nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.8
( Η . ) Διονύσιος τοίνυν ὁ Ἀρειοπαγίτης τάδε διέξεισι . « μεθεκτὸς μὲν ὁ θεὸς , κατὰ τὰς μεταδόσεις αὐτοῦ · ἀμέθεκτος δὲ , κατὰ τὸ μηδὲν μετέχον αὐτῆς τῆς οὐσίας αὐτοῦ , ἢ τῆς ζωῆς αὐτοῦ , ἢ τῆς σοφίας αὐτοῦ , ἤ τινος τῶν τοιούτων , ἅπερ ἔχει πάντα καθ' ὑπεροχὴν καὶ ἐξαιρέτως . » καὶ πάλιν · « ἓν μέν ἐστι τὸ ὄντως ὂν καὶ καλὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ σοφὸν , οὗ πάντες οἱ ἑνοειδεῖς ἐφίενται · μετέχουσι δ' αὐτοῦ οὐχ ἑνιαίως , καίτοι ἑνὸς καὶ ταὐτοῦ ὄντος , ἀλλ' ὡς ἑκάστῳ τὰ θεῖα διανέμει ζυγὰ κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα · καθὰ καὶ πάσας ἔχειν ἔφαμεν τοῦ κύκλου τὰς γραμμὰς τὸ κέντρον ἑνοειδῶς . » ἐπιστῆσαι δ' ἄξιον ἐνταυθοῖ , πῶς ὁ μέγας Διονύσιος οὕτω λόγῳ βραχεῖ πᾶσαν παλαμναίαν κακόνοιαν , ὡς ἀράχνης ἱστὸν , διαλέλυκε . διαιρῶν γὰρ τῆς οὐσίας ὁ Παλαμᾶς σοφίαν καὶ δύναμιν καὶ ἀγαθότητα καὶ ζωὴν , καὶ ὅσα φησὶν ἐνεργείας τε καὶ ἀκτίστους θεότητας , τὴν μὲν οὐσίαν ἀμέθεκτον εἶναι τὸ παράπαν ὁρίζεται , ἰδιαζόντως γε μὴν αὐτὰς μεθεκτὰς , καὶ τοσαύτην ἐχούσας ἰδιότροπον ἑκάστην ἰσχὺν , ὡς δύνασθαι καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀκτίστους θεοὺς ἀπεργάζεσθαι καὶ ἀνάρχους . Διονύσιος ὁ τὰ θεῖα σοφὸς συνελὼν ἀμεθέκτους καὶ ταύτας ὁμοῦ τῇ οὐσίᾳ φησὶ , ἅτε μηδὲν τὸ διάφορον μηδαμῆ κεκτημένας , πλήν γε δὴ τοῦ ὀνόματος μόνου . δυοῖν οὖν ἀνάγκη θάτερον . ἢ γὰρ οὐ παραδέχεται Διονύσιον ὁ παράφρων οὑτοσί · ἢ τῆς ἐκείνου σοφῆς διανοίας ἀσύνετος μένει καθάπαξ · ἢ καὶ ἀμφοῖν ὁ ταλαίπωρος ἔνοχος εἶναι δοκεῖ . ἔπειτα μήτε νοῶν , μήτε δεχόμενος , οὐκ ἐρυθριᾷ διαβάλλων ἑτέρους καὶ τὰ οἰκεῖα μετάγων σκώμματα κατ' ἐκείνων , οἳ τελέως ἅμα καὶ ἀπρὶξ ἔχονται τῶν ἐκείνου . ἀπηναισχύντησε γὰρ ὁ μεμηνὼς , καὶ ὄψις πόρνης καὶ μοιχαλίδος ἐγένετό οἱ , ἣ ὅτε πράξῃ ( φησὶ Σολομὼν ) ἀπονιψαμένη οὐδὲν ἄτοπον πεπραχέναι φησίν .
Lemmas: ( ὁ . ) Διονύσιος τοίνυν ὁ Ἀρειοπαγίτης ὅδε διέξειμι . « μεθεκτός μέν ὁ θεός , κατά ὁ μετάδοσις αὐτός · ἀμέθεκτος δέ , κατά ὁ μηδείς μετέχω αὐτός ὁ οὐσία αὐτός , ἢ ὁ ζωή αὐτός , ἢ ὁ σοφία αὐτός , ἤ τις ὁ τοιοῦτος , ὅσπερ ἔχω πᾶς κατά ὑπεροχή καί ἐξαίρετος . » καί πάλιν · « εἷς μέν εἰμί ὁ εἰμί εἰμί καί καλός καί ἀγαθός καί σοφός , ὅς πᾶς ὁ ἑνοειδής ἐφίημι · μετέχω δέ αὐτός οὐ ενιαίως , καίτοι εἷς καί αὐτός εἰμί , ἀλλά ὡς ἕκαστος ὁ θεῖον διανέμω ζυγόν κατά ὁ ἕκαστος ἐπιτηδειότης · καθά καί πᾶς ἔχω φημί ὁ κύκλος ὁ γραμμή ὁ κέντρον ἑνοειδής . » ἐφίστημι δέ ἄξιος ἐνταυθοῖ , πῶς ὁ μέγας Διονύσιος οὗτος λόγος βραχύς πᾶς παλαμναῖος κακόνοια , ὡς ἀράχνης ἱστός , διαλύω . διαιρέω γάρ ὁ οὐσία ὁ Παλαμάς σοφία καί δύναμις καί ἀγαθότης καί ζωή , καί ὅσος φημί ἐνέργεια τε καί ἄκτιστος θεότης , ὁ μέν οὐσία ἀμέθεκτος εἰμί ὁ παράπαν ὁρίζω , ἰδιαζόντως γε μήv αὐτός μεθεκτός , καί τοσοῦτος ἔχω ἰδιότροπος ἕκαστος ἰσχύς , ὡς δύναμαι καί ὁ ἄνθρωπος ἄκτιστος θεός ἀπεργάζομαι καί ἄναρχος . Διονύσιος ὁ ὁ θεῖον σοφός συναιρέω ἀμέθεκτος καί οὗτος ὁμοῦ ὁ οὐσία φημί , ἅτε μηδείς ὁ διάφορος μηδαμῆ κτάομαι , πλήν γε δή ὁ ὄνομα μόνος . δύο οὖν ἀνάγκη ἕτερος . ἢ γάρ οὖον παραδέχομαι Διονύσιος ὁ παράφρων οὗτος · ἢ ὁ ἐκεῖνος σοφός διάνοια ἀσύνετος μένω καθάπαξ · ἢ καί ἄμφω ὁ ταλαίπωρος ἔνοχος εἰμί δοκέω . ἔπειτα μήτε νοέω , μήτε δέχομαι , οὐ ἐρυθριάω διαβάλλω ἕτερος καί ὁ οἰκεῖος μετάγω σκῶμμα κατά ἐκεῖνος , ἕ τέλειος ἅμα καί ἀπρίξ ἔχω ὁ ἐκεῖνος . ἀπαναισχυντέω γάρ ὁ μαίνομαι , καί ὄψις πόρνη καί μοιχαλίς γίγνομαι ὁ , ὅς ὅτε πράσσω ( φημί Σολομών ) ἀπονίζω οὐδείς ἄτοπος πράσσω φημί .