nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.2
( Β . ) Οἱ δ' οὐκ ἀφίσταντό μου , τὴν συμφωνίαν κἀκ τῶν ἱερῶν ἀπαιτοῦντες ὄψεσιν αὐταῖς ἀναλαμβάνειν βιβλίων . οὐ γὰρ ἐνέτυχον οὐδαμῆ πω οὔθ' ἱεραῖς , οὔτε τισὶ τῶν θύραθεν περὶ ὅτων δήποτε βίβλων φιλοπονώτερον , ἵν' εἴη καὶ ἡμῖν , πρὸς εἰδότας γε ποιουμένοις τὸν λόγον , τὰ τῶν πόνων κουφότερα · ἀλλ' ἃ πρὸς τοῦ διδασκάλου Παλαμᾶ συνέβαινέ σφισιν ἄκροις ἀκούειν ὠσὶ , ταῦτ' ἐδέχοντο καὶ ἐπίστευον λίαν ἀπονητὶ , ἀταλαίπωρον ἀπιστίαν πίστεως ἀλλαττόμενοι , δι' ἀκαιρίαν νοῦ , μᾶλλον δὲ διὰ γνώμης καίριον μοχθηρίαν , ἀσέβειαν παρά γε τοῦ μὴ εἰδότος οἱ μὴ εἰδότες λαμβάνοντες . ταύτῃ τοι καὶ παραχρῆμα παράγειν ἐπῄει μοι Διονυσίου τοῦ Ἀρειοπαγίτου ταυτί . « Ἓν μέν ἐστι τὸ ὄντως ὂν καὶ καλὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ σοφὸν , οὗ πάντες οἱ ἑνοειδεῖς ἐφίενται · μετέχουσι δ' αὐτοῦ οὐχ ἑνιαίως , καίτοι ἑνὸς καὶ ταὐτοῦ ὄντος · ἀλλ' ὡς ἑκάστῳ τὰ θεῖα διανέμει ζυγὰ , κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα . » καὶ πάλιν · « ὥσπερ ἓν μὲν ἡ μονὰς , πρὸ πάντων δέ ἐστι τῶν ἀριθμῶν , καὶ αἰτία ἐστὶ παντὸς ἀριθμοῦ καὶ οὐκ ἔστιν ἀριθμὸς , ἀλλ' ἀρχὴ ἀριθμῶν , καὶ τὰ ἑξῆς · οὕτω καὶ ὁ θεὸς ἓν λέγεται , οὐ μόνον ὡς μόνος καὶ ἐξῃρημένος πάντων τῶν ὄντων κατὰ πάντα , καὶ ὡς ἁπλοῦς καὶ ἀμερὴς καὶ ἀδιαίρετος καὶ ἀπαθὴς , ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸ πάντων τῶν ὄντων , καὶ ὡς πάντων αἴτιος · ἓν γὰρ τὸ πάντων τῶν ὄντων αἴτιον , καὶ ἑνικῶς ἓν , ἤτοι ἰδικῶς , ἐξαιρέτως , καὶ πρὸ πάντων · τὰ πάντα δ' ἐξ αὐτοῦ καὶ μετ' αὐτό · καὶ ὡς ὑπὸ πάντων τῶν ὄντων μετεχόμενος κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα . τὸ γὰρ πάντη ἀμέτοχον αὐτοῦ πάντη μὴ ὄν ἐστι . καὶ τῷ εἶναι τὸ ἓν , πάντα ἐστὶ τὰ ὄντα . καὶ οὐκ ἔστι τὸ πάντων αἴτιον ἓν , ἓν τῶν πάντων , ἀλλ' ὑπὲρ πᾶν ἓν , καὶ παντὸς ἑνὸς καὶ πλήθους ὥσπερ ποιητικὸν , οὕτω καὶ ὁριστικόν . καὶ ὡς ἡ μονὰς πρὸ παντὸς ἀριθμοῦ πεπληθυσμένου , καὶ πάντα ἐν ἑαυτῷ τὸ ἓν καὶ τὰ ἐναντία ἑνοειδῶς καὶ ἀσυγχύτως προείληφε . » καὶ πάλιν ὁ αὐτός φησιν · « ἐπὶ θεοῦ ταὐτόν ἐστι τὸ καλὸν τῷ ἀγαθῷ · τοῦ καλοῦ γὰρ καὶ ἀγαθοῦ πάντα ἐφίεται . καλὸν δὲ καὶ κάλλος οὐ διαιρετέον ἐπὶ τῆς ἐν ἑνὶ τὰ ὅλα συνειληφυίας αἰτίας . ταῦτα γὰρ ἐπὶ μὲν τῶν ὄντων ἁπάντων , εἰς μετέχοντα καὶ μετοχὰς διαιροῦντες , καλὸν λέγομεν τὸ κάλλους μετέχον · κάλλος δὲ τὴν μετοχὴν τῆς καλλοποιοῦ τῶν