nicephorus-gregoras.historia-romana 28.2
Ματθαίου μὲν οὖν ἐκείνου τοιαῦτα συνείρειν ἐθέλοντος ἕτερα πλείω καὶ ἄλλα ἐπ' ἄλλοις ὁμόστοιχα , διακόψας τοῦ λόγου τὸν δρόμον ἐγὼ τοιάδε φημὶ πρὸς αὐτόν . « σὺ δὲ βουλόμενος τὴν θείαν συνιστᾶν πρόνοιαν , ὡς δοκεῖ σοι τὸ σχῆμα τοῦ λόγου , λέληθας ἀναιρῶν αὐτὴν καὶ τἀναντία δρῶν προφανῶς τῆς βουλήσεως , καὶ τὸν πατέρα τὸν σὸν ἀπαλλάττειν μακρῶν ἐπειγόμενος ἐγκλημάτων πεφώρασαι καὶ σαυτὸν αὐτόχρημα τοῖς τῶν αὐτοῦ συγκαταδύων ἐγκλημάτων ὕδασί τε καὶ ῥοθίοις . μηδὲ γὰρ τὰς τῶν ὄντων τε καὶ γινομένων αἰτίας εἰδώς , μηδὲ τρόπους αἰτιατῶν διαιρεῖν ἐπιστάμενος , μηδὲ τούτων ἕκαστα τῷ προσήκοντι διανέμειν κανόνι , οὓς ἂν ἐθέλῃς ἐκφεύγειν κρημνούς , τούτοις ἐκ τοῦ ῥᾴστου καὶ μὴ θέλων ἐμπίπτεις . οὐ γὰρ παρὰ τοῦτο τοῖς δρῶσι γίνεται τὰ μοχθηρά τε καὶ ἀποτρόπαια , ὅτι πρὶν γενέσθαι προέγνωσται τῷ θεῷ , οὐδ' αἰτία τῶν γινομένων κακῶν ἡ πρόγνωσις · ἀλλ' ὅτι γενήσεσθαι ἤμελλε , διὰ τοῦτο προέγνωσται τῷ θεῷ . μᾶλλον δ' , εἰ τἀσφαλέστερα λέγειν χρεὼν ἐνταυθοῖ , ἔγνωσται θεῷ καὶ οὐδαμῇ προέγνωσται . ἐπ' ἴσης γὰρ τοῖς ἐνεστῶσι θεὸς ὁρᾷ τὰ ἡμῖν μέλλοντα , ἐν τῷ τῆς ἰδίας ἁπλότητος ἱσταμένῳ μένων τὸν πάντα αἰῶνα , κἀν τῷ μηδαμῇ ποτὲ παραλλάττοντι ἐνεστῶτι ἱστάμενος . καὶ ὁρῶν οὐ βίᾳ μεταρρυθμίζει τινὶ ὃ τὴν ἀρχὴν τοῖς ἀνθρωπίνοις θελήμασιν ἔδωκεν αὐτεξούσιον . ὅμοιον γὰρ ἂν εἴη ὥσπερ ἂν εἴ τις βαδίζοντά τινα βλέπων ἐξαγγέλλοι τῇ γλώττῃ . τὸν μὲν λέγοντα ἀληθεύειν ἀνάγκη , οὐ μέντοι γε παρὰ τὸ ἀληθεύειν τὸν λέγοντα ὁ βαδίζων βαδίζει . ἀλλὰ τοὔμπαλιν διότι ὁ βαδίζων βαδίζειν βεβούληται , ἀληθεύειν ἐξ ἀνάγκης συμβαίνει τὸν λέγοντα . καὶ δίδωσι μὲν τὴν αἰτίαν ὁ βαδίζων τοῦ γε τὸν λέγοντα ἀληθεύειν , τὴν δὲ τοῦ αἰτιατοῦ χώραν δεύτερος ἐπιὼν ὁ λόγος λαμβάνει . καὶ δοκεῖ μὲν κατὰ μετουσίαν τινὰ καὶ ὁ λόγος ὡς ἑπόμενον ἴνδαλμα τὴν τοῦ ἀληθεύειν ἔχειν ὅπως ποτ' ἀνάγκην , οὐκ ἔχει δ' οὖν · οὐδὲ γὰρ οὐδεμίαν ἀνάγκην οὔθ' ὁ τοῦ λέγοντος λόγος οὔθ' ὁ τοῦ βλέποντος ὀφθαλμὸς τῇ τοῦ βαδίζοντος ἐπήνεγκεν ἐλευθερίᾳ κατὰ τὴν τοῦ βαδίζειν ἀδέσποτον θέλησιν . καὶ εἰ δοκεῖ γυμναστέον αὖθις τὸν λόγον ἐφ' ἑτέρου τινὸς ὑποδείγματος τελεώτερον , κείσθω γάρ τινα τήμερον τρίπηχυ ξύλον φέρε εἰπεῖν εἰς ῥάβδου χρείαν ἐξ αὐτοσχεδίου θελήσεως οἴκοθεν ἀποξέειν μεταποιοῦντα , μηδενὸς τῶν ἁπάντων μηδὲν ἐπιτάττοντος ἔξωθεν ὅσοι παριόντες ὁρῶσιν . οὐκ ἂν οὖν οὐδ' αὐτός , οἶμαι , ἀμφισβητήσειας μὴ κατ' ἀθρόαν τοὺς παριόντας περίληψιν ὁρᾶν μὲν καὶ γινώσκειν εὐθὺς ὁπόση καὶ οἵα μῆκος ἅμα καὶ πλάτος ἡ ῥάβδος , μηδεμίαν δ' ἐπάγειν ἀνάγκην τῇ πράξει τὴν θέαν . εἰ οὖν καὶ θεὸς ὡς ἐνεστῶτα πάντ' ἐπ' ἴσης ὁρᾷ τά τε δὴ γινόμενα καὶ γενησόμενα , τί τις ἂν ἔχοι λέγειν ὡς ἡ τοῦ θεοῦ θεωρία καὶ γνῶσις ἀνάγκην ἐπάγει τινὰ τοῖς ἐλεύθερον τελεῖσθαι καὶ ἀδέσποτον πεφυκόσι τὸν τρόπον ; ὥσπερ γὰρ οὐδὲ τῶν ἀνθρώπων οὐδεμία τις τῶν ἁπάντων , ὡς εἴρηται , ὄψις ἀνάγκην , οἷς ἂν ἐκ τοῦ παρήκοντος γινομένοις ὁρᾷ , μηδαμῇ ἐπάγει βιαίαν οὐδεμίαν , οὕτως οὐδ' ἡ τοῦ θεοῦ εἴτε πρόγνωσιν λέγειν χρεὼν εἴτε γνῶσιν , οἷς ὁρᾷ γιγνομένοις , οὐ βίαιον ἐπάγει οὐδέσιν οὐδέν , οὐδ' ἀνάγκη δουλοῖ τὴν ἅπαξ ὑπ' αὐτοῦ δεδομένην ἐλευθερίαν τοῖς πράγμασιν . ἐπ' ἴσης γὰρ ὁ θεὸς ὁρᾷ τὰ γινόμενά τε καὶ γενησόμενα , καὶ οὐδὲν μᾶλλον αὐτῷ παρὰ θάτερον θάτερον , ἐν τῇ ἁπλότητι μένων ἐπ' ἴσης αὐτὸς τοῦ σφετέρου διηνεκῶς ἐνεστῶτος · καὶ ὁμοίως ἀεὶ τὸ δεδομένον ἑκάστοις ἐνδίδωσιν αὐτεξούσιον . διὸ καὶ οὐδὲν μᾶλλον , ὡς εἴρηται , φαίης ἂν τὸν θεὸν προορᾶν τε καὶ προγινώσκειν ἢ ὁρᾶν καὶ γινώσκειν , τοῦ χρονικοῦ παρῳχηκότος ἅμα καὶ μέλλοντος ἑνί γε τῷ τρόπῳ τελέως ἐντεῦθεν ἐξωθουμένου καὶ χώραν αὐτῷ προσήκουσαν οὐδεμίαν οὐδαμῇ ἐφευρίσκοντος . Τί τοίνυν ἐς τὸ ἀθῶον αὐτὸς παρεξάγεις τὰ τοῦ πατρὸς ἐγκλήματα , σφαλερᾶς διανοίας εὔφημόν τινα τὴν ἀποστροφὴν ἀντιμηχανώμενος , καὶ λόγοις ἀπατηλοῖς πρὸς τὸ βουλόμενον σπεύδεις μετατιθέναι ὧν τὴν κόλασιν ἔργοις ἐκεῖνος ὑφέξει τῷ βλέποντι καὶ κρινοῦντι θεῷ . φυγὰς γὰρ ἐθελοντὴς τοῦ θεοῦ γεγονώς , καὶ πόθῳ προσκαίρου τύχης καὶ δόξης τοῦ θείου φωτὸς ἐκείνου ἀπερρωγώς , παρ' ὅσον ἐπίδοξον ὄνομα διὰ γῆς ἐσπούδακε σπείρειν , παρὰ τοσοῦτον ἄδοξον στάχυν ἀεὶ θερίζει , δι' ἀβουλίαν