nicephorus-gregoras.historia-romana 7.7.6
( Στ . ) Καὶ μὴν δὴ μεσοῦντος ἔαρος ἐφίσταται καὶ ὁ τῆς χώρας ἀρχηγὸς πολὺν ἐπαγόμενος στρατὸν συγκεκροτημένον ἔκ τε Θηβαίων καὶ Ἀθηναίων καὶ Πλαταιέων , καὶ ὅσοι Λοκρῶν καὶ Φωκέων καὶ Μεγαρέων ὑπῆρχον ἐπίλεκτοι . ἱππεῖς μὲν οὖν ἦσαν ἑξακισχίλιοι τούτῳ καὶ τετρακόσιοι . πεζοὶ δ' ὑπὲρ τοὺς ὀκτακισχιλίους · οἴησις δὲ καὶ φρόνημα πολὺ τὸ παράλογον κεκτημένη . ἤλπιζε γὰρ οὐ μόνον τοὺς Κατελάνους αὐτίκα συγκατασφάξειν , ἀλλὰ καὶ πάσας ἐφεξῆς χώρας καὶ πόλεις ἄχρι τῆς Βυζαντίδος ἕξειν ὑποχειρίους . τὸ δὲ ἦν πᾶν τοὐναντίον . ἐπεὶ γὰρ ἐν ἑαυτῷ καὶ οὐκ ἐν τῇ χειρὶ τοῦ θεοῦ τὴν τῶν πραγμάτων ἔπεμπεν ἔκβασιν , παίγνιον ἐν βραχεῖ τῶν πολεμίων καθίσταται . θεασάμενος γὰρ τὸ πεδίον πολλῇ τῇ χλόῃ τῆς πόας κατάκομον καὶ μηδὲν τῶν γεγονότων ὑπονοήσας βοῇ καὶ παρακελεύσμασιν ἅμα τοῖς ἀμφ' αὐτῷ πᾶσιν ἱππεῦσιν ὁρμᾷ κατὰ τῶν πολεμίων , ἀκινήτων ἔξω τοῦ πεδίου κατὰ χώραν ἑστώτων καὶ τὴν αὐτοῦ προσδοκώντων ἔφοδον . ἀλλὰ πρὶν εἰς μέσον ἐλθεῖν τὸ πεδίον , ὥσπερ στεῤῥῷ τινι πεδηθέντες οἱ ἵπποι δεσμῷ τῷ τῆς ὑγρανθείσης γῆς πρὸς τὴν τῶν ποδῶν θρασυτέραν βάσιν μάλα ὑπείκοντι , οἱ μὲν ἅμα τοῖς ἱππεῦσιν ἐκυλίοντο κατὰ τοῦ πηλοῦ · οἱ δὲ τοὺς ἱππέας ἀποβαλόντες πλημμελῶς ἐφέροντο κατὰ τοῦ πεδίου · οἱ δὲ τοὺς πόδας συγκαταχώσαντες ἐφ' ἑνὸς ἵσταντο , καθάπερ ἀνδριάντας τοὺς ἐπιβάτας ἀνέχοντες . οἱ μέντοι Κατελάνοι ἀναθαρσήσαντες πρὸς τὰ δρώμενα παντοδαποῖς κυκλωσάμενοι βέλεσιν τούτους μὲν ἅπαντας ἄρδην κατέσφαξαν · κἄπειτα εὐθὺς ἐκεῖθεν ἐξιππασάμενοι τοὺς φεύγοντας κατόπιν ἐδίωκον ἄχρι Θηβῶν τε καὶ Ἀθηνῶν · ἃς δὴ καὶ ἀπροσδοκήτως ἐπεισπεσόντες ῥᾷστα χειροῦνται αὐτοῖς χρήμασι καὶ αὐταῖς γυναιξί τε καὶ τέκνοις . οὕτω τοίνυν ὥσπερ ἐν κύβοις ἐξαίφνης μεταπεσούσης τῆς ἀρχῆς ἐγκρατεῖς οἱ Κατελάνοι γενόμενοι τῆς τε μακρᾶς πλάνης ἀπήλλαξαν ἑαυτοὺς καὶ ἀεὶ πρὸς τὸ πλέον ἠρέμα τοὺς ὅρους οὐ λήγουσιν ἄχρι καὶ τήμερον αὔξοντες ἧς ἔσχον αὐθεντίας . ἀλλὰ τὰ μὲν περὶ τῶν Κατελάνων οὕτως ἔσχεν .