ὄντων αἰτίας . ὁ δὲ θεὸς ταῦτα λέγεται , ὡς αἴτιος τούτων . ἐκ θεοῦ γὰρ καὶ ἐν θεῷ καὶ αὐτὸ τὸ εἶναι , καὶ αἱ τῶν ὄντων πάντων ἀρχαὶ , καὶ τὰ ὄντα πάντα , καὶ τὰ ἀλλήλοις ἐναντία · καὶ τοῦτο ἀσχέτως καὶ ἐξαιρέτως καὶ συνειλημμένως καὶ ἑνιαίως . καὶ γὰρ ἐν μονάδι πᾶς ἀριθμὸς ἑνοειδῶς προϋφέστηκε , καὶ ἔχει πάντα ἀριθμὸν ἡ μονὰς ἐν ἑαυτῇ μοναχῶς , ὡς αἰτία παντὸς ἀριθμοῦ · καὶ πᾶς ἀριθμὸς ἥνωται μὲν ἐν τῇ μονάδι · καθ' ὅσον δὲ τῆς μονάδος πρόεισι , κατὰ τοσοῦτον διακρίνεται καὶ πληθύνεται · ὡς καὶ ἐν κέντρῳ πᾶσαι αἱ τοῦ κύκλου γραμμαὶ κατὰ μίαν ἕνωσιν συνυφεστήκασι , καὶ πάσας ἔχει τὸ κέντρον τὰς εὐθείας ἑνοειδῶς . ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τῶν ὅλων φύσει πάντες οἱ λόγοι τῆς καθ' ἕκαστον φύσεως συνειλημμένοι εἰσὶ κατὰ μίαν ἀσύγχυτον ἕνωσιν , καὶ ἐν τῇ ψυχῇ μονοειδῶς αἱ τῶν κατὰ μέρος πάντων προνοητικαὶ τοῦ ὅλου σώματος δυνάμεις . οὐδὲν οὖν ἄτοπον , ἐξ ἀμυδρῶν εἰκόνων ἐπὶ τὸ πάντων αἴτιον ἀναβάντας ὑπερκοσμίοις ὀφθαλμοῖς θεωρῆσαι πάντα ἐν τῷ πάντων αἰτίῳ μονοειδῶς καὶ ἡνωμένως . εἰ δὲ καὶ ὁ καθ' ἡμᾶς ἥλιος τὰς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας καὶ ποιότητας , καίτοι πολλὰς καὶ διαφόρους οὔσας , εἷς αὐτὸς ὢν , καὶ μονοειδὲς ἐπιλάμπων φῶς , ζωοῖ καὶ τρέφει , πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἡλίου καὶ πάντων τῶν ὄντων αἰτίῳ προϋφεστάναι τὰ πάντων τῶν ὄντων παραδείγματα κατὰ μίαν ὑπερούσιον ἕνωσιν , συγχωρητέον · καθάπερ ἡ φωνὴ μία καὶ ἡ αὐτὴ πρὸς πολλῶν ἀκοῶν ὡς μία μετέχεται . »
Lemmas: ( Β . ) ὁ δέ οὐ ἀφίστημι ἐγώ , ὁ συμφωνία ἐκ ὁ ἱερός ἀπαιτέω ὄψις αὐτός ἀναλαμβάνω βιβλίον . οὖον γάρ ἐντυγχάνω οὐδαμῆ πω οὔτε ἱερός , οὔτε τις ὁ θύραθεν περί ὅστις δήποτε Βίβλος φιλόπονος , ἵνα εἰμί καί ἐγώ , πρός οἶδα γε ποιέω ὁ λόγος , ὁ ὁ πόνος κοῦφος · ἀλλά ὁ πρός ὁ διδάσκαλος Παλαμά συμβαίνω σφεῖς ἄκρος ἀκούω οὖς , αὐτός δέχομαι καί πιστεύω λίαν ἀπονητί , ἀταλαίπωρος ἀπιστία πίστις ἀλλάσσω , διά ἀκαιρία νόος , μᾶλλον δέ διά γνώμη καίριος μοχθηρία , ἀσέβεια παρά γε ὁ μή οἶδα ὁ μή οἶδα λαμβάνω . οὗτος ὅς καί παραχρῆμα παράγω ἔπειμι ἐγώ Διονύσιος ὁ Ἀρειοπαγίτης οὗτος . « εἷς μέν εἰμί ὁ εἰμί εἰμί καί καλός καί ἀγαθός καί σοφός , ὅς πᾶς ὁ ἑνοειδής ἐφίημι · μετέχω δέ αὐτός οὐ ενιαίως , καίτοι εἷς καί αὐτός εἰμί · ἀλλά ὡς ἕκαστος ὁ θεῖον διανέμω ζυγόν , κατά ὁ ἕκαστος ἐπιτηδειότης . » καί πάλιν · « ὥσπερ εἷς μέν ὁ μονή , πρό πᾶς δέ εἰμί ὁ ἀριθμός , καί αἰτία εἰμί πᾶς ἀριθμός καί οὐ εἰμί ἀριθμός , ἀλλά ἀρχή ἀριθμός , καί ὁ ἑξῆς · οὗτος καί ὁ θεός εἷς λέγω , οὖον μόνος ὡς μόνος καί ἐξαιρέω πᾶς ὁ εἰμί κατά πᾶς , καί ὡς ἁπλόος καί ἀμερής καί ἀδιαίρετος καί ἀπαθής , ἀλλά καί ὡς πρό πᾶς ὁ εἰμί , καί ὡς πᾶς αἴτιος · εἷς γάρ ὁ πᾶς ὁ εἰμί αἴτιος , καί ἑνικός εἷς , ἤτοι ἰδικός , ἐξαίρετος , καί πρό πᾶς · ὁ πᾶς δέ ἐκ αὐτός καί μετά αὐτός · καί ὡς ὑπό πᾶς ὁ εἰμί μετέχω κατά ὁ ἕκαστος ἐπιτηδειότης . ὁ γάρ πάντῃ ἀμέτοχος αὐτός πάντῃ μή εἰμί εἰμί . καί ὁ εἰμί ὁ εἷς , πᾶς εἰμί ὁ εἰμί . καί οὐ εἰμί ὁ πᾶς αἴτιος εἷς , εἷς ὁ πᾶς , ἀλλά ὑπέρ πᾶς εἷς , καί πᾶς εἷς καί πλῆθος ὥσπερ ποιητικός , οὗτος καί ὁριστικός . καί ὡς ὁ μονή πρό πᾶς ἀριθμός πληθύνω , καί πᾶς ἐν ἑαυτοῦ ὁ εἷς καί ὁ ἐναντίος ἑνοειδής καί ἀσύγχυτος προλαμβάνω . » καί πάλιν ὁ αὐτός φημί · « ἐπί θεός αὐτός εἰμί ὁ καλός ὁ ἀγαθός · ὁ καλός γάρ καί ἀγαθός πᾶς ἐφίημι . καλός δέ καί κάλλος οὖον διαιρετέον ἐπί ὁ ἐν εἷς ὁ ὅλος συλλαμβάνω αἴτιος . οὗτος γάρ ἐπί μέν ὁ εἰμί ἅπας , εἰς μετέχω καί μετοχή διαιρέω , καλός λέγω ὁ κάλλος μετέχω · κάλλος δέ ὁ μετοχή ὁ καλλοποιέω ὁ εἰμί αἴτιος . ὁ δέ θεός οὗτος λέγω , ὡς αἴτιος οὗτος . ἐκ θεός γάρ καί ἐν θεός καί αὐτός ὁ εἰμί , καί ὁ ὁ εἰμί πᾶς ἀρχή , καί ὁ εἰμί πᾶς , καί ὁ ἀλλήλων ἐναντίος · καί οὗτος ἄσχετος καί ἐξαίρετος καί συνειλημμένως καί ενιαίως . καί γάρ ἐν μόνος πᾶς ἀριθμός ἑνοειδής προυφίστημι , καί ἔχω πᾶς ἀριθμός ὁ μονή ἐν ἑαυτοῦ μοναχός , ὡς αἰτία πᾶς ἀριθμός · καί πᾶς ἀριθμός ἑνόω μέν ἐν ὁ μόνος · κατά ὅσος δέ ὁ μόνος πρόειμι , κατά τοσοῦτος διακρίνω καί πληθύνω · ὡς καί ἐν κέντρον πᾶς ὁ ὁ κύκλος γραμμή κατά εἷς ἕνωσις συνυφίστημι , καί πᾶς ἔχω ὁ κέντρον ὁ εὐθύς ἑνοειδής . ἀλλά καί ἐν ὁ ὅλος ὁ ὅλος φύσις πᾶς ὁ λόγος ὁ κατά ἕκαστος φύσις συλλαμβάνω εἰμί κατά εἷς ἀσύγχυτος ἕνωσις , καί ἐν ὁ Ψυχή μονοειδής ὁ ὁ κατά μέρος πᾶς προνοητικός ὁ ὅλος σῶμα δύναμις . οὐδείς οὖν ἄτοπος , ἐκ ἀμυδρός εἰκών ἐπί ὁ πᾶς αἴτιος ἀναβαίνω ὑπερκόσμιος ὀφθαλμός θεωρέω πᾶς ἐν ὁ πᾶς αἴτιος μονοειδής καί ἡνωμένως . εἰμί δέ καί ὁ κατά ἐγώ ἥλιος ὁ ὁ αἰσθητής οὐσία καί ποιότης , καίτοι πολύς καί διάφορος εἰμί , εἷς αὐτός εἰμί , καί μονοειδής ἐπιλάμπω φάος , ζωός καί τρέφω , πολύς μᾶλλον ἐν ὁ καί αὐτός ὁ ἥλιος καί πᾶς ὁ εἰμί αἴτιος προυφίστημι ὁ πᾶς ὁ εἰμί παράδειγμα κατά εἷς ὑπερούσιος ἕνωσις , συγχωρητέον · καθάπερ ὁ φωνή εἷς καί ὁ αὐτός πρός πολύς ἀκοή ὡς εἷς μετέχω . »