nicephorus-gregoras.historia-romana 19.1.2
( Β . ) « Ἐπειδήπερ , ὦ βασιλεῦ , καὶ πράξεως ἁπάσης καὶ λόγου παντὸς ἡγεῖται σκοπὸς ( τούτου γὰρ ἐκτὸς καὶ λόγος ἅπας μάταιος καὶ πρᾶξις πᾶσα ) , πυθέσθαι πρότερον ἐχρῆν ἡμῶν τὸν τοῦ παρόντος συλλόγου σκοπόν · εἶτα τοὺς λόγους πρὸς ἐκεῖνον εἰσάγειν ἐκτεινομένους . καὶ τοξότας γὰρ ὁρῶμεν οὐ τοῦτο καὶ κυβερνήτας οὐ πρός γε τὸ τοξεύειν ἢ πλεῖν τὸν σκοπὸν ἔχοντας μόνον , οὐδὲ τοῦτο βουλομένους ἁπλῶς · ἀλλ' οὗ ἕνεκα τό,τε τοξεύειν ὁ τοξότης καὶ τὸ πλεῖν ὁ κυβερνήτης ἐνεστήσαντο · ὡς ἐὰν μὴ τοῦτό γε ᾖ , μάταιος ἀμφοῖν ἡ σπουδή . τίς γὰρ ὄνησις μοχθεῖν εἰκῆ καὶ ναυαγίοις καὶ κύμασι χειμερίοις ὡς τὰ πολλὰ παραβάλλεσθαι , μή τινος ὠφελείας καὶ κέρδους τῷ σκοπῷ καὶ προθέσει προβεβλημένου ; ὅμως ἐπειδήπερ ἔκ τινων ἰχνῶν τῆς σῆς ξυνήκαμεν δημηγορίας , ἐκ ποδῶν τὰ τῆς ἐκκλησίας γενέσθαι ναυάγια τὸν σκοπὸν τῆς παρούσης εἶναι σπουδῆς , πρὸς τοῦτ' ἀνάγκη καὶ τοῦ ἡμετέρου λόγου τὸν σκοπὸν καὶ τὰς ἡνίας ἰθύνειν . ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἥκομεν ἐθελονταὶ , ἀλλ' ἤχθημεν οὐ μάλα ἐθελονταὶ , καὶ ἡμᾶς ἀνάγκη τὸν τοῦ λόγου δρόμον ἰθύνειν , οὐ πρὸς ἃ τὸ βουλόμενον ἡμῖν ὑφηγεῖται , ἀλλὰ πρὸς ἅπερ ἡ τὸ κράτος ἔχουσα χεὶρ καὶ γλῶττα βιάζεται , καὶ δεικνύειν μέχρι ποῦ βασιλεῦσιν ὑπείκειν χρεὼν καὶ μέχρι ποῦ μὴ χρεών . Ὁ γάρ τοι σοφὸς Σολομῶν , τρία φήσας ὑπάρχειν , οἷς εὐόδως ἔνεστι πορεύεσθαι , καὶ τὸ τέταρτον , ὃ καλῶς διαβαίνει , τοῦτ' εἶναι βασιλέα πρὸς ὑπηκόους δημηγοροῦντα ἀπεφήνατο . ὅσα γὰρ ἂν ἐθέλοι λέγειν καὶ οἷα καὶ ὅτε καὶ ὅπου καὶ πρὸς οἵους καὶ ὅσους , χρείας ἐφεστηκυίας ἡστινοσοῦν , εὐόδως ἅπαντ' ἐξέσται βασιλεῖ μελετᾷν , ἐφ' ὅσον τε καὶ ὅπως ἂν ἐθέλοι , πρὶν ἐφεστηκέναι τὴν χρείαν · τοσαῦτα δ' αὖ τῆς χρείας ἐνστάσης καὶ τοιαῦτα λέξειεν , ὅσα δὴ μεμελέτηκε , κωλύειν μὲν ἥκιστα δυναμένου τῶν ἀκροατῶν οὐδενὸς , ἐπικροτούντων δὲ ἁπάντων τοῖς ὕμνοις ὁμοῦ καὶ οἷον ἁμιλλωμένων σπουδῇ πρὸς ἀλλήλους , ὃς ἂν παρελάσειε ταῖς κολακείαις τοὺς ἄλλους . τηνικαῦτα γὰρ καὶ εὐροώτερός τις αὐτὸς ἑαυτοῦ γίνεται καὶ τοὺς ἀντιλέγειν ἐθέλοντας , εἴ τινές ποτ' ἄρ' εἶεν , ὡς ἀμαθεῖς παρατρέχει · κἂν Σωκράτης ᾖ , κἂν Πλάτων , κἂν Πυθαγόρας , μηδὲν εἶναι τῶν πάντων οὐδὲν , ὅπερ ἂν ἐν Καρὸς εἶναι κωλύσῃ μοίρᾳ τετάχθαι τὸν δυστυχῆ · ὥστ' εἰ μελετῴη τις τῶν τοιούτων πρὸ τῆς πείρας , μάταιά τε καὶ ἄπρακτ' ἂν εἴη μεμελετηκὼς , τοῦ βασιλέως πρὸς ἕτερα τοῦ λόγου τὸν δρόμον ἀνθέλκοντος · καὶ μικρὰ ἢ οὐδὲν ἀπεοικέναι δόξει τῷ καθ' ὑδάτων γράφειν πειρωμένῳ , ἢ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμων πνοάς . οὔτε γὰρ ὁ τοῦ λέγειν καιρὸς , ὧν μεμελέτηκεν , αὐτῷ παρέξει τὸ καίριον , οὔθ' ἃ μεμελέτηκε λέγειν ἐθέλων μακρὰν ἑστήξει τοῦ ναυαγίου · ἀλλὰ πάσας ἐν ἀκαρεῖ τὰς κακοδαίμονας ἀναμετρήσει τύχας . Διὰ δὴ ταῦτα , καὶ πρός γε διὰ τὸ μὴ τοὺς πανταχόθεν τῆς οἰκουμένης ἐπισκόπους τῶν ὀρθοδόξων παρεῖναι , τῆς ζητήσεως οὔσης περὶ δογμάτων οὐδαμῆ τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ συνήθων , ἥκιστα πρὸς βουλήσεως εἶναι συνέβαινε , παριέναι ἡμᾶς ἐνταυθοῖ · ἀλλ' οἴκοι καθημένους ἡσυχῆ τὸν ἅπαντα διαβιβάζειν βίον · χρεὼν γὰρ εἶναι , πρό γε τῶν ἄλλων ἁπάντων , ἐν τούτοις τὰ πάτρια ἔθη καὶ προνόμια σῶα καὶ ἀκλινῆ καθάπαξ τηρεῖσθαι , ὅπερ γέγραπται καὶ ὅπως πέπρακται · καθὰ καὶ ὁ πολὺς τὴν θεολογίαν φάσκει Γρηγόριος · “ ἡμεῖς καὶ μέχρι τῆς τυχούσης κεραίας καὶ γραμμῆς τοῦ πνεύματος τὴν ἀκρίβειαν ἕλκοντες οὔποτε δεξόμεθα ( οὐδὲ γὰρ ὅσιον ) οὐδὲ τὰς ἐλαχίστας πράξεις εἰκῆ σπουδασθῆναι τοῖς ἀναγράψασι , καὶ μέχρι τοῦ παρόντος μνήμῃ διασωθῆναι · ἀλλ' ἵν' ἡμεῖς ἔχωμεν ὑπομνήματα καὶ παιδεύματα τῆς τῶν ὁμοίων , εἴ ποτε συμπέσοι καιρὸς , διασκέψεως . ” Ἀλλὰ καὶ ἡ βίβλος τῶν πράξεων τῆς θείας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου , περὶ τῆς βραδυτῆτος τῶν δυτικῶν ἐπισκόπων ἀπολογουμένη , τὴν τῶν ἐκ Βρεττανίας καὶ τῶν Ὠκεανείων ἐκείνων μερῶν , καὶ ὅσοι καθ' ἕτερα τῆς Εὐρώπης ἐκείνων κλίματα , συνδρομὴν ἐπισκόπων αἰτίαν τίθησιν · “ ἀναγκαίου τοῖς ἅπασιν ὄντος , ἐξ ὅλης ( φησὶ ) τῆς κοινότητος , καὶ ἥκιστα μονομέρεως , τὰ τοιαῦτα τελεῖσθαι · ἵνα τὰ τῇ θείᾳ καὶ ἀποστολικῇ πίστει πραττόμενα πάντες γιγνώσκοντες ὁμοφωνῶσιν ἀλλήλοις ” . Καὶ ὁ θειότατος δ' ὁμοίως Μάξιμος ἐν τῇ πρὸς Πύῤῥον διαλέξει μὴ δύνασθαι καλεῖσθαι σύνοδόν φησι τὰ σημεῖα μὴ κεκτημένην · οὔτε γὰρ κατὰ νόμους καὶ κανόνας γενέσθαι συνοδικοὺς καὶ θεσμοὺς ἐκκλησιαστικοὺς , οὔτε ἐπιστολὰς ἢ τοποτηρητὰς πρὸς τῶν ἄλλων πεμφθῆναι πατριαρχῶν · καὶ διὰ τοῦτο σκανδάλων διχονοίας τὴν οἰκουμένην πληρῶσαι . Ὅμως ἐπειδὴ καὶ ἄκουσιν ἐληλυθόσι δέδωκας , ἥντινα δήπου καὶ ἐδεδώκεις , χώραν τοῦ λέγειν , χρεὼν , καθάπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις τοὺς δρόμους τε καὶ περιδρόμους καθαίρουσι τῶν ἁμιλλητηρίων ἵππων , ξύλων καὶ λίθων καὶ τῶν τοιούτων ἅπαν δεικνύντες ἐλεύθερον τοὔδαφος , οὕτω καὶ νῦν ἐφ' ἡμῶν ἀρξαμένων λέγειν , ἐπηρείας ἁπάσης ἐλεύθερον εἶναι δεῖν αἰτῶ τῶν λόγων τὸν δίαυλον . ἀγάλματι γὰρ ἐοικέναι τινὶ καὶ τὸν λόγον συμβαίνει · καὶ ὥσπερ ἐκ κεφαλῆς ἐκεῖ τῆς πλάσεως ἀκωλύτου μέχρι ποδῶν ἐληλυθυίας , ὁρᾶται πρὸς τἀκριβὲς τὰ τῆς ἁρμονίας · καὶ θαυμάζεται μὲν , εἰ καλῶς τῷ τεχνίτῃ πέπρακται · εἰ δ' οὖν , αἰσχύνης ἀθλητὴς περιφανῶς ὁ πλάστης καθίσταται · οὕτω κἀνταῦθα τοῦ λόγου μηδενὸς ἐφεδρεύοντος , μηδὲ τὸ συνεχὲς ἀνασοβοῦντος ὥσπερ ἐκ λόχου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς , ἐξέσται τοῖς παροῦσι κρίνειν ὀρθῶς , εἴτε κατὰ λόγους ἡμῖν ὁ λόγος ἔδραμεν , εἴθ' ὑπερόριος γέγονε τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ . Ἔπειτα , εἰ καὶ τοῦθ' ἡμῖν ἐξείη μὴ σιωπῇ παρεληλυθέναι , τὰ τοῖς δικαίοις προσήκοντα βήμασι καὶ δόξωμεν ἀγνοεῖν , ἐπειδὴ σὺ σαυτῷ τὴν τοῦ κρίνειν ἐπιτετραφὼς ἐξουσίαν , ἃ τοῖς ἁπανταχῆ τῆς οἰκουμένης συνιοῦσιν ἐχρῆν τῶν ἐπισκόπων ὀρθοδόξοις , ὀμωμόκεις μὴ καπηλεύειν τὰς δίκας , ἐχρῆν μὴ προειλημμένον γοῦν εἶναί σε τοῖς τοῦ κατηγορουμένου δικτύοις , μηδ' αὐτοῦ σε πρόμαχον ἐκ πρώτης , ὅ φασι , γραμμῆς