nicephorus-gregoras.historia-romana 29
Ἄρτι δὲ τοῦ ἡλίου περὶ τροπὰς γενομένου τὰς φθινοπωρινὰς ἧκεν αὖθις ἡμῖν ὁ καλὸς Ἀγαθάγγελος , λάθρᾳ κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ μετὰ μέσας που νύκτας , ἐν ᾧ τῆς ὥρας μάλιστά γε ἀλεκτρυόνες τάς τε πτέρυγας τινάσσειν ἄρχονται καὶ τὰς ἐμφύτους ἀνακρούεσθαι σάλπιγγας . καὶ προσειπὼν καὶ καθίσας πρῶτον μὲν ἐπυνθάνετο τὴν αἰτίαν τῆς παρ' ἡμᾶς τοῦ βασιλέως ἀφίξεως , ἔπειτ' ἀρξάμενος καὶ αὐτὸς περὶ τῶν ἔξω διῄει πραγμάτων ἡμῖν ὡς ἦρός τε καὶ θέρους ἔσχε μεταξύ . καὶ πρῶτον περὶ τοῦ γενομένου διῄει σεισμοῦ τά τε ἄλλα καὶ ὡς πολλαχῇ τὰ τῆς πόλεως Βυζαντίων κατενήνεκται τείχη , καὶ πολλαὶ τῶν οἰκιῶν τοὺς οἰκοῦντας κατέχωσαν . τῶν δ' ἐν Χερρονήσῳ πόλεων αἳ μὲν κατέδυσαν αὔτανδροι διαρραγείσης ἐκεῖ καὶ σχισθείσης εὐθὺς τῆς γῆς πολλαχῇ · αἳ δὲ τῶν κύκλῳ διαλυθέντων τειχῶν καὶ τῶν οἰκιῶν ταῖς πλείσταις συμπεπτωκότων τοὺς μὲν τῶν οἰκητόρων θανάτῳ βιαίῳ παραπεμφθῆναι συμπέπτωκε , τοὺς δὲ τοῖς ἀστυγείτοσιν ἐξ αὐτομάτου προδοθῆναι βαρβάροις αὐθημερόν . τοῦ γὰρ βασιλέως Καντακουζηνοῦ πρὸ ἐτῶν που δυοῖν , ὡς εἴρηται , μίαν τῶν ὀχυρωτέρων ἐκεῖ πόλεων παρασχόντος αὐτοῖς οἰκητήριον , ὥστε ἔχειν αὐτοὺς ἐπιτείχισμα καὶ συμμαχίαν πρόχειρον κατὰ Παλαιολόγου τοῦ γαμβροῦ , κατὰ χώραν μένειν αὐτοί γε οὐκ ἤνεγκαν τοῦ λοιποῦ , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ παρεξιόντες ἀεί , καὶ ληϊζόμενοι τοὺς τῶν ἔγγιστα πόλεων ἀγροὺς ἐφεξῆς αὐτοῖς ἀνδράσι τε καὶ ἀχθοφόροις ζώοις καὶ ποιμνίοις ἅπασι , πᾶσαν ἐν βραχεῖ τὴν τῆς Χερρονήσου μεσόγειον ἱππήλατον σφίσιν αὐτοῖς ἀδεᾶ κατεστήσαντο καὶ στρατόπεδον ὕπαιθρον , οὐδὲν τῆς Ἀσιάτιδος γῆς καὶ πάλαι συνήθους αὐτοῖς ἀπεοικέναι δοκοῦν . διὸ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σεισμοῦ συμφορὰν ἐκ τοῦ σύνεγγυς θεασάμενοι , τάχιστα εἰσεπήδησαν καὶ μάλα ἀπονητὶ μετὰ τῶν οἰκιῶν κατειλήφασιν ὅσα μὴ κατεχώσθησαν πράγματα . καὶ τοῦ λοιποῦ κατὰ πλῆθος ἀεὶ παρεξιόντες ἐκεῖθεν καὶ πᾶσαν ἤδη τὴν μέχρι πυλῶν Βυζαντίων ἐληΐσαντο τέλεον γῆν καὶ Ῥωμαίοις ἄβατον τὸ παράπαν εἰργάσαντο . φόρους τε ἐπέθεσαν ἁπάσαις ταῖς μεταξὺ πόλεσι , δεκαδάρχους βαρβάρους καὶ ἐπιτρόπους αὐταῖς ἐνοικίσαντες . ἀλλ' οὐδ' οὕτω τὴν κομιδὴν οἱ τάλανες Θρᾷκες κερδᾶναι τοῦ θέρους δεδύνηνται , ἀλλ' ἔμειναν αὖθις σχεδὸν ἅπαντες στάχυες δρεπάνης ἀπρόσιτοι διά τε τοὺς βαρεῖς ἐπιστάτας καὶ τὰς ἀλλεπαλλήλους ἐναλλὰξ προλοχίσεις καὶ τὰς λῃστρικὰς ἐφόδους τῶν ἄλλοθεν ἄλλων βαρβάρων . διὸ καὶ ὅσοι Ῥωμαίων ἐκεῖθεν λαθεῖν τὰς βαρβαρικὰς ἐδυνήθησαν χεῖρας , μάλα προθύμους φυγάδας ἑαυτοὺς ἐπεπράχεσαν τῆς πατρίδος , καθ' ὁπότερον τῶν τῆς γῆς μερῶν ἐκ τοῦ ῥᾴονος ἑκάστοις συμπέπτωκε φεύγειν , ἁπάσης μὲν ὀρφανοὺς ἀποσκευῆς καὶ αὐτῶν γε τῶν ἀναγκαίων , δακρύων δὲ μακρῶν ἀφορμὴν τοῖς ὁρῶσι καθισταμένους , ὧν τοῖς πλείοσιν ἥκιστα εὔδρομον δι' ἔνδειαν ὂν ἐν ἀλλοτρίᾳ διασπαρῆναι γῇ , τῇ Βυζαντίων βέλτιον ἔδοξε παραμεῖναι . καὶ οἳ μὲν εἰς δουλείαν τῶν ἐνταῦθα δυναμένων ἑαυτοὺς προσκεκυρώκεσαν ἄρτου βραχέος εἵνεκα , οἳ δὲ καὶ πήραν ἐναψάμενοι τὰς ἀγυιὰς περιίασι κατὰ πλῆθος χεῖρας ὀρέγοντες , εἴ τις κέρμα καὶ ὀβολὸν ἐμβάλοιτο πρὸς ἄρτου πορισμόν . εἰς τοσαύτην γε μὴν ἧκε δειλίαν τὰ Βυζαντίων , ὥστε καὶ εἴ τις τῶν ἀγοραίων ἀγριωτέραν δήπουθεν ἀφῇ φωνὴν τῷ παιδὶ ἐπιπλήττων ἴσως , ἢ γυνὴ τοὺς οἰκείους ἀνακαλουμένη σὺν δάκρυσιν αἰχμαλώτους , τεθνάναι μικροῦ τῷ δέει συμβαίνει σφᾶς , ἐν ὑποψίᾳ γινομένους εὐθὺς μὴ οἱ βάρβαροι εἰσεπήδησαν τείχους ἐντός . ὅθεν ὑπερορίους ἔνιοι καὶ αὐτῶν περινοοῦσι πόλεις καὶ νήσους , τὴν ἀλλοδαπὴν τῶν πατρίων ἀνθαιρούμενοι . οὕτω μετέωροι κάθηνται καὶ πεφοβημένοι , καὶ τὸν οἰκεῖον ἔχουσι πρὸ ὀφθαλμῶν ὄλεθρον ἀεί , καὶ μάλιστ' ὅτι καὶ τὰ πρότριτα κατενεχθέντα μέρη τῶν κύκλῳ τειχῶν εἰς ἔδαφος ἁπάσης ἔξω κεῖται φροντίδος . Ἄρτι δὲ τῶν χειμερίων πνευμάτων εἰς γαλήνην ἐξ ἀγριότητος μεταβεβλημένων , καὶ τῶν κυμάτων τέως τοῖς αἰγιαλοῖς προσηνῶς σπενδομένων , καὶ τῆς ἠρινῆς ὥρας παρακαλούσης οἱονεὶ τὰς τῆς ἡμέρας πύλας ἀνοίγειν τὸν ἥλιον καὶ πλεονεκτεῖν ἐς ἅμιλλαν τῆς κατόπιν νυκτός , ὅτε θαρρούντως ἤδη καὶ ὁλκάδες ἐκ λιμένων ἀνάγονται καὶ τριήρεις τοὺς ταρσοὺς ἐφοπλίζουσι καὶ ταῖς κώπαις ἑαυτὰς ἐπιτρέπουσιν , ἄρας ὁ βασιλεὺς Ἰωάννης ὁ Παλαιολόγος ἐκ Θεσσαλονίκης τριήρεσί τε καὶ διήρεσι τέτρασι καὶ μονήρεσι πλείοσιν , Λήμνῳ μὲν πρῶτον προσέσχε τῇ νήσῳ , κἀκεῖθεν εἰς Σαμοθρᾴκην καὶ Ἴμβρον διέβη , κἀκεῖθεν εἰς Λέσβον ὁμοίως · καὶ τῇ ἑαυτοῦ παρουσίᾳ βεβαιώσας καὶ ἐπιρρώσας ἅπαντας εἰς τὴν ἑαυτοῦ πίστιν ἀμφιρρεπεῖς τὸ πρότερον ὄντας , τέλος τοῖς Τενεδίοις λιμέσιν ὁρμίζεται . ἔνθα δὴ καὶ μαθὼν ὡς ἐκ πολλοῦ τριήρεσιν ἕνδεκα παρασκευάζοιτο κατ' αὐτοῦ βασιλεὺς ὁ καὶ πενθερός , ἐνταῦθα καὶ αὐτὸς τοῦ λοιποῦ καθῆσθαι κέκρικε δεῖν , καὶ ἁπάσαις ψήφοις ἅμα λογισμῶν καὶ ψυχῆς προθέσεσι τὸν ἐπίπλουν ἐκδέχεσθαι . Τούτων δ' οὕτω χωρούντων , ἔδοξε καὶ Παλαμᾷ τῷ δυσσεβεῖ Πρόκλον τινά , πλασαμένῳ πρόφασιν , ἐς Βυζάντιον ἀφικέσθαι πλείστων ἕνεκα , ἑνὸς μὲν ἵνα Καντακουζηνὸν ἐρεθίσῃ τὸν βασιλέα τελείοις ὀλέθροις τοὺς τῆς εὐσεβείας προμάχους ἡμᾶς παραπέμψαι , δεύτερον δ' ἵνα καὶ τὰς αὖθις αὐτῶν νεωστὶ γεγενημένας κατὰ τῆς εὐσεβείας ἑτέρας βίβλους τοῖς Βυζαντίοις προθείη διδασκαλίαν , ἀκόλουθον μὲν τῇ πρὶν ἐκείνῃ πολυθεΐᾳ τἀνδρός , καινοφανεστέραν δ' οὖν εἰς κακίας ὑπερβολήν · καὶ τρίτον ἵνα καὶ βασιλεῖ Καντακουζηνῷ τὰς οἰκείας εὐχὰς φυλακτήριον κατὰ Παλαιολόγου χαρίσαιτο τοῦ γαμβροῦ , ἥδιστον καὶ μάλα γέ τοι ποθεινὸν ἐφόδιον αὐτῷ . ἐπεί γε μὴν καὶ ὁλκάδος ἔτυχεν ἐκ τῶν τῆς Θεσσαλονίκης λιμένων μελλούσης ἀνάγεσθαι , φέρων καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἐς αὐτὴν ἐμβεβλήκει . καὶ μέχρι μὲν τῶν Ἑλλησποντίων πορθμῶν ἐξ οὐρίας ἦγεν αὐτοὺς πελάγιον κατὰ πρύμναν τὸ πνεῦμα φερόμενον · ἐνταῦθα δ' αὐτοῦ λήξαντος καὶ οἷον εἰπεῖν νεκρωθέντος ἐξαίφνης νηνεμία μακρὰ κατέσχε τὸ πέλαγος καὶ ἀκίνητον εἶχε τὴν ὁλκάδα τελέως ἐκείνην , ἐπ' ἀγκύρας μιᾶς ἡμέραιν δυοῖν σαλεύουσαν . τῇ δὲ τρίτῃ προσελάσαντες ἐκ δυοῖν ποταμοῖν , Σκαμάνδρου τε καὶ Σιμόεντος , οἳ πόλεως Ἀσιάτιδος Δαρδάνου καταρρέουσιν ἐφ' ἑκάτερα , πειρατικοῖς τισὶ λέμβοις οἱ βάρβαροι ταύτην αἱροῦσιν ἀναιμωτί . καὶ πρὸς αἰγιαλοὺς καθελκύσαντες ἐκείνους , ἔνθα καὶ τῶν Ὑρκανοῦ τοῦ σατράπου υἱέων τὸν πρεσβύτερον τηνικαῦτα συνηνέχθη παρεῖναι , τὸν τῆς ὁλκάδος ἅπαντα φόρτον ἐκείνου βλέποντος ἐξετίθεσάν τε καὶ ἐξεφόρουν . μεθ' ὧν ἤδη καὶ Παλαμᾶς ἐξήγετο · καὶ γνωσθεὶς ὅστις εἴη τὸν τρόπον καὶ τὴν ἀξίαν , οὐ μόνον ἐκ τῆς δαψιλοῦς ἐκείνης ὑλαίας ἀποσκευῆς , ἀλλὰ κἀξ ὧν ἐν τοῖς κόλποις ἔκρυπτεν ἀργύρου τε καὶ χρυσοῦ νομισμάτων παμπόλλων , πολλοῖς εὐθὺς καὶ πρὸς τῶν βαρβάρων ἐβάλλετο τοῖς σκώμμασι καὶ πολλῆς τὰ ὦτα ἐμπέπλησται χλεύης , λεγόντων ὡς διδάσκειν ὀφείλων ἑτέρους , ἄνθρωπε , κατὰ τὴν τῶν σῶν διδασκάλων νομοθεσίαν τὸν ἄσκευόν τε καὶ ἄχαλκον βίον , ἔργοις αὐτοῖς αὐτὸς τήν τε τῆς σῆς ἀνακαλύπτεις ψυχῆς μοχθηρίαν καὶ ἅμα τἀναντία πείθεις τοὺς ἑπομένους σοι δρᾶν . ἄρτι δὲ καὶ τῶν βίβλων αὐτοῦ προκομιζομένων , ἠρώτα καθ' ἕκαστον ὁ βάρβαρος ὅ τι τε εἴη καὶ ὅτου τὸ ἔργον . καὶ οὕτω μανθάνων τὰ μὲν αὐτῷ Παλαμᾷ συγγραφέντα κατὰ μέσης παραχρῆμα κελεύει ῥιφῆναι θαλάσσης , οἶμαι , τῆς θείας ἀοράτως πρὸς τοῦτο κινούσης προνοίας , ἵνα μὴ σεσωσμένα πολλῆς τε καὶ νεωτέρας τῆς ἀσωτίας ἐμπλήσωσι τάς γε τῶν ἁπλουστέρων ψυχὰς καὶ αὐτά . τό γε μὴν θεῖον τοῦ Χριστοῦ εὐαγγέλιον μετὰ τοῦ Δαυϊτικοῦ ψαλτῆρος αἰδοῖ πολλῇ τοὺς οἰκείους τηρεῖν ἐνετέλλετο · εἰώθεσαν γὰρ καὶ Ἰσμαηλῖται τιμᾶν προφήτας τε ἅπαντας καὶ ἅμα τὸν σωτῆρα Χριστὸν ὡς ἕνα τῶν προφητῶν . τέλος δ' αὐτὸν γυμνωθῆναι μὲν τῶν οἰκείων προστεταχὼς ἱματίων ἕτερα δέ γε διερρωγότα μετενδῦναι , κυνοτρόφοις τισὶν αὐτὸν εἰς πρᾶσιν ἐδεδώκει τηρεῖν , τάς τε ἄλλας ἐγκελευσάμενος μάστιγας ἐπάγειν αὐτῷ τιμήματος ἕνεκα πλείονος πρὸς ὠνήν , καὶ ἅμα τὸ σοδομιτικὸν καὶ παρὰ φύσιν πάθος τῆς ἀρρενομανίας , οὐκ οἶδ' ὁπότερον , εἴτ' εἰωθὸς σφίσι ποιεῖν εἰς ἐμπαιγμὸν τῶν ἁλισκομένων χριστιανῶν , εἴτ' ἐνδεδωκυίας τῆς θείας ἄνωθεν δίκης ἐνταῦθα , μακροθυμεῖν ὡς ἐπίπαν οὐ μάλα ἀνασχομένης , ἣ τὸν ἀλιτήριον ὡς ἀρχηγὸν τῆς νῦν ἐπιπολαζούσης ἀσεβείας χερσὶ βαρβάρων παρέπεμψεν , ἵνα μὴ λάθῃ μηδὲ τοῖς ἀμαθέστερον ἢ ἀμελέστερον περὶ τὰ θεῖα διακειμένοις τὸ τῆς αὐτοῦ γε αἱρέσεως αἴσχιστον , ἀλλ' ὕβρις ὕβριν ἀμύνηται , καὶ τὸ τῇ αὐτοῦ κακίᾳ κεκαλυμμένον αἰσχρὸν τῷ τοῦ σαρκικοῦ καὶ φαινομένου πάθους αἰσχίστῳ θεατρικώτερον τουτονὶ δημοσιευθῇ τρόπον · καὶ ὁ θέλων ἐκ τοῦ τυραννεῖν τὴν εὐσέβειαν δοξασθῆναι ἤδη καὶ κατ' αὐτό γε τὸ τῆς πολυθεΐας ἀτόπημα σαφῶς ἐξελήλεγκταί τε καὶ ἐστηλίτευται . καὶ διόπερ ὁμοφύλοις οὖσι τοῖς θιασώταις ἀρεστός τε ἐνομίσθη καὶ τῶν ὑπὲρ ἀξίαν ἄξιος γερῶν , τοῦτο τοῖς ἀλλοτρίοις τε καὶ βαρβάροις οὐδὲ μέχρι ψιλῆς ἀκοῆς ἀνεκτὸν ἐνομίσθη . εἰ γὰρ πρός γε τοῖς ἄλλοις αὐτῶν ἀτοπήμασι καὶ τὴν ἔνσαρκον ἀθετοῦσιν οἱ βάρβαροι θείαν οἰκονομίαν , ἀλλ' ἕνα τῶν πάντων εἶναι ποιητὴν καὶ θεὸν οὐδ' αὐτοί γε ἀρνοῦνται . ἀλλ' ὁ Παλαμᾶς καὶ ἀμφοτέροις ξενηλασίαν ἀπότομόν τε καὶ μάλα θρασεῖαν κατεψηφίσατο , καὶ οἵαν οὐδεὶς οὐδ' αὐτῶν ὁπόσοις διώκταις κατὰ τῆς εὐσεβείας τοὺς πρὶν αἰῶνας συνεπεπτώκει γενέσθαι · οὔτε γὰρ θεότητι λατρεύειν ἀφίησι τρισυποστάτῳ μιᾷ , οὐδὲ τὸν σαρκωθέντα λόγον υἱὸν εἶναι λέγει θεοῦ , ἀλλ' ἀνούσιον μέν τινα καὶ ἀνύπαρκτον ἐνέργειαν , πρὸς δ' ἀκτίστους μυρίας μεριζομένην θεότητας ἄλλας ἀλλήλων διαφερούσας , ὡς καὶ αὐτὸς ἐν ἄλλοις πλατύτερον γέγραφας στηλιτεύων αὐτόν . ὅθεν καὶ μείζω κἀνταῦθα πρὸ τῆς αἰωνίου καταδίκης ἐκείνης τὴν δίκην δίδωσιν οὑτοσὶν ὁ ταλαίπωρος ὧν ἐπὶ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἠγωνισμένους ἠγώνισται , τοὺς μὲν διώξας καὶ ἄλλον ἄλλοθι διασπείρας , τοὺς δὲ καὶ αὐτῶν γυμνώσας ἀναίδην τῶν ἱερατικῶν συμβόλων . καὶ αὐτός τε γὰρ αἰσχρῶς τῶν ἱερατικῶν γυμνωθεὶς συμβόλων . καὶ πρός γε ἔτι πάσης κοινῶς ἐσθῆτος , ὁμοῦ καὶ τὰ αἴσχιστα ὑπ' αὐτῶν ἐπεπόνθει βαρβάρων , οὓς τοσοῦτον αὐτὸς ἠγάπησεν ὥστε καὶ ἠγώνισται πάμπολλα πεῖσαι Καντακουζηνὸν κατὰ τοῦ γαμβροῦ Παλαιολόγου συλλήπτορας κτήσασθαι καὶ φίλους ἡγεῖσθαι διὰ βίου , καὶ τῆς ζωῆς φύλακας ἀθανάτους . διὸ καὶ τὴν ἀντιμισθίαν ἀξίαν ἐκεῖθεν εἴληφε δεδωκὼς καὶ δέδωκεν εἰληφώς · αἰσχρῶς μὲν γὰρ καὶ ἀναξίως παντάπασιν εἰς τὸν ἱερατικὸν βαθμὸν ἀναβάς , ἀξίαν τοῖς ἱερώσασι τὴν ἀντιμισθίαν ἀπέδωκε τὴν ἀσέβειαν · ἀξίαν δ' αὖ ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἐκείνων αἴσχιστα καθαιρεθεὶς τὴν ἀντιμισθίαν κεκόμισται ὧν τοῖς Ῥωμαίοις ὀλέθριον τῷ βασιλεῖ προμεμνήστευται τὴν φιλίαν , ἵνα καὶ καθαιρέσει αἰσχρᾷ μὲν δικαίᾳ δ' οὖν πολλῶν ἱερέων καὶ ἐπισκόπων καὶ πάσης εἰπεῖν εὐσεβοῦς ὁσιότητος καθαίρεσις ἄδικος ἀντιταλαντεύηται , καὶ ἃ τοῖς σοφωτέροις ἔγνωσται συνετῶς πρὸ τῶν ἔργων , ταῦτ' ἐπὶ τῶν ἔργων φαίνηται συμβαίνοντα σαφῶς . Ἐπεί γε μὴν καὶ πρὸς Ὑρκανὸν ἀπηνέχθη , τὸν ἀρχηγὸν δηλαδὴ τῶν βαρβάρων , τὰ μὲν ἄλλα , ὅσα τε πρὸς τῶν ἐκεῖ τηνικαῦτα παρόντων ἠκηκόει τε καὶ λελάληκε καὶ συνυπήχθῃ καὶ ὡμολόγηκε φιλοζωΐας ἕνεκα , σιωπᾶν ἄμεινον . μαθὼν δ' οὖν ὅμως ἐκεῖνος ὡς αὐτός ἐστι δι' ὃν πολυθεΐας τε ἔρως ἐν Ῥωμαίων ἤνθησεν ἄρχουσι καὶ ματαίας θρησκείας ἀγάλματα νέοις ἐμπολιτεύεσθαι γέγονεν ἔθεσι , κατεγίνωσκέ τε καὶ διετώθαζε μάλα ἐπεγγελῶν . προσέταττε δ' οὖν ἀπαχθέντα πόρρω που τῆς σατραπικῆς οἰκίας διαλεχθῆναι περὶ τῆς νεολέκτου ταυτησὶ τερατείας ἑνί τινι τῶν παρὰ βαρβάροις αὐτόθι σοφῶν ἐπ' ἀκροάσει πολλῶν . καὶ ὅσα μὲν ἐκεῖ πρὸς ἡδονὴν τοῖς βαρβάροις ἐφθέγξατο , ἀφαίρεσιν δεδιὼς τῆς ζωῆς ταυτησί , περιττὸν ἀφηγεῖσθαι · ἃ δ' οὖν ἀπολεξάμενοι πρὸς δημοσίας φέρουσιν ἀκοὰς οἱ ἐνταῦθα τῆς ἐκείνου θιασῶται κακίας , ἐγγράφως πρὸς ἐκείνου τούτοις πεμφθέντα , ἔστι τοιάδε . ἀπαιτούμενος γάρ φησι λόγον ἑρμηνέα τῆς καινοφανοῦς ταυτησὶ θρησκείας , ἀπολογεῖσθαι καιρὸν οὐκ ἔχειν εἰρήκει , πρόφασιν λέγων ὡς οἱ προσκείμενοι τῷ μέρει τῶν ἀντιδίκων προκάθηνται καὶ κριταί , καὶ οὐκ ἔχειν ἀναγκαίως δεικνύειν εἰς τὰ παρ' αὐτῶν ἀντιλεγόμενα τὰ δικαιώματα τῆς εὐσεβείας . ἔπειτα καὶ παραδεδομένος εἰς αἰχμαλωσίαν αὐτοῖς οὐκ ἂν ἀποκρίναιτο , ἐπεὶ καὶ ὁ Χριστός , φησί , μετὰ τὸ παραδοθῆναι οὐκ ἀπεκρίνατο . ταῦτ' εἰσὶ τὰ συνήθη ψευδολογήματα τῆς ἀτόπου γλώσσης ἐκείνης · πῶς γὰρ ἂν ἐτόλμησεν , ἢ τίς ἂν ἔχοι χώρα καὶ χρεία βαρβάροις φέρειν ὑπόδειγμα πρὸς πίστωσιν τῶν αὐτῷ λεγομένων τὰ τοῦ Χριστοῦ παθήματα . προσπαραγράφει δ' ἑξῆς καὶ περὶ τῶν ἐκεῖ χριστιανῶν , ὅπως λαθόντες ἐξ ἀπειρίας ἐπαίνοις ἐξαίρουσι τοῦτον , διότι , φασίν , ἀποκηρύττει τοὺς εἰς ὑπερκειμένας καὶ ὑφειμένας ἀπείρους θεότητας τὸν ἕνα θεὸν ἀσεβῶς διαιροῦντας . καὶ μὴ ἀποδέχεσθαι μέν φησι τὴν τῶν ἐπαίνων αἰτίαν ὡς αὐτῷ γε ἀλυσιτελῆ , ὅμως τοῦ καιροῦ τε καὶ τῆς χρείας ἕνεκα , τοῦ σιτίζεσθαι πρὸς αὐτῶν δηλαδή , σιωπᾶν ἐπαινούμενος ἀξίους κατάρας ἐπαίνους · τὸν γὰρ τῶν εὐσεβῶν ἔπαινον ἀπατηθέντες ἀνοικείως ἐδίδουν αὐτῷ , ἐπαρώμενοι μὲν αὐτοῦ τῇ πολυθεΐᾳ ἐκεῖνοι , ἀγνοοῦντες δ' ὡς αὐτός ἐστιν ᾧ ἐπαρῶνται . οὕτω πολύπους τίς ἐστιν ὁ κατάρατος , καὶ τὸ χρῶμα τῆς γνώμης ἄστατος καὶ ἀβέβαιος · καὶ τοῖς ἄλλοτ' ἄλλοις καιροῖς τε καὶ πράγμασι προσφυόμενος πρὸς διάφορα καὶ μαχόμενα χρώματί τε καὶ σχήματι γνώμης καὶ γλώττης ῥᾳδίως μεθαρμόζεταί τε καὶ μετασχηματίζεται · καὶ τῇ τοῦ κυρίου παιδείᾳ νουθετεῖσθαι οὐκ οἶδεν , ἀλλ' ὥσπερ ἂν εἴ τις τῶν ἀνδροφόνων , ἀγόμενος εἰς δεσμωτήριον ὥστε δείσαντα σωφρονεῖν τοῦ λοιποῦ καὶ λῃστείας ἀφίστασθαι πάσης , ὃ δ' αὐτούς τε ἐφόνευε τοὺς ἀπάγοντας καὶ ὅτῳ ἂν ἀπαντῴη τῶν παριόντων , οὕτω καὶ οὗτος οὔτε κολαζόμενος φρίττει οὔθ' ὑπὸ θεοῦ νουθετούμενος νουθετεῖται , ἀλλ' ἀκόλαστος ἐν κολαστηρίῳ μένει τὴν γνώμην , ἀπαίδευτος δ' ἐν παιδευτηρίῳ θεοῦ , τῆς ὁμοίας ἀπονοίας ἐχόμενος ἀεί , καὶ πρόφασιν κακίας ποιούμενος ἃ πρὸς