nicephorus-gregoras.historia-romana 24.1.6
( Στ . ) Δεύτερον δ' ἐπὶ τούτοις σκεπτέον ἐστὶν , ὅτι τε ποιήματα τοῦ θείου πνεύματος τῷ πολλῷ διδασκάλῳ ταῦτ' εἴρηται Γρηγορίῳ ( ποιητικὸν γὰρ τούτων ἔφησε πάντων ) ἃ Παλαμᾶς ἀκτίστους λέγων θεότητας αὐτὸν ( ὡς εἴρηται ) διαβάλλει τρανῶς καὶ ὀνομαστὶ , καὶ ὅτι πρὸς τοῖς πολλοῖς τούτοις ὀνόμασι καὶ δάκτυλον τὸ θεῖον ἔφησεν ὁ θεῖος ἀνὴρ ὀνομάζεσθαι πνεῦμα . ὃ καὶ βουλόμενον τοῖς προτέροις ἐνδιατρίβειν ἔτι βιαίως ἀπάγει με πρὸς ἑαυτὸ λαμπρῶς ἐφελκόμενον . δεῖ τοίνυν τὴν ῥῆσιν ἐκείνην τὴν βλάσφημον τοῦ ἀνδρὸς εἰς μέσον αὖθις κομίζειν , ἀναμνήσεως εἵνεκα . μικροῦ γὰρ κἀμὲ διαφυγεῖν ἐδέησεν , ἀπασχολησάσης τῆς τούτου λήθης ἐφ' ἕτερα . ἔχει δ' οὕτως . « τὴν μίαν τῶν τοῦ πνεύματος ἐνεργειῶν ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις κατὰ μὲν τὸν Λουκᾶν δάκτυλον θεοῦ , κατὰ δὲ τὸν Ματθαῖον πνεῦμα τοῦ θεοῦ καλεῖται . ἐν τίνι δὲ πνεύματι ὁ κύριος ἐκβάλλειν ἔφη τὰ δαιμόνια , εἰ μὴ ἐν τῷ ἁγίῳ πνεύματι ; τὸ ἓν ἄρα τῶν κατὰ διαίρεσιν χαρισμάτων πνεῦμα ἅγιόν ἐστιν · εἰ δὲ τὸ ἓν , καὶ τὰ ἄλλα πάντα . » ὁρᾶτε τὴν κηφηνώδη τοῦ δυσσεβοῦς διάνοιαν , οἵας ἐξηγήσεις τοῖς θείοις ἐπάγει ῥήμασι · καὶ ὅπως συλλογίζεσθαι πειρώμενος ὁ ἀμαθὴς ἐκ ψευδῶν τε καὶ ἀσεβῶν προτάσεων ψευδές τε καὶ ἀσεβὲς συνάγει συμπέρασμα . παρὰ γὰρ οὐδὲν λογισάμενος τῶν ἁγίων ἁπάντων , ἃς ἠκηκόειτε νῦν , ἐξηγήσεις δάκτυλον εἶναι προτίθησι μίαν αὐτὸς τῶν πολλῶν ἐκείνων ἐνεργειῶν , ἃς ἀκτίστους αὐτὸς πεποίηκε τήμερον , διαβάλλων ὁμοῦ Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον τοὺς τοῦ Χριστοῦ μαθητὰς , καὶ ἅμα αὐτὸν τὸν Χριστόν . αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ τοιαύτη φωνή . ἔπειτα συμπεραίνει τὴν ἀκόλουθον ὁ μάταιος ἀτοπίαν , « τὸ ἓν ἄρα ( λέγων ) τῶν κατὰ διαίρεσιν χαρισμάτων πνεῦμα ἅγιόν ἐστι . εἰ δὲ τὸ ἓν , καὶ τὰ ἄλλα πάντα πνεύματά εἰσιν ἅγια . » καὶ μὴν εἴπερ ἐχρῆν κατὰ τέχνην συλλογίζεσθαι τὰ ὑπὲρ τὴν τέχνην , οὕτω πάντως λέγειν ἐχρῆν · ἐπεὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον δάκτυλος ὠνομάσθη θεοῦ μεταφορικῶς , ὁ δὲ δάκτυλος τῷ λοιπῷ καὶ ὅλῳ σώματι πέφυκεν ὁμούσιος , ἐξ ἀνάγκης ὁμούσιον ἄρα καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , οὗ δάκτυλος εἴρηται , δηλαδὴ τῷ θεῷ . ἀλλ' ἀμαθὴς ὑπάρχων ἐκεῖνος , καὶ συλλογίζεσθαι οὐκ εἰδὼς , ἔδοξεν , ἐν οὐκ εἰδόσι τοιαῦτα βλασφημῶν καὶ συλλογιζόμενος , τῶν εἰδότων πολλῷ γε δήπου πιθανώτερος εἶναι , μήτ' αὐτὸς , ὡς ἔοικε , μήθ' οἱ ἑπόμενοι μήπω καὶ τήμερον αὐτήκοοι τοῦ εὐαγγελίου γενόμενοι , λέγοντος · ὡς ὁ εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημῶν ἀσυγχώρητόν τε καὶ ἄφυκτον ἕξει τὴν κόλασιν . ἆρ' οὖν οὐ τοῦ ἐναντίου πνεύματος σαφῶς ἡ ἐνέργεια , ἣν ὁ ἀσεβὴς ἐνεργεῖται ; ἆρ' οὐχὶ καὶ Ἰουδαίων ἐστὶν ἀσεβέστερος ; ὃ γὰρ ὡς ὕβρεων ἐσχάτην προὔφερον τέως ἐκεῖνοι Χριστοῦ , ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλειν λέγοντες αὐτὸν τὰ δαιμόνια , καὶ οὐκ ἐν δακτύλῳ θεοῦ , εἴτουν ἐν πνεύματι θεοῦ , τοῦθ' οὗτος ὑμῶν τῇ ἐκκλησίᾳ χαρίζεται τήμερον , ὡς ἥδιστον ἀνάθημα · φεῦ τῆς τῶν ἑπομένων εὐηθείας · μᾶλλον δὲ , βαβαὶ τῆς ἀνοχῆς σοῦ , Χριστέ !
Lemmas: ( στ . ) δεύτερος δέ ἐπί οὗτος σκεπτέος εἰμί , ὅτι τε ποίημα ὁ θεῖον πνεῦμα ὁ πολύς διδάσκαλος αὐτός εἴρω Γρηγόριος ( ποιητικός γάρ οὗτος φημί πᾶς ) ὁ Παλαμάς ἄκτιστος λέγω θεότης αὐτός ( ὡς εἴρω ) διαβάλλω τρανής καί ὀνομαστί , καί ὅτι πρός ὁ πολύς οὗτος ὄνομα καί δάκτυλος ὁ θέω φημί ὁ θεῖος ἀνήρ ὀνομάζω πνεῦμα . ὅς καί βούλομαι ὁ πρότερος ἐνδιατρίβω ἔτι βίαιος ἀπάγω ἐγώ πρός ἑαυτοῦ λαμπρῶς ἐφέλκω . δεῖ τοίνυν ὁ ῥῆσις ἐκεῖνος ὁ βλάσφημος ὁ ἀνήρ εἰς μέσος αὖθις κομίζω , ἀνάμνησις ἕνεκα . μικρός γάρ ἐγώ διαφεύγω δήω , ἀπασχολέω ὁ οὗτος λήθη ἐπί ἕτερος . ἔχω δέ οὕτως . « ὁ εἷς ὁ ὁ πνεῦμα ἐνέργεια ὁ κύριος ἐν εὐαγγέλιον κατά μέν ὁ Λουκᾶς δάκτυλος θεός , κατά δέ ὁ Ματθαῖος πνεῦμα ὁ θεός καλέω . ἐν τίς δέ πνεῦμα ὁ κύριος ἐκβάλλω φημί