nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.10
( Ι . ) Καὶ ταῦτα μὲν ἐξ αὐτοσχεδίου τέως ἡμῖν εἴρηται . σχολῆς δέ μοι προσγενομένης , εἰρήσεται κἀκ τῶν ἄλλων σοφῶν καὶ θείων τῆς ἐκκλησίας ἡμῶν διδασκάλων κατὰ πλῆθος τὰ παραπλήσια . ἔξεστι δ' οὖν ὅμως κἀκ τούτων ἐπιγνῶναι τῆς συμφωνίας τὸ κράτιστον , ὡς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ θείας οὐσίας ταὐτὸν εἶναι πρὸς πάντων ὁμοῦ μαρτυρεῖται , τῶν τε θύραθεν καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς σοφωτάτων ἀνδρῶν , οὐσία τε καὶ ἐνέργεια . ἐπεὶ τοίνυν ἐς τὸ ἀναμφίλεκτόν τε καὶ ἀναντίῤῥητον ἐπιεικῶς ἡμῖν δέδεικται τὸ ἀδιαίρετόν τε καὶ ἀδιάφορον τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐπὶ τῆς θείας καὶ ἁπλῆς φύσεως πανταχόθεν , φέρε κἀκ τῆς μονάδος καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἀγαθοῦ τὴν τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ταὐτότητα δείξωμεν αὖθις ὁμοίως . « πάντα τὰ ὄντα τῷ ἑνί ἐστιν ὄντα , » φησὶν , « ὅσα τε πρώτως ἐστὶν ὄντα καὶ ὅσα ὁπωσοῦν λέγεται ἐν τοῖς οὖσιν εἶναι . τί γὰρ ἂν καὶ εἴη , εἰ μὴ ἓν εἴη ; ἐπείπερ ἀφαιρεθέντος τοῦ ἑνὸς , οὐκ ἔστιν ἐκεῖνα · οὔτε γὰρ στρατὸς , οὔτε χορὸς , εἰ μή ἐστι τὸ ἕν . καὶ δὴ καὶ τὰ τῶν φυτῶν καὶ ζώων σώματα , εἰ φεύγει τὸ ἓν εἰς πλῆθος θρυπτόμενα , τὴν οὐσίαν αὐτῶν ἣν εἶχεν ἀπώλεσεν , οὐκ ἔτι ὄντα ἃ ἦν . ὅστις δ' οἴεται τὰ ὄντα τύχῃ καὶ τῷ αὐτομάτῳ διοικεῖσθαι , καὶ σωματικαῖς συνέχεσθαι αἰτίαις , οὗτος πόῤῥω ἀπελήλαται θεοῦ καὶ ἐννοίας ἑνός . εἴπερ δεῖ τι αὐταρκέστατον εἶναι , τὸ ἓν εἶναι δεῖ . τόπος δὲ οὐδεὶς αὐτοῦ . οὐ γὰρ δεῖται ἱδρύσεως , ὡς αὑτὸ φέρειν μὴ δυνάμενον · τό,τε ἱδρυθησόμενον ἄψυχον , καὶ ὄγκος πίπτων , ἐὰν μήπω ἱδρυθῇ . ἐνδεὲς γὰρ , καὶ τόπον ζητοῦν . ἀρχὴ δὲ οὐκ ἐνδεὲς τῶν μετ' αὐτό . ἡ δὲ πάντων ἀρχὴ ἀνενδεὲς ἁπάντων . ὅ,τι γὰρ ἐνδεὲς , ἐφιέμενον ἀρχῆς , ἐστὶν ἐνδεές . εἰ οὖν τὸ ἓν ἐνδεὲς , τῷ ζητεῖν δηλονότι μὴ εἶναι ἕν · ὥστε ἐνδεὲς ἔσται τοῦ φθεροῦντος . ὥστε τῷ ἑνὶ οὐδὲν ἀγαθόν ἐστιν · οὐδὲ βούλησις τοίνυν οὐδενός · ἀλλ' ἔστιν ὑπὲρ ἀγαθὸν , καὶ αὐτὸ οὐχ ἑαυτῷ τοῖς δ' ἄλλοις ἀγαθὸν , εἴ τι αὐτοῦ δύναται μεταλαμβάνειν · οὐδὲ νόησις , ἵνα μὴ ἑτερότης , οὐδὲ κίνησις . πρὸ γὰρ κινήσεως καὶ πρὸ νοήσεως . ἢ νοήσεως δεήσεται , ἵνα γνῷ ἑαυτὸν ὁ αὐτάρκης ἑαυτῷ . νόησις γὰρ οὐ νοεῖ , ἀλλ' αἰτία τοῦ νοεῖν ἄλλῳ . τὸ δ' αἴτιον οὐ ταὐτὸν τῷ αἰτιατῷ . τὸ δὲ πάντων αἴτιον οὐδέν ἐστιν ἐκείνων . οὐ τοίνυν οὐδ' ἀγαθὸν λεκτέον τοῦτο ὃ παρέχει , ἀλλ' ἄλλως τἀγαθὸν ὑπὲρ τὰ ἄλλα ἀγαθά . »