ἀπαρακαλύπτως καθιστάμενον , λέγειν ὁποῖα τοῦτόν γ' ἐχρῆν · ἀλλὰ τοὺς τὰς κατηγορίας προβαλλομένους πυθόμενον πρότερον , καὶ ἃς ὁ τἀγκλήματα ἔχων αὐτὸς ἀπολογίας καὶ λύσεις ἑκάστοις λέγων ἀντιτίθησιν , ἔπειτα τὴν σὴν ἐπάγειν σε κρίσιν , κατὰ τοὺς ἐν τούτοις κρατήσαντας πάλαι τῆς ἐκκλησίας κανόνας καὶ νόμους . ἀψινθίῳ γὰρ ἐοικέναι τὴν πρόληψιν ἔγωγε λέγω . ὡς γὰρ ἐκεῖνο , τῆς γλώττης ὁπώσποθ' ἁψάμενον , τοσοῦτον ἐσχεῖ τῇ γευστικῇ τὸ τῆς πικρίας δραστήριον , ὡς πολλοῦ τε ἅμα καιροῦ καὶ πολλῶν δεηθῆναι γλυκέων εἰς τὴν πρὶν τοῦ φυσικοῦ καθήκοντος ἀντίληψιν , οὕτω κἀν τοῖς δικασταῖς τὴν πρόληψιν ἴσμεν ὡς τὰ πολλὰ δυναμένην . τῶν γὰρ δικαζομένων ἑνός τινος προειληφότος τοῦ δικαστοῦ τὴν διάνοιαν πιθαναῖς ταῖς προδιηγήσεσιν , οὕτω δευσοποιόν τε καὶ δυσαπόνιπτον γίνεσθαι τὸ πάθος ἐκείνῳ συμβαίνειν , ὡς δυοῖν θάτερον γίνεσθαι κινδυνεύειν · ἢ τὸ τῆς ζημίας παράλογον ὑφίστασθαι τὸν ἐπιόντα καὶ κακούργων φεύγειν γραφὴν ἐνίοτε παραλόγως ἠναγκασμένον , ἢ πολλὰς ἀνατλάντα τρικυμίας ἀντιθέσεων καὶ πολλὰς καὶ διαφόρους εἰσενεγκόντα μαρτυρίας ἀξιοπίστων ἀνδρῶν , εἰ τύχοι , ὀψὲ καὶ μάλα μόλις τῆς ἀληθείας ἐπιτυγχάνειν . Εἰ δ' ἅπαξ προειληφότος ἐκεῖ τινος , τοιόνδε συμβαίνει τὸ νόσημα γίνεσθαι , τί ἄν τις φαίη περὶ τοῦ Παλαμᾶ τουτουῒ καὶ τῆς τοῦ θιάσου φρατρίας , ὅλους ἐνιαυσίους χρόνους καὶ ὅλας ἡμέρας μηνῶν καὶ ὅλας ὥρας ἡμερῶν ἰδίᾳ σοι προσομιλούντων καὶ τὰ τοιαῦτα συνιστουργούντων καὶ ὑφαινόντων ἐς τὸ τοῦ σφόδρα ἐπείγεσθαι ἐντελὲς , καὶ μηδὲ νῦν ἐν τοσούτῳ θεάτρῳ τὸ ἔθος ποιεῖν αἰδουμένων , ἀλλ' ἐγειρομένων συχνὰ καὶ λάθρα σοι πρὸς οὖς κοινολογουμένων περὶ τῶν πρὶν κυρωθέντων ( οἶμαι ) πολλάκις , μὴ λάθῃ τι διαῤῥυὲν τῆς μνήμης ἐπὶ καιροῦ νῦν , ὅτε μάλιστα ῥώμην ἐκείνοις πλείω χαρίζεσθαι δεῖ ; τί τοίνυν ἄν τις ἡμῶν εἴποι πρῶτον ; τί δ' ἄν τις ὕστατον , ἐς τὸ πάνυ βραχύτατον περιϊσταμένης τῆς ὥρας , ἐν οὕτω δημοσίῳ σταδίῳ , πάσης ὑφαιρουμένης συνδιασκέψεως , ἐνταῦθα μᾶλλον , εἴπερ που , τὴν χρείαν ἐχούσης ; προσκείσθω δ' οὖν καὶ τουτὶ τοῖς ἄνω λεχθεῖσι , δι' ἃ δηλαδὴ τὸν ἄκαιρον ἀγῶνα τοῦτον ἥκιστα πάντων ἡμῖν πρὸς βουλήσεως ἦν εἰσιέναι . Ἐπὶ τούτοις ἔστω καὶ τὸ τῶν κανόνων καὶ νόμων δίκαιον , οἷς ὑπείκειν δέον δουλείας θ' ἅμα καὶ δεσποτείας ἁπάσας , ἐν ἠπείρῳ πάσῃ καὶ θαλάσσῃ , τὸ ἀντίστροφον ἐνταῦθα καὶ δρῶντα καὶ δημηγοροῦντα σαφῶς ἠκηκόειμέν σε · καὶ ἔγνωμεν τοῦτ' ἐκεῖνο , τὴν Λεσβίαν οἰκοδομὴν , ἣ τοῖς λίθοις τὴν τοῦ κανόνος προσάγουσα στάθμην , καὶ οὐκ ἐκείνῳ τοὺς λίθους , πάνυ σαθρὰς τοῖς χρωμένοις καὶ ἀβεβαίους παρεῖχε τὰς τοῦ μένειν ἐλπίδας ἄχρι καὶ ἐς τὴν ἐπιοῦσαν ἀκλόνητον . καὶ μαρτυροῦσι τῷ λόγῳ πᾶσαι πόλεις καὶ πολιτεῖαι , ὅσαι τε τοῖς παλαιοτέροις κανόσι καὶ νόμοις ἁρμοττόμεναι διηνεκὲς καρποῦνται τὸ εὔδαιμον καὶ ὅσαι τῆς ἀνομίας ἐξορχουμένης αὐτῶν διηνεκέσι καὶ ταχείαις φθείρονται μεταβολαῖς . Ἔπειτα καὶ μὴ μεταίρειν ὅρια πατέρων δόγματα καὶ τοῦθ' ἱδρύειν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας . μηδὲ γὰρ εἶναι σφᾶς τοὺς