nicephorus-gregoras.historia-romana 22.4.2
( Β . ) Διὸ καὶ λέγειν ἀρξάμενος ἔγωγε περὶ μὲν τῶν ἡμετέρων ἥκιστά σε , φίλων ἄριστε , χαλεπαίνειν ἔφασκον εἶναι χρεὼν , ἐπεὶ μηδὲν τῶν ἐν βίῳ χρηστῶν ἀμιγὲς οὐδ' ἄκρατον ἔχει τὸ χαῖρον · ἀλλὰ μέμικται πάντα πρὸς τοῦ Θεοῦ , καθάπερ χαλινῷ τινι τὴν διαμονὴν τοῦ φρονεῖν ἐν μέτροις κατέχοντος · εἶναι γὰρ παγχάλεπον , εὐροοῦντα ταῖς ἀμωσγέπως μακαριζομέναις τύχαις τοῦ βίου μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι τοῦ ἤθους . περὶ δὲ σοῦ μοι θαυμάζειν ἔπεισι , πῶς τοσούτου χειμῶνος τὰ τῆς ἐκκλησίας ταράξαντος δόγματα , ἥκιστα γινώσκειν τοῖς φίλοις ἡμῖν , οἷς τὰ μάλιστα θαῤῥεῖν ἐδόκεις , οὔπω δέδωκας ἡμῖν οὐδὲν ἀκριβές · ἀλλ' ἀφῆκας παντοδαπαῖς πλανᾶσθαι φήμαις , καὶ ἀμφισβητεῖν , πότερον τοῖς ὅροις ἐκείνοις ἐμμένεις καὶ σὺ , καθάπερ ἡμεῖς · ἢ καθάπερ θυέλλης τῆς τοῖς δόγμασιν ἐνσκηψάσης νῦν καταιγίδος , καὶ ἄλλων ἄλλοθι φερομένων , καθάπερ τῶν πλοίων τὰ ἀκυβέρνητα , φέρων καὶ σὺ σαυτὸν τοῖς ἐναντίοις ἐπέῤῥιψας , καὶ γλώττης ἀφειδῶς καθ' ἡμῶν ὁμοίως ἔχεις ἐκείνοις . καίτοι γ' ἀνάγκην ἥκιστ' ἴσμεν οὐδεμίαν βίᾳ περιοῦσαν , πείθειν τῇ θρησκείᾳ καὶ τὴν φιλίαν ὁμοῦ συνεξίστασθαι · ἐπεὶ καὶ Λιβάνιον , Ἕλληνα τὴν θρησκείαν ὄντα , Βασιλείῳ φίλον εἶναι ἐνῆν τῷ μεγάλῳ · καὶ τοιούτων ὁ βίος γέμει παραβολῶν . Ἔπειτ' , οὐδὲ θέλων , τῷ Παλαμᾷ προστίθεσθαι δυνηθείης ἄν . οἶσθα γὰρ ὡς Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχῃ ζῶντι συχνὰ καὶ μετά γε πολλῆς τῆς αἰδοῦς προσιὼν , αὐτὸν μὲν τοῖς ἁγίοις συνέταττες ὅλαις προθέσεσι τῆς ψυχῆς · Παλαμᾶν δ' ὁμοῦ βασιλεῖ Καντακουζηνῷ πάσαις ἔπλυνες ὕβρεσι νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν , καὶ ἀσεβῶν ἀσεβεστέρους ἁπάντων ἐκάλεις · καί σφισι ταχὺν τὸν ἀφανισμὸν ἔσεσθαι προὔλεγες · ὡς ἥκιστα μάλα σοι περιΐστασθαι νῦν , τὴν πρὸς τἀναντία μεταβολὴν ἁρμόττουσαν εἶναι , συνέσεως οὕτω καὶ γήρως ἔχοντι , καὶ συνορᾷν δυναμένῳ τῆς αἰσχύνης τὸ μέγεθος . ποῖον γὰρ ἔτι χρόνον τῶν