nicephorus-gregoras.historia-romana 22.4.3
( Γ . ) Ἐγὼ μὲν δὴ ταῦτ' εἰπὼν ἐπεπαύμην . τῷ δ' εὐθὺς ἀρχομένῳ λέγειν , ὧν ἡμῖν εἰκάζειν ἐκείνου ἐπῄει διὰ φιλίαν ἀρχαίαν , γνώρισμα τῶν ἁπάντων τοῖς λεγομένοις ὑπῆρχεν οὐδὲν , ὅ,τι μὴ πᾶν τοὐναντίον . καὶ γὰρ τὰ λεγόμενα πικρίαν ὑπέφαινεν οἰκουροῦσαν ἐν τῇ ψυχῇ , καὶ μάλα τοι σφόδρα βαθεῖαν · οὐχ οἵαν ἐπισπείρουσι βίων τινῶν περιστάσεις , ἔξωθεν ἐπεισρέουσαι , καὶ πόλεων πραγματικαὶ συμφοραὶ , τὸ πεδίον νεμόμεναι τῆς ψυχῆς · ἀλλ' οἵαν ἀδοξοῦντες βλαστάνουσι λογισμοὶ , τὰ πρεσβύτερά τε καὶ πολυχρονιώτερα τῶν νοσημάτων ἐμφωλεύοντα πάλαι προκατέχοντες , ὧν πατὴρ καὶ δημιουργὸς τὸ τῆς φιλοτιμίας ἀστάθμητον . εἶναι γὰρ τὴν φιλοτιμίαν μέγα τι ψυχῆς ἐμπύρευμα πρὸς τὰ καλὰ μὲν , ὅταν ἀκαπήλευτον κομιδῇ τῆς κρίσεως ἐξάγῃ τὸν τόκον · ὅταν δὲ κενοδοξίαν κατασπῶσιν ἐφεδρεύουσαι κῆρες , ψυχῆς λεληθότα νοσήματα , τότε δὴ μακρός τις γίνεται τοῦ παρόντος λόγου λόγος , εἴ τις ἔξωθεν ἀπαθῶς συνορῴη · καὶ ὁ πρὶν θαυμαζόμενος ἐπὶ τῷ μὴ θαυμάζειν πλοῦτον καὶ τρυφὴν καὶ τύχης εὐγένειαν φαυλίζεται μᾶλλον ἐπὶ τῷ μὴ φαυλίζειν κενοδοξίαν , μηδὲ τὸ κακὸν ἡγούμενος ἄδοξον , ἀλλὰ τὸ ἄδοξον κακὸν , κατὰ τὰ ἀντίστροφά τε καὶ τὴν θέσιν ἐκ διαμέτρου λαχόντα . ἔλαθε γὰρ αὐτὸς ἑαυτὸν οἰκείῳ καὶ ἐγκαρδίῳ πυρὶ καταστρατηγούμενος , καθεύδοντι μὲν ἐπὶ μακρὸν ἐνίοτε χρόνον δι' ἔνδειαν ὑπεκκαύματος , ἀναλάμποντι δ' ὀψὲ , καιροῦ καὶ τύχης οὐρίου τινὸς δραξαμένου πνεύματος . ἐπεὶ καὶ εἴωθεν ὡς τὰ πολλὰ πολλάκις ἡ τῶν ἐπαίνων ἔκπτωσις πρὸς μανιῶδες ἦθος ἐρεθίζειν τὸν ἐραστὴν καὶ ζηλότυπον , καὶ διὰ τῶν χρονικῶν ἐλέγχων ἐναργέστερον παριστᾷν , εἴδωλον ἀρετῆς καὶ οὐδαμῶς ἀρετὴν εἶναι τὸ μέχρι νῦν αὐτῷ διωκόμενον , καθάπερ τὰ μυθευόμενα πάλαι περὶ νεφέλης ὁμοῦ καὶ Ἰξίονος . ἀλλὰ ταῦτα μὲν σιγῆς ἐῤῥίφθω βυθοῖς . ἐπανιτέον δ' ἐκεῖσε .
Lemmas: ( Γ . ) ἐγώ μέν δή αὐτός εἶπον παύω . ὁ δέ εὐθύς ἄρχω λέγω , ὅς ἐγώ εἰκάζω ἐκεῖνος ἔπειμι διά φίλιος ἀρχαῖος , γνώρισμα ὁ ἅπας ὁ λέγω ὑπάρχω οὐδείς , ὅστις μή πᾶς ἐναντίος . καί γάρ ὁ λέγω πικρία ὑποφαίνω οἰκουρέω ἐν ὁ Ψυχή , καί μάλα ὅς σφόδρα βαθύς · οὐ οἷος ἐπισπείρω Βίων τις περίστασις , ἔξωθεν ἐπεισρέω , καί πόλις πραγματικός συμφορά , ὁ πεδίον νέμω ὁ Ψυχή · ἀλλά οἷος ἀδοξέω βλαστάνω λογισμός , ὁ πρέσβυς τε καί πολυχρόνιος ὁ νόσημα ἐμφωλεύω πάλαι προκατέχω , ὅς πατήρ καί δημιουργός ὁ ὁ φιλοτιμία ἀστάθμητος . εἰμί γάρ ὁ φιλοτιμία μέγας τίς Ψυχή ἐμπύρευμα πρός ὁ καλός μέν , ὅταν ἀκαπήλευτος κομιδή ὁ κρίσις ἐξάγω ὁ τόκος · ὅταν δέ κενοδοξία κατασπάω ἐφεδρεύω κῆρ , Ψυχή λανθάνω νόσημα , τότε δή μακρός τις γίγνομαι ὁ πάρειμι λόγος λόγος , εἰμί τις ἔξωθεν ἀπαθής συνοράω · καί ὁ πρίν θαυμάζω ἐπί ὁ μή θαυμάζω πλοῦτος καί τρυφή καί τυγχάνω εὐγένεια φαυλίζω μᾶλλον ἐπί ὁ μή φαυλίζω κενοδοξία , μηδέ ὁ κακός ἡγέομαι ἄδοξος , ἀλλά ὁ ἄδοξος κακός , κατά ὁ ἀντιστροφή τε καί ὁ θέσις ἐκ διάμετρος λαγχάνω . λανθάνω γάρ αὐτός ἑαυτοῦ οἰκεῖος καί ἐγκαρδιόω πῦρ καταστρατηγέω , καθεύδω μέν ἐπί μακρός ἐνίοτε χρόνος διά ἔνδεια ὑπέκκαυμα , ἀναλάμπω δέ ὀψέ , καιρός καί τυγχάνω οὔριος τις δράσσομαι πνεῦμα . ἐπεί καί εἴωθα ὡς ὁ πολύς πολλάκις ὁ ὁ ἔπαινος ἔκπτωσις πρός μανιῶδες ἦθος ἐρεθίζω ὁ ἐραστής καί ζηλότυπος , καί διά ὁ χρονικός ἐλέγχω ἐναργής παριστάω , εἴδωλον ἀρετή καί οὐδαμῶς ἀρετή εἰμί ὁ μέχρι νῦν αὐτός διώκω , καθάπερ ὁ μυθεύω πάλαι περί νεφέλη ὁμοῦ καί Ἰξίων . ἀλλά οὗτος μέν σιγή ῥίπτω βυθός . ἐπανιτέον δέ ἐκεῖσε .