ἀεὶ τοῦ βελτίονος ἀπορραπιζόμενος · καὶ ἃ διώκειν εἵλετο νομίσας εἶναι χρηστά , πάντων ἐκπέπτωκεν ἄρδην , ὑφ' ἧς ἐλάτρευε διωκόμενος τύχης . καὶ ὅθεν εὐδαιμονέστατος πάντων ᾠήθη γίνεσθαι βασιλέων , ἐκεῖθεν ἡ ἀντίπαλος παραδῦσα ῥύμη τῆς τύχης αὐτοῦ γυμνὸν παντὶ τῷ τοῦ βίου θεάτρῳ καὶ κόσμῳ προδείκνυσι μὴ μόνον τοῦ μόνου θεοῦ , ἀλλὰ καὶ ἧσπερ ἐσπούδακε δόξης προσκαίρου τυχεῖν . ἐπ' οὐδεμιᾶς γὰρ βεβαίως ἑστήξει κρηπῖδος κλῆρος δόξης οὐδεὶς ὅς τε θεοῦ ἀποπεφοίτηκε καὶ ὃν τὸ τῆς τύχης ἐχορήγησεν ἄστατον . δυοῖν γὰρ ἑπομένων τῇ τῆς προσκαίρου τύχης εὐκληρίᾳ κακῶν , ἢ καὶ ἄμφω περιχεῖται τοῖς ἀθλίοις ἐναλλὰξ ὁπόσοι ταύτην ἀμφιέννυνται , ἢ δυοῖν θάτερον . ἢ γὰρ οἶδε τὸ τῆς τύχης ἄστατον , καὶ δεδιέναι τὴν αἰφνίδιον ἀνάγκη μεταβολὴν ἀεί , καὶ τῷ συνεχεῖ τοῦ δέους εὐδαιμονεῖν ἀσφαλῶς μηδαμῇ συγχωρεῖσθαι , καὶ παρούσης μὲν λυπεῖσθαι διὰ τὴν τῆς ἀποβολῆς ἐλπίδα , ῥυείσης δ' αὖ λυπεῖσθαι διὰ τὴν ἐναπομένουσαν μνήμην καὶ τήν γε δὴ τῆς ἀναλήψεως ἀπόγνωσιν · ἢ οὐκ οἶδε , καὶ μὴ εἰδὼς οὐδ' εὐδαίμων . παροῦσα μὲν γὰρ ἡδονὴν οὐκ ἔχει τουτῳῒ κεκτημένῳ · καὶ πῶς ἂν εἴη εὐδαίμων τὴν αἴσθησιν οὐκ ἔχων ὧν κεκτῆσθαι δοκεῖ ; ἂν δ' ὀψὲ καὶ τὸ τῆς φύσεως ἴδιον ἐπενέγκῃ , λέγω δὴ τὴν μεταβολὴν ἑαυτῆς , τῷ τῆς αἰφνιδίου ἐκπλήξεως ὑπερβάλλοντι συνανεῖλεν ἐνίοτε καὶ τὸ ζῆν . καὶ προλέλοιπε μὲν αὐτὸν εὐθὺς ὃ προλιπεῖν μὲν οὐκ ἦν αὐτῷ βουλομένῳ , καταλέλειπται δ' αὐτὸς οὔθ' ὡς καταλελεῖφθαι νενόμικεν οὔθ' ὡς βιοῦν προῄρηται . τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν χρονικῶν πραγμάτων ἐγκύκλια παίγνια καὶ οἱ τῆς τύχης γέλωτες , σκιὰ μὴ κρατεῖσθαι πεφυκυῖα , καὶ ἀνούσιον ὄνομα ταῖς τῶν μικρολόγων καὶ μικροψύχων ἐπιπλανώμενον φαντασίαις . διὸ καὶ ῥᾷστα μυρίοις ἀναμοχλεύεται κύβοις μεταβολῶν ἀτεκμάρτων . καὶ ὁ σφόδρα θέλων αὐτῇ παραμένειν τοῦ μένειν ἀσφαλὴς ἀποσφενδονᾶται ῥᾳδίως · ὁ δὲ ταύτης μὲν ἐθελοντὴς ἐκχωρῶν , θεῷ δὲ τῷ τῶν καλῶν ὡς ἀληθῶς χορηγῷ προσέχων τὸν νοῦν , εὐσταλὴς τὴν τοῦ βίου παρατρέχων θάλασσαν ἔφεδρον ἐπίβουλον οὐδὲ λῃστὴν φοβήσεται πάντων οὐδένα ποτέ . Καὶ ἵνα σε ἐς τὸ πρότερον ἴχνος ἐκείνου τοῦ ὑποδείγματος αὖθις ἀναγαγὼν κατακλείσω τὸν λόγον , δεδειχὼς ὡς ἄνθρωποι τῶν ἀνθρωπίνων αἴτιοι γίνονται συμφορῶν καὶ οὐχ ὁ θεὸς οὐδ' ἡ αὐτοῦ πρόγνωσις , οὐδ' ἀνάγκη τις τυραννεῖ τοῦ βίου τοὺς οἴακας , ἀλλ' ἑκούσιον θέλημα τοὺς κακοὺς εἰς κακὰ παραπέμπει , προσέχειν τοῖς λεγομένοις χρεών . καθάπερ γάρ , εἴ τις μοχθηροτέρᾳ μετὰ τοῦ πλείονος χρῷτο διαίτῃ καὶ ἀπᾴδουσαν τῷ γαστρὶ συμφοροίη τροφήν , ἀνάγκη νοσεῖν καὶ διαφόρους καὶ ἄλλας ἐπ' ἄλλαις ἀλγηδόνας διηνεκῶς ὑπομένειν , καὶ τὸ αἴτιον πλὴν τῆς τοῦ πάσχοντος γνώμης καὶ προαιρέσεως οὔτε τῇ τροφῇ προστρίψειεν ἄν τις δικαίως οὔτ' ἀνθρώπων οὐδενί , οὐ μέντ' ἂν οὐδὲ ταῖς τῶν ὁρώντων προρρήσεσι καὶ προγνώσεσιν , εἴ τινες εἶεν ἰατροὶ καλῶς ἐκ τῆς ἀκαίρου τροφῆς ἐκείνης στοχαζόμενοι καὶ προαναφωνοῦντες τῷ μὲν τὴν ἀκόλουθον νόσον τῷ δὲ τὸν ἑπόμενον θάνατον , καὶ ἀνάγκην οὐδεμίαν ἐπήνεγκεν οὔτε τοῖς νοσήμασιν ἐκείνοις οὔτε τῷ θανάτῳ πρόρρησις καὶ πρόγνωσις τοῦ συνετῶς ὁρῶντος ἰατροῦ , οὕτως οὐδ' ἡ τοῦ θεοῦ πρόγνωσις ἀνάγκῃ συνωθεῖ τοὺς ἁμαρτάνοντας εἰς τὸ ἁμαρτάνειν , οὐδ' ἁμαρτάνοντας αὖ παντοίοις ἐκ παντοίων καὶ ποικίλοις ἐκ ποικίλων δεινοῖς περιπίπτειν ἀμοιβαδὸν καὶ οἷον πρὸς πάνυ δυσδιεξόδευτον ἐκπονεῖσθαι λαβύρινθον τῶν τε ἐνταῦθα πραγμάτων καὶ τῶν διὰ τὰς ἐκεῖθεν ἡτοιμασμένας κολάσεις πληττομένων ἀεὶ λογισμῶν . ἀνάγκη μὲν γὰρ τὰ ἐσόμενα προγινώσκεσθαι τῷ τὰ πάνθ' ὡς ἐνεστῶτα βλέποντι θεῷ , οὐκ ἀνάγκη δ' αἰτίαν ἡγεῖσθαι κακῶν τὴν αὐτοῦ πρόγνωσιν . καὶ εἴ τι δ' ἐν τοῖς τῶν ἀλόγων ζώων σπλάγχνοις ἰχνηλατοῦσι παῖδες Χαλδαίων , ἐπεὶ καὶ περὶ τοιούτων εἰρήκεις , καὶ εἴ τις δ' αὖ ἐκ Δελφικοῦ τρίποδος ὁρμώμενος λόγος πρὸς μελλόντων ἔρρωται πρόγνωσιν , στοχαστικαὶ καὶ ταῦτα δαιμόνων εἰσὶ προρρήσεις , ἀθροιζόντων τὸ μέλλον ἔκ γε τῆς τῶν ἐρωτώντων διαίτης καὶ τῆς τοῦ βίου αἱρέσεως . καὶ οὔτ' ἀνάγκην εὐθὺς ἐπάγουσι καὶ τοῖς πράγμασιν αἱ στοχαστικαὶ προρρήσεις αὗται , οὔτε τὸ προσαγωγότερον τῆς τῶν δαιμόνων ἀπάτης μεταρριπίζειν δύναται πρὸς τὰ τῶν ἁμαρτιῶν ἀρρωστήματα στερρῶς ἡδρασμένην ψυχὴν ἐν τῷ θείῳ φόβῳ καὶ τῷ τῆς ὑγιείας ταύτης μάλα ἀκραιφνεῖ . καὶ ὥσπερ οὐκ ἂν ἔδει τοῖς ἀνθρώποις ἰατρικῆς , εἰ μὴ ἐνόσουν , οὕτως οὐδὲ μαντικῆς , εἰ μὴ ταῖς σφαλλομέναις ἐγκυβιστῶντες τύχαις ἡμάρτανον , καὶ δεδιότες ἐντεῦθεν τὸ μέλλον ἐρωτᾶν ἠναγκάζοντο τοὺς τὴν στοχαστικὴν διὰ μακρῶν ἀκριβώσαντας τῶν αἰώνων δαίμονας , ἀνθρώπων μὲν μᾶλλον , ἁπάντων δ' εὐστόχους οὐ μάλα μᾶλλον · ἴδοις γὰρ ἂν κἀκείνους τὸ πλεῖστον ὡς ἐν μεταιχμίῳ ῥιπτοῦντας τὸ μάντευμα . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ τὸν Ἅλυν , φησί , διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν καταλύσεις , οὔθ' ὁποίαν ἀποσαφῶν ἀμφοῖν , οὔθ' ὅτι τῷ ἐρωτῶντι βέβαιον ἡ διάβασις , ἀλλ' εἰ διαβὰς τύχοι . καὶ μυρία τοιαῦτα τοῖς γε σχολάζειν οὐ μάλα ὀκνοῦσιν εὑρίσκοιτο ἄν . Καὶ μή μοι λέγε προγόνων ἁμαρτίας δι' ἃς τῶν κακῶν ἐκεῖθεν ἠργμένων ἥκιστα δύνασθαι τὸν εἱρμὼν ἀναλύειν ἐκεῖνον τοὺς ἀπογόνους , καὶ τὴν ἐκείνου τοῦ ῥεύματος ἀναστέλλειν φοράν τε καὶ δυναστεύουσαν αὐτοκρατορίαν . ἄπαγε · σκῆψις ταῦτα σαθρά . οὐ γὰρ ἄδικος ὁ θεός , ἵνα τὴν ἑτέρων ἔκτισιν ἑτέρωσε παραπέμπῃ καὶ ἄλλων ἄλλοις παρέχῃ κολάσεις ἁπλῶς . ἀλλ' ὅμοιον ἂν εἴη ὥσπερ ἂν εἴ τις φλόγα πυρὸς κατασβέσαι πειρώμενος τἀναντία τοῖς ἔργοις ποιοίη , αὐτός τε ἀντ' ἄλλων σβεστηρίων ἁπάντων φακέλλους φρυγάνων ἐπιτιθεὶς καὶ ἀμφορέας ἐλαίου προσεπιφέρων κατὰ τὸ δαψιλέστερον , καὶ σφόδρα ἄλλους κατόπιν ἰόντας κινοίη τὰ ὅμοια δρᾶν , καὶ ἀεὶ τοὺς ἑξῆς · ταχὺ μέντ' ἂν εἰς ἀέρα βαθὺν ἡ τῆς φλογὸς ἀναρριπισθείη κορυφή , ταχύτερον δ' αὖ τὴν κύκλῳ γῆν περιδράμοι αἰθερίου τέως συνεφαπτομένου πνεύματος · οὐ γὰρ ἀνάγκη πῦρ ἐκ μιᾶς τινὸς ἀναστέλλειν οἰκίας , ἀλλ' ἀνάγκη πόλιν ὅλην αὐταῖς οἰκίαις καὶ στοαῖς ἐμπιπρᾶν ἐκ τοῦ ῥᾴστου μετὰ τῶν συνοικούντων . οὕτω δὴ καὶ τοῖς ὀψιγόνοις , εἰ μήτε τὰ πατέρων ἐγκλήματα διορθοῦσθαι πειρῷντο , ἀλλὰ καὶ προσεπαντλεῖν ἀναγκάζοιεν ἄλλοθεν ἄλλους ἄλλα κατόπιν ἁμαρτήμασιν ἁμαρτήματα παλαιοῖς νέα καὶ μακροῖς μέτροις μείζω τε καὶ βαρύτερα , νοσεῖν ἀνάγκη , καὶ κατὰ τὸ ἀνάλογον τοῖς ἐσχάτοις δεινοῖς ἀεὶ περιπίπτειν , καὶ μηδ' ἀναπνεῖν ἐλευθέριον δύνασθαι , ἀλλ' ἐοικέναι πως ἐκείνοις οἳ περιπνευμονίᾳ καὶ ὑδέρῳ συνισχημένοι βαθεῖ βίους ὅλους ἑνὸς θανάτου ῥᾳδίως ἀλλάξαιντ' ἄν . Τί τοίνυν καὶ σὺ μετὰ τοῦ πατρὸς τοὺς τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων Ὀλύμπους καὶ Παρνασοὺς παρατρέχοντες , πᾶσιν ὀφθαλμοῖς ἐς τοὺς προγονικοὺς ὀρόβους ἐμβλέπετε , καὶ οὐκ ἀπάγειν οὐδ' ἐπὶ βραχὺ τὸν νοῦν ἐκεῖθεν βεβούλησθε , οὐδ' ἐπιστρέφειν ὀψὲ καὶ πρὸς ἑαυτούς . ἀρίθμει γάρ , εἰ βούλει , μικρὸν τῶν τῆς οἰήσεως ὑπανιεὶς ὀφρύων , τὰ νέα ταυτὶ καὶ ὑμέτερα , καὶ παρατίθει τοῖς τῶν προγόνων παλαιοτέροις ἅπασι · καὶ ὄψει τοσοῦτο βαρύτερα καὶ πολυειδέστερα τὰ ὑμέτερα ὅσον ἡ στείρα καὶ παράλιος ψάμμος ἅπασα πρὸς ἓν ἀθροισθεῖσα βάρος μικροῦ τινὸς ὑπερέχει δίσκου , ὁποίοις πάλαι καὶ οἱ ἐν Ὀλυμπίοις ἐχρῶντο δισκεύοντες τε καὶ τὸ παγκράτιον ἐξασκούμενοι . Εἰ δ' αἰσχρὸν τὸ τὰ αἰσχρὰ διανοεῖσθαι , αἰσχρότερον πάντως δήπου πολλῷ τὸ τὰ αἴσχιστα καὶ δύνασθαι καὶ δρᾶν καὶ ἅμα πρὸς δημοσίους ἐκλαλεῖν ἀκοάς . εἰ δὲ τοῦθ' οὕτως , ποῦ λοιπὸν οὐκ ἂν ἀναιδείας ἐλαύνοι , ἐφ' οἷς ἐγκαλύπτονται καὶ τῶν βαναύσων οἱ δυστυχέστεροι , τούτοις τὸν σὸν ἐγκαλλωπίζεσθαι πατέρα , καὶ γυμνῇ βοᾶν τῇ κεφαλῇ Βυζαντίοις ὡς διὰ τὴν ὑμῶν ἀπέχθειαν , τῷ γαμβρῷ προστιθεμένων Παλαιολόγῳ καθ' ἅπασαν γνώμην , πάσης μὲν ἀποκέκλεισθε νῦν μὴ μόνον προόδου καὶ τῆς τῶν ὑμετέρων κομιδῆς ἀσταχύων ἀλλὰ καὶ πάσης χρηστῆς προσδοκίας ἑξῆς , ὄψεσθε δ' οὖν ἐν βραχεῖ καὶ τὸ μέγα καὶ περιβόητον ἄστυ Βυζάντιον τουτοῒ προδεδομένον ὁμοίως ὑπ' ἐμοῦ τῷ τῶν βαρβάρων ἀρχηγῷ πρὸς βασίλειον οἴκησιν , Ὑρκανῷ τῷ γαμβρῷ σὺν ἅπασι τοῖς ὑπ' αὐτῷ βαρβάροις . ὅθεν γυναικῶν μὲν καὶ παίδων ἀλλοτριώσεσθε τὴν ταχίστην , καὶ ἅμα χρημάτων καὶ οἰκιῶν , ὑμεῖς δὲ μαστιγίαι καὶ ἐν Καρὸς δουλεύσετε μοίρᾳ . τοῦτ' ἐκεῖνο ὃ καὶ τῷ Λαέρτου πάλαι Ὀδυσσεῖ ναυαγήσαντι ἐκπεπηδηκὼς ἐπηγγέλλετο Κύκλωψ ἐκεῖνος ὁ τοῦ Ὁμήρου , πύματον δηλαδὴ φυλάξειν ἑαυτῷ τράπεζαν αὐτὸν μετά γε δὴ τὴν τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων ἐδωδήν , οὓς θηριῶδες καὶ ὠμοβόρον τηνικαῦτα