ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
nicephorus-gregoras.historia-romana 22.4.5
( Ε . ) Ἐγὼ δ' ὑπολαβὼν « ἠξίουν ἔνια πρὸς τὸ σαφέστερον ἀναπτύσσειν , μηκύνοντά πως τὴν ἔνδειξιν , ἵνα καὶ αὐτὸς τελεώτερον ἔχω γινώσκειν , εἰ ἀληθῶς ἀνέγνως ἐκείνου τὰς βίβλους , καὶ εἰ ἔγνως ἀναγνοὺς , καὶ ὁποῖόν τί σοι τὸ τῶν ἐπαινουμένων κεφάλαιον πέφυκε . καὶ στρατιώτης γὰρ οὐχ ἵππον ὅτι ἐξ ἵππου ζητεῖ , ἀλλ' εἰ τῶν ἐπαινουμένων τις εἴη , καὶ ἅμα πρὸς τὴν χρείαν ἔργοις ἁρμόττων αὐτοῖς . » ἅμα δ' αὐτῷ παρεισῆγον καί τινας ῥήσεις τῶν ἐκείνου βλασφήμων βιβλίων ἐγώ . « Ἱκανὰ μὲν οὖν , » φησὶ , « καὶ ταῦτα πεῖσαι , μήτε κτιστὴν ὑπάρχειν τὴν διδομένην καὶ λαμβανομένην τοῖς κεχαριτωμένοις τοῦ πνεύματος χάριν τε καὶ ἐνέργειαν ( αὕτη γάρ ἐστι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ) μήτε τὴν οὐσίαν εἶναι τοῦ πνεύματος . » καὶ μετ' ὀλίγον · « αὕτη γὰρ καθ' ἑαυτὴν ἡ θεία μετεχομένη τε καὶ λαμβανομένη φύσις ἢ φυρμὸν πείσεται , ἢ τὴν παθητὴν ἐξαναλώσει φύσιν , πρὶν ἂν ληφθῇ . » ὁρᾷς πῶς τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν σαφῶς ἀναιρεῖ , καθὰ καὶ ἀνωτέρω που δεδείχαμεν ; καὶ πάλιν · « τί ἔτι σύνθεσιν δέδοικας ἐπὶ τοῦ Θεοῦ , καὶ τῶν ἐνεργειῶν ἀκτίστων οὐσῶν τε καὶ λεγομένων ; πολλῷ μᾶλλον δέδιθι , μὴ κτίσμα ποιήσῃς τὸν Θεὸν , τὰς αὐτοῦ φυσικὰς ἐνεργείας ἡγούμενος κτιστὰς , ὡς διαφόρους τῆς οὐσίας . » καὶ πάλιν · « ἡμῖν δ' οὐδεμία ποτ' ἔσται λέξις ἀποχρῶσα πείθειν , τὰς ἐνεργείας τοῦ θείου πνεύματος , ἃς ὁ Προφήτης κεφαλαιωδῶς ἑπτὰ προσεῖπε , μετὰ τῶν κτισμάτων τάττειν . τῶν δὲ θείων καὶ φυσικῶν τοῦ Θεοῦ ἐνεργειῶν μία καὶ ἡ κρίσις . ἆρ' οὖν καὶ αὕτη τῶν κτισμάτων ἓν , καθὰ Ἀβραὰμ ἔφη · ὁ κρίνων πᾶσαν τὴν γῆν οὐ ποιήσεις κρίσιν ; » καὶ πάλιν · « πῶς οὐκ ἄκτιστος ἡ χάρις , δι' ἣν καὶ οἱ μετεσχηκότες αὐτῆς ἄναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτελεύτητοι καὶ ἀΐδιοι ; »
Lemmas: ( Ε . ) ἐγώ δέ ὑπολαμβάνω « ἀξιόω ἔνιοι πρός ὁ σαφής ἀναπτύσσω , μηκύνω πως ὁ ἔνδειξις , ἵνα καί αὐτός τέλειος ἔχω γιγνώσκω , εἰμί ἀληθής ἀναγιγνώσκω ἐκεῖνος ὁ Βίβλος , καί εἰμί γιγνώσκω ἀναγιγνώσκω , καί ὁποῖος τίς σύ ὁ ὁ ἐπαινέω κεφάλαιος φύω . καί στρατιώτης γάρ οὐ ἵππος ὅτι ἐκ ἵππος ζητέω , ἀλλά εἰμί ὁ ἐπαινέω τις εἰμί , καί ἅμα πρός ὁ χρεία ἔργον ἁρμόζω αὐτός . » ἅμα δέ αὐτός παρεισάγω καί τις ῥῆσις ὁ ἐκεῖνος βλάσφημος βιβλίον ἐγώ . « ἱκανός μέν οὖν , » φημί , « καί οὗτος πείθω , μήτε κτίστης ὑπάρχω ὁ δίδωμι καί λαμβάνω ὁ χαριτόω ὁ πνεῦμα χάρις τε καί ἐνέργεια ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ) μήτε ὁ οὐσία εἰμί ὁ πνεῦμα . » καί μετά ὀλίγος · « οὗτος γάρ κατά ἑαυτοῦ ὁ θεῖος μετέχω τε καί λαμβάνω φύσις ἢ φυρμός πείθω , ἢ ὁ παθητός ἐξανάλωσις φύσις , πρίν εἄν λαμβάνω . » ὁράω πῶς ὁ ἔνσαρκος οἰκονομία σαφῶς ἀναιρέω , καθά καί ἀνωτέρω ποῦ δείκνυμι ; καί πάλιν · « τίς ἔτι σύνθεσις δείδω ἐπί ὁ Θεός , καί ὁ ἐνέργεια ἄκτιστος εἰμί τε καί λέγω ; πολύς μᾶλλον δείδω , μή κτίσμα ποιέω ὁ θεός , ὁ αὐτός φυσικός ἐνέργεια ἡγέομαι κτίστης , ὡς διάφορος ὁ οὐσία . » καί πάλιν · « ἐγώ δέ οὐδείς πρός εἰμί λέξις ἀποχράω πείθω , ὁ ἐνέργεια ὁ θεῖον πνεῦμα , ὅς ὁ Προφήτης κεφαλαιώδης ἑπτά προσεῖπον , μετά ὁ κτίσμα τάσσω . ὁ δέ θεῖον καί φυσικός ὁ Θεός ἐνέργεια εἷς καί ὁ κρίσις . ἆρα οὖν καί οὗτος ὁ κτίσμα εἷς , καθά Ἀβραάμ φημί · ὁ κρίνω πᾶς ὁ γῆ οὖον ποιέω κρίσις ; » καί πάλιν · « πῶς οὐ ἄκτιστος ὁ χάρις , διά ὅς καί ὁ μετέχω αὐτός ἄναρχος καί ἄκτιστος καί ἀτελεύτητος καί ἀΐδιος ; »
nicephorus-gregoras.historia-romana 22.4.6
( Στ . ) Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλῶν τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιῶν παρενείρειν ἐθέλοντος , ἀνέκοψε τὸν λόγον ὁ φίλος , καὶ μακροὺς τοῦ Παλαμᾶ διεξῆλθεν ἐπαίνους . ἔπειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίστων ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει τε καὶ ἐπῄνει , τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας . δεύτερον δ' , ὅτι πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἓν ἔλεγεν εἶναι , οὐδ' ἑπτὰ μόνον ( ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ προείρηκεν Ἡσαΐας ἐπαναπαύσεσθαι ) ἀλλ' ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ , καὶ ὅσα πρὸς τούτοις δύναιτο ἄν τις τῇ διανοίᾳ περιλαμβάνειν , καὶ ἀπειράκις ἄπειρα · μεθ' ὧν καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δώδεκα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ βαπτιζομένου φανεῖσαν περιστεράν . ταῦτα γὰρ ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ἡ γραφὴ , ποτὲ δ' ἐνεργείας ἀκτίστους καὶ χάριτας καὶ δυνάμεις . καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μεθεκτὰς , καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστους γίνεσθαι τοὺς ἀνθρώπους , καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα , τά τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα , καὶ πρός γε ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτος ἐν ταῖς θείαις μυσταγωγίαις · τὴν δὲ θείαν οὐσίαν παντάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι .
Lemmas: ( στ . ) ἐμέω δέ καί πλείων πολύς ὁ τοιοῦτος ἐκεῖνος βλασφημία παρενείρω ἐθέλω , ἀνακόπτω ὁ λόγος ὁ φίλος , καί μακρός ὁ Παλαμά διεξέρχομαι ἔπαινος . ἔπειτα πρῶτος μέν ἐκεῖνος ἄκτιστος ἐνέργεια εἰμί πλῆθος σαφῶς ὁμολογέω τε καί ἐπαινέω , ὁ οὐσία πάντῃ διορίζω . δύο δέ , ὅτι πνεῦμα ἅγιος τε καί ἄκτιστον οὐ εἷς λέγω εἰμί , οὐδέ ἑπτά μόνος ( ὁποῖος καί ὁ Χριστός προαγορεύω Ἠσαΐας ἐπαναπαύω ) ἀλλά ἑβδομήκοντα ἑπτά , καί ὅσος πρός οὗτος δύναμαι ἄν τις ὁ διάνοια περιλαμβάνω , καί ἀπειράκις ἤπειρος · μετά ὅς καί ὁ ἐπί ὁ ἀπόστολος πύρινος φαίνω δώδεκα γλῶσσα τακτέον λέγω εἰμί καί ὁ ἐπί ὁ Χριστός βαπτίζω φαίνω περιστερά . οὗτος γάρ ποτέ μέν πνεῦμα καλέω οἶδα ὁ γραφή , ποτέ δέ ἐνέργεια ἄκτιστος καί χάρις καί δύναμις . καί οὗτος μέν εἰμί ὁ ὁ κτίσμα μεθεκτός , καί πρός οὗτος ἄκτιστος γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος , καί ἁγίζω ὁ ἁγίζω πᾶς , ὁ τε ἄλλος καί ὁ θέω ἐγώ βάπτισμα , καί πρός γε ὁ θύω καί μεταλαμβάνω ἐγώ ἄρτος ἐν ὁ θεῖος μυσταγωγία · ὁ δέ θεῖος οὐσία παντάπασι εἰμί ἀμέθεκτος ἅπας .
nicephorus-gregoras.historia-romana 22.4.7
( Ζ . ) Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικὸς εἰσήγετο πόλεμος μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων · λέγω δὴ τὸν σύν γε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας ἐληλυθότα ἡμῖν , τῶν ἐλλογίμων εἶναι λεγόμενον καὶ αὐτόν . ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακὼς ἑαυτὸν τὰ ἐνδέοντα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμόν . πᾶσι γὰρ ἐξῆν ἤδη τὰς ἐμὰς πατεῖν καὶ περιφρονεῖν τύχας , μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποῖς πανταχόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξι · καθάπερ καὶ δρυὸς πεσούσης πᾶσιν ἐξείη , ὥς φασιν , ἀνδράσι ξυλεύεσθαι · αἰδὼς δὲ πᾶσα καθ' ὑγρῶν ( ὡς ἔοικεν ) ἐῤῥύη , καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβάπτισε . δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ πάλην τὸν περὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' ὑποδείγματος ἐπῄει λόγον . « Καὶ δὴ καὶ καθάπερ , » φησὶν , « ἐπὶ τοῦ ἡλίου , τῆς μὲν οὐσίας , ἀκινήτου μενούσης ἐν οὐρανῷ , μετέχειν οὐκ ἔχομεν · τῆς δὲ φωτιστικῆς ἐνεργείας αὐτοῦ , πρὸς ἡμᾶς κατιούσης , μετέχομεν · οὕτω κἀπὶ θεοῦ χρὴ νοεῖν . τῆς γὰρ οὐσίας αὐτοῦ καθημένης ἐν οὐρανῷ ( ὃν θρόνον εἴρηκεν ἡ γραφὴ θεοῦ ) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα · μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ δυνάμεως καὶ ἰσχύος , ἄνευ οὐσίας πρὸς ἡμᾶς κατιούσης ἑκάστης καὶ ποιούσης ἀκτίστους · ἄλλης μὲν οὔσης , καὶ μακρὸν τὸ διάφορον ἐκ τῆς οὐσίας ἐχούσης · θεότητος δ' οὔσης καὶ αὐτῆς , ἀκτίστου μὲν , ὑφειμένης δ' οὖν . » ταῦτα δ' αὐτοῦ διεξιόντος , κῦμα καὶ σάλον εἶχε τὸ ἦθος αὐτοῦ · καὶ ἐνέκειτο μάλα σφοδρῶς , ἐκ τοῦ μείζονος ἀπαιτῶν , ὁπότερον ἂν ἑλοίμην αὐτὸς δυοῖν ὄντοιν πραγμάτοιν , ἀντιθέσεως καὶ συγκαταθέσεως .