κακίας ἀποχὴν ὁ θεὸς αὐτῷ συγκεχώρηκε παθεῖν . οὐδὲ γὰρ παύεσθαί πω τῆς κομπορρημοσύνης καὶ τῆς ματαίας ἐκείνης ἔγνωκεν οἰήσεως , ἀλλ' αὐτοῦ τε Χριστοῦ καὶ τῶν ὑπὲρ ἡμῶν Χριστοῦ παθημάτων εἰκόνα φέρειν ἑαυτὸν καὶ τὴν ἑαυτοῦ πρὸς βαρβάρους αἰχμαλωσίαν βρενθύεται , ψευδηγορίαις , ὡς εἴωθε , διαστρέφων τὰ πράγματα καὶ ἐγκαλλωπιζόμενος ἐφ' οἷς ἐγκαλύπτεσθαι ἔδει . οὕτως εἰς ἀσυνέτου καρδίαν χώραν οὐκ ἔχει μνήμη θεοῦ καὶ κατὰ θεὸν ἀρετή . διὸ καὶ ὡς ἐπὶ πλεῖστον ὁ θεὸς ἐμπαίζεσθαι τουτονὶ ἐγκεχώρηκε , καὶ ὑπὸ πάντων ὁμοίως μισεῖσθαι τὸ τῆς ἐρημώσεως βδέλυγμα . εἰς τοσοῦτον γάρ , καθάπερ κύβου στραφέντος , μεμίσηται καὶ πρὸς τῶν μάλα ποθούντων ἐντεῦθεν ἀρχόντων καὶ ὁμοφρόνων διὰ τὴν ἄθεσμον ἐκείνην καὶ σοδομιτικὴν τῶν βαρβάρων μῖξιν , ὥστε καὶ ὑπὲρ οὗ πάντα προέσθαι χρήματα ὑπισχνοῦντο καὶ σφᾶς αὐτούς , εἰ δεήσειε , πέμπειν εἰς ᾅδην , νῦν οὐδ' ὀβολοῦ ἀλλάξασθαι βούλονται τὴν ἐλευθερίαν . ὁποτέρωσε γὰρ ἂν νεύσειε τὸ ἀποβησόμενον , οὐκ ἐς τὸ εὔσχημον σφίσιν ἐνόμισαν σχήσειν τὸ πρᾶγμα . ἄν τε γὰρ βουληθῶσιν , ἔφασαν , σιγῇ καλύψαντες τοὔγκλημα τοῦτον ἱερατεύειν ἐνδοῦναι , καὶ λίθοι πάντες ἀναβοήσουσι τὴν τῆς ἀτοπίας ὑπερβολήν · ἄν τ' ἀπρακτεῖν αὐτὸν ἀναπείσωσι καὶ τῆς ἱερουργίας ἀπέχεσθαι , κατήγορος αὐτῶν ἀναιδέστατος ἔσται λοιπὸν αὐτὸς ἐν πολλοῖς , καὶ ξίφους ἀκμαιοτέραν παντὸς ἀντιστήσει γλῶτταν αὐτοῖς , καὶ Ὀλύμπου φανεῖται παντὸς ἐπαχθέστερος . ὅταν δὲ καὶ τὰ θεατρικὰ καὶ ἀγοραῖα σκώμματα πρὸς τὰς ἀγυιὰς παραρριπτούμενα ἐξακούωνται , τῆς γαστροκνημίας φημὶ καὶ τοῦ ἀνδρογύνου θεοῦ καὶ τοῦ μηροῦ τοῦ τὸ ἀτελὲς ὠδίνοντος κύημα , Διονύσου μὲν ἥκιστα οὐδὲ Σεμέλης Θηβαίας ἀμβλώματα , ἀλλὰ βαρβαρικῶν καὶ ἀσεβῶν σπερμάτων ἐκτόκια συγγενῆ καὶ οἷα διηνεκῶς ἐξ ἀσεβοῦς αὐτὸς διανοίας εἴωθε τίκτειν πονηρά τε καὶ ἀσεβῆ γεννήματα , μᾶλλον δ' ἀτελῆ καὶ παρὰ φύσιν ἀμβλώματα , ποίας οὐκ ἂν ἀγχόνης χείρω δόξειεν ἅπασιν , οἷς διδασκάλῳ τούτῳ κεχρῆσθαι συμπέπτωκε . Καὶ περὶ μὲν τούτων αὐτὸς ἂν ἀκριβέστερον διαιτήσειας τῇ σοφῇ σου καὶ ἔμφρονι διανοίᾳ καὶ κρίσει · ἐγὼ δὲ καὶ περὶ τῶν ἑξῆς ὁμοίων τε καὶ ὁμοίας ἐκ θεοῦ τυγχανόντων τῆς ἐκδικήσεως ἀφηγήσομαι . ὁ γὰρ πατριαρχεύσας μὲν ἐκεῖνος Κάλλιστος καθαιρεθεὶς δ' αὖθις ὑφ' ὧν τετίμηται , καὶ μὴ βουλόμενος τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης οἴκοθεν ἀποθέσθαι σύμβολα , κεκινδύνευκεν ἄκων τὴν τούτων ἀφαίρεσιν ὑποσχεῖν καὶ ἅμα δεινῷ τινὶ ἐμβεβλῆσθαι δεσμωτηρίῳ , μὴ καὶ στάσιν ἴσως κατὰ τὴν ἐπιπολάσασαν φήμην ἐγείρῃ τῇ πόλει , θρασύτερόν τε καὶ ἀηδέστερον πρὸς τὸν ἐν ἡσυχίᾳ διακείμενος βίον . καὶ τάχα ἂν μὴ μαθὼν ἔφθη παθών , εἰ μὴ μαθὼν ἔφθη φυγών . ἄρτι γὰρ τὸ σκέμμα βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ κεκυρωμένον λανθάνουσα φήμη λαβοῦσα διέπιπτεν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐξεπιπολῆς . ὅθεν μαθὼν καὶ αὐτός , καὶ δειλίᾳ μακρᾷ συσχεθείς , ᾤχετο λάθρᾳ ἀποδρὰς πρὸς τὸ τῶν Λατίνων ἀντιπέρας φρούριον · καὶ τῇ ἀλλοφύλῳ σκέπῃ καὶ δεσποτείᾳ ἑαυτὸν διὰ φιλοζωΐαν καθυποζεύξας , καὶ ἃ τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας δεδιωγμένοις χθὲς καὶ πρότριτα εὐσεβέσιν ὠνείδιζε , ταῦτα παρὰ πόδας ἁλίσκεται καὶ αὐτὸς πεπονθώς . καταφεύγοντας γὰρ πρὸς τὸ τῆς Σοφίας ἱερὸν καὶ μέγιστον τοῦ θεοῦ τέμενος ἀποσπῶν παρανόμως αὐτὸς τοῖς δεσμωτηρίοις προύπεμπεν · εἰ δέ πού τις καὶ τοὺς διώκτας λαθὼν εἰς τὸ Λατινικὸν ἐκεῖνο κατέφυγε φρούριον , πολὺς αὐτὸς εὐθὺς ἦν κατὰ τῶν τοιούτων ῥέων καὶ ἀμέτρους ἐπαντλῶν λοιδορίας , καὶ λέγων ὡς οἱ τῷ Βαρλαὰμ ὄντι Λατίνῳ φίλοι καὶ νῦν τοῖς ὁμοφύλοις ἐκείνῳ γίνονται φίλοι , τῇ ἀλλοφύλῳ σκέπῃ καὶ δεσποτείᾳ χρώμενοι σωστικῷ λιμένι . οὕτω τὰ τῆς ἀσεβείας ὄργανα μετὰ τῶν οἰκείων δογμάτων πρὸς μὲν βραχύν τινα χρόνον ἀντέσχε , καὶ λέληθεν ἐνίοτε τοὺς πολλοὺς ἐν σκότει κἀκ διαμέτρου τῆς ἀληθείας ἱστάμενα , τῷ χρόνῳ δὲ φωρᾶται τῷ τῆς ἀληθείας θεατριζόμενα φωτὶ καὶ ὑπ' αὐτῶν ἐλεγχόμενα τῶν πραγμάτων , τοῖς οἰκείοις πτεροῖς ἁλίσκεταί τε καὶ ἑαυτοῖς περιπίπτει . μηδὲ γὰρ μηδενὸς διώκοντος ἄλλου , ὑφ' ἑαυτῶν αὐτοὶ διώκονται μόνοι , καὶ πάσχουσιν οἴκοθεν ἅπερ ἔδρων κατὰ τῶν εὐσεβούντων αὐτοί , τῆς θείας κατὰ βραχὺ καὶ λεληθότως δίκης μετερχομένης καὶ ἐλαυνούσης αὐτοὺς καὶ τῶν κορυβαντιώντων χείρους ποιούσης . πρὸς γὰρ αὐτοῖς καὶ πλείους αὐτῶν ἕτεροι τὰ ὅμοια ἐπεπόνθεσαν , καὶ ὡς ἐμβρόντητοί τινες καὶ θεηλάτῳ μανίᾳ τινὶ πληγέντες οὐκ ἴσασιν ὅτι δρῷεν , ἀλλὰ περινοστοῦσιν οἱ δυσσεβεῖς καὶ ἐξάγιστοι μεθυόντων ἢ μαινομένων δίκην καθ' ἑαυτῶν βακχεύοντές τε καὶ οἰστρηλατούμενοι καινόν τινα καὶ τερατώδη τρόπον . Ἐγὼ δέ , μηδαμῇ τοῦ καιροῦ συγχωροῦντός μοι τοῖς ὁμοίοις ἐνδιατρίβειν ἐς τὸ παρὸν ἀφηγήμασιν , ἐφ' ἕτερα τρέψομαι , πλατυτέραν ἐκείνης ταμιευσάμενος τὴν ἀφήγησιν ὡς εἰκὸς προϊών . ἄρτι γὰρ περὶ τροπὰς θερινὰς τοῦ ἡλίου ἐληλυθότος , ἕνδεκα ναυσὶν ἐκ Βυζαντίων λιμένων ὁ βασιλεὺς ἀναχθεὶς Καντακουζηνὸς ἑβδομαῖος ἐς Τένεδον ἀφικνεῖται , πολεμησείων ἐκεῖ τῷ γαμβρῷ Παλαιολόγῳ · ἤλπιζε γὰρ δυοῖν θάτερον , ἢ προδοσίᾳ τῶν ἔνδοθεν ἢ τῇ ἔξωθεν μάχῃ ἀφυλάκτοις ἐκ τοῦ αἰφνιδίου ἐπεισπεσών , αὐτόν τε ἅμα καὶ τὸ τῆς Τενέδου καταλήψεσθαι φρούριον , καὶ ἀντ' αὐτοῦ τὸν υἱὸν αὐτόθι καταλείψειν Ματθαῖον , τῷ πατρὶ τηνικαῦτα συμπλέοντα ὁμοῦ τῇ συζύγῳ . ἐπεὶ δὲ τῷ λιμένι τῶν Τενεδίων τὸν εἴσπλουν προαισθομένων ἐξ ἐφόδου ποιήσασθαι ἥκιστα ἔσχεν , ἐπὶ θάτερα λοιπὸν τῆς νήσου παραπλεύσας πάσαις μὲν τῇ γῇ ταῖς ναυσὶν ἀποβῆναι προσσχόντας ἥκιστα ἔκρινε δέον , δέει τοῦ μὴ τῷ πλείστῳ μέρει κενωθείσας τὰς ναῦς τῷ Παλαιολόγῳ τὴν γνώμην προστεθειμένας , ζημιωθῆναι μὴ μόνον τὸν ἅπαντα στόλον μεθ' ὧν ἀφίκοντο σκεμμάτων τε καὶ βουλευμάτων , ἀλλὰ καὶ σφῶν αὐτῶν αὐτοὺς γενέσθαι προδότας ἀπονητὶ τοῖς ἐχθροῖς . διὸ δὴ καὶ τέτταρσι μόναις ἐπέτρεψαν τὴν ἀπόβασιν , αἷς ἐθάρρουν τὰ μάλιστα . καὶ τοίνυν τῆς ἀποβάσεως γινομένης ἤδη καὶ ἡτοιμασμένων οἷς μὲν ἐπετέτακτο πῦρ τοῖς τῶν ἀσταχύων ἐνεῖναι δράγμασιν , οἷς δ' ἐκριζοῦν τὰς ἀμπέλους , οἷς δ' ἀγώγιμον ἐκ τῆς νήσου τὸ ὕδωρ ἐς τὰς ναῦς κομίζειν , εὐθὺς ἐξεπήδα τῆς Τενεδίας ὁπλίσεως τὸ ἐρρωμενέστερον ἐκ τῶν τοῦ φρουρίου πυλῶν , πεζοί τε καὶ ἱππεῖς , καὶ μάχην στερρὰν παρὰ τὸν αἰγιαλὸν συστησάμενοι οὐδ' ὑδρεύσασθαι τοὺς ναυτικοὺς εἴασαν , ἀλλ' ἠνάγκασαν ἐν βραχεῖ τὰ πρυμνήσια τεμόντας ἀποπλεῖν . ὅθεν δὴ καὶ μικρὸν ἀποστάντες τῆς γῆς οἱ Βυζάντιοι τὰς ναῦς ἀνεκώχευον , τῇ δ' ὑστεραίᾳ τὰς ἀγκύρας ἀναλαβόντες τριταῖοι ἐς Ἴμβρον τὴν νῆσον κατέπλευσαν , πολεμίαν ἡγούμενοι καὶ αὐτήν . κἀνταῦθα τὰ ὅμοια δράσαντές τε καὶ παθόντες πλήρεσι κώπαις κἀκεῖθεν ἀπῄεσαν εἰς Αἶνον τὴν πόλιν , Καντακουζηνῷ προσκειμένην . ἔνθα δὴ Ματθαῖον τὸν νέον βασιλέα καταλιπόντες σὺν τῇ συζύγῳ τάχιστα ἐπανῆκον δέκα ναυσὶν εἰς Βυζάντιον · τῆς γὰρ μιᾶς τὸ πλήρωμά φασιν ἐν δυσὶν ἀποβάσεσιν , αἷς πρὸς Τένεδόν τε καὶ Ἴμβρον πεποίηνται , πρὸς Παλαιολόγον ηὐτομοληκέναι τὸν βασιλέα . Ἐγὼ δ' ὃ μικρῷ πρόσθεν ἐχρῆν ἀφηγήσασθαι βουληθεὶς εἶτα ἐπέσχον , τὴν σὴν λυπῆσαι ψυχὴν φυλαττόμενος , λέξων ἔρχομαι νῦν , τὰς τῶν φίλων καὶ συνάθλων τῶν σῶν δυσωπούμενος ἐντολάς . Εὐλογία γὰρ ἡ τῷ ὄντι βασίλισσα , καὶ τὰς ἐπωνυμίας συμφώνους τῷ βίῳ λόγοις ἅμα κτησαμένη καὶ ἔργοις , πολλοὺς ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων τῆς ἐκκλησίας θορύβους καὶ διωγμοὺς καὶ ποικίλας ἐπαγωγὰς συμφορῶν ὑποστᾶσα , καὶ πρὸς οἷς εἶχεν ὁμοῦ τῷ γήρᾳ νοσήμασιν ἄλλοις πρότερον καὶ πλείοσιν ἔτι περιπεπτωκυῖα , καὶ τελέως οὕτω καὶ κατὰ βραχὺ τὸ σῶμα δαπανηθεῖσα , πρὸς τὴν ἀΐδιον ἐκείνην τέως μετέστη μακαριότητα . νῦν οὖν σε παρακαλοῦσιν οἱ φίλοι λόγοις ἐπιταφίοις ἐκείνην κοσμῆσαι , ἐπεὶ καὶ πολλὰ προφανῶς τῶν τῷ ἐκείνης προσιόντων τάφῳ νοσήματα τὴν ταχίστην ἐλαύνονται , τοῦ θεοῦ κἀντεῦθεν ἐλέγχοντος τὴν τῶν διωκόντων ἀπόνοιαν καὶ ἀσέβειαν . οἶσθα δὲ καὶ ἄλλως ὡς μετὰ χρόνον που ἑξκαιδέκατον τῷ Ἀνδρονίκου τοῦ βασιλέως ἐκείνου υἱῷ συζυγεῖσα μετὰ πολλῆς τῆς εὐκλείας καὶ δόξης , καὶ μόλις που δύο μόνους ἐνιαυτοὺς ἐκείνῳ τοῦ βίου συναπολελαυκυῖα , θανάτῳ τε τοῦτον εὐθὺς ἐζημίωται καὶ ἅμα τριβώνιον ὑποδῦσα τὸν ἅπαντα πλοῦτον διένειμε αἰχμαλώτοις καὶ πένησιν ἄλλοις , πλὴν ἢ ὅσον εἰς τὴν πολυτελῆ τοῦ θείου φροντιστηρίου κατασκευὴν ἐκείνου κεκένωκεν , ὃ περιβόητον μᾶλλον εἰς ἀρετὴν κατεστήσατο ἢ πρὸς κατασκευήν . δαψιλέσι μὲν γὰρ καὶ πολυτελέσι δαπάναις ᾠκοδομήσατο , πλείους δὲ τῶν ἑκατὸν μοναζούσας κατ' ἐκλογὴν ἐνασκεῖσθαι συνήθροισε τούτῳ σεμνῶς . ἀλλ' αὐταῖς καὶ αὐτὴ συνδιηκονεῖτό τε καὶ ἀμφεπονεῖτο , χορηγοῦσα μὲν ἀφθόνῳ γνώμῃ τὰ κατὰ χρείαν διηνεκῶς ὡς κυρία , συναιρομένη δ' ἐξ ἐφημερείας καὶ αὐτὴ τὸν πάσαις ἐκείναις ἀνάλογον τρόπον ὥσπερ ὁμόδουλος , ἄχρι τῶν ὀπτανείων καὶ εἴ τι τῶν χυδαιοτέρων ἐτύγχανεν ὂν καὶ συλλήβδην εἰπεῖν , ἀρχέτυπον ἀρετῆς ἁπάσης ἁπάσαις ἑαυτὴν προτιθεῖσα καὶ βίου σεμνοῦ μέχρι καὶ ἐς δεῦρο διήρκεσεν , ἑβδομηκοστὸν ἐγγύς που τῆς ἡλικίας ἄγουσα χρόνον . καὶ τί χρὴ πλείω διεξιέναι πρὸς σὲ πλέον τῶν ἄλλων τὰ ἐκείνης εἰδότα ; μέμνημαι γὰρ καὶ πολλάκις σοῦ γε ἀκηκοὼς ἔστιν ἃ τῶν ἐκείνης ἀφηγουμένου καλῶν , καὶ ἐρεθίζοντος ἴσως εἰς ἕξιν ἀσκήσεως ἀγαθῆς τοὺς ἀκούοντας , ὡς βαθεῖάν τε ἐκέκτητο σύνεσιν ἡ γυνή , καὶ σιωπῶσα καὶ φθεγγομένη παραίνεσις ἦν ἀεὶ τοῖς συνοῦσι , καὶ μέγα καὶ ἀπαράμιλλον τοῦ μοναδικοῦ παράδειγμα βίου , καὶ οἷον αἰθεροδρομούσης σεμνότητος ἦθος αὐτόφυές τε καὶ αὐτοχάλκευτον , ἁπάσης τε πνευματικῆς παιδείας κανὼν ἀκριβὴς καὶ δικαιοσύνης ζυγὸς ἀρρεπής . ἔτι δὲ θυμοῦ κινήσεσιν ὀξυρρόποις καὶ αὐτονόμοις , καὶ εἰ τὰς αἰτίας εὐλόγους ἐκέκτητο , οὔτε χεὶρ αὐτῇ ποτ' ὤφθη τῶν πάντων οὐδέσιν οὔτε γλῶττα διακονήσασα προπετής , ἀλλ' ἐν αὐτοῖς εὐθὺς ἀναιροῦσα τοῖς λογισμοῖς διετέλει τὰς ῥίζας ἐντὸς πρὸ τῆς βλάστης . τόν γε μὴν τῆς ἀργίας καιρὸν βίβλων ἱερῶν παρεῖχεν ἀεὶ ἀναγνώσεσι , καὶ πεῖραν ἐντεῦθεν ὑψηλῆς θεωρίας συνῆγε μακρὰν καὶ ποικίλην , ὁπόση τοῖς θείοις τῆς ἐκκλησίας δόγμασι καιροῦ καλοῦντος ἐγένετό οἱ σύμμαχος κράτιστος . ὥσπερ δ' αὖ ἱερωσύνῃ τῇ ἀληθείᾳ τὴν γλῶτταν τιμήσασα , ἀκάματον τὴν τῶν χειλέων ἀκρόπολιν ἔστησε φύλακα , ὡς μὴ λάθοι προκύψας ὀψέ ποτε λόγος μάλα μέν τις ἐπαγγελτικός , οὐ μάλα δέ τις τελεσιουργὸς καὶ ὠφέλιμος . καὶ τὰ πλείω λέγοις ἂν αὐτὸς καὶ ἀφηγοῖο πλατυτέρᾳ γλώττῃ τε καὶ βίβλοις μάλα γέ τι σφόδρα ἁρμοττούσαις . νῦν δέ σοι καὶ περὶ τῶν ἔξωθεν ἀπαγγελλομένων ἔνια διηγήσομαι , ὧν καὶ ὁ παρὼν τὰς ἡμῶν ἀκοὰς ἐνέπλησε χρόνος τῶν δυσχερῶν . Φήμη γὰρ ἀφίκετο πρότριτα ἐς Βυζάντιον ἐκ τῶν ἕωθεν ἐπιδημησάντων Ἀντιοχέων , ὡς ὁρμῇ δαιμονίᾳ τινὶ συσχεθεὶς ὁ τῆς Αἰγύπτου καὶ Ἀραβίας δεσπότης , ὁπόσοι χριστιανῶν οἰκοῦσι τὴν γῆν ἐκείνην , ἐξήνεγκε δόγμα πάντας ἡβηδὸν ἀνελεῖν , εἰ μὴ ἐς τὴν τῶν Ἀράβων θρησκείαν τὸ σέβας καὶ αὐτοὶ μεταθεῖεν , μηδὲ γὰρ εἶναι λέγων εἰκὸς ὑπὸ τὴν ἐμὴν ἐξουσίαν τελοῦντας τὴν ἐμὴν φαυλίζειν θρησκείαν . ἐνστάντων οὖν ἐκεῖ τηνικαῦτα παμπόλλων ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἐρρωμένως καὶ σὺν ζεούσῃ τῇ προθυμίᾳ γέγονε φόνος πολύς , ὡς φανῆναι τὸ πλῆθος τῶν ἀναιρεθέντων ὑπὲρ δισμυρίους , ἀρξαμένου μὲν ἐκ Παλαιστίνης πρῶτον τοῦ δεινοῦ , εἶτα διαβάντος Κοίλην Συρίαν καὶ Φοινίκην πᾶσαν , καὶ ὅσαι τὴν Δαμασκὸν ἀστυγείτονες περιχορεύουσι πόλεις καὶ κῶμαι μέχρι Τύρου καὶ Σίδωνος , καὶ ὅση τὸ ὄρος τὸν Κάρμηλον περικλύζει θάλασσα . ἐν μεταμέλῳ δ' αὖ τοῦ προστάξαντος γεγονότος πέπαυται τὸ δεινόν . Ταῦτα καὶ πλείω πρὸς τούτοις ἕτερα ὑπειπὼν ὁ καλὸς Ἀγαθάγγελος ᾤχετο ἀπιὼν περὶ μέσας που νύκτας , αὖθις τοὺς ἡμετέρους δημίους λαθὼν καὶ τοὺς θηριώδεις φύλακας , μόνον ἐμὲ καταλελοιπὼς τῇ στενῇ καὶ δεινῇ συνήθως ἐκείνῃ διαίτῃ χρώμενον . Ἄρτι δὲ τοῦ μὲν ἐφεστηκότος λήξαντος ἔτους , τοῦ δὲ ἑξῆς ἐνδημήσαντος , τὰ Ῥωμαίων ἐνόσει τοῦ εἰωθότος ἐπέκεινα πράγματα διά τε τὴν εἰωθυῖαν Περσῶν ἐπικράτειαν , ἣν ἤδη Καντακουζηνοῦ προδιδόντος ἄχρι πυλῶν ἐσχήκεσαν Βυζαντίων , ὡς οἰκείοις τέως χρώμενοί τε καὶ καταχρώμενοι μὴ πράγμασιν ἅπασι μόνον , ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας ἀνδράσιν ὁμοῦ πρὸς πᾶν τὸ βουλόμενον ἄγοντές τε καὶ φέροντες , οὐκ ἔξω πόλεων ὡς πρὶν περιθέοντές τε καὶ παραθέοντες , ἀλλ' ἐνδὸν ἤδη ποιούμενοι τοὺς συνοικισμούς , καθ' ὁπόσον καὶ οἷον καὶ ὅπου καὶ ὅτε τὸ τῆς ψυχῆς ὀρεκτικὸν ὑπετίθετο σφίσιν ἐπιτροπεύοντες καὶ δεσποτικῶς ἐπιτάττοντες . Ἤδη δὲ τοῦ φθινοπώρου λήγοντος , περί που τὰ μέσα μιᾶς τῶν νυκτῶν ἀκοή τις αἰφνίδιος τὸ Βυζάντιον περιήχησεν ἅπαν , εἶναι τείχους ἐντὸς βασιλέα Παλαιολόγον τὸν νέον , συμμαχίας πάσης ἀλλοφύλου χωρὶς ἀφιγμένον τριταῖον ἐκ Τενέδου τῆς νήσου , μηδενὸς αἰσθομένου τὸν εἴσπλουν , μεγίσταις μὲν τριήρεσι δυοῖν , μονήρεσι δ' ἑκκαίδεκα διὰ τοῦ πρὸς ἕω λιμένος καὶ νεωρίου εἰσελάσαντα , ὧν αἳ μὲν οἴκοθεν ἦσαν αὐτῷ προνεναυπηγημέναι , αἳ δ' ἐκ Τενέδου τε καὶ Λέσβου καὶ Λήμνου κατὰ μέρος ἠθροισμέναι , καὶ εἴ τινες εἶεν αὐτόνομον διαιτώμενοι βίον . ὅ γε μὴν Καντακουζηνὸς ἐν ἀκοῇ τοῦ γεγενημένου γενόμενος ἔξω μὲν τῶν βασιλείων οὐδαμῇ ἐξεληλυθέναι ἐγνώκει , δείσας τὴν τῶν Βυζαντίων ὁρμήν , ἠρεθισμένων πάλαι σφοδρῶς κατ' αὐτοῦ , τά τε ἄλλα ὁπόσα πολλάκις ἔφθην εἰπών , καὶ ὅτι τούς τε τῆς εὐσεβείας πατρίους καταπεπάτηκε νόμους , καὶ τὴν τῶν ἐναπολειφθέντων ἅμα Ῥωμαίων ἐλευθερίαν ἀφελόμενος δουλεύειν αὐτοὺς ἐδεδώκει βαρβάροις καὶ ἀσεβέσιν ἐχθροῖς . πέμψας δ' οὖν τὴν ταχίστην ἐντὸς βασιλείων οὐ μάλα ἑκόντας ἀθροίζει τοὺς τῆς συγκλήτου προύχοντας , ἵνα τε συμμάχοις χρῷτο καὶ αὐτοῖς μετὰ τῶν ἐκ πολλοῦ συνοικούντων αὐτῷ Κατελάνων , εἰς ἑκατὸν ἀνηγμένων τὸν ἀριθμόν , ὁπότε ἐπίοι σὺν ὅπλοις πολεμησείων κύκλῳ τὰ βασίλεια τείχη Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς , καὶ ἵνα μὴ ἐκείνῳ μᾶλλον κατ' αὐτοῦ συμμαχεῖν ἀναγκασθῶσιν ἐλεύθεροι ὄντες . ἀλλὰ τοῦ θεοῦ μὴ συναιρομένου τὰ πάντα ἀντέστραπται . τῇ γὰρ ὑστεραίᾳ περιστρατοπεδεύσαντες