nicephorus-gregoras.historia-romana 8.3.2
( Β . ) Ἐπεὶ γὰρ πρὸς τοῦ πατρὸς καὶ βασιλέως τὴν ἐπιτροπὴν ἐδέξατο τῶν τε ἐν Μακεδονίᾳ πραγμάτων καὶ Θεσσαλονίκης αὐτῆς ( διέτριβε δὲ τὰ πλεῖστα τοῦ ἄστεος ἔνδον Θεσσαλονίκης ) , ἔρωτι γυναικὸς ἑάλω τινὸς τῶν ἐπιφανῶν . ἦν δὲ αὕτη θυγάτηρ μὲν Νεοκαισαρείτου τοῦ πρωτασηκρῆτις , σύζυγος δὲ Κωνσταντίνου τοῦ Παλαιολόγου . οὕτω δ' ἀπαράμιλλος ἦν τῷ τε τῆς ὄψεως κάλλει καὶ τῇ τῆς γλώττης δεινότητι καὶ τῷ ἐφέρποντι τοῦ ἤθους ὑγρῷ , ὥστε οὐ ταῖς τῶν ἐντυγχανόντων μόνον ψυχαῖς ἄφυκτόν τινα τὴν ἐρωτικὴν σαγήνην ἐπέῤῥιπτεν , ἀλλὰ κἀκ μόνης τῆς φήμης τοὺς πλείστους πρὸς τοὺς ἑαυτῆς ἀνέφλεγεν ἔρωτας . οὕτω γὰρ ἡ φύσις περὶ τὴν ἄνθρωπον ἐφιλοτιμήσατο , ὥστε πολλὴν μὲν ἐπὶ τοῦ προσώπου τὴν εὐρυθμίαν ἐφήπλωσε , πολλὴν δὲ τὴν ὀξύτητα περὶ τὴν διάνοιαν ἐθησαύρισε , πολλὴν δὲ καὶ τῇ γλώττῃ ἐνήρμοσε τὴν πειθὼ καὶ δεινότητα καὶ τὸ εὔστροφον καὶ ἐπίχαρι τῆς ἠχοῦς . ἦν δὲ καὶ σοφίας τῆς θύραθεν οὐκ ἄμοιρος ἡ γυνή . ἦν γὰρ ἰδεῖν αὐτὴν πάντα καὶ παντοῖα ῥᾳδίως κατὰ καιρὸν ἐν τῇ ὁμιλίᾳ διὰ γλώττης προφέρουσαν , ὅσα τε αὐτὴ δι' ἑαυτῆς ἀνεγνώκει καὶ ὅσα λεγόντων ἄλλων ἀκήκοεν , ὡς Θεανώ τινα Πυθαγορικὴν καὶ Ὑπατίαν ἄλλην ὀνομάζεσθαι ταύτην πρὸς τῶν ἐφ' ἡμῶν σοφωτέρων . τούτων ἁπάντων Κωνσταντῖνος ὁ δεσπότης , ὡς ἔφημεν , ἐς τὰ μάλιστα ἥττητο καὶ ἀπεπειρᾶτο τῆς γυναικὸς καὶ λάθρα ἠξίου μίγνυσθαι . ἡ δὲ , εἴτε τὸν σύζυγον δεδοικυῖα , εἴτε μυσαττομένη τὸ τῆς πράξεως ἄθεσμον , ἀνθίστατό τε καὶ ἀπετρέπετο . ὅδ' ὅσον ἐκείνην ἀποτρεπομένην ἑώρα , τοσοῦτον αὐτὸς πρὸς μείζονας ἐξεκάετο τοὺς αὐτῆς ἔρωτας · καὶ ἦν ἰδεῖν τὸ τοῦ Πλάτωνος , τὴν ψυχὴν τοῦ ἐρῶντος ἐν ἀλλοτρίῳ ζῶσαν τῷ σώματι . ἐπεὶ δὲ μετὰ χρόνον τινὰ τὸν βίον ὁ ταύτης ἀπέλιπε σύζυγος , ἤδη σφοδρότερον ἦν ἐγκείμενος ὁ δεσπότης καὶ πάντα λίθον κινῶν , τὸ τοῦ λόγου , νόμιμον ἀγαγέσθαι βουλόμενος σύζυγον . οὗ δὴ γεγονότος πασῶν εὐθὺς ἐξελάθετο γυναικῶν καὶ ἐρώτων ἄλλων καὶ αὐτοῦ γε τοῦ ῥηθέντος υἱέως Καθαροῦ Μιχαὴλ , ὃν ἐκ τῆς θεραπαινίδος γεγέννηκε · καὶ ἦν μόνης θερμῶς ἐξεχόμενος Εὐδοκίας τῆς Παλαιολογίνης .