Lemmas: ( στ . ) καί μήv δή μέσος ἔαρ ἐφίστημι καί ὁ ὁ χώρα ἀρχηγός πολύς ἐπάγω στρατός συγκροτέω ἐκ τε Θηβαῖος καί Ἀθηναῖος καί Πλαταιεύς , καί ὅσος Λοκρός καί Φωκεύς καί Μεγαρεύς ὑπάρχω ἐπίλεκτος . ἱππεύς μέν οὖν εἰμί ἑξακισχίλιοι οὗτος καί τετρακόσιοι . πεζός δέ ὑπέρ ὁ ὀκτακισχίλιοι · οἴησις δέ καί φρόνημα πολύς ὁ παράλογος κτάομαι . ἐλπίζω γάρ οὖον μόνος ὁ Κατελάνος αὐτίκα συγκατασφάξειν , ἀλλά καί πᾶς ἐφεξῆς χώρα καί πόλις ἄχρι ὁ Βυζαντίς ἔχω ὑποχείριος . ὁ δέ εἰμί πᾶς ἐναντίος . ἐπεί γάρ ἐν ἑαυτοῦ καί οὐ ἐν ὁ χείρ ὁ θεός ὁ ὁ πρᾶγμα πέμπω ἔκβασις , παίγνιον ἐν βραχύς ὁ πολέμιος καθίστημι . θεάομαι γάρ ὁ πεδίον πολύς ὁ χλόη ὁ πόα κατάκομος καί μηδείς ὁ γίγνομαι ὑπονοέω βοή καί παρακέλευσμα ἅμα ὁ ἀμφι αὐτός πᾶς ἱππεύς ὁρμάω κατά ὁ πολέμιος , ἀκίνητος ἔξω ὁ πεδίον κατά χώρα ἵστημι καί ὁ αὐτός προσδοκάω ἔφοδος . ἀλλά πρίν εἰς μέσος ἔρχομαι ὁ πεδίον , ὥσπερ στερρόω τις πεδάω ὁ ἵππος δεσμός ὁ ὁ ὑγραίνω γῆ πρός ὁ ὁ πούς θρασύς βάσις μάλα ὑπείκω , ὁ μέν ἅμα ὁ ἱππεύς κυλίω κατά ὁ πηλός · ὁ δέ ὁ ἱππεύς ἀποβάλλω πλημμελής φέρω κατά ὁ πεδίον · ὁ δέ ὁ πούς συγκαταχώννυμι ἐπί εἷς ἵστημι , καθάπερ ἀνδριάς ὁ ἐπιβάτης ἀνέχω . ὁ μέντοι Κατελάνος ἀναθαρσέω πρός ὁ δράω παντοδαπός κυκλόω βέλος οὗτος μέν ἅπας ἄρδην κατασφάζω · ἔπειτα εὐθύς ἐκεῖθεν ἐξιππάζω ὁ φεύγω κατόπιν διώκω ἄχρι Θῆβαι τε καί Ἀθῆναι · ὅς δή καί ἀπροσδόκητος ἐπεισπίπτω ῥᾳδίως χειρόομαι αὐτός χρῆμα καί αὐτός γυνή τε καί τέκνον . οὗτος τοίνυν ὥσπερ ἐν κύβος ἐξαπίνης μεταπίπτω ὁ ἀρχή ἐγκρατής ὁ Κατελάνος γίγνομαι ὁ τε μακρός πλάνης ἀπαλλάσσω ἑαυτοῦ καί ἀεί πρός ὁ πλέω ἠρέμα ὁ ὅρος οὖον λήγω ἄχρι καί σήμερον αὐξάνω ὅς ἔχω αὐθεντία . ἀλλά ὁ μέν περί ὁ Κατελάνος οὕτως ἔχω .