ἅμα αὐτῷ πάντες Βυζάντιοι ἐρρωμένως ἐπολιόρκουν . καὶ πρὶν ὅλας δύο παρελθεῖν ἡμέρας , φρυγάνοις πολλοῖς πυρπολήσαντες τὴν πρὸς τὸν ἐν Βλαχέρναις θεῖον νεὼν ἀνοιγομένην πύλην τοῦ κάτω παλατίου , εἰσερρύησαν ἀσχέτῳ ῥύμῃ , καὶ τὸ Καστέλιον οὕτω λεγόμενον ἐξηνδραποδίσαντό τε καὶ διενείμαντο κατὰ σφᾶς ὡς ἐβούλοντο . τούτου δ' οὕτω συνενεχθέντος , ἐπειδὴ βασιλείων ἐντὸς μύλος μὲν ἥκιστα ἦν , ἄλευρα δὲ καὶ ἄρτοι διὰ τὸ τῆς συμφορᾶς ἀδόκητον οὐ προῳκονόμηντο , ἥ τε καθ' ἡμέραν δαπάνη τοῦ πλήθους ἔνδοθεν ἀπαραίτητον τὴν χορηγίαν ἀπῄτει , καὶ ἅμα ὁ γογγυσμὸς καὶ οἱ πρὸς ἀλλήλους ψιθυρισμοὶ τῶν ἐντὸς πολυτρόπων ἐκείνων ἀνδρῶν καὶ αἱ κατὰ τοῦ Καντακουζηνοῦ λοιδορίαι πολλὴν ὤδινον τὴν κατ' αὐτοῦ κίνησιν , εἰς ἀνάγκας ἤλασαν σπείσασθαι τῷ γαμβρῷ καὶ βασιλεῖ Παλαιολόγῳ , πρὶν ἢ παθεῖν τὰ ἀνήκεστα . βραχέων οὖν ἐντὸς ἡμερῶν οὑτωσὶ τῶν πραγμάτων ἐκείνων συνελαθέντων καὶ τῶν σπονδῶν ἐπὶ τῷ βασιλεύειν ἄμφω γεγενημένων , ἀνυπόπτως ἤδη προσῄεσαν καὶ ὡμίλουν ἀλλήλοις τῶν βασιλείων οἴκων ἔνδον ἅμα καὶ ἔξω · διὸ καὶ σύγχυσίς τε καὶ θόρυβος ἠγείρετο σφόδρα ἄσημος κατὰ τὸ συνεχὲς πρὸς Βυζαντίων κατὰ πρόσωπόν τε καὶ ἀναιδῶς λοιδορούντων αὐτὸν Καντακουζηνὸν καὶ ἐπιπηδώντων αὐτῷ , καὶ ἐν ἐπαγγελίαις ὄντων κατὰ τῆς αὐτοῦ σφαγῆς τὰ ἴδια βάπτειν ξίφη , εἰ μὴ τὴν ταχίστην πρὸς τὸ μοναδικὸν τὴν βασίλειον ἀμείψῃ στολήν . ἔνθεν τοι καὶ μετ' οὐ πολλὰς τὰς ἡμέρας ἐξῄει τοῦ παλατίου , τὸ μοναδικὸν ἠμφιεσμένος σχῆμα , ξύν γε τῇ ὁμοζύγῳ νυκτός , αὐτὸς μὲν Ἰωάσαφ μετονομασθείς , ἡ δ' Εὐγενία , καὶ ὃ μὲν εἰς τὴν τῶν Μαγγάνων μονὴν μετοικήσας , ἣ δ' εἰς τὴν τῆς Μάρθας οὑτωσὶ κεκλημένην . εἵπετο δ' αὐτοῖς μὴ μόνον ἅπανθ' ὅσα πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα , ἀλλὰ καὶ ὅσος τοῖς βασιλικοῖς ταμιείοις ἔτυχε τέως ἠθροισμένος πλοῦτος , καθάπαξ ἅπας συλλήβδην εἰπεῖν ἀγώγιμος σφίσιν εἵπετο καὶ αὐτός , Παλαιολόγου τοῦ βασιλέως ἐνδόντος αἰδοῖ τοῦ κήδους . Ἀλλὰ λεκτέον ἡμῖν ἐν βραχεῖ καὶ ὅσα τηνικαῦτα συμπέπτωκε πατριάρχῃ Φιλοθέῳ τῷ ἐπικεκλημένῳ Κοκκίνῳ · χρὴ γὰρ ἐνταῦθα μικρὸν ἀναδραμόντα τῷ λόγῳ δεῖξαι οἷς ἀκούειν ἔφεσις οἵα καὶ τούτῳ θεόθεν ἐκ τοῦ σχεδὸν ἐνέσκηψε παιδεία πρὸς ἔλεγχον τῆς ἀκαίρου καὶ σφαλερᾶς καυχήσεως . ἔσχε γὰρ οὑτωσί . ἐγένετο κατὰ τὴν μονὴν ἣ τοῦ Κραταιοῦ ἐπικέκληται , λείψανον ἱερὸν ἐκ κεφαλῆς ἄχρι ποδῶν ἀνενδεῶς τῶν μελῶν ἁπάντων ἔχον εὑρῆσθαι πρὸς τῶν ἐκεῖ μοναζουσῶν γυναικῶν . περὶ οὗ καὶ πολλή τις ἤκμασε τέως ὑπόληψις τοῖς πολλοῖς , Ἀνδρέου τοῦ Κρήτης εἶναι , ὃς οὐκ ὀλίγοις τὴν ἐκκλησίαν ἐκόσμησεν ἱεροῖς μέλεσι . τοῦτο γὰρ κατορώρυκται μὲν τῷ ἐδάφει τοῦ θείου ἐκείνου νεώ , ἦν δ' ἀφανείᾳ κεκαλυμμένον ἐκ παλαιοῦ καὶ οὐδενί πω γνώριμον ἄχρι τῆς τῶν νῦν χρονικῶν περιόδων ἡλικίας . ἄρτι δ' οὐκ οἶδ' ὁπότερον εἰς τοὐμφανὲς ἐληλύθει , εἴτ' ἐξ ἐπιπνοίας τινὸς θειοτέρας , εἴτε τινὸς χρείας ἐνστάσης ὀρύττειν ἐκεῖσε , εἴτ' οὐκ οἶδ' ὅντινα τρόπον ἕτερον . οὐ γὰρ ὄψεσιν αὐταῖς μοι τετύχηκε γενομένῳ κατὰ τὸν τόπον θεάσασθαι , τοῦ τηνικαῦτα διωγμοῦ καὶ τοῦ τῆς ἐκκλησίας χειμῶνος ἐκείνου τὰς ἐμὰς ἐγκλείσαντος θύρας , ὡς μηδ' ἐπὶ βραχὺ γοῦν εἰς ἐλεύθερον προκύπτειν ἔχειν ἀέρα πνοῆς ἀκραιφνοῦς . ἀκοῇ δ' ὅμως ὀλίγῳ ὕστερον παρειληφότι ἕνα καὶ αὐτὸν εἶναί με τῶν εἰδότων συμπέπτωκε , παμπόλλων ἤδη τὸ πρᾶγμα καὶ δημοσίᾳ θρυλλούντων . διὸ τῶν οὐδὲν οὐδαμῇ γε ἀπεικότων ἔδοξεν , οὐδὲ τοῦ καιροῦ καὶ τῆς χρείας ὡς πορρωτάτω , τῇ ἱστορίᾳ καὶ τοῦτό μοι συνυφανθῆναι , ἔλεγχον μὲν κομιδῇ προφανῆ κομίζον θεόθεν κατὰ τῆς τῶν διωκτῶν ἀπονοίας , παντάπασι δ' ἀκίβδηλον τὸ τῶν διωκομένων ἡμῶν ἀποφαῖνον σύστημα . Φιλοθέῳ γὰρ τῷ Κοκκίνῳ τηνικαῦτα πατριαρχεύοντι ἔδοξεν , ὥσπερ ἕρμαιον τὸν καιρὸν ἡρπακότι , μηχανήσασθαί τι πρὸς σύστασιν τῆς σφετέρας αὐτῶν παλαμικῆς πολυθεΐας . πλήθους οὖν ἠθροισμένου παμπόλλου τῶν ἐν ἀγοραῖς καὶ τριόδοις καλινδουμένων , στὰς ἐφ' ὑψηλοῦ « χρεὼν ὑμᾶς » φησίν , « ὦ ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες καὶ τέκνα νήπια , μὴ θείας ἄνευ προνοίας οἴεσθαι τὴν τοῦ θείου τοῦδε λειψάνου τοῖς ἐνεστῶσι γενέσθαι καιροῖς ἐμφάνειαν , ἀλλ' ἵνα τὸ πλείστοις διὰ τὴν τῶν ἀντιθέτων ἔριν ἀμφισβητήσιμον ἐμφανὲς καὶ σαφὲς καταστῇ , καὶ γνώριμον γένηται πᾶσι πῶς μὲν τὸ πολλάς τινας σέβειν ἡμᾶς ἐνεργείας ἀκτίστους καὶ ἀνουσίους , ἃς καὶ θεότητας ἀνουσιοϋφειμένας τῆς θείας καλοῦμεν οὐσίας καὶ διαφόρους αὐτῆς τε καὶ ἀλλήλων , ἀκίβδηλόν τέ ἐστι καὶ εὐσεβές , ἡ δὲ τῶν ἀντιθέτων καθ' ἡμῶν λοιδορία μάταιος καὶ κατεγνωσμένη . ἔστι μὲν οὖν κἀντεῦθεν οὐκ ἄδηλον τὸ τῆς θείας ψήφου καὶ τῆς αὐτῶν καταδίκης · αὐτοὶ μὲν γὰρ ἐν παραβύστῳ καὶ γωνίαις ἐρριμμένοι πάσης ἄξιον ὕβρεως ἀνύουσι βίον καὶ λίαν ἠχρειωμένον , ἡμῖν δὲ παρρησίαν δίδωσιν ὁ θεός , καὶ σεμνύνεσθαι τά τε ἄλλα , καὶ μάλιστα τῇ τοῦ παρόντος διὰ μακρῶν ἤδη τῶν χρονικῶν περιόδων εὑρέσει θείου λειψάνου . » ταῦτα δὴ καὶ πλείω τὰ παραπλήσια διεξεληλυθώς , ἐκέλευσε ταῖς μοναζούσαις ὀλίγων ἐντὸς ἡμερῶν τῇ τῷ ἁγίῳ ἐκείνῳ λειψάνῳ ἁρμοττούσῃ ἐνθεῖναι θήκῃ κατὰ τὸν ἐν τοῖς τῆς μονῆς προπυλαίοις προπαρεσκευασμένον οἰκίσκον , κἄπειτα ἑξῆς ἑτοιμάσαι καὶ ὅσα πρὸς ἀπαρτισμὸν ἐνθρονισμοῦ συντελεῖ , βρώσιμά τε πρὸς τούτοις καὶ πόσιμα ὅσα πρὸς ὑποδοχὴν ἀρκέσει τῷ τε τῆς ἐκκλησίας ἅπαντι κλήρῳ καὶ ὅσοι τῶν ἐπισκόπων καὶ πρεσβυτέρων καὶ λαϊκῶν ἐπείσακτοι ἔσονται , ἅμα αὐτῷ τὴν ἱερουργίαν τελέσοντες . καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πῃ κεχώρηκεν , ἄρτι δὲ τῆς ἡμέρας ἐνστάσης ἐν ᾗ τὴν ὑστεραίαν ἔδει τὰ τῆς ἱερουργίας τελεῖσθαι , πάντα μὲν ἦν ταῖς μοναζούσαις ἐκείναις ἕωθεν ἐς ἑσπέραν πονούσαις ἀνενδεᾶ τὰ τῆς χρείας , τῷ δὲ ἁγίῳ καὶ τῷ τοῦ ἁγίου μόνῳ θεῷ παντάπασιν ἀνένδεκτόν τε καὶ ἥκιστα ἀνεκτὸν ὑπ' ἀνδρῶν πολυθέων καὶ οὕτω δυσσεβείᾳ μακρᾷ αὐτῶν τε κραταιῶς ἐχομένων καὶ ἑτέροις αἰτίων ἀεὶ γινομένων τὴν αὐτουργίαν πεπρᾶχθαι τοῦ προκειμένου . διὸ καὶ τῆς νυκτὸς ἐκείνης περὶ τὰς ἀλεκτρυόνων ἤδη γενομένης ᾠδάς , φήμη τις ἡσυχῇ περιέθει τὴν πόλιν , ἔνδον τειχῶν τὸν βασιλέα Παλαιολόγον εἰσκεχωρηκέναι διὰ τῶν θαλαττίων τοῦ νεωρίου πυλῶν τῶν πρὸς ἕω ταχυναυτούσαις μονήρεσι καὶ διήρεσιν ἐκ Τενέδου καὶ Ἴμβρου καὶ τριήρει μιᾷ , δυοῖν νυχθημέροιν πρότερον ἐκ Τενέδου τὸν ἔκπλουν πεποιηκότα . θόρυβος οὖν διὰ τοῦτο κατέσχε τοὺς Βυζαντίους ἡδονῇ καὶ λύπῃ σύμμικτος , καὶ ὅσα ἐν τοῖς τοιούτοις συμβαίνειν εἴωθε , τῶν μὲν διὰ φόβον ἀσχετῶς φευγόντων , τῶν δὲ διὰ κέρδος λαμπρῶς διωκόντων . πάντων δὲ μάλιστα φόβος κατέσχε τὸν πατριάρχην Φιλόθεον οὐ πάνυ μικρὸς διὰ τὸ πάνυ τοῦ συμπτώματος ἀπρόοπτον καὶ αἰφνίδιον · καὶ γὰρ ὁ χθὲς βρενθυόμενος καθιεροῦν τὸν ναὸν εἰς βεβαίωσιν τῆς παλαμικῆς αἱρέσεως ἀνίερος τήμερον ὤφθη καὶ μάλα τι σφόδρα θεοῦ καὶ ἱερωσύνης ἀνάξιος . ὅθεν ἐπεὶ μὴ λελογισμένα πράττειν μηδὲ συνέσει προσήκοντα παρέχουσιν οἱ τοιοῦτοι καιροί , καὶ μάλισθ' ὅτε καὶ θεήλατός τις ἐλαύνοι πληγή , ἐξέστη καὶ οὗτος τοῦ καθεστῶτος εὐθὺς φρονήματος , καὶ ξυννενοηκὼς ἀνύποπτον μόνον εἶναι τὸν ἐπὶ θάτερα κρυπτῆρα μέρη τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας λεγόμενον φοῦρνον , ἔνθα καὶ ᾧ τοὺς τῷ θείῳ προσιόντας βαπτίσματι χρίεσθαι μύρῳ νενόμισται , ἕψουσιν ἐν πενταετηρικαῖς περιόδοις ἢ καὶ πλείοσιν ἴσως καὶ ἥττοσιν ἐνίοτε κατὰ τὴν τῶν ἄλλοτ' ἄλλων βούλησιν καὶ χρείαν πατριαρχῶν , ἐν τούτῳ φυγὼν ὑπότρομος καὶ περιδεὴς ὁ χθὲς διώκτης θρασὺς ἐπὶ πολλαῖς ἐκρύπτετο ταῖς ἡμέραις , ἠχρειωμένος καὶ μάλα ἀπαγορεύων τὸ ζῆν . Ἔξεστιν οὖν συλλογίζεσθαι πῶς τὰ χθὲς καὶ πρώην μετὰ σοβαροῦ τοῦ ἤθους δημοσιευθέντα τῷ Φιλοθέῳ μεγαλαυχήματα κατὰ τῶν ὀρθοδοξούντων καὶ τὰς τῆς βωμολοχούσης γλώττης εὐτραπελίας ἤλεγξεν οὐκ εἰς μακρὰν ὁ θεός , δικαίαν τὴν κρίσιν ἐπενεγκὼν τῷ περιφανῆ τὴν ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλήσαντι , μᾶλλον δὲ λαλήσαντι μὲν καὶ τότε , λαλήσαντι δὲ καὶ πρότερον ἢ τότε καὶ μεθύστερον ἢ τότε , καὶ λαλοῦντι διηνεκῶς αὐτῷ καὶ ὅσοι ἀμφ' αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ παλαμισταί . τίς δ' οὐκ ἂν ἀπείποι βουλόμενος ἀριθμεῖν τοὺς περιφανεῖς κατ' αὐτῶν ἀεὶ γινομένους θεόθεν ἐλέγχους ὥστε σύνεσιν σχεῖν εἰς ἐπιστροφήν ; τίς δ' οὐκ ἂν ἐκπληγείη βλέπων τὸ ἀκαμπὲς αὐτῶν καὶ ἀνεπίστροφον εἰς τὸ τὴν σφετέραν συνεῖναι πλάνην ; καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον . Τῶν δ' υἱέων Καντακουζηνοῦ Ματθαῖος μὲν ὁ βασιλεὺς διατρίβων ἔτυχε τηνικαῦτα ἐς ὅσα ἐπέκεινα Διδυμοτείχου τε καὶ Ὀρεστιάδος , Μανουὴλ δ' ὁ μετ' ἐκεῖνον , δεσπότης τὸ ἀξίωμα ὤν , ἐς Πελοπόννησον , πέμπτον ἔτος ἤδη τῶν ἐκεῖ Ῥωμαϊκῶν χωρίων καὶ πόλεων τὴν ἐπιτροπὴν διοικῶν . ὁ δ' ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρός , Κόντου Κεφαληνίας παῖς , Αἴνου τῆς πόλεως ἦν ἐπίτροπος , καὶ εἴ τι πέριξ ὑπῆρχε χωρίον βαρβαρικῆς ἀθῶον ἔτι καταδρομῆς . τῶν δὲ γυναικαδέλφων σεβαστοκρατόρων Ἰωάννης μὲν ἔτυχε τῷ Παλαιολόγῳ τέως συνδιαιτώμενος τῷ βασιλεῖ , τειχῶν Βυζαντίων ἐντός , ἅτερος δ' ἦρχε Βιζύης ὁ Μανουὴλ ἐκ πολλοῦ τὴν ἐπιτροπὴν εἰληφὼς πρὸς τοῦ Καντακουζηνοῦ · αἱ λοιπαὶ δ' ὑπέκυψαν Παλαιολόγῳ τῷ βασιλεῖ ὁπόσαι μήπω βαρβάροις προδέδονται πόλεις . Μηνῶν δ' ἐγγὺς δυοῖν μεταξὺ παρερρυηκότων ἧκεν ἐκ Τενέδου καὶ ὁ Κάλλιστος οὕτω λεγόμενος , πατριάρχης μὲν εἶναι συγχωρηθεὶς αὖθις πρὸς Παλαιολόγου τοῦ βασιλέως ἅτε ἐζηλωκώς , ὡς ἔδοξεν , ὑπὲρ αὐτοῦ , μὴ στεργόμενος δ' οὖν , εἰ μὴ τὰ κατὰ βούλησιν δρῴη αὐτῷ . ὃ μὲν γὰρ ἐβούλετο πάντας , συλλήβδην εἰπεῖν , ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους τῆς ἐπισκοπικῆς καθελεῖν ἀξίας · βασιλεῖ δ' οὐκ ἦν οὐδ' ὁπωσοῦν ἀνεκτὸν εἰ μὴ ἀλλήλοις ἀφῶσι τἀγκλήματα , συνιόντες εἰς ἕν . ὀψέ γε μὴν καὶ σφόδρα μόγις ἡ τοῦ βασιλέως φιλάνθρωπος νενίκηκε βούλησις . οὐ τελέως μὲν νενίκηκε δ' οὖν . τοῖς μὲν γὰρ ἐπισκόποις καὶ ἄκων ὁ Κάλλιστος ἐσπείσατο , τῷ δὲ μετά γε αὐτὸν πατριαρχεύσαντι Κοκκίνῳ τῷ Φιλοθέῳ λεγομένῳ τὸ παράπαν οὐδαμῇ , ἀλλὰ τοὺς αὐτοὺς ἐπισκόπους συνηθροικὼς οἳ τοῦτον μὲν πέρυσι τῆς πατριαρχείας ἐξῶσαν ἐκεῖνον δ' ἀνθείλοντο , δι' αὐτῶν ἐκείνῳ τὴν ἐπεξέλευσιν εἴργασται . καὶ καθαιρεῖ μὲν αὐτὸν τῆς ἱερωσύνης ὁμοῦ τῇ τῆς ἀξίας ἐλπίδι , ἐπιτίθησιν δὲ καὶ ἀφορισθεὶς ὑπ' ἐκείνου πρὶν καὶ αὐτὸς ἀφορισμὸν ἐκ θεοῦ , μοιχόν τε ἀποκαλῶν καὶ λῃστὴν καὶ ἅρπαγα τῆς μηδαμῇ προσηκούσης ἀξίας αὐτῷ . καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον . Ἐγὼ δ' ἐπὶ τούτοις τῷ βασιλεῖ προσεληλυθὼς καὶ ἀπειληφὼς ἰδίᾳ , καὶ ὅσα δήπουθεν ἐχρῆν ὡμιληκὼς ὑπὲρ τῶν θείων τῆς ἐκκλησίας δογμάτων , καὶ τὴν πρὸς τοῦ Καντακουζηνοῦ καὶ Παλαμᾶ καινοτομίαν τῆς εὐσεβείας γεγενημένην ἐκτραγῳδήσας , καὶ προσθεὶς ὡς ταῦτ' ἐστὶν ἃ τὴν τοῦ θεοῦ κεκίνηκεν ὀργὴν κατὰ τοῦ Καντακουζηνοῦ ὡς αἰσχρῶς τῆς βασιλείας ῥιφῆναι καὶ πρὸς τῶν φαυλοτάτων ἐξουδενωθῆναι λαμπρῶς , ἔπειτα παρῄνουν ἀνειληφέναι πεσοῦσαν τὴν πάτριον τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας εὐπρέπειαν καὶ πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἀναγαγεῖν ἀξίωμα , εἰ μὴ βούλοιτο καὶ αὐτὸς τοῖς ὁμοίοις περιπίπτειν δεινοῖς . θεοῦ γὰρ διδόντος τὴν πατρῴαν αὐτῷ βασιλείαν ἀπονητί , χρῆναι καὶ αὐτὸν ἀποδιδόναι τὴν πάτριον εὐσέβειαν τῷ θεῷ , τοῦ πάνυ τι χαλεποῦ τὸ πάνυ τι ῥᾷστον ἀλλαξάμενον . ἐντεῦθεν γὰρ ἐξεῖναι τοῦ λοιποῦ συλλήπτορι τῇ ἄνωθεν κεχρῆσθαι δεξιᾷ πρὸς ἅπασαν πρᾶξιν ὁμοῦ καὶ βουλήν . πρὸς δὴ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα βούλησιν μὲν ἔχοντα πάνυ πολλὴν ἐγνωκὼς ἐγώ , ἔμπρακτόν γε μὴν ὁρμὴν ἥκιστα πάνυ πολλήν , πόνῳ πόνον αὖθις προσεθέμην , καὶ δὶς ἑξῆς καὶ τρὶς καὶ τετράκις αὐτῷ προσιὼν καὶ τὰ τοῖς προρρηθεῖσιν ἀκόλουθα δεξιῶς ὁμιλῶν κατανεῦσαι πεποίηκα δυοῖν ὁπότερον ἕλοιτ' ἂν διαπράξασθαι . εἰ μὲν οὐ διδόντων ἄδειαν τῇ τοιαύτῃ σχολῇ τῶν πραγμάτων ἔς γε τὸ ἱκανὸν ἀποχρῶσαν , προγράμματι γοῦν καὶ προστάξει δραστικωτέρᾳ βεβαιῶσαι μὲν τὴν τῶν γονέων τε καὶ προγόνων αὐτοῦ γε εὐσέβειαν καὶ ἐς τὴν πρὶν ἐκείνην θεοπρεπῆ κατάστασιν ἀνενεγκεῖν , ἀκυρῶσαι δὲ τὰς μετὰ τελευτὴν τοῦ πατρὸς αὐτοῦ παρεισφθαρείσας κηλῖδας καὶ κῆρας νεοφανεῖς καὶ τοῖς θείοις ἀποτροπαίους δόγμασιν . εἰ δ' ἀδείας ἐπειλημμένος τῆς προσηκούσης ἐξετάσει τελεωτέρᾳ βουληθείη διδόναι τὰ τυραννικῶς ὁμοῦ καὶ βιαίως παρεισαχθέντα βλάσφημά τε καὶ νεοφανῆ τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ γράμματα πρός τε τοῦ Καντακουζηνοῦ καὶ τοῦ Παλαμᾶ , ἑτοίμως ἔχειν ἐμὲ κατὰ τὸ πάνυ τι ῥᾷστον δεικνύειν καθ' ἕκαστα μηδὲν ὑγιὲς μηδαμῇ ἐπαγόμενα , ἀλλ' ἐκπεφυκέναι καὶ συμπεφύρθαι ποικίλας αὐτοῖς καὶ πολυειδεῖς τὰς τερατομόρφους καινοτομίας τῶν ἐννοιῶν καὶ τῶν συλλαβῶν καὶ τῶν λέξεων καθ' ὁπόσας τῶν ἁγίων ἐρανισάμενοι ῥήσεις παρέφθειράν τε καὶ παρακεκόφασι , τὴν ἑαυτῶν αὐτοῖς ἀνακεραννύντες πανταχόθεν ἅμα καὶ παντάπασι μοχθηρίαν . Ταῦτα δὴ καὶ τοιαῦτ' ἐμοῦ γε εἰρηκότος καὶ πεπεικότος , λάθρᾳ ἐξέπιπτεν εἰς ἀκοὰς ἀλλοτρίας καὶ ἀντιθέτους , καὶ πρὸς φθόνον καὶ φόβον ἠρέθιζεν ἥκιστα δὴ φορητόν . μάλιστα δ' οὖν ἁπάντων ἐξέπληξέ τε καὶ ἐξέμηνε Καντακουζηνὸν τὸν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ὄλεθρον καὶ βεβαιωτὴν τῆς ὅλης κακίας διάπυρον . ὃς δήπου καὶ δείσας μὴ νῦν , ὁπότε μήτ' αὐτὸς τυραννοίη μήθ' ὁ αὐτοῦ μυσταγωγὸς παρείη Παλαμᾶς , ὑπέρσχῃ καὶ πέρας σχῇ τὰ βεβουλευμένα , λάθρᾳ σὺν πολλῇ τῇ σπουδῇ πεπομφὼς Ὑρκανῷ τῷ γαμβρῷ καὶ βαρβάρῳ χρήματα πρὸς Βιθυνίαν τὴν ἐκείνου δεξιὰν καὶ γνώμην ἱκανῶς ἔχοντα ἐμπιπλᾶν , πέπεικεν ἐλεύθερον ἐς Βυζάντιον ἀποστεῖλαι Παλαμᾶν τὸν τῆς κακίας προστάτην , ἵνα , τὸν δεύτερον φάναι πλοῦν , συμμαχία τις τῷ πονηρῷ γοῦν αὐτὸς γίγνηται δόγματι . ὃ δὴ καὶ ἡμῖν ἔδοξε μᾶλλον ἢ ἐκείνῳ βέλτιον · πρὸς γὰρ παρόντα τῶν τῆς αἰσχύνης κινουμένων ἐλέγχων , οὐκ οὔσης ἤδη τῆς ἀμάχου συμμαχίας τοῦ Καντακουζηνοῦ , μᾶλλον δὲ τῆς τυραννικῆς καὶ λίαν ἀτόπου , οὐκ ἐλείπετ' ἂν ἔτι πρόφασις ἀποφυγῆς οὐδ' ἡτισοῦν τῷ τὴν γνώμην καὶ πάντα