nicephorus-gregoras.historia-romana 3.1.1
αʹ . Ἐπεὶ δὲ κατὰ κλῆρον πατρικὸν τῆς βασιλείας διάδοχος ὁ υἱὸς αὐτοῦ Θεόδωρος ἔμελλεν εἶναι ὁ Λάσκαρις , παρὰ δὲ τοῦ πατρὸς ἔτι ζῶντος οὐκ ἀνηγόρευτο βασιλεὺς , ἀνηγορεύετο ἤδη θανόντος ἐκείνου κοινῇ συνδρομῇ τοῦ τε στρατοῦ παντὸς καὶ ὁπόσοι τῶν ἐνδόξων ἦσαν καὶ εὐγενῶν . τὸ μὲν γὰρ ὅτι τὴν βασιλείαν οὐδενὶ τῶν πάντων ἑτέρῳ πλὴν ἢ τῷ υἱῷ καταλιμπάνειν ὁ Ἰωάννης ἐβούλετο , παντί που δῆλον , ὅτι τε πατὴρ ἦν πάνυ φιλόπαις καὶ ὅτι οὐδ' ἄλλῳ οὐδενὶ καταλέλοιπε ταύτην . τὸ δὲ ζῶν ἔτι βασιλέα ἀναγορεύειν αὐτὸν , ἐν ἀδήλῳ κειμένης ἔτι τῆς τῶν ὑπηκόων ἑκουσίου γνώμης καὶ προαιρέσεως , τοῦτο δ' οὐ πάνυ ἐβούλετο . πολλὰ γάρ φησι νεωτερίζειν οἶδεν ὁ χρόνος , ὁπότε μὴ κατὰ λόγον εὕροι τὸν ἑκάστῳ προσήκοντα τὴν τῶν πραγμάτων γινομένην κατάστασιν . ἡ γὰρ νεότης ὀξύῤῥοπόν τι καὶ αὔθαδες οἴκοθεν οὖσα ἀλόγως ἄττει πρὸς πάνθ' ὅσα τὸ βουλόμενον εἰσηγεῖται . ἂν δὲ καὶ βασιλικὴν ἐλπίδα καὶ φήμην προσλάβηται , δι' ἣν καὶ δῆμος ἕπεται μειρακίων τρυφώντων καὶ πάσης ἀτόπου γλώσσης τὰς ἀκοὰς ἐμπιπλώντων , ὅμοιον γίνεται τηνικαῦτα , ὥσπερ ἂν εἴ τις μεθύων ἄνθρωπος καὶ πάντα παράφορα φέρων τε καὶ δεικνὺς , ὁπόσα περὶ λογισμὸν καὶ διάνοιαν καὶ ὁπόσα τἀκ κεφαλῆς ἄχρι ποδῶν , ἔπειτα μεγάλης οἴακας ὁλκάδος ἄγειν ἔμελλε χειροτονεῖσθαι , οὔτε τῶν χειροτονούντων ὀρθῶς κρινόντων , οὔτε τοῦ τὴν χειροτονίαν ἀνειλημμένου οὔτ' ἐς ὅ , τι φέροιτο , οὔθ' ὅ,τι πράττειν χρεὼν εἰδότος . διὰ μὲν οὖν ἕν γέ τι τοῦτο βασιλέα χειροτονεῖν τὸν υἱὸν ζῶν αὐτὸς ἔτι οὐκ ἔκρινε δεῖν , τῇ τε τῆς ἐλπίδος ἀναιρέσει κολάζων τὸ τῆς νεότητος ἄστατον , καὶ ὅτι πολλοὶ διὰ μικροψυχίαν ἐπιθυμίᾳ τῇ τοῦ κλήρου τῇ τῶν πατέρων ἠχθέσθησαν μακροβιότητι · κἄπειτα μὴ περιμείναντες τὸ χρεὼν ἐξέτεμόν τε τῆς πατρικῆς ζωῆς μεταξὺ τὸν δρόμον καὶ τοῦ παρόντος · φθάσαντες ἀπήλλαξαν βίου . καὶ τῶν δήμων δ' οἱ πλείους πολλάκις μὴ καθ' ἑκούσιον γνώμην τὸν εἰς τὸ ἄρχειν ἐληλυθότα προκρίναντες τύραννόν τε αὐτὸν ὠνόμασαν · καὶ μέντοι καὶ ἐς φθόνους καὶ ὕβρεις ὑπ' ὀδόντα καὶ λαθραίας τὰ πρῶτα ἐχώρησαν · εἶτα καὶ εἰς ἐπιβουλὰς καὶ φόνους τὸ τελευταῖον ἐξώκειλαν .
