nicephorus-gregoras.historia-romana 20.2.3
( Γ . ) Ὀλιγομαθὴς γὰρ οὗτος ὢν , ὅταν ἰδίᾳ τοῖς προστυχοῦσιν ὁμιλῇ , ἢ δι' ἀμαθίαν οὐκ ἔχουσιν ἀντιφθέγγεσθαι , ἢ διὰ φιλίαν ἐλέγχειν συστελλομένοις , ἢ τό γε μεῖζον δεδιόσι μὴ τῆς αὐτοῦ πρὸς βασιλέα διαβολῆς ἀγώνισμα γένοιντο ( ταὐτὸν γάρ ἐστι Παλαμᾷ τε ἀντειπεῖν κἀκ τοῦ προφανοῦς διαλοιδορεῖσθαι καὶ βασιλεῖ ) , ἐπαινεῖσθαι ἔδοξεν ἐνίοις ἐνιαχοῦ . ἐς δ' ὑπαίθρους ἀντιλογίας καὶ ἀντιθέσεις , κατ' ἔνστασιν ἀντιπαράστασιν ἐχούσας , εἰσαγόμενον πρόσωπον , ἀθαρσέστατός ἐστιν ἐπιεικῶς ὁ ἀνὴρ καὶ κομιδῇ ψοφοδεής · καὶ τὸ συνεχὲς ἀεὶ τῶν αὐτῷ λεγομένων καὶ γραφομένων συγχέων καὶ φθείρων ἐξ ἀμαθίας ἡμιτελῆ τινα καὶ ἡμίεργα φαίνεται κῶλα καὶ κόμματα συνυφαίνειν ταῖς τῶν λόγων ἐννοίαις · ὡς αἰνιγματώδεις εἶναι δοκεῖν αὐτοὺς καὶ ἀμφιβίους καὶ ἀμφιῤῥεπεῖς , καὶ οἷα τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρωρα τοῖς θύραθεν λέλεκται φιλοσόφοις . οὐ μόνον δ' ἐκ τοῦ γε τὴν τῶν λόγων ἀλληλουχίαν αὐτὸν διασπᾷν ἀσαφῆ καὶ ἀδιανόητον τοῖς ἀκούουσι τίθησι τὴν διάνοιαν , ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ τοῦθ' ἁλίσκεται δρῶν ἐξεπίτηδες , ταῖς τῶν λέξεων ὁμωνύμοις καὶ διλήμματον νοῦν καλυπτούσαις χρώμενος · ἵνα κλέπτης ὢν ἀνασοβῇ τὴν σαγήνην τῆς ἀληθείας , ἐντεῦθεν ἐκεῖσε μετάγων τὸν νοῦν , κἀκεῖθεν ἐνταῦθα . καὶ ὥσπερ τοὺς τοῦ Πλάτωνος διαλόγους ( ὡς ἔφη τις ) ἄνω καὶ κάτω παιδικοὶ καθυβρίζουσιν ἔρωτες , οὕτω καὶ τούτου τοὺς λόγους ὁμωνυμίας ἐκτόπου καθυβρίζουσι σμήνη , νῦν μὲν ἄκοντος , ἀμαθίας ἀνακιρναμένης τῇ κακονοίᾳ · νῦν δ' ἑκόντος , πλάνης εἵνεκα τῶν ἀκουόντων , κρυπτούσης μὲν τὴν τῶν λόγων κακίαν , βλαπτούσης δ' ἔτι μᾶλλον , διὰ τὸ ἀμφιῤῥεπὲς τῶν λέξεων καὶ διπρόσωπον , οἷς ἂν μὴ σὺν ἐπιστήμῃ διεξιέναι ἐξῇ . τῷ γὰρ τῆς λέξεως οὗτοι παραπλησίῳ συναρπαζόμενοι ῥᾷστα τῷ τῆς πλάνης ἀγκίστρῳ περιπείρονται , ἀντὶ τοῦ προσήκοντος τῷ μὴ προσήκοντι τοῦ σημαινομένου προστρέχοντες ἐξ ἀγνοίας , καθάπερ καὶ στρουθοὶ καὶ ἰχθύες ῥᾷστα ταῖς τῶν θηρευτῶν ἁλίσκονται παγίσιν , ὁρῶντες μὲν τὸν δόλον , οὐ συνορῶντες δὲ τὴν ἔνδον μηχανὴν , καὶ τῷ μὲν δόλῳ προσφύονται , τῇ ὑποκειμένῃ δὲ συνέχονται μηχανῇ . διὰ δὴ ταῦτα καὶ γέλωτα