ὁρῶντος αὐτοῦ πεποίηται δεῖπνον . τί τῆς ἐπαγγελίας ταύτης ἀθλιώτερον ἢ θηριωδέστερον ; εἰ οὖν αἴσχιστον τὸν ἐν ἐξουσίᾳ τὰ αἴσχιστα δρᾶν , ἦπου μανίας οὐ μάλα ἐλεύθερον λύκοις τὸ ἐμπιστευθὲν προτιθέναι ποίμνιον εἰς βορὰν ἑκοντὶ τὸν ποιμένα . δέον γὰρ ὑπερμαχεῖν καὶ πᾶσι τρόποις τὴν τοῦ ποιμνίου ζητεῖν εὐζωΐαν , ὃ δ' εἰς κακοδαιμονίας ἀνυπερβλήτου μετεσκεύασε πρόφασιν τὴν ποιμαντικὴν δεσποτείαν , καὶ οὐδ' αἰδεῖται τὰς τῆς ἀδίκου ψυχῆς ἐκλαλῶν ἀπορρήτους ὠδῖνας , ἀλλὰ καὶ δόξης ὑπερβολὴν ἑαυτοῦ τὰς Ῥωμαίων ἡγούμενος συμφορὰς δημοσιεύει καὶ ἐγκαυχᾶται . ὅμως καθάπερ οὐδὲν καινὸν οὐδ' ἀνοίκειον ἀνδροφόνῳ μυρίους ἀνόμως ἀνθρώπους πεφονευκότι καὶ πορνείας ἁλῶναι , οὕτως οὐδὲν οὐδὲ τούτῳ καινόν , καθάπαξ τοῦ πεποιηκότος ἀπερρωγότι θεοῦ καὶ τὴν πάτριον ἐξομοσαμένῳ εὐσέβειαν καὶ τοῖς θείοις ἐμπεπαρῳνηκότι κανόσι καὶ νόμοις καὶ πᾶσιν ἱεροῖς ἀδεῶς ἐνυβρίσαντι μυστηρίοις , καὶ ἐν ἀλιτηρίων μοίρᾳ γῆς καὶ θαλάττης ἁπανταχῇ τοὺς εὐσεβείᾳ συντεθραμμένους διασπείραντι , καὶ παντοίοις τοὺς λειπομένους δεσμωτηρίοις ἐμβεβληκότι , καὶ τοῖς τοιούτοις ἐγκαλλωπίζεσθαι ἀδικήμασι , δίκην σειρᾶς ἐξημμένοις ἐκεῖθεν , καὶ τῷ τῆς ὁμοιότητος ῥιπισμῷ πρὸς τὴν τῆς πρώτης κακίας ῥίζαν ἀναπέμπουσι τὸ συγγενές . σὺ δέ μοι λέγε πρὸς ταῦτα τύχην αἰτίαν καὶ πεπρωμένην ἀνάγκῃ τὰ δρώμενα δρῶσαν . πῶς καὶ πόθεν , ἄνθρωπε ; ὅμοιον γὰρ ἂν εἴη ὥσπερ ἂν εἴ τις μέσου χειμῶνος γυμνὸς ἐν ὑπαίθροις περινοστῶν αἰτίαν τοῦ ῥίγους ἐτίθει , ἥκιστα μὲν τὴν ἑαυτοῦ γνώμην καὶ θέλησιν , τὴν δ' ἀνάγκην τῆς πεπρωμένης . ἦ γὰρ οὐχ ἡ ἑκάστου παντάπασιν αὐτοδέσποτος θέλησις ἑκάστῳ γίνεται Κλωθὼ καὶ πεπρωμένη , σύστοιχον τῇ ῥίζῃ φύουσα τὸ γεώργιον ; ἔπειτά με τῶν οὕτω πλάνης ἐχόντων ὁμιλητὴν ἀξιοῖς νῦν προσεληλυθότα γενέσθαι , ὅτε καὶ μυριοπλάσιον δι' εὐχῆς καθεστήκοι μοι μᾶλλον τῆς νῦν ἐχούσης τὴν ἐμοῦ καὶ ὑμῶν μεταξὺ τοπικὴν διάστασιν γίνεσθαι . ἀλλ' ἄπιθι πρὸς θεοῦ , καὶ μή με πρὸς πλείους ἐρέθιζε λόγους · οὐδὲν γὰρ ἐξ ἐμοῦ σοι τῶν κατὰ γνώμην οὔτε λελέξεται οὔτε πεπράξεται . Ματθαῖος μὲν οὖν ὁ νέος ἐκεῖνος βασιλεύς , εἰπὼν μὲν ἃ μήπω πρὸς ἕτερον , ἀκηκοὼς δ' ἃ μήπω πρὸς ἑτέρου , λύπης καὶ ἀθυμίας μεστὸς ἐγεγόνει μὴ κατὰ γνώμην τῆς ὁμιλίας κεχωρηκυίας αὐτῷ . καὶ ἐβούλετο μὲν ἔτι λέγειν τε καὶ ἀκούειν · ἀλλ' ὁρῶν ἐμὲ μηδαμῇ μηδὲ μέχρι βραχέος ἐνδιδόντα τὴν ἀκοὴν ἀπῄει , τὰς τοῦ πατρὸς ὁμοῦ καὶ τῆς μητρὸς ἀφαιρούμενος ἄρδην ἐλπίδας . διὸ καὶ ἀσφαλέστερά τε καὶ βιαιότερα καθ' ἡμῶν τὰ τῆς εἱρκτῆς αὖθις ἐγίνετο , τοῦ παλαμικοῦ θιάσου βασκανίας εἵνεκα τὴν τῶν βασιλέων ὀργὴν ἐρεθίσαντός τε καὶ ἀναρριπίσαντος ἐς τὸ ἀκμαιότερον · καὶ ἠνύομεν αὖθις οὑτωσί πως τὸ λοιπὸν τοῦ βίου μηδαμῇ μηδὲν μηδ' ὁθενοῦν μήτ' ἀκούειν μήθ' ὁμιλεῖν ἔχοντες . Βραχεῖαι παρῆλθον ἐκεῖθεν ἡμέραι , καὶ μετὰ δύσιν ἡλίου δευτέρας ὥρας ἄρτι νυκτερινῆς ἀγομένης , καὶ τὰς ἑσπερίους ἐμοῦ συνήθως ᾠδὰς ἀποδιδόντος Χριστῷ τῷ θεῷ περὶ τὸ τοῦ οἴκου ἐνδότερον , ἔνθα καὶ τὴν αὐτοῦ θείαν εἰκόνα μετὰ τῆς αὐτοῦ πανάγνου μητρὸς πάλαι προεστησάμεθα , κλόνος ἐξαίφνης ῥαγδαῖος καὶ τῶν πάλαι θαυμαζομένων ἐπὶ μεγέθει ἐνάμιλλος πᾶσαν ἐφ' ἧς ἑστήκαμεν ἐτίναξε γῆν . καὶ τὰ μὲν ἔξω τέως ἠγνόουν πάθη , κεκλεισμένος ὤν , ὅσα τε Βυζάντιον καὶ ὅσα τὰς ἄλλας συμπέπτωκε πόλεις παθεῖν · ὅλον δ' οὖν ἐδόνησε καὶ συνετάραξε μάλα σφοδρῶς τὸν ἡμέτερον οἶκον , ὡς καὶ μέρη πλείω ῥαγέντα χεῖσθαι πρὸς τοὔδαφος ἔνθεν κἀκεῖθεν , καὶ τὰς μὲν ἡμετέρας βίβλους ἐξ ἕδρας ἀναρρηγνυμένας ῥιπτεῖσθαι χαμαί . τό γε μὴν παρατεταμένον τῆς ὥρας καὶ ἡ κατὰ βραχὺ πρὸς τὸ βιαιότερον προκοπὴ τοῦ σεισμοῦ καὶ ἀπαγορεύειν ἤδη με τὸ ζῆν προσηνάγκαζεν , αὐτῷ τε ἐδάφει καὶ αὐτῇ συγκαταδύεσθαι προσδοκήσαντα τῇ οἰκίᾳ . ἐγὼ μὲν οὖν τέως οὐκ ἔχων ὅποι βλέψας τὴν θείαν ἐκείνην διαφυγεῖν ὀργήν , ἥ τε νῦν διὰ τὰς ἡμετέρας ἐπῄει κακίας καὶ ἣ μέλλουσα ταῖς φαινομέναις ταύταις ἀπειλαῖς ἐνεζωγραφεῖτο , ἐς τὸ πεπηγὸς καὶ βεβαίως ἱστάμενον ἐρηρεισμένους τοὺς πόδας ἔχειν ἐφιλονείκουν μέν , ἀντέχειν δ' οὐκ εἶχον πρὸς πάνυ ἀστατοῦσαν γῆν . καὶ ἦν πανταχόθεν ἐμοὶ στενὰ κομιδῇ τὰ τοῦ πράγματος . οὕτω γὰρ ἔχων τῶν ἔνδον κακῶς , οὐδ' ἔξω προβαίνειν ὅλως ἦγον εἰς μνήμην , τοῦτο μὲν ὅτι δέσμιος ἦν καὶ τοὺς πρὸ θυρῶν