εἰρηκότας μᾶλλον ἢ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον . δῆλον δὲ ἐκ τῶν καθ' ἕκαστον ἂν εἴη τοῦτό γε μάλιστα . Τῶν γάρ τοι προφητῶν λεγόντων ἔστιν εὐθὺς ἀκούειν , οὐχ ὅτι “ τὰ καὶ τὰ φαμὲν ἡμεῖς ” · ἀλλὰ “ τάδε λέγει κύριος · καὶ τὰ καὶ τὰ προστάττει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον . ” εἶτ' ἐλθὼν ὁ γεννηθεὶς ἐκ παρθένου θεὸς λόγος “ ἐγὼ ( φησὶ ) ἀπ' ἐμαυτοῦ λαλῶ οὐδὲν , ἀλλ' ὅσα πρὸς τοῦ πατρὸς ἠκηκόειν ” · διδάσκων ἡμᾶς οὑτωσὶ , μὴ τοῖς ἑαυτῶν , ἀλλὰ τοῖς τῶν πατρίων κανόνων ἕπεσθαι δόγμασί τε καὶ ὅροις . καὶ ἀρξάμενος οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ , ἀλλ' ἀπὸ Μωσέως καὶ πάντων τῶν προφητῶν , διηρμήνευεν αὐτοῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ . καὶ τῷ διαβόλῳ πάλιν , τοὺς λίθους ἄρτους ποιεῖν ἀναγκάζοντι καὶ τὰς τῆς γῆς ὑπισχνουμένῳ χαρίζεσθαι βασιλείας , οὐκ εἶπεν ὁ θεὸς , “ ὕπαγε ὀπίσω μου , Σατανᾶ ” · ἀλλὰ τὰς τῶν πατέρων προβάλλεται ῥήσεις , “ γέγραπται , ” λέγων , “ οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος ” · καὶ δὶς καὶ τρὶς τὸ “ γέγραπται ” τίθησι πρὸς ἀκριβῆ νουθεσίαν ἡμῶν , τοῖς τῶν πατρίων ὅρων κανόσιν ἕπεσθαι διὰ πάντων ἄντικρυς παραγγέλλων . καὶ περὶ τοῦ θείου δὲ ἐπαγγειλάμενος πνεύματος “ ἐλθὼν ( φησὶ ) ὁ παράκλητος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλήσει οὐδὲν , ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσῃ . ” εἶτ' ἐλθὼν ὁ θεῖος ἀπόστολος Παῦλος “ ἐγὼ παρέδωκα ( φησὶ ) τῶν ἐμῶν οὐδὲν ὑμῖν , ἀδελφοὶ , ἀλλ' ὃ καὶ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ . ” καὶ πάλιν Τιμοθέῳ γράφων “ σὺ δὲ μένε ( φησὶν ) ἐν οἷς ἔμαθες καὶ ἐπιστώθης · τὰς δὲ βεβήλους καινοφωνίας παραιτοῦ . ” καὶ πάλιν · “ εἴ τις ὑμῖν εὐαγγελίζεται ( φησὶ Κολοσσαεῦσι ) παρ' ὃ παρελάβετε , ἀνάθεμα ἔστω , καὶ ἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ τις ᾖ , κἂν ἐγὼ Παῦλος . ” ὅρα ὁπόσην ἔχει τὴν ἰσχὺν τὰ τῶν πατρίων κανόνων ὅρια καὶ ὅσοις τισὶ τοῖς κλείθροις καὶ μοχλοῖς τοὺς ἀεὶ διαδόχους ἀσφαλίζεσθαι διαγέγονεν . εἶτ' ἐλθόντες τῆς εὐσεβείας ἀθληταὶ καλῶς ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν τοὺς ἑαυτῶν ᾠκοδόμησαν ἀγῶνας καὶ τὰ μαρτυρικὰ παλαίσματα . Σὺ δ' εἰ μὴ καὶ τὴν τῶν κανόνων δουλώσαις ἐλευθερίαν , νόμος αὐτοῖς ἐκείνοις γινόμενος , ἀνίσχυρον λείπεσθαί σοι φάσκεις τὴν βασιλείαν , καὶ μηδὲν ἐνεῖναι ταύτῃ σεμνόν . εἰ γὰρ ἅπερ ἄλληλα πέφυκε συνιστᾷν , ταῦτ' ἀλλήλων φαῖμεν εἶναι φθαρτικὰ , οὐδὲν ἔτι τούτων λελείψεται τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστάμενον φύσεως · καὶ τοῖς τοῦτο συγχωροῦσιν ἄνω ποταμῶν συμβήσεται χωρεῖν τὰς πηγάς . οὐ γὰρ ᾧ τῶν πατρίων κανόνων καὶ γνωμῶν ἄρχειν βούλεταί τις , τὸ σεμνὸν τῇ βασιλείᾳ περιποιεῖ · ἀλλ' ᾧ τοῖς πατρίοις κανόσι καὶ νόμοις ὑπείκειν ἐθέλει · οὐχ ἕως ἂν σωφρονεῖν τις ἐθέλοι , ἄλλως ἔχειν συγχωρεῖν οὐδαμῆ ποθ' ἕλοιτ' ἂν οὐδενί . οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνοι τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κόσμιον ἀφαιροῦσι τὴν βασιλείαν , ἀλλ' ἐκεῖνοι τοῦτ' αὐτῇ βεβαιοῦσιν . εἰ γὰρ οὗτοι πολιτειῶν καὶ ἀρχῶν εὐνομεῖν βουλομένων κατάλυσις , σχολῇ γ' ἂν ἄλλο τι τῶν πάντων γένοιτο σύστασις . Ἔπειτα καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐξαιρουμένων , ἅ τ' ἔφθημεν εἰρηκότες καὶ ἃ προϊοῦσιν εἰρήσεται , τίς ἂν τοιούτῳ δικαστηρίῳ πιστεύσειεν , ἔνθα κατὰ ταὐτὸν ὅρκοι τε ἅμα καὶ ὅρκων κατάλυσις γίνεται τῶν αὐτῶν , παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις , τῇ ἀριστερᾷ τὴν δεξιὰν ἀποκόπτων χεῖρα , σώζειν μᾶλλον ἔλεγεν αὐτὴν οὑτωσί . Καὶ μὴν εἰδέναι σε οἶμαι καὶ τοῦτο , καὶ διὰ μνήμης ἔχειν ἔτι χλοαζούσης , πολλὰ πολλάκις πρὸς σέ μου φαμένου , μὴ σὲ τὸν ἰατρεύσοντ' εἶναι τὰ τῆς ἐκκλησίας τοιαῦτα νοσήματα . πῶς γὰρ , τὸν τούτων αἴτιον ἀεὶ γιγνόμενον ; ἀλλὰ μήπω τοῦτο · ἀλλ' ἀναλαβὼν τὴν ἀρχὴν ἐφεξῆς ἀκριβέστερον τῶν παρόντων ἕνεκα διηγήσομαι · ἵν' εὐπαρακολούθητος ἅπασιν ἡ διήγησις γένοιτο , σημειουμένοις ἕκαστα πρός γε τοὺς καθήκοντας τόπους . »
Lemmas: ( Β . ) « ἐπειδήπερ , εἰμί βασιλεύς , καί πρᾶξις ἅπας καί λόγος πᾶς ἡγέομαι σκοπός ( οὗτος γάρ ἐκτός καί λόγος ἅπας μάταιος καί πρᾶξις πᾶς ) , πυνθάνομαι πρότερος χρή ἐγώ ὁ ὁ πάρειμι σύλλογος σκοπός · εἶτα ὁ λόγος πρός ἐκεῖνος εἰσάγω ἐκτείνω . καί τοξότης γάρ ὁράω οὖον οὗτος καί κυβερνήτης οὖον πρός γε ὁ τοξεύω ἢ πλέω ὁ σκοπός ἔχω μόνος , οὐδέ οὗτος βούλομαι ἁπλόος · ἀλλά ὅς ἕνεκα ἔρχομαι τοξεύω ὁ τοξότης καί ὁ πλέω ὁ κυβερνήτης ἐνίστημι · ὡς ἐάν μή οὗτος γε εἰμί , μάταιος ἄμφω ὁ σπουδή . τίς γάρ ὄνησις μοχθέω εἰκῇ καί ναυάγιον καί κῦμα χειμέριος ὡς ὁ πολύς παραβάλλω , μή τις ὠφέλεια καί κέρδος ὁ σκοπός καί πρόθεσις προβάλλω ; ὅμως ἐπεί ἐκ τίνω ἴχνος ὁ σός συνίημι δημηγορία , ἐκ πούς ὁ ὁ ἐκκλησία γίγνομαι ναυάγιον ὁ σκοπός ὁ πάρειμι εἰμί σπουδή , πρός οὗτος ἀνάγκη καί ὁ ἡμέτερος λόγος ὁ σκοπός καί ὁ ἡνία εὐθύνω . ἐπεί γάρ οὐ ἥκω ἐθελοντής , ἀλλά ἄγω οὖον μάλα ἐθελοντής , καί ἐγώ ἀνάγκη ὁ ὁ λόγος δρόμος εὐθύνω , οὖον πρός ὁ ὁ βούλομαι ἐγώ ὑφηγέομαι , ἀλλά πρός ὅσπερ ὁ ὁ κράτος ἔχω χείρ καί γλῶσσα βιάζομαι , καί δείκνυμι μέχρι ποῦ βασιλεύς ὑπείκω χρεὼν καί μέχρι ποῦ μή χρέος . ὁ γάρ ὅς σοφός Σολομών , τρεῖς φημί ὑπάρχω , ὅς εὔοδος ἔνειμι πορεύω , καί ὁ τέταρτος , ὅς καλῶς διαβαίνω , οὗτος εἰμί βασιλεύς πρός ὑπήκοος δημηγορέω ἀποφαίνω . ὅσος γάρ εἄν ἐθέλω λέγω καί οἷος καί ὅτε καί ὅπου καί πρός οἷος καί ὅσος , χρεία ἐφίστημι ὅστις , εὔοδος ἅπας ἔξεστι βασιλεύς μελετάω , ἐπί ὅσος τε καί ὅπως εἄν ἐθέλω , πρίν ἐφίστημι ὁ χρεία · τοσοῦτος δέ αὖος ὁ χρεία ἐνίστημι καί τοιοῦτος λέγω , ὅσος δή μελετάω , κωλύω μέν ἥκιστος δύναμαι ὁ ἀκροατής οὐδείς , ἐπικροτέω δέ ἅπας ὁ ὕμνος ὁμοῦ καί οἷος ἁμιλλάομαι σπουδή πρός ἀλλήλων , ὅς εἄν παρελαύνω ὁ κολακεία ὁ ἄλλος . τηνικαῦτα γάρ καί εὔροος τις αὐτός ἑαυτοῦ γίγνομαι καί ὁ ἀντιλέγω ἐθέλω , εἰμί τις πρός ἄρα ἄγω , ὡς ἀμαθής παρατρέχω · κἀν Σωκράτης εἰμί , κἀν Πλάτων , κἀν Πυθαγόρας , μηδείς εἰμί ὁ πᾶς οὐδείς , ὅσπερ εἄν ἐν Κάρ εἰμί κωλύω μοῖρα τάσσω ὁ δυστυχής · ὥστε εἰμί μελετάω τις ὁ τοιοῦτος πρό ὁ πείρω , μάταιος τε καί ἄπρακτος εἄν εἰμί μελετάω , ὁ βασιλεύς πρός ἕτερος ὁ λόγος ὁ δρόμος ἀνθέλκω · καί μικρός ἢ οὐδείς ἀπεοικώς δοκέω ὁ κατά ὕδωρ γράφω πειράω , ἢ δίκτυον θηρεύω ἄνεμος πνοή . οὔτε γάρ ὁ ὁ λέγω καιρός , ὅς μελετάω , αὐτός παρέχω ὁ καίριος , οὔτε ὁ μελετάω λέγω ἐθέλω μακράν ἵστημι ὁ ναυάγιον · ἀλλά πᾶς ἐν ἀκαρής ὁ κακοδαίμων ἀναμέτρησις Τύχη . Ζεύς δή οὗτος , καί πρός γε διά ὁ μή ὁ πανταχόθεν ὁ οἰκέω ἐπίσκοπος ὁ ὀρθόδοξος πάρειμι , ὁ ζήτησις εἰμί περί δόγμα οὐδαμῆ ὁ ὁ θεός ἐκκλησία συνήθης , ἥκιστος πρός βούλησις εἰμί συμβαίνω , πάρειμι ἐγώ ἐνταυθοῖ · ἀλλά οἴκοι κάθημαι ἡσυχῆ ὁ ἅπας διαβιβάζω βίος · χρεὼν γάρ εἰμί , πρό γε ὁ ἄλλος ἅπας , ἐν οὗτος ὁ πάτριος ἔθος καί προνομία σῶς καί ἀκλινής καθάπαξ τηρέω , ὅσπερ γράφω καί ὅπως πράσσω · καθά καί ὁ πολύς ὁ θεολογία φάσκω Γρηγόριος · “ ἐγώ καί μέχρι ὁ τυγχάνω κεραία καί γραμμή ὁ πνεῦμα ὁ ἀκρίβεια ἕλκω οὔποτε δέχομαι ( οὐδέ γάρ ὅσιος ) οὐδέ ὁ μικρός πρᾶξις εἰκῇ σπουδάζω ὁ ἀναγράφω , καί μέχρι ὁ πάρειμι μνήμη διασῴζω · ἀλλά ἵνα ἐγώ ἔχω ὑπόμνημα καί παίδευμα ὁ ὁ ὅμοιος , εἰμί ποτός συμπίπτω καιρός , διάσκεψις . ” ἀλλά καί ὁ βίβλος ὁ πρᾶξις ὁ θεῖος καί οἰκουμενικός ἕκτος σύνοδος , περί ὁ βραδυτής ὁ δυτικός ἐπίσκοπος ἀπολογέομαι , ὁ ὁ ἐκ Βρεττανία καί ὁ Ὠκεάνειος ἐκεῖνος μέρος , καί ὅσος κατά ἕτερος ὁ Εὐρώπη ἐκεῖνος κλίμα , συνδρομή ἐπίσκοπος αἴτιος τίθημι · “ ἀναγκαῖος ὁ ἅπας εἰμί , ἐκ ὅλος ( φημί ) ὁ κοινότης , καί ἥκιστος μονόμερος , ὁ τοιοῦτος τελέω · ἵνα ὁ ὁ θεῖος καί ἀποστολικός πίστις πράσσω πᾶς γιγνώσκω ὁμοφωνέω ἀλλήλων ” . καί ὁ θεῖος δέ ὁμοίως Μάξιμος ἐν ὁ πρός Πύρρος διαλέγω μή δύναμαι καλέω σύνοδος φημί ὁ σημεῖον μή κτάομαι · οὔτε γάρ κατά νόμος καί κανών γίγνομαι συνοδικός καί θεσμός ἐκκλησιαστικός , οὔτε ἐπιστολή ἢ τοποτηρητής πρός ὁ ἄλλος πέμπω πατριάρχης · καί διά οὗτος σκάνδαλον διχόνοια ὁ οἰκέω πληρόω . ὅμως ἐπεί καί ἄκων ἔρχομαι δίδωμι , ὅστις δήπου καί δίδωμι , χώρα ὁ λέγω , χρεὼν , καθάπερ ἐν ὁ ἱπποδρομία ὁ δρόμος τε καί περίδρομος καθαίρω ὁ ἁμιλλητήριος ἵππος , ξύλον καί λίθος καί ὁ τοιοῦτος ἅπας δείκνυμι ἐλεύθερος ἔδαφος , οὗτος καί νῦν ἐπί ἐγώ ἄρχω λέγω , ἐπήρεια ἅπας ἐλεύθερος εἰμί δήω αἰτέω ὁ λόγος ὁ δίαυλος . ἄγαλμα γάρ ἔοικα τις καί ὁ λόγος συμβαίνω · καί ὥσπερ ἐκ κεφαλή ἐκεῖ ὁ πλάσις ἀκώλυτος μέχρι πούς ἔρχομαι , ὁράω πρός ἀκριβής ὁ ὁ ἁρμονία · καί θαυμάζω μέν , εἰμί καλῶς ὁ τεχνίτης πράσσω · εἰμί δέ οὖν , αἰσχύνη ἀθλητής περιφανής ὁ πλάστης καθίστημι · οὗτος ἐνταῦθα ὁ λόγος μηδείς ἐφεδρεύω , μηδέ ὁ συνεχής ἀνασοβέω ὥσπερ ἐκ λόχος μέχρι τελευτή αὐτός , ἔξεστι ὁ πάρειμι κρίνω ὀρθῶς , εἴτε κατά λόγος ἐγώ ὁ λόγος τρέχω , ἔτι ὑπερόριος γίγνομαι ὁ ὁ ἀλήθεια σκοπός . ἔπειτα , εἰμί καί οὗτος ἐγώ ἔξεστι μή σιωπή παρέρχομαι , ὁ ὁ Δίκαιος προσήκω βῆμα καί δοκέω ἀγνοέω , ἐπεί σύ σεαυτοῦ ὁ ὁ κρίνω ἐπιτρέπω ἐξουσία , ὁ ὁ ἁπανταχῆ ὁ οἰκέω συνέρχομαι χρή ὁ ἐπίσκοπος ὀρθόδοξος , ὄμνυμι μή