ὁ δαιμόνιος , εἰμί μή ἐν ὁ ἅγιος πνεῦμα ; ὁ εἷς ἄρα ὁ κατά διαίρεσις χάρισμα πνεῦμα ἅγιος εἰμί · εἰμί δέ ὁ εἷς , καί ὁ ἄλλος πᾶς . » ὁράω ὁ κηφηνώδης ὁ δυσσεβής διάνοια , οἷος ἐξήγησις ὁ θεῖον ἐπάγω ῥῆμα · καί ὅπως συλλογίζομαι πειράω ὁ ἀμαθής ἐκ ψευδής τε καί ἀσεβής πρότασις ψευδής τε καί ἀσεβής συνάγω συμπέρασμα . παρά γάρ οὐδείς λογίζομαι ὁ ἅγιος ἅπας , ὅς ἀκούω νῦν , ἐξήγησις δάκτυλος εἰμί προτίθημι εἷς αὐτός ὁ πολύς ἐκεῖνος ἐνέργεια , ὅς ἄκτιστος αὐτός ποιέω σήμερον , διαβάλλω ὁμοῦ Λουκᾶς καί Ματθαῖος ὁ ὁ Χριστός μαθητής , καί ἅμα αὐτός ὁ Χριστός . αὐτός γάρ εἰμί ὁ τοιοῦτος φωνή . ἔπειτα συμπεραίνω ὁ ἀκόλουθος ὁ μάταιος ἀτοπία , « ὁ εἷς ἄρα ( λέγω ) ὁ κατά διαίρεσις χάρισμα πνεῦμα ἅγιος εἰμί . εἰμί δέ ὁ εἷς , καί ὁ ἄλλος πᾶς πνεῦμα εἰμί ἅγιος . » καί μήv εἴπερ χρή κατά τέχνη συλλογίζομαι ὁ ὑπέρ ὁ τέχνη , οὗτος πάντως λέγω χρή · ἐπεί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος δάκτυλος ὀνομάζω θεός μεταφορικός , ὁ δέ δάκτυλος ὁ λοιπός καί ὅλος σῶμα φύω ομουθεος , ἐκ ἀνάγκη ὁμόω ἄρα καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὅς δάκτυλος εἴρω , δηλαδή ὁ θεός . ἀλλά ἀμαθής ὑπάρχω ἐκεῖνος , καί συλλογίζομαι οὐ εἰδοί , δοκέω , ἐν οὐ οἶδα τοιοῦτος βλασφημέω καί συλλογίζομαι , ὁ οἶδα πολύς γε δήπου πιθανός εἰμί , μήτε αὐτός , ὡς ἔοικα , μήτε ὁ ἕπομαι μήπω καί σήμερον αὐτήκοος ὁ εὐαγγέλιον γίγνομαι , λέγω · ὡς ὁ εἰς ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος βλασφημέω ἀσυγχώρητος τε καί ἄφυκτος ἔχω ὁ κόλασις . ἆρα οὖν οὖον ὁ ἐναντίος πνεῦμα σαφῶς ὁ ἐνέργεια , ὅς ὁ ἀσεβής ἐνεργέω ; ἆρα οὐ καί Ἰουδαῖος εἰμί ἀσεβής ; ὅς γάρ ὡς ὕβρις ἔσχατος προφέρω τέως ἐκεῖνος Χριστός , ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλω λέγω αὐτός ὁ δαιμόνιος , καί οὐ ἐν δάκτυλος θεός , εἴτουν ἐν πνεῦμα θεός , οὗτος οὗτος σύ ὁ ἐκκλησία χαρίζομαι σήμερον , ὡς ἡδύς ἀνάθημα · φεῦ ὁ ὁ ἕπομαι εὐήθεια · μᾶλλον δέ , βαβαί ὁ ἀνοχή σύ , Χριστός !