Lemmas: ὅς . ἐπεί δέ κατά κλῆρος πατρικός ὁ βασίλεια διάδοχος ὁ υἱός αὐτός Θεόδωρος μέλλω εἰμί ὁ Λάσκαρις , παρά δέ ὁ πατήρ ἔτι ζῶ οὐ ἀναγορεύω βασιλεύς , ἀναγορεύω ἤδη θνῄσκω ἐκεῖνος κοινός συνδρομή ὁ τε στρατός πᾶς καί ὁπόσος ὁ ἔνδοξος εἰμί καί εὐγενής . ὁ μέν γάρ ὅτι ὁ βασίλειος οὐδείς ὁ πᾶς ἕτερος πλήν ἢ ὁ υἱός καταλιμπάνειν ὁ Ἰωάννης βούλομαι , πᾶς ποῦ δῆλος , ὅτι τε πατήρ εἰμί πάνυ Φιλόπαις καί ὅτι οὐδέ ἄλλος οὐδείς καταλείπω οὗτος . ὁ δέ ζῶ ἔτι βασιλεύς ἀναγορεύω αὐτός , ἐν ἄδηλος κεῖμαι ἔτι ὁ ὁ ὑπήκοος ἑκούσιος γνώμη καί προαίρεσις , οὗτος δέ οὖον πάνυ βούλομαι . πολύς γάρ φημί νεωτερίζω οἶδα ὁ χρόνος , ὁπότε μή κατά λόγος εὑρίσκω ὁ ἕκαστος προσήκω ὁ ὁ πρᾶγμα γίγνομαι κατάστασις . ὁ γάρ νεότης οξυρροπως τίς καί αὔθαδες οἴκοθεν εἰμί ἄλογος ἀίσσω πρός πᾶς ὅσος ὁ βούλομαι εἰσηγέομαι . εἄν δέ καί βασιλικός ἐλπίς καί φήμη προσλαμβάνω , διά ὅς καί δῆμος ἕπω μειράκιον τρυφάω καί πᾶς ἄτοπος γλῶσσα ὁ ἀκοή ἐμπίμπλημι , ὅμοιος γίγνομαι τηνικαῦτα , ὥσπερ εἄν εἰμί τις μεθύω ἄνθρωπος καί πᾶς παράφορος φέρω τε καί δείκνυμι , ὁπόσος περί λογισμός καί διάνοια καί ὁπόσος ἐκ κεφαλή ἄχρι πούς , ἔπειτα μέγας Οἴαξ ὁλκάς ἄγω μέλλω χειροτονέω , οὔτε ὁ χειροτονέω ὀρθῶς κρίνω , οὔτε ὁ ὁ χειροτονία ἀναλαμβάνω οὔτε εἰς ὅς , τίς φέρω , οὔτε ὅστις πράσσω χρεὼν οἶδα . διά μέν οὖν εἷς γε τίς οὗτος βασιλεύς χειροτονέω ὁ υἱός ζῶ αὐτός ἔτι οὐ κρίνω δήω , ὁ τε ὁ ἐλπίς ἀναίρεσις κολάζω ὁ ὁ νεότης ἄστατος , καί ὅτι πολύς διά μικροψυχία ἐπιθυμία ὁ ὁ κλῆρος ὁ ὁ πατήρ ἄχθομαι μακροβιότης · ἔπειτα μή περιμένω ὁ χρεὼν ἐκτέμνω τε ὁ πατρικός ζωή μεταξύ ὁ δρόμος καί ὁ πάρειμι · φθάνω ἀπαλλάσσω βίος . καί ὁ δῆμος δέ ὁ πλείων πολλάκις μή κατά ἑκούσιος γνώμη ὁ εἰς ὁ ἄρχω ἔρχομαι προκρίνω τύραννος τε αὐτός ὀνομάζω · καί μέντοι καί εἰς φθόνος καί ὕβρις ὑπό ὀδούς καί λαθραῖος ὁ πρῶτος χωρέω · εἶτα καί εἰς ἐπιβουλή καί φόνος ὁ τελευταῖος ἐξοκέλλω .