καπηλεύω ὁ δίκη , χρή μή προλαμβάνω γοῦν εἰμί σύ ὁ ὁ κατηγορέω δίκτυον , μηδέ αὐτός σύ πρόμαχος ἐκ πρῶτος , ὅς φημί , γραμμή ἀπαρακαλύπτως καθίστημι , λέγω ὁποῖος οὗτος γε χρή · ἀλλά ὁ ὁ κατηγορία προβάλλω πυνθάνομαι πρότερος , καί ὅς ὁ ἔγκλημα ἔχω αὐτός ἀπολογία καί λύω ἕκαστος λέγω ἀντιτίθημι , ἔπειτα ὁ σός ἐπάγω σύ κρίσις , κατά ὁ ἐν οὗτος κρατέω πάλαι ὁ ἐκκλησία κανών καί νόμος . ἀψίνθιον γάρ ἔοικα ὁ πρόληψις ἔγωγε λέγω . ὡς γάρ ἐκεῖνος , ὁ γλῶσσα ὁπώσποτε ἅπτω , τοσοῦτος σχῶ ὁ γευστικός ὁ ὁ πικρία δραστήριος , ὡς πολύς τε ἅμα καιρός καί πολύς δήω γλυκύς εἰς ὁ πρίν ὁ φυσικός καθήκω ἀντίληψις , οὗτος ἐν ὁ δικαστής ὁ πρόληψις οἶδα ὡς ὁ πολύς δύναμαι . ὁ γάρ δικάζω εἷς τις προλαμβάνω ὁ δικαστής ὁ διάνοια πιθανός ὁ προδιήγησις , οὗτος δευσοποιός τε καί δυσαπόνιπτος γίγνομαι ὁ πάθος ἐκεῖνος συμβαίνω , ὡς δύο ἕτερος γίγνομαι κινδυνεύω · ἢ ὁ ὁ ζημία παράλογος ὑφίστημι ὁ ἔπειμι καί κακοῦργος φεύγω γραφή ἐνίοτε παράλογος ἀναγκάζω , ἢ πολύς ἀνατλῆναι τρικυμία ἀντίθεσις καί πολύς καί διάφορος εἰσφέρω μαρτυρία ἀξιόπιστος ἀνήρ , εἰμί τυγχάνω , ὀψέ καί μάλα μόλις ὁ ἀλήθεια ἐπιτυγχάνω . εἰμί δέ ἅπαξ προλαμβάνω ἐκεῖ τις , τοιόσδε συμβαίνω ὁ νόσημα γίγνομαι , τίς ἄν τις φημί περί ὁ Παλαμά οὗτος καί ὁ ὁ θίασος φρατρία , ὅλος ἐνιαύσιος χρόνος καί ὅλος ἡμέρα μείς καί ὅλος ὥρα ἡμέρα ἴδιος σύ προσομιλέω καί ὁ τοιοῦτος συνιστουργέω καί ὑφαίνω εἰς ὁ ὁ σφόδρα ἐπείγω ἐντελής , καί μηδέ νῦν ἐν τοσοῦτος θέατρον ὁ ἔθος ποιέω αἰδέομαι , ἀλλά ἐγείρω συχνός καί λάθρῃ σύ πρός οὖς κοινολογέομαι περί ὁ πρίν κυρόω ( οἴομαι ) πολλάκις , μή λανθάνω τίς διαρρέω ὁ μνήμη ἐπί καιρός νῦν , ὅτε μάλιστα ῥώμη ἐκεῖνος πλείων χαρίζομαι δεῖ ; τίς τοίνυν ἄν τις ἐγώ εἶπον πρῶτος ; τίς δέ ἄν τις ὕστερος , εἰς ὁ πάνυ βραχύς περιίστημι ὁ ὥρα , ἐν οὗτος δημόσιος στάδιον , πᾶς ὑφαιρέω συνδιάσκεψη , ἐνταῦθα μᾶλλον , εἴπερ ποῦ , ὁ χρεία ἔχω ; πρόσκειμαι δέ οὖν καί οὗτος ὁ ἄνω λέγω , διά ὁ δηλαδή ὁ ἄκαιρος ἀγών οὗτος ἥκιστος πᾶς ἐγώ πρός βούλησις εἰμί εἴσειμι . ἐπί οὗτος ἵστημι καί ὁ ὁ κανών καί νόμος Δίκαιος , ὅς ὑπείκω δήω δουλεία ὁ ἅμα καί δεσποτεία ἅπας , ἐν ἤπειρος πᾶς καί θάλασσα , ὁ ἀντίστροφος ἐνταῦθα καί δράω καί δημηγορέω σαφῶς ἀκούω σύ · καί γιγνώσκω οὗτος ἐκεῖνος , ὁ Λέσβιος οἰκοδομή , ὅς ὁ λίθος ὁ ὁ κανών προσάγω στάθμη , καί οὐ ἐκεῖνος ὁ λίθος , πάνυ σαθρός ὁ χράω καί ἀβέβαιος παρέχω ὁ ὁ μένω ἐλπίς ἄχρι καί εἰς ὁ ἔπειμι ἀκλόνητος . καί μαρτυρέω ὁ λόγος πᾶς πόλις καί πολιτεία , ὅσος τε ὁ παλαιός κανών καί νόμος ἁρμόζω διηνεκής καρπέω ὁ εὐδαίμων καί ὅσος ὁ ἀνομία ἐξορχέομαι αὐτός διηνεκής καί ταχύς φθείρω μεταβολή . ἔπειτα καί μή μεταίρω ὅριον πατήρ δόγμα καί οὗτος ἱδρύω ὁ ὁ θεός ἐκκλησία . μηδέ γάρ εἰμί σφεῖς ὁ λέγω μᾶλλον ἢ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . δῆλος δέ ἐκ ὁ κατά ἕκαστος εἄν εἰμί οὗτος γε μάλιστα . ὁ γάρ ὅς προφήτης λέγω εἰμί εὐθύς ἀκούω , οὐ ὅτι “ ὁ καί ὁ φημί ἐγώ ” · ἀλλά “ ὅδε λέγω κύριος · καί ὁ καί ὁ προστάσσω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ” εἶτα