ἐδεδίειν πανόπτας , τοῦτο δ' ὅτι καὶ τὸ τῆς θείας ἀναπόδραστον ψήφου πάλαι γινώσκων ἦν ὡς οὐδεὶς ἀποδραίη , κἂν ἐν ὑπαίθροις χορεύων τύχῃ τίς , κἂν ἐν εἱρκτῇ συγκλείηται . τῆς γὰρ ἐκείνου βουλήσεως ἐξῆπται τὰ πάντα , ὅσα τε φαίνεται καὶ ὅσα ἐν μυχοῖς θαλαμεύεται ἀπορρήτοις · καὶ σώζοιτο μὲν ἂν πᾶς τις βουλομένου θεοῦ , καὶ εἰ μυρίας ὁρῴη κύκλῳ περιχεομένας ἐχθρῶν παγίδας καὶ περιιπτάμενα βέλη , φθείροιτο δ' αὖθις ἐκ τοῦ ῥᾴστου συγχωροῦντος ἐκείνου . ὅθεν τὰς χεῖρας ταῖς θείαις προσερείσας εἰκόσιν ἐκείναις , ἐνεκαρτέρουν τῷ τῆς γῆς ἐκείνῳ τιναγμῷ συντινασσόμενος καὶ αὐτός , καὶ λογιζόμενος βέλτιον ἐνταυθοῖ μένοντά με τὸ τέλος ὑπομένειν τοῦ βίου , ἔνθα καὶ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἄθλους ἐς τόδε ἠνύσαμεν , ἢ πρὸς ἀνθρωπίνας ἀποβλέπειν ἐπικουρίας . Ἐπεὶ δ' οὖν ὅμως θεοῦ προνοίᾳ σεσώσμεθα , ἐς τὴν ὑστεραίαν ἤδη καὶ τὰ τῶν ἄλλων ἠκούομεν πάθη . περὶ ὧν προϊόντες ἐροῦμεν πλατύτερον , ἐπεὶ καὶ πλατυτέρας ἐκεῖνα δεῖται τῆς ἱστορίας .
Lemmas: Ματθαῖος μέν οὖν ἐκεῖνος τοιοῦτος συνείρω ἐθέλω ἕτερος πλείων καί ἄλλος ἐπί ἄλλος ὁμόστοιχος , διακόπτω ὁ λόγος ὁ δρόμος ἐγώ τοιόσδε φημί πρός αὐτός . « σύ δέ βούλομαι ὁ θεῖος συνίστημι πρόνοια , ὡς δοκέω σύ ὁ σχῆμα ὁ λόγος , λανθάνω ἀναιρέω αὐτός καί τἀναντία δράω προφανῶς ὁ βούλησις , καί ὁ πατήρ ὁ σός ἀπαλλάσσω μακρός ἐπείγω ἔγκλημα φωράω καί σαυτοῦ αὐτόχρημα ὁ ὁ αὐτός συγκαταδύων ἔγκλημα ὕδωρ τε καί ῥόθιος . μηδέ γάρ ὁ ὁ εἰμί τε καί γίγνομαι αἴτιος οἶδα , μηδέ τρόπος αἰτιατός διαιρέω ἐπίσταμαι , μηδέ οὗτος ἕκαστος ὁ προσήκω διανέμω κανών , ὅς εἄν ἐθέλω ἐκφεύγω κρημνός , οὗτος ἐκ ὁ ῥᾴδιος καί μή ἐθέλω ἐμπίπτω . οὖον γάρ παρά οὗτος ὁ δράω γίγνομαι ὁ μοχθηρός τε καί ἀποτρόπαιος , ὅτι πρίν γίγνομαι προγιγνώσκω ὁ θεός , οὐδέ αἰτία ὁ γίγνομαι κακός ὁ πρόγνωσις · ἀλλά ὅτι γίγνομαι μέλλω , διά οὗτος προγιγνώσκω ὁ θεός . μᾶλλον δέ , εἰμί ἀσφαλής λέγω χρεὼν ἐνταυθοῖ , γιγνώσκω θεός καί οὐδαμῇ προγιγνώσκω . ἐπί ἴσος γάρ ὁ ἐνίστημι θεός ὁράω ὁ ἐγώ μέλλω , ἐν ὁ ὁ ἴδιος ἁπλότης ἵστημι Μένων ὁ πᾶς αἰών , ἐν ὁ μηδαμός ποτέ παραλλάσσω ἐνίστημι ἵστημι . καί ὁράω οὖον βία μεταρρυθμίζω τις ὅς ὁ ἀρχή ὁ ἀνθρώπινος θέλημα δίδωμι αὐτεξούσιος . ὅμοιος γάρ εἄν εἰμί ὥσπερ εἄν εἰμί τις βαδίζω τις βλέπω ἐξαγγέλλω ὁ γλῶσσα . ὁ μέν λέγω ἀληθεύω ἀνάγκη , οὖον μέντοι γε παρά ὁ ἀληθεύω ὁ λέγω ὁ βαδίζω βαδίζω . ἀλλά ἔμπαλιν διότι ὁ βαδίζω βαδίζω βούλομαι , ἀληθεύω ἐκ ἀνάγκη συμβαίνω ὁ λέγω . καί δίδωμι μέν ὁ αἴτιος ὁ βαδίζω ὁ γε ὁ λέγω ἀληθεύω , ὁ δέ ὁ αἰτιατός χώρα δύο ἐπέρχομαι ὁ λόγος λαμβάνω . καί δοκέω μέν κατά μετουσία τις καί ὁ λόγος ὡς ἕπω ἴνδαλμα ὁ ὁ ἀληθεύω ἔχω ὅπως πρός ἀνάγκη , οὐ ἔχω δέ οὖν · οὐδέ γάρ οὐδείς ἀνάγκη οὔτε ὁ ὁ λέγω λόγος οὔτε ὁ ὁ βλέπω ὀφθαλμός ὁ ὁ βαδίζω ἐπιφέρω ἐλευθερία κατά ὁ ὁ βαδίζω ἀδέσποτος θέλησις . καί εἰμί δοκέω γυμναστέος αὖθις ὁ λόγος ἐπί ἕτερος τις ὑπόδειγμα τέλειος , κεῖμαι γάρ τις σήμερον τρίπηχυς ξύλον φέρω εἶπον εἰς ῥάβδος χρεία ἐκ αὐτοσχέδιος θέλησις οἴκοθεν ἀποξέω μεταποιέω , μηδείς ὁ ἅπας μηδείς ἐπιτάσσω ἔξωθεν ὅσος πάρειμι ὁράω . οὐ εἄν οὖν οὐδέ αὐτός , οἴομαι , ἀμφισβητέω μή κατά ἀθρόος ὁ πάρειμι περίληψις ὁράω μέν καί γιγνώσκω εὐθύς ὁπόσος καί οἷος μῆκος ἅμα καί πλάτος ὁ ῥάβδος , μηδείς δέ ἐπάγω ἀνάγκη ὁ πρᾶξις ὁ θέα . εἰμί οὖν καί θεός ὡς ἐνίστημι πᾶς ἐπί ἴσος ὁράω ὁ τε δή γίγνομαι καί γίγνομαι , τίς τις εἄν ἔχω λέγω ὡς ὁ ὁ θεός θεωρία καί γνῶσις ἀνάγκη ἐπάγω τις ὁ ἐλεύθερος τελέω καί ἀδέσποτος φύω ὁ τρόπος ; ὥσπερ γάρ οὐδέ ὁ ἄνθρωπος οὐδείς τις ὁ ἅπας , ὡς εἴρω , ὄψις ἀνάγκη , ὅς εἄν ἐκ ὁ παρήκω γίγνομαι ὁράω , μηδαμός ἐπάγω βίαιος οὐδείς , οὕτως οὐδέ ὁ ὁ θεός εἴτε πρόγνωσις λέγω χρεὼν εἴτε γνῶσις , ὅς ὁράω γίγνομαι , οὖον βίαιος ἐπάγω οὐδείς οὐδείς , οὐδέ ἀνάγκη δουλόω ὁ ἅπαξ ὑπό αὐτός δίδωμι ἐλευθερία ὁ πρᾶγμα . ἐπί ἴσος γάρ ὁ θεός ὁράω ὁ γίγνομαι τε καί γίγνομαι , καί οὐδείς μᾶλλον αὐτός παρά ἕτερος ἕτερος , ἐν ὁ ἁπλότης Μένων ἐπί ἴσος αὐτός ὁ σφέτερος διηνεκής ἐνίστημι · καί ὁμοίως ἀεί ὁ δίδωμι ἕκαστος ἐνδίδωμι αὐτεξούσιος . διό καί οὐδείς μᾶλλον , ὡς εἴρω , φημί εἄν ὁ θεός προοράω τε καί προγιγνώσκω ἢ ὁράω καί γιγνώσκω , ὁ χρονικός παρῳνχόνω ἅμα καί