τρόπον διαστρόφῳ καὶ πάντα ἀτόπῳ . Ἀλλ' ἐπὶ τούτοις ἡ βασιλὶς Ἑλένη πρὸς Βυζάντιον ἐκ Τενέδου ἀφιγμένη τὴν εἰς τοῦτο ῥοπὴν ἀνεχαίτισε τοῦ συζύγου καὶ βασιλέως Παλαιολόγου , μήτ' αὐτὴ μηδαμῇ βουλομένη τῆς Καντακουζηνοῦ τοῦ πατρὸς αἰσχύνης σύν γε τῷ πρέποντι ἀναθέματι καταστῆναί πως αὐτήκοος , μήτε μὴν τὰς ἐκείνου παρ' αὐτὴν γινομένας λαθραίας μηνύσεις καὶ παρακλήσεις ἀτελεῖς παρακρούεσθαι δυναμένη . καὶ τοῦτ' ἦν ὃ τὴν τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν θείων τέως δογμάτων ἔσβεσεν ἐπανόρθωσιν μετὰ τῆς ἐμῆς ἐς τοῦτο σπουδῆς , οἶμαι τοῦ θεοῦ τελεωτέραν ἔτι γενέσθαι τὴν τῶν ὑπὲρ εὐσεβείας ἀθλούντων δοκιμασίαν ἐπιψηφιζομένου . οὐ γὰρ τῶν ἀρξαμένων ἀθλεῖν οἱ στέφανοι καὶ τὰ ἔπαθλα , ἀλλὰ τῶν ἄχρι τέλους ἀνύειν προθυμουμένων ἅπαντα τὸν τοῦ δρόμου δίαυλον . διὸ καὶ πολλάκις ἄλλων κοπιώντων ἄλλοι τοὺς ἐκείνων μόχθους ἀπονητὶ λαμβάνουσί τε καὶ ἀπολαύουσι , μήτ' ἐκείνων ζημιουμένων τὰς ἀμοιβὰς πρὸς τοῦ ἀγωνοθετοῦντος θεοῦ διὰ τοῦ μεταξὺ τῶν ἀγώνων θανάτου , καὶ τῶν ὑστέρων κοινωνούντων τοῖς πρώτοις διὰ τὴν τῶν τρόπων ὁμοιότητα τῆς διανομῆς τῶν βραβείων , τὰ βάθη τῶν τοῦ θεοῦ κριμάτων οὐ δυναμένων ἐν τούτοις ἡμῶν ἐρευνᾶν . Εἰκάσειε δ' ἄν τις ἴσως ὡς τοῖς ἀσεβέσι διώκταις ἡμῶν τουτοισὶ μετανοίας ἀνοίγων θύραν ὁ κοινὸς προμηθεὺς δίδωσί τε διαμονῆς καιρὸν ἐνταυθοῖ , καὶ ὑπερτίθησιν ἑκατέροις ἑκάτερα , ἡμῖν τε τὴν θείαν ἐπικουρίαν κἀκείνοις τὴν δικαίαν ἐπεξέλευσιν . παιδεύει δ' οὖν ὅμως συμφορὰς ἐπιφέρων νῦν μὲν ἐξ ἀλλήλων ἀλλήλοις ἀλλεπαλλήλους , ἵνα μᾶλλον τῆς ἑαυτῶν κακίας αἰσθάνοιντο ( οὐ γὰρ κατὰ τοῦ ἀγαθοῦ μόνον μέμηνε τὸ κακόν , ἀλλὰ καὶ ἑαυτῷ στασιάζει καὶ μάχεται ) , νῦν δ' ἐπιταράττων καὶ διασκεδάζων ἐξαίφνης ἄλλοθεν ἄλλοθι καὶ ἀντιπερισπῶν τὸν ἅπαντα νοῦν τοῖς οἰκείοις προσέχειν παθήμασί τε καὶ ἀτοπήμασι , καὶ μὴ μόνοις ὁλοσχερῶς ἀεὶ τοῖς ἡμῶν ἐντρυφᾶν ἀδίκοις ὀνείδεσί τε καὶ διωγμοῖς . Ἐκεῖνο δὲ πῶς οὐκ ἄν τις θαυμάσαι τῆς θείας οἰκονομίας , ὅτι παρὰ τοσοῦτον Καντακουζηνῷ συγκεχώρηκε τὴν τοῦ μεγίστου τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας νεὼ βραχεῖαν ἐκείνην οἰκοδομήν , τοῦ περὶ τὸν ὄροφον δηλαδὴ τεθραυσμένου μέρους , παρ' ὅσον τήν γε πρὸς χιόνων καὶ ὄμβρων αἰθερίων ἀποτροπὴν ἀνασώσασθαι σκέπην . ὅσα δ' οὖν τῶν ἐντὸς ὑπερλαμπρῶν ἱερῶν περιβόλων ἐκείνων καὶ θυσιαστηρίων ἁγίων παντάπασιν ἀνάλωται καὶ συντέτριπται , ταῦτα δ' ἀσεβέσιν αὐτοῦ καὶ βεβήλοις ἀνεγηγέρθαι χερσὶν οὐδαμῇ συγκεχώρηται πρὸς θεοῦ , ἀλλ' ἐν μέσῃ φάναι πορείᾳ τῆς ἐξουσίας ἐκπέπτωκεν ἀκλεῶς , χλεύην μακρὰν καταλελοιπὼς τῷ βίῳ καθ' ἑαυτοῦ διὰ τὴν καινοτομίαν τῆς πίστεως . οὐδὲ γὰρ ἦν εἰκὸς τὰ πρὸς ἔλεγχον ἐμφανῆ τῆς αὐτοῦ καὶ τῶν ἀμφ' αὐτὸν δυσσεβείας ἀπολωλότα δι' αὐτοῦ πάλιν ἀνανεοῦσθαι . Εἰ δ' ὁ βρεφοκτόνος Ἡρώδης πάλαι πρὸς θεοῦ τὴν περιφανῆ τε καὶ πολυδάπανον ἐκείνην οἰκοδομὴν τοῦ τῶν Ἱεροσολύμων νεὼ συγκεχώρηται , τοσούτων ἐφεστίων τε καὶ συγγενῶν αἱμάτων χεῖρας ἅμα καὶ γνώμην ὑπάρχων μεστός , ἀλλ' ἔστιν εἰπεῖν ὡς τῆς πατρίου τούτῳ θρησκείας ἐν τῷ καλῷ τηνικαῦτα μενούσης ἔτι οὔτ' αὐτὸς ἑαυτὸν αὐτῆς ἠλλοτρίωσεν , οὔθ' ἑτέρους οὐδένας παρέπεισε τοῦτο παθεῖν . Καντακουζηνὸς δ' οὑτοσὶν αὐτός τε ἐξωμόσατο φανερῶς τὴν πάτριον εὐσέβειαν , καὶ πλὴν ὀλίγων τοὺς ἄλλους ἠνάγκασεν ἅπαντας , τοὺς μὲν δωρεαῖς τε καὶ λήμμασι παραλόγοις , τοὺς δ' ἀπειλαῖς καὶ κολάσεσι κακοτρόποις , εἰς τὸν ἴσον αὐτῷ κατενεχθῆναι κρημνόν . Ἄξιον δ' ἐνταυθοῖ γενομένους καὶ τό γε μῆκος καὶ πλάτος ἡμᾶς ἀφηγήσασθαι τῆς ὑπὸ τὴν κυρτὴν ἐντὸς ἐπιφάνειαν τοῦ ὀρόφου τούτου γραφείσης ἀρτίως ἁγίας εἰκόνος τῆς ἐνυποστάτου σοφίας θεοῦ , τοῦ σωτῆρος λέγω Χριστοῦ . εἶναι γὰρ καὶ τοῦτο τοῖς ὀψιγόνοις ἐράσμιον οἶμαι ἀκρόαμα , καθάπερ δὴ καὶ ἀνωτέρω που τῶν πρώτων τῆς ἱστορίας ταυτησὶν ἡμετέρων ἐκείνων λόγων καὶ βίβλων εὐθὺς ἐν προθύροις τὸν ἐπὶ κίονος ἑστῶτα δεδηλωκότες ἔφιππον ἀνδριάντα χαλκοῦν εὖ ποιεῖν τοῖς συνετωτέροις ἐδόξαμεν , αὐτοί γε ἡμεῖς ἐκείνου γεγονότες αὐτόπται καὶ ταῖς οἰκείαις μετρήσαντες τοῦτον χερσίν , ἐπὶ τὸ ῥᾷστον τέως συνενεχθέντος τοῦ πράγματος , ὡς ἐκεῖ που καθ' ἕκαστα διειλήφαμεν . εἶναι γὰρ ἀξιοζήτητον οἶμαι , εἴ τις κάτωθεν μὲν εἰς ὕψος ὁρῴη , μὴ δύναιτο δὲ τὴν ἀκριβῆ συμμετρίαν δι' ὄψεως παραπέμπειν τῷ νῷ , πεφυκυίας μὲν ὡς τὰ πολλὰ τοῖς μεταξὺ τῶν ὁρώντων καὶ ὁρωμένων τοπικοῖς διαστήμασιν ἀπατᾶσθαι , ἐφιεμένης δ' ἄλλως ὁθενδήποτε καὶ ὁπωσδήποτε συλλέγειν τε τῆς ἀληθείας ἴχνη καὶ εἰκόνας ὁποιασοῦν καὶ τὰ τῆς τοιαύτης ἰατρεύειν ἀπάτης νοσήματα . ἔστι γὰρ τὸ ἐκ κορυφῆς ἄχρι πώγωνος ἄκρου φημὶ τῆς ὑπήνης σπιθαμαὶ μῆκος μὲν ὀκτὼ καὶ εἴκοσι , πλάτος δὲ τεσσαρεσκαίδεκα , δακτύλων δ' ὁ μὲν πρῶτος ὀκτὼ καὶ ἡμισείας τὸ μῆκος , οἱ δ' ἄλλοι κατὰ τὸ ἀνάλογον · τῶν δ' ὀφθαλμῶν ἀνὰ τριῶν ἑκάτερος , ἡ δὲ ῥὶς ἔγγιστα ὀκτώ . τούτων δ' οὕτως καθάπερ στοιχείων δοθέντων ἔξεστιν ἐντεῦθεν , ὁπόσοι χαριέστεροι τῶν ζωγράφων , καὶ τὴν τῶν ἄλλων μελῶν καὶ μερῶν καὶ ἅμα τῆς τοῦ παντὸς σώματος διαπλάσεως τῆς θείας ἐκείνης τοῦ σωτῆρος εἰκόνος κατὰ τὸ τῆς συμμετρίας ἀνάλογον ὅση τίς ἐστιν εὐθὺς συλλογίζεσθαι μῆκος καὶ πλάτος . καὶ ταῦτα διῆλθον ἐμπειρίας ἕνεκα τῶν ἐντυγχανόντων , κράτιστον εἰδὼς ἐφόδιον εἴς γε τὴν τῶν ὄντων ἐπιστήμην καὶ εἴ τινες εἶεν αὐτοῖς ἐνθεωρούμενοι λόγοι σοφοὶ τῆς προνοίας , καθὰ καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ . φησὶ γὰρ ἐκεῖνος αἴσθησιν μὲν ἐμπειρίας εἶναι ποιητικήν , τὴν δ' ἐμπειρίαν τῶν πρὸς ἐπιστήμην ἀρχῶν παρεκτικὴν ἐκ διαδοχῆς καὶ συλλήπτριαν γίνεσθαι . ἐντεῦθεν γὰρ αἵ τε πολυειδεῖς ἐρρύησαν τῆς σοφίας πηγαί , καὶ οἱ πάλαι τῆς ἐπιστήμης ἐφευρεταὶ τῶν τε αἰθερίων καὶ περιγείων τὴν γνῶσιν ἠρύσαντο , καὶ τῆς γε τῶν ποικίλων καὶ παντοδαπῶν πραγμάτων τε καὶ λόγων διδασκαλίας , ὅσον ἐφικτόν , τὰς ἀφορμὰς ἀνειλήφεσαν . εἶεν . ἐγὼ δ' εἰς τὸν εἱρμὸν ἐπάνειμι τοῦ λόγου . Ὁ γάρ τοι πατριαρχεύσας Κάλλιστος μετὰ τὴν αὑτοῦ καθαίρεσιν καὶ τὸν εἰς τὸ γαλατώνυμον φρούριον τῶν Λατίνων λαθραῖον δρασμὸν ἐκεῖνον , καιροῦ μετὰ χρόνον τινὰ τυχὼν λάθρᾳ κἀκεῖθεν ἐξῄει καὶ ἐς Τένεδον κατεπεπλεύκει , Παλαιολόγῳ τῷ βασιλεῖ χαριζόμενός τε καὶ ἀντὶ δώρου παντὸς τὸ τῆς ἐν καρδίᾳ θαλαμευομένης σχέσεως κομίζων διάπυρον , τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ δηλονότι ζῆλον ἔργοις αὐτοῖς , καὶ ἀφηγούμενος ὅπως ἐξὸν ἀπολαύειν τῆς πατριαρχικῆς ἐξουσίας καὶ ἅμα τῆς Καντακουζηνοῦ βασιλεύοντος εὐμενείας καὶ εὐεργέτιδος γνώμης , εἰ ἐβούλετο κοινωνεῖν αὐτῷ τῆς ὑπὲρ Ματθαίου τοῦ υἱοῦ βασιλικῆς ἀναρρήσεως , ὃ δὲ τὰ ἔσχατα πάσχειν εἵλετο , τῶν πατρῴων ἀντιποιούμενος αὐτοῦ δικαίων . καὶ εἰ μὴ λαθραίᾳ φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπόριζεν ἑαυτῷ , τάχιστα ἂν εἵρκτη ζοφώδης καὶ θανάτου βιαίου γείτων ἐδέχετο τοῦτον εὐθύς . καὶ ἵνα τἀν μέσῳ συντέμω , ὅλον ἐνιαυτὸν ἐκεῖ διηνυκότι τά τ' ἄλλα [ τε ] αὐτῷ πάντ' ἐδρᾶτο τὰ πατριάρχαις ἔθιμα , καὶ ἅμα γραφὰς οὐκ ἠμέλει πέμπων Βυζαντίοις , ὅσαι τὴν εἰς αὐτὸν ἐξετραγῴδουν ἀδικίαν , καὶ μοιχὸν μὲν προφανῆ καλῶν Φιλόθεον τὸν Κόκκινον , προδότας δὲ τῆς τῶν κανόνων καὶ νόμων ἐξουσίας τοὺς ἐπισκόπους καὶ θεοῦ καταφρονητάς , ὅτι ταῖς βασιλικαῖς ὑπείξαντες καὶ ἡττηθέντες ἀδίκοις δωρεαῖς συνέχεαν τά τε τῆς ἐκκλησίας πράγματα καὶ πρός γε δὴ τὰ τῆς ἐννόμου βασιλείας . καὶ ἐπὶ τούτοις ἀναθέματί τε αὐτοὺς καθυπέβαλε καὶ χωρισμῷ θεοῦ . ἃ δὴ συχνὰ καὶ δίκην βελῶν ἐκ Τενέδου πεμπόμενα βλέπων ὁ τῆς πατριαχικῆς ἐξουσίας ἄρτι ἐπειλημμένος Κόκκινος ἠγανάκτει τε καὶ ἀντιμηχανώμενος οὐκ ἠμέλει τὰ ἴσα . συνάγων γὰρ τοὺς πλησιοχώρους ἐπισκόπους , καὶ ὅσοι Βυζαντίῳ ἐνδιατρίβοντες ἔτυχον ὁπωσδηποτοῦν , ψηφίσματα ἐξετίθει τε καὶ διέπεμπε πανταχῇ ἀναθέματί τε καὶ ἀφορισμῷ παραπέμποντα Κάλλιστον . ἔπεμπε δὲ μάλιστα τοῖς ἐν Ἄθῳ τῷ ὄρει μονάζουσι τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα , παραγγέλλων ἐπὶ τούτοις μηδ' εἰ βουληθείη παρ' ἐκείνους φοιτᾶν δέχεσθαι τοῦτον ἅτ' ἐπ' ἐγκλήμασι Μασαλιανικοῖς ἐννόμως καθαιρεθέντα καὶ οὐκ ἐμμένοντα ταῖς δίκαις , ἀλλ' ἀρχιερατικῶς ἐπιτάττειν καὶ ἀναθεματίζειν καὶ ἀφορίζειν ἀναισχυντοῦντα . χρεὼν οὖν διὰ ταῦτά τε , καὶ ὡς ἤδη καὶ συνοδικοῖς ἀναθεματισμοῖς ὑποπεπτωκότα καὶ τῷ ἐκ θεοῦ χωρισμῷ , οἷα λύμην τοῦ ὄρους ἀποσοβεῖν . Ἐπεὶ δὲ τὰ πράγματα καθάπερ ὀστράκου μεταπεσόντος νέαν ἔσχε μεταβολήν , καὶ τῷ μὲν Καλλίστῳ τῶν πατριαρχικῶν αὖθις κρατῆσαι συμβέβηκε θρόνων , τῷ δὲ Κοκκίνῳ Φιλοθέῳ , πρὶν αἰσθέσθαι , λαμπρῶς ἐκεῖθεν ἀπερρῖφθαι πάσης ἱερωσύνης γυμνόν , ὡς εἰρήκειμεν , γράμματα ἐφοίτα αὐτῷ πρὸς τῶν τῷ ὄρει τῷ Ἄθωνι ἐνδιαιτωμένων μοναδικῶν ἀνδρῶν , Νίφωνος κατηγοροῦντά τινος τῶν ἐκεῖ μοναχῶν ἱερέως τοὐπίκλην Σκορπίου , ὃς προκεκατηγόρητο πρὸ βραχέος ἐπὶ τῇ τῶν Μασαλιανῶν καὶ Βογομίλων αἱρέσει , σκιωδῶς πως καὶ ἀμαρτύρως ἔτι . τούτῳ μέντοι φίλος ὢν ἐκ πολλοῦ Κάλλιστος οὐδὲ νῦν πατριάρχης γενόμενος τῆς αὐτοῦ φιλίας ἀπέσχετο , ἀλλὰ μία τις ἦν ἐν ἀμφοῖν ψυχή . διὸ καὶ ὠργίζετο τοῖς κατηγόροις , καὶ ἀραῖς ἐγγράφοις καὶ ἀφορισμοῖς καθυπέβαλε καὶ εἴ τις εἴη πιστεύων . ἐφ' οἷς παροξυνθέντες ἐκεῖνοι , καὶ ἅμα τὸ θάρρος ἔχοντες ἐκ τῆς ἀληθείας , συνεληλύθεσαν ἐκ συνθήματος , ἐφ' οὗπερ ἔθος ἦν κἀκείνοις ἀεὶ συνιόντας ποιεῖσθαι τὰ τοιαδὶ τῶν σκεμμάτων . καὶ τόμος ἐκτίθεται ταῖς ἁπάντων ἐκείνων μαρτυρίαις συνειλημμένος , τά τε ἄλλα δηλῶν καὶ ὅτι οὐ τῶν ἀπὸ τύχης καὶ τῶν ἐξ αὐτομάτου συμπίπτειν δοκούντων ἕν τι καὶ τὸ νῦν πεπραγμένον ὑπῆρχεν , ἵνα καὶ σιγῇ δεδωκώς τις ἀθόρυβον σχῇ συνειδὸς καὶ μηδαμῇ τὴν καρδίαν καθεύδειν καὶ ἠρεμεῖν βουλομένην ἀναμοχλεῦον , ἀλλὰ θεοῦ προφανῶς τοῦ τὰ κρύφια δῆλα δρῶντος , ὁπότε βούλοιτο σύνεσιν ἐντιθέναι οἷς ἀσυνέτως ἔχειν πρὸς τὴν ὑγιᾶ συμπέπτωκε θεογνωσίαν , ἵνα δηλαδὴ καὶ ὁ πρὸ βραχέος ἐκεῖνος πεμφθεὶς ὑπ' αὐτῶν κατὰ τῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ ἑαλωκότων ἐπ' αὐτοφώρῳ Μασαλιανῶν καὶ Βογομίλων τόμος θεατρικώτερος γένηται , καὶ πᾶσι γνωσθῇ τῆς ἐφ' οὕτω μέγα κακίας ἀναρριπισθείσης αἱρέσεως ἡ ῥίζα . Μοναχὸς γάρ τις τῶν τῷ Σκορπίῳ τούτῳ ὑπηρετουμένων , τοὐπίκλην Βαρδάριος , θανάτου γείτονι κάτοχος ἤδη νόσῳ γενόμενος , ἔκειτο κάμνων καὶ μυρίαις ἀλγηδόσι τὸ σῶμα κεντούμενος ἅπαν . ἔπειτα ἐφ' ὅλαις ἡμέραις εἴκοσι ἄσιτός τε καὶ ἄποτος διαμείνας ἄφωνος ἔκειτο , πνέων ὁσημέραι τὰ λοίσθια . οὐκ ἔθνησκε δέ , ἀλλὰ τό τε σῶμα ἐξώγκωτο καὶ μακρά τις ἐπεχύθη τῷ προσώπῳ μελάνωσις . ὀψὲ δὲ τῷ τοῦ πράγματος παραδόξῳ καταπλαγέντες οἱ τῆς μονῆς ἐκεῖ προεδρεύοντες ἤροντο μή τι τῶν αὐτῷ πλημμεληθέντων ἀνεξαγόρευτον ἐν θαλάμοις κρύπτει καρδίας , κἄπειτ' αὐτοῦ κηδόμενος ὁ θεὸς οὐκ ἐᾷ τῷ αἰωνίῳ θανόντα δοθῆναι πυρί . ὃ δὲ συνεὶς καὶ μικρὸν διάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς βύθιον ἀνῴμωξε , καὶ μόλις κινήσας τὴν γλῶτταν τοιάδε φησίν . « ἴστε τὴν πρὸ δυοκαίδεκα ἐτῶν ἐνταυθοῖ γενομένην σύνοδον τῶν ἐν τῷ ὄρει τῷδε ἀνδρῶν . τότε τοίνυν ὑποπτευθέντος καὶ τοῦ Σκορπίου , ἐρωτηθεὶς ἐγὼ εἰ σύνοιδα αὐτῷ κοινωνῷ γενομένῳ τοῖς τηνικαῦτα ἁλοῦσι Μασαλιανοῖς καὶ Βογομίλοις ἐνταῦθα , ἔξαρνος ἐγενόμην καίπερ εἰδὼς ἀκριβῶς . ὅρκον τε ἐπέθηκα τῇ ἀπαγορεύσει , καὶ ἀφωρισμένος ἐδεξάμην εἶναι ἀπὸ Χριστοῦ διὰ τὴν ἐκείνου φιλίαν ὁ τρισάθλιος , μήτε κολαστήρια δείσας θεοῦ , μήτ' ἀνδρῶν πνευματικῶν παραινέσεις αἰδεσθείς . » ἀρξάμενος οὖν διεξῆλθε τὰς ὁμοῦ τῷ θιάσῳ τῶν Μασαλιανῶν πεπραγμένας βεβήλους ἐκείνῳ καὶ μυσαρὰς ἐργασίας , ἃς ὥραν ἔχειν ἥκιστά μοι δοκεῖ καθ' ἕκαστα λέγειν ἀρτίως ἐμέ , τῆς τῶν ἄλλων ἀνθελκούσης με βιαιότερον ἱστορίας . ἔξεστι γὰρ πάντα καθ' ἕκαστον ἀναλέξασθαι , καὶ νοῦν καὶ σκοπὸν καὶ πρᾶξιν καὶ λόγον καὶ κακίας δύναμιν καὶ θεοῦ μακροθυμίαν καὶ εἴ τι τοιοῦτον , εἴ τις ἐπιέναι βούλοιτο τόν τε γενόμενον πρότερον ἐπὶ τῇ τῶν νέων Μασαλιανῶν ἐκείνων καὶ Βογομίλων εὑρέσει προφανῶς ἐλεγχθέντων ἐπὶ τοῦ θείου ὄρους καὶ τῶν μὲν κολασθέντων τῶν δ' ἐξωσθέντων ἐκεῖθεν , καὶ ἅμα τὸν δεύτερον τοῦτον δὴ τὸν ἐπὶ τῷ ἐλεγμῷ τοῦ Σκορπίου παραδόξως ἐπισυμβάντα θαυματουργήσαντος τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τοῦ πρώτου βεβαίωσιν . ἐκτέθεινται γὰρ ἀμφότεροι ἐν τῷ τέλει τῆς παρούσης ἡμετέρας βίβλου , ἣ τὴν Ῥωμαϊκὴν διέξεισιν ἱστορίαν · οὐ γὰρ ἐκρίναμεν δέον εἰς ἑτέραν ἐκείνους μεταποιῆσαι φράσιν , ἀλλ' εἶναι κατὰ τὰς λέξεις καὶ τά γε κῶλα καὶ κόμματα καὶ τὰ ἤθη τῶν ἐννοιῶν ἀμεταποιήτους , ὡς ἔσχον ἐκεῖθεν ἐληλυθότες , τοῦ ἀδιαβλήτου χάριν . πλὴν ἓν μόνον σημειωτέον τουτί , ὡς ὑπὸ μάρτυσιν ἐκείνοις τὴν ἐξαγόρευσιν ποιησάμενος ταυτηνὶ μετ' ὀλίγον ἐξέπνευσεν , ὡς καὶ ψῆφον ἐξενηνέχθαι τέως οἷς ἐκεῖ συνετωτέροις εἶναι τετύχηκε , μὴ δι' ἄλλο τι τὰς βιαίας γοῦν ταύτας καὶ τελευταίας ταμιευθῆναι τἀνθρώπῳ πνοὰς πρὸς θεοῦ ἢ διὰ τὴν τῶν ῥηθέντων ἐξαγόρευσιν . ὅμως ἐπειδὴ καὶ ὁ δεύτερος οὗτος νεωστὶ γενόμενος τόμος ἐληλυθὼς ἐκ τοῦ ὄρους εἰς ἐπήκοον Καλλίστῳ τε ἀνεγνώσθη τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἐπισκόποις , εἰς ὀργὴν αὖθις ἤγειρε τὸν πατριάρχην καὶ ἄπρακτος ἀπεπέμφθη , τῶν ἀμφ' αὐτὸν ἐπισκόπων οὐδὲν εἰρηκότων , ἀλλὰ κωφοῖς ἐοικότων ἢ λίθοις ἀναισθήτοις , εἰπεῖν οἰκειότερον · οὕτω βοσκηματώδεις εἰσὶ καὶ παισὶν ἀθύρουσι λίαν ἐπίχαρτοι προσηκόντως οἱ νῦν τῶν ἱερῶν καθήμενοι δογμάτων κριταί . ἀλλὰ τούτων μὲν ἅλις , εἰρήσεται δὲ κατὰ χώραν ἰοῦσιν ὅσα ἐπηκολούθησε σφίσι . νῦν δ' ἐκεῖνο ἐπαναλήψομαι . Ἀφίκετό τις ἐκ Λατίνων ἐπίσκοπος παρὰ βασιλέα , Ἰωάννην φημὶ τὸν Παλαιολόγον , φιλίας ἕνεκα προϋπαρχούσης , σοφίας ἔμπειρος ὁπόση καὶ οἵα τὴν τῶν Λατίνων οἰκειοῦται σχολὴν ἐν δογματικαῖς τῶν θείων γραμμάτων διατριβαῖς . ἔφασκε δ' ἐν ταῖς καθ' ἡμέραν ὁμιλίαις τῷ τε βασιλεῖ καὶ οἷς ἐνετύγχανε σοφωτέροις ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ , πολύν τινα γίνεσθαι λόγον παρὰ Λατίνοις περὶ τῆς βασιλίδος ταύτης τῶν πόλεων καὶ ὅσοι τῶν οἰκητόρων παιδείας ἀντιποιοῦνται , τά τε ἄλλα καὶ ὅπως ἄνωθεν ἀεὶ ῥᾳδίως ἐξαπατᾶσθαι εἰώθεσαν καὶ ἄλλοτ' ἄλλαις αἱρέσεσι καὶ δογμάτων καινοτομίαις ἐκκλησιαστικῶν ὑπείκουσιν , ὡς φύλλα δένδρων ἀνέμοις μεταρριπιζόμενα πᾶσι . « καὶ νῦν δ' οὐχ ἧττον Παλαμᾶν τινὰ ὄνομα νόθους καινοφωνίας εἰσαγαγεῖν ἠκηκόειμεν κατὰ τῶν θείων δογμάτων . εἶναι δ' οὐ μόνον αἰσχρὰς τὰς τοιαύτας καινοφωνίας ἀλλὰ καὶ πολυειδεῖς καὶ μωρίᾳ συγκεκραμένας πολυειδεῖ . ὡς εἶναι , οἷς τούτῳ συνίστασθαι περιγίνεται , μακροῖς τισὶ μέτροις κατεγνῶσθαι μᾶλλον ἢ Σαβελλίῳ τε καὶ Ἀρείῳ καὶ ὅσοι κατ' Εὐνόμιον καὶ Νεστόριον καὶ Ἀπολινάριον εἶεν συνηγοροῦντες . σύμφωνα μὲν γὰρ κἀκείνοις , ὡς ἔγνωσται , φθέγγεται , διαφόροις δ' οὖν καὶ ἀτοπωτέροις ὑπερβολαῖς παραλλάττοντα . καὶ τό γε παραλογώτατον · ὅπῃ τοῦτον μάλιστα πάντων ἐκείνων ἐχρῆν αἰσχύνεσθαι , ὧν ταῖς ὑπερβολαῖς τῶν βλασφημιῶν ὑπερέσχεν , ὃ δὲ καὶ πρὸς δικαίωσιν ἑαυτοῦ καὶ φρούριον μάλα προβάλλεται ἰσχυρὸν ὅτι μὴ ὁμόφωνα καθάπαξ φθέγγεται σφίσι . καὶ ὅτι μὲν οὐχ ὁμόφωνα ταῦτ' ἐκείνοις , βοᾷ , ὅτι δὲ χείρω κἀκείνων μακροῖς τισὶ μέτροις , σιγᾷ , παίζων , ὡς ἄν τις φαίη , ἐν οὐ παικτοῖς . τοῦτον τοίνυν εἰς ὄψιν ἀφῖχθαί μοι βουλοίμην ἄν . εἰ οὖν σοι καὶ ἡμῶν μέλοι , μὴ ἄχθεσθαι , σὺ δ' ἀλλ' ἐντελῆ μοι τὴν ζήτησιν δρᾶν προθυμήθητι . » Τὴν δὴ τοιαύτην ἔφεσιν τοῦ Λατίνου μηδὲν μελλήσας ὁ βασιλεὺς ἐς τὴν ὑστεραίαν εὐθὺς ἐκπληροῖ , παρεσκευακὼς ὁμιλῆσαι τῷ Παλαμᾷ , καὶ ὧν λέγει αὐτὸν αὐτήκοον γεγονέναι τὸν Λατῖνον . τῆς οὖν ὁμιλίας γενομένης μικρὸν διαστὰς καὶ ἀπολαβὼν ἰδίᾳ τὸν βασιλέα ὁ Λατῖνος πολλὰ μὲν ἀκούειν ἔφη λέγοντος Παλαμᾶ , μάτην δ' οὖν καὶ ἄλλοθεν ἄλλα συμπεφυρμένα τε καὶ παρευρημένα , ὡς ἀπορεῖν ἡμᾶς ἀποφαίνεσθαι πότερον τῇ ποιότητι τούτων ἢ τῇ ποσότητι δοίη τις ἂν τὸ πρὸς κακίαν τρόπαιον . ἐζήτησε δ' οὖν ὅμως τοῦ Παλαμᾶ διαλεγομένου καὶ πρὸς ἐμὲ σιγῶν αὐτὸς γενέσθαι ἀκροατής . διὸ καὶ τῇ ὑστεραίᾳ καλῶν ἐκ βασιλέως ἥκει κἀμὲ τῶν ἐπ' εὐγενείᾳ σεμνυνομένων ὁ μέγας λογοθέτης , ἄρτι τῶν εἰωθότων τῆς κεφαλῆς νοσημάτων οὐ τελέως μὲν ἀπηλλαγμένον δ' οὖν . κἀπειδὴ παρακρούεσθαι οὐκ ἐνῆν , ἀναστὰς ἀπῄειν , ὅτου χάριν ἥκιστα πάντων οὔτ' εἰδὼς οὔτε μὴν πολυπραγμονήσας μαθεῖν . προσετετάχει γὰρ ἡ βασιλὶς Ἑλένη μὴ προεγνῶσθαί μοι τὸ τῆς προσκλήσεως αἴτιον , ἵνα μὴ σὺν μελέτῃ δρῴην τὴν ἄφιξιν καί τις παρευδοκίμησις γένηται τῆς τοῦ Παλαμᾶ ἐπιδείξεως . διὰ γὰρ τὸν ἑαυτῆς πατέρα Καντακουζηνὸν λίαν καὶ αὕτη τῷ Παλαμᾷ προσέκειτο , καὶ ἀντέπραττεν ὡς τὰ πολλὰ τῇ τοῦ συζύγου γνώμῃ πρὸς ὅσα τῇ θρησκείᾳ συντείνει . ἄρτι γε μὴν τὴν βασίλειον αὐλὴν εἰσιόντι μοι καὶ Παλαμᾶν ἐκεῖ πρὸς διαλέξεις ἔφεδρον εἶναι μαθεῖν ἐξεγένετο . οὕτω δ' ἔχοντί μοι τῶν ἐκ κεφαλῆς ἀλγηδόνων ἔτι , καὶ οὕτως ἀπροσδοκήτως ἐμπεπηδηκότος μοι τοῦ ἀγῶνος , πρῶτον μὲν ἔδοξε βέλτιον οἴκαδε τέως ἐπανιέναι με , μικρὰ τῶν μεμηχανημένων προσκλήσεων ἐκείνων φροντίσαντι · ἵνα δ' οὖν μὴ δειλίας ὑπόνοιαν τοῖς φιλοσκώμμοσι δῶμεν , ἐπερρώσαμέν τε αὖθις τὸν λογισμὸν καὶ ἀνελάβομεν ἑαυτούς , θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέψαντες . Καὶ οὕτως εἰς αὐτὸν εἰσῄειν βασιλέα τῇ τε τῶν εὐγενῶν συνόντα παρουσίᾳ καὶ ἅμα τῆς βασιλίδος Ἑλένης , τῷ τοῦ συμβάντος σχεδίῳ παρηκολουθηκώς . τά γε μὴν ἐκεῖ λαληθέντα , ὁπόσα καὶ οἷα , καὶ ὅπως ὁ καιρὸς ἐσχεδίασε τὰ τοιαῦτα , δηλώσει τὰ ἐφεξῆς . γέγραπται μὲν γάρ μοι ταυτὶ λεπτοτέρᾳ τινὶ διηγήσει , ἐκδέδοται δ' ὡς ἐξ ἑτέρου τῶν ἐκεῖ παρόντων ἑνός , πρὸς ἐρωτήσαντά τινα δῆθεν διεξιόντος . ἔχει δὲ οὑτωσίν .
Lemmas: ἄρτι δέ ὁ ἥλιος περί τροπή γίγνομαι ὁ φθινοπωρινός ἵημι αὖθις ἐγώ ὁ καλός Ἀγαθάγγελος , λάθρῃ κατά ὁ εἴωθα αὐτός μετά μέσος ποῦ νύξ , ἐν ὅς ὁ ὥρα μάλα γε ἀλεκτρυών ὁ τε πτέρυξ τινάσσω ἄρχω καί ὁ ἔμφυτος ἀνακρούω σάλπιγξ . καί προσεῖπον καί καθίζω πρῶτος μέν πυνθάνομαι ὁ αἴτιος ὁ παρά ἐγώ ὁ βασιλεύς ἄφιξις , ἔπειτα ἄρχω καί αὐτός περί ὁ ἔξω δίειμι πρᾶγμα ἐγώ ὡς ἔαρ τε καί θέρος ἔχω μεταξύ . καί πρῶτος περί ὁ γίγνομαι δίειμι σεισμός ὁ τε ἄλλος καί ὡς πολλαχῆ ὁ ὁ πόλις Βυζάντιος καταφέρω τεῖχος , καί πολύς ὁ οἰκίον ὁ οἰκέω καταχώννυμι . ὁ δέ ἐν Χερσόνησος πόλις ὅς μέν καταδύω αὔτανδρος διαράσσω ἐκεῖ καί σχίζω εὐθύς ὁ γῆ πολλαχῆ · ὅς δέ ὁ κύκλος διαλύω τεῖχος καί ὁ οἰκίον ὁ πλεῖστος συμπίπτω ὁ μέν ὁ οἰκήτωρ θάνατος βίαιος παραπέμπω συμπίπτω , ὁ δέ ὁ ἀστυγείτων ἐκ αὐτόματος προδίδωμι βάρβαρος αὐθήμερος . ὁ γάρ βασιλεύς Καντακουζηνός πρό ἔτος ποῦ δύο , ὡς εἴρω , εἷς ὁ ὀχυρός ἐκεῖ πόλις παρέχω αὐτός οἰκητήριον , ὥστε ἔχω αὐτός ἐπιτείχισμα καί συμμαχία πρόχειρον κατά Παλαιολόγος ὁ γαμβρός , κατά χώρα μένω αὐτός γε οὐ φέρω ὁ λοιπός , ἀλλά κατά βραχύς παρεξέρχομαι ἀεί , καί ληΐζομαι ὁ ὁ ἔγγιστος πόλις ἀγρός ἐφεξῆς αὐτός ἀνήρ τε καί ἀχθοφόρος ζῷον καί ποίμνιον ἅπας , πᾶς ἐν βραχύς ὁ ὁ Χερρόνησος μεσόγαιος ἱππήλατος σφεῖς αὐτός ἀδεᾶ καθίστημι καί στρατόπεδον ὕπαιθρος , οὐδείς ὁ Ἀσιάτις γῆ καί πάλαι συνήθης αὐτός ἀπεοικώς δοκέω . διό καί ὁ ἀπό ὁ σεισμός συμφορά ἐκ ὁ σύνεγγυς θεάομαι , ταχύς εἰσπηδάω καί μάλα ἀπονητί μετά ὁ οἰκίον καταλαμβάνω ὅσος μή καταχώζω πρᾶγμα . καί ὁ λοιπός κατά πλῆθος ἀεί παρεξέρχομαι ἐκεῖθεν καί πᾶς ἤδη ὁ μέχρι πύλη Βυζάντιος ληΐζομαι τελέω γῆ καί Ῥωμαῖος ἄβατος ὁ παράπαν ἐργάζομαι . φόρος τε ἐπιτίθημι ἅπας ὁ μεταξύ πόλις , δεκάδαρχος βάρβαρος καί ἐπίτροπος αὐτός ἐνοικίζω . ἀλλά οὐδέ οὗτος ὁ κομιδή ὁ τάλας Θρᾷξ κερδαίνω ὁ θέρος δύναμαι , ἀλλά μένω αὖθις σχεδόν ἅπας στάχυς δρεπάνη ἀπρόσιτος διά τε ὁ βαρύς ἐπιστάτης καί ὁ αλλεπάλληλος ἐναλλάξ προλοχίζω καί ὁ λῃστρικός ἔφοδος ὁ ἄλλοθεν ἄλλος βάρβαρος . διό καί ὅσος Ῥωμαῖος ἐκεῖθεν λανθάνω ὁ βαρβαρικός δύναμαι χείρ , μάλα πρόθυμος φυγάς ἑαυτοῦ πράσσω ὁ πατρίς , κατά ὁπότερος ὁ ὁ γῆ μέρος ἐκ ὁ ῥᾴδιος ἕκαστος συμπίπτω φεύγω , ἅπας μέν ὀρφανός ἀποσκευή καί αὐτός γε ὁ ἀναγκαῖος , δάκρυ δέ μακρός ἀφορμή ὁ ὁράω καθίστημι , ὅς ὁ πλείων ἥκιστος εὔδρομος διά ἔνδεια εἰμί ἐν ἀλλότριος διασπείρω γῆ , ὁ Βυζάντιος ἀγαθός δοκέω παραμένω . καί ἕ μέν εἰς δουλεία ὁ ἐνταῦθα δύναμαι ἑαυτοῦ προσκυρόω ἄρτος βραχύς ἕνεκα , ἕ δέ καί πήρα ἐνάπτω ὁ ἀγυιά περίειμι κατά πλῆθος χείρ ὀρέγω , εἰμί τις κέρμα καί ὀβολός ἐμβάλλω πρός ἄρτος πορισμός . εἰς τοσοῦτος γε μήv ἵημι δειλία ὁ Βυζάντιος , ὥστε καί εἰμί τις ὁ ἀγοραῖος ἄγριος δήπουθεν ἀφίημι φωνή ὁ παῖς ἐπιπλήσσω ἴσως , ἢ γυνή ὁ οἰκεῖος ἀνακαλέω σύν δάκρυ αἰχμάλωτος , θνήσκω μικρός ὁ δήω συμβαίνω σφεῖς , ἐν ὑποψία γίγνομαι εὐθύς μή ὁ βάρβαρος εἰσπηδάω τεῖχος ἐντός . ὅθεν ὑπερόριος ἔνιοι καί αὐτός περινοέω πόλις καί νῆσος , ὁ ἀλλοδαπός ὁ πάτριος ἀνθαιρέω . οὗτος μετέωρος κάθημαι καί φοβέω , καί ὁ οἰκέω ἔχω πρό ὀφθαλμός ὄλεθρος ἀεί , καί μάλιστα ὅτι καί ὁ πρότριτα καταφέρω μέρος ὁ κύκλος τεῖχος εἰς ἔδαφος ἅπας ἔξω κεῖμαι φροντίς . ἄρτι δέ ὁ χειμέριος πνεῦμα εἰς γαλήνη ἐκ ἀγριότης μεταβάλλω , καί ὁ κῦμα τέως ὁ αἰγιαλός προσηνῶς σπένδω , καί ὁ ἠρινός ὥρα παρακαλέω οἱονεί ὁ ὁ ἡμέρα πύλη ἀνοίγω ὁ ἥλιος καί πλεονεκτέω εἰς ἅμιλλα ὁ κατόπιν νύξ , ὅτε θαρσούντως ἤδη καί ὁλκάς ἐκ λιμήν ἀνάγω καί τριήρης ὁ ταρσός ἐφοπλίζω καί ὁ κώπη ἑαυτοῦ ἐπιτρέπω , ἀείρω ὁ βασιλεύς Ἰωάννης ὁ Παλαιολόγος ἐκ Θεσσαλονίκη τριήρης τε καί διαίρω τέσσαρες καί μονήρης πλείων , Λῆμνος μέν πρῶτος προσέχω ὁ νῆσος , ἐκεῖθεν εἰς Σαμοθρᾴκη καί Ἴμβρος διαβαίνω , ἐκεῖθεν εἰς Λέσβος ὁμοίως · καί ὁ ἑαυτοῦ παρουσία βεβαιόω καί ἐπιρρώννυμι ἅπας εἰς ὁ ἑαυτοῦ πίστις αμφιρρεπής ὁ πρότερος εἰμί , τέλος ὁ Τενέδιος λιμήν ὁρμίζω . ἔνθα δή καί μανθάνω ὡς ἐκ πολύς τριήρης ἕνδεκα παρασκευάζω κατά αὐτός βασιλεύς ὁ καί πενθερός , ἐνταῦθα καί αὐτός ὁ λοιπός κάθημαι κρίνω δήω , καί ἅπας ψῆφος ἅμα λογισμός καί Ψυχή πρόθεσις ὁ ἐπιπλέω ἐκδέχομαι . οὗτος δέ οὗτος χωρέω , δοκέω καί Παλαμά ὁ δυσσεβής Πρόκλος τις , πλάσσω πρόφασις , εἰς Βυζάντιον ἀφικνέομαι πλεῖστος ἕνεκα , εἷς μέν ἵνα Καντακουζηνός ἐρεθίζω ὁ βασιλεύς τέλειος ὄλεθρος ὁ ὁ εὐσέβεια πρόμαχος ἐγώ παραπέμπω , δύο δέ ἵνα καί ὁ αὖθις αὐτός νεωστί γίγνομαι κατά ὁ εὐσέβεια ἕτερος Βίβλος ὁ Βυζάντιος προτίθημι διδασκαλία , ἀκόλουθος μέν ὁ πρίν ἐκεῖνος πολυθεΐα ἀνήρ , καινοφανής δέ οὖν εἰς κακία ὑπερβολή · καί τρίτος ἵνα καί βασιλεύς Καντακουζηνός ὁ οἰκεῖος εὐχή φυλακτήριον κατά Παλαιολόγος χαρίζομαι ὁ γαμβρός , ἡδύς καί μάλα γε ὅς ποθεινός ἐφόδιον αὐτός . ἐπεί γε μήv καί ὁλκάς τυγχάνω ἐκ ὁ ὁ Θεσσαλονίκη λιμήν μέλλω ἀνάγω , φέρω καί αὐτός ἑαυτοῦ εἰς αὐτός ἐμβάλλω . καί μέχρι μέν ὁ Ἑλλησπόντιος πορθμός ἐκ οὐρία ἄγω αὐτός πελάγιος κατά πρύμνα ὁ πνεῦμα φέρω · ἐνταῦθα δέ αὐτός λήγω καί οἷος εἶπον νεκρόω ἐξαπίνης νηνεμία μακρός κατέχω ὁ πέλαγος καί ἀκίνητος ἔχω ὁ ὁλκάς τέλειος ἐκεῖνος , ἐπί ἄγκυρα εἷς ἡμέρα δύο σαλεύω . ὁ δέ τρίτος προσελαύνω ἐκ δύο ποταμός , Σκάμανδρος τε καί Σιμόεις , ἕ πόλις Ἀσιάτις Δάρδανος καταρρέω ἐπί ἑκάτερος , πειρατικός τις λέμβος ὁ βάρβαρος οὗτος αἱρέω ἀναιμωτί . καί πρός αἰγιαλός καθέλκω ἐκεῖνος , ἔνθα καί ὁ Ὑρκανός ὁ σατράπης υἱός ὁ πρέσβυς τηνικαῦτα συμφέρω πάρειμι , ὁ ὁ ὁλκάς ἅπας φόρτος ἐκεῖνος βλέπω ἐκτίθημι τε καί ἐκφορέω . μετά ὅς ἤδη καί Παλαμάς ἐξάγω · καί γιγνώσκω ὅστις εἰμί ὁ τρόπος καί ὁ ἄξιος , οὖον μόνος ἐκ ὁ δαψιλής ἐκεῖνος ὑλαῖος ἀποσκευή , ἀλλά ἐκ ὅς ἐν ὁ κόλπος κρύπτω ἄργυρος τε καί χρυσός νόμισμα παμπολύς , πολύς εὐθύς καί πρός ὁ βάρβαρος βάλλω ὁ σκῶμμα καί πολύς ὁ οὖς ἐμπίμπλημι χλεύη , λέγω ὡς διδάσκω ὀφείλω ἕτερος , ἄνθρωπος , κατά ὁ ὁ σός διδάσκαλος νομοθεσία ὁ ἄσκευος τε καί ἄχαλκος βίος , ἔργον αὐτός αὐτός ὁ τε ὁ σός ἀνακαλύπτω Ψυχή μοχθηρία καί ἅμα τἀναντία πείθω ὁ ἕπομαι σύ δράω . ἄρτι δέ καί ὁ Βίβλος αὐτός προκομίζω , ἐρωτάω κατά ἕκαστος ὁ βάρβαρος ὅς τίς τε εἰμί καί ὅστις ὁ ἔργον . καί οὗτος μανθάνω ὁ μέν αὐτός Παλαμά συγγράφω κατά μέσος παραχρῆμα κελεύω ῥίπτω θάλασσα , οἴομαι , ὁ θεῖος ἀόρατος πρός οὗτος κινέω πρόνοια , ἵνα μή σώζω πολύς τε καί νέος ὁ ἀσωτία ἐμπίμπλημι ὁ γε ὁ ἁπλόος ψυχή καί αὐτός . ὁ γε μήv θέω ὁ Χριστός εὐαγγέλιον μετά ὁ Δαυϊτικός ψαλτήρ αἰδώς πολύς ὁ οἰκεῖος τηρέω ἐντέλλω · εἴωθα γάρ καί Ἰσμαηλίτης τιμάω προφήτης τε ἅπας καί ἅμα ὁ σωτήρ Χριστός ὡς εἷς ὁ προφήτης . τέλος δέ αὐτός γυμνόω μέν ὁ οἰκέω προστάσσω ἱμάτιον ἕτερος δέ γε διαρρήγνυμι μετενδύνω , κυνοτροφέω τις αὐτός εἰς πρᾶσις δίδωμι τηρέω , ὁ τε ἄλλος ἐγκελεύω μάστιξ ἐπάγω αὐτός τίμημα ἕνεκα πλείων πρός ὠνή , καί ἅμα ὁ σοδομιτικός καί παρά φύσις πάθος ὁ ἀρρενομανία , οὐ οἶδα ὁπότερος , ἔτι εἴωθα ὅς ποιέω εἰς ἐμπαιγμός ὁ ἁλίσκομαι Χριστιανός , ἔτι ἐνδίδωμι ὁ θεῖος ἄνωθεν δίκη ἐνταῦθα , μακροθυμέω ὡς ἐπίπαν οὖον μάλα ἀνέχω , ὅς ὁ ἀλιτήριος ὡς ἀρχηγός ὁ νῦν ἐπιπολάζω ἀσέβεια χείρ βάρβαρος παραπέμπω , ἵνα μή λανθάνω μηδέ ὁ ἀμαθής ἢ ἀμελής περί ὁ θεῖον διάκειμαι ὁ ὁ αὐτός γε αἵρεσις αἰσχρός , ἀλλά ὕβρις ὕβρις ἀμύνω , καί ὁ ὁ αὐτός κακία καλύπτω αἰσχρός ὁ ὁ σαρκικός καί φαίνω πάθος αἰσχρός θεατρικός οὗτος δημοσιεύω τρόπος · καί ὁ ἐθέλω ἐκ ὁ τυραννέω ὁ εὐσέβεια δοξάζω ἤδη καί κατά αὐτός γε ὁ ὁ πολυθεία ἀτόπημα σαφῶς ἐκλήγω τε καί στηλιτεύω . καί διόπερ ὁμόφυλος εἰμί ὁ θιασώτης ἀρεστός τε νομίζω καί ὁ ὑπέρ ἄξιος ἄξιος γέρας , οὗτος ὁ ἀλλότριος τε καί βάρβαρος οὐδέ μέχρι ψιλός ἀκοή ἀνεκτός νομίζω . εἰμί γάρ πρός γε ὁ ἄλλος αὐτός ἀτόπημα καί ὁ ἔνσαρκος ἀθετέω ὁ βάρβαρος θεῖος οἰκονομία , ἀλλά εἷς ὁ πᾶς εἰμί ποιητής καί θεός οὐδέ αὐτός γε ἀρνέομαι . ἀλλά ὁ Παλαμάς καί ἀμφότερος ξενηλασία ἀπότομος τε καί μάλα θρασύς καταψηφίζομαι , καί οἷος οὐδείς οὐδέ αὐτός ὁπόσος διώκτης κατά ὁ εὐσέβεια ὁ πρίν αἰών συμπίπτω γίγνομαι · οὔτε γάρ θεότης λατρεύω ἀφίημι τρισυπόστατος εἷς , οὐδέ ὁ σαρκόω λόγος υἱός εἰμί λέγω θεός , ἀλλά ἀνούσιος μέν τις καί ἀνύπαρκτος ἐνέργεια , πρός δέ ἄκτιστος μυρίος μερίζω θεότης ἄλλος ἀλλήλων διαφέρω , ὡς καί αὐτός ἐν ἄλλος πλατύς γράφω στηλιτεύω αὐτός . ὅθεν καί μείζων ἐνταῦθα πρό ὁ αἰώνιος καταδίκη ἐκεῖνος ὁ δίκη δίδωμι οὗτος ὁ ταλαίπωρος ὅς ἐπί ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ἀγωνίζομαι ἀγωνίζομαι , ὁ μέν διώκω καί ἄλλος ἄλλοθι διασπείρω , ὁ δέ καί αὐτός γυμνόω ἀναίδην ὁ ἱερατικός σύμβολον . καί αὐτός τε γάρ αἰσχρῶς ὁ ἱερατικός γυμνόω σύμβολον . καί πρός γε ἔτι πᾶς κοινῶς ἐσθής , ὁμοῦ καί ὁ αἰσχρός ὑπό αὐτός πάσχω βάρβαρος , ὅς τοσοῦτος αὐτός ἀγαπάω ὥστε καί ἀγωνίζομαι παμπολύς πείθω Καντακουζηνός κατά ὁ γαμβρός Παλαιολόγος συλλήπτωρ κτάομαι καί φίλος ἡγέομαι διά βίος , καί ὁ ζωή φύλαξ ἀθάνατος . διό καί ὁ ἀντιμισθία ἄξιος ἐκεῖθεν λαμβάνω δίδωμι καί δίδωμι λαμβάνω · αἰσχρῶς μέν γάρ καί ἀνάξιος παντάπασι εἰς ὁ ἱερατικός βαθμός ἀναβαίνω , ἄξιος ὁ ἱερόω ὁ ἀντιμισθία ἀποδίδωμι ὁ ἀσέβεια · ἄξιος δέ αὖος ὑπό ὁ βάρβαρος ἐκεῖνος αἰσχρός καθαιρέω ὁ ἀντιμισθία κομίζω ὅς ὁ Ῥωμαῖος ὀλέθριος ὁ βασιλεύς προμνηστεύω ὁ φίλιος , ἵνα καί καθαίρεσις αἰσχρός μέν Δίκαιος δέ οὖν πολύς ἱερός καί ἐπίσκοπος καί πᾶς εἶπον εὐσεβής ὁσιότης καθαίρεσις ἄδικος ἀντιταλαντεύω , καί ὁ ὁ σοφός γιγνώσκω συνετός πρό ὁ ἔργον , αὐτός ἐπί ὁ ἔργον φαίνω συμβαίνω σαφῶς . ἐπεί γε μήv καί πρός Ὑρκανός ἀποφέρω , ὁ ἀρχηγός δηλαδή ὁ βάρβαρος , ὁ μέν ἄλλος , ὅσος τε πρός ὁ ἐκεῖ τηνικαῦτα πάρειμι ἀκούω τε καί λαλέω καί συνυπάγω καί ὁμολογέω φιλοζωΐα ἕνεκα , σιωπάω ἀγαθός . μανθάνω δέ οὖν ὅμως ἐκεῖνος ὡς αὐτός εἰμί διά ὅς πολυθεία τε Ἔρως ἐν Ῥωμαῖος ἀνθέω ἄρχω καί μάταιος θρησκεία ἄγαλμα νέος ἐμπολιτεύω γίγνομαι ἔθος , καταγιγνώσκω τε καί διατωθάζω μάλα ἐπεγγελάω . προστάσσω δέ οὖν ἀπάγω πόρρω ποῦ ὁ σατραπικός οἰκίον διαλέγω περί ὁ νεολέκτης οὗτος τερατεία εἷς τις ὁ παρά βάρβαρος αὐτόθι σοφός ἐπί ἀκροάομαι πολύς . καί ὅσος μέν ἐκεῖ πρός ἡδονά ὁ βάρβαρος φθέγγομαι , ἀφαίρεσις δείδω ὁ ζωή οὗτος , περισσός ἀφηγέομαι · ὁ δέ οὖν ἀπολέγω πρός δημόσιος φέρω ἀκοή ὁ ἐνταῦθα ὁ ἐκεῖνος θιασώτης κακία , ἔγγραφος πρός ἐκεῖνος οὗτος πέμπω , εἰμί τοιόσδε . ἀπαιτέω γάρ φημί λόγος ἑρμηνεύς ὁ καινοφανής οὗτος θρησκεία , ἀπολογέομαι καιρός οὐ ἔχω εἴρω , πρόφασις λέγω ὡς ὁ πρόσκειμαι ὁ μέρος ὁ ἀντίδικος προκάθημαι καί κριτής , καί οὐ ἔχω ἀναγκαῖος δείκνυμι εἰς ὁ παρά αὐτός ἀντιλέγω ὁ δικαίωμα ὁ εὐσέβεια . ἔπειτα καί παραδίδωμι εἰς αἰχμαλωσία αὐτός οὐ εἄν ἀποκρίνω , ἐπεί καί ὁ Χριστός , φημί , μετά ὁ παραδίδωμι οὐ ἀποκρίνω . αὐτός εἰμί ὁ συνήθης ψευδολόγημα ὁ ἄτοπος γλῶσσα ἐκεῖνος · πῶς γάρ εἄν τολμάω , ἢ τίς εἄν ἔχω χώρα καί χρεία βάρβαρος φέρω ὑπόδειγμα πρός πίστωσις ὁ αὐτός λέγω ὁ ὁ Χριστός πάθημα . προσπαραγράφω δέ ἑξῆς καί περί ὁ ἐκεῖ Χριστιανός , ὅπως λανθάνω ἐκ ἀπειρία ἔπαινος ἐξαίρω οὗτος , διότι , φημί , ἀποκηρύσσω ὁ εἰς ὑπέρκειμαι καί ὑφίημι ἤπειρος θεότης ὁ εἷς θεός ἀσεβής διαιρέω . καί μή ἀποδέχομαι μέν φημί ὁ ὁ ἔπαινος αἴτιος ὡς αὐτός γε ἀλυσιτελής , ὅμως ὁ καιρός τε καί ὁ χρεία ἕνεκα , ὁ σιτίζω πρός αὐτός δηλαδή , σιωπάω ἐπαινέω ἄξιος κατάρα ἔπαινος · ὁ γάρ ὁ εὐσεβής ἔπαινος ἀπατάω ἀνοίκειος δίδωμι αὐτός , ἐπαράομαι μέν αὐτός ὁ πολυθεΐα ἐκεῖνος , ἀγνοέω δέ ὡς αὐτός εἰμί ὅς ἐπαίρω . οὗτος πολύπους τίς εἰμί ὁ κατάρατος , καί ὁ χρῶμα ὁ γνώμη ἄστατος καί ἀβέβαιος · καί ὁ ἄλλοτε ἄλλος καιρός τε καί πρᾶγμα προσφύω πρός διάφορος καί μάχομαι χρῶμα τε καί σχῆμα γνώμη καί γλῶσσα ῥᾳδίως μεθαρμόζω τε καί μετασχηματίζω · καί ὁ ὁ κύριος παιδεία νουθετέω οὐ οἶδα , ἀλλά ὥσπερ εἄν εἰμί τις ὁ ἀνδροφόνος , ἄγω εἰς δεσμωτήριον ὥστε δείδω σωφρονέω ὁ λοιπός καί λῃστεία ἀφίστημι πᾶς , ὅς δέ αὐτός τε φονεύω ὁ ἀπάγω καί ὅστις εἄν ἀπαντάω ὁ πάρειμι , οὗτος καί οὗτος οὔτε κολάζω φρίσσω οὔτε ὑπό θεός νουθετέω νουθετέω , ἀλλά Ἀκόλαστος ἐν κολαστήριον μένω ὁ γνώμη , ἀπαίδευτος δέ ἐν παιδευτήριον θεός , ὁ ὅμοιος ἀπόνοια ἔχω ἀεί , καί πρόφασις κακία ποιέω ὁ πρός κακία ἀποχή ὁ θεός αὐτός συγχωρέω πάσχω . οὐδέ γάρ παύω πω ὁ κομπορρημοσύνη καί ὁ μάταιος ἐκεῖνος γιγνώσκω οἴησις , ἀλλά αὐτός τε Χριστός καί ὁ ὑπέρ ἐγώ Χριστός πάθημα εἰκών φέρω ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ πρός βάρβαρος αἰχμαλωσία βρενθύομαι , ψευδηγορία , ὡς εἴωθα , διαστρέφω ὁ πρᾶγμα καί ἐγκαλλωπίζομαι ἐπί ὅς ἐγκαλύπτω ἐσθίω . οὕτως εἰς ἀσύνετος Καρδία χώρα οὐ ἔχω μνήμη θεός καί κατά θεός ἀρετή . διό καί ὡς ἐπί πλεῖστος ὁ θεός ἐμπαίζω οὗτος ἐγχωρέω , καί ὑπό πᾶς ὁμοίως μισέω ὁ ὁ ἐρήμωσις βδέλυγμα . εἰς τοσοῦτος γάρ , καθάπερ κύβος στράπτω , μισέω καί πρός ὁ μάλα ποθέω ἐντεῦθεν ἄρχω καί ομόφρων διά ὁ ἄθεσμος ἐκεῖνος καί σοδομιτικός ὁ βάρβαρος μῖξις , ὥστε καί ὑπέρ ὅς πᾶς προΐημι χρῆμα ὑπισχνέομαι καί σφεῖς αὐτός , εἰμί δήω , πέμπω εἰς ᾍδης , νῦν οὐδέ ὀβολός ἀλλάσσω βούλομαι ὁ ἐλευθερία . ὁποτέρωσε γάρ εἄν νέος ὁ ἀποβαίνω , οὐ εἰς ὁ εὔσχημος σφεῖς νομίζω ἔχω ὁ πρᾶγμα . ἄν τε γάρ βούλομαι , φημί , σιγή καλύπτω ἔγκλημα οὗτος ἱερατεύω ἐνδίδωμι , καί λίθος πᾶς ἀναβοάω ὁ ὁ ἀτοπία ὑπερβολή · ἄν τε ἀπρακτέω αὐτός ἀναπείθω καί ὁ ἱερουργία ἀπέχω , κατήγορος αὐτός ἀναιδής εἰμί λοιπός αὐτός ἐν πολύς , καί ξίφος ἀκμαῖος πᾶς ἀνθίστημι γλῶσσα αὐτός , καί Ὄλυμπος φαίνω πᾶς ἐπαχθής . ὅταν δέ καί ὁ θεατρικός καί ἀγοραῖος σκῶμμα πρός ὁ ἀγυιά παραρρίπτω ἐξακούω , ὁ γαστροκνημία φημί καί ὁ ἀνδρόγυνος θεός καί ὁ μηρός ὁ ὁ ἀτελής ὠδίνω κύημα , Διόνυσος μέν ἥκιστος οὐδέ Σεμέλη Θηβαῖος εξάμβλωμα , ἀλλά βαρβαρικός καί ἀσεβής σπέρμα ἐκτόκιον συγγενής καί οἷος διηνεκής ἐκ ἀσεβής αὐτός διάνοια εἴωθα τίκτω πονηρός τε καί ἀσεβής γέννημα , μᾶλλον δέ ἀτελής καί παρά φύσις εξάμβλωμα , Ποίας οὐ εἄν ἀγχόνη χείρων δοκέω ἅπας , ὅς διδάσκαλος οὗτος χράομαι συμπίπτω . καί περί μέν οὗτος αὐτός εἄν ἀκριβής διαιτάω ὁ σοφός σύ καί ἔμφρων διάνοια καί κρίσις · ἐγώ δέ καί περί ὁ ἑξῆς ὅμοιος τε καί ὅμοιος ἐκ θεός τυγχάνω ὁ ἐκδίκησις ἀφηγέομαι . ὁ γάρ πατριαρχεύω μέν ἐκεῖνος Κάλλιστος καθαιρέω δέ αὖθις ὑπό ὅς τιμάω , καί μή βούλομαι ὁ ὁ ἀρχιερωσύνη οἴκοθεν ἀποτίθημι σύμβολον , κινδυνεύω ἄκων ὁ οὗτος ἀφαίρεσις ὑπέχω καί ἅμα δεινός τις ἐμβάλλω δεσμωτήριον , μή καί στάσις ἴσως κατά ὁ ἐπιπολάζω φήμη ἐγείρω ὁ πόλις , θρασύς τε καί ἀηδής πρός ὁ ἐν ἡσυχία διάκειμαι βίος . καί τάχα εἄν μή μανθάνω φθάνω πάθος , εἰμί μή μανθάνω φθάνω φυγή . ἄρτι γάρ ὁ σκέμμα βασιλεύς τε καί πατριάρχης κυρόω λανθάνω φήμη λαμβάνω διαπίπτω εἰς ὁ ἀγορά ἐξεπιπολῆς . ὅθεν μανθάνω καί αὐτός , καί δειλία μακρός συνέχω , οἴχομαι λάθρῃ ἀποδιδράσκω πρός ὁ ὁ Λατῖνος ἀντιπέρα φρούριον · καί ὁ ἀλλόφυλος σκέπη καί δεσποτεία ἑαυτοῦ διά φιλοζωΐα καθυποζεύγνυμι , καί ὁ ὁ ὑπέρ εὐσέβεια διώκω χθές καί πρότριτα εὐσεβής ὀνειδίζω , οὗτος παρά πούς ἁλίσκομαι καί αὐτός πάσχω . καταφεύγω γάρ πρός ὁ ὁ Σοφία ἱερόν καί μέγας ὁ θεός τέμενος ἀποσπάω παρανόμως αὐτός ὁ δεσμωτήριον προπέμπω · εἰμί δέ πού τις καί ὁ διώκτης λανθάνω εἰς ὁ Λατινικός ἐκεῖνος καταφεύγω φρούριον , πολύς αὐτός εὐθύς εἰμί κατά ὁ τοιοῦτος ῥέω καί ἄμετρος ἐπαντλέω λοιδορία , καί λέγω ὡς ὁ ὁ Βαρλαάμ εἰμί Λατῖνος φίλος καί νῦν ὁ ὁμόφυλος ἐκεῖνος γίγνομαι φίλος , ὁ ἀλλόφυλος σκέπη καί δεσποτεία χράω σωστικός λιμήν . οὗτος ὁ ὁ ἀσέβεια ὄργανον μετά ὁ οἰκέω δόγμα πρός μέν βραχύς τις χρόνος ἀντέχω , καί λανθάνω ἐνίοτε ὁ πολύς ἐν σκότος ἐκ διάμετρος ὁ ἀλήθεια ἵστημι , ὁ χρόνος δέ φωράω ὁ ὁ ἀλήθεια θεατρίζω φάος καί ὑπό αὐτός ἐλέγχω ὁ πρᾶγμα , ὁ οἰκέω πτερόν ἁλίσκομαι τε καί ἑαυτοῦ περιπίπτω . μηδέ γάρ μηδείς διώκω ἄλλος , ὑπό ἑαυτοῦ αὐτός διώκω μόνος , καί πάσχω οἴκοθεν ὅσπερ δράω κατά ὁ εὐσεβέω αὐτός , ὁ θεῖος κατά βραχύς καί λεληθότως δίκη μετέρχομαι καί ἐλαύνω αὐτός καί ὁ κορυβαντιάω χείρων ποιέω . πρός γάρ αὐτός καί πλείων αὐτός ἕτερος ὁ ὅμοιος πάσχω , καί ὡς εμβρόντητος τις καί θεήλατος μανία τις πλήσσω οὐ οἶδα ὅτι δράω , ἀλλά περινοστέω ὁ δυσσεβής καί ἐξάγιστος μεθύω ἢ μαίνομαι δίκη κατά ἑαυτοῦ βακχεύω τε καί οἰστρηλατέω καινός τις καί τερατώδης τρόπος . ἐγώ δέ , μηδαμός ὁ καιρός συγχωρέω ἐγώ ὁ ὅμοιος ἐνδιατρίβω εἰς ὁ πάρειμι ἀφήγημα , ἐπί ἕτερος τρέπω , πλατύς ἐκεῖνος ταμιεύω ὁ ἀφήγησις ὡς εἰκός πρόειμι . ἄρτι γάρ περί τροπή θερινός ὁ ἥλιος ἔρχομαι , ἕνδεκα ναῦς ἐκ Βυζάντιος λιμήν ὁ βασιλεύς ἀνάγω Καντακουζηνός Ἑβδομαῖος εἰς Τένεδος ἀφικνέομαι , πολεμέω ἐκεῖ ὁ γαμβρός Παλαιολόγος · ἐλπίζω γάρ δύο ἕτερος , ἢ προδοσία ὁ ἔνδοθεν ἢ ὁ ἔξωθεν μάχομαι ἀφύλακτος ἐκ ὁ αἰφνίδιος ἐπεισπίπτω , αὐτός τε ἅμα καί ὁ ὁ Τένεδος καταλαμβάνω φρούριον , καί ἀντί αὐτός ὁ υἱός αὐτόθι καταλείπω Ματθαῖος , ὁ πατήρ τηνικαῦτα συμπλέω ὁμοῦ ὁ σύζυγος . ἐπεί δέ ὁ λιμήν ὁ Τενέδιος ὁ εἴσπλοος προαισθάνομαι ἐκ ἔφοδος ποιέω ἥκιστος ἔχω , ἐπί ἕτερος λοιπός ὁ νῆσος παραπλέω πᾶς μέν ὁ γῆ ὁ ναῦς ἀποβαίνω προσέχω ἥκιστος κρίνω δήω , δήω ὁ μή ὁ πλεῖστος μέρος κενόω ὁ ναῦς ὁ Παλαιολόγος ὁ γνώμη προστίθημι , ζημιόω μή μόνος ὁ ἅπας στόλος μετά ὅς ἀφικνέομαι σκέμμα τε καί βούλευμα , ἀλλά καί σφεῖς αὐτός αὐτός γίγνομαι προδότης ἀπονητί ὁ ἐχθρός . διό δή καί τέσσαρες μόνος ἐπιτρέπω ὁ ἀπόβασις , ὅς θαρσέω ὁ μάλιστα . καί τοίνυν ὁ ἀπόβασις γίγνομαι ἤδη καί ἑτοιμάζω ὅς μέν ἐπιτάσσω πῦρ ὁ ὁ ἄσταχυς ἔνειμι δράγμα , ὅς δέ ἐκριζόω ὁ ἄμπελος , ὅς δέ ἀγώγιμος ἐκ ὁ νῆσος ὁ ὕδωρ εἰς ὁ ναῦς κομίζω , εὐθύς ἐκπηδάω ὁ Τενέδιος ὅπλισις ὁ ἐρρωμένος ἐκ ὁ ὁ φρούριον πύλη , πεζός τε καί ἱππεύς , καί μάχη στερρός παρά ὁ αἰγιαλός συνίστημι οὐδέ ὑδρεύω ὁ ναυτικός ἐάω , ἀλλά ἀναγκάζω ἐν βραχύς ὁ πρυμνήσιος τέμνω ἀποπλέω . ὅθεν δή καί μικρός ἀφίστημι ὁ γῆ ὁ Βύζαντες ὁ ναῦς ἀνοκωχεύω , ὁ δέ ὑστεραῖος ὁ ἄγκυρα ἀναλαμβάνω τριταῖος εἰς Ἴμβρος ὁ νῆσος καταπλέω , πολέμιος ἡγέομαι καί αὐτός . ἐνταῦθα ὁ ὅμοιος δράω τε καί πάθος πλήρης κώπη ἐκεῖθεν ἄπειμι εἰς Αἶνος ὁ πόλις , Καντακουζηνός πρόσκειμαι . ἔνθα δή Ματθαῖος ὁ νέος βασιλεύς καταλείπω σύν ὁ σύζυγος ταχύς ἐπανήκω δέκα ναῦς εἰς Βυζάντιον · ὁ γάρ εἷς ὁ πλήρωμα φημί ἐν δύο ἀπόβασις , ὅς πρός Τένεδος τε καί Ἴμβρος ποιέω , πρός Παλαιολόγος αὐτομολέω ὁ βασιλεύς . ἐγώ δέ ὅς μικρός πρόσθεν χρή ἀφηγέομαι βούλομαι εἶτα ἐπέχω , ὁ σός λυπέω ψυχή φυλάσσω , λέγω ἔρχομαι νῦν , ὁ ὁ Φίλων καί συναθλέω ὁ σός δυσωπέω ἐντολή . Εὐλογία γάρ ὁ ὁ εἰμί βασίλισσα , καί ὁ ἐπωνυμία σύμφωνος ὁ βίος λόγος ἅμα κτάομαι καί ἔργον , πολύς ὑπέρ ὁ θεῖον δόγμα ὁ ἐκκλησία θόρυβος καί διωγμός καί ποικίλος ἐπαγωγή συμφορά ὑφίστημι , καί πρός ὅς ἔχω ὁμοῦ ὁ γῆρας νόσημα ἄλλος πρότερος καί πλείων ἔτι περιπίπτω , καί τέλειος οὗτος καί κατά βραχύς ὁ σῶμα δαπανάω , πρός ὁ ἀΐδιος ἐκεῖνος τέως μεθίστημι μακαριότης . νῦν οὖν σύ παρακαλέω ὁ φίλος λόγος ἐπιτάφιος ἐκεῖνος κοσμέω , ἐπεί καί πολύς προφανῶς ὁ ὁ ἐκεῖνος πρόσειμι τάφος νόσημα ὁ ταχύς ἐλαύνω , ὁ θεός ἐντεῦθεν ἐλέγχω ὁ ὁ διώκω ἀπόνοια καί ἀσέβεια . οἶδα δέ καί ἄλλως ὡς μετά χρόνος ποῦ ἑξκαιδέκατος ὁ Ἀνδρόνικος ὁ βασιλεύς ἐκεῖνος υἱός συζυγέω μετά πολύς ὁ εὔκλεια καί δόξα , καί μόλις ποῦ δύο μόνος ἐνιαυτός ἐκεῖνος ὁ βίος συναπολύω , θάνατος τε οὗτος εὐθύς ζημιόω καί ἅμα τρίβω ὑποδύομαι ὁ ἅπας πλοῦτος διανέμω αἰχμάλωτος καί πένης ἄλλος , πλήν ἢ ὅσος εἰς ὁ πολυτελής ὁ θεῖον φροντιστήριο κατασκευή ἐκεῖνος κενόω , ὅς περιβόητος μᾶλλον εἰς ἀρετή καθίστημι ἢ πρός κατασκευή . δαψιλής μέν γάρ καί πολυτελής δαπάνη οἰκοδομέω , πλείων δέ ὁ ἑκατόν μονάζων κατά ἐκλογή ἐνασκέω συναθροίζω οὗτος σεμνός . ἀλλά αὐτός καί αὐτός συνδιακονέω τε καί ἀμφιπονέομαι , χορηγέω μέν ἄφθονος γνώμη ὁ κατά χρεία διηνεκής ὡς κύριος , συναίρω δέ ἐκ ἐφημερείας καί αὐτός ὁ πᾶς ἐκεῖνος ἀνάλογος τρόπος ὥσπερ ὁμόδουλος , ἄχρι ὁ ὀπτανεύς καί εἰμί τίς ὁ χυδαῖος τυγχάνω εἰμί καί συλλήβδην εἶπον , ἀρχέτυπος ἀρετή ἅπας ἅπας ἑαυτοῦ προτίθημι καί βίος σεμνός μέχρι καί εἰς δεῦρο διαρκέω , ἑβδομηκοστός ἐγγύς ποῦ ὁ ἡλικία ἄγω χρόνος . καί τίς χρή πλείων διεξιέναι πρός σύ πλέω ὁ ἄλλος ὁ ἐκεῖνος οἶδα ; μιμνήσκω γάρ καί πολλάκις σύ γε ἀκούω εἰμί ὁ ὁ ἐκεῖνος ἀφηγέομαι καλός , καί ἐρεθίζω ἴσως εἰς ἕξις ἄσκησις ἀγαθός ὁ ἀκούω , ὡς βαθύς τε κτάομαι σύνεσις ὁ γυνή , καί σιωπάω καί φθέγγομαι παραίνεσις εἰμί ἀεί ὁ σύνειμι , καί μέγας καί ἀπαράμιλλος ὁ μοναδικός παράδειγμα βίος , καί οἷος αἰθεροδρομέω σεμνότης ἦθος αὐτοφυής τε καί αὐτοχάλκευτος , ἅπας τε πνευματικός παιδεία κανών ἀκριβής καί δικαιοσύνη ζυγός ἀρρεπής . ἔτι δέ θυμός κίνησις ὀξύρροπος καί αὐτόνομος , καί εἰμί ὁ αἴτιος εὔλογος κτάομαι , οὔτε χείρ αὐτός πρός ὁράω ὁ πᾶς οὐδείς οὔτε γλῶσσα διακονέω προπετής , ἀλλά ἐν αὐτός εὐθύς ἀναιρέω ὁ λογισμός διατελέω ὁ ῥίζα ἐντός πρό ὁ βλαστάνω . ὁ γε μήv ὁ ἀργία καιρός Βίβλος ἱερός παρέχω ἀεί ἀνάγνωσις , καί πείρω ἐντεῦθεν ὑψηλός θεωρία συνάγω μακράν καί ποικίλος , ὁπόσος ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία δόγμα καιρός καλέω γίγνομαι ὁ σύμμαχος ἀγαθός . ὥσπερ δέ αὖος ἱερωσύνη ὁ ἀλήθεια ὁ γλῶσσα τιμάω , ἀκάματος ὁ ὁ χεῖλος ἀκρόπολις ἵστημι φύλαξ , ὡς μή λανθάνω προκύπτω ὀψέ ποτός λόγος μάλα μέν τις ἐπαγγελτικός , οὖον μάλα δέ τις τελεσιουργός καί ὠφέλιμος . καί ὁ πλείων λέγω εἄν αὐτός καί ἀφηγέομαι πλατύς γλῶσσα τε καί Βίβλος μάλα γε τίς σφόδρα ἁρμόζω . νῦν δέ σύ καί περί ὁ ἔξωθεν ἀπαγγέλλω ἔνιοι διηγέομαι , ὅς καί ὁ πάρειμι ὁ ἐγώ ἀκοή ἐμπίμπλημι χρόνος ὁ δυσχερής . Φήμη γάρ ἀφικνέομαι πρότριτα εἰς Βυζάντιον ἐκ ὁ ἕωθεν ἐπιδημέω Ἀντιοχεύς , ὡς ὁρμή δαιμόνιος τις συνέχω ὁ ὁ Αἴγυπτος καί Ἀραβία δεσπότης , ὁπόσος Χριστιανός οἰκέω ὁ γῆ ἐκεῖνος , ἐκφέρω δόγμα πᾶς ἡβηδόν ἀναιρέω , εἰμί μή εἰς ὁ ὁ Ἄραψ θρησκεία ὁ σέβας καί αὐτός μετατίθημι , μηδέ γάρ εἰμί λέγω εἰκός ὑπό ὁ ἐμός ἐξουσία τελέω ὁ ἐμός φαυλίζω θρησκεία . ἐνίστημι οὖν ἐκεῖ τηνικαῦτα παμπολύς ὑπέρ ὁ εὐσέβεια ἐρρωμένος καί σύν ζέω ὁ προθυμία γίγνομαι φόνος πολύς , ὡς φαίνω ὁ πλῆθος ὁ ἀναιρέω ὑπέρ δισμύριοι , ἄρχω μέν ἐκ Παλαιστίνη πρῶτος ὁ δεινός , εἶτα διαβαίνω Κοίλη Συρία καί Φοινίκη πᾶς , καί ὅσος ὁ Δαμασκός ἀστυγείτων περιχορεύω πόλις καί κώμη μέχρι Τύρος καί Σιδών , καί ὅσος ὁ ὄρος ὁ Κάρμηλος περικλύζω θάλασσα . ἐν μετάμελος δέ αὖος ὁ προστάσσω γίγνομαι παύω ὁ δεινός . οὗτος καί πλείων πρός οὗτος ἕτερος ὑπεῖπον ὁ καλός Ἀγαθάγγελος οἴχομαι ἀπέρχομαι περί μέσος ποῦ νύξ , αὖθις ὁ ἡμέτερος δήμιος λανθάνω καί ὁ θηριώδης φύλαξ , μόνος ἐγώ καταλείπω ὁ στενός καί δεινός συνήθης ἐκεῖνος δίαιτα χράω . ἄρτι δέ ὁ μέν ἐφίστημι λήγω ἔτος , ὁ δέ ἑξῆς ἐνδημέω , ὁ Ῥωμαῖος νοσέω ὁ εἴωθα ἐπέκεινα πρᾶγμα διά τε ὁ εἴωθα Πέρσης ἐπικράτεια , ὅς ἤδη Καντακουζηνός προδίδωμι ἄχρι πύλη ἔχω Βυζάντιος , ὡς οἰκέω τέως χράω τε καί καταχράομαι μή πρᾶγμα ἅπας μόνος , ἀλλά καί γυνή καί παῖς ἀνήρ ὁμοῦ πρός πᾶς ὁ βούλομαι ἄγω τε καί φέρω , οὐ ἔξω πόλις ὡς πρίν περιτίθημι τε καί παραθέω , ἀλλά ἐνδίδωμι ἤδη ποιέω ὁ συνοικισμός , κατά ὁπόσος καί οἷος καί ὅπου καί ὅτε ὁ ὁ Ψυχή ὀρεκτικός ὑποτίθημι σφεῖς ἐπιτροπεύω καί δεσποτικός ἐπιτάσσω . ἤδη δέ ὁ φθινόπωρον λήγω , περί ποῦ ὁ μέσος εἷς ὁ νύξ ἀκοή τις Αἰφνίδιος ὁ Βυζάντιον περιηχέω ἅπας , εἰμί τεῖχος ἐντός βασιλεύς Παλαιολόγος ὁ νέος , συμμαχία πᾶς ἀλλόφυλος Χωρὶς ἀφικνέομαι τριταῖος ἐκ Τένεδος ὁ νῆσος , μηδείς αἰσθάνομαι ὁ εἴσπλοος , μέγας μέν τριήρης δύο , μονήρης δέ ἑκκαίδεκα διά ὁ πρός ἠώς λιμήν καί νεώριον εἰσέρχομαι , ὅς ὅς μέν οἴκοθεν εἰμί αὐτός προναυπηγέω , ὅς δέ ἐκ Τένεδος τε καί Λέσβος καί Λῆμνος κατά μέρος ἀθροίζω , καί εἰμί τις ἄγω αὐτόνομος διαιτάω βίος . ὅς γε μήv Καντακουζηνός ἐν ἀκοή ὁ γίγνομαι γίγνομαι ἔξω μέν ὁ βασίλειος οὐδαμῇ ἐξέρχομαι γιγνώσκω , δείδω ὁ ὁ Βυζάντιος ὁρμή , ἐρεθίζω πάλαι σφοδρός κατά αὐτός , ὁ τε ἄλλος ὁπόσος πολλάκις φθάνω εἶπον , καί ὅτι ὁ τε ὁ εὐσέβεια πάτριος καταπατέω νόμος , καί ὁ ὁ ἐναπολείπω ἅμα Ῥωμαῖος ἐλευθερία ἀφαιρέω δουλεύω αὐτός δίδωμι βάρβαρος καί ἀσεβής ἐχθρός . πέμπω δέ οὖν ὁ ταχύς ἐντός βασίλειος οὖον μάλα ἑκών ἀθροίζω ὁ ὁ σύγκλητος προέχω , ἵνα τε σύμμαχος χράω καί αὐτός μετά ὁ ἐκ πολύς συνοικέω αὐτός Κατελάνος , εἰς ἑκατόν ἀνάγω ὁ ἀριθμός , ὁπότε ἔπειμι σύν ὅπλον πολεμέω κύκλος ὁ βασίλεια τεῖχος Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς , καί ἵνα μή ἐκεῖνος μᾶλλον κατά αὐτός συμμαχέω ἀναγκάζω ἐλεύθερος εἰμί . ἀλλά ὁ θεός μή συναίρω