Lemmas: ( Β . ) ἐπεί γάρ πρός ὁ πατήρ καί βασιλεύς ὁ ἐπιτροπή δέχομαι ὁ τε ἐν Μακεδονία πρᾶγμα καί Θεσσαλονίκη αὐτός ( διατρίβω δέ ὁ πλεῖστος ὁ Ἄστυ ἔνδον Θεσσαλονίκη ) , Ἔρως γυνή ἁλίσκομαι τις ὁ ἐπιφανής . εἰμί δέ οὗτος θυγάτηρ μέν νεοκαισαρειος ὁ πρωτασηκρῆτις , σύζυγος δέ Κωνσταντῖνος ὁ Παλαιολόγος . οὗτος δέ ἀπαράμιλλος εἰμί ὁ τε ὁ ὄψις κάλλος καί ὁ ὁ γλῶσσα δεινότης καί ὁ ἐφέρπω ὁ ἦθος ὑγρός , ὥστε οὖον ὁ ὁ ἐντυγχάνω μόνος Ψυχή ἄφυκτος τις ὁ ἐρωτικός σαγήνη ἐπιλέγω , ἀλλά ἐκ μόνος ὁ φήμη ὁ πλεῖστος πρός ὁ ἑαυτοῦ ἀναφλέγω Ἔρως . οὗτος γάρ ὁ φύσις περί ὁ ἄνθρωπος φιλοτιμέομαι , ὥστε πολύς μέν ἐπί ὁ πρόσωπον ὁ εὐρυθμία ἐφαπλόω , πολύς δέ ὁ ὀξύτης περί ὁ διάνοια θησαυρίζω , πολύς δέ καί ὁ γλῶσσα ἐναρμόζω ὁ πειθώ καί δεινότης καί ὁ εὔστροφος καί ἐπίχαρις ὁ ἠχώ . εἰμί δέ καί σοφία ὁ θύραθεν οὐ ἄμοιρος ὁ γυνή . εἰμί γάρ ὁράω αὐτός πᾶς καί παντοῖος ῥᾳδίως κατά καιρός ἐν ὁ ὁμιλία διά γλῶσσα προφέρω , ὅσος τε αὐτός διά ἑαυτοῦ ἀναγιγνώσκω καί ὅσος λέγω ἄλλος ἀκούω , ὡς Θεανώ τις Πυθαγορικός καί Ὑπατία ἄλλος ὀνομάζω οὗτος πρός ὁ ἐπί ἐγώ σοφός . οὗτος ἅπας Κωνσταντῖνος ὁ δεσπότης , ὡς φημί , εἰς ὁ μάλιστα ἡττάω καί ἀποπειράομαι ὁ γυνή καί λάθρῃ ἀξιόω μίγνυμι . ὁ δέ , εἴτε ὁ σύζυγος δείδω , εἴτε μυσάττομαι ὁ ὁ πρᾶξις ἄθεσμος , ἀνθίστημι τε καί ἀποτρέπω . οδός ὅσος ἐκεῖνος ἀποτρέπω ὁράω , τοσοῦτος αὐτός πρός μείζων ἐκκαίω ὁ αὐτός Ἔρως · καί εἰμί ὁράω ὁ ὁ Πλάτων , ὁ ψυχή ὁ ἐράω ἐν ἀλλότριος ζώννυμι ὁ σῶμα . ἐπεί δέ μετά χρόνος τις ὁ βίος ὁ οὗτος ἀπολείπω σύζυγος , ἤδη σφοδρός εἰμί ἔγκειμαι ὁ δεσπότης καί πᾶς λίθος κινέω , ὁ ὁ λόγος , νόμιμος ἄγω βούλομαι σύζυγος . ὅς δή γίγνομαι πᾶς εὐθύς ἐκλανθάνω γυνή καί Ἔρως ἄλλος καί αὐτός γε ὁ εἴρω υἱός καθαρός Μιχαήλ , ὅς ἐκ ὁ θεραπαινίς γεννάω · καί εἰμί μόνος θερμός ἐξέχω Εὐδοκία ὁ Παλαιολόγος .