μέλλω εἷς γε ὁ τρόπος τέλειος ἐντεῦθεν ἐξωθέω καί χώρα αὐτός προσήκω οὐδείς οὐδαμῇ ἐφευρίσκω . τις τοίνυν εἰς ὁ ἀθῶος αὐτός παρεξάγω ὁ ὁ πατήρ ἔγκλημα , σφαλερός διάνοια εὔφημος τις ὁ ἀποστροφή ἀντιμηχανάομαι , καί λόγος ἀπατηλός πρός ὁ βούλομαι σπεύδω μετατίθημι ὅς ὁ κόλασις ἔργον ἐκεῖνος ὕφεξις ὁ βλέπω καί κρίνω θεός . φυγάς γάρ ἐθελοντής ὁ θεός γίγνομαι , καί πόθος πρόσκαιρος τυγχάνω καί δόξα ὁ θεῖον φάος ἐκεῖνος ἀπερρωγώς , παρά ὅσος Ἐπίδοξον ὄνομα διά γῆ σπουδάζω σπείρω , παρά τοσοῦτος ἄδοξος στάχυς ἀεί θερίζω , διά ἀβουλία ἀεί ὁ ἀγαθός ἀπορραπίζω · καί ὁ διώκω αἱρέω νομίζω εἰμί χρηστός , πᾶς ἐκπίπτω ἄρδην , ὑπό ὅς λατρεύω διώκω τυγχάνω . καί ὅθεν εὐδαίμων πᾶς οἴομαι γίγνομαι βασιλεύς , ἐκεῖθεν ὁ ἀντίπαλος παραδύω ῥύμη ὁ τυγχάνω αὐτός γυμνός πᾶς ὁ ὁ βίος θέατρον καί κόσμος προδείκνυμι μή μόνος ὁ μόνος θεός , ἀλλά καί ὅσπερ σπουδάζω δόξα πρόσκαιρος τυγχάνω . ἐπί οὐδείς γάρ βεβαίως ἵστημι κρηπίς κλῆρος δόξα οὐδείς ὅς τε θεός ἀποφοιτάω καί ὅς ὁ ὁ τυγχάνω χορηγέω ἄστατος . δύο γάρ ἕπομαι ὁ ὁ πρόσκαιρος τυγχάνω εὐκληρία κακός , ἢ καί ἄμφω περιχέω ὁ ἄθλιος ἐναλλάξ ὁπόσος οὗτος ἀμφιέννυμι , ἢ δύο ἕτερος . ἢ γάρ οἶδα ὁ ὁ τυγχάνω ἄστατος , καί δείδω ὁ αἰφνίδιος ἀνάγκη μεταβολή ἀεί , καί ὁ συνεχής ὁ δέος εὐδαιμονέω ἀσφαλῶς μηδαμός συγχωρέω , καί πάρειμι μέν λυπέω διά ὁ ὁ ἀποβολή ἐλπίς , ῥέω δέ αὖος λυπέω διά ὁ ἐναπομένω μνήμη καί ὁ γε δή ὁ ἀνάληψις ἀπόγνωσις · ἢ οὐ οἶδα , καί μή εἰδοί οὐδέ εὐδαίμων . πάρειμι μέν γάρ ἡδονά οὐ ἔχω οὗτος κτάομαι · καί πῶς εἄν εἰμί εὐδαίμων ὁ αἴσθησις οὐ ἔχω ὅς κτάομαι δοκέω ; εἄν δέ ὀψέ καί ὁ ὁ φύσις ἴδιος ἐπιφέρω , λέγω δή ὁ μεταβολή ἑαυτοῦ , ὁ ὁ αἰφνίδιος ἔκπληξις ὑπερβάλλω συναναιρέω ἐνίοτε καί ὁ ζῶ . καί προλείπω μέν αὐτός εὐθύς ὅς προλείπω μέν οὐ εἰμί αὐτός βούλομαι , καταλείπω δέ αὐτός οὔτε ὡς καταλείπω νομίζω οὔτε ὡς βιόω προαιρέω . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ χρονικός πρᾶγμα ἐγκύκλιος παίγνιον καί ὁ ὁ τυγχάνω γέλως , σκιά μή κρατέω φύω , καί ἀνούσιος ὄνομα ὁ ὁ μικρολόγος καί μικρόψυχος ἐπιπλανάω φαντασία . διό καί ῥᾳδίως μυρίος ἀναμοχλεύω κύβος μεταβολή ἀτέκμαρτος . καί ὁ σφόδρα ἐθέλω αὐτός παραμένω ὁ μένω ἀσφαλής ἀποσφενδονάω ῥᾳδίως · ὁ δέ οὗτος μέν ἐθελοντής ἐκχωρέω , θεός δέ ὁ ὁ καλός ὡς ἀληθής χορηγός προσέχω ὁ νόος , εὐσταλής ὁ ὁ βίος παρατρέχω θάλασσα ἔφεδρος ἐπίβουλος οὐδέ ληιστής φοβέω πᾶς οὐδείς ποτός . καί ἵνα σύ εἰς ὁ πρότερος ἴχνος ἐκεῖνος ὁ ὑπόδειγμα αὖθις ἀνάγω κατακλείω ὁ λόγος , δείκνυμι ὡς ἄνθρωπος ὁ ἀνθρώπινος αἴτιος γίγνομαι συμφορά καί οὐ ὁ θεός οὐδέ ὁ αὐτός πρόγνωσις , οὐδέ ἀνάγκη τις τυραννέω ὁ βίος ὁ Οἴαξ , ἀλλά ἑκούσιος θέλημα ὁ κακός εἰς κακός παραπέμπω , προσέχω ὁ λέγω χρέος . καθάπερ γάρ , εἰμί τις μοχθηρός μετά ὁ πλείων χράω δίαιτα καί ἀπᾴδω ὁ γαστήρ συμφορέω τροφή , ἀνάγκη νοσέω καί διάφορος καί ἄλλος ἐπί ἄλλος ἀλγηδών διηνεκής ὑπομένω , καί ὁ αἴτιος πλήν ὁ ὁ πάσχω γνώμη καί προαίρεσις οὔτε ὁ τροφή προστρίβω ἄν τις δικαίως οὔτε ἄνθρωπος οὐδείς , οὖον μέντα εἄν οὐδέ ὁ ὁ ὁράω πρόρρησις καί πρόγνωσις , εἰμί τις ἄγω ἰατρός καλῶς ἐκ ὁ ἄκαιρος τροφή ἐκεῖνος στοχάζομαι καί προαναφωνέω ὁ μέν ὁ ἀκόλουθος νόσος ὁ δέ ὁ ἕπω θάνατος , καί ἀνάγκη οὐδείς ἐπιφέρω οὔτε ὁ νόσημα ἐκεῖνος οὔτε ὁ θάνατος πρόρρησις καί πρόγνωσις ὁ συνετός ὁράω ἰατρός , οὕτως οὐδέ ὁ ὁ θεός πρόγνωσις ἀνάγκη συνωθέω ὁ ἁμαρτάνω εἰς ὁ ἁμαρτάνω , οὐδέ ἁμαρτάνω αὖος παντοῖος ἐκ παντοῖος καί ποικίλος ἐκ ποικίλος δεινός περιπίπτω ἀμοιβηδόν καί οἷος πρός πάνυ δυσδιεξόδευτος ἐκπονέω λαβύρινθος ὁ τε ἐνταῦθα πρᾶγμα καί ὁ διά ὁ ἐκεῖθεν ἑτοιμάζω κολάζω πλήσσω ἀεί λογισμός . ἀνάγκη μέν γάρ ὁ εἰμί προγιγνώσκω ὁ ὁ πᾶς ὡς ἐνίστημι βλέπω θεός , οὐ ἀνάγκη δέ αἴτιος ἡγέομαι κακός ὁ αὐτός πρόγνωσις . καί εἰμί τίς δέ ἐν ὁ ὁ ἄλογος ζῷον σπλάγχνον ἰχνηλατέω παῖς Χαλδαῖος , ἐπεί καί περί τοιοῦτος εἴρω , καί εἰμί τις δέ αὖος ἐκ Δελφικός τρίπους ὁρμάω λόγος πρός μέλλω ῥώννυμι πρόγνωσις , στοχαστικός καί οὗτος δαίμων εἰμί πρόρρησις , ἀθροίζω ὁ μέλλω ἐκ γε ὁ ὁ ἐρωτάω δίαιτα καί ὁ ὁ βίος αἵρεσις . καί οὔτε ἀνάγκη εὐθύς ἐπάγω καί ὁ πρᾶγμα ὁ στοχαστικός πρόρρησις οὗτος , οὔτε ὁ προσαγωγός ὁ ὁ δαίμων ἀπάτη μεταρριπίζω