Lemmas: ( Ζ . ) καί ἐπί οὗτος ὁ συμμαχικός εἰσάγω πόλεμος μετά ὁ ὑπόδειγμα · λέγω δή ὁ σῦς γε αὐτός πρός ὁ πατριαρχικός γερουσία ἔρχομαι ἐγώ , ὁ ἐλλόγιμος εἰμί λέγω καί αὐτός . ὅς δή καί λέγω παρασκευάζω ἑαυτοῦ ὁ ἐνδέω δριμύς ἐγώ ἀνθίστημι καί ἦθος καί ὀφθαλμός . πᾶς γάρ ἔξεστι ἤδη ὁ ἐμός πατέω καί περιφρονέω Τύχη , μονόω τε ἅμα καί παντοδαπός πανταχόθεν περιλαμβάνω ὁ δεσμοφύλαξ · καθάπερ καί δρῦς πίπτω πᾶς ἔξεστι , ὅς φημί , ἀνήρ ξυλεύομαι · αἰδώς δέ πᾶς κατά ὑγρός ( ὡς ἔοικα ) ῥέω , καί ἄμπωτις ἀφαιρέω καταβαπτίζω . δριμύς οὖν ἐκεῖνος ὁ τοιοῦτος διαδείκνυμι πάλη ὁ περί ἀμέθεκτος καί μεθεκτός διά ὑπόδειγμα ἔπειμι λόγος . « καί δή καί καθάπερ , » φημί , « ἐπί ὁ ἥλιος , ὁ μέν οὐσία , ἀκίνητος Μένων ἐν οὐρανός , μετέχω οὐ ἔχω · ὁ δέ φωτιστικός ἐνέργεια αὐτός , πρός ἐγώ κατέρχομαι , μετέχω · οὗτος ἐπί θεός χρή νοέω . ὁ γάρ οὐσία αὐτός κάθημαι ἐν οὐρανός ( ὅς θρόνος εἴρω ὁ γραφή θεός ) μετέχω οὐ ἐφικνέομαι · μετέχω δέ οὖν ὁ ἐνέργεια αὐτός καί ὁ βούλησις καί ζωή καί δύναμις καί ἰσχύς , ἄνευ οὐσία πρός ἐγώ κατέρχομαι ἕκαστος καί ποιέω ἄκτιστος · ἄλλος μέν εἰμί , καί μακρός ὁ διάφορος ἐκ ὁ οὐσία ἔχω · θεότης δέ εἰμί καί αὐτός , ἄκτιστος μέν , ὑφίημι δέ οὖν . » οὗτος δέ αὐτός διέξειμι , κῦμα καί σάλος ἔχω ὁ ἦθος αὐτός · καί ἔγκειμαι μάλα σφοδρός , ἐκ ὁ μείζων ἀπαιτέω , ὁπότερος εἄν αἱρέω αὐτός δύο εἰμί πρᾶγμα , ἀντίθεσις καί συγκατάθεσις .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.2
( Β . ) Ἐγὼ μὲν οὖν ( εἰρήσεται γὰρ τἀληθὲς ) τὴν ἀρχὴν ἐδεδίειν , μὴ πάντα διαστρέφων ὁ σὸς Παλαμᾶς διαβάλῃ κἀμὲ , βουληθέντα κατὰ καιρὸν ἐνταυθοῖ τοῖς οἰκείοις καὶ συντρόφοις χρήσασθαι ὅπλοις , λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπιστήμαις , ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίαις , ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων τῶν ἀποδειγμάτων . ἐπεὶ δ' ἄοπλος οἴκοθεν ὑπάρχων αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατὰ τῆς ἀληθείας , πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον ταῦθ' ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους ὁπλίζουσι , τοὺς μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας . ἐπιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μᾶλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος , ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος τούτοις . διὰ γοῦν ἕν γε τοιοῦτο , καὶ πρός γε διὰ τὴν τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας παραίνεσιν , οὐκ ὀκνήσομεν οὐδ' ἡμεῖς οὑτωσί πως ὁπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διανοίας καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων . εἰ οὖν καὶ ὑμῖν συνδοκεῖ , βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τοιούτων πρῶτον , καὶ ὅσα τῇ προκειμένῃ προσήκοντ' ἂν εἴη ἐφόδια , ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγῶνα χωρήσωμεν . ῥᾴοσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω , τὰς τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις ἀνενδεεῖς πηγνυμένοις , ἢ ῥᾳθυμούσας .
Lemmas: ( Β . ) ἐγώ μέν οὖν ( εἴρω γάρ ἀληθής ) ὁ ἀρχή δείδω , μή πᾶς διαστρέφω ὁ σός Παλαμάς διαβάλλω ἐγώ , βούλομαι κατά καιρός ἐνταυθοῖ ὁ οἰκέω καί σύντροφος χράω ὅπλον , λέγω δή ὁ ὁ θύραθεν πρός ὁ διαλέγω ἐπιστήμη , ὡς καί τέχνη καί μαρτυρία , ἐκεῖθεν ἐγώ ὁ ἰσχύς περιγίγνομαι φάσκω ὁ αποδειγμα . ἐπεί δέ ἄοπλος οἴκοθεν ὑπάρχω αὐτός ἐκ οὗτος ἑαυτοῦ ὁπλίζω πειράω κατά ὁ ἀλήθεια , πολύς μᾶλλον ἐγώ εἰς ὁ ἀγαθός αὐτός ὑπέρ ὁ ἀλήθεια ἀγωνίζομαι ὁπλίζω , ὁ μάλα συνήθης τε καί ἡλικιώτης . ἐπιγιγνώσκω γάρ ἐγώ ὁ ὁ ἐγώ γλῶσσα μᾶλλον συγγένεια καί ὁ ἦθος , ἢ αὐτός νόθος νόθος χράω οὗτος . διά γοῦν εἷς γε τοιοῦτος , καί πρός γε διά ὁ ὁ ἡμέτερος θεολόγος καί διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία παραίνεσις , οὐ ὀκνέω οὐδέ ἐγώ οὕτως πως ὁπλίζω κατά ὁ τοιχωρυχέω καί βωμολοχέω οὗτος καί εἰς ἀλλόκοτος διάνοια καί πλάνη ἐκ ἀμαθία παράγω . εἰμί οὖν καί σύ συνδοκέω , βραχύς σκέπτομαι περί ὁ τοιοῦτος πρῶτος , καί ὅσος ὁ πρόκειμαι προσήκω εἄν εἰμί ἐφόδια , ἔπειτα εἰς ὁ πρόκειμαι ἀγών χωρέω . ῥᾴδιος γάρ εἄν εἰμί χωρέω εἰς ὁ πρόσω , ὁ ὁ ὑπόθεσις ἀρχή καί προκατάστασις ἀνενδεής πήγνυμι , ἢ ῥᾳθυμέω .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.4
( Δ . ) Καὶ πρῶτον μὲν δὴ κείσθω ζήτημα τουτὶ ταῖς παρούσαις χρείαις · εἰ ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως ( λέγω δὴ τοῦ θεοῦ ) διαφορὰν ἡντινοῦν δογματίζειν οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐξείη · ὡς τὴν μὲν οὐσίαν ἀμέθεκτον εἶναι κτίσμασιν ἅπασι κομιδῇ ( « αὐτὴ γὰρ καθ' αὑτὴν , » φησὶν , « ἡ θεία μετεχομένη τε καὶ λαμβανομένη φύσις ἢ φυρμὸν πείσεται , ἢ τὴν παθητὴν ἐξαναλώσει φύσιν , πρὶν ἂν ληφθῇ · οὐδεὶς γὰρ , φησὶν , ὄψεται τὸ πρόσωπόν μου , καὶ ζήσεται » ) τὴν δ' ἐνέργειαν μόνην ἅπασι κτίσμασι γίνεσθαι μεθεκτὴν , μόνῳ μὲν τῷ ἀκτίστῳ μηδὲν ἐκείνης διαφέρουσαν · ὡς δ' αἰτίαν ὑπερκειμένην ἔχουσαν ἐκείνην , τούτῳ δὲ διαφέρουσαν · εἶναι δὲ τὴν ἐνέργειαν εἰς εἴδη διαιρουμένην , σοφίαν , δύναμιν , ζωὴν , ἀλήθειαν , βούλησιν , ἁγιασμὸν , καὶ ὅσα μυρία τοῖς ἐντυγχάνουσι ταῖς αὐτοῦ διαιρέσεσιν ἔξεστι διαγινώσκειν σαφέστερον , ὄψεσιν ἄγουσιν οἰκείαις εἰς πίστιν ἑαυτοὺς ἀκριβῆ .
Lemmas: ( δ . ) καί πρῶτος μέν δή κεῖμαι ζήτημα οὗτος ὁ πάρειμι χρεία · εἰμί ἐπί ὁ ἁπλόος καί ἀσώματος φύσις ( λέγω δή ὁ θεός ) διαφορά ὅστις δογματίζω οὐσία καί ἐνέργεια ἔξεστι · ὡς ὁ μέν οὐσία ἀμέθεκτος εἰμί κτίσμα ἅπας κομιδή ( « αὐτός γάρ κατά ἑαυτοῦ , » φημί , « ὁ θεῖος μετέχω τε καί λαμβάνω φύσις ἢ φυρμός πείθω , ἢ ὁ παθητός ἐξανάλωσις φύσις , πρίν εἄν λαμβάνω · οὐδείς γάρ , φημί , ὁράω ὁ πρόσωπον ἐγώ , καί ζῶ » ) ὁ δέ ἐνέργεια μόνος ἅπας κτίσμα γίγνομαι μεθεκτός , μόνος μέν ὁ ἄκτιστος μηδείς ἐκεῖνος διαφέρω · ὡς δέ αἴτιος ὑπέρκειμαι ἔχω ἐκεῖνος , οὗτος δέ διαφέρω · εἰμί δέ ὁ ἐνέργεια εἰς εἶδος διαιρέω , σοφία , δύναμις , ζωή , ἀλήθεια , βούλησις , ἁγιασμός , καί ὅσος μυρίος ὁ ἐντυγχάνω ὁ αὐτός διαίρεσις ἔξεστι διαγιγνώσκω σαφής , ὄψις ἄγω οἰκεῖος εἰς πίστις ἑαυτοῦ ἀκριβής .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.6
( Στ . ) Πλωτίνου τοίνυν ἀκουσώμεθα πρώτως , περὶ οὐσίας καὶ ἐνεργείας θεοῦ τάδε διεξιόντος . « εἰ ὑποθοῖτό τις ( φησὶν ) ἑλέσθαι τὸν θεὸν ἀλλάξασθαι τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , μήτ' ἂν ἄλλο τι γενέσθαι βουληθῆναι , μήτ' ἂν ἑαυτῷ μέμψασθαι , ὡς ὑπ' ἀνάγκης τοῦτο ἦν . ἔστι γὰρ ὄντως ἡ ἀγαθοῦ φύσις θέλησις αὐτοῦ · ὅτι μηδὲν ἦν ἄλλο , ἵνα πρὸς ἐκεῖνο λεχθῇ . εἰ μὲν οὖν εἴη τις ἐνέργεια ἐν αὐτῷ , καὶ τῇ ἐνεργείᾳ θείημεν αὐτὸν , οὐδ' ἂν διὰ τοῦτο εἴη ἕτερος αὐτοῦ , καὶ οὐκ αὐτὸς αὐτοῦ κύριος , ἀφ' οὗ ἡ ἐνέργεια · ὅτι μὴ ἕτερον ἐνέργεια καὶ αὐτός . ἐπεὶ γὰρ οὐσία καὶ ἐνέργεια ἐκεῖ ἐλέγετο , δύο πως ὄντα , ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐδίδου τὴν ἔννοιαν τοῦ κυρίου · τοῦτο δ' ἦν τῇ οὐσίᾳ ταὐτόν . διὰ τοῦτο καὶ οὐ χωρὶς ἐγένετο τὸ κύριον εἶναι , ἀλλ' αὐτὸ ἑαυτοῦ κύριον ἐλέγετο . οὐ γὰρ δύο ὡς ἓν , ἀλλ' ἕν . ἢ γὰρ ἐνέργεια μόνον , ἢ οὐδ' ὅλως ἐνέργεια . εἰ δ' οὐσίαν ἄνευ ἐνεργείας τις λέγοι , ἐλλιπὴς ἡ ἀρχὴ καὶ ἀτελὴς ἡ τελειοτάτη πασῶν ἔσται . καὶ εἰ προσθείη ἐνέργειαν , οὐχ ἓν τηρεῖ , ἀλλ' ἠλάττωσε τῇ προσθήκῃ . εἰ οὖν τελειότερον ἡ ἐνέργεια τῆς οὐσίας , τελειότερον δὲ τὸ πρῶτον , πρῶτον ἂν ἐνέργεια εἴη . ἐνέργεια δὲ , οὐ δουλεύουσα οὐσίᾳ , καθαρῶς ἐστιν ἐλευθέρα . καὶ οὕτως αὐτὸς παρ' αὑτοῦ ὁ θεὸς , εἴτ' οὐσίαν εἴποις , εἴτ' ἐνέργειαν . οὐ γὰρ δύο , ἀλλ' ἕν . πῶς γὰρ ἂν εἴη βούλησις ἐξ οὐσίας ἀνενεργήτου ; οὐχ ἕτερον ἄρα τῆς οὐσίας οὐδέν . φύσις οὖν ἁπλῆ , καὶ ἐνέργεια μία , καὶ οὐδὲ τὸ δυνάμει ἔχουσα ἄλλο , ἄλλο δὲ τὸ ἐνεργεῖν , πῶς οὐκ ἐλευθέρα ; οὐδὲ γὰρ πεφυκέναι λέγοιτ' ἂν ἐνεργεῖν , ἄλλης οὔσης τῆς οὐσίας , καὶ τῆς ἐνεργείας ἄλλης . »
Lemmas: ( στ . ) Πλωτῖνος τοίνυν ἀκούω πρῶτος , περί οὐσία καί ἐνέργεια θεός ὅδε διέξειμι . « εἰμί ὑποθέω τις ( φημί ) αἱρέω ὁ θεός ἀλλάσσω ὁ ἑαυτοῦ φύσις , μήτε εἄν ἄλλος τίς γίγνομαι βούλομαι , μήτε εἄν ἑαυτοῦ μέμφομαι , ὡς ὑπό ἀνάγκη οὗτος εἰμί . εἰμί γάρ εἰμί ὁ ἀγαθός φύσις θέλησις αὐτός · ὅτι μηδείς εἰμί ἄλλος , ἵνα πρός ἐκεῖνος λέγω . εἰμί μέν οὖν εἰμί τις ἐνέργεια ἐν αὐτός , καί ὁ ἐνέργεια τίθημι αὐτός , οὐδέ εἄν διά οὗτος εἰμί ἕτερος αὐτός , καί οὐ αὐτός αὐτός κύριος , ἀπό ὅς ὁ ἐνέργεια · ὅτι μή ἕτερος ἐνέργεια καί αὐτός . ἐπεί γάρ οὐσία καί ἐνέργεια ἐκεῖ λέγω , δύο πως εἰμί , ἐκ ὁ ἐνέργεια δίδωμι ὁ ἔννοια ὁ κύριος · οὗτος δέ εἰμί ὁ οὐσία αὐτός . διά οὗτος καί οὖον Χωρὶς γίγνομαι ὁ κύριος εἰμί , ἀλλά αὐτός ἑαυτοῦ κύριος λέγω . οὖον γάρ δύο ὡς εἷς , ἀλλά εἷς . ἢ γάρ ἐνέργεια μόνος , ἢ οὐδέ ὅλως ἐνέργεια . εἰμί δέ οὐσία ἄνευ ἐνέργεια τις λέγω , ἐλλιπής ὁ ἀρχή καί ἀτελής ὁ τέλειος πᾶς εἰμί . καί εἰμί προστίθημι ἐνέργεια , οὐ εἷς τηρέω , ἀλλά ἐλασσόω ὁ προσθήκη . εἰμί οὖν τέλειος ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία , τέλειος δέ ὁ πρῶτος , πρῶτος εἄν ἐνέργεια εἰμί . ἐνέργεια δέ , οὖον δουλεύω οὐσία , καθαρός εἰμί ἐλεύθερος . καί οὕτως αὐτός παρά αὐτός ὁ θεός , ἔτι οὐσία εἶπον , ἔτι ἐνέργεια . οὖον γάρ δύο , ἀλλά εἷς . πῶς γάρ εἄν εἰμί βούλησις ἐκ οὐσία ἀνενέργητος ; οὐ ἕτερος ἄρα ὁ οὐσία οὐδείς . φύσις οὖν ἁπλόος , καί ἐνέργεια εἷς , καί οὐδέ ὁ δύναμις ἔχω ἄλλος , ἄλλος δέ ὁ ἐνεργέω , πῶς οὐ ἐλεύθερος ; οὐδέ γάρ φύω λέγω εἄν ἐνεργέω , ἄλλος εἰμί ὁ οὐσία , καί ὁ ἐνέργεια ἄλλος . »
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.7
( Ζ . ) Φησὶ δὲ καὶ Ἀριστοτέλης , ὅτι « τὸ ἐξ ἀνάγκης ὂν κατ' ἐνέργειάν ἐστι καὶ ἀΐδιον καὶ χωρὶς δυνάμεως , εἴτουν αὐτοενέργεια καὶ πρώτη οὐσία . » καὶ ἀλλαχοῦ · « ἕκαστον τῶν ὄντων , ὧν ἔργον τί ἐστιν , ἤτοι ἐνέργεια , ἕνεκα τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐστι . θεοῦ δ' ἐνέργειά ἐστιν ἀθανασία , ὅπερ ἐστὶ ταὐτὸν εἰπεῖν ζωὴ ἀΐδιος · ὥστε ἀνάγκη τὸν θεὸν κίνησιν ἀΐδιον ὑπάρχειν , εἴτουν ἐνέργειαν . » Ὁρᾷς τὰς μαρτυρίας , σὺν ἐπιστήμης εὐροίᾳ προενεχθείσας , καὶ ὅσην αὐτόχρημα τοῖς περὶ θεοῦ λεγομένοις πρὸς τῶν σοφῶν διδασκάλων ἡμῶν καὶ φωστήρων τῆς ἐκκλησίας τὴν συμφωνίαν ἔχουσιν · ὡς ταὐτὸν ἐπὶ θεοῦ σαφῶς οὐσία τε καὶ ἐνέργεια , μηδὲν οὐδαμῶς διαφέροντα · καθάπερ καὶ ἡμῖν ἀνωτέρω λαβοῦσιν εἰς μῆκος ἐκτέθειται · Ἀθανασίου φημὶ , Βασιλείου , Κυρίλλου , καὶ Θεοδώρου , τοῦ τὴν Εἰκονομαχίαν ἐλάσαντος σοφωτάτοις ἐκ μέσου λόγοις , ὡς Ἀθηναῖοι πάλαι τὸ Κυλώνιον ἅγος ἐξ Ἀθηνῶν . τότε μὲν γὰρ ἐγὼ τῶν ἁγίων ἐκείνων βίβλους σχὼν ἀνὰ χεῖρας ὑπ' ὄψιν ἦγον λαμπρὰν τὰ λεγόμενα · ἐνταυθοῖ δ' οὐ παρέθηκα , περιττὸν ἡγησάμενος πανταχοῦ τὴν ὁμοίαν ἔκθεσιν δρᾷν . εἶναι γὰρ τοῖς βουληθεῖσι ῥᾴδιον , ἀναδραμοῦσι μικρὸν τῆς ἡμῶν ταυτησὶ διάστημα συγγραφῆς , ἐντυχεῖν · εἰς πλάτος ἡμῖν εἰρημένου αὐτοῖς , ἔνθα λαληθέντα τε καὶ πραχθέντα παρὰ τὴν λῃστρικὴν ἡμῖν ἐκείνην ἐκτέθειται σύνοδον . ἀλλ' ἐπιλείψει με ( εἶπον ) τὰ παραπλήσια κομίζειν ὁ χρόνος ἐθέλοντα .
Lemmas: ( Ζ . ) φημί δέ καί Ἀριστοτέλης , ὅτι « ὁ ἐκ ἀνάγκη εἰμί κατά ἐνέργεια εἰμί καί ἀΐδιος καί Χωρὶς δύναμις , εἴτουν αὐτοενέργεια καί πρῶτος οὐσία . » καί ἀλλαχοῦ · « ἕκαστος ὁ εἰμί , ὅς ἔργον τίς εἰμί , ἤτοι ἐνέργεια , ἕνεκα ὁ ἔργον αὐτός εἰμί . θεός δέ ἐνέργεια εἰμί ἀθανασία , ὅσπερ εἰμί αὐτός εἶπον ζωή ἀΐδιος · ὥστε ἀνάγκη ὁ θεός κίνησις ἀΐδιος ὑπάρχω , εἴτουν ἐνέργεια . » ὁράω ὁ μαρτυρία , σύν ἐπιστήμη εὔροια προφέρω , καί ὅσος αὐτόχρημα ὁ περί θεός λέγω πρός ὁ σοφός διδάσκαλος ἐγώ καί φωστήρ ὁ ἐκκλησία ὁ συμφωνία ἔχω · ὡς αὐτός ἐπί θεός σαφῶς οὐσία τε καί ἐνέργεια , μηδείς οὐδαμῶς διαφέρω · καθάπερ καί ἐγώ ἀνωτέρω λαμβάνω εἰς μῆκος ἐκτίθημι · Ἀθανάσιος φημί , Βασίλειος , Κύριλλος , καί Θεόδωρος , ὁ ὁ εἰκονομαχία ἐλαύνω σοφός ἐκ μέσος λόγος , ὡς Ἀθηναῖος πάλαι ὁ Κύλων ἅγος ἐκ Ἀθῆναι . τότε μέν γάρ ἐγώ ὁ ἅγιος ἐκεῖνος Βίβλος ἔχω ἀνά χείρ ὑπό ὄψις ἄγω λαμπρός ὁ λέγω · ἐνταυθοῖ δέ οὖον παρατίθημι , περισσός ἡγέομαι πανταχοῦ ὁ ὅμοιος ἔκθεσις δράω . εἰμί γάρ ὁ βούλομαι ῥᾴδιος , ἀνατρέχω μικρός ὁ ἐγώ οὗτος διάστημα συγγραφεύς , ἐντυγχάνω · εἰς πλάτος ἐγώ εἴρω αὐτός , ἔνθα λαλέω τε καί πράσσω παρά ὁ λῃστρικός ἐγώ ἐκεῖνος ἐκτίθημι σύνοδος . ἀλλά ἐπίλειψις ἐγώ ( εἶπον ) ὁ παραπλήσιος κομίζω ὁ χρόνος ἐθέλω .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.8
( Η . ) Ὅμως καὶ ἐπεὶ τὴν εἰκόνα θεοῦ φασιν οἱ θεῖοι πατέρες τὸν νοῦν , πολλαχῆ δὲ καὶ νοῦν καλοῦσιν αὐτὸν , καὶ πρό γε τῶν θεοπρεπῶν ὀνομάτων ἐμάθομεν εἶναι τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν καὶ τὸν νοῦν καὶ τὴν βούλησιν , φέρε σκεψώμεθα , τί καὶ περὶ τούτων τεχνολογοῦσιν οἱ τῆς ἡμετέρας γλώττης ἐπιστήμονες ἁρμοσταὶ καὶ παιδευταί . ἐς γὰρ τὴν αὐτὴν ἀγάγοι ἂν καὶ ταῦθ' ἡμᾶς ἐπιστημονικὴν τεχνολογίαν καὶ γνῶσιν , οἷς ἔφθημεν περί γε οὐσίας ἐκείνης , μοναδικοῦ τε καὶ ἑνιαίου . φησὶ τοίνυν εὐθὺς ὁ Πλωτῖνος αὖθις · « τὴν τοῦ παντὸς διάθεσιν εἴ τις ὀνομάζει πρόνοιαν , οὕτω νοείτω · ὅτι ἐστὶ πρὸ τοῦδε νοῦς τοῦ παντὸς ἑστὼς , ἀφ' οὗ καὶ καθ' ὃν πᾶν τόδε . εἰ μὲν οὖν νοῦς πρὸ πάντων καὶ ἀρχὴ ὁ τοιοῦτος νοῦς , οὐκ ἂν εἴη ὡς ἔτυχε . » καὶ αὖθίς φησιν , ὡς « ἁπλῆ ἐστιν ἡ τοῦ νοῦ οὐσία , καὶ οὐκ ἄλλο νόησις , καὶ ἄλλο νοῦς . οἱ γὰρ λέγοντες ἄλλως προστιθέασιν αὐτῇ , ὥσπερ ὀφθαλμοῖς τὸ ὁρᾷν . ἐατέον οὖν ἐπὶ τῆς ἁπλῆς φύσεως , τἄλλα μηδεμιᾶς ἐπικουρίας δεομένης . ὃ γὰρ ἂν προσθῇς , ἠλάττωσε τῇ προσθήκῃ τὴν οὐδενὸς δεομένην . » καὶ πολλὰ πολλαχῆ περὶ τούτου διεξελθὼν ἐπιφέρει καὶ Πλάτωνα , βεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ . « νοῦς γὰρ , » φησὶ , « μὴ νοῶν ἀνόητος ἂν εἴη . » καὶ Ἀριστοτέλης δ' ὁμοίως · « τέλειος , » φησὶ , « νοῦς αὐτοφυής ἐστιν ἐνέργεια , καὶ ταὐτόν ἐστιν ἐπ' αὐτοῦ , ταὐτὸν καὶ ἐνέργεια · ἢ οὐ μεταβάλλει , ἄλλο τι ὢν τὴν οὐσίαν καὶ ἄλλο τὴν ἐνέργειαν . » ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐκεῖνοι .
Lemmas: ( ὁ . ) ὅμως καί ἐπεί ὁ εἰκών θεός φημί ὁ θεῖος πατήρ ὁ νόος , πολλαχῆ δέ καί νόος καλέω αὐτός , καί πρό γε ὁ θεοπρεπής ὄνομα μανθάνω εἰμί ὁ εἷς καί ὁ εἰμί καί ὁ νόος καί ὁ βούλησις , φέρω σκέπτομαι , τίς καί περί οὗτος τεχνολογέω ὁ ὁ ἡμέτερος γλῶσσα ἐπιστήμων ἁρμοστής καί παιδευτής . εἰς γάρ ὁ αὐτός ἄγω εἄν καί αὐτός ἐγώ ἐπιστημονικός τεχνολογία καί γνῶσις , ὅς φθάνω περί γε οὐσία ἐκεῖνος , μοναδικός τε καί ενιαίος . φημί τοίνυν εὐθύς ὁ Πλωτῖνος αὖθις · « ὁ ὁ πᾶς διάθεσις εἰμί τις ὀνομάζω πρόνοια , οὗτος νοέω · ὅτι εἰμί πρό ὅδε νόος ὁ πᾶς ἵστημι , ἀπό ὅς καί κατά ὅς πᾶς ὅδε . εἰμί μέν οὖν νόος πρό πᾶς καί ἀρχή ὁ τοιοῦτος νόος , οὐ εἄν εἰμί ὡς τυγχάνω . » καί αὖθις φημί , ὡς « ἁπλόος εἰμί ὁ ὁ νόος οὐσία , καί οὐ ἄλλος νόησις , καί ἄλλος νόος . ὁ γάρ λέγω ἄλλως προστίθημι αὐτός , ὥσπερ ὀφθαλμός ὁ ὁράω . ἐατέος οὖν ἐπί ὁ ἁπλόος φύσις , ἄλλος μηδείς ἐπικουρία δήω . ὅς γάρ εἄν προστίθημι , ἐλασσόω ὁ προσθήκη ὁ οὐδείς δήω . » καί πολύς πολλαχῆ περί οὗτος διεξέρχομαι ἐπιφέρω καί Πλάτων , βεβαιόω ὁ λόγος αὐτός . « νόος γάρ , » φημί , « μή νοέω ἀνόητος εἄν εἰμί . » καί Ἀριστοτέλης δέ ὁμοίως · « τέλειος , » φημί , « νόος αὐτοφυής εἰμί ἐνέργεια , καί αὐτός εἰμί ἐπί αὐτός , αὐτός καί ἐνέργεια · ἢ οὖον μεταβάλλω , ἄλλος τίς εἰμί ὁ οὐσία καί ἄλλος ὁ ἐνέργεια . » ἀλλά οὗτος μέν ἐκεῖνος .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.9
( Θ . ) Ἴδωμεν δὲ καὶ τῶν σοφῶν καὶ ἁγίων διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας τὴν συμφωνίαν . « ὁ θεὸς οὔτε νοῶν λέγεται κυρίως , οὔτε νοούμενος , ἵνα μὴ σύνθετος λογισθῇ . τό,τε γὰρ νοοῦν συνεπιθεωρουμένην ἔχει τὴν τοῦ νοεῖν δύναμιν , τό,τε νοούμενον τὴν τοῦ νοεῖσθαι . ἀλλ' οὐδὲ νόησις · ἡ γὰρ νόησις ἔχει φυσικῶς ὑποκειμένην δεκτικὴν αὐτῆς οὐσίαν . λοιπὸν οὖν , ὑπὲρ ταῦτα πάντα · εἰ μή που νόησιν αὐτὸν εἴποιμεν αὐτὸ κατ' οὐσίαν . καὶ ὅλον νόησιν , καὶ μόνον νόησιν , καὶ νόησιν ὑπὲρ νόησιν . » καὶ ἀλλαχοῦ · « ἡ αὐτοϋπεραγαθότης , νοῦς οὖσα καὶ ὅλη ἐνέργεια , εἰς ἑαυτὴν ἐστραμμένη , ἐνεργείᾳ δ' , οὐ δυνάμει , πρότερον οὖσα ἀφροσύνη , εἶτα νοῦς ἐνεργείᾳ γινομένη . ὅθεν καί ἐστι νοῦς μόνον καθαρὸς , οὐκ ἐπείσακτον ἔχων τὸ φρονεῖν , ἀλλὰ παρ' ἑαυτοῦ πάντα νοεῖ . εἰ γὰρ ἡ μὲν οὐσία αὐτοῦ ἄλλο ἐστὶν , ἃ δὲ νοεῖ ἕτερα αὐτοῦ , αὐτὸς ἀνόητος ἔσται , ἤγουν ἡ οὐσία αὐτοῦ . »
Lemmas: ( Θ . ) εἶδον δέ καί ὁ σοφός καί ἅγιος διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία ὁ συμφωνία . « ὁ θεός οὔτε νοέω λέγω κύριος , οὔτε νοέω , ἵνα μή σύνθετος λογίζομαι . ἔρχομαι γάρ νοέω συνεπιθεωρέω ἔχω ὁ ὁ νοέω δύναμις , ἔρχομαι νοέω ὁ ὁ νοέω . ἀλλά οὐδέ νόησις · ὁ γάρ νόησις ἔχω φυσικός ὑπόκειμαι δεκτικός αὐτός οὐσία . λοιπός οὖν , ὑπέρ οὗτος πᾶς · εἰμί μή ποῦ νόησις αὐτός εἶπον αὐτός κατά οὐσία . καί ὅλος νόησις , καί μόνος νόησις , καί νόησις ὑπέρ νόησις . » καί ἀλλαχοῦ · « ὁ αὐτοϋπεραγαθότης , νόος εἰμί καί ὅλος ἐνέργεια , εἰς ἑαυτοῦ στρέφω , ἐνέργεια δέ , οὖον δύναμις , πρότερος εἰμί ἀφροσύνη , εἶτα νόος ἐνέργεια γίγνομαι . ὅθεν καί εἰμί νόος μόνος καθαρός , οὐ ἐπείσακτος ἔχω ὁ φρονέω , ἀλλά παρά ἑαυτοῦ πᾶς νοέω . εἰμί γάρ ὁ μέν οὐσία αὐτός ἄλλος εἰμί , ὁ δέ νοέω ἕτερος αὐτός , αὐτός ἀνόητος εἰμί , ἤγουν ὁ οὐσία αὐτός . »
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.1.11
( ΙΑ . ) Τὰ δ' αὐτὰ ὁ Πλατωνικὸς διέξεισι Πρόκλος περὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἀγαθοῦ · καὶ ὁ τοῖς θεολογικοῖς ἐντυγχάνων ἐκείνου εἴσεται σαφῶς τὴν συμφωνίαν . ἐμοὶ γὰρ οὐ σχολάζειν αἱ τῆς κεφαλῆς ἐῶσιν ἀλγηδόνες ἐν τούτοις . εἴσεται δ' ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν Πλάτωνος περὶ τὰ τοιαῦτα δόξαν ἐξ αὐτοῦ , εἴπερ αὐτὸς τῷ γε πλείονι μέρει τἀκείνου φθέγγεται πάντα . Δεικτέον δ' ὅμως ἐκ μέρους τὰ πλείω . φησὶν οὖν · « πᾶν τὸ γινόμενον ἐν μεθέξει τοῦ ἑνὸς γίνεται ἕν . αὐτὸ μὲν γὰρ οὐχ ἕν ἐστι . καθὸ δὲ πέπονθε τὴν μετοχὴν τοῦ ἑνὸς , ἕν ἐστιν . εἰ γὰρ γίνοιτο ἓν , ἃ μή ἐστιν ἓν καθ' ἑαυτὰ , συνιόντα δήπου καὶ κοινωνοῦντα ἀλλήλοις , γίνεται ἓν καὶ ὑπομένει τὴν τοῦ ἑνὸς παρουσίαν , οὐκ ὄντα ὅπερ ἕν . μετέχει ἄρα τοῦ ἑνὸς ταύτῃ , ᾗ πάσχει τὸ ἓν γενέσθαι . εἰ μὲν γὰρ ἤδη ἐστὶν ἓν , οὐ γίνεται ἕν . τὸ γὰρ ὂν οὐ γίνεται ὃ ἤδη ἐστίν . εἰ δὲ γίνεται , τῷ μὴ ἓν εἶναι πρότερον , ἕξει τὸ ἓν , ἐγγενομένου τινὸς ἐν αὐτοῖς ἑνός . »
Lemmas: ( ΙΑ . ) ὁ δέ αὐτός ὁ πλατωνικός διέξειμι Πρόκλος περί ὁ εἷς καί ὁ ἀγαθός · καί ὁ ὁ θεολογικός ἐντυγχάνω ἐκεῖνος εἶμι σαφῶς ὁ συμφωνία . ἐγώ γάρ οὖον σχολάζω ὁ ὁ κεφαλή ἐάω ἀλγηδών ἐν οὗτος . εἶμι δέ ἐν αὐτός καί ὁ Πλάτων περί ὁ τοιοῦτος δόξα ἐκ αὐτός , εἴπερ αὐτός ὁ γε πλείων μέρος ἐκεῖνος φθέγγομαι πᾶς . δείκνυμι δέ ὅμως ἐκ μέρος ὁ πλείων . φημί οὖν · « πᾶς ὁ γίγνομαι ἐν μετέχω ὁ εἷς γίγνομαι εἷς . αὐτός μέν γάρ οὐ εἷς εἰμί . καθό δέ πάσχω ὁ μετοχή ὁ εἷς , εἷς εἰμί . εἰμί γάρ γίγνομαι εἷς , ὁ μή εἰμί εἷς κατά ἑαυτοῦ , συνέρχομαι δήπου καί κοινωνέω ἀλλήλων , γίγνομαι εἷς καί ὑπομένω ὁ ὁ εἷς παρουσία , οὐ εἰμί ὅσπερ εἷς . μετέχω ἄρα ὁ εἷς οὗτος , ὅς πάσχω ὁ εἷς γίγνομαι . εἰμί μέν γάρ ἤδη εἰμί εἷς , οὖον γίγνομαι εἷς . ὁ γάρ εἰμί οὖον γίγνομαι ὅς ἤδη εἰμί . εἰμί δέ γίγνομαι , ὁ μή εἷς εἰμί πρότερος , ἔχω ὁ εἷς , ἐγγίγνομαι τις ἐν αὐτός εἷς . »
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.1
βʹ . Ἐγὼ μὲν οὖν ταῦτα εἰπὼν ᾤμην λόγου ἀπηλλάχθαι · μηδὲ γὰρ δεῖσθαι πλειόνων ἔτι καὶ σαφεστέρων μαρτυριῶν , εἰς παράστασιν τῆς ἑνιαίας ἐκείνης καὶ μοναδικῆς καὶ θείας ἁπλότητος , καὶ ὅσα δεικνῦσιν ἕτερα περὶ θεοῦ τῶν πάλαι σοφῶν οἱ λόγοι , ὑπεράγαθον αὐτὸν καλοῦντες , καὶ τόπον ὑπὲρ τόπον , καὶ νόησιν ὑπὲρ νόησιν , καὶ κίνησιν ὑπὲρ κίνησιν , τοῖς ἁγίοις ὁμοίως , ἅτε ὑφ' ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ τούτοις κανόνι τυπούμενοι τῆς τεχνικῆς παιδείας καὶ ἐπιστήμης , κοινῇ τοῖς πᾶσι πρὸς τοῦ θεοῦ βραβευθείσης , ὁπόσοι διαλέκτῳ κέχρηνται τῇ αὐτῇ .
Lemmas: βε . ἐγώ μέν οὖν οὗτος εἶπον οἴομαι λόγος ἀπαλλάσσω · μηδέ γάρ δήω πλείων ἔτι καί σαφής μαρτυρία , εἰς παράστασις ὁ ἑνιαῖος ἐκεῖνος καί μοναδικός καί θεῖος ἁπλότης , καί ὅσος δείκνυμι ἕτερος περί θεός ὁ πάλαι σοφός ὁ λόγος , ὑπεράγαθος αὐτός καλέω , καί τόπος ὑπέρ τόπος , καί νόησις ὑπέρ νόησις , καί κίνησις ὑπέρ κίνησις , ὁ ἅγιος ὁμοίως , ἅτε ὑπό εἷς καί ὁ αὐτός οὗτος κανών τυπόω ὁ τεχνικός παιδεία καί ἐπιστήμη , κοινός ὁ πᾶς πρός ὁ θεός βραβεύω , ὁπόσος διάλεκτος χράομαι ὁ αὐτός .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.3
( Γ . ) Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τόπου διαλαβεῖν ἡμᾶς ἐν ἐκείνοις συμπέπτωκεν , ἅτε καὶ αὐτοῦ συνεκτικῶς τε καὶ ἑνοειδῶς τὰ ἐν αὐτῷ περιέχοντος ἅπαντα , καὶ τὰ διάφορα εἶναι δοκοῦντα , ἀναγκαῖον καὶ τούτου τὴν τῶν θείων τῆς ἐκκλησίας διδασκάλων , καθάπερ τι τῶν ἀναγκαίων χρεῶν , συμφωνίαν ἀποπιμπλάναι . « ὁ θεὸς ἄϋλος ὢν , καὶ ἀπερίγραπτος , ἐν τόπῳ οὐκ ἔστιν . αὐτὸς γὰρ ἑαυτοῦ τόπος ἐστὶν , ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὢν , κἂν αὐτὸς συνέχων τὰ πάντα . ἰστέον δὲ ὅτι τὸ θεῖον ἀμερές ἐστιν , ὅλον ὁλικῶς πανταχοῦ ὂν , καὶ οὐ μέρος ἐν μέρει σωματικῶς διαιρούμενον , ἀλλ' ὅλον ἐν πᾶσι καὶ ὅλον ὑπὲρ τὸ πᾶν . ὁ δ' ἄγγελος σωματικῶς μὲν ἐν τόπῳ οὐ περιέχεται , ὥστε τυποῦσθαι καὶ σχηματίζεσθαι · ὅμως λέγεται εἶναι ἐν τόπῳ , διὰ τὸ παρεῖναι νοητῶς που καὶ ἐνεργῶν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , καὶ μὴ εἶναι ἀλλαχοῦ . »
Lemmas: ( Γ . ) ἐπεί δέ καί περί τόπος διαλαμβάνω ἐγώ ἐν ἐκεῖνος συμπίπτω , ἅτε καί αὐτός συνεκτικώς τε καί ἑνοειδής ὁ ἐν αὐτός περιέχω ἅπας , καί ὁ διάφορος εἰμί δοκέω , ἀναγκαῖος καί οὗτος ὁ ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος , καθάπερ τίς ὁ ἀναγκαῖος χρέος , συμφωνία ἀποπίμπλημι . « ὁ θεός ἄϋλος εἰμί , καί ἀπερίγραπτος , ἐν τόπος οὐ εἰμί . αὐτός γάρ ἑαυτοῦ τόπος εἰμί , ὁ ὁ πᾶς πληρόω καί ὑπέρ ὁ πᾶς εἰμί , κἀν αὐτός συνέχω ὁ πᾶς . ἰστέον δέ ὅτι ὁ θέω ἀμερής εἰμί , ὅλος ὁλικός πανταχοῦ εἰμί , καί οὖον μέρος ἐν μέρος σωματικός διαιρέω , ἀλλά ὅλος ἐν πᾶς καί ὅλος ὑπέρ ὁ πᾶς . ὁ δέ ἄγγελος σωματικός μέν ἐν τόπος οὖον περιέχω , ὥστε τυπόω καί σχηματίζω · ὅμως λέγω εἰμί ἐν τόπος , διά ὁ πάρειμι νοητός ποῦ καί ἐνεργός κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις , καί μή εἰμί ἀλλαχοῦ . »
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.5
( Ε . ) Καὶ πρῶτόν γε τὸν περὶ μεθέξεως λόγον ἐνεγκόντες εἰς μέσον ἴδωμεν πῶς ὁ σὸς Παλαμᾶς ἐκ τῶν γραφῶν ποιεῖται τὴν ἐκλογὴν τῶν τε ἡμετέρων καὶ θύραθεν . ὡς γὰρ πολλοὶ μὲν , φησὶ , κλητοὶ , ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί , οὕτω καὶ πολλῶν τὴν τῶν γραφῶν ἐκλογὴν ποιουμένων , τἀσφαλὲς ὀλίγοις πρόσεστι . μέμνημαι γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐνίους πὴ μὲν ὅμοια τοῖς ἡμῶν φθεγγομένους ἁγίοις , ὧν ἡμῖν ἔνια παρειληφόσιν ἐς τὴν τῶν ἁγίων ἅμιλλαν συνεισενεγκεῖν ἐγεγόνει , πὴ δ' ἀνόμοιά τε καὶ ἐναντία · ἀφ' ὧν τοῖς περὶ Παλαμᾶν ἐκλέγεσθαι τὰ κατὰ γνώμην πέπρωται , κανθάροις ἴσα , οἷς μισεῖν μὲν πέφυκεν ὅσα εὐώδη , ὅσα δ' ἀπόζει μακρᾶς δυσωδίας , ταῦτα δ' ἀσμένως προσίεσθαι .
Lemmas: ( Ε . ) καί πρότερος γε ὁ περί μέθεξις λόγος φέρω εἰς μέσος ὁράω πῶς ὁ σός Παλαμάς ἐκ ὁ γραφεύς ποιέω ὁ ἐκλογή ὁ τε ἡμέτερος καί θύραθεν . ὡς γάρ πολύς μέν , φημί , κλητός , ὀλίγος δέ ἐκλεκτός , οὗτος καί πολύς ὁ ὁ γραφεύς ἐκλογή ποιέω , ἀσφαλής ὀλίγος πρόσειμι . μιμνήσκω γάρ ὁ Ἕλλην ἔνιοι πη μέν ὅμοιος ὁ ἐγώ φθέγγομαι ἅγιος , ὅς ἐγώ ἔνιοι παραλαμβάνω εἰς ὁ ὁ ἅγιος ἅμιλλα συνεισφέρω γίγνομαι , πη δέ ἀνόμοιος τε καί ἐναντίος · ἀπό ὅς ὁ περί παλάμη ἐκλέγω ὁ κατά γνώμη ἔπορον , κάνθαρος ἴσος , ὅς μισέω μέν φύω ὅσος εὐώδης , ὅσος δέ ἀπόζω μακρός δυσωδία , οὗτος δέ ἄσμενος προσίημι .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.7
( Ζ . ) Ἀλλὰ τοῦτον ὁ Χριστιανὸς ἐμιμήσατο Παλαμᾶς ἀμαθῶς τε καὶ κακοτρόπως , καὶ μιμησάμενος οὐκ ἠνέσχετο μέχρι μιμήσεως εἶναι τἀγώνισμα · ἀλλὰ φιλότιμος ὢν ἐν κακοῖς ἐκείνου μὲν ἐξ ἀμαθίας διέφθαρκε τὴν λέξιν , αὐτὸς δὲ τῇ κακίᾳ κακίαν προστίθησι διανοίας . ἐκεῖνος μὲν γὰρ οὐδαμῆ δογματίζων ἀκτίστων θεοτήτων ἡλώκει πλῆθος · μηδὲ γὰρ ἐγχωρεῖν ἐνεργεῖ τῇ φύσει · ὁ δ' ἀμέθεκτόν τε καὶ ὑπερκείμενον ἔφησεν εἶναι πρῶτον θεόν · δευτέρᾳ δ' ἔπειτα δίδωσι τάξει τὸ τῶν μεθεκτῶν καὶ ὑφειμένων θεοτήτων πλῆθος · τρίτην δὲ χώραν ἔνειμε τοῖς τε ἀνθρώποις καὶ ὅσα ὑπὸ τὴν αἴσθησιν ἐνάρετα πράγματα , καθὰ πολλάκις εἴρηταί τε καὶ εἰρήσεται ἡμῖν · καὶ ἅμα ἄναρχά τε καὶ ἄκτιστα εἶναι ὡρίσατο , μετὰ πολλῆς τῆς αὐθεντίας ποιησάμενος τὴν προσθήκην . οὕτω ὁ φιλότιμος ἀνὴρ γίνεται χορηγὸς τῶν μήτ' ὄντων μήτ' ἐσομένων , ἀναρχίαν καὶ ἀκτισίαν ἐπευωνίζων οὕτως ἀφθόνῳ χειρὶ τοῖς κτίσμασι , καὶ τὰς μὲν ὡς ὕδωρ σπείρων , τὰς δ' ὡς ἄμμον διασκορπίζων . θαυμάσειε δ' ἄν τις , πῶς ἃ μὲν μήτ' ἔχει μήθ' ἕξει δίδωσιν , ὥσπερ αὐτοματίζων τῶν μήτ' ὄντων μήτ' ἐσομένων τὴν γένεσιν · τῶν δὲ χρημάτων τὰ μὲν ὡς ἄμμον θησαυρίζει , τῶν θείων εἰκόνων ἀσελγῶς ἀφαιρούμενος , τὰ δ' ὅθεν οὔτ' ἔσπειρεν οὔτε διεσκόρπισεν , ἀπονητὶ συνάγει , τοῦ βασιλικοῦ κελεύοντος τρίποδος . ἀλλ' ἀναίσχυντον ἡ ἀμαθία , καὶ φιλεῖ γε ὡς τὰ πολλὰ τὸ τῆς φύσεως ἐλλιπὲς τῇ θρασύτητι διασώζειν βιάζεσθαι · καθάπερ οἱ χωλεύοντες τὸ λεῖπον τοῦ ποδὸς ξυλίνῳ διασώζουσιν ἐνίοτε . ἀλλ' ὁ περὶ τοῦ ἀκτίστου λόγος εἰς ἑτέραν ἡμῖν τεταμιεύσθω τράπεζαν · περὶ δ' ἀμεθέκτου τῶν ἁγίων ὅ,τι φασὶν ἀκουσώμεθα .
Lemmas: ( Ζ . ) ἀλλά οὗτος ὁ Χριστιανός μιμέομαι Παλαμάς ἀμαθής τε καί κακότροπος , καί μιμέομαι οὐ ἀνέχω μέχρι μίμησις εἰμί ἀγώνισμα · ἀλλά φιλότιμος εἰμί ἐν κακός ἐκεῖνος μέν ἐκ ἀμαθία διαφθείρω ὁ λέξις , αὐτός δέ ὁ κακία κακία προστίθημι διάνοια . ἐκεῖνος μέν γάρ οὐδαμῆ δογματίζω ἄκτιστος θεότης ἁλίσκομαι πλῆθος · μηδέ γάρ ἐγχωρέω ἐνεργέω ὁ φύσις · ὁ δέ ἀμέθεκτος τε καί ὑπέρκειμαι φημί εἰμί πρῶτος θεός · δύο δέ ἔπειτα δίδωμι τάξις ὁ ὁ μεθεκτός καί ὑφέζομαι θεότης πλῆθος · τρίτος δέ χώρα νέμω ὁ τε ἄνθρωπος καί ὅσος ὑπό ὁ αἴσθησις ἐνάρετος πρᾶγμα , καθά πολλάκις εἴρω2 τε καί εἴρω ἐγώ · καί ἅμα ἄναρχος τε καί ἄκτιστος εἰμί ὁρίζω , μετά πολύς ὁ αὐθεντία ποιέω ὁ προσθήκη . οὗτος ὁ φιλότιμος ἀνήρ γίγνομαι χορηγός ὁ μήτε εἰμί μήτε εἰμί , ἀναρχία καί ἀκτισία ἐπευωνίζω οὕτως ἄφθονος χείρ ὁ κτίσμα , καί ὁ μέν ὡς ὕδωρ σπείρω , ὁ δέ ὡς ἄμμος διασκορπίζω . θαυμάζω δέ ἄν τις , πῶς ὁ μέν μήτε ἔχω μήτε ἔχω δίδωμι , ὥσπερ αὐτοματίζω ὁ μήτε εἰμί μήτε εἰμί ὁ γένεσις · ὁ δέ χρῆμα ὁ μέν ὡς ἄμμος θησαυρίζω , ὁ θεῖον εἰκών ἀσελγής ἀφαιρέω , ὁ δέ ὅθεν οὔτε σπείρω οὔτε διασκορπίζω , ἀπονητί συνάγω , ὁ βασιλικός κελεύω τρίπους . ἀλλά ἀναίσχυντος ὁ ἀμαθία , καί φιλέω γε ὡς ὁ πολύς ὁ ὁ φύσις ἐλλιπής ὁ θρασύτης διασῴζω βιάζομαι · καθάπερ ὁ χωλεύω ὁ λείπω ὁ πούς ξύλινος διασῴζω ἐνίοτε . ἀλλά ὁ περί ὁ ἄκτιστος λόγος εἰς ἕτερος ἐγώ ταμιεύω τράπεζα · περί δέ ἀμέθεκτος ὁ ἅγιος ὅστις φημί ἀκούω .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.2.12
( ΙΒ . ) Τῆς τοιαύτης οὖν ἔχεται παραπληξίας καὶ ὅ φησιν αὖθις αὐτὸς καὶ περὶ τῆς παραδειχθείσης ἐπὶ τοῦ ὄρους θεότητος . ἰδοὺ γὰρ κἀκεῖ διαστρέψας ἐξ ἀμαθίας , ἢ μᾶλλον κακοτροπίας , τὴν λέξιν πρὸς ἀλλόκοτον καὶ ἔκφυλον τῆς λέξεως ἔννοιαν στρατόπεδον θεοτήτων διαφόρων πεποίηκε τὸ Θαβώριον ὄρος , ἁμιλλωμένων ἀλλήλαις ὑπερθέσεως καὶ ὑφέσεως ἕνεκα · μήπω μαθὼν ὡς τὸ παραδεικνύειν οὐ τὴν καθαρὰν καὶ ἀναμφίβολον δεῖξιν δηλοῖ , ἀλλὰ τὴν αἰνιγματώδη , καὶ ἣ διὰ τῶν φαινομένων τὰ μήπω φανέντα κηρύττει . δῆλον δὲ καὶ ἄλλοθεν μὲν πολλαχόθεν , οὐχ ἧττον δὲ κἀξ ὧν εἰρῆσθαι τῷ Μελῳδῷ καὶ θείῳ ἐπῄει ἐκείνῳ ἀνδρὶ , « σύμβολα ( φάσκοντι ) τῆς ταφῆς σου παρέδειξας , τὰς ὁράσεις πληθύνας . » καὶ αὖ ἐξ ὧν Γρηγορίῳ τῷ θεολόγῳ περὶ τοῦ Πάσχα λέλεκται · « ὅταν αὐτὸ πίνῃ καινὸν μεθ' ἡμῶν ὁ λόγος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς , ἀποκαλύπτων καὶ διδάσκων , ἃ νῦν μετρίως παρέδειξε . » καὶ πάλιν · « ἐγκαινίζεται δὲ καὶ ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου , καὶ λίαν πολυτελῶς , ἣν θεὸς παρέδειξε , καὶ Μωσῆς ἐπήξατο , καὶ Βεσελεὴλ ἐτελείωσε . » « καὶ ἄγγελοι δὲ , » φησὶν ὁ Χρυσόστομος , « παρ' ἀνθρώποις φανέντες , τὸ τῆς οἰκείας φύσεως ἀπαστράπτον φῶς παρήνοιξαν . » ἡ γὰρ παρὰ πρόθεσις κολαστικόν τινα δείκνυσι τρόπον ἐν τούτοις , ὥσπερ διὰ παραπετάσματος τὴν ἀλήθειαν κρυπτομένην συμβολικῶς ὑπεμφαίνουσα . εἶεν .
Lemmas: ( Ἶβ . ) ὁ τοιοῦτος οὖν ἔχω παραπληξία καί ὅς φημί αὖθις αὐτός καί περί ὁ παραδείκνυμι ἐπί ὁ ὄρος θεότης . ἰδού γάρ ἐκεῖ διαστρέφω ἐκ ἀμαθία , ἢ μᾶλλον κακοτροπία , ὁ λέξις πρός ἀλλόκοτος καί ἔκφυλος ὁ λέξις ἔννοια στρατόπεδον θεότης διάφορος ποιέω ὁ Θαβώριον ὄρος , ἁμιλλάομαι ἀλλήλων ὑπέρθεσις καί ὕφεσις ἕνεκα · μήπω μανθάνω ὡς ὁ παραδείκνυμι οὖον ὁ καθαρός καί ἀναμφίβολος δεῖξις δηλόω , ἀλλά ὁ αἰνιγματώδης , καί ὅς διά ὁ φαίνω ὁ μήπω φαίνω κηρύσσω . δῆλος δέ καί ἄλλοθεν μέν πολλαχόθεν , οὐ κακός δέ ἐκ ὅς εἴρω ὁ μελῳδός καί θεῖον ἔπειμι ἐκεῖνος ἀνήρ , « σύμβολον ( φάσκω ) ὁ ταφή σύ παραδείκνυμι , ὁ ὅρασις πληθύνω . » καί αὖος ἐκ ὅς Γρηγόριος ὁ θεολόγος περί ὁ Πάσχα λέγω · « ὅταν αὐτός πίνω καινός μετά ἐγώ ὁ λόγος ἐν ὁ βασίλεια ὁ πατήρ , ἀποκαλύπτω καί διδάσκω , ὁ νῦν μέτριος παραδείκνυμι . » καί πάλιν · « ἐγκαινίζω δέ καί ὁ σκηνή ὁ μαρτύριον , καί λίαν πολυτελής , ὅς θεός παραδείκνυμι , καί Μωσῆς πήγνυμι , καί Βεσελεήλ τελειόω . » « καί ἄγγελος δέ , » φημί ὁ Χρυσόστομος , « παρά ἄνθρωπος φαίνω , ὁ ὁ οἰκεῖος φύσις ἀπαστράπτω φάος παρανοίγνυμι . » ὁ γάρ παρά πρόθεσις κολαστικός τις δείκνυμι τρόπος ἐν οὗτος , ὥσπερ διά παραπέτασμα ὁ ἀλήθεια κρύπτω συμβολικός ὑπεμφαίνω . ἄγω .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.3.1
γʹ . Ἐμοὶ δὲ καὶ μάλα ἐθέλοντι τῶν ἐκεῖ λαληθέντων πάντα διεξιέναι καθ' ἕκαστα , τάς τε ἐκδρομὰς τῶν λόγων ἐκείνων καὶ τὰς ἀγχιστρόφους τῆς μάχης ἐκείνης μεταβολὰς , καὶ τὰς κατὰ στόμα τῶν ἀντιθέσεων ἀπαντήσεις · καὶ ὅπως , καθάπερ ἐν ἐρημίᾳ λυσσῶντες κύνες , κυκλώσαντες μονωθέντα με κατὰ ταὐτὸν , ὁ μὲν κατὰ τῶν ἐμῶν ὠθεῖν ἠπείγετο στέρνων τῆς ἀσεβείας τὸ ξίφος , ὁ δὲ τὰ τῶν ὀπισθίων μοι κράσπεδα σφόδρα ἐπιβούλως παρέσπα καὶ παρεῤῥήγνυ , καὶ πρὸς ἑαυτὸν μετὰ τῆς γλώττης ἑκάτερος ὅλον ἀνθεῖλκε τὸν νοῦν ἡμέτερον · καὶ συνελόντι φάναι , τοὺς συχνοὺς καὶ ἐπαλλήλους ἐκείνους ἱδρῶτας , οὓς ἀπαθῶς ὁ τῶν ἀδήλων μόνος ἔβλεπεν ὀφθαλμὸς , διεξιέναι καθ' ἕκαστα βουλομένῳ μοι αἱ τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνες οὐκ ἐνεδίδουν . διὸ παραιτεῖσθαι βουλόμενον δι' αὐτό γε τοῦτο , καὶ πρός γε διὰ τὴν πάλαι τοῦ Καβασίλα φιλίαν ἐκείνην , ἐκπομπεύειν οὐ μάλα ἐθέλων , ὁπόσα κἀκείνῳ κατὰ τῶν πατρίων τηνικαῦτα ἐθῶν καὶ δογμάτων τῆς ἐκκλησίας λελάληται δύσφημα δι' ἀμαθίαν ( οὐ γὰρ ἄν ποτε φαίην ἐγὼ , μοχθηρίαν ψυχῆς ) ἐμποδὼν οἱ φίλοι μοι σφόδρα καθίσταντο . διὸ καὶ μικρὸν ἀναπνεύσας ἀνελάμβανον αὖθις ἐμαυτὸν , καὶ ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τῆς διηγήσεως ἀνῆγον τὸν λόγον , ἐκεῖνα μεταξὺ παραλείπων , ὅσα τὸ πρότερον ἔτος ἡμῖν λεπτότερόν τε καὶ τεχνικώτερον ἐν τοῖς Ἀντιῤῥητικοῖς ἐκδέδοται , ἢ μᾶλλον ἃ τὴν τοῦ Παλαμᾶ στηλιτεύει κακίαν ἐς τἀκριβέστερον .
Lemmas: γε . ἐμός δέ καί μάλα ἐθέλω ὁ ἐκεῖ λαλέω πᾶς διεξιέναι κατά ἕκαστος , ὁ τε ἐκδρομή ὁ λόγος ἐκεῖνος καί ὁ ἀγχίστροφος ὁ μάχη ἐκεῖνος μεταβολή , καί ὁ κατά στόμα ὁ ἀντίθεσις ἀπαντάω · καί ὅπως , καθάπερ ἐν ἐρημία λυσσάω κύω , κυκλόω μονόω ἐγώ κατά αὐτός , ὁ μέν κατά ὁ ἐμέω ὠθέω ἐπείγω στέρνον ὁ ἀσέβεια ὁ ξίφος , ὁ δέ ὁ ὁ ὀπίσθιος ἐγώ κράσπεδον σφόδρα ἐπίβουλος παρασπάω καί παραλήγω , καί πρός ἑαυτοῦ μετά ὁ γλῶσσα ἑκάτερος ὅλος ἀνθέλκω ὁ νόος ἡμέτερος · καί συναιρέω φαίνω , ὁ συχνός καί ἐπάλληλος ἐκεῖνος ἱδρώς , ὅς ἀπαθής ὁ ὁ ἄδηλος μόνος βλέπω ὀφθαλμός , διεξιέναι κατά ἕκαστος βούλομαι ἐγώ ὁ ὁ κεφαλή ἀλγηδών οὐ ἐνδίδωμι . διό παραιτέομαι βούλομαι διά αὐτός γε οὗτος , καί πρός γε διά ὁ πάλαι ὁ Καβασιλά φίλιος ἐκεῖνος , ἐκπομπεύω οὖον μάλα ἐθέλω , ὁπόσος ἐκεῖνος κατά ὁ πάτριος τηνικαῦτα ἔθος καί δόγμα ὁ ἐκκλησία λαλέω δύσφημος διά ἀμαθία ( οὖον γάρ ἄν ποτός φημί ἐγώ , μοχθηρία Ψυχή ) ἐμποδών ὁ φίλος ἐγώ σφόδρα καθίστημι . διό καί μικρός ἀναπνέω ἀναλαμβάνω αὖθις ἐμαυτοῦ , καί εἰς ὁ πρότερος ἴχνος ὁ διήγησις ἀνάγω ὁ λόγος , ἐκεῖνος μεταξύ παραλείπω , ὅσος ὁ πρότερος ἔτος ἐγώ λεπτός τε καί τεχνικός ἐν ὁ αντιρρητικοιξ ἐκδίδωμι , ἢ μᾶλλον ὁ ὁ ὁ Παλαμά στηλιτεύω κακία εἰς ἀκριβής .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.3.3
( Γ . ) Ἀλλὰ γὰρ ἡμεῖς ἐνταυθοῖ τὰ καιριώτερα τῶν ἀτόπων , ἃ τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἀνδράσιν , ἐκ μόνων δυοῖν Παλαμικῶν ἀναλεξαμένοις λόγων , εἰς ἀντίπαλον προενεγκεῖν καθ' ἡμῶν τηνικαῦτα συμπέπτωκε , κατὰ τὸ ἀπαράλλακτον ἐξεθήκαμεν ὡς ἐν κεφαλαίῳ . ὧν γὰρ ἔργον καὶ μόνον ἀκούειν , ἦπου διεξιέναι καθ' ἕκαστον ἐργωδέστατον ἅπαντα · καὶ οὐδὲ πολλοῦ ἂν δεῖν οἶμαι χρῆμα τουτὶ πονηρὸν νομισθῆναι , καὶ ἴλιγγον ἐμποιοῦν ἀκοαῖς εὐσεβείᾳ συντεθραμμέναις , καὶ μηδὲν μηδαμῆ τῶν πατρίων δογμάτων ἐκτὸς εἰθισμέναις ἀκούειν . ἔξεστι δ' , οἷς ἂν ὀρθῶς ἐξείη , σκοπεῖν κἀκ τούτων , ὡς εἰ μικρὸν μέρος δυοῖν τῶν ἐκείνου λόγων τοσαύτας ἔχει τὰς ἀτοπίας , καὶ ταῦτα ἐκ τοῦ παρήκοντος τοῖς θιασώταις ἐκείνου λεχθὲν , πόσας ἄν τις καὶ οἵας εἶναι λογίσαιτο πᾶσι τοῖς ἄλλοις , ὑπὲρ ἑξήκοντα οὖσι ; πολύχους γὰρ ἐν κακοῖς ὁ ἀνὴρ , καὶ τεχνικοῦ κανόνος ὡς ποῤῥωτάτω λεγεῶνας ὅλους δυνάμενος ἐξεμεῖν λογαρίων ἐξ αὐτομάτου . ὅμως ἱκανὰ καὶ ταυτὶ τοῖς τὸ συνειδὸς ἀδέκαστον τρέφουσι , δεῖξαι ·
Lemmas: ( Γ . ) ἀλλά γάρ ἐγώ ἐνταυθοῖ ὁ καίριος ὁ ἄτοπος , ὁ ὁ δύο ἐκεῖνος ἀνήρ , ἐκ μόνος δύο παλαμικός ἀναλέγω λόγος , εἰς ἀντίπαλος προφέρω κατά ἐγώ τηνικαῦτα συμπίπτω , κατά ὁ ἀπαράλλακτος ἐκτίθημι ὡς ἐν κεφάλαιος . ὅς γάρ ἔργον καί μόνος ἀκούω , ἦπου διεξιέναι κατά ἕκαστος ἐργώδης ἅπας · καί οὐδέ πολύς εἄν δήω οἴομαι χρῆμα οὗτος πονηρός νομίζω , καί ἴλιγγος ἐμποιέω ἀκοή εὐσέβεια συντρέφω , καί μηδείς μηδαμῆ ὁ πάτριος δόγμα ἐκτός ἐθίζω ἀκούω . ἔξεστι δέ , ὅς εἄν ὀρθῶς ἔξεστι , σκοπέω ἐκ οὗτος , ὡς εἰμί μικρός μέρος δύο ὁ ἐκεῖνος λόγος τοσοῦτος ἔχω ὁ ἀτοπία , καί οὗτος ἐκ ὁ παρήκω ὁ θιασώτης ἐκεῖνος λέγω3 , πόσος ἄν τις καί οἷος εἰμί λογίζομαι πᾶς ὁ ἄλλος , ὑπέρ ἑξήκοντα εἰμί ; πολύχους γάρ ἐν κακός ὁ ἀνήρ , καί τεχνικός κανών ὡς προσωτέρω λεγεών ὅλος δύναμαι ἐξεμέω λογάριον ἐκ αὐτόματος . ὅμως ἱκανός καί οὗτος ὁ ὁ σύνοιδα ἀδέκαστος τρέφω , δείκνυμι ·
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.3.4
( Δ . ) Πρῶτον μὲν , ὅπως οὐχ ἓν εἶναι δογματίζει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , οὐ μεντἂν οὐδ' ἑπτά τινων ἓν , ἀλλὰ τῶν γε ὑπὲρ τὰ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά . Δεύτερον δ' , ὅπως ἐν τούτοις οὐ φρίττει διαβάλλων τόν τε μέγαν ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριον , καὶ ἅμα τῶν θείων εὐαγγελιστῶν Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον , δάκτυλον θεοῦ μὴ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγοντας , ἀλλ' ἕτερον τῆς οὐσίας καὶ μίαν τῶν ἀπείρων καὶ διαφόρων ἐνεργειῶν ἐνέργειαν . Τρίτον δ' , ὅπως μεταξὺ θεοῦ καὶ ἀγγέλων καινόν τι καὶ ἴδιον ἀκτίστων τίθησι γένος ἐνεργειῶν , λαμπρότητα θεοῦ καὶ φῶς ἄῤῥητον ὀνομάζων , ἐν οἷς καὶ τὸν μέγαν διαβάλλει Διονύσιον , συμφωνεῖν αὐτὸν αὑτῷ προβαλλόμενος , ἔς γε τὸ ἄναρχόν τε καὶ ἄκτιστον εἶναι γένος τουτί . Τέταρτον δ' , ὅπως ὅτῳ ποτ' ἀνθρώπων ἀκτίστῳ γε ἐκ τοῦ σχεδὸν ἐθέλοντι γίνεσθαι καὶ ἀνάρχῳ ῥᾷστον καὶ ὡς ἐπὶ πρανοῦς εἰπεῖν , ἐξ ἀφθόνων καὶ ἀποῤῥήτων πηγῶν ἀψοφητὶ καταφερομένου τοῦ τῆς τοσαύτης χορηγίας ῥεύματος . Πέμπτον , ὅτι τὸ ἡτοιμασμένον ἄκτιστον δογματίζει , ὡς ἐντεῦθεν ἀνάγκην εἶναι καὶ , ὃ τῷ διαβόλῳ ἡτοίμασε πῦρ ὁ θεὸς , ἄκτιστον εἶναι . Καὶ ἅμα ἕκτον , ὅπως οὐ μόνον τὰς ἀκτίστους ταύτας ἐνεργείας πολλὰς καὶ διαφόρους εἶναί φησιν , ἀλλὰ καὶ τὰς τρεῖς τῆς θείας φύσεως ὑποστάσεις πολλὰς καὶ διαφόρους εἶναι νομοθετεῖ · καὶ μικρόν τι συγχέας τὸν λόγον ὑποστάσεις μὲν ὀνομάζει τὰς πολλὰς ἐκείνας καὶ ἀπείρους ἐνεργείας , καὶ τοὔμπαλιν πολλὰς τὰς ὑποστάσεις , ἃς ἄχρι καὶ τήμερον δόγμα πάτριον τρεῖς γε καὶ μόνας ἅπασιν ἀκούειν καὶ σέβειν ἅπασιν ὀρθοδόξοις ἐνῆν . Ἕβδομον , ὅπως καὶ περὶ τῆς ἁγίας μεταλήψεως καὶ τοῦ θείου βαπτίσματος τἀνόσια τούτοις λελάληται .
Lemmas: ( δ . ) Πρῶτος μέν , ὅπως οὐ εἷς εἰμί δογματίζω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , οὖον μέντοι οὐδέ ἑπτά τίνω εἷς , ἀλλά ὁ γε ὑπέρ ὁ ἑβδομήκοντα ἑπτά . Δεύτερος δέ , ὅπως ἐν οὗτος οὖον φρίσσω διαβάλλω ὁ τε μέγας ἐν θεολογία Γρηγόριος , καί ἅμα ὁ θεῖον εὐαγγελιστής Λουκᾶς καί Ματθαῖος , δάκτυλος θεός μή ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος λέγω , ἀλλά ἕτερος ὁ οὐσία καί εἷς ὁ ἤπειρος καί διάφορος ἐνέργεια ἐνέργεια . Τρίτος δέ , ὅπως μεταξύ θεός καί ἄγγελος καινός τίς καί ἴδιος ἄκτιστος τίθημι γένος ἐνέργεια , λαμπρότης θεός καί φάος ἄρρητος ὀνομάζω , ἐν ὅς καί ὁ μέγας διαβάλλω Διονύσιος , συμφωνέω αὐτός ἑαυτοῦ προβάλλω , εἰς γε ὁ ἄναρχος τε καί ἄκτιστον εἰμί γένος οὗτος . τέταρτος δέ , ὅπως ὅστις πρός ἄνθρωπος ἄκτιστος γε ἐκ ὁ σχεδόν ἐθέλω γίγνομαι καί ἄναρχος ῥᾴδιος καί ὡς ἐπί πρανής εἶπον , ἐκ ἄφθονος καί ἀπόρρητος πηγή ἀψοφητί καταφέρω ὁ ὁ τοσοῦτος χορηγία ῥεῦμα . Πέμπτος , ὅτι ὁ ἑτοιμάζω ἄκτιστον δογματίζω , ὡς ἐντεῦθεν ἀνάγκη εἰμί καί , ὅς ὁ διάβολος ἑτοιμάζω πῦρ ὁ θεός , ἄκτιστον εἰμί . καί ἅμα ἕκτος , ὅπως οὖον μόνος ὁ ἄκτιστος οὗτος ἐνέργεια πολύς καί διάφορος εἰμί φημί , ἀλλά καί ὁ τρεῖς ὁ θεῖος φύσις ὑπόστασις πολύς καί διάφορος εἰμί νομοθετέω · καί μικρός τίς συγχέω ὁ λόγος ὑπόστασις μέν ὀνομάζω ὁ πολύς ἐκεῖνος καί ἤπειρος ἐνέργεια , καί ἔμπαλιν πολύς ὁ ὑπόστασις , ὅς ἄχρι καί σήμερον δόγμα πάτριος τρεῖς γε καί μόνος ἅπας ἀκούω καί σέβω ἅπας ὀρθόδοξος ἐν-εἰμί . Ἕβδομος , ὅπως καί περί ὁ ἅγιος μετάληψις καί ὁ θεῖον βάπτισμα ἀνόσιος οὗτος λαλέω .
nicephorus-gregoras.historia-romana 23.3.5
( Ε . ) Εἰρήσεται δέ γε καθ' ἕκαστον , εἰ μὴ πάντα , τὰ γοῦν πλείω , μεθ' ὧν ἀντιῤῥήσεων τούτοις καθήκει , οὐχ ὅσας καὶ οἵας αὐτοῖς ἀντεστήσαμεν τότε , σὺν ᾠδῇ μυρία τῶν θείων λογίων ἀγωνιστικώτερον ἐπιόντες , ὁπόσα ὁ τῶν διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας πάλαι ὕμνησε χορὸς , ἀλλ' ἃ κατὰ τὸ ἐπιτρέχον ἡ μνήμη σχεδιάζουσα ἡμῶν χορηγήσει τῇ γλώττῃ · οὔκουν δι' ἔνδειαν ἀφορμῶν ἀντιπάλων ( τοῦτο γὰρ οὐδέ του τῶν ἐναντίων λέγειν τολμῶντος , οἶμαι , δεήσει ποτέ ) πῶς γάρ ; ἀφθονίας μακρᾶς προκειμένης ἡμῖν , ὁπόσην ἐμοὶ τῶν ἁγίων βίβλοι κατὰ τὸ δαψιλὲς ἐπαντλοῦσι . τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἐνίοις , πρὸς λόγων ἀγῶνας ἰοῦσιν , ἐξ ἀποριῶν ἀπορίας ἐνίοτε ἀντλεῖν περιγίνεται , ὃ καίριον εἴποιεν ἥκιστα ἔχουσιν · ἐμὲ δ' ἐξ ἀπορίας μακρᾶς εἰς ἀπορίαν μακρὰν καινόν τινα καὶ παράδοξον περιΐστησι τρόπον τὸ τῶν περιόντων ὅπλων πλῆθος , καὶ βελῶν καὶ τόξων καὶ δοράτων ( φάναι ) παντοδαπῶν , εἰς ἄμυναν τῶν τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν . ἀπορεῖν γὰρ ἔμοιγε φαίη τις ἂν ἴσως νῦν περιεῖναι , οὐχ ὁποίων ἂν εὐποροίην ἀφορμῶν ἐς τὴν τοῦ λέγειν παρασκευήν · ἀλλ' ὁπόσας ἂν ἁγίων καὶ οἵας ἂν παραλιπὼν συμμαχίδας γραφὰς , μέρους λαβόμενος βραχυτάτου καὶ ἀποχρῶντος πρὸς ἔνδειξιν τῆς τῶν ἐχθρῶν ἀῤῥωστίας , ἀπαλλαγῆναι γένοιτ' ἂν ἐν βραχεῖ .
Lemmas: ( Ε . ) εἴρω δέ γε κατά ἕκαστος , εἰμί μή πᾶς , ὁ γοῦν πλείων , μετά ὅς αντίρρηση οὗτος καθήκω , οὐ ὅσος καί οἷος αὐτός ἀνθίστημι τότε , σύν ᾠδή μυρίος ὁ θεῖον λόγιος ἀγωνιστικός ἔπειμι , ὁπόσος ὁ ὁ διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία πάλαι ὑμνέω χορός , ἀλλά ὁ κατά ὁ ἐπιτρέχω ὁ μνήμη σχεδιάζω ἐγώ χορηγέω ὁ γλῶσσα · οὔκουν διά ἔνδεια ἀφορμή ἀντίπαλος ( οὗτος γάρ οὐδέ ὁ ὁ ἐναντίος λέγω τολμάω , οἴομαι , δήω ποτός ) πῶς γάρ ; ἀφθονία μακρός πρόκειμαι ἐγώ , ὁπόσος ἐγώ ὁ ἅγιος Βίβλος κατά ὁ δαψιλής ἐπαντλέω . ὁ μέν γάρ ἄλλος ἔνιοι , πρός λόγος ἀγών εἶμι , ἐκ ἀπορία ἀπορία ἐνίοτε ἀντλέω περιγίγνομαι , ὅς καίριος εἶπον ἥκιστος ἔχω · ἐγώ δέ ἐκ ἀπορία μακρός εἰς ἀπορία μακράν καινός τις καί παράδοξος περιίστημι τρόπος ὁ ὁ περίειμι ὅπλον πλῆθος , καί βέλος καί τόξον καί δόρυ ( φαίνω ) παντοδαπής , εἰς ἄμυνα ὁ ὁ ἀλήθεια ἐχθρός . ἀπορέω γάρ ἐγώ φημί τις εἄν ἴσως νῦν περίειμι , οὐ ὁποῖος εἄν εὐπορέω ἀφορμή εἰς ὁ ὁ λέγω παρασκευή · ἀλλά ὁπόσος εἄν ἅγιος καί οἷος εἄν παραλείπω Συμμαχίδας γραφή , μέρος λαμβάνω βραχύς καί ἀποχράω πρός ἔνδειξις ὁ ὁ ἐχθρός ἀρρωστία , ἀπαλλάσσω γίγνομαι εἄν ἐν βραχύς .
nicephorus-gregoras.historia-romana 24.1.5
( Ε . ) Ἐγὼ δὲ μεταξὺ λέγων ἐμνήσθην καὶ Γρηγορίου , τοῦ μεγάλου τῆς ἐκκλησίας φωστῆρος , τὰ ὅμοια τούτῳ διεξιόντος . ὅθεν οὐκ ἔμοιγε δέδοκται , μὴ οὐ κἀκείνου τινὰ μαρτυρίαν ἐνταῦθα συνειληφέναι . λέγει γὰρ οὑτωσίν . « ἐγὼ φρίττω , τὸν πλοῦτον ἐννοῶν τῶν κλήσεων , καὶ καθ' ὅσων ἀναισχυντοῦσιν ὀνομάτων οἱ τῷ πνεύματι ἀντιπίπτοντες . πνεῦμα θεοῦ λέγεται , πνεῦμα Χριστοῦ , πνεῦμα Κυρίου , πνεῦμα υἱοθεσίας , ἀληθείας , ἐλευθερίας , πνεῦμα σοφίας , συνέσεως , βουλῆς , ἰσχύος , γνώσεως , εὐσεβείας , φόβου θεοῦ . καὶ γὰρ ποιητικὸν τούτων ἁπάντων , πάντα τῇ οὐσίᾳ πληροῦν · μετεχόμενον , οὐ μετέχον · συνέχον , οὐ συνεχόμενον · δάκτυλος θεοῦ , πῦρ ὡς θεός · σοφώτατον , καὶ πολύτροπον ταῖς ἐνεργείαις . » καὶ τί δεῖ πλείους κἀνταῦθα λόγων ἡμᾶς ἀνελίττειν φάλαγγας , μνήμης εἵνεκά γε καὶ ταυτὶ τὰ μέτρια παρειληφότας ἐκεῖθεν ; ἐξὸν , ὅτῳ μὴ ταυτὶ πρὸς ἔνδειξιν ἤρκεσεν , οὐ μόνον ἑπτὰ τοῦ θείου πνεύματος ἀπονητὶ λαμβάνειν ἐκεῖθεν ὀνόματα , ὅτι μὴ καὶ πλεονάκις τε καὶ πεντεκαιδεκάκις ταῦτα , καὶ εἰ δεῖ κατ' αὐτόν γε φάναι τὸν νέον διδάσκαλον Παλαμᾶν , ἀπειράκις ἄπειρα , ἅπερ ἄκτιστά τε καὶ ἅγια πάντα δεδογμάτικε πνεύματα · πρᾶγμα τῶν ἐξ αἰῶνος οὐδενὶ , μηδ' ἐς ψιλὴν γοῦν ἐπίνοιαν ἀναληφθὲν , μὴ ὅτι γε τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων · ἀλλ' οὐδ' Ἑλλήνων ἢ βαρβάρων , ἢ ὅσοι φύσεως γοῦν ἄγονται θεσμῷ . σκοπεῖν οὖν ἄξιον , ὡς ἓν τοῖς ἁγίοις ὁμολογεῖται τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , καὶ οὐ πολλὰ , οὐδ' ἐκ πολλῶν ἓν , ὡς Παλαμᾷ καὶ τοῖς αὐτοῦ θιασώταις κηρύττεται νῦν , οὐδ' ἔστιν ἄκτιστον οὐδὲν τῶν ἁπάντων , ὡς ἡμῖν πολλαχῆ τῶν θείων δέδεικταί τε σοφῶν διδασκάλων καὶ ἔτι δειχθήσεται προϊοῦσι τρανότερον .
Lemmas: ( Ε . ) ἐγώ δέ μεταξύ λέγω μιμνήσκω καί Γρηγόριος , ὁ μέγας ὁ ἐκκλησία φωστήρ , ὁ ὅμοιος οὗτος διέξειμι . ὅθεν οὐ ἐγώ δοκέω , μή οὖον ἐκεῖνος τις μαρτυρία ἐνταῦθα συλλαμβάνω . λέγω γάρ οὕτως . « ἐγώ φρίσσω , ὁ πλοῦτος ἐννοέω ὁ κλῆσις , καί κατά ὅσος ἀναισχυντέω ὄνομα ὁ ὁ πνεῦμα ἀντιπίπτω . πνεῦμα θεός λέγω , πνεῦμα Χριστός , πνεῦμα κύριος , πνεῦμα υἱοθεσία , ἀλήθεια , ἐλευθερία , πνεῦμα σοφία , σύνεσις , βουλή , ἰσχύς , γνῶσις , εὐσέβεια , φόβος θεός . καί γάρ ποιητικός οὗτος ἅπας , πᾶς ὁ οὐσία πληρόω · μετέχω , οὖον μετέχω · συνέχω , οὖον συνέχω · δάκτυλος θεός , πῦρ ὡς θεός · σοφός , καί πολύτροπος ὁ ἐνέργεια . » καί τίς δεῖ πλείων ἐνταῦθα λόγος ἐγώ ἀνελίσσω φάλαγξ , μνήμη ἕνεκα γε καί οὗτος ὁ μέτριος παραλαμβάνω ἐκεῖθεν ; ἔξεστι , ὅστις μή οὗτος πρός ἔνδειξις ἀρκέω , οὖον μόνος ἑπτά ὁ θεῖον πνεῦμα ἀπονητί λαμβάνω ἐκεῖθεν ὄνομα , ὅτι μή καί πλεονάκις τε καί πεντεκαιδεκάκις οὗτος , καί εἰμί δεῖ κατά αὐτός γε φαίνω ὁ νέος διδάσκαλος παλάμη , ἀπειράκις ἤπειρος , ὅσπερ ἄκτιστος τε καί ἅγιος πᾶς δογματικός πνεῦμα · πρᾶγμα ὁ ἐκ αἰών οὐδείς , μηδέ εἰς ψιλός γοῦν ἐπίνοια ἀναλαμβάνω , μή ὅτι γε ὁ εὐσεβέω αἱρέω · ἀλλά οὐδέ Ἕλλην ἢ βάρβαρος , ἢ ὅσος φύσις γοῦν ἄγω θεσμός . σκοπέω οὖν ἄξιος , ὡς εἷς ὁ ἅγιος ὁμολογέω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , καί οὖον πολύς , οὐδέ ἐκ πολύς εἷς , ὡς Παλαμά καί ὁ αὐτός θιασώτης κηρύσσω νῦν , οὐδέ εἰμί ἄκτιστον οὐδείς ὁ ἅπας , ὡς ἐγώ πολλαχῆ ὁ θεῖον δείκνυμι τε σοφός διδάσκαλος καί ἔτι δείκνυμι πρόειμι τρανής .
nicephorus-gregoras.historia-romana 24.1.10
( Ι . ) Καὶ μὲν δὴ λοιπόν ἐστιν ἡμᾶς ἀναδραμόντας ἐκεῖσε δεικνύειν περί τε τῆς θείας μεταλήψεως καὶ ἅμα τοῦ θείου βαπτίσματος . « μέμνησθε γὰρ ( σφίσιν ἔφην ) εἰπόντες , ὅσα καὶ περὶ τουτωνὶ τῷ ὑμῶν ἑταίρῳ νενομοθέτηται Παλαμᾷ καὶ πρός γε Ἡρακλείας τῷ τούτου θερμῷ θιασώτῃ · ὡς δαιμόνων εἴη σκοτεινῶν εὕρημα , μὴ τὴν διάφορον τῆς οὐσίας ἐνέργειαν , ἀλλὰ τὴν θείαν εἶναι νομίζειν οὐσίαν αὐτὴν τὴν ἁγιάζουσαν ταῦτα . μήτε γὰρ τὴν θείαν πεφυκέναι βαδίζειν οὐσίαν ἐς ὅσα ὑφ' ἥλιον , μήθ' ὅσιον αὖθις εἶναι πιστεύειν , αἷμα καὶ σῶμα τόν τ' οἶνον γίνεσθαι καὶ τὸν ἄρτον ποτὲ τοῦ Χριστοῦ · τύπον γὰρ ταῦτ' εἶναι ἐκείνου , καὶ οὐκ ἐκεῖνον αὐτόχρημα . » μακρὸς δ' ἂν εἴη χρόνος μηκύνειν , ἃ περὶ τῶν τοιούτων αὐτοί τε ἔφασαν καὶ τοῖς γε σφετέροις συνέθεσαν γράμμασι · καὶ ἅμα οὐχ ὅσιον ὁσίων ἀνδρῶν ἀκοὰς ἐμπιπλᾷν ἀσεβείας τοσαύτης · ἐξὸν ἑνί γε τῷ τρόπῳ ταυτὶ προεμένους ἐκεῖνα διεξιέναι , ἃ ἂν λέγων οἴομαι τοῖς τὰ ὅσια βουλομένοις λαμπρῶς χαριεῖσθαι .
Lemmas: ( Ι . ) καί μέν δή λοιπός εἰμί ἐγώ ἀνατρέχω ἐκεῖσε δείκνυμι περί τε ὁ θεῖος μετάληψις καί ἅμα ὁ θεῖον βάπτισμα . « μιμνήσκω γάρ ( σφεῖς φημί ) εἶπον , ὅσος καί περί οὗτος ὁ σύ ἑταῖρος νομοθετέω Παλαμά καί πρός γε Ἡράκλεια ὁ οὗτος θερμός θιασώτης · ὡς δαίμων εἰμί σκοτεινός εὕρημα , μή ὁ διάφορος ὁ οὐσία ἐνέργεια , ἀλλά ὁ θεῖος εἰμί νομίζω οὐσία αὐτός ὁ ἁγίζω οὗτος . μήτε γάρ ὁ θεῖος φύω βαδίζω οὐσία εἰς ὅσος ὑπό ἥλιος , μήτε ὅσιος αὖθις εἰμί πιστεύω , αἷμα καί σῶμα ὁ τε οἶνος γίγνομαι καί ὁ ἄρτος ποτέ ὁ Χριστός · τύπος γάρ αὐτός εἰμί ἐκεῖνος , καί οὐ ἐκεῖνος αὐτόχρημα . » μακρός δέ εἄν εἰμί χρόνος μηκύνω , ὁ περί ὁ τοιοῦτος αὐτός τε φημί καί ὁ γε σφέτερος συντίθημι γράμμα · καί ἅμα οὐ ὅσιος ὅσιος ἀνήρ ἀκοή ἐμπίμπλημι ἀσέβεια τοσοῦτος · ἔξεστι εἷς γε ὁ τρόπος οὗτος προίημι ἐκεῖνος διεξιέναι , ὁ εἄν λέγω οἴομαι ὁ ὁ ὅσιος βούλομαι λαμπρῶς χαρίζομαι .