καθηκόντων ἀναμενεῖ τις σύμβουλον , ἐν τοιαύτῃ γεγονὼς ἡλικίᾳ ; καὶ πάσαις μὲν γὰρ ἡλικίαις καὶ τύχαις ἀνάγκη φόβον εἶναι θανάτου , ἀγνωσίᾳ μυστικῇ τοὺς κανόνας ἡμῖν τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ συγκαλύπτοντος , μάλιστα δὲ τοῖς τὸν ἔσχατον οὕτως ὅρον τῆς ἡλικίας σκηνοβατοῦσιν · ὅτε μάλιστα καὶ τῆς ἀκμῆς ἐκείνης ἡ πανήγυρις ἤδη σβέννυται , καὶ τὸ τῶν μακρῶν ἐλπίδων ὡς τὰ πολλὰ παρατρέχει θέατρον . ὃ δὴ κἀπὶ νοῦν ἀεί μοι στρέφοντι τῶν ἀνδριαντοποιῶν τε καὶ τῶν ζωγράφων ἐκείνους ἐπῄει θαυμάζειν , ὅσοι τῆς χρονικῆς περιόδου τὸ τάχος μιμεῖσθαι διὰ τῆς τέχνης ἐθέλοντες ἄνδρα ποιοῦσιν ὀπισθοφάλακρον μὲν ὡς ἐπίπαν , οὐ δ' ἀναφαλαντίαν · ἀλλὰ μέτωπον προϊσχόμενον λάσιον , καὶ κόμην ἐκεῖθεν μακρὰν καθειμένον . τἄλλα γὰρ ὄντες σοφοὶ μόνης λείπονται φωνῆς ἐνταυθοῖ , καὶ ταύτην ἥκιστα βαφαῖς ταῖς ἐκ χρωμάτων δύνανται μιμεῖσθαι . ὅθεν σιγῶσαν οὑτωσί πως ἱστᾶσι νομοθεσίας εἰκόνα , καὶ ἀνεκλάλητον κήρυκα πᾶσιν ἀεὶ διανέμουσιν , οἷς ἐῤῥᾳθυμημένον τὸν βίον ἀνύειν οὐκ ἔστιν αἰδὼς , μονονουχὶ βοῶντες , ὡς κατόπιν ἰοῦσι τριχῶν οὐ παρέξει λαβὴν ὁ Καιρὸς , ἀλλ' ὄλισθον καὶ ἀποτυχίαν τοῦ ποθουμένου μακρὰν , τῆς ἐμπροσθίας ἤδη τοῦ χρόνου λαβῆς παρεῤῥυηκυίας , καὶ ὅλως ἀπηγορευκυίας ἅπαν τὸ ἁμιλλώμενον .
Lemmas: ( Β . ) Διὸ καί λέγω ἄρχω ἔγωγε περί μέν ὁ ἡμέτερος ἥκιστος σύ , Φίλων ἀγαθός , χαλεπαίνω φάσκω εἰμί χρεὼν , ἐπεί μηδείς ὁ ἐν βίος χρηστός ἀμιγής οὐδέ ἄκρατος ἔχω ὁ χαίρω · ἀλλά μίγνυμι πᾶς πρός ὁ Θεός , καθάπερ χαλινός τις ὁ διαμονή ὁ φρονέω ἐν μέτρον κατέχω · εἰμί γάρ παγχάλεπος , εὐροέω ὁ ἀμωσγέπως μακαρίζω Τύχη ὁ βίος μένω ἐν ὁ καθίστημι ὁ ἦθος . περί δέ σύ ἐγώ θαυμάζω ἔπειμι , πῶς τοσοῦτος χειμών ὁ ὁ ἐκκλησία ταράσσω δόγμα , ἥκιστος γιγνώσκω ὁ φίλος ἐγώ , ὅς ὁ μάλιστα θαρσέω δοκέω , οὔπω δίδωμι ἐγώ οὐδείς ἀκριβής · ἀλλά ἀφίημι παντοδαπός πλανάω φήμη , καί ἀμφισβητέω , πότερος ὁ ὅρος ἐκεῖνος ἐμμένω καί σύ , καθάπερ ἐγώ · ἢ καθάπερ θύελλα ὁ ὁ δόγμα ενσκήπτω νῦν καταιγίς , καί ἄλλος ἄλλοθι φέρω , καθάπερ ὁ πλοῖον ὁ ἀκυβέρνητος , φέρω καί σύ σαυτοῦ ὁ ἐναντίος ἐπιλείπω , καί γλῶσσα ἀφειδής κατά ἐγώ ὁμοίως ἔχω ἐκεῖνος . καίτοι γε ἀνάγκη ἥκιστος οἶδα οὐδείς βία περίειμι , πείθω ὁ θρησκεία καί ὁ φίλιος ὁμοῦ συνεξίστημι · ἐπεί καί Λιβάνιος , Ἕλλην ὁ θρησκεία εἰμί , Βασίλειος φίλος εἰμί ἐν-εἰμί ὁ μέγας · καί τοιοῦτος ὁ βίος γέμω παραβολή . ἔπειτα , οὐδέ ἐθέλω , ὁ Παλαμά προστίθημι δύναμαι ἄν . οἶδα γάρ ὡς Ἰωάννης ὁ πατριάρχης ζῶ συχνός καί μετά γε πολύς ὁ αἰδώς προσέρχομαι , αὐτός μέν ὁ ἅγιος συντάσσω ὅλος πρόθεσις ὁ Ψυχή · παλάμη δέ ὁμοῦ βασιλεύς Καντακουζηνός πᾶς πλύνω ὕβρις νύκτωρ καί μετά ἡμέρα , καί ἀσεβής ἀσεβής ἅπας καλέω · καί ὅς ταχύς ὁ ἀφανισμός εἰμί προλέγω1 · ὡς ἥκιστος μάλα σύ περιίστημι νῦν , ὁ πρός τἀναντία μεταβολή ἁρμόζω εἰμί , σύνεσις οὗτος καί γῆρας ἔχω , καί συνοράω δύναμαι ὁ αἰσχύνη ὁ μέγεθος . ποῖος γάρ ἔτι χρόνος ὁ καθήκω ἀναμένω τις σύμβουλος , ἐν τοιοῦτος γίγνομαι ἡλικία ; καί πᾶς μέν γάρ ἡλικία καί Τύχη ἀνάγκη φόβος εἰμί θάνατος , ἀγνωσία μυστικός ὁ κανών ἐγώ ὁ ζωή ὁ θεός συγκαλύπτω , μάλιστα δέ ὁ ὁ ἔσχατος οὕτως ὅρος ὁ ἡλικία σκηνοβατέω · ὅτε μάλιστα καί ὁ ἀκμή ἐκεῖνος ὁ πανήγυρις ἤδη σβέννυμι , καί ὁ ὁ μακρός ἐλπίς ὡς ὁ πολύς παρατρέχω θέατρον . ὅς δή ἐπί νόος ἀεί ἐγώ στρέφω ὁ ἀνδριαντοποιός τε καί ὁ ζωγράφος ἐκεῖνος ἔπειμι θαυμάζω , ὅσος ὁ χρονικός περίοδος ὁ τάχος μιμέομαι διά ὁ τέχνη ἐθέλω ἀνήρ ποιέω ὀπισθοφάλακρος μέν ὡς ἐπίπαν , οὖον δέ ἀναφαλαντίας · ἀλλά μέτωπον προΐσχω λάσιος , καί κόμη ἐκεῖθεν μακράν καθίημι . ἄλλος γάρ εἰμί σοφός μόνος λείπω φωνή ἐνταυθοῖ , καί οὗτος ἥκιστος βαφή ὁ ἐκ χρῶμα δύναμαι μιμέομαι . ὅθεν σιγάω οὕτως πως ἵστημι νομοθεσία εἰκών , καί ἀνεκλάλητος κῆρυξ πᾶς ἀεί διανέμω , ὅς ῥᾳθυμέω ὁ βίος ἀνύω οὐ εἰμί αἰδώς , μονονού βοῦς , ὡς κατόπιν εἶμι θρίξ οὖον παρέχω λαβή ὁ Καιρός , ἀλλά ὀλισθάνω καί ἀποτυχία ὁ ποθέω μακράν , ὁ ἐμπρόσθιος ἤδη ὁ χρόνος λαβή παραλέγω , καί ὅλως ἀπαγορεύω ἅπας ὁ ἁμιλλάομαι .