Lemmas: ( Ι . ) καί οὗτος μέν ἐκ αὐτοσχέδιος τέως ἐγώ εἴρω . σχολή δέ ἐγώ προσγίγνομαι , εἴρω ἐκ ὁ ἄλλος σοφός καί θεῖον ὁ ἐκκλησία ἐγώ διδάσκαλος κατά πλῆθος ὁ παραπλήσιος . ἔξεστι δέ οὖν ὅμως ἐκ οὗτος ἐπιγιγνώσκω ὁ συμφωνία ὁ ἀγαθός , ὡς ἐπί ὁ ἁπλόος καί θεῖος οὐσία αὐτός εἰμί πρός πᾶς ὁμοῦ μαρτυρέω , ὁ τε θύραθεν καί ὁ κατά ἐγώ σοφός ἀνήρ , οὐσία τε καί ἐνέργεια . ἐπεί τοίνυν εἰς ὁ ἀναμφίλεκτος τε καί ῥαντίζω ἐπιεικής ἐγώ δείκνυμι ὁ ἀδιαίρετος τε καί ἀδιάφορος ὁ οὐσία καί ἐνέργεια ἐπί ὁ θεῖος καί ἁπλόος φύσις πανταχόθεν , φέρω ἐκ ὁ μόνος καί ὁ εἷς καί ὁ ἀγαθός ὁ ὁ οὐσία καί ἐνέργεια ταὐτότης δείκνυμι αὖθις ὁμοίως . « πᾶς ὁ εἰμί ὁ εἷς εἰμί εἰμί , » φημί , « ὅσος τε πρῶτος εἰμί εἰμί καί ὅσος ὁπωσοῦν λέγω ἐν ὁ εἰμί εἰμί . τίς γάρ εἄν καί εἰμί , εἰμί μή εἷς εἰμί ; ἐπεί ἀφαιρέω ὁ εἷς , οὐ εἰμί ἐκεῖνος · οὔτε γάρ στρατός , οὔτε χορός , εἰμί μή εἰμί ὁ εἷς . καί δή καί ὁ ὁ φυτός καί ζῷον σῶμα , εἰμί φεύγω ὁ εἷς εἰς πλῆθος θρύπτω , ὁ οὐσία αὐτός ὅς ἔχω ἀπόλλυμι , οὐ ἔτι εἰμί ὁ εἰμί . ὅστις δέ οἴομαι ὁ εἰμί τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος διοικέω , καί σωματικός συνέρχομαι αἴτιος , οὗτος πόρρω ἀπελαύνω θεός καί ἔννοια εἷς . εἴπερ δεῖ τίς αὐτάρκης εἰμί , ὁ εἷς εἰμί δεῖ . τόπος δέ οὐδείς αὐτός . οὖον γάρ δήω ἵδρυσις , ὡς ἑαυτοῦ φέρω μή δύναμαι · ἔρχομαι ἱδρύω ἄψυχος , καί ὄγκος πίπτω , ἐάν μήπω ἱδρύω . ἐνδεής γάρ , καί τόπος ζητέω . ἀρχή δέ οὐ ἐνδεής ὁ μετά αὐτός . ὁ δέ πᾶς ἀρχή ἀνενδεής ἅπας . ὅστις γάρ ἐνδεής , ἐφίημι ἀρχή , εἰμί ἐνδεής . εἰμί οὖν ὁ εἷς ἐνδεής , ὁ ζητέω δηλονότι μή εἰμί εἷς · ὥστε ἐνδεής εἰμί ὁ φθείρω . ὥστε ὁ εἷς οὐδείς ἀγαθός εἰμί · οὐδέ βούλησις τοίνυν οὐδείς · ἀλλά εἰμί ὑπέρ ἀγαθός , καί αὐτός οὐ ἑαυτοῦ ὁ δέ ἄλλος ἀγαθός , εἰμί τίς αὐτός δύναμαι μεταλαμβάνω · οὐδέ νόησις , ἵνα μή ἑτερότης , οὐδέ κίνησις . πρό γάρ κίνησις καί πρό νόησις . ἢ νόησις δήω , ἵνα γιγνώσκω ἑαυτοῦ ὁ αὐτάρκης ἑαυτοῦ . νόησις γάρ οὖον νοέω , ἀλλά αἰτία ὁ νοέω ἄλλος . ὁ δέ αἴτιος οὖον αὐτός ὁ αἰτιατός . ὁ δέ πᾶς αἴτιος οὐδείς εἰμί ἐκεῖνος . οὖον τοίνυν οὐδέ ἀγαθός λεκτέος οὗτος ὅς παρέχω , ἀλλά ἄλλως ἀγαθός ὑπέρ ὁ ἄλλος ἀγαθός . »