nicephorus-gregoras.historia-romana 8.12.3
( Γ . ) Μαρτύριον τῶν λεγομένων καὶ ὃ προήνεγκε τέως ὁ χρόνος , καθάπερ τινὰ βάσανον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς . ἐν γὰρ τούτῳ τῷ χρόνῳ περιστρατοπεδευσάντων τὴν Φιλαδέλφειαν τῶν περιοίκων καὶ ἀστυγειτόνων Τούρκων καὶ κατὰ συνέχειαν πολιορκουμένης τῆς πόλεως σφοδρῶς ἔξωθεν μὲν ὑπ' αὐτῶν , ἔνδοθεν δ' ὑπὸ σφοδροῦ τοῦ λιμοῦ ἐς κίνδυνον ἦλθον οἱ περιλειπόμενοι τῶν αὐτοχθόνων πολιτῶν προδοθῆναι τοῖς Τούρκοις αὐτῇ πόλει καὶ αὐτοῖς οἴκοις . καὶ τάχ' ἂν ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἐπράττετο τοῦτο , εἰ μὴ ὁ Φιλανθρωπηνὸς Ἀλέξιος ἔφθη τοῦ βυθοῦ τῶν τοιούτων ἀπαλλάξας κινδύνων . ἐν στενῷ γὰρ γενόμενος ὁ βασιλεὺς καὶ μὴ ἔχων ὅ,τι δράσειε τῶν πάττων οὐδὲν ( οὔτε γὰρ ὅπλων ἐπισκευὴ , οὔτε στρατὸς ἀντίπαλος ἦν εἰς πόλιν οὕτω θαλάττης πολλοῖς σταδίοις ἀπῳκισμένην καὶ πολλοῖς κεκυκλωμένην τοῖς ἔθνεσι βοηθεῖν ) πέμπει τοῦτον αὐτὸν μηδὲν ἐπιφερόμενον , οὔτε στρατὸν , οὔθ' ὅπλων ἐπισκευὴν , οὔτε χρημάτων πλῆθος , ἀλλὰ μόνην τὴν τῆς φύσεως σύνεσιν καὶ ἐμπειρίαν . οὗ δὴ καὶ πρὶν ἐπιστῆναι τῇ πόλει Φιλαδελφείᾳ , ἔτι δ' ἐν μέσῃ πορείᾳ τυγχάνοντος , τὴν φήμην ἀκηκοότες οἱ τῶν πολιορκούντων σατράπαι καὶ ἀρχηγοὶ τά τε ὅπλα εὐθὺς ἔῤῥιψαν καὶ τὴν πολιορκίαν ἀπείπαντο αἰδεσθέντες τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετήν . καὶ ὑπτίαις ἅμα χερσὶ καὶ γνώμαις εἰρηνευούσαις ὑπαντῶσι καὶ ὑποδέχονται · καὶ ὧν πάλαι καλῶν ἀπέλαυσαν ἐξ αὐτοῦ νῦν ἐν μνήμῃ γενόμενοι χάριτας ὁμολογοῦσι καὶ πᾶν τὸ κατὰ γνώμην τελεῖν ὑπισχνοῦνται . οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν πάλαι τὸ ζῇν ἐπορίσαντο δι' αὐτοῦ προφανοῦς ἀπαλλαγέντες θανάτου · οἱ δὲ τῶν ὑπ' αὐτῷ παιδευτῇ τεθραμμένων πρὸς ὅπλα καὶ πολέμων ἄσκησιν ἦσαν . καὶ τί δεῖ διατρίβειν ; ἐς τοσοῦτον εὐπαθείας καὶ εὐτυχίας ἧκεν ἐξαπίνης ἡ Φιλαδέλφεια , ὡς μιᾶς δραχμῆς ὤνιον τὸν μέγιστον λαμβάνειν μέδιμνον τοῦ σίτου .
Lemmas: ( Γ . ) μαρτύριον ὁ λέγω καί ὅς προφέρω τέως ὁ χρόνος , καθάπερ τις βάσανος ὁ ὁ ἀνήρ ἀρετή . ἐν γάρ οὗτος ὁ χρόνος περιστρατοπεδεύω ὁ Φιλαδέλφεια ὁ περίοικος καί ἀστυγείτων Τοῦρκος καί κατά συνέχεια πολιορκέω ὁ πόλις σφοδρός ἔξωθεν μέν ὑπό αὐτός , ἔνδοθεν δέ ὑπό σφοδρός ὁ λιμός εἰς κίνδυνος ἔρχομαι ὁ περιλείπομαι ὁ αὐτόχθων πολίτης προδίδωμι ὁ Τοῦρκος αὐτός πόλις καί αὐτός οἶκος . καί τάχα εἄν ἐν ὀλίγος ἡμέρα πράσσω οὗτος , εἰμί μή ὁ Φιλανθρωπηνός Ἀλέξιος φθάνω ὁ βυθός ὁ τοιοῦτος ἀπαλλάσσω κίνδυνος . ἐν στενός γάρ γίγνομαι ὁ βασιλεύς καί μή ἔχω ὅστις δράω ὁ πάσσω οὐδείς ( οὔτε γάρ ὅπλον ἐπισκευή , οὔτε στρατός ἀντίπαλος εἰμί εἰς πόλις οὗτος θάλασσα πολύς στάδιον ἀποικίζω καί πολύς κυκλόω ὁ ἔθνος βοηθέω ) πέμπω οὗτος αὐτός μηδείς ἐπιφέρω , οὔτε στρατός , οὔτε ὅπλον ἐπισκευή , οὔτε χρῆμα πλῆθος , ἀλλά μόνος ὁ ὁ φύσις σύνεσις καί ἐμπειρία . ὅς δή καί πρίν ἐφίστημι ὁ πόλις Φιλαδέλφεια , ἔτι δέ ἐν μέσος πορεία τυγχάνω , ὁ φήμη ἀκούω ὁ ὁ πολιορκέω σατράπης καί ἀρχηγός ὁ τε ὅπλον εὐθύς ῥίπτω καί ὁ πολιορκία ἀπεῖπον αἰδέομαι ὁ ὁ ἀνήρ ἀρετή . καί ὕπτιος ἅμα χείρ καί γνώμη εἰρηνεύω ὑπαντάω καί ὑποδέχομαι · καί ὅς πάλαι καλός ἀπολαύω ἐκ αὐτός νῦν ἐν μνήμη γίγνομαι χάρις ὁμολογέω καί πᾶς ὁ κατά γνώμη τελέω ὑπισχνέομαι . ὁ μέν γάρ αὐτός πάλαι ὁ ζάω πορίζω διά αὐτός προφανής ἀπαλλάσσω θάνατος · ὁ δέ ὁ ὑπό αὐτός παιδευτής τρέφω πρός ὅπλον καί Πολέμων ἄσκησις εἰμί . καί τίς δεῖ διατρίβω ; εἰς τοσοῦτος εὐπάθεια καί εὐτυχία ἵημι ἐξαπίνης ὁ Φιλαδέλφεια , ὡς εἷς δραχμή ὤνιος ὁ μέγας λαμβάνω μέδιμνος ὁ σῖτος .