nicephorus-gregoras.historia-romana 24.1.2
( Β . ) Καὶ πρῶτόν γε δὴ λεκτέον ἡμῖν ἐστι περὶ τῶν πνευμάτων , ὧν ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν κύριον ἡμῶν καὶ σωτῆρα Χριστὸν ἀναπαύσεσθαι ἔφησεν · ἐπειδὴ καὶ ὁ τῶν φίλων βέλτιστος ἡμῖν Καβασίλας τοῦτο πρῶτον ἡμῖν ὡς ἰσχυρὸν ἐπεπράχει τῶν λόγων ἐκείνων πρόβλημα . ταῦτα τοίνυν ἑπτὰ ὄντα ἄκτιστά τε καὶ ἅγια πνεύματα δεδογμάτικεν ἅπαντα εἶναι καθάπαξ ὁ Παλαμᾶς , καὶ οἱ θιασῶται . ἦν οὖν ἐκ πρώτης ἐπιβολῆς προαγαγόντας εἰς μέσον ἡμᾶς αὐτὴν τοῦ σωτῆρος τὴν ῥῆσιν , ἣν τοῖς ἀποστόλοις εἰρήκει , μηδενὸς τὸ παράπαν ἑτέρου δεήσεσθαι πρὸς πειθὼ τῶν ἀκροωμένων , λέγω δὴ τὴν , « πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη , βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος . » οὐ πληθυντικῶς γὰρ ἐνταῦθα πνεύματα δέδωκε λέγειν · ἢ πῶς ἂν τὸ τρισυπόστατον τῇ θείᾳ φυλάττοιτο φύσει , πολλῶν καὶ οὐχ ἑνὸς τοῦ πνεύματος ὄντος ; ἀλλ' ἐπειδὴ τὸ πάνυ βραχυλογεῖν ὁ πολὺς τοῖς Λάκωσιν ἐκλήρωσε χρόνος ὡς τὰ πολλὰ , τοῖς δὲ φιλολογωτέροις δεῖ πλειόνων ἐνταῦθα μαρτυριῶν εἰς ἀκριβεστέραν τῶν ἐναντίων καθαίρεσιν , φέρε καὶ ἡμεῖς τὰ τοῦ πόθου τοῖς φίλοις ἀποδῶμεν ἀκροαταῖς , ὄκνων ἐκλαθόμενοι πάντων . Μάξιμος τοίνυν ὁ θεῖος τάδε περὶ τῶν ἑπτὰ διέξεισι πνευμάτων , ταὐτὸν δ' εἰπεῖν , ἀρετῶν . « καὶ ἐπαναπαύσεται , » φησὶν , « ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα · πνεῦμα σοφίας , πνεῦμα συνέσεως , πνεῦμα γνώσεως , πνεῦμα ἐπιστήμης , πνεῦμα βουλῆς , πνεῦμα ἰσχύος , πνεῦμα φόβου θεοῦ . ἔστι δὲ ἴδιον τῶν πνευματικῶν τούτων χαρισμάτων · φόβου μὲν , ἡ ἀποχὴ τῶν κακῶν · ἰσχύος δὲ , ἡ πρᾶξις τῶν ἀγαθῶν · βουλῆς δὲ , ἡ τῶν ἀντικειμένων διάκρισις · ἐπιστήμης δὲ , ἡ τῶν καθηκόντων ἀνόθευτος εἴδησις · γνώσεως δὲ , ἡ κατὰ ἐνέργειαν τῶν ἐν ταῖς ἀρεταῖς θείων λόγων περίληψις · συνέσεως δὲ , ἡ πρὸς τὰ γνωσθέντα διόλου τῆς ψυχῆς συνδιάθεσις · σοφίας δὲ , ἡ πρὸς τὸν θεὸν ἀδιάγνωστος ἕνωσις · καθ' ἣν τοῖς ἀξίοις ἡ ἔφεσις , ἀπόλαυσις γίνεται , μεθέξει ποιοῦσα θεὸν τὸν μετέχοντα , καὶ τῆς θείας αὐτὸν ὑποφήτην καθιστῶσα μακαριότητος , κατὰ τὴν ἀένναον πρὸς τοὺς δεομένους τῶν θείων μυστηρίων ἀνεκπόμπευτον προβολὴν καὶ διέξοδον . » ἐξηγούμενος δ' αὐτὸς τὰ αὐτά φησι · « τὸ πρὸς ἡμᾶς κατ' ἐνέργειαν πρῶτον ἀγαθὸν , ὅπερ ἐστὶν ὁ φόβος , τελευταῖον ἀπηριθμήσατο τῆς γραφῆς ὁ λόγος , καὶ σοφίας ἀρχήν · ἀφ' οὗ κινούμενοι πρὸς τὸ τῆς σοφίας τέλος , τὴν σύνεσιν , ἀναβαίνομεν · μεθ' ἣν προσεχεῖς αὐτῷ γινόμενοι τῷ θεῷ , μόνην τὴν σοφίαν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνώσεως μεσιτεύουσαν ἔχοντες · οὐ γάρ ἐστι δυνατὸν ἐπιλαβέσθαι σοφίας , τὸν μὴ πρότερον διὰ τοῦ φόβου καὶ τῶν διὰ μέσου λοιπῶν χαρισμάτων τήν τε λήμην τῆς ἀγνοίας καὶ τὸν τῆς κακίας κονιορτὸν ἑαυτῷ παντελῶς ἀποσεισάμενον . διὰ τοῦτο θεῷ μὲν προσεχῆ τὴν σοφίαν , ἡμῖν δὲ τὸν φόβον , ἡ γραφικὴ τάξις διέθηκεν , ἵν' ἡμεῖς εὐταξίας μάθωμεν ὅρον καὶ νόμον . » ὁρᾷς ὡς ἀρετὰς καὶ οὐχ ἅγια ταῦτα τίθησι πνεύματα .