δύναμαι πρός ὁ ὁ ἁμαρτία ἀρρώστημα στερρός ἑδράζω ψυχή ἐν ὁ θεῖον φόβος καί ὁ ὁ ὑγίεια οὗτος μάλα ἀκραιφνής . καί ὥσπερ οὐ εἄν ἐσθίω ὁ ἄνθρωπος ἰατρικός , εἰμί μή νοσέω , οὕτως οὐδέ μαντικός , εἰμί μή ὁ σφάλλω ἐγκυβιστάω Τύχη ἁμαρτάνω , καί δείδω ἐντεῦθεν ὁ μέλλω ἐρωτάω ἀναγκάζω ὁ ὁ στοχαστικός διά μακρός ἀκριβόω ὁ αἰών δαίμων , ἄνθρωπος μέν μᾶλλον , ἅπας δέ εὔστοχος οὖον μάλα μᾶλλον · ὁράω γάρ εἄν ἐκεῖνος ὁ πλεῖστος ὡς ἐν μεταίχμιον ῥίπτω ὁ μάντευμα . ὁ τε γάρ ἄλλος καί ὁ Ἅλυς , φημί , διαβαίνω μέγας ἀρχή καταλύω , οὔτε ὁποῖος ἀποσαφέω ἄμφω , οὔτε ὅτι ὁ ἐρωτάω βέβαιος ὁ διάβασις , ἀλλά εἰμί διαβαίνω τυγχάνω . καί μυρίος τοιοῦτος ὁ γε σχολάζω οὖον μάλα ὀκνέω εὑρίσκω ἄν . καί μή ἐγώ λέγω πρόγονος ἁμαρτία διά ὅς ὁ κακός ἐκεῖθεν ἄρχω ἥκιστος δύναμαι ὁ ειρμός ἀναλύω ἐκεῖνος ὁ ἀπόγονος , καί ὁ ἐκεῖνος ὁ ῥεῦμα ἀναστέλλω φορός τε καί δυναστεύω αὐτοκρατορία . ἀπάγω · σκῆψις οὗτος σαθρός . οὖον γάρ ἄδικος ὁ θεός , ἵνα ὁ ἕτερος ἔκτεισις ἑτέρωσε παραπέμπω καί ἄλλος ἄλλος παρέχω κολάζω ἁπλόος . ἀλλά ὅμοιος εἄν εἰμί ὥσπερ εἄν εἰμί τις φλόξ πυρός κατασβέννυμι πειράω τἀναντία ὁ ἔργον ποιέω , αὐτός τε ἀντί ἄλλος σβεστήριος ἅπας φάκελος φρύγανον ἐπιτίθημι καί ἀμφορεύς ἔλαιον προσεπιφέρω κατά ὁ δαψιλής , καί σφόδρα ἄλλος κατόπιν εἶμι κινέω ὁ ὅμοιος δράω , καί ἀεί ὁ ἑξῆς · ταχύς μέντα εἄν εἰς ἀήρ βαθύς ὁ ὁ φλόξ ἀναρριπίζω κορυφή , ταχύς δέ αὖος ὁ κύκλος γῆ περιτρέχω αἰθέριος τέως συνεφάπτομαι πνεῦμα · οὖον γάρ ἀνάγκη πῦρ ἐκ εἷς τις ἀναστέλλω οἰκίον , ἀλλά ἀνάγκη πόλις ὅλος αὐτός οἰκίον καί στοά ἐμπιπράω ἐκ ὁ ῥᾴδιος μετά ὁ συνοικέω . οὗτος δή καί ὁ ὀψίγονος , εἰμί μήτε ὁ πατήρ ἔγκλημα διορθόω πειράω , ἀλλά καί προσεπαντλέω ἀναγκάζω ἄλλοθεν ἄλλος ἄλλος κατόπιν ἁμάρτημα ἁμάρτημα παλαιός νέος καί μακρός μέτρον μείζων τε καί βαρύς , νοσέω ἀνάγκη , καί κατά ὁ ἀνάλογος ὁ ἔσχατος δεινός ἀεί περιπίπτω , καί μηδέ ἀναπνέω Ἐλευθέριον δύναμαι , ἀλλά ἔοικα πως ἐκεῖνος ἕ περιπνευμονία καί ὕδερος συνισχημένοι βαθύς βίος ὅλος εἷς θάνατος ῥᾳδίως ἀλλάσσω ἄν . τις τοίνυν καί σύ μετά ὁ πατήρ ὁ ὁ οἰκέω ἁμάρτημα Ὄλυμπος καί Παρνασός παρατρέχω , πᾶς ὀφθαλμός εἰς ὁ προγονικός ὄροβος ἐμβλέπω , καί οὐ ἀπάγω οὐδέ ἐπί βραχύς ὁ νόος ἐκεῖθεν βούλομαι , οὐδέ ἐπιστρέφω ὀψέ καί πρός ἑαυτοῦ . ἀριθμέω γάρ , εἰμί βούλομαι , μικρός ὁ ὁ οἴησις ὑπανίημι ὀφρύς , ὁ νέος οὗτος καί ὑμέτερος , καί παρατίθημι ὁ ὁ πρόγονος παλαιός ἅπας · καί ὁράω τοσοῦτος βαρύς καί πολυειδής ὁ ὑμέτερος ὅσος ὁ στεῖρα καί παράλιος ψάμμος ἅπας πρός εἷς ἀθροίζω βάρος μικρός τις ὑπερέχω δίσκος , ὁποῖος πάλαι καί ὁ ἐν Ὀλύμπιος χράω δισκεύω τε καί ὁ παγκράτιον ἐξασκέω . εἰμί δέ αἰσχρός ὁ ὁ αἰσχρός διανοέομαι , αἰσχρός πάντως δήπου πολύς ὁ ὁ αἰσχρός καί δύναμαι καί δράω καί ἅμα πρός δημόσιος ἐκλαλέω ἀκοή . εἰμί δέ οὗτος οὕτως , ποῦ λοιπός οὐ εἄν ἀναίδεια ἐλαύνω , ἐπί ὅς ἐγκαλύπτω καί ὁ βάναυσος ὁ δυστυχής , οὗτος ὁ σός ἐγκαλλωπίζομαι πατήρ , καί γυμνός βοάω ὁ κεφαλή Βυζάντιος ὡς διά ὁ σύ ἀπέχθεια , ὁ γαμβρός προστίθημι Παλαιολόγος κατά ἅπας γνώμη , πᾶς μέν ἀποκλείω νῦν μή μόνος πρόοδος καί ὁ ὁ ὑμέτερος κομιδή ἄσταχυς ἀλλά καί πᾶς χρηστός προσδοκία ἑξῆς , ὁράω δέ οὖν ἐν βραχύς καί ὁ μέγας καί περιβόητος Ἄστυ Βυζάντιον οὗτος προδίδωμι ὁμοίως ὑπό ἐγώ ὁ ὁ βάρβαρος ἀρχηγός πρός βασίλειος οἴκησις , Ὑρκανός ὁ γαμβρός σύν ἅπας ὁ ὑπό αὐτός βάρβαρος . ὅθεν γυνή μέν καί παῖς ἀλλοτριόω ὁ ταχύς , καί ἅμα χρῆμα καί οἰκίον , σύ δέ μαστιγίας καί ἐν Κάρ δουλεύω μοῖρα . οὗτος ἐκεῖνος ὅς καί ὁ Λαέρτης πάλαι Ὀδυσσεύς ναυαγέω ἐκπηδάω ἐπαγγέλλω Κύκλωψ ἐκεῖνος ὁ ὁ Ὅμηρος , πύματος δηλαδή φυλάσσω ἑαυτοῦ τράπεζα αὐτός μετά γε δή ὁ ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος ἐδωδή , ὅς θηριώδης καί ὠμοβόρος τηνικαῦτα ὁράω αὐτός ποιέω δεῖπνον . τίς ὁ ἐπαγγελία οὗτος ἄθλιος ἢ θηριώδης ; εἰμί οὖν αἰσχρός ὁ ἐν ἐξουσία ὁ αἰσχρός δράω , ἦπου μανία οὖον μάλα ἐλεύθερος λύκος ὁ ἐμπιστεύω προτίθημι ποίμνη εἰς βορά ἑκοντί ὁ ποιμήν . δήω γάρ ὑπερμαχέω καί πᾶς τρόπος ὁ ὁ ποίμνιον ζητέω εὐζωΐα , ὅς δέ εἰς κακοδαιμονία ἀνυπέρβλητος μετασκευάζω πρόφασις ὁ ποιμαντικός δεσποτεία , καί οὐδέ αἰδέομαι ὁ ὁ ἄδικος Ψυχή ἐκλαλέω ἀπόρρητος ὠδίς , ἀλλά καί