί δέ ἐπί ὁ ἐμφαίνω καί πάρειμι χρή φημί καρτερέω ὁ φιλόσοφος διάνοια , τίς ἄν τις φημί περί ὁ μήπω πάρειμι , ἀλλά ἐν ἄδηλος ἔτι πυθμήν κρύπτω ὁ ἔκβασις ; πολύς γάρ κραίνω θεός · καί ὁ δοκέω οὐ τελέω · ὁ δέ ἀδόκητος πόρος εὑρίσκω θεός . ὁ γάρ προαναφώνησις ὁ μέλλω , ὅσος διά ὄνειρος καί ὅσος διά μυρίος ἄλλος , ὡς οἶδα , γίγνομαι τρόπος , πολύς ἐπισύρω γνόφος καί κύκλος αὐτός ὥσπερ σκηνή τιθέμεναι ὁ ἀποκρυφή αὐτός , πολύς ὁ καθήκω ἐκμοχλεύω καί πρός ὁ ὁ ἀλήθεια ἐναντίος ἔννοια βαδίζω παραπείθω · καί ὁ μέν ὁ τέλος εὐτυχής παρά ἐλπίς πειράω · ὁ δέ ἐναντίος . οἶδα γάρ ὁ τε ἄλλος καί ὡς Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών ἔξειμι ἤδη κατά Τύρος κόραξ ἐκ αὐτόματος πέτομαι ἄνωθεν ῥίπτω ὀστέον πατάσσω ὁ αὐτός κεφαλή , καί δοκέω ὁ ὀρνιθοσκόπος καί μάντις οὗτος κακός οἰωνός καί ἀπαγορεύω ἤδη ὁ πείρω . ὁ δέ καί ἄπειμι καί πόνος ὑφίστημι καί πολιορκέω αἱρέω αὐτός . Ἕλλην πάλαι Πέρσης ἔπειμι ἐλπίζω εἰς πυθμήν θάλασσα αὐτός ναῦς καταδύω πρό ὁ Σαλαμίς ἀπειλέω τέκνον γυνή ἀπόλλυμι . ἀλλά παρά πᾶς ἐλπίς ὁ ἐναντίος κατατροπόω καί ὅλος Βίβλος μεστός ὁ οἰκέω ἀφίημι τρόπαιον . Κροῖσος ὁ Λυδός ἐλπίζω ὁ Ἅλυς διαβαίνω μέγας ἀρχή καταλύω ὁ Κῦρος · ὁ δέ καί ὁ οἰκεῖος ἀποβάλλω . Ῥωμαῖος πάλαι φλέγω ὁ Ἰταλία ὑπό Ἀννίβας ὁ Καρχηδόνιος καί μονοῦς πρό ὀφθαλμός καί αὐτός ὁ ὁ Ῥώμη ὁράω κατασκαφή ὁ πλεῖστος παρά ἐλπίς ὁ οἰκέω καθίστημι αὐτοκράτωρ . Αὔγουστος ὁ μετά Καῖσαρ δύο μοναρχέω ἐν Ῥώμη Ἀντώνιος καί Κλεοπάτρα ἔπειμι κατά αὐτός μετά βαρύς δύναμις ναυτικός τε καί ἠπειρωτικός φόβος ὁ ζάω ἀπεῖπον , ὁ δέ καί ὁ ἐχθρός παρά ἐλπίς νικάω καί ἅμα ὁ ἐκεῖνος ἀρχή προσλαμβάνω , Λιβύη φημί καί Ἀσία . καί τίς δεῖ ὁ ἱερός ὁ πρόνοια λόγος καταριθμέω ; ὅς ὁ κατά ἐγώ διοικέω ὅσπερ οὐ οἶδα εἴωθα ἐπιφέρω ὁ ἡμέτερος πρᾶγμα τέλος · νῦν μέν ὅσπερ ἐλπίζω · νῦν δέ ὅς μή · καί νῦν μέν σύν ἕτερος ἕτερος , νῦν δέ ἀντί θατέρου ἕτερος . ὥσπερ εἄν εἰμί τις ἐκ ὁ Πειραιεύς ὁ ἀπόπλοος εἰς ὁ Αἰγαῖον ποιέω βούλομαι , ὁ δέ ἔπειτα εἰς Κρήτη καί Σαρδώ ὁ ἀρκτικός ἀποφέρω πνεῦμα ὁ πηγή μή πάνυ ὅς προσδοκέω . καί γάρ τοιοῦτος κύβος πᾶς ἐπιπορεύομαι γῆ ὁμοίως ἀεί καί θάλασσα . καί σύ τοίνυν προσδοκάω λυπηρός ἴσως ἀνατέλλω ὁ χρηστός καί ὁ ὅδε ὁ σπέρμα κατηφής ὅλος γεωργέω χοῖνιξ Εὐφρόσυνος . ἰσομοιρία γάρ δεῖ ὁ ὁ μέλλω ἐλπίς χαρίζομαι καί μή καθάπαξ μόνος δίδωμι ὁ ἀηδής ἢ ὁ χρηστός . ἔπειτα καί ὡς δοκέω ὁ σοφός Εὐριπίδης , λόγος ὁ αὐτός ἐκ τε ἀδοξέω ἐκ ὁ δοκέω εἶμι οὖον αὐτός σθένος . πᾶς μέν γάρ πᾶς φάσκω εἷς ποῦ μόλις ἢ καί δύο ταράσσω ἄν . σύ δέ ἅτε καί ὁ ἀπόρρητος ὁ βασιλεύς κοινωνός καί ἅμα ὁ ἀστρονόμος ἀγαθός ῥᾳδίως ὁ ὁ ὅλος ψυχή εἰς βυθός ἀνατρέπω εἄν ἀπόγνωσις . εἰμί γοῦν μή διά σύ , ἀλλά ὁ ὅλος γε ἕνεκα πρός ὁ χαρίεις ἀμείβω μετά ὁ γλῶσσα ὅλος σεαυτοῦ . μιμέομαι ὁ κυβερνήτης ὁ χαρίεις , ἕ καί μέλλω ἔτι καί πάρειμι αὖθις ὁ δεινός οὐδαμῇ κατηφής δείκνυμι πρόσωπον · ἀλλά οἶδα ὡς ἐν ὁ αὐτός ταμιεύω χεῖλος ὁ σωστικός ὁ συμπλέω ἅπας ἐλπίς , ὥσπερ εὐθυμία ἀεί διά γλῶσσα προτείνω οὗτος τράπεζα καί ἐπικροτέω καί παραθαρσύνω · καί οὗτος ὁ μέν θάλασσα πολλάκις κάτωθεν ὑβρίζω · ὁ κῦμα δέ ὑπέρ πᾶς Καύκασος ὑψόω · ὑετός δέ ἄνωθεν καταρρήγνυμι βίαιος καί ὁ κίνδυνος πρό ὀφθαλμός ἵστημι . » αὐτός οὗτος λέγω παρά ἐγώ ὁ ἀνήρ καταδυσωπέω , καί ὁ λύπη ἐκεῖνος ὡς ἐν-εἰμί καθυφίημι χαρίεις αὖθις δοκέω ὁ πᾶς καί ἱλαρός καί εὐπροσήγορος ὡς ὁ πρότερος .