ἔρχομαι ὁ γεννάω ἐκ παρθένος θεός λόγος “ ἐγώ ( φημί ) ἀπό ἐμαυτοῦ λαλέω οὐδείς , ἀλλά ὅσος πρός ὁ πατήρ ἀκούω ” · διδάσκω ἐγώ οὑτωσί , μή ὁ ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ ὁ πάτριος κανών ἕπω δόγμα τε καί ὅρος . καί ἄρχω οὐ ἀπό ἑαυτοῦ , ἀλλά ἀπό Μωσῆς καί πᾶς ὁ προφήτης , διερμηνεύω αὐτός ὁ περί ἑαυτοῦ . καί ὁ διάβολος πάλιν , ὁ λίθος ἄρτος ποιέω ἀναγκάζω καί ὁ ὁ γῆ ὑπισχνέομαι χαρίζομαι βασίλεια , οὐ εἶπον ὁ θεός , “ ὑπάγω ὀπίσω ἐγώ , Σατανᾶς ” · ἀλλά ὁ ὁ πατήρ προβάλλω ῥῆσις , “ γράφω , ” λέγω , “ οὐ ἐπί ἄρτος μόνος ζῶ ἄνθρωπος ” · καί δίς καί τρίς ὁ “ γράφω ” τίθημι πρός ἀκριβής νουθεσία ἐγώ , ὁ ὁ πάτριος ὁράω κανών ἕπω διά πᾶς ἄντικρυς παραγγέλλω . καί περί ὁ θεῖον δέ ἐπαγγέλλω πνεῦμα “ ἔρχομαι ( φημί ) ὁ παράκλητος ἀπό ἑαυτοῦ λαλέω οὐδείς , ἀλλά ὅσος εἄν ἀκούω . ” εἶτα ἔρχομαι ὁ θεῖος ἀπόστολος Παῦλος “ ἐγώ παραδίδωμι ( φημί ) ὁ ἐμέω οὐδείς σύ , ἀδελφός , ἀλλά ὅς καί παραλαμβάνω ἀπό ὁ Ἰησοῦς . ” καί πάλιν Τιμόθεος γράφω “ σύ δέ μένω ( φημί ) ἐν ὅς μανθάνω καί πιστόω · ὁ δέ βέβηλος καινοφωνία παραιτέομαι . ” καί πάλιν · “ εἰμί τις σύ εὐαγγελίζω ( φημί Κολοσσαεύς ) παρά ὅς παραλαμβάνω , ἀνάθεμα ἵστημι , καί εἄν ἄγγελος ἐκ οὐρανός τις εἰμί , κἀν ἐγώ Παῦλος . ” ὁράω ὁπόσος ἔχω ὁ ἰσχύς ὁ ὁ πάτριος κανών ὅριον καί ὅσος τις ὁ κλεῖθρον καί μοχλός ὁ ἀεί διάδοχος ἀσφαλίζω διαγίγνομαι . εἶτα ἔρχομαι ὁ εὐσέβεια ἀθλητής καλῶς ἐπί ὁ θεμέλιος ὁ ἀπόστολος καί προφήτης ὁ ἑαυτοῦ οἰκοδομέω ἀγών καί ὁ μαρτυρικός πάλαισμα . σύ δέ εἰμί μή καί ὁ ὁ κανών δουλόω ἐλευθερία , νόμος αὐτός ἐκεῖνος γίγνομαι , ἀνίσχυρος λείπω σύ φάσκω ὁ βασίλειος , καί μηδείς ἔνειμι οὗτος σεμνός . εἰμί γάρ ὅσπερ ἀλλήλων φύω συνιστάω , αὐτός ἀλλήλων φημί εἰμί φθαρτικός , οὐδείς ἔτι οὗτος λείπω ὁ οἰκεῖος οὐ ἐξίστημι φύσις · καί ὁ οὗτος συγχωρέω ἄνω ποταμός συμβαίνω χωρέω ὁ πηγή . οὖον γάρ ὅς ὁ πάτριος κανών καί γνώμη ἄρχω βούλομαι τις , ὁ σεμνός ὁ βασίλεια περιποιέω · ἀλλά ὅς ὁ πάτριος κανών καί νόμος ὑπείκω ἐθέλω · οὐ ἠώς εἄν σωφρονέω τις ἐθέλω , ἄλλως ἔχω συγχωρέω οὐδαμῆ πρός αἱρέω εἄν οὐδείς . οὐδέ γάρ ἐκεῖνος ὁ ἰσχύς καί ὁ κόσμιος ἀφαιρέω ὁ βασίλειος , ἀλλά ἐκεῖνος οὗτος αὐτός βεβαιόω . εἰμί γάρ οὗτος πολιτεία καί ἀρχή εὐνομέω βούλομαι κατάλυσις , σχολή γε εἄν ἄλλος τίς ὁ πᾶς γίγνομαι σύστασις . ἔπειτα καί ὁ ἄλλος ἅπας ἐξαιρέω , ὅς τε φθάνω ἐρῶ καί ὁ πρόειμι εἴρω , τίς εἄν τοιοῦτος δικαστήριον πιστεύω , ἔνθα κατά αὐτός Ὅρκος τε ἅμα καί Ὅρκος κατάλυσις γίγνομαι ὁ αὐτός , παραπλήσιος ὥσπερ εἄν εἰμί τις , ὁ ἀριστερός ὁ δεξιά ἀποκόπτω χείρ , σῴζω μᾶλλον λέγω αὐτός οὕτως . καί μήv οἶδα σύ οἴομαι καί οὗτος , καί διά μνήμη ἔχω ἔτι χλοάζω , πολύς πολλάκις πρός σός ἐγώ φημί , μή σύ ὁ ἰατρεύω εἰμί ὁ ὁ ἐκκλησία τοιοῦτος νόσημα . πῶς γάρ , ὁ οὗτος αἴτιος ἀεί γίγνομαι ; ἀλλά μήπω οὗτος · ἀλλά ἀναλαμβάνω ὁ ἀρχή ἐφεξῆς ἀκριβής ὁ πάρειμι ἕνεκα διηγέομαι · ἵνα εὐπαρακολούθητος ἅπας ὁ διήγησις γίγνομαι , σημειόω ἕκαστος πρός γε ὁ καθήκω τόπος . »