ὁ πᾶς ἀντιστρέφω . ὁ γάρ ὑστεραῖος περιστρατοπεδεύομαι ἅμα αὐτός πᾶς Βύζαντες ἐρρωμένος πολιορκέω . καί πρίν ὅλος δύο παρέρχομαι ἡμέρα , φρύγανον πολύς πυρπολέω ὁ πρός ὁ ἐν Βλαχέρναις θέω ναός ἀνοίγνυμι πύλη ὁ κάτω Παλάτιον , εισερρυαειδω ἄσχετος ῥύμη , καί ὁ Καστέλιος οὗτος λέγω ἐξανδραποδίζω τε καί διανέμω κατά σφεῖς ὡς βούλομαι . οὗτος δέ οὗτος συμφέρω , ἐπεί βασίλειος ἐντός μύλλος μέν ἥκιστος εἰμί , ἄλευρον δέ καί ἄρτος διά ὁ ὁ συμφορά ἀδόκητος οὖον προοικονομέω , ὅς τε κατά ἡμέρα δαπάνη ὁ πλῆθος ἔνδοθεν ἀπαραίτητος ὁ χορηγία ἀπαιτέω , καί ἅμα ὁ γογγυσμός καί ὁ πρός ἀλλήλων ψιθυρισμός ὁ ἐντός πολύτροπος ἐκεῖνος ἀνήρ καί ὁ κατά ὁ Καντακουζηνός λοιδορία πολύς ὠδίνω ὁ κατά αὐτός κίνησις , εἰς ἀνάγκη ἐλαύνω σπένδω ὁ γαμβρός καί βασιλεύς Παλαιολόγος , πρίν ἢ πάσχω ὁ ἀνήκεστος . βραχύς οὖν ἐντός ἡμέρα οὑτωσί ὁ πρᾶγμα ἐκεῖνος συνελαύνω καί ὁ σπονδή ἐπί ὁ βασιλεύω ἄμφω γίγνομαι , ἀνύποπτος ἤδη πρόσειμι καί ὁμιλέω ἀλλήλων ὁ βασίλειος οἶκος ἔνδον ἅμα καί ἔξω · διό καί σύγχυσις τε καί θόρυβος ἐγείρω σφόδρα ἄσημος κατά ὁ συνεχής πρός Βυζάντιος κατά πρόσωπον τε καί ἀναιδής λοιδορέω αὐτός Καντακουζηνός καί ἐπιπηδάω αὐτός , καί ἐν ἐπαγγελία εἰμί κατά ὁ αὐτός σφαγή ὁ ἴδιος βάπτω ξίφος , εἰμί μή ὁ ταχύς πρός ὁ μοναδικός ὁ βασίλειος ἀμείβω στολή . ἔνθεν ὅς καί μετά οὖον πολύς ὁ ἡμέρα ἔξειμι ὁ Παλάτιον , ὁ μοναδικός ἀμφί-ἀμφιέννυμι σχῆμα , σῦς γε ὁ ὁμόζυγος νύξ , αὐτός μέν Ιωάσαφ μετονομάζω , ὁ δέ Εὐγενία , καί ὅς μέν εἰς ὁ ὁ μάγγανον μονή μετοικέω , ὅς δέ εἰς ὁ ὁ Μάρθα οὑτωσί καλέω . ἕπω δέ αὐτός μή μόνος ἅπας ὅσος πρός ὁ ζῶ ἀναγκαῖος , ἀλλά καί ὅσος ὁ βασιλικός ταμιεῖον τυγχάνω τέως ἀθροίζω πλοῦτος , καθάπαξ ἅπας συλλήβδην εἶπον ἀγώγιμος σφεῖς ἕπω καί αὐτός , Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς ἐνδίδωμι αἰδώς ὁ κῆδος . ἀλλά λεκτέος ἐγώ ἐν βραχύς καί ὅσος τηνικαῦτα συμπίπτω πατριάρχης Φιλόθεος ὁ ἐπικαλέω Κόκκινος · χρή γάρ ἐνταῦθα μικρός ἀνατρέχω ὁ λόγος δείκνυμι ὅς ἀκούω ἔφεσις οἷος καί οὗτος θεόθεν ἐκ ὁ σχεδόν ἐνσκήπτω παιδεία πρός ἔλεγχος ὁ ἄκαιρος καί σφαλερός καύχησις . ἔχω γάρ οὕτως . γίγνομαι κατά ὁ μονή ὅς ὁ Κραταιός ἐπικαλέω , λείψανον ἱερόν ἐκ κεφαλή ἄχρι πούς ἀνενδεῶς ὁ μέλος ἅπας ἔχω εὑρίσκω πρός ὁ ἐκεῖ μονάζων γυνή . περί ὅς καί πολύς τις ἀκμάζω τέως ὑπόληψις ὁ πολύς , Ἀνδρέας ὁ Κρήτη εἰμί , ὅς οὐ ὀλίγος ὁ ἐκκλησία κοσμέω ἱερός μέλος . οὗτος γάρ κατορύσσω μέν ὁ ἔδαφος ὁ θεῖον ἐκεῖνος ναῦς , εἰμί δέ ἀφάνεια καλύπτω ἐκ παλαιός καί οὐδείς πω γνώριμος ἄχρι ὁ ὁ νῦν χρονικός περίοδος ἡλικία . ἄρτι δέ οὐ οἶδα ὁπότερος εἰς ἐμφανής ἔρχομαι , ἔτι ἐκ ἐπίπνοια τις θεῖος , εἴτε τις χρεία ἐνίστημι ὀρύσσω ἐκεῖσε , ἔτι οὐ οἶδα ὅστις τρόπος ἕτερος . οὖον γάρ ὄψις αὐτός ἐγώ τυγχάνω γίγνομαι κατά ὁ τόπος θεάομαι , ὁ τηνικαῦτα διωγμός καί ὁ ὁ ἐκκλησία χειμών ἐκεῖνος ὁ ἐμός ἐγκλείω θύρα , ὡς μηδέ ἐπί βραχύς γοῦν εἰς ἐλεύθερος προκύπτω ἔχω ἀήρ πνοή ἀκραιφνής . ἀκοή δέ ὅμως ὀλίγος ὕστερος παραλαμβάνω εἷς καί αὐτός εἰμί ἐγώ ὁ οἶδα συμπίπτω , παμπολύς ἤδη ὁ πρᾶγμα καί δημόσιος θρυλέω . διό ὁ οὐδείς οὐδαμῇ γε ἀφίημι δοκέω , οὐδέ ὁ καιρός καί ὁ χρεία ὡς προσωτέρω , ὁ ἱστορία καί οὗτος ἐγώ συνυφαίνω , ἔλεγχος μέν κομιδή προφανής κομίζω θεόθεν κατά ὁ ὁ διώκτης ἀπόνοια , παντάπασι δέ ἀκίβδηλος ὁ ὁ διώκω ἐγώ ἀποφαίνω σύστημα . Φιλόθεος γάρ ὁ Κόκκινος τηνικαῦτα πατριαρχεύω δοκέω , ὥσπερ ἕρμαιον ὁ καιρός ἁρπάζω , μηχανάομαι τίς πρός σύστασις ὁ σφέτερος αὐτός παλαμικός πολυθεία . πλῆθος οὖν ἀθροίζω παμπολύς ὁ ἐν ἀγορά καί τρίοδος καλινδέομαι , ἵστημι ἐπί ὑψηλός « χρεὼν σύ » φημί , « εἰμί ἀνήρ τε καί γυνή καί τέκνον νήπιος , μή θεῖος ἄνευ πρόνοια οἴομαι ὁ ὁ θεῖον ὅδε λείψανον ὁ ἐνίστημι γίγνομαι καιρός ἐμφάνεια , ἀλλά ἵνα ὁ πλεῖστος διά ὁ ὁ ἀντίθετος Ἔρις ἀμφισβητήσιμος ἐμφανής καί σαφής καθίστημι , καί γνώριμος γίγνομαι πᾶς πῶς μέν ὁ πολύς τις σέβω ἐγώ ἐνέργεια ἄκτιστος καί ἀνούσιος , ὅς καί θεότης ἀνουσιοϋφειμένος ὁ θεῖος καλέω οὐσία καί διάφορος αὐτός τε καί ἀλλήλων , ἀκίβδηλος τε εἰμί καί εὐσεβής , ὁ δέ ὁ ἀντίθετος κατά ἐγώ λοιδορία μάταιος καί καταγιγνώσκω . εἰμί μέν οὖν ἐντεῦθεν οὐ ἄδηλος ὁ ὁ θεῖος ψῆφος καί ὁ αὐτός καταδίκη · αὐτός μέν γάρ ἐν παράβυστος καί γωνία ῥίπτω πᾶς ἄξιος ὕβρις ἀνύω βίος καί λίαν ἀχρειόω , ἐγώ δέ παρρησία δίδωμι ὁ θεός , καί σεμνύνω ὁ τε ἄλλος , καί μάλιστα ὁ ὁ πάρειμι διά μακρός ἤδη ὁ χρονικός περίοδος εὕρεσις θεῖον λείψανον . » οὗτος δή καί πλείων ὁ παραπλήσιος διεξέρχομαι , κελεύω ὁ μονάζω ὀλίγος ἐντός ἡμέρα ὁ ὁ ἅγιος ἐκεῖνος λείψανον ἁρμόζω ἐντίθημι θήκη κατά ὁ ἐν ὁ ὁ μονή προπύλαιος προπαρασκευάζω οἰκίσκος , ἔπειτα ἑξῆς ἑτοιμάζω καί ὅσος πρός ἀπαρτισμός ενθρόνιση συντελής , βρώσιμος τε πρός οὗτος καί πόσιμος ὅσος πρός ὑποδοχή ἀρκέω ὁ τε ὁ ἐκκλησία ἅπας κλῆρος καί ὅσος ὁ ἐπίσκοπος καί πρέσβυς καί λαϊκός επείσακτος εἰμί , ἅμα αὐτός ὁ ἱερουργία τελέω . καί οὗτος μέν τῇδε πῃ χωρέω , ἄρτι δέ ὁ ἡμέρα ἐνίστημι ἐν ὅς ὁ ὑστεραῖος ἐσθίω ὁ ὁ ἱερουργία τελέω , πᾶς μέν εἰμί ὁ μονάζω ἐκεῖνος ἕωθεν εἰς ἑσπέρα πονέω ἀνενδεής ὁ ὁ χρεία , ὁ δέ ἅγιος καί ὁ ὁ ἅγιος μόνος θεός παντάπασι ἀνένδεκτος τε καί ἥκιστος ἀνεκτός ὑπό ἀνήρ πολύθεος καί οὗτος δυσσέβεια μακρός αὐτός τε κραταιός ἔχω καί ἕτερος αἴτιος ἀεί γίγνομαι ὁ αὐτουργία πράσσω ὁ πρόκειμαι . διό καί ὁ νύξ ἐκεῖνος περί ὁ ἀλεκτρυών ἤδη γίγνομαι ᾠδή , φήμη τις ἡσυχῇ περιθέω ὁ πόλις , ἔνδον τεῖχος ὁ βασιλεύς Παλαιολόγος εἰσχωρέω διά ὁ θαλάσσιος ὁ νεώριον πύλη ὁ πρός ἠώς ταχυναυτέω μονήρης καί διαίρω ἐκ Τένεδος καί Ἴμβρος καί τριήρης εἷς , δύο νυχθήμερον πρότερος ἐκ Τένεδος ὁ ἔκπλοος ποιέω . θόρυβος οὖν διά οὗτος κατέχω ὁ Βυζάντιος ἡδονή καί λύπη σύμμικτος , καί ὅσος ἐν ὁ τοιοῦτος συμβαίνω εἴωθα , ὁ μέν διά φόβος άσχετος φεύγω , ὁ δέ διά κέρδος λαμπρῶς διώκω . πᾶς δέ μάλιστα φόβος κατέχω ὁ πατριάρχης Φιλόθεος οὖον πάνυ μικρός διά ὁ πάνυ ὁ σύμπτωμα ἀπρόοπτος καί αἰφνίδιος · καί γάρ ὁ χθές βρενθύομαι καθιερόω ὁ ναός εἰς βεβαίωσις ὁ παλαμικός αἵρεσις ἀνίερος σήμερον ὁράω καί μάλα τίς σφόδρα θεός καί ἱερωσύνη ἀνάξιος . ὅθεν ἐπεί μή λογίζομαι πράσσω μηδέ σύνεσις προσήκω παρέχω ὁ τοιοῦτος καιρός , καί μάλιστα ὅτε καί θεήλατος τις ἐλαύνω πληγή , ἐξίστημι καί οὗτος ὁ καθίστημι εὐθύς φρόνημα , καί συμφέρω ἀνύποπτος μόνος εἰμί ὁ ἐπί ἕτερος κρυπτήρ μέρος ὁ ὁ θεός σοφία λέγω φοῦρνος , ἔνθα καί ὅς ὁ ὁ θεῖον πρόσειμι βάπτισμα χρίω μύρον νομίζω , ἕψω ἐν πενταετηρικός περίοδος ἢ καί πλείων ἴσως καί κακός ἐνίοτε κατά ὁ ὁ ἄλλοτε ἄλλος βούλησις καί χρεία πατριάρχης , ἐν οὗτος φεύγω ὑπότρομος καί περιδεής ὁ χθές διώκτης θρασύς ἐπί πολύς κρύπτω ὁ ἡμέρα , ἀχρειόω καί μάλα ἀπαγορεύω ὁ ζῶ . ἔξεστι οὖν συλλογίζομαι πῶς ὁ χθές καί πρώην μετά σοβαρός ὁ ἦθος δημοσιεύω ὁ Φιλόθεος μεγαλαύχημα κατά ὁ ὀρθοδοξέω καί ὁ ὁ βωμολοχώ γλῶσσα εὐτραπελία ἐλέγχω οὐ εἰς μακράν ὁ θεός , Δίκαιος ὁ κρίσις ἐπιφέρω ὁ περιφανής ὁ ἀδικία εἰς ὁ ὕψος λαλέω , μᾶλλον δέ λαλέω μέν καί τότε , λαλέω δέ καί πρότερος ἢ τότε καί μεθύστερος ἢ τότε , καί λαλέω διηνεκής αὐτός καί ὅσος ἀμφι αὐτός καί σύν αὐτός παλαμιστής . τίς δέ οὐ εἄν ἀπολέγω βούλομαι ἀριθμέω ὁ περιφανής κατά αὐτός ἀεί γίγνομαι θεόθεν ἔλεγχος ὥστε σύνεσις ἔχω εἰς ἐπιστροφή ; τίς δέ οὐ εἄν ἐκπλήσσω βλέπω ὁ ἀκαμπής αὐτός καί ἀνεπίστροφος εἰς ὁ ὁ σφέτερος συνίημι πλάνη ; καί οὗτος μέν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . ὁ δέ υἱός Καντακουζηνός Ματθαῖος μέν ὁ βασιλεύς διατρίβω τυγχάνω τηνικαῦτα εἰς ὅσος ἐπέκεινα Διδυμότειχο τε καί ὀρεστιάς , Μανουήλ δέ ὁ μετά ἐκεῖνος , δεσπότης ὁ ἀξίωμα εἰμί , εἰς Πελοπόννησος , πέμπτος ἔτος ἤδη ὁ ἐκεῖ Ῥωμαϊκός χωρίον καί πόλις ὁ ἐπιτροπή διοικέω . ὁ δέ ἐπί θυγάτηρ γαμβρός , Κόντου Κεφαληνία παῖς , Αἶνος ὁ πόλις εἰμί ἐπίτροπος , καί εἰμί τίς πέριξ ὑπάρχω χωρίον βαρβαρικός ἀθῶος ἔτι καταδρομή . ὁ δέ γυναικάδελφος σεβαστοκράτωρ Ἰωάννης μέν τυγχάνω ὁ Παλαιολόγος τέως συνδιαιτάομαι ὁ βασιλεύς , τεῖχος Βυζάντιος ἐντός , ἕτερος δέ ἄρχω Βιζύη ὁ Μανουήλ ἐκ πολύς ὁ ἐπιτροπή λαμβάνω πρός ὁ Καντακουζηνός · ὁ λοιπός δέ ὑποκύπτω Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς ὁπόσος μήπω βάρβαρος προδίδωμι πόλις . μείς δέ ἐγγύς δύο μεταξύ παραρρέω ἵημι ἐκ Τένεδος καί ὁ Κάλλιστος οὗτος λέγω , πατριάρχης μέν εἰμί συγχωρέω αὖθις πρός Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς ἅτε ζηλόω , ὡς δοκέω , ὑπέρ αὐτός , μή στέργω δέ οὖν , εἰμί μή ὁ κατά βούλησις δράω αὐτός . ὅς μέν γάρ βούλομαι πᾶς , συλλήβδην εἶπον , ἐπίσκοπος καί πρέσβυς ὁ ἐπισκοπικός καθαιρέω ἄξιος · βασιλεύς δέ οὐ εἰμί οὐδέ ὁπωσοῦν ἀνεκτός εἰμί μή ἀλλήλων ἀφίημι ἔγκλημα , σύνειμι1 εἰς εἷς . ὀψέ γε μήv καί σφόδρα μόγις ὁ ὁ βασιλεύς φιλάνθρωπος νικάω βούλησις . οὖον τέλειος μέν νικάω δέ οὖν . ὁ μέν γάρ ἐπίσκοπος καί ἄκων ὁ Κάλλιστος σπένδω , ὁ δέ μετά γε αὐτός πατριαρχεύω Κόκκινος ὁ Φιλόθεος λέγω ὁ παράπαν οὐδαμῇ , ἀλλά ὁ αὐτός ἐπίσκοπος συναθροίζω ἕ οὗτος μέν πέρυσι ὁ πατριαρχείο ἐξωθέω ἐκεῖνος δέ ἀνθαιρέομαι , διά αὐτός ἐκεῖνος ὁ ἐπεξέλευσις ἐργάζομαι . καί καθαιρέω μέν αὐτός ὁ ἱερωσύνη ὁμοῦ ὁ ὁ ἄξιος ἐλπίς , ἐπιτίθημι δέ καί ἀφορίζω ὑπό ἐκεῖνος πρίν καί αὐτός ἀφορισμός ἐκ θεός , μοιχός τε ἀποκαλέω καί ληιστής καί ἅρπαξ ὁ μηδαμός προσήκω ἄξιος αὐτός . καί οὗτος μέν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . ἐγώ δέ ἐπί οὗτος ὁ βασιλεύς προσέρχομαι καί ἀπολαμβάνω ἴδιος , καί ὅσος δήπουθεν χρή ὁμιλέω ὑπέρ ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία δόγμα , καί ὁ πρός ὁ Καντακουζηνός καί Παλαμά καινοτομία ὁ εὐσέβεια γίγνομαι ἐκτραγῳδέω , καί προστίθημι ὡς αὐτός εἰμί ὁ ὁ ὁ θεός κινέω ὀργή κατά ὁ Καντακουζηνός ὡς αἰσχρῶς ὁ βασίλεια ῥίπτω καί πρός ὁ φαῦλος ἐξουδενόω λαμπρῶς , ἔπειτα παραινέω ἀναλαμβάνω πίπτω ὁ πάτριος ὁ ὁ θεός ἐκκλησία εὐπρέπεια καί πρός ὁ ἀρχαῖος ἀνάγω ἀξίωμα , εἰμί μή βούλομαι καί αὐτός ὁ ὅμοιος περιπίπτω δεινός . θεός γάρ δίδωμι ὁ πατρῷος αὐτός βασίλειος ἀπονητί , χρή καί αὐτός ἀποδίδωμι ὁ πάτριος εὐσέβεια ὁ θεός , ὁ πάνυ τίς χαλεπός ὁ πάνυ τίς ῥᾴδιος ἀλλάσσω . ἐντεῦθεν γάρ ἔξεστι ὁ λοιπός συλλήπτωρ ὁ ἄνωθεν χράομαι δεξιός πρός ἅπας πρᾶξις ὁμοῦ καί βουλή . πρός δή οὗτος καί ὁ τοιοῦτος βούλησις μέν ἔχω πάνυ πολύς γιγνώσκω ἐγώ , ἔμπρακτος γε μήv ὁρμή ἥκιστος πάνυ πολύς , πόνος πόνος αὖθις προστίθημι , καί δίς ἑξῆς καί τρίς καί τετράκις αὐτός προσέρχομαι καί ὁ ὁ προλέγω ἀκόλουθος δεξιός ὁμιλέω κατανεύω ποιέω δύο ὁπότερος αἱρέω εἄν διαπράσσω . εἰμί μέν οὖον δίδωμι ἄδεια ὁ τοιοῦτος σχολή ὁ πρᾶγμα εἰς γε ὁ ἱκανός ἀποχράω , πρόγραμμα γοῦν καί πρόσταξις δραστικός βεβαιόω μέν ὁ ὁ γονεύς τε καί πρόγονος αὐτός γε εὐσέβεια καί εἰς ὁ πρίν ἐκεῖνος θεοπρεπής κατάστασις ἀναφέρω , ἀκυρόω δέ ὁ μετά τελευτή ὁ πατήρ αὐτός παρεισφθείρω κηλίς καί κῆρ νεοφανής καί ὁ θεῖον ἀποτρόπαιος δόγμα . εἰμί δέ ἄδεια ἐπιλαμβάνω ὁ προσήκω ἐξέτασις τέλειος βούλομαι δίδωμι ὁ τυραννικός ὁμοῦ καί βίαιος παρεισάγω βλάσφημος τε καί νεοφανής ὁ ὁ θεός ἐκκλησία γράμμα πρός τε ὁ Καντακουζηνός καί ὁ Παλαμά , ἑτοίμως ἔχω ἐγώ κατά ὁ πάνυ τίς ῥᾴδιος δείκνυμι κατά ἕκαστος μηδείς ὑγιής μηδαμός ἐπάγω , ἀλλά ἐκφύω καί συμφύρω ποικίλος αὐτός καί πολυειδής ὁ τερατόμορφος καινοτομία ὁ ἔννοια καί ὁ συλλαβή καί ὁ λέξις κατά ὁπόσος ὁ ἅγιος ἐρανίζω ῥῆσις παραφθείρω τε καί παρακόπτω , ὁ ἑαυτοῦ αὐτός ἀνακεράννυμι πανταχόθεν ἅμα καί παντάπασι μοχθηρία . οὗτος δή καί τοιοῦτος ἐγώ γε ἐρῶ καί πείθω , λάθρῃ ἐκπίπτω εἰς ἀκοή ἀλλότριος καί ἀντίθετος , καί πρός φθόνος καί φόβος ἐρεθίζω ἥκιστος δή φορητός . μάλιστα δέ οὖν ἅπας ἐκπλήγνυμι τε καί ἐκμαίνω Καντακουζηνός ὁ ὁ ὁ θεός ἐκκλησία ὄλεθρος καί βεβαιωτής ὁ ὅλος κακία διάπυρος . ὅς δήπου καί δείδω μή νῦν , ὁπότε μήτε αὐτός τυραννέω μήτε ὁ αὐτός μυσταγωγός πείρω Παλαμάς , ὑπερέχω καί πέρας ἔχω ὁ βουλεύω , λάθρῃ σύν πολύς ὁ σπουδή πέμπω Ὑρκανός ὁ γαμβρός καί βάρβαρος χρῆμα πρός Βιθυνία ὁ ἐκεῖνος δεξιά καί γνώμη ἱκανῶς ἔχω ἐμπίμπλημι , πείθω ἐλεύθερος εἰς Βυζάντιον ἀποστέλλω παλάμη ὁ ὁ κακία προστάτης , ἵνα , ὁ δύο φαίνω πλόος , συμμαχία τις ὁ πονηρός γοῦν αὐτός γίγνομαι δόγμα . ὅς δή καί ἐγώ δοκέω μᾶλλον ἢ ἐκεῖνος ἀγαθός · πρός γάρ πάρειμι ὁ ὁ αἰσχύνη κινέω ἐλέγχω , οὐ εἰμί ἤδη ὁ ἄμαχος συμμαχία ὁ Καντακουζηνός , μᾶλλον δέ ὁ τυραννικός καί λίαν ἄτοπος , οὐ λείπω εἄν ἔτι πρόφασις ἀποφυγή οὐδέ ὅστις ὁ ὁ γνώμη καί πᾶς τρόπος διάστροφος καί πᾶς ἄτοπος . ἀλλά ἐπί οὗτος ὁ βασιλίς Ἑλένη πρός Βυζάντιον ἐκ Τένεδος ἀφικνέομαι ὁ εἰς οὗτος ῥοπή ἀναχαιτίζω ὁ σύζυγος καί βασιλεύς Παλαιολόγος , μήτε αὐτός μηδαμός βούλομαι ὁ Καντακουζηνός ὁ πατήρ αἰσχύνη σῦς γε ὁ πρέπω ἀνάθεμα καθίστημι πως αὐτήκοος , μήτε μήv ὁ ἐκεῖνος παρά αὐτός γίγνομαι λαθραῖος μηνύω καί παράκλησις ἀτελής παρακρούω δύναμαι . καί οὗτος εἰμί ὅς ὁ ὁ ἐκκλησία καί ὁ θεῖον τέως δόγμα σβέννυμι ἐπανόρθωσις μετά ὁ ἐμός εἰς οὗτος σπουδή , οἴομαι ὁ θεός τέλειος ἔτι γίγνομαι ὁ ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ἀθλέω δοκιμασία ἐπιψηφίζω . οὖον γάρ ὁ ἄρχω ἀθλέω ὁ στέφανος καί ὁ ἔπαθλον , ἀλλά ὁ ἄχρι τέλος ἀνύω προθυμέομαι ἅπας ὁ ὁ δρόμος δίαυλος . διό καί πολλάκις ἄλλος κοπιάω ἄλλος ὁ ἐκεῖνος μόχθος ἀπονητί λαμβάνω τε καί ἀπολαύω , μήτε ἐκεῖνος ζημιόω ὁ ἀμοιβή πρός ὁ ἀγωνοθετέω θεός διά ὁ μεταξύ ὁ ἀγών θάνατος , καί ὁ ὕστερος κοινωνέω ὁ πρῶτος διά ὁ ὁ τρόπος ὁμοιότης ὁ διανομεύς ὁ βραβεῖον , ὁ βάθος ὁ ὁ θεός κρίμα οὖον δύναμαι ἐν οὗτος ἐγώ ἐρευνάω . εἰκάζω δέ ἄν τις ἴσως ὡς ὁ ἀσεβής διώκτης ἐγώ οὗτος μετάνοια ἀνοίγω θύρα ὁ κοινός Προμηθεύς δίδωμι τε διαμονή καιρός ἐνταυθοῖ , καί ὑπερτίθημι ἑκάτερος ἑκάτερος , ἐγώ τε ὁ θεῖος ἐπικουρία ἐκεῖνος ὁ Δίκαιος ἐπεξέλευσις . παιδεύω δέ οὖν ὅμως συμφορά ἐπιφέρω νῦν μέν ἐκ ἀλλήλων ἀλλήλων αλλεπάλληλος , ἵνα μᾶλλον ὁ ἑαυτοῦ κακία αἰσθάνομαι ( οὖον γάρ κατά ὁ ἀγαθός μόνος μαίνομαι ὁ κακός , ἀλλά καί ἑαυτοῦ στασιάζω καί μάχομαι ) , νῦν δέ ἐπιταράσσω καί διασκεδάζω ἐξαπίνης ἄλλοθεν ἄλλοθι καί ἀντιπερισπάω ὁ ἅπας νόος ὁ οἰκέω προσέχω πάθημα τε καί ἀτόπημα , καί μή μόνος ὁλοσχερῶς ἀεί ὁ ἐγώ ἐντρυφάω ἄδικος ὄνειδος τε καί διωγμός . ἐκεῖνος δέ πῶς οὐ ἄν τις θαυμάζω ὁ θεῖος οἰκονομία , ὅτι παρά τοσοῦτος Καντακουζηνός συγχωρέω ὁ ὁ μέγας ὁ ὁ θεός σοφία ναός βραχύς ἐκεῖνος οἰκοδομή , ὁ περί ὁ ὄροφος δηλαδή θραύω μέρος , παρά ὅσος ὁ γε πρός χιών καί ὄμβρος αἰθέριος ἀποτροπή ἀνασῴζω σκέπη . ὅσος δέ οὖν ὁ ἐντός υπέρλαμπρος ἱερός περίβολος ἐκεῖνος καί θυσιαστήριον ἅγιος παντάπασι ἀναλίσκω καί συντρίβω , οὗτος δέ ἀσεβής αὐτός καί βέβηλος ἀνεγείρω χείρ οὐδαμῇ συγχωρέω πρός θεός , ἀλλά ἐν μέσος φαίνω πορεία ὁ ἐξουσία ἐκπίπτω ἀκλεής , χλεύη μακράν καταλείπω ὁ βίος κατά ἑαυτοῦ διά ὁ καινοτομία ὁ πίστις . οὐδέ γάρ εἰμί εἰκός ὁ πρός ἔλεγχος ἐμφανής ὁ αὐτός καί ὁ ἀμφι αὐτός δυσσέβεια ἀπόλλυμι διά αὐτός πάλιν ἀνανεόω . εἰμί δέ ὁ βρεφοκτόνος Ἡρῴδης πάλαι πρός θεός ὁ περιφανής τε καί πολυδάπανος ἐκεῖνος οἰκοδομή ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ ναός συγχωρέω , τοσοῦτος ἐφέστιος τε καί συγγενής αἷμα χείρ ἅμα καί γνώμη ὑπάρχω μεστός , ἀλλά εἰμί εἶπον ὡς ὁ πάτριος οὗτος θρησκεία ἐν ὁ καλός τηνικαῦτα Μένων ἔτι οὔτε αὐτός ἑαυτοῦ αὐτός ἀλλοτριόω , οὔτε ἕτερος οὐδείς παραπείθω οὗτος πάσχω . Καντακουζηνός δέ οὗτος αὐτός τε ἐξόμνυμι φανερῶς ὁ πάτριος εὐσέβεια , καί πλήν ὀλίγος ὁ ἄλλος ἀναγκάζω ἅπας , ὁ μέν δωρεά τε καί λῆμμα παράλογος , ὁ δέ ἀπειλή καί κόλασις κακοτροπέω , εἰς ὁ ἴσος αὐτός καταφέρω κρημνός . Ἄξιος δέ ἐνταυθοῖ γίγνομαι καί ὁ γε μῆκος καί πλάτος ἐγώ ἀφηγέομαι ὁ ὑπό ὁ κυρτός ἐντός ἐπιφάνεια ὁ ὄροφος οὗτος γράφω ἄρτιος ἅγιος εἰκών ὁ ενυπόστατος σοφία θεός , ὁ σωτήρ λέγω Χριστός . εἰμί γάρ καί οὗτος ὁ ὀψίγονος ἐράσμιος οἴομαι ἀκρόαμα , καθάπερ δή καί ἀνωτέρω ποῦ ὁ πρῶτος ὁ ἱστορία οὗτος ἡμέτερος ἐκεῖνος λόγος καί Βίβλος εὐθύς ἐν πρόθυρον ὁ ἐπί κίων ἵστημι δηλόω Ἔφιππος ἀνδριάς χάλκεος εὕω ποιέω ὁ συνετός δοκέω , αὐτός γε ἐγώ ἐκεῖνος γίγνομαι αὐτόπτης καί ὁ οἰκεῖος μετρέω οὗτος χείρ , ἐπί ὁ ῥᾴδιος τέως συμφέρω ὁ πρᾶγμα , ὡς ἐκεῖ ποῦ κατά ἕκαστος διαλαμβάνω . εἰμί γάρ ἀξιόω οἴομαι , εἰμί τις κάτωθεν μέν εἰς ὕψος ὁράω , μή δύναμαι δέ ὁ ἀκριβής συμμετρία διά ὄψις παραπέμπω ὁ νάω , φύω μέν ὡς ὁ πολύς ὁ μεταξύ ὁ ὁράω καί ὁράω τοπικός διάστημα ἀπατάω , ἐφίημι δέ ἄλλως ὁθενδήποτε καί ὅπως συλλέγω τε ὁ ἀλήθεια ἴχνος καί εἰκών ὁποῖος καί ὁ ὁ τοιοῦτος ἰατρεύω ἀπάτη νόσημα . εἰμί γάρ ὁ ἐκ κορυφή ἄχρι πώγων ἄκρος φημί ὁ ὑπήνη σπιθαμή μῆκος μέν ὀκτώ καί εἴκοσι , πλάτος δέ τεσσαρεσκαίδεκα , δάκτυλος δέ ὁ μέν πρῶτος ὀκτώ καί ἥμισυς ὁ μῆκος , ὁ δέ ἄλλος κατά ὁ ἀνάλογος · ὁ δέ ὀφθαλμός ἀνά τρεῖς ἑκάτερος , ὁ δέ ῥίς ἔγγιστος ὀκτώ . οὗτος δέ οὕτως καθάπερ στοιχεῖον δίδωμι ἔξεστι ἐντεῦθεν , ὁπόσος χαρίεις ὁ ζωγράφος , καί ὁ ὁ ἄλλος μέλος καί μέρος καί ἅμα ὁ ὁ πᾶς σῶμα διάπλασις ὁ θεῖος ἐκεῖνος ὁ σωτήρ εἰκών κατά ὁ ὁ συμμετρία ἀνάλογος ὅσος τίς εἰμί εὐθύς συλλογίζομαι μῆκος καί πλάτος . καί οὗτος διέρχομαι ἐμπειρία ἕνεκα ὁ ἐντυγχάνω , ἀγαθός εἰδοί ἐφόδιον εἰς γε ὁ ὁ εἰμί ἐπιστήμη καί εἰμί τις ἄγω αὐτός ἐνθεωρέω λόγος σοφός ὁ πρόνοια , καθά καί Ἀριστοτέλης δοκέω . φημί γάρ ἐκεῖνος αἴσθησις μέν ἐμπειρία εἰμί ποιητικός , ὁ δέ ἐμπειρία ὁ πρός ἐπιστήμη ἀρχή παρεκτικός ἐκ διαδοχή καί συλλήπτρια γίγνομαι . ἐντεῦθεν γάρ ὁ τε πολυειδής ῥέω ὁ σοφία Πηγαί , καί ὁ πάλαι ὁ ἐπιστήμη ἐφευρετής ὁ τε αἰθέριος καί περίγειος ὁ γνῶσις ἀρύω , καί ὁ γε ὁ ποικίλος καί παντοδαπής πρᾶγμα τε καί λόγος διδασκαλία , ὅσος ἐφικτός , ὁ ἀφορμή ἀναλαμβάνω . ἄγω . ἐγώ δέ εἰς ὁ εἱρμός ἐπανέρχομαι ὁ λόγος . ὁ γάρ ὅς πατριαρχεύω Κάλλιστος μετά ὁ αὐτός καθαίρεσις καί ὁ εἰς ὁ γαλατώνυμος φρούριον ὁ Λατῖνος λαθραῖος δρασμός ἐκεῖνος , καιρός μετά χρόνος τις τυγχάνω λάθρῃ ἐκεῖθεν ἔξειμι καί εἰς Τένεδος καταπλέω , Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς χαρίζω τε καί ἀντί δῶρον πᾶς ὁ ὁ ἐν Καρδία θαλαμεύω σχέσις κομίζω διάπυρος , ὁ ὑπέρ αὐτός δηλονότι ζῆλος ἔργον αὐτός , καί ἀφηγέομαι ὅπως ἔξεστι ἀπολαύω ὁ πατριαρχικός ἐξουσία καί ἅμα ὁ Καντακουζηνός βασιλεύω εὐμένεια καί εὐεργέτις γνώμη , εἰμί βούλομαι κοινωνέω αὐτός ὁ ὑπέρ Ματθαῖος ὁ υἱός βασιλικός ἀνάρρησις , ὅς δέ ὁ ἔσχατος πάσχω αἱρέω , ὁ πατρῷος ἀντιποιέω αὐτός Δίκαιος . καί εἰμί μή λαθραῖος φυγή ὁ σωτηρία πορίζω ἑαυτοῦ , ταχύς εἄν εἱρκτή ζοφώδης καί θάνατος βίαιος γείτων δέχομαι οὗτος εὐθύς . καί ἵνα ἐν μέσος συντέμνω , ὅλος ἐνιαυτός ἐκεῖ διανύω ὁ τε ἄλλος [ τε ] αὐτός πᾶς δράω ὁ πατριάρχης ἔθιμος , καί ἅμα γραφή οὐ ἀμελέω πέμπω Βυζάντιος , ὅσος ὁ εἰς αὐτός ἐκτραγῳδέω ἀδικία , καί μοιχός μέν προφανής καλός Φιλόθεος ὁ Κόκκινον , προδότης δέ ὁ ὁ κανών καί νόμος ἐξουσία ὁ ἐπίσκοπος καί θεός καταφρονητής , ὅτι ὁ βασιλικός ὑπείκω καί ἡσσάομαι ἄδικος δωρεά συγχέω ὁ τε ὁ ἐκκλησία πρᾶγμα καί πρός γε δή ὁ ὁ ἔννομος βασίλεια . καί ἐπί οὗτος ἀνάθεμα τε αὐτός καθυποβάλλω καί χωρισμός θεός . ὁ δή συχνός καί δίκη βέλος ἐκ Τένεδος πέμπω βλέπω ὁ ὁ πατριαχικεω ἐξουσία ἄρτι ἐπιλαμβάνω Κόκκινος ἀγανακτέω τε καί ἀντιμηχανάομαι οὐ ἀμελέω ὁ ἴσος . συνάγω γάρ ὁ πλησιόχωρος ἐπίσκοπος , καί ὅσος Βυζάντιον ἐνδιατρίβω τυγχάνω ὁπωσδηποτοῦν , ψήφισμα ἐκτίθημι τε καί διαπέμπω πανταχῇ ἀνάθεμα τε καί ἀφορισμός παραπέμπω Κάλλιστος . πέμπω δέ μάλιστα ὁ ἐν Ἄθως ὁ ὄρος μονάζω ὁ τοιοῦτος ψήφισμα , παραγγέλλω ἐπί οὗτος μηδέ εἰμί βούλομαι παρά ἐκεῖνος φοιτάω δέχομαι οὗτος ἅτε ἐπί ἔγκλημα Μασαλιανικός ἔννομος καθαιρέω καί οὐ ἐμμένω ὁ δίκη , ἀλλά ἀρχιερατικός ἐπιτάσσω καί ἀναθεματίζω καί ἀφορίζω ἀναισχυντέω . χρεὼν οὖν διά οὗτος τε , καί ὡς ἤδη καί συνοδικός ἀναθεματισμός ὑποπίπτω καί ὁ ἐκ θεός χωρισμός , οἷος λύω ὁ ὄρος ἀποσοβέω . ἐπεί δέ ὁ πρᾶγμα καθάπερ ὄστρακον μεταπίπτω νέος ἔχω μεταβολή , καί ὁ μέν Κάλλιστος ὁ πατριαρχικός αὖθις κρατέω συμβαίνω θρόνος , ὁ δέ Κόκκινος Φιλόθεος , πρίν αἰσθάνομαι , λαμπρῶς ἐκεῖθεν ἀπορρίπτω πᾶς ἱερωσύνη γυμνός , ὡς λέγω , γράμμα φοιτάω αὐτός πρός ὁ ὁ ὄρος ὁ Ἄθων ἐνδιαιτάω μοναδικός ἀνήρ , Νίφων κατηγορέω τις ὁ ἐκεῖ μοναχός ἱερεύς τοὐπίκλην Σκορπίος , ὅς προκατηγορέω πρό βραχύς ἐπί ὁ ὁ Μασαλιανός καί Βογομίλων αἵρεσις , σκιωδῶς πως καί ἀμάρτυρος ἔτι . οὗτος μέντοι φίλος εἰμί ἐκ πολύς Κάλλιστος οὐδέ νῦν πατριάρχης γίγνομαι ὁ αὐτός φίλιος ἀπέχω , ἀλλά εἷς τις εἰμί ἐν ἄμφω ψυχή . διό καί ὀργίζω ὁ κατήγορος , καί ἀρή ἐγγράφω καί ἀφορισμός καθυποβάλλω καί εἰμί τις εἰμί πιστεύω . ἐπί ὅς παροξύνω ἐκεῖνος , καί ἅμα ὁ θάρσος ἔχω ἐκ ὁ ἀλήθεια , συνέρχομαι ἐκ σύνθημα , ἐπί ὅσπερ ἔθος εἰμί ἐκεῖνος ἀεί σύνειμι2 ποιέω ὁ τοιαδίͅς ὁ σκέμμα . καί τόμος ἐκτίθημι ὁ ἅπας ἐκεῖνος μαρτυρία συλλαμβάνω , ὁ τε ἄλλος δηλόω καί ὅτι οὖον ὁ ἀπό τυγχάνω καί ὁ ἐκ αὐτόματος συμπίπτω δοκέω εἷς τίς καί ὁ νῦν πράσσω ὑπάρχω , ἵνα καί σιγή δίδωμι τις ἀθόρυβος ἔχω σύνοιδα καί μηδαμός ὁ Καρδία καθεύδω καί ἠρεμέω βούλομαι ἀναμοχλεύω , ἀλλά θεός προφανῶς ὁ ὁ κρύφιος δῆλος δράω , ὁπότε βούλομαι σύνεσις ἐντίθημι ὅς ἀσύνετος ἔχω πρός ὁ ὑγιής συμπίπτω θεογνωσία , ἵνα δηλαδή καί ὁ πρό βραχύς ἐκεῖνος πέμπω ὑπό αὐτός κατά ὁ ἐν ὁ ὄρος οὗτος ἁλίσκομαι ἐπί αὐτόφωρος Μασαλιανός καί Βογομίλων τόμος θεατρικός γίγνομαι , καί πᾶς γιγνώσκω ὁ ἐπί οὗτος μέγας κακία ἀναρριπίζω αἵρεσις ὁ ῥίζα . Μοναχός γάρ τις ὁ ὁ Σκορπίος οὗτος ὑπηρετέω , τοὐπίκλην Βαρδάριος , θάνατος γείτων κάτοχος ἤδη νόσος γίγνομαι , κεῖμαι κάμνω καί μυρίος ἀλγηδών ὁ σῶμα κεντέω ἅπας . ἔπειτα ἐπί ὅλος ἡμέρα εἴκοσι ἄσιτος τε καί ἄποτος διαμένω ἄφωνος κεῖμαι , πνέω ὁσημέραι ὁ λοίσθιος . οὐ θνῄσκω δέ , ἀλλά ὁ τε σῶμα ἐξογκόω καί μακρός τις ἐπιχέω ὁ πρόσωπον μελάνωσις . ὀψέ δέ ὁ ὁ πρᾶγμα παράδοξος καταπλάσσω ὁ ὁ μονή ἐκεῖ προεδρεύω ἔρομαι μή τίς ὁ αὐτός πλημμελέω ἀνεξαγόρευτος ἐν θάλαμος κρύπτω Καρδία , ἔπειτα αὐτός κήδω ὁ θεός οὐ ἐάω ὁ αἰώνιος θνῄσκω δίδωμι πῦρ . ὅς δέ συνίημι καί μικρός διαίρω ὁ ὀφθαλμός βύθιος ἀνοιμώζω , καί μόλις κινέω ὁ γλῶσσα τοιόσδε φημί . « οἶδα ὁ πρό δώδεκα ἔτος ἐνταυθοῖ γίγνομαι σύνοδος ὁ ἐν ὁ ὄρος ὅδε ἀνήρ . τότε τοίνυν ὑποπτεύω καί ὁ Σκορπίος , ἐρωτάω ἐγώ εἰμί σύνοιδα αὐτός κοινωνός γίγνομαι ὁ τηνικαῦτα ἁλίσκομαι Μασαλιανός καί Βογόμιλος ἐνταῦθα , ἔξαρνος γίγνομαι καίπερ εἰδοί ἀκριβῶς . Ὅρκος τε ἐπιτίθημι ὁ ἀπαγόρευσις , καί ἀφορίζω δέχομαι εἰμί ἀπό Χριστός διά ὁ ἐκεῖνος φίλιος ὁ τρισάθλιος , μήτε κολαστήριον δείδω θεός , μήτε ἀνήρ πνευματικός παραίνεσις αἰδέομαι . » ἄρχω οὖν διεξέρχομαι ὁ ὁμοῦ ὁ θίασος ὁ Μασαλιανός πράσσω βέβηλος ἐκεῖνος καί μυσαρός ἐργασία , ὅς ὥρα ἔχω ἥκιστος ἐγώ δοκέω κατά ἕκαστος λέγω ἄρτιος ἐγώ , ὁ ὁ ἄλλος ἀνθέλκω ἐγώ βίαιος ἱστορία . ἔξεστι γάρ πᾶς κατά ἕκαστος ἀναλέγω , καί νόος καί σκοπός καί πρᾶξις καί λόγος καί κακία δύναμις καί θεός μακροθυμία καί εἰμί τίς τοιοῦτος , εἰμί τις ἔπειμι βούλομαι ὁ τε γίγνομαι πρότερος ἐπί ὁ ὁ νέος Μασαλιανός ἐκεῖνος καί Βογομίλων εὕρεσις προφανῶς ἐλέγχω ἐπί ὁ θεῖον ὄρος καί ὁ μέν κολάζω ὁ δέ ἐξωθέω ἐκεῖθεν , καί ἅμα ὁ δύο οὗτος δή ὁ ἐπί ὁ ἐλεγμός ὁ Σκορπίος παράδοξος ἐπισυμβαίνω θαυματουργέω ὁ θεός πρός ὁ ὁ πρῶτος βεβαίωσις . ἐκτίθημι γάρ ἀμφότερος ἐν ὁ τέλος ὁ πάρειμι ἡμέτερος Βίβλος , ὅς ὁ Ῥωμαικός διεξέρχομαι ἱστορία · οὖον γάρ κρίνω δήω εἰς ἕτερος ἐκεῖνος μεταποιέω φράσις , ἀλλά εἰμί κατά ὁ λέγω καί ὁ γε κῶλον καί κόμμα καί ὁ ἦθος ὁ ἔννοια αμεταποίητος , ὡς ἔχω ἐκεῖθεν ἔρχομαι , ὁ αδιάβλητος χάρις . πλήν εἷς μόνος σημειωτέος οὗτος , ὡς ὑπό μάρτυς ἐκεῖνος ὁ ἐξαγόρευσις ποιέω οὗτος μετά ὀλίγος ἐκπνέω , ὡς καί ψῆφος ἐκφέρω τέως ὅς ἐκεῖ συνετός εἰμί τυγχάνω , μή διά ἄλλος τίς ὁ βίαιος γοῦν οὗτος καί τελευταῖος ταμιεύω ἄνθρωπος πνοή πρός θεός ἢ διά ὁ ὁ εἴρω ἐξαγόρευσις . ὅμως ἐπεί καί ὁ δύο οὗτος νεωστί γίγνομαι τόμος ἔρχομαι ἐκ ὁ ὄρος εἰς ἐπήκοος Κάλλιστος τε ἀναγιγνώσκω ὁ πατριάρχης καί ὁ ἀμφι αὐτός ἐπίσκοπος , εἰς ὀργή αὖθις ἐγείρω ὁ πατριάρχης καί ἄπρακτος ἀποπέμπω , ὁ ἀμφι αὐτός ἐπίσκοπος οὐδείς λέγω , ἀλλά κωφός ἔοικα ἢ λίθος ἀναίσθητος , εἶπον οἰκεῖος · οὗτος βοσκηματώδης εἰμί καί παῖς ἀθύρω λίαν ἐπίχαρτος προσήκω ὁ νῦν ὁ ἱερός κάθημαι δόγμα κριτής . ἀλλά οὗτος μέν ἅλις , εἴρω δέ κατά χώρα εἶμι ὅσος ἐπακολουθέω ὅς . νῦν δέ ἐκεῖνος ἐπαναλαμβάνω . ἀφικνέομαι τις ἐκ Λατῖνος ἐπίσκοπος παρά βασιλεύς , Ἰωάννης φημί ὁ Παλαιολόγος , φίλιος ἕνεκα προυπάρχω , σοφία ἔμπειρος ὁπόσος καί οἷος ὁ ὁ Λατῖνος οἰκειόω σχολή ἐν δογματικός ὁ θεῖον γράμμα διατριβή . φάσκω δέ ἐν ὁ κατά ἡμέρα ὁμιλία ὁ τε βασιλεύς καί ὅς ἐντυγχάνω σοφός ἴδιος καί δημόσιος , πολύς τις γίγνομαι λόγος παρά Λατῖνος περί ὁ βασιλίς οὗτος ὁ πόλις καί ὅσος ὁ οἰκήτωρ παιδεία ἀντιποιέω , ὁ τε ἄλλος καί ὅπως ἄνωθεν ἀεί ῥᾳδίως ἐξαπατάω εἴωθα καί ἄλλοτε ἄλλος αἵρεσις καί δόγμα καινοτομία ἐκκλησιαστικός ὑπείκω , ὡς φύλλον δένδρον ἄνεμος μεταρριπίζω πᾶς . « καί νῦν δέ οὐ κακός παλάμη τις ὄνομα νόθος καινοφωνία εἰσάγω ἀκούω κατά ὁ θεῖον δόγμα . εἰμί δέ οὖον μόνος αἰσχρός ὁ τοιοῦτος καινοφωνία ἀλλά καί πολυειδής καί μωρία συγκεράννυμι πολυειδής . ὡς εἰμί , ὅς οὗτος συνίστημι περιγίγνομαι , μακρός τις μέτρον καταγιγνώσκω μᾶλλον ἢ Σαβέλλιος τε καί Ἄρειος καί ὅσος κατά Εὐνόμιον καί Νεστόριος καί Ἀπολινάριος ἄγω συνηγορέω . σύμφωνος μέν γάρ ἐκεῖνος , ὡς γιγνώσκω , φθέγγομαι , διάφορος δέ οὖν καί ἄτοπος ὑπερβολή παραλλάσσω . καί ὁ γε παράλογος · ὅπῃ οὗτος μάλιστα πᾶς ἐκεῖνος χρή αἰσχύνω , ὅς ὁ ὑπερβολή ὁ βλασφημία ὑπερέχω , ὅς δέ καί πρός δικαίωσις ἑαυτοῦ καί φρούριον μάλα προβάλλω ἰσχυρός ὅτι μή ὁμόφωνος καθάπαξ φθέγγομαι ὅς . καί ὅτι μέν οὐ ὁμόφωνος αὐτός ἐκεῖνος , βοάω , ὅτι δέ χείρων ἐκεῖνος μακρός τις μέτρον , σιγάω , παίζω , ὡς ἄν τις φημί , ἐν οὖον παικτός . οὗτος τοίνυν εἰς ὄψις ἀφικνέομαι ἐγώ βούλομαι ἄν . εἰμί οὖν σύ καί ἐγώ μέλω , μή ἄχθομαι , σύ δέ ἀλλά ἐντελής ἐγώ ὁ ζήτησις δράω προθυμέομαι . » ὁ δή τοιοῦτος ἔφεσις ὁ Λατῖνος μηδείς μέλλω ὁ βασιλεύς εἰς ὁ ὑστεραῖος εὐθύς ἐκπληρόω , παρασκευάζω ὁμιλέω ὁ Παλαμά , καί ὅς λέγω αὐτός αὐτήκοος γίγνομαι ὁ Λατῖνος . ὁ οὖν ὁμιλία γίγνομαι μικρός διίστημι καί ἀπολαμβάνω ἴδιος ὁ βασιλεύς ὁ Λατῖνος πολύς μέν ἀκούω φημί λέγω Παλαμά , μάτην δέ οὖν καί ἄλλοθεν ἄλλος συμφύρω τε καί παρευρίσκω , ὡς ἀπορέω ἐγώ ἀποφαίνω πότερος ὁ ποιότης οὗτος ἢ ὁ ποσότης δήω τις εἄν ὁ πρός κακία τρόπαιον . ζητέω δέ οὖν ὅμως ὁ Παλαμά διαλέγω καί πρός ἐγώ σιγάω αὐτός γίγνομαι ἀκροατής . διό καί ὁ ὑστεραῖος καλός ἐκ βασιλεύς ἥκω ἐγώ ὁ ἐπί εὐγένεια σεμνύνω ὁ μέγας λογοθέτης , ἄρτι ὁ εἴωθα ὁ κεφαλή νόσημα οὖον τέλειος μέν ἀπαλλάσσω δέ οὖν . ἐπειδή παρακρούω οὐ ἐν-εἰμί , ἀνίστημι ἄπειμι , ὅστις χάρις ἥκιστος πᾶς οὔτε εἰδοί οὔτε μήv πολυπραγμονέω μανθάνω . προστάσσω γάρ ὁ βασιλίς Ἑλένη μή προγιγνώσκω ἐγώ ὁ ὁ πρόσκλησις αἴτιος , ἵνα μή σύν μελέτη δράω ὁ ἄφιξις καί τις παρευδοκίμησις γίγνομαι ὁ ὁ Παλαμά ἐπίδειξις . διά γάρ ὁ ἑαυτοῦ πατήρ Καντακουζηνός λίαν καί οὗτος ὁ Παλαμά πρόσκειμαι , καί ἀντιπράσσω ὡς ὁ πολύς ὁ ὁ σύζυγος γνώμη πρός ὅσος ὁ θρησκεία συντείνω . ἄρτι γε μήv ὁ βασίλειος αὐλή εἴσειμι ἐγώ καί παλάμη ἐκεῖ πρός διαλέγω ἔφεδρος εἰμί μανθάνω ἐκγίγνομαι . οὗτος δέ ἔχω ἐγώ ὁ ἐκ κεφαλή ἀλγηδών ἔτι , καί οὕτως ἀπροσδόκητος ἐμπηδάω ἐγώ ὁ ἀγών , πρῶτος μέν δοκέω ἀγαθός οἴκαδε τέως ἐπανίημι ἐγώ , μικρός ὁ μηχανάομαι πρόσκλησις ἐκεῖνος φροντίζω · ἵνα δέ οὖν μή δειλία ὑπόνοια ὁ φιλοσκώμμων δήω , ἐπιρρώννυμι τε αὖθις ὁ λογισμός καί ἀναλαμβάνω ἑαυτοῦ , θεός ὁ πᾶς ἐπιτρέπω . καί οὕτως εἰς αὐτός εἰσέρχομαι βασιλεύς ὁ τε ὁ εὐγενής σύνειμι παρουσία καί ἅμα ὁ βασιλίς Ἑλένη , ὁ ὁ συμβαίνω σχέδιος παρακολουθέω . ὁ γε μήv ἐκεῖ λαλέω , ὁπόσος καί οἷος , καί ὅπως ὁ καιρός σχεδιάζω ὁ τοιοῦτος , δήλωσις ὁ ἐφεξῆς . γράφω μέν γάρ ἐγώ οὗτος λεπτός τις διήγησις , ἐκδίδωμι δέ ὡς ἐκ ἕτερος ὁ ἐκεῖ πάρειμι εἷς , πρός ἐρωτάω τις δῆθεν διέξειμι . ἔχω δέ οὕτως .