Lemmas: ( Β . ) καί πρότερος γε δή λεκτέος ἐγώ εἰμί περί ὁ πνεῦμα , ὅς ὁ προφήτης ἐπί ὁ κύριος ἐγώ καί σωτήρ Χριστός ἀναπαύω φημί · ἐπεί καί ὁ ὁ Φίλων ἀγαθός ἐγώ Καβάσιλας οὗτος πρῶτος ἐγώ ὡς ἰσχυρός πράσσω ὁ λόγος ἐκεῖνος πρόβλημα . οὗτος τοίνυν ἑπτά εἰμί ἄκτιστος τε καί ἅγιος πνεῦμα δογματίζω ἅπας εἰμί καθάπαξ ὁ Παλαμάς , καί ὁ θιασώτης . εἰμί οὖν ἐκ πρῶτος ἐπιβολεύς προάγω εἰς μέσος ἐγώ αὐτός ὁ σωτήρ ὁ ῥῆσις , ὅς ὁ ἀπόστολος εἴρω , μηδείς ὁ παράπαν ἕτερος δήω πρός πειθώ ὁ ἀκροάομαι , λέγω δή ὁ , « πορεύω μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος , βαπτίζω αὐτός εἰς ὁ ὄνομα ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα . » οὖον πληθυντικός γάρ ἐνταῦθα πνεῦμα δίδωμι λέγω · ἢ πῶς εἄν ὁ τρισυπόστατος ὁ θεῖος φυλάσσω φύσις , πολύς καί οὐ εἷς ὁ πνεῦμα εἰμί ; ἀλλά ἐπεί ὁ πάνυ βραχυλογέω ὁ πολύς ὁ Λάκων κληρόω χρόνος ὡς ὁ πολύς , ὁ δέ φιλόλογος δεῖ πλείων ἐνταῦθα μαρτυρία εἰς ἀκριβής ὁ ἐναντίος καθαίρεσις , φέρω καί ἐγώ ὁ ὁ πόθος ὁ φίλος ἀποδίδωμι ἀκροατής , ὄκνος ἐκλανθάνω πᾶς . Μάξιμος τοίνυν ὁ θεῖος ὅδε περί ὁ ἑπτά διέξειμι πνεῦμα , αὐτός δέ εἶπον , ἀρετή . « καί ἐπαναπαύω , » φημί , « ἐπί αὐτός ἑπτά πνεῦμα · πνεῦμα σοφία , πνεῦμα σύνεσις , πνεῦμα γνῶσις , πνεῦμα ἐπιστήμη , πνεῦμα βουλή , πνεῦμα ἰσχύς , πνεῦμα φόβος θεός . εἰμί δέ ἴδιος ὁ πνευματικός οὗτος χάρισμα · φόβος μέν , ὁ ἀποχή ὁ κακός · ἰσχύς δέ , ὁ πρᾶξις ὁ ἀγαθός · βουλή δέ , ὁ ὁ ἀντίκειμαι διάκρισις · ἐπιστήμη δέ , ὁ ὁ καθήκω ἀνόθευτος εἴδησις · γνῶσις δέ , ὁ κατά ἐνέργεια ὁ ἐν ὁ ἀρετή θεῖον λόγος περίληψις · σύνεσις δέ , ὁ πρός ὁ γιγνώσκω διόλου ὁ Ψυχή συνδιάθεσις · σοφία δέ , ὁ πρός ὁ θεός ἀδιάγνωστος ἕνωσις · κατά ὅς ὁ ἄξιος ὁ ἔφεσις , ἀπόλαυσις γίγνομαι , μετέχω ποιέω θεός ὁ μετέχω , καί ὁ θεῖος αὐτός ὑποφήτης καθίστημι μακαριότης , κατά ὁ ἀέναος πρός ὁ δήω ὁ θεῖον μυστήριον ἀνεκπόμπευτος προβολή καί διέξοδος . » ἐξηγέομαι δέ αὐτός ὁ αὐτός φημί · « ὁ πρός ἐγώ κατά ἐνέργεια πρῶτος ἀγαθός , ὅσπερ εἰμί ὁ φόβος , τελευταῖος ἀπαριθμέω ὁ γραφεύς ὁ λόγος , καί σοφία ἀρχή · ἀπό ὅς κινέω πρός ὁ ὁ σοφία τέλος , ὁ σύνεσις , ἀναβαίνω · μετά ὅς προσεχής αὐτός γίγνομαι ὁ θεός , μόνος ὁ σοφία ὁ πρός αὐτός ἕνωσις μεσιτεύω ἔχω · οὖον γάρ εἰμί δυνατός ἐπιλαμβάνω σοφία , ὁ μή πρότερος διά ὁ φόβος καί ὁ διά μέσος λοιπός χάρισμα ὁ τε λήμη ὁ ἄγνοια καί ὁ ὁ κακία κονιορτός ἑαυτοῦ παντελῶς ἀποσείω . διά οὗτος θεός μέν προσεχής ὁ σοφία , ἐγώ δέ ὁ φόβος , ὁ γραφικός τάξις διατίθημι , ἵνα ἐγώ εὐταξία μανθάνω ὅρος καί νόμος . » ὁράω ὡς ἀρετή καί οὐ ἅγιος οὗτος τίθημι πνεῦμα .