δόξα ὑπερβολή ἑαυτοῦ ὁ Ῥωμαῖος ἡγέομαι συμφορά δημοσιεύω καί ἐγκαυχάομαι . ὅμως καθάπερ οὐδείς καινός οὐδέ ἀνοίκειος ἀνδροφόνος μυρίος ἄνομος ἄνθρωπος φονεύω καί πορνεία ἁλίσκομαι , οὕτως οὐδείς οὐδέ οὗτος καινός , καθάπαξ ὁ ποιέω ἀπορρήγνυμι θεός καί ὁ πάτριος ἐξόμνυμι εὐσέβεια καί ὁ θεῖον ἐμπεπαρῳνηκότι κανών καί νόμος καί πᾶς ἱερός ἀδεῶς ἐνυβρίζω μυστήριον , καί ἐν ἀλιτήριος μοῖρα γῆ καί θάλασσα ἐπαντηχέω ὁ εὐσέβεια συντρέφω διασπείρω , καί παντοῖος ὁ λείπω δεσμωτήριον ἐμβάλλω , καί ὁ τοιοῦτος ἐγκαλλωπίζομαι ἀδίκημα , δίκη σειρά ἐξάπτω ἐκεῖθεν , καί ὁ ὁ ὁμοιότης ῥιπισμός πρός ὁ ὁ πρῶτος κακία ῥίζα ἀναπέμπω ὁ συγγενής . σύ δέ ἐγώ λέγω πρός οὗτος Τύχη αἴτιος καί ἔπορον ἀνάγκη ὁ δράω δράω . πῶς καί πόθεν , ἄνθρωπος ; ὅμοιος γάρ εἄν εἰμί ὥσπερ εἄν εἰμί τις μέσος χειμών γυμνός ἐν ὕπαιθρος περινοστέω αἴτιος ὁ ῥῖγος τίθημι , ἥκιστος μέν ὁ ἑαυτοῦ γνώμη καί θέλησις , ὁ δέ ἀνάγκη ὁ ἔπορον . εἰμί γάρ οὐ ὁ ἕκαστος παντάπασι αὐτοδέσποτος θέλησις ἕκαστος γίγνομαι Κλωθώ καί ἔπορον , σύστοιχος ὁ ῥίζα φύω ὁ Γεώργιος ; ἔπειτα ἐγώ ὁ οὗτος πλάνης ἔχω ὁμιλητής ἀξιόω νῦν προσέρχομαι γίγνομαι , ὅτε καί μυριοπλάσιος διά εὐχή καθίστημι ἐγώ μᾶλλον ὁ νῦν ἔχω ὁ ἐγώ καί σύ μεταξύ τοπικός διάστασις γίγνομαι . ἀλλά ἄπειμι πρός θεός , καί μή ἐγώ πρός πλείων ἐρεθίζω λόγος · οὐδείς γάρ ἐκ ἐγώ σύ ὁ κατά γνώμη οὔτε λέγω οὔτε πράσσω . Ματθαῖος μέν οὖν ὁ νέος ἐκεῖνος βασιλεύς , εἶπον μέν ὁ μήπω πρός ἕτερος , ἀκούω δέ ὁ μήπω πρός ἕτερος , λύπη καί ἀθυμία μεστός γίγνομαι μή κατά γνώμη ὁ ὁμιλία χωρέω αὐτός . καί βούλομαι μέν ἔτι λέγω τε καί ἀκούω · ἀλλά ὁράω ἐγώ μηδαμός μηδέ μέχρι βραχύς ἐνδίδωμι ὁ ἀκοή ἄπειμι , ὁ ὁ πατήρ ὁμοῦ καί ὁ μήτηρ ἀφαιρέω ἄρδην ἐλπίς . διό καί ἀσφαλής τε καί βίαιος κατά ἐγώ ὁ ὁ εἱρκτή αὖθις γίγνομαι , ὁ παλαμικός θίασος βασκανία ἕνεκα ὁ ὁ βασιλεύς ὀργή ἐρεθίζω τε καί ἀναρριπίζω εἰς ὁ ἀκμαῖος · καί ἀνύω αὖθις οὕτως πως ὁ λοιπός ὁ βίος μηδαμός μηδείς μηδέ ὁθενοῦν μήτε ἀκούω μήτε ὁμιλέω ἔχω . βραχύς παρέρχομαι ἐκεῖθεν ἡμέρα , καί μετά δύσις ἥλιος δύο ὥρα ἄρτι νυκτερινός ἄγω , καί ὁ ἑσπέριος ἐγώ συνήθης ἀοιδή ἀποδίδωμι Χριστός ὁ θεός περί ὁ ὁ οἶκος ἔνδος , ἔνθα καί ὁ αὐτός θεῖος εἰκών μετά ὁ αὐτός πάναγνος μήτηρ πάλαι προΐστημι , κλόνος ἐξαπίνης ῥαγδαῖος καί ὁ πάλαι θαυμάζω ἐπί μέγεθος ἐνάμιλλος πᾶς ἐπί ὅς ἵστημι τινάσσω γῆ . καί ὁ μέν ἔξω τέως ἀγνοέω πάθος , καλέω εἰμί , ὅσος τε Βυζάντιον καί ὅσος ὁ ἄλλος συμπίπτω πόλις πάσχω · ὅλος δέ οὖν δονέω καί συνταράσσω μάλα σφοδρός ὁ ἡμέτερος οἶκος , ὡς καί μέρος πλείων ῥήγνυμι χέω πρός ἔδαφος ἔνθεν ἐκεῖθεν , καί ὁ μέν ἡμέτερος Βίβλος ἐκ ἕδρα ἀναρρήγνυμι ῥίπτω χαμαί . ὁ γε μήv παρατείνω ὁ ὥρα καί ὁ κατά βραχύς πρός ὁ βίαιος προκοπή ὁ σεισμός καί ἀπαγορεύω ἤδη ἐγώ ὁ ζῶ προσαναγκάζω , αὐτός τε ἔδαφος καί αὐτός συγκαταδύνω προσδοκέω ὁ οἰκίον . ἐγώ μέν οὖν τέως οὐ ἔχω ὅποι βλέπω ὁ θεῖος ἐκεῖνος διαφεύγω ὀργή , ὅς τε νῦν διά ὁ ἡμέτερος ἔπειμι κακία καί ὅς μέλλω ὁ φαίνω οὗτος ἀπειλή ἐνζωγραφέω , εἰς ὁ πήγνυμι καί βεβαίως ἵστημι ἐρείδω ὁ πούς ἔχω φιλονεικέω μέν , ἀντέχω δέ οὐ ἔχω πρός πάνυ ἀστατέω γῆ . καί εἰμί πανταχόθεν ἐγώ στενός κομιδή ὁ ὁ πρᾶγμα . οὗτος γάρ ἔχω ὁ ἔνδον κακῶς , οὐδέ ἔξω προβαίνω ὅλως ἄγω εἰς μνήμη , οὗτος μέν ὅτι δέσμιος εἰμί καί ὁ πρό θύρα δείδω πάνοπτος , οὗτος δέ ὅτι καί ὁ ὁ θεῖος ἀναπόδραστος ψῆφος πάλαι γιγνώσκω εἰμί ὡς οὐδείς ἀποδιδράσκω , κἀν ἐν ὕπαιθρος χορεύω τυγχάνω τίς , κἀν ἐν εἱρκτή συγκλείω . ὁ γάρ ἐκεῖνος βούλησις ἐξάπτω ὁ πᾶς , ὅσος τε φαίνω καί ὅσος ἐν μυχός θαλαμεύω ἀπόρρητος · καί σῴζω μέν εἄν πᾶς τις βούλομαι θεός , καί εἰμί μυρίος ὁράω κύκλος περιχέω ἐχθρός παγίς καί περιπέτομαι βέλος , φθείρω δέ αὖθις ἐκ ὁ ῥᾴδιος συγχωρέω ἐκεῖνος . ὅθεν ὁ χείρ ὁ θεῖος προσερείδω εἰκών ἐκεῖνος , ἐγκαρτερέω ὁ ὁ γῆ ἐκεῖνος τιναγμός συντινάσσω καί αὐτός , καί λογίζομαι ἀγαθός ἐνταυθοῖ μένω ἐγώ ὁ τέλος ὑπομένω ὁ βίος , ἔνθα καί ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ἆθλος εἰς ὅδε ἀνύω , ἢ πρός ἀνθρώπινος ἀποβλέπω ἐπικουρία . ἐπεί δέ οὖν ὅμως θεός πρόνοια σῴζω , εἰς ὁ ὑστεραῖος ἤδη καί ὁ ὁ ἄλλος ἀκούω πάθος . περί ὅς πρόειμι εἴρω πλατύς , ἐπεί καί πλατύς ἐκεῖνος δήω ὁ ἱστορία .