ὀφλισκάνων μειδιᾷν μὲν τῷ προσώπῳ δοκεῖ καὶ αὐτὸς , δεινὸν δ' ἐν καρδίᾳ καὶ παντὸς ἡγεῖται θανάτου μεῖζον · καὶ τὴν ἧτταν ἐξ ἀληθείας καρπούμενος διαπρίεται ὑπ' ὀργῆς · καὶ ἀμύνεσθαι βουλόμενος μὲν , οὐ δυνάμενος δὲ , καθάπερ εἰς ἀσπίδα καὶ τεῖχος καταφεύγει τὸν βασιλέα , μάλα θρασεῖαν καὶ διαβάλλουσαν ἐπαγόμενος γλῶτταν · καὶ οὑτωσί πως , οἱονεί τινι πανοπλίᾳ , τῇ βασιλικῇ καταχρώμενος αὐθεντίᾳ , τοῖς νικῶσιν ἀντιπεριϊστᾷν τὴν ἧτταν δοκεῖ · καθάπερ τὰ βρέφη , ἅπερ ὁπότε ταῖς τῶν γονέων χερσὶν ἀνεχόμενα τοῖς οἱοισδήτισιν ἀστείου χάριν ἀνδράσιν ἐπιῤῥιπτεῖται , χαίρει τε καὶ οἷον ἐπαγάλλεται τῇ νίκῃ , καὶ τὰς χεῖρας ἐπικροτεῖ . τὸν γὰρ αὐτὸν καὶ οὗτος τρόπον ποιῶν ὡς ἐφ' ὁμολογουμέναις ταῖς νίκαις σκιρτᾷ , καὶ οὐκ αἰδεῖται νηπιώδη μνηστευόμενος ἑαυτῷ καυχήματα , καὶ οἷα κἂν παῖς δραχμῆς ἐκ τῆς ὀρχήστρας ἢ ὀβολοῦ πρίασθαι αἰσχυνθείη . γράμμασι γὰρ σχεδὸν παντάπασιν ἀνομίλητον εὑρίσκων αὐτὸν ἄλλας τε τίθησι συσκευάζων διαβολὰς καὶ ῥᾷστα δεδίττεται , βασιλείας προφασιζόμενος κίνδυνον , εἰ ἐπικρατέστερά πως τὰ τῶν ἀντιθέτων λογικὰ προβλήματα γένοιτο · καὶ οὕτω κατεπᾴδων καὶ παρεξάγων τὰ ὦτα διηνεκῶς ῥᾷστα πρὸς τὸ βουλόμενον ἔχει συνεφελκόμενον · κἄπειτα μετὰ γαύρου καὶ μετεώρου περιϊὼν τοῦ ἤθους καὶ τοῦ φρονήματος ὅλην ἐπὶ τῆς ὀφρύος οἴεται φέρειν τὴν Πιερίαν .
Lemmas: ( Γ . ) ὀλιγομαθής γάρ οὗτος εἰμί , ὅταν ἴδιος ὁ προστυγχάνω ὁμιλέω , ἢ διά ἀμαθία οὐ ἔχω ἀντιφθέγγομαι , ἢ διά φίλιος ἐλέγχω συστέλλω , ἢ ὁ γε μείζων δείδω μή ὁ αὐτός πρός βασιλεύς διαβολή ἀγώνισμα γίγνομαι ( αὐτός γάρ εἰμί Παλαμά τε ἀντιλέγω ἐκ ὁ προφανής διαλοιδορέομαι καί βασιλεύς ) , ἐπαινέω δοκέω ἔνιοι ἐνιαχοῦ . εἰς δέ ὕπαιθρος ἀντιλογία καί ἀντίθεσις , κατά ἔνστασις ἀντιπαράστασις ἔχω , εἰσάγω πρόσωπον , ἀθαρσής εἰμί ἐπιεικής ὁ ἀνήρ καί κομιδή ψοφοδεής · καί ὁ συνεχής ἀεί ὁ αὐτός λέγω καί γράφω συγχέω καί φθείρω ἐκ ἀμαθία ἡμιτελής τις καί ἡμίεργος φαίνω κῶλον καί κόμμα συνυφαίνω ὁ ὁ λόγος ἔννοια · ὡς αἰνιγματώδης εἰμί δοκέω αὐτός καί ἀμφίβιος καί αμφιρρεπής , καί οἷος ὁ βουγενής ἀνδρόπρωρον ὁ θύραθεν λέγω φιλόσοφος . οὖον μόνος δέ ἐκ ὁ γε ὁ ὁ λόγος ἀλληλουχία αὐτός διασπάω ἀσαφής καί ἀδιανόητος ὁ ἀκούω τίθημι ὁ διάνοια , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος καί οὗτος ἁλίσκομαι δράω ἐξεπίτηδες , ὁ ὁ λέξις ὁμώνυμος καί διλήμματος νόος καλύπτω χράω · ἵνα κλέπτης εἰμί ἀνασοβέω ὁ σαγήνη ὁ ἀλήθεια , ἐντεῦθεν ἐκεῖσε μετάγω ὁ νόος , ἐκεῖθεν ἐνταῦθα . καί ὥσπερ ὁ ὁ Πλάτων διάλογος ( ὡς φημί τις ) ἄνω καί κάτω παιδικός καθυβρίζω Ἔρως , οὗτος καί οὗτος ὁ λόγος ὁμωνυμία ἔκτοπος καθυβρίζω σμῆνος , νῦν μέν ἄκων , ἀμαθία ἀνακρίνω ὁ κακόνοια · νῦν δέ ἑκών , πλάνης ἕνεκα ὁ ἀκούω , κρύπτω μέν ὁ ὁ λόγος κακία , βλάπτω δέ ἔτι μᾶλλον , διά ὁ αμφιρρεπής ὁ λέξις καί διπρόσωπος , ὅς εἄν μή σύν ἐπιστήμη διεξιέναι ἔξεστι . ὁ γάρ ὁ λέξις οὗτος παραπλήσιος συναρπάζω ῥᾳδίως ὁ ὁ πλάνης ἄγκιστρον περιπείρω , ἀντί ὁ προσήκω ὁ μή προσήκω ὁ σημαίνω προστρέχω ἐκ ἄγνοια , καθάπερ καί στρουθός καί ἰχθύς ῥᾳδίως ὁ ὁ θηρευτής ἁλίσκομαι παγίς , ὁράω μέν ὁ δόλος , οὖον συνοράω δέ ὁ ἔνδον μηχανή , καί ὁ μέν δόλος προσφύω , ὁ ὑπόκειμαι δέ συνόχωκα μηχανή . διά δή οὗτος καί γέλως ὀφλισκάνω μειδάω μέν ὁ πρόσωπον δοκέω καί αὐτός , δεινός δέ ἐν Καρδία καί πᾶς ἡγέομαι θάνατος μείζων · καί ὁ ἧσσα ἐκ ἀλήθεια καρπόω διαπρίω ὑπό ὀργή · καί ἀμύνω βούλομαι μέν , οὖον δύναμαι δέ , καθάπερ εἰς ἀσπίς καί τεῖχος καταφεύγω ὁ βασιλεύς , μάλα θρασύς καί διαβάλλω ἐπάγω γλῶσσα · καί οὕτως πως , οἱονεί τις πανοπλία , ὁ βασιλικός καταχράομαι αὐθεντία , ὁ νικάω ἀντιπεριιστάω ὁ ἧσσα δοκέω · καθάπερ ὁ βρέφος , ὅσπερ ὁπότε ὁ ὁ γονεύς χείρ ἀνέχω ὁ οἱοισδήτισιν ἀστεῖος χάρις ἀνήρ ἐπιρριπτέω , χαίρω τε καί οἷος ἐπαγάλλομαι ὁ Νίκη , καί ὁ χείρ ἐπικροτέω . ὁ γάρ αὐτός καί οὗτος τρόπος ποιέω ὡς ἐπί ὁμολογέω ὁ Νίκη σκιρτάω , καί οὐ αἰδέομαι νηπιώδης μνηστεύω ἑαυτοῦ καύχημα , καί οἷος κἀν παῖς δραχμή ἐκ ὁ ὀρχήστρα ἢ ὀβολός ὠνέομαι αἰσχύνω . γράμμα γάρ σχεδόν παντάπασι ἀνομίλητος εὑρίσκω αὐτός ἄλλος τε τίθημι συσκευάζω διαβολή καί ῥᾳδίως δειδίσσομαι , βασίλεια προφασίζομαι κίνδυνος , εἰμί ἐπικρατής πως ὁ ὁ ἀντίθετος λογικός πρόβλημα γίγνομαι · καί οὗτος κατεπᾴδω καί παρεξάγω ὁ οὖς διηνεκής ῥᾳδίως πρός ὁ βούλομαι ἔχω συνεφέλκω · ἔπειτα μετά γαῦρος καί μετέωρος περίειμι ὁ ἦθος καί ὁ φρόνημα ὅλος ἐπί ὁ ὀφρύς οἴομαι φέρω ὁ Πιερία .