nicephorus-gregoras.historia-romana 25
Ἐμοὶ δὲ προσωτέρω προάγειν βουλομένῳ δυοῖν ἕνεκα , ὅπως τε μάθοιμι μέχρι πόσου τῆς ἀλλοτρίας ἐκείνης γῆς καὶ δι' ὅσων ἐθνῶν ἐκείνων διήκει σωζόμενον τὸ Χριστιανῶν ἔτι γένος , καὶ ὅπως ἐν μέσοις τοῖς ἀσεβέσιν ἔτι τῶν πατρίων ἔχεται δογμάτων τῆς εὐσεβείας κατὰ τὸν σφίσι ἁπλούστερόν τε καὶ ἀληθέστερον τρόπον , καὶ ἅμα θεάσασθαι εἴ τί που τῆς ἀρχαίας σοφίας ἐκείνης περίεστι λείψανα Χαλδαίοις καὶ Πέρσαις , ἐμποδὼν οἱ τῶν Ἱεραπολιτῶν γεγένηνται κοσμιώτεροι , ἐπεί τοί γε μέχρι καὶ ἐς ἐκείνους προεληλύθειν ἐγώ , διακοσίους ὁμοῦ καὶ χιλίους ἐγγύς που σταδίους θαλάττης ἀπέχοντας . οὐ γὰρ εὔοδα ἔσεσθαι ὑπισχνοῦντό μοι ἔτι τὰ πρόσθεν διὰ τὸ τῶν προσοικούντων ἀλλόγλωσσον · οὐ μὴν οὐδ' εἰ εὔοδα ἦν ἐντεῦθεν , ἥκιστ' οὖν ὅμως περιλείπεσθαι Χαλδαϊκῇ τε γῇ καὶ Περσικῇ σοφίας ὅλως ἐκείνης ἴχνη τε καὶ γνωρίσματα . ἐξ ὅτου γὰρ τὸ Σκυθικὸν ἐπιρρεῦσαν γένος καὶ ἐκχυθὲν ἄνωθέν ποθεν ἐξ ἀρκτικῶν πηγῶν καθάπερ ἀχανοῦς τινὸς ὕδωρ πελάγους , Πέρσας τε ἐδουλώσατο καὶ Μήδους καὶ πᾶσαν εἰπεῖν ταυτηνὶ τὴν Ἀσίαν ἄχρις Ἰνδῶν τε ἐκείνων πρὸς ἕω καὶ ἄχρις Ἀράβων τουτωνὶ πρὸς νότον , οὐ μόνον τὰ πλείω τῶν ἐγχωρίων ἠθῶν ἐκείνων ἔσβη καὶ ἐτεθνήκει , ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τῶν ἐθνῶν ἐκείνων τὰ τοπικὰ διαστήματά τε καὶ ὅρια συγκέχυται καὶ παντάπασίν ἐστι δυσείκαστα νῦν . γίνεσθαι δέ μοι μάλιστα νῦν , εἴπερ ποτ' , ἀξύμφορον ἔφασκον τὴν ἐκεῖσε πάροδον διὰ τὰς ἄρτι κατεσχηκυίας καὶ Σκύθας αὐτοὺς κατ' ἀλλήλων ἔριδάς τε καὶ στάσεις περὶ πρωτείων , τοῦ σφῶν ἀρχηγοῦ καὶ ἡγεμόνος πρὸ μικροῦ τεθνηκότος . ταῦτ' οὖν ἔγωγ' ἀκηκοώς , καὶ ἅμα συνορῶν τῆς ὁμοίας συγχύσεως τὸ νεμόμενον καὶ ἐπ' Ἄραβας τουτουσὶ προχωροῦν , τελευτήσαντος νεωστὶ καὶ τοῦ Αἰγυπτίου Φαραὼ καὶ τῶν υἱέων περὶ τῆς ἀρχῆς ἐν ἀλλήλοις στασιαζόντων , καὶ πεφυρμένων πανταχῇ τῶν τῆς Αἰγύπτου καὶ Ἀραβίας πραγμάτων , τάχιστα ἀνεχώρουν ἐκεῖθεν ὀπίσω ἀπιὼν ἐς Κιλικίαν , θέσεως ἔχουσαν εὐφυῶς , πλείστην τε ἅμα καὶ λίαν οὖσαν εὐδαίμονα χώραν , ἔνθα δὴ καὶ πολλαῖς ἐνέτυχον καὶ ἄλλαις πλησιοχώροις ἀλλήλαις πόλεσιν ἀγαθαῖς , τῇ Ταρσῷ δὲ μάλιστα πασῶν , ᾗ καὶ πατριάρχῃ τῷ Ἀντιοχείας ἐνδιαιτᾶσθαι τὰ πολλὰ περιγίνεται . τά τε γὰρ ἄλλα περίεστιν αὐτῇ τἀγαθά , καὶ Κύδνος ὁ ποταμὸς ἡσυχῇ παραρρέων , ἐν ᾧ καὶ Ἀλέξανδρόν φασιν ἐκεῖνον τὸν μέγαν , εἰς ἐπιθυμίαν ἐκ μόνης τῆς θέας ἐληλυθότα , λούσασθαι . Ἐκεῖνον δ' ἔτι καὶ πλείω τοιαῦτα συνείρειν βουλόμενον ἔγωγε ἐπισχών , καὶ τὸ τῆς διηγήσεως τεμὼν συνεχές , ἀναλαβεῖν τὸν λόγον ἐκέλευον αὖθις καὶ ἀνερωτῶντί μοι ἀποκρίνεσθαι πατριαρχῶν τε πέρι καὶ ἐπισκόπων , ὅσοι διέπειν καὶ διοικεῖν τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας τὸν ἱερώτερον ἔλαχον τρόπον . καὶ ἐμεμφόμην ἐπιεικῶς τῆς λήθης τὸν ἄνδρα , ὅτι τῶν μὴ πάνυ τι ἀναγκαίων ἔμοιγ' ἀκούειν ἐν φροντίδι ποιησάμενος τῇ μεγίστῃ διεξιέναι , ὧν ἡμῖν ἐς τὰ μάλισθ' ὑπῆρχε μανθάνειν ἀνάγκη , καὶ ὧν εὐσεβείας ἕνεκα ἑσπέρας καὶ πρωῒ καὶ μεσημβρίας ἀκούειν ἥδιον ἔδοξεν ἄν μοι ἢ Κροίσου τοῦ Λυδοῦ χρυσῶν μοι χοίνικας παρεχομένου , τούτων δ' αὐτὸς τὴν μνήμην λήθης μακροῖς πυθμέσιν ἐκάλυψεν , ὥσπερ ἂν εἰ μὴ αὐτὸς ἦν ὁ προοίμια τῶν σφετέρων πεπραχὼς διηγήσεων τὰ τῆς ἐκκλησίας ναυάγια , ὅτι τῶν πατρίων νομίμων τῆς εὐσεβείας ἐπίπροσθεν τὰ τοῦ Παλαμᾶ καινά τε καὶ ἔκθεσμα παρεισρέοντα πεφώρακε δόγματα , καὶ ταύτην ἐπιεικῶς αἰτίαν τιθέμενος τῆς τε τῶν πολιτικῶν ἐπὶ τὸ χεῖρον πραγμάτων ἀνατροπῆς καὶ ἅμα τῆς ἐντεῦθεν ἀκουσίου φυγῆς ἑαυτοῦ . καὶ τίνα γὰρ ἄλλην ἐχρῆν σε συναγαγεῖν ἱστορίαν , βέλτιστε φίλων , ἔφασκον , Ἀγαθάγγελε ; τίνα δ' ἄλλην κρείττω καὶ τιμιωτέραν ταύτης ᾠήθης ἐμοὶ κομιεῖν ἀφήγησιν ἔξωθεν , καὶ ἅμα τῶν ὀρθοδόξων τοῖς ἐνταυθοῖ πατριώταις ἡδονῆς τῆς βελτίστης ἐφόδια , λίαν ἐφιεμένοις ἅπασι μαθεῖν ὅπως κἀκείνους ἡ φήμη τῶν ὧδε συμφορῶν τῆς τοῦ θεοῦ διέθηκεν ἐκκλησίας , γραφαῖς τερατώδεσι τῶν ἐνταῦθα δυναστευόντων τοὺς πανταχῇ τῆς οἰκουμένης εὐσεβεῖς ἐπειγομένων ἐξαπατᾶν , καὶ φιλονεικούντων τὴν πανταχόθεν ἑταιρείαν τε καὶ ὁμολογίαν τῆς τοιαύτης κακίας οἷόν τι καρποῦσθαι τρόπαιον . Ταῦτ' ἐμοῦ γε διεξιόντος , ὑπολαβὼν ὁ Ἀγαθάγγελος , ἐμοὶ δὲ βέλτιον , ἔφησε , δέδοκται , θεία μοι κεφαλή , τελευτῶντός μοι τοῦδε τοῦ λόγου διεξελθεῖν εὐθὺς ἀπολαβόντι χωρὶς ἐκεῖνα , μηδενὸς τοῦ συγχεῖν δυναμένου σφίσιν ὅλως συνυπακουομένου , ὅπως ποτ' ἐπὶ νοῦν εἰληφότι διεστάναι τῶν καθόλου καὶ κοσμικῶν ἁπλῶς εἰπεῖν τὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας , καὶ ἰδίαν μὲν εἶναι ταυτηνὶ πραγματείαν ἰδίαν δ' ἐκείνην , καὶ ἄλλων ἑκατέραν ὡς τὰ πολλὰ καὶ οὐ τῶν αὐτῶν . ἐπεὶ δὲ σὺ διπλοῦν ἀνθ' ἁπλοῦ τὸν πόνον ἀναδέχεσθαι εἵλου , καὶ ἃ τὸν αὐτὸν ἐν ἑκατέροις συμπίπτει γίνεσθαι χρόνον βίβλῳ μιᾷ συντιθέναι σοι δέδοκται , οὐκ ἂν οὐδ' αὐτὸς οὐδαμῇ γε ὀκνήσαιμι τὰ τῆς αὐτῆς ἐν ταὐτῷ περιόδου διεξιέναι συλλήβδην , ἐπεὶ καὶ τρόπον ἕτερον πρότερον ( εἰρήσεται γὰρ τἀληθές ) ἐδεδίειν μάλα αὐτὸς ἐκείνως διεξιέναι , καὶ μιγνύων τοῖς τοι οῖσδε τὰ μὴ τοιάδε τὴν σὴν ἀκοὴν ἀποκναίειν , καὶ ταῦτα νῦν οὕτω λύπης ἔχοντος ἄλλως , ὅτε μάλιστα πάντων ἅπαντ' ἐκεῖνα μνήμης ἁπάσης ὄπισθε ποιεῖσθαι οὐκ ἔστιν ὅθεν οὒ καὶ ὅπως οὒ βεβούλημαι , οἷς βάρους ἐνέστακται πρόφασις ὁπωσοῦν καὶ ὁθενοῦν . νῦν δ' ἐπειδὴ σοί γε τοῦθ' ἥδιον ἐκείνου πολλῷ μανθάνω δοκεῖν , ἄσμενος κἀγὼ λοιπὸν αὐτίκα μάλα τὴν σὴν τῆς ἐμῆς ἀνθαιρήσομαι βούλησιν . καὶ τί γὰρ ἄλλο τῶν ἄλλων δόξειεν αὖ εὐδαιμονέστερον ἔμοιγε νῦν ἢ σοί γε τὰ τοιαῦτα χαρίζεσθαι τῶν διηγημάτων , ὧν ἐμοὶ μὲν ῥᾷον οὐδέν , σοὶ δὲ βέλτιον οὐδέν . Ἀλλὰ γὰρ ὁ ἑταῖρος ἡμῖν Ἀγαθάγγελος τοιαῦτα μὲν ὑπὲρ ὧν σεσιώπηκεν ἀπολελόγηται , τοιαῦτα δὲ ὑπὲρ ὧν φθέγξαιτ' ἂν εἰς τοὐπιὸν τῆς διηγήσεως ἐπηγγέλλετο , τῶν μὲν προτέρων σμικρὰ ἐπαναλαμβάνειν διὰ τὸ ἤδη εἰρῆσθαι τὰ πλείω , τοῖς δ' ἐπιοῦσι τῶν ἀναγκαίων μηδὲν ὑπισχνούμενος παραλείπειν . ἐντυχεῖν μὲν οὖν ἔλεγε καὶ τῶν μερικωτέρων ἐπισκόπων ὅσοι καθ' ἃς αὐτὸς περιῄει κώμας καὶ πόλεις ἐτύγχανον ὄντες , ἐντυχεῖν δὲ μάλιστα δὴ πατριάρχαις αὐτοῖς , Γρηγορίῳ τε δηλαδὴ τῷ Ἀλεξανδρείας καὶ Ἰγνατίῳ Ἀντιχείας , καὶ τρίτῳ ὃς πρὶν ἢ Λάζαρον τῆτες ἐκεῖσε ἀφῖχθαι , τὸν πατριαρχικὸν Ἱεροσολύμων διεῖπε θρόνον · τὸ γάρ τοί γε ὄνομα ἐλελήθει με τοῦ ἀνδρός . ἐντυχεῖν δ' οὖν ἐν διαφόροις ἄλλοτ' ἄλλῳ τοῖς τόποις , ἔνθα καὶ τὴν δίαιταν ἕκαστος ἔτυχε τηνικαῦτα ποιούμενος . καὶ τὰ μὲν πρῶτά φησιν ἐπιτωθάζειν ἐκείνους καὶ διαλοιδορεῖσθαί οἱ , καὶ οἷον εἰρωνευομένοις ἐοικέναι καὶ ἀποσειομένοις ὁλοσχερῶς τὴν αὐτοῦ συνδιαίτησιν , ἰδίᾳ μὲν ἕκαστον , ἐπ' ἴσης δ' ὥσπερ ἐκ κοινοῦ συνθήματος ἅπαντας διὰ τὸν τοῦ πατρίου δόγματος ἐντεῦθεν ῥαγέντα κλύδωνα . οὕτως ὀξέως ἐπέδραμεν ἡ φήμη ῥυεῖσα , καθάπερ ἀγρίου πνοή τις ἀνέμου , Αἴγυπτόν τε καὶ Συρίαν καὶ Κιλικίαν καὶ πᾶσαν εἰπεῖν οἰκουμένην , ὅπου περ ἂν Χριστιανῶν λάχοιεν δῆμοι τὴν οἴκησιν ἔχοντες , τῶν τοῦ Παλαμᾶ παρανόμων καὶ νόθων δογμάτων , καὶ οὕτως , ἀνώνυμος ὢν ὁ ταλαίπωρος πρότερον , διαβόητος ἐπὶ κακίᾳ γέγονεν ὕστερον · ποιεῖν γάρ φησι περιβοήτους οὐ δεξιὰν πρᾶξιν μόνον , ἀλλὰ καὶ κακίαν νικῶσαν πονηρῶν εὐδοκίμησιν . ἐπεὶ δ' ἀναλαμβάνων ἄνωθεν ἐκεῖνος ἕκαστα διῄει ἑκάστοις ἑκασταχοῦ , τά τε ἄλλα καὶ ὡς τὴν αὐτὴν καὶ αὐτὸς εἴη περιθάλπων γνώμην αὐτοῖς εὐσεβείας ἕνεκα , καὶ ὡς διὰ τὸν τοιοῦτον ζῆλον φυγὰς τῆς πατρίδος γένοιτο , καὶ ὡς ὁ τοιοῦτος ἐντεῦθεν ἐλαύνων τρόπος ἐς τοὺς ἀήθεις αὐτῷ πλανᾶσθαι δράσειε τόπους , ἐπεὶ οὖν ταῦτά τε καὶ ἄλλα ἄλλοις ὁμοίως διετέλει λέγων , ὁπόσα κοινῇ καὶ καθ' ἕκαστα βέβαιον ἅπασιν εὐσεβείας αὐτὸν ἐγνώριζεν ἀθλητήν , ἦν οὐδεὶς οὔθ' ᾧ μὴ τῆς πρὶν αἰφνιδίου σκληρότητος μετέμελεν , οὔθ' ὃς οὐκ ἠσπάζετό τε καὶ ἀντεφιλοτιμεῖτό οἱ καὶ τὰ πιστὰ τῆς περὶ τὸ σέβας ἀληθοῦς ὁμονοίας περιφανῶς ἀντεδίδου , ὡς τηνικαῦτα καὶ τὸν Ἀντιοχείας ἔγγραφον ἑαυτοῦ προενεγκεῖν τόμον , ὁμολογίαν μὲν τῆς ὀρθοδόξου καὶ κοινῆς ἡμῶν ἔχοντα πίστεως , ἐκτέμνοντα δὲ Παλαμᾶν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ὡς νόθα καὶ βέβηλα παρεισάγοντα δόγματα , τόμον ἐκεῖνον δηλαδὴ ὃν ἐν Βυζαντίῳ συνετετάχει παρὼν καὶ ἀκούων καὶ συναγωνιζόμενος Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς γε ἀμφ' αὐτὸν ἐπισκόποις , τὸ ἰσχύειν ἔχουσι τέως ἔκ τε τῆς ἀληθείας ἔκ τε τοῦ μὴ παρεῖναι τὸν ἀντιβαίνοντα Καντακουζηνόν , ὅτε δὴ καὶ πρῶτον ἐπιφυεῖσαν τῷ καθαρῷ ληίῳ τὴν νόσον ἐκείνην ἐξ αὐτῆς ἔδοξε τέμνειν , ὡς ἔλεγε , βλάστης . τοῦτόν φησιν ἀνελίττειν τε ἐκεῖνον , καὶ ἅμα τὰς ὑπογραφὰς τῆς ὁμοφροσύνης δεικνύειν τῶν ὅσοι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνου τυγχάνουσιν ὄντες ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι , καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως λογάδων τὰς γνώμας ἦσαν συγκείμενοι . τούτοις ὁμόφρονος καὶ τοῦ τῆς Ἀλεξανδρείας ἔλεγε πεπειρᾶσθαι προέδρου σύν γε τοῖς ὑπ' αὐτῷ παντάπασιν ἐπισκόποις , καὶ ἅμα τοῦ τηνικαῦτα τὴν τῶν Ἱεροσολύμων ἐκκλησίαν διέποντος . καὶ ἁπλῶς ἔφασκεν εἶναι μηδένα ᾧ τὸ ἐπιτιμᾶν Βυζαντίοις τῆς ἐν τοῖς οὕτως ἀκινήτοις εὐκολίας οὐκ ἦν ἀνὰ στόμα . τὸν δ' Ἀλεξανδρείας καὶ τῆς φυσικῆς ἐθαύμαζε μάλα συνέσεως , βεβηκὸς ἐχούσης τὸ ἐμβριθές , καὶ οὔτε πρὸς ἀωρίαν φιλοτιμίας ῥᾳδίως ἐλαυνόμενον , οὔτε μὴν πρὸς ἰδιωτικὴν ἀφωνίαν ἐξ ἀμαθίας μακρᾶς συστελλόμενον , ἀλλὰ πρακτικαῖς ὁρμαῖς ἐς τὸ πάνυ τι ἐμμελὲς εὐφυῶς πως ἀναρρωννύμενον . τά τ' οὖν ἄλλα τἀνδρὸς ἐθαύμαζε μεμνημένος ἐκείνου , καὶ ὅτι τὸ οἴεσθαι εἰδέναι πολλοῖς καὶ τῶν οὐδὲν αἰσχυνόντων πρός γε τὸ εἰδέναι γίνεσθαι ἐμποδὼν ἔλεγε , καὶ τοῦτ' εἶναι πάντως ὃ μικρὸν εἶναι δοκοῦν μεγάλα καὶ πόλεις καὶ οἴκους δύναται βλάπτειν , ὡς ἐκ βραχέος σπινθῆρος ἀρχόμενον , οὗ τὸ νεμόμενον οὐκ ἄν ποτε σταίη τῆς ἀεὶ νεωτεριζούσης φλογὸς κινουμένης , ὁπότε τραπέζης ῥαστώνην ἡ τῆς ὕλης δίδωσι πολυτέλεια . ἐντεῦθεν ὅρια ῥιπτοῦνται πατρίων κανόνων , πατοῦνται θεσμά , καὶ οὐκ ἔστιν οὐδὲν τῶν καλῶν ὃ δύναται μένειν ἑστώς , καὶ αὖ οὐκ ἔστιν οὐδὲν τῶν κακῶν ὃ μὴ δύναται τὴν ἀλήθειαν ἐξορχεῖσθαι . μοναρχία μὲν οὖν οἰήσεως αὐτονομίᾳ στρατηγουμένη καὶ γνώμης ὀρέξεσι δημαγωγουμένη τί μὲν ἂν τῶν ὑγιαινόντων ἐργάσαιτο , τίνος δ' ἀπόσχοιτ' ἂν τῶν ἐρεθιζόντων ἐπὶ τὰ χείρω ; πολλοῦ μέντ' ἂν δεήσειε σώζεσθαι τὴν πολιτείαν ἐκείνην , καὶ μὴ καθάπερ ἀκυβέρνητον πλοῖον διαποντίοις χειμῶσι πρὸς τοὺς ἐσχάτους κινδύνους ἐλαύνεσθαι , τοῦτο δὴ τὸ τῆς Βυζαντίων ἴδιον ἄνωθεν ὡς τὰ πολλὰ πολιτείας . καὶ οὐκ ὀνειδίζω λέγων τὰς τύχας ἁπλῶς , ἀλλ' ὅτι διὰ τοῦτο καὶ πλείους σκοποῦντες ἄνωθεν εὑρίσκομεν ἐκεῖσε , μὴ μόνον τῶν δημοσίων πραγμάτων , ὅτι μὴ πολλῷ γε δήπου μάλιστα τῆς εὐσεβοῦς ἐκκλησίας τὰ ὀλισθήματα . ἢ γὰρ ἐκεῖ τὴν γένεσιν ἴσχει τὰ χείρω , κἀκεῖθεν ὡς ἐπὶ πρανοῦς ἐπιρρέοντα πονηρῶν ἐς τὰ μάλιστα πραγμάτων καὶ τὰς ἄλλας ῥᾳδίως ἐμπίμπλησι πόλεις · ἢ καὶ ἄλλοθέν ποθεν σκιωδῶς ἐπεισκωμάσαντα τὴν πῆξιν αὐτόθι μονιμωτέραν λαμβάνει καὶ δημόσιον τὸν χρωματισμὸν ἀναδείκνυσι τῆς κακίας . διό μοι θαυμάζειν περίεστιν , οὐκ εἰ γέγονέ τι παράλογον , ἀλλ' εἰ μὴ πᾶν ἐκεῖ τὸ γινόμενόν ἐστι παράλογον . ἡμεῖς δ' ἐνταυθοῖ μήτε περισσὰ τὸ παράπαν ζητοῦντες σοφίζεσθαι κατά γε τὴν περιττὴν καὶ εὔτεχνον ταύτην σοφίαν , μήθ' ἑαυτοὺς τῶν θείων μᾶλλον δικαιοῦν πατρίων διαπληκτιζομένους ἐν διαλέξεσιν ἄμετρα τὸν καινότερον τρόπον , ἀλλὰ τοῖς μὲν ἄνωθεν εὖ γεγραμμένοις ἐμμένοντες δόγμασι , τὰ δὲ σιγηθέντ' ἀναξαίνειν μηδαμῇ μηδαμῶς ἀξιοῦντες μηδ' ἀναλύειν ἀκαίροις πειρᾶσθαι συλλογισμοῖς , ἡμεῖς τε οἱ ποιμαίνειν ἐνθάδε λαχόντες πνευματικῶς τὸν μακρὸν ὁδεύομεν βίον , καὶ τὸ πνευματικὸν ἡμῶν ὁμοίως ἄγομεν ποίμνιον ὑπὸ κυβερνήτῃ τῷ μόνῳ πάντων δημιουργῷ καὶ θεῷ , πολυθεΐας δὲ καὶ ἀθεΐας Παλαμικάς , μᾶλλον δ' ἐνσάρκου οἰκονομίας ἀθέτησιν , ταὐτὸν δ' εἰπεῖν ἐκκλησίας ἁπάσης καθάπαξ ἀνατροπὴν οὔτ' ἐδεξάμεθα οὔτε μὴν δεξαίμεθ' ἄν ποτε , κἂν ἐχθροὶ μυρίοι μυρίων ἔμπροσθεν ἱστῶσι θανάτων σκεύη καὶ μηχανήματα , ἀλλὰ καὶ αὐτὸν Παλαμᾶν , καὶ ὅσοι ταὐτὰ φρονοῦσιν αὐτῷ , μετὰ τῶν αὐτοῦ τοιούτων δογμάτων , ὧν καὶ ἡμεῖς ὅπως ποτ' ἐν θέᾳ κατέστημεν , τῷ αἰωνίῳ παραπέμπομεν ἀναθέματί τε καὶ πυρί . τούτων δ' ἀκριβῆ τὴν παράστασιν ἔχεις τε καὶ ἕξεις αὐτός , διιὼν τὰς ἐνταῦθα πόλεις καὶ χώρας Αἰγύπτου καὶ Ἀραβίας Φοινίκης τε καὶ Συρίας , καὶ ὅσα περὶ ταύτας οἰκοῦσι γένη Χριστιανῶν , ὅπως ἐν μέσῳ τῶν ἀσεβῶν καὶ ἀκάθαρτα χείλη ἐχόντων οἰκοῦντες , καὶ ἀλλοτρίοις δουλεύοντες ὅπλοις , ὅμως τῇ τῶν ὧδε στοιχοῦντες ἐπισκόπων διδασκαλίᾳ τὸ πάτριον σέβας ἀεὶ τοῖς ἱεροῖς νέμουσι δόγμασι . μηκύνοιμεν δ' ἂν εἰ λέγειν ἐθέλοιμεν ἅπαντα ἐφεξῆς ὅσα τε ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ ἐπ' ἐμοῦ διεξῄει , καὶ ὅσα ἄλλοι ἄλλως ἀλλαχῇ καὶ πανταχῇ , τῆς ὁμοίας ἐχόμενα τάξεώς τε καὶ εὐλαβείας . Ἑξαετίαν δ' οὖν ὅμως ἡμεῖς ἐν ἐκείνοις διατετριφότες τοῖς τόποις , ἔπειτα πλήρεσι τοῖς ἱστίοις ἀναχθέντες ἐκ Κιλικίας δευτεραῖοι ἐς Κύπρον τὴν νῆσον κατήχθημεν , ἔνθα δὴ καὶ πολὺν διατρίβειν ἐγνώκειν ἔγωγε χρόνον διά τε τἆλλα τῶν τῆς νήσου καλῶν καὶ τήν γε ἔννομόν τε καὶ φιλόξενον πολιτείαν , καὶ μάλιστα πάντων διὰ τὴν τοῦ σοφοῦ ἐκείνου ἀνδρὸς ὁμιλίαν , Γεωργίου φημὶ τοῦ Λαπίθου , ᾧ οὐκ εὐθὺς ἀποβὰς τῆς νεὼς ἐντετυχήκειν αὐθημερόν · οὐ γὰρ πλησίον ἐκεῖ που τὴν οἴκησιν εἶχεν , ἀλλὰ δυοῖν ἡμέραιν τοῦ λιμένος ἀπέχουσαν εἰς ὃν ἡμεῖς τηνικαῦτα ἐσεπεπλεύκειμεν . Ῥόδου μὲν γὰρ ἐκείνης τῆς νήσου μείζων ἐστὶν ἡ Κύπρος , καὶ ἅμα οὐ κατ' ἐκείνην ἀλλ' ἐπιμήκης τὸ σχῆμα · μεταξὺ δ' αὐτῆς ὄρος ἑστήκει , τὴν κορυφὴν ἐς ὕψος ἀνάγον μακρόν . Ὄλυμπος καλεῖται τὸ ὄρος , ἐξ οὗ καὶ πηγαὶ ποταμῶν ἀποβλύζουσι τρεῖς , ὧν ὁ μείζων καλούμενος Λάπιθος κάτεισι τέμνων καὶ περιρρέων τὴν Λευκωσίαν οὑτωσὶ καλουμένην χώραν , καὶ ἀποπτύων τὸ ῥεῖθρον παρὰ τὴν ἐς ἄρκτον βλέπουσαν θάλασσαν . τούτου παρὰ τὰς ὄχθας ἔτυχεν ἔχων ἐκεῖνος τὴν οἴκησιν , διὸ καὶ Λαπίθης ἔκ γε τοῦ ποταμοῦ καὶ αὐτὸς ὅπως ποτὲ παρωνόμασται . γνοίη δ' ἄν τις εὐθὺς κἀκ μόνης τῆς περιφανείας τε καὶ τοῦ μεγέθους τῶν οἰκιῶν καὶ ἐπαύλεων τοῦ ἀνδρός , καὶ πρὶν εἰς ὄψιν ἰέναι αὐτοῦ , μὴ τῶν ἀγενῶν εἶναι καὶ τῶν πολλῶν ἕνα , ὅτι μὴ τῶν πάνυ τι λίαν ἐνδόξων καὶ πρώτων τῆς νήσου · γνοίη δ' ἂν μᾶλλον ἐκ τοῦ τρόπου καὶ τῆς ἄλλης τοῦ βίου σεμνότητος . ἑορταὶ γὰρ καὶ πανηγύρεις ἱεραὶ τὴν οἰκίαν ἐκείνην ἐκόσμουν , καὶ χορηγίαι τῶν δεομένων δαψιλεῖς . τῶν γε μὴν συχνὰ περιαγομένων ἐκεῖ Χριστιανῶν αἰχμαλώτων μεγίστην ἐποιεῖτο προμήθειαν , αὐτός τε παρέχων ἀφθόνως τὰ μείζω καὶ τελεώτερα τῆς τούτων ἐλευθερίας , καὶ ἅμα τοὺς ἄλλους ὀτρύνων διδασκαλίας τῶν θείων γραφῶν . ἔργον γὰρ αὐτοῦ σπουδαιότατον μάλιστα πάντων ἱεραῖς ἐκκλησίαις ἀθροιζομένους Χριστιανοὺς διδάσκειν τά τε ἄλλα τῆς εὐσεβείας νόμιμα , καὶ πρός γε φροντίδα ποιεῖσθαι τῶν δεομένων μεγίστην , ὡς εἶναι δι' ἐκεῖνον πᾶσαν ἐκείνην τὴν νῆσον ἐλέου καὶ πίστεως στάδιον , καὶ μάλιστα πάντων αἰχμαλώτων ἐλευθερίαν . εἰσί γε μὴν καὶ αἱ τοῦ ῥηγὸς περὶ τοὺς τόπους ἐκείνους ἐπαύλεις καὶ δίαιται , καὶ αἱ τῶν οἴκων ἐκείνου λαμπρότητες πάνυ καλαὶ διὰ τὸ χαριέστερον εἶναι τῆς νήσου τὸ μέρος ἐκεῖνο ἀέρος τε ἕνεκα καὶ ἅμα θέσεως ἄλλης καὶ ῥαθυμίας τῶν τόπων . διὸ κἀκ τοῦ σχεδὸν ἐσεφοίτα θαμὰ παρ' αὐτὸν ὁ Λαπίθης Γεώργιος , καὶ σφόδρα κομιδῇ πολλῆς ἀπέλαυε τῆς ῥηγικῆς αἰδοῦς καὶ τιμῆς διά τε τὴν ἄλλην σεμνότητα , καὶ ἣν ἐκέκτητο μάλιστα πάντων σοφίαν , ἐπεὶ καὶ αὐτὸς οὐ μετρίως τῆς Λατίνων μετέσχε φιλοσοφίας ὁ ῥήξ , καὶ δι' αὐτό γε τουτὶ πολλοὺς μὲν ἀμφ' αὑτὸν τοὺς Λατίνων εἶχε σοφοὺς ἀεί , ἤρα δὲ μᾶλλον τῆς Γεωργίου μούσης καὶ ὁμιλίας · σοφοὶ γάρ , φησί , τύραννοι σοφῶν συνουσίᾳ . ἔχων οὖν αὐτὸν ἔχειν ἐπέπειστο καὶ σοφίαν κατὰ ταὐτὸν ἑκατέραν , τήν τε Ἑλλήνων φημὶ καὶ Λατίνων · δεξιὸς γὰρ ἐν τοῖς μάλιστα καὶ καθ' ἑκατέραν σοφίαν καὶ γλῶτταν ὁ Γεώργιος ἦν . ταύτῃ τοι καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουσε διαλεγομένου συχνὰ τοῖς Λατίνων σοφοῖς ἐπ' αὐτοῦ , καὶ τοῖς τῶν συλλογισμῶν ἀποδεικτικοῖς βέλεσιν ἐς τὰ κράτιστα βάλλοντός τε καὶ νικῶντος αὐτούς , καὶ μάλισθ' ὅτε περὶ δογμάτων πατρίων τῆς θρησκείας ἦν ὁ ἀγών · τηνικαῦτα γὰρ πολὺς κατὰ σφῶν ταῖς τῶν θείων γραφῶν ἀποδείξεσι ῥέων ἰχθύας ἀφώνους ἄντικρυς ἔφαινεν . ὥστε καὶ χαλεπαίνειν ἐνίοτ' ἐν τούτοις ὡρμημένον τὸν ῥῆγα ἔθελγεν αὖθις αὐτὸν τῇ τῶν λόγων σειρῆνι καὶ ταῖς τῆς ἀληθείας ἀναντιρρήτοις στροφαῖς καὶ περιστροφαῖς . τοιαύταις δή τισι μεθόδοις τὸ χαλεπαῖνόν τε ἀνέστελλεν ἐμμελῶς τῆς ῥηγικῆς ἐκείνης ψυχῆς , καὶ τὸ εὐθυμοῦν ἀντεισῆγεν ἐπιεικῶς . καὶ ἦν ἁπλῶς εἰπεῖν οὐδεὶς τῶν ἁπάντων ὃς οὐ λογικοῦ παντὸς ἀγῶνος μεθ' ὑπερβολῆς αὐτῷ τὰ τῆς νίκης παρεῖχε τρόπαια , οὔθ' ὅς τις οὐ μάλα ἀξύνετος Ἑλληνικῆς μούσης ἦν , οὔθ' ὅστις Λατινικῆς φιλοσοφίας οὐ μάλα τι ἀδαής . εἶχόν γε μὴν ἔγωγε τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου τὴν φήμην καὶ πρὶν ἐντεῦθεν ἐκπλεῦσαι , μὴ μόνον ταῖς γραφαῖς ἐντυγχάνων ἐκείνου πολλάκις ὡδί , ἃς ἐκεῖθεν ἐκεῖνος σοὶ τῶν τε γραμμάτων καὶ ἅμα τοῦ φιλικοῦ καθήκοντος ἀμειβόμενος ἔπεμπεν , ἀλλὰ καὶ ἀκούων ἐπαίνους αὐτοῦ γε μακροὺς ἀπὸ στόματος τῶν ὅσοι ἀφιγμένοι ἐκεῖθεν ὑπῆρχον ἐπὶ τὸ πλεῖστον . καὶ ἦν ἐπὶ μετρίας ἐμοὶ τὸ ἐκείνου συστελλόμενον θαῦμα . νῦν δ' ἐπειδή γε ἐς Κύπρον ἀφιγμένος παρ' ἐκείνῳ κατέλυον , διὰ μάλα τι σφόδρα μακρᾶς τῆς σπουδῆς τὴν ἐμὴν διὰ σὲ τιθεμένῳ ξενίαν , ἔγνων τε καὶ πεπείραμαι τοῦ ἀνδρὸς τελεώτερον , αὐταῖς ἀκοαῖς καὶ αὐταῖς ὄψεσι ζῶσαν εἰπεῖν καὶ ἔμπνουν τὴν φήμην ἐκείνην ἰδὼν καὶ βεβαιωσάμενος ἐμαυτῷ , καὶ τὰ τῆς ἀληθείας ἐνέχυρα πάνυ παρειληφὼς ἐναργῆ , μονονουχὶ τὴν φήμην ἐλεγχούσης καὶ διαρρήδην ἀποφαινούσης μακρῷ τοῦ δέοντος ἐνδεᾶ . μάλιστα δ' ἁπάντων τὴν γνώμην ἐθαύμαζον ἔγωγε καὶ τὸ τῆς φιλίας τοῦ ἀνδρὸς τῆς πρὸς σέ . οὕτω γὰρ ἐρωτικῶς εἶχε τῶν σῶν συγγραφῶν καὶ βιβλίων ὅσον οὐδ' ἀξίως οἷός τ' ἂν εἴην ἔγωγ' εἰπεῖν . ἀεὶ γὰρ ἐπιὼν αὐτῶν ὁπόσα ζητοῦντι παρέσχεν ὁ χρόνος αὐτῷ , πολλῆς ἀεὶ καὶ τῆς ἡδονῆς ἐνεπίμπλατο , καὶ πολλὴν περιέφαινε τὰ ἤθη τὴν ἔνδον βακχείαν αὐτοῦ τῆς ψυχῆς . ὥσπερ ἔνθους γὰρ ἦν ὑφ' ἡδονῆς γιγνόμενος , καὶ ἐπικροτῶν καθ' ἕκαστα , καὶ οἷον εἰπεῖν ἐπιλανθανόμενος οὗ γῆς εἴη . ἐδόκει γὰρ ἐνίοτε σοί γε προσομιλεῖν καὶ σοί γε συνεῖναι αὐτῷ , καὶ σοῦ γε ἀκούειν , ἅττα ποτ' ἦν ἐκεῖνα , τῇ γλώττῃ διεξιόντος αὐτῇ , καὶ μάλισθ' ὅτ' ἀνὰ χεῖρας ἔχειν ἐπῄει διάλογον ἐκεῖνον ὃν διὰ Βαρλαὰμ ἐποιήσω τὸν Καλαβρόν . καὶ ἦν διὰ μάλα μακρᾶς καὶ οὐχ ἧσσον εἰπεῖν κομιδῇ κατεσπουδασμένης αὐτῷ τῆς φροντίδος μὴ μόνον αὐτόν γε ἐφ' ἑαυτοῦ θαυμάζειν τὰ σά , ἀλλὰ καὶ διαλεγόμενον ἀεὶ τοῖς Λατίνοις ἀνὰ στόμα τἀγκώμια διὰ θαύματος ἄγειν τὰ σά , ἐπί τε δὴ ῥηγὸς αὐτοῦ , καὶ ὅπῃ ἂν ἄλλοθι τύχοι τὰς ἄλλοτ' ἄλλως παραπιπτούσας ὁμιλίας καὶ διαλέξεις ποιούμενος . ὥστε καὶ Κύπρον μικροῦ πᾶσαν εἰς ὕμνον τὸν σὸν ἀνηρτήσατο καὶ κήρυκας πέπραχε σούς , πρὶν ἐκείνους ἰδεῖν τι τῶν σῶν . οὕτω γε μὴν καὶ τῆς γε σῆς ἐπεθύμει θέας καὶ ὁμιλίας τυχεῖν , καὶ οὕτω τῶν τοιούτων ὅλος ἐγίγνετο λογισμῶν νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν , ὥστε καὶ ηὔχετο μὴ πρότερον μήτ' ἐκεῖνον μήτε σὲ θανεῖν πρὶν ἐς Βυζαντίον ἐκεῖνον ἀφῖχθαι , πάλαι τοῦτο βουληθέντα καὶ μελετήσαντα , μόνης ἕνεκα θέας καὶ ὁμιλίας τῆς σῆς . οὕτως ἀποίητα ἦν καὶ εἱλικρινῆ τὸ παράπαν ἀεὶ τὰ ἐκείνου πρὸς σέ , καὶ οὐδὲν οὐδαμῇ πεπλασμένον ἦθος ἐνεκεκάλυπτο τοῖς ἐκείνου γράμμασι πώποτε , ὅσα σοι τῶν σῶν μακρῶν ἐκείνων ἐγκωμίων ἀεὶ διετέλει πέμπων μεστά . ἐκόμισε δέ μοι καὶ ὅσα τῆς ἀστρονομικῆς ἐπιστήμης αὐτῷ ἐπεπόμφεις αὐτὸς κατὰ διαφόρους ἄλλοτ' ἄλλους τοὺς χρόνους , καὶ ἦν δι' ἐκπλήξεως ἄγων ὅπως ἐκείνου χάριν πόνων τοὺς πλείους καὶ μάλιστα δυσχερεῖς τῶν τοιούτων ὑποθέσεων ἐν ὀλίγαις συνέκλεισε συλλαβαῖς . καὶ μὲν δὴ οὐδὲ τὴν Πτολεμαίου ἀποτελεσματικὴν τετράβιβλον περὶ ἐλάσσονος ἐποιεῖτο σπουδῆς ἐκεῖνος , ἀλλὰ ταύτην τε καὶ ὅσα περὶ τῶν ὁμοίων τοῖς Πτολεμαίου παλαιοτέροις ἅμα καὶ νεωτέροις ἔτι περίεστι γεγραμμένα , καὶ ὅσα πάλαι Χαλδαίοις καὶ Πέρσαις πεποίηται , πάνυ τι πάντα φιλοπονώτερον μετῄει . καὶ ὁπόσα μὲν ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα τοῖς εὐσεβέσι νόμοις καὶ ὑπερόριον τείνει πόδα , ταῦτα δ' ἀπεσείετό τε καὶ διέπτυεν ὡς ἄχρηστα τοῖς εὐσεβεῖν ἐθέλουσιν · ὅσα δ' εἰς τοὺς δημιουργικοὺς τῶν ὄντων ὑγιῶς ἐπορεύετο λόγους , ταῦτα δ' ἀσμένως παντάπασι μάλα προσίετο . κἀκεῖνα δὲ τοῦ μὴ κλονεῖσθαι ἕνεκα τοῖς περὶ τὰ τοιαῦτα κομψοῖς τῶν ἐκεῖ Λατίνων , ξύν γε αὐτῷ ῥηγί , οὐκ ἐρραθυμημένην τινὰ τὴν σπουδὴν τῷ τοιῷδε διδόντων μέρει τῆς τέχνης , ἅτε ἀγχοῦ τῶν Αἰγυπτίων Ἀράβων ὄντων , καὶ συχνὰ καὶ διαπόντιον ἐς τὸν ῥῆγα τὴν ἄφιξιν ποιουμένων λογικῆς τε ὁμιλίας ἕνεκα καὶ ἅμα φιλοτιμίας , μακρὸν ἐπισυρομένης τὸ ἐπιδεικτικὸν Ἀράβων ἐκείνων , ὧν τὸν ἅπαντα βίον ἀπασχολεῖ , εἴ τί που τῆς πάλαι Χαλδαϊκῆς ἐπιστήμης ἐλλέλειπται σωζόμενον ἔτι σημεῖον . ἔφασκον γὰρ ὡς ἐπεὶ τὰ ὑπὸ γένεσιν πάντα καὶ φθίσιν τῇ τῶν οὐρανίων ποιότητι καὶ κινήσει πάσχειν τε καὶ εἰδοποιεῖσθαι πρὸς τοῦ δημιουργήσαντος ὥριστο , καὶ τοῖς ἐκείνων συσχηματισμοῖς τε καὶ ταῖς πρὸς τἀπίγεια συνοικειώσεσι τὸ ῥέον τῆς ὑλικῆς ποιότητος οἷον νομοθετεῖταί τε καὶ ῥυθμίζεται , ἀνάγκη μὴ θάτερον μὲν εἰδέναι περὶ παντὸς ποιεῖσθαι , θάτερον δ' οὔ . ἦ γὰρ ἂν χωλὸν βαδίσειε τρίβον τῆς ἐπιστήμης ὃς ἂν μήτε τῷ θεωρητικῷ συνάπτειν ἐθέλῃ τὸ πρακτικὸν μήτ' αὖ θατέρῳ θάτερον . τῆς γάρ τοι φιλοσοφίας ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις εἴδεσι θεωρουμένης , σχολῇ γ' ἂν τοὺς λόγους γνοίη τῶν ὄντων , πολλοῦ δ' ἂν δεῖν κατὰ τὸ ἐντελὲς κληθῆναι σοφόν , ᾧ μὴ ἄμφω καθ' ὁπόσα δεῖ μετιέναι ἔπεισι τὰ τῆς φιλοσοφίας μυστήρια . Ἀλλὰ τούτων μὲν ἅλις . ἐμοὶ δ' ὡς τὰ πολλὰ σχολὴν ἄγων , ἢ καὶ ἀσχολίας ὑπέρτερον ἐκεῖνος πρᾶγμα ποιούμενος θεραπεύειν ἐμὲ διὰ σέ , ἐδείκνυ περιιὼν καὶ περιηγούμενος ὁπόσα τῇ νήσῳ περίεστιν ἄξια θέας , τά τε ἄλλα καὶ ὅσα ἐν θεάτροις , ἐν ἀγοραῖς , ἐν δικαστηρίοις , τὸ ἐν νομίσμασι καὶ χαράγμασι τὸν ἅπαντα χρόνον ὡσαύτως ἔχον καὶ μηδαμῇ μηδ' ὁπωσοῦν τρεπόμενον , καὶ ὅπως ἐν σταθμοῖς καὶ μέτροις πλάστιγξιν εἴη διδόμενά τε καὶ λαμβανόμενα εἴδη καθάπαξ ὠνίων ἅπαντα , οὐχ ὡς τῶν πιπρασκόντων ἕκαστος βούλοιτ' ἄν , ἀλλ' ὡς τὰ τῆς πολιτείας ἀρχαῖα κελεύουσι δόγματα , οὐδ' ὡς τῆς τῶν εὐτυχεστέρων πλεονεξίας τὸ λίχνον παρακερδαίνειν ἐθέλει , ἀλλ' ὡς οἱ σωτῆρες τῆς ἄνωθεν εὐταξίας προστάττουσι νόμοι τὸν ἅπαντα χρόνον . οὐδ' ὁ πλούτῳ προύχων , οὐδ' ᾧ καθ' ἡλικίαν προβεβηκέναι ξυνέβη , τὸ πλέον ἕξειν ἐν τούτοις οἷός τ' ἂν εἴη ἐκεῖ τῶν ἡσσόνων κατ' ἄμφω . ταχὺ μέντ' ἂν ἀφαιρεθείη , εἰ μὴ τῆς κεφαλῆς , ἀλλ' οὖν ὁπόσα τῶν τοῦ σώματος μελῶν κατὰ τὸ τοῦ ἁμαρτηθέντος ἀνάλογον οἱ νόμοι τῆς πολιτείας κελεύουσιν , ὅστις αὐτοὺς καπηλεύειν ὁπωσοῦν τολμῴη . καὶ τοῦτ' ἐστίν , ἔλεγεν ἐκεῖνος ἐμοὶ βεβαιῶν , ὃ σωζόμενον μὲν συνίστησι καὶ συνέχει πολιτείας καὶ πόλεις καὶ ἠπείρους καὶ νήσους καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ , ἀνατρεπόμενον δ' αὖ ὀξείαις συνανατρέπει ῥοπαῖς τά τε κοινὰ καὶ καθ' ἕκαστα τῶν πραγμάτων ὅσα πόλεσί τε καὶ πολιτείαις ἐγκαλινδεῖται παρανομούμενα , μηδαμῇ τοῖς παρανόμοις συνεῖναι φύσιν ἐχούσης τῆς ἑδραίας διαμονῆς καὶ κρηπῖδος , ἀλλ' ἐν οὐ μακρῷ τῷ χρόνῳ ῥᾷστα σαλευομένης καὶ διαλυομένης ἁπάσης προνοίας συνδετικῆς , ὥσπερ ἁρμονίας ῥηγνυμένων τῶν χορδῶν . τῆς γὰρ καθόλου πολιτείας ὑγιαινούσης , ἀνάγκη δήπου καὶ τὰ μέρη καλῶς ἀπαλλάττειν συνεξομοιούμενα τῷ ὅλῳ , καθάπερ οὖν τοὐναντίον νοσούσης καὶ αὐτὰ συννοσεῖν , ὡς εἰς ἀρχέτυπον τὴν μίμησιν ἀναφέροντα καὶ μάρτυρα βεβαιωτὴν τῆς κακίας προενηνεγμένα τὴν πολιτικὴν ἀρχὴν καὶ κατάστασιν . δίκαιος τοίνυν ὁ κύριος ὤν , καὶ δικαιοσύνας ὡς τὸ εἰκὸς ἀγαπῶν , ὑψοῖ μᾶλλον ἔθνη ἃ μὴ νόμον μὲν ἔχει , φύσει δὲ τὰ τοῦ νόμου ποιεῖ κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον , μισεῖ δὲ οἳ ζῆν μὲν ᾕρηνταί τε καὶ ἐπηγγείλαντο κατὰ τοὺς τῆς εὐσεβείας θεσμοὺς καὶ νόμους , ἔργοις δ' αὐτοῖς καταψευδομένους τῶν ἐπαγγελιῶν καὶ ἀποσειομένους πάντα δικαιοσύνης κανόνα καὶ στάθμην . ὁ γὰρ δικαιοσύνην μὲν ἀποστρεφόμενος , ἀδικίας δ' ἀνθαιρούμενος κλήρους , καὶ μήτε τοὺς θείους αἰδούμενος νόμους , περιφρονῶν δ' ἀνθρώπινον ἅπασαν τύχην , οὗτος ἀφώρισε μὲν ἑκών γε εἶναι θεοῦ τοῦ τῆς δίκης ἔχοντος τοὺς θρόνους σαφῶς ἑαυτόν , συνῳκείωσε δ' ἅμα τῷ διαβόλῳ . διὸ καὶ πλεονεκτεῖ μὲν κατὰ τῆς χώρας ἐκείνης τὰ χείρω , ᾗ τὰ τοιάδε γεωργεῖται κακά , μειονεκτεῖ δ' ἑπομένως τὰ κρείττω · καὶ γίνεται παντελὴς ἐκεῖ καλῶν ἐρημία , καὶ κατορχεῖται λοιπὸν καὶ ὁ διάβολος ἄρδην αὐτῆς εὐσεβείας , πρὸς ἄρνησιν τοὺς αὐτῷ πειθομένους συχνὰ ἐρεθίζων . οἷα δὴ κἀπὶ τὴν Βυζαντίων γενέσθαι ξυμπέπτωκε πολιτείαν · μισήσασα γὰρ ἀλήθειαν ἐκείνη καὶ πολιτικῆς ἀρχῆς δικαιοσύνην , οἰκειωσαμένη δ' ἀδικίαν καὶ ψεῦδος , ὅλαις παλάμαις τὰς ἑαυτῆς πρὸς ἀσέβειαν ἀνεπέτασε πύλας . κἀπειδὴ τῷ διαβόλῳ σώματος ἐπὶ τούτοις ἔδει καὶ ὀργάνου μάλα αὐτῷ προσήκοντος νῦν , εὑρίσκει Παλαμᾶν , ἀνδράριον , ὡς ἀκήκοα μέν , ἐντελέστερον δ' ἐκ τῆς αὐτοῦ μεμαθήκειν γραφῆς , εὐτελὲς μὲν ἄλλως καὶ πλὴν τοῦ κενοδοξεῖν καὶ δι' αὐτό γέ τοι τοῦτο κακοδοξεῖν πλέον εἰδὸς οὐδὲν ὑγιές · καὶ τούτῳ συμμαχεῖν πεπεικὼς τοὺς ἐν ἐξουσίᾳ , πάντα συλλήβδην εἰπεῖν , ὁπόσα κατ' ἄλλους ἄλλα καιροὺς ταῖς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίαις βέβηλά τε καὶ νόθα παρεισεφθάρη δόγματα , πρὸς ἕνα τουτονὶ συνήλασε χρόνον , καὶ πολύχουν κομιδῇ τὸ πονηρὸν ἐσκέδασε κατὰ τῆς ἐκκλησίας Χριστοῦ τὸ γεώργιον . οὐ γὰρ πολυθεΐαν μόνον ἐδίδαξεν ὁ ταλαίπωρος , ἀλλὰ καὶ ἀθεΐαν προστέθεικεν , ἀρειανισμόν θ' ἅμα καὶ εἰκονομαχίαν καὶ καθάπαξ ἄρνησιν οἰκονομίας ἐνσάρκου τοῦ υἱοῦ καὶ λόγου τοῦ θεοῦ . καὶ τί δεῖ καθ' ἕκαστα λέγειν , ἐξὸν ἐκ τῶν ἱερῶν βίβλων τῶν θείων πατέρων ἐλέγχειν κατ' ἴχνος ἐπιόντας ἅπαντα ; Καὶ μὲν δὴ τοιαῦτ' ἐπ' ἐμοῦ συνείροντος τοῦ σοφοῦ καὶ θεοφιλοῦς ἐκείνου ἀνδρός , καὶ βίβλους δ' ἐνίοτε προκομίζοντος ἅς τε αὐτὸς φιλοπόνως ἐκ πάσης ἐρανισάμενος θείας γραφῆς ὅπλα τοῖς ἐκεῖ καλῶς εὐσεβεῖν αἱρουμένοις χαρίζεται , καὶ ἃς ἕτεροι τῶν ἐκεῖ προσοικούντων ἐλλογίμων ἀνδρῶν ὀρθοδόξων ἐκδεδώκασι , ταῖς τοῦ Παλαμᾶ κακοδοξίαις περιφανῶς ἀντιλέγοντες , λόγος ἐς τὰς τῶν Κυπρίων ἐμπέπτωκεν ἀκοὰς ὡς λάθοι νύκτωρ παρεισελθὼν ἐς Βυζάντιον ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνός , καὶ τὴν αὐτοκράτορος ἕλοι βασιλείαν συνεργίαις καὶ δολεραῖς τοῦ Παλαμᾶ προκαταστάσεσιν , ὅρκους φρικώδεις ἐχέγγυα πρότερον αὐτῷ παρασχόμενος , βεβαιοῦν καὶ κυροῦν τὴν αὐτοῦ πολυθεΐαν καὶ ὅσα τῶν βεβήλων αὐτοῦ καινοφωνιῶν εἰσερρύη κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας , ταὐτὸν δ' εἰπεῖν , εἰς θεὸν ὀμωμοκὼς ὃν ἐξόμνυσθαι ἐπηγγέλλετο . τοῦτο σφοδρῶς τὸν σοφὸν ἐκεῖνον ἠνίασεν ἄνδρα , Γεώργιον τὸν Λαπίθην , οὐχ ὅτι τὴν βασιλείαν ἕλοι Καντακουζηνός , ἀλλ' ὅτι τοιούτοις ὅρκοις προκατείληπτο , δέσμιος ταῖς τοῦ Παλαμᾶ γεγονὼς δυσσεβείαις , ὅθεν τὰς γενναίας ἐκείνας ἐλπίδας οὑτωσὶ ζημιούμενος αἳ τὸ ἡδόμενον ἔβοσκον ἐκ πολλοῦ τῆς ψυχῆς , ἤσχαλλεν , ἐδυσφόρει , θόρυβον εἶχε καὶ σάλον παντοδαπὸν ἐν ψυχῇ . ἤλπιζε γὰρ συνεκπλεύσειν ἐκεῖθεν ἐπανιόντι μοι μέχρι καὶ ἐς Βυζάντιον τῆς σῆς ἕνεκα θέας καὶ ὁμιλίας , ὡς ἔφθημεν εἰρηκότες , δι' ἔρωτα σοφίας μείζονος , ἴσως δὲ καὶ ἄλλης πρὸς τούτοις χρείας καὶ θέας ὁπόσα τὴν Βυζαντίων κεκτῆσθαι πόλιν συμβαίνει τῶν ἄλλων ἐξαίρετα . νῦν δ' ἐν ἀκαρεῖ τἀναντία νικῶντα θεώμενος περιαλγὴς ἦν , καὶ ἐδάκρυε μὲν τὴν εὐσέβειαν ἐς οὕτω περιφανῶς συνελαθεῖσαν ἐκριπισθέντα κίνδυνον τρόποις τοῦ θεοῦ συγχωρήσαντος ἀπορρήτοις , ἐδάκρυε δ' ἄλλως καὶ τὸν σὸν ὑφορώμενος θάνατον , τὸ τοῦ σοῦ κατὰ θεὸν ζήλου διάπυρον ἐννοῶν , καὶ ὅσην τὴν ἔνστασιν ὑπὲρ τῶν πατρίων ἐνδείκνυσθαι μέλλεις δογμάτων ἄχρι θανάτου . Καὶ τί δεῖ πάντα διεξιέναι καθ' ἕκαστα , ὅσα τῆς νήσου δυοῖν οὐχ ἧττον ἐτῶν τεθεάμεθα , ὁπόσα πόλεσί τε καὶ λιμέσι καὶ ὅσα δὴ ταῖς ἄλλαις πρόσεστι χώραις ἐκεῖ τὰ χρήσιμα , τῶν ἔμπροσθεν ἀνθελκόντων ἡμᾶς οὐ μικρῶν ὑπαρχόντων . διὸ τούτων ἀποσχόμενος ἐπανόδου μεμνήσομαι . Ἄρτι τοίνυν τοῦ ἡλίου περὶ τροπὰς γενομένου τὰς θερινάς , ἐπειδή γε ἀπαίρειν ἔμελλον , ἄχρι λιμένος ἐκεῖνός με προύπεμπεν ὁ καλὸς Γεώργιος , δακρύων τε καὶ μέσην εἰπεῖν τεμνόμενος τὴν καρδίαν τᾠμῷ χωρισμῷ , ὥστε καὶ τῆς ἡμᾶς ἀγούσης ὁλκάδος , ἐπειδή γε ἀνεπέτασε τὰ ἱστία , οὔρια ἐφιείσης ἐπὶ τὸ πέλαγος , θεώμενος ἵστατο μέχρι πολλοῦ με , πολλὰ καταχέων τὰ δάκρυα , ἕως ἀπεκρύψαμεν ἐκείνην τὴν γῆν , τῆς ὄψεως ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν ἐνδιδούσης ἐν τοῖς μακροῖς διαστήμασιν . εὐπλοίας δ' ἡμῖν γενομένης ἐναταῖοι ἐς Κρήτην ἀφίγμεθα , νῆσον πολυανθρωποτάτην καὶ μείζω μὲν πολλῷ τῆς Κύπρου , ἐπιμήκη δ' ὁμοίως ἐκείνῃ καὶ ταύτην ὑπάρχουσαν , ὡς εἶναι μῆκος μὲν σταδίων αὐτὴν οὐχ ἧττον ὀκτακοσίων ἅμα καὶ δισχιλίων , πλάτος δὲ πολλῷ τοῦ ἡμίσεος ἥττω . ἔχων δ' ἐκ πολλοῦ διὰ μακρᾶς τῆς ἐφέσεως ἔγωγε τὸν ἐν Κρήτῃ λαβύρινθον θεάσασθαι , ἐπειδὴ πολὺ τοῦ λιμένος οὗ καθωρμίσθημεν ἀφεστήκοι , ἔδοξέ μοι καιρὸν ἔχοντι νῦν ἀποβάντι θεάσασθαι καὶ αὐτόν , Κνωσσοῦ μεσογείου πόλεως ἔγγιστα ὄντα . ἔστι δ' ὁ λαβύρινθος σπήλαιον πολυχωρητότατον τεχνητόν . ἐπεὶ γὰρ ἔτυχε λίθος οὐ πάνυ σκληρὸς τὴν οὐσίαν ὑπάρχων ὁ τόπος , ἔδωκε πολλὴν τὴν ῥαστώνην λαξεύειν ἐφ' ὁπόσον ἄν τις ἐθέλοι . διὸ καὶ θύραν μίαν ὁ τεχνίτης ἀνοίξας , ἔπειτα λαξεύων , προῄει μέχρι πολλοῦ κατὰ τὸ ἴσον εὐρύνων ἅμα τά τ' εὐώνυμα καὶ δεξιὰ πλευρά , ἠφίει δ' ἐν μέσῳ κατὰ συχνὰ διαστήματα στύλους ξεστούς , ἀνέχοντας τὴν ἐπὶ τὸν ὄροφον γῆν , μερίζων δ' ἐποίει διαφόρους οἰκίας καὶ προαύλια καὶ κρήνας . δέδεικται δέ μοι πρὸς τῶν ἐγχωρίων , λαμπάδας φωτὸς ἐν χεροῖν ἐχόντων πολλάς . Μίνω τοίνυν φασὶν ἐκεῖνον τὸν πάλαι τῆς Κρήτης ἄρξαντα , ὥς γε οἶσθα , πλείστην κτησάμενον δύναμιν ναυτικὴν τὰ κύκλῳ δουλώσασθαι τῶν ἐθνῶν , ὅσα τε Κυκλάδας ᾤκει τότε τὰς νήσους , καὶ ὅσα ἐς μεσόγειον ἥκει Βοιωτίας καὶ Ἀττικῆς . ὕστερον δ' ἐκ διαδοχῆς μακροτέρας ἐς Μινώταυρον τῆς ἀρχῆς περιενεχθείσης , ἄνδρα τοὺς τρόπους ὠμόν , φόρους τε ἄλλους ἄλλοις ἐπενεγκεῖν , καὶ δὴ καὶ ὁπόσοι τότε ᾤκουν τὴν Ἀττικήν , δὶς ἑπτὰ παῖδας ἐκεῖσε ἀπάγειν τῶν εὐγενῶν κατ' ἐνιαυτὸν ἐς λήθης φρούριον τὸν λαβύρινθον . τοῦ κλήρου τοίνυν καὶ ἐς Θησέα περιενεχθέντος , Αἰγεὺς μὲν ὁ πατὴρ οὐκ ἠφίει , τηνικαῦτα τῆς Ἀττικῆς ὢν ἡγεμών , ὃ δὲ λαθὼν ἀπῄει , μάλα ἑκὼν τοῖς δὶς ἑπτὰ συναρίθμιον ἑαυτὸν καταστήσας , ὡς διὰ τοῦτο ὅπως ποτὲ καὶ τὸν Αἰγέα κατὰ θαλάττης ἐκείνης ὑφέντα ἑαυτὸν τελευτῆσαι τὸν βίον , καὶ τὸ πέλαγος Αἰγαῖον ἐκεῖθεν κληθῆναι . ἐπεί γε μὴν ἡ Μινωταύρου θυγάτηρ Ἀριάδνη Θησέα θεάσαιτό τε καὶ ἐρασθείη τοῦ κάλλους , ὑποθεῖναι λαθραίας αὐτῷ τὰς τῆς ἐλευθερίας μεθόδους , αἷς χρησαμένῳ ῥᾴστην τε γενέσθαι Θησεῖ τὴν λαβυρίνθου διέξοδον , καὶ ἅμα Μινώταυρον μὲν ἐκεῖνον πεφονευκότι ἐς τὴν πάτριον αὐτίκα γῆν διαπόντιον γενέσθαι φυγάδα ξύν γε Ἀριάδνῃ καὶ τοῖς ἐξ Ἀττικῆς ἠιθέοις παισὶ , καὶ οἰκιστὴν ὀλίγῳ ὕστερον γενέσθαι καὶ τῆς Ἀθηναίων περιβοήτου πόλεως , μεμερισμένως πρὶν ἐν κώμαις οἰκούντων τὴν Ἀττικήν . Ἐμοὶ δὲ μετὰ τὴν θέαν ἐκείνην καὶ ἐς τὰς ἄλλας περιιέναι τῆς νήσου κώμας καὶ πολιτείας καὶ πόλεις γεγένηται . καὶ μὲν δὴ καὶ ἐθεώμην τὸ πᾶν ἐκεῖ γένος τῆς νήσου , Ῥωμαίους ὄντας , ὀλίγῳ δέω λέγειν , καὶ τὴν τῆς πατρίου πίστεως εὐσέβειαν βεβαίαν ἐκ διαδοχῆς ἀεὶ κεκτημένους · καί μοι βουλομένῳ γε ἦν πλείονα χρόνον ἐκεῖ διατετριφέναι πλείονος ἕνεκα καὶ τελεωτέρας τῶν ἐκεῖ πραγμάτων ἱστορίας . ἀλλ' ἀνεσόβει μοι τὴν βούλησιν ὁ τηνικαῦτα μελετώμενος θόρυβος τῶν τε ὅπλων καὶ τῶν ἐκεῖ στρατιωτικῶν δυνάμεων . ἦν γὰρ ἡ νῆσος ἐκ πολλοῦ συμφοραῖς ἐντετυχηκυῖα , δι' ἃς Λατινικοῖς ὅπλοις δουλεύσασα τῷ τῆς Βενετίας ὑπέκυψε δημοσίῳ προστάγματι . ἄρτι τοίνυν φήμης χεθείσης ἐπὶ πᾶσαν ἤπειρόν τε καὶ νῆσον ὡς οἱ τὸ Γαλατώνυμον οἰκοῦντες φρούριον ἀστυγείτονες Γεννουῖται , παρασπονδήσαντές τε καὶ ἐπαναστάντες τοῖς Βυζαντίοις , σφᾶς τε ναυμαχήσαντες νενικήκασι καὶ ἅμα θαλάσσης ὅλης ἡγεμονίαν ὠνειροπόλησαν , ὡς μηκέτι μήτε καθεκτοὺς εἶναι μήτε μὴν οὐδ' ὁμοφύλοις ἔτι μένειν ἐνσπόνδους ἐθέλειν , ἀλλὰ σκληρὰν καὶ οἷον εἰπεῖν ἡγεμονικὴν τὴν ὀφρὺν κατὰ πάντων ὅσοι θαλάττιον βόσκουσι βίον ἐπανατείνασθαι , ταραχθῆναί τε οὖν πολλοὺς διὰ ταῦτα καὶ πάντων μάλιστα Βενετικούς , μεγάλας μὲν ἐξαρτύειν ἐν βραχεῖ ναυτικὰς δυναμένους δυνάμεις , μέγα δὲ διὰ τοῦτο φρονεῖν ἔχοντας , ἔπειτα παρὰ δόξαν ὑπ' ἐκείνων ἤδη κωλυομένους ἐς τὸν ἄνω τόπον καὶ τὴν Μαιῶτιν καὶ τὰς ἐκβολὰς τοῦ Τανάιδος ἀναπλεῖν καὶ περιπλεῖν κατ' ἐξουσίαν ὡς πρότερον . ὅθεν αὐτοί τε τὰς οἰκείας ἤθροιζον δυνάμεις , τριήρεις τε πλείους τῶν τέως οὐσῶν κατεσκεύαζον καὶ τὰς ἐκ πολλοῦ νενεωλκημένας καθελκύσαντες πανταχόθεν ἐπεσκεύαζον , καὶ ἅμα τὰς συμμαχίδας καὶ ὑπηκόους πόλεις καὶ νήσους ἐς τὸν κοινὸν ἐκάλουν ἀγῶνα , ὅπλα καὶ τριήρεις καὶ στρατιώτας ναυμάχους συνεισφερούσας κατὰ τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστῃ δύναμιν . συνεκάλεσαν δ' οὖν καὶ τῶν πόρρωθεν , ἁβροῖς μὲν καὶ ἤδη μισθώμασιν , ἁβροτέραις δ' ἐς τὸ μέλλον ἐπαγγελίαις , ἄλλους τε καὶ Κατελάνους , οἳ ᾤκηνται κάτω παρὰ τὴν Γαλλικὴν θάλασσαν , ὅπῃ τῶν Πυρηναίων ὀρῶν οἱ πόδες ἄγχιστα λήγουσιν , ἐς τόλμαν πολεμικήν , ὅση τε ἠπειρωτικὴ καὶ ὅση θαλάττιος , τῶν πρωτείων οὐδέσι Λατίνων παραχωροῦντας . Ἐπεὶ γοῦν διὰ ταῦτα καὶ Κρήτη θόρυβον εἶχε καὶ ὡς εἰπεῖν ἐσείετο πᾶσα , παρασκευαζομένη πρὸς ὅπλα συμμαχικά τε καὶ ὅσα τῶν πολεμικῶν ἐφόδων εἰσὶν ἀποτρεπτικά , μετέβαινον ἐκεῖθεν ἀρχομένου τοῦ ἦρος , καὶ ἀφεὶς εὐώνυμα Σαλαμῖνα τὴν νῆσον , ἔνθα Θεμιστοκλέα τὸν Νεοκλέους ἐκεῖνον πάλαι φασὶ τὴν τῶν Περσῶν ἐκείνην ναυτικὴν καταβαπτίσαι δύναμιν , νήσους τε ἃς Κυκλάδας φασὶ παραλλάξας , κατέπλευσα ἐς Εὔβοιαν τὴν νῆσον , ὑπήκοον οὖσαν Βενετικοῖς ἐτῶν ἤδη μακρῶν . καί με βουλόμενον πλείονα χρόνον ἐνδιατρῖψαι ταύτῃ ἡ τῶν Εὐβοέων ἀνέστειλεν ἀσχολία , πολλή τις οὖσα καὶ αὕτη καὶ μάλα γέ τι κατεσπουδασμένη πρὸς ὅπλων καὶ μάχης παρασκευήν · μέλλειν γὰρ ὅσον οὐδέπω λόγος ἦν πολεμίας ἐκ Γεννούας ἐπ' αὐτοὺς καταπλεύσειν τριήρεις . ὅθεν ἐν βραχεῖ τὴν νῆσον ἐκείνην ἐλθὼν καὶ περισκοπήσας ἅπασαν , καὶ τὰς ἐκείνης ὅσον ἐξῆν ἱστορήσας πόλεις , ἧκον ἐπὶ τὸ Ἀρτεμίσιον , βόρειον ἄκρον Εὐβοίας . κἀκεῖθεν αὖθις ἀνάγεσθαι βουλόμενον ἐπέσχεν ἐξαίφνης ἡ τῶν πολεμίων καταπλεύσασα δύναμις . τριήρεις γὰρ Γεννουιτικαὶ τεσσαρεσκαίδεκα λήγοντος θέρους ὤφθησαν τὴν ταχίστην ἐς Ὠρωπὸν καὶ Αὐλίδα καταίρουσαι . μεταξὺ γὰρ ταῖν δυοῖν ταύταιν νοτιωτέραν τὴν θέσιν ἐχουσῶν τῶν πόλεων ἔστιν ἐπιμήκης λιμήν , πᾶσαν ἀνέμων χλευάζων βίαιον κίνησιν , ἐς ὃν ἀρτίως ἐσέπλευσαν οἱ πολέμιοι . καὶ ἅμα ἐς τὴν ὑστεραίαν τέσσαρες καὶ τριάκοντα τριήρεις Βενετικαί , τὰς πολεμίας ἐκείνας ἐκ πολλοῦ ναυλοχοῦσαι , ἐπέπλευσάν τε καὶ τὸ τοῦ λιμένος ἔφραξαν στόμα . τῶν οὖν Γεννουιτικῶν νεῶν ὡς ἐν δικτύῳ παρὰ δόξαν ἤδη συγκλεισθεισῶν , αἱ μὲν τέσσαρες εὐθὺς ἀναπετάσασαι τὰ ἱστία , καὶ καθάπερ ἐν κύβοις τοῦ προφανοῦς τὸν ἀμφιβαλλόμενον ἀνθελόμεναί τε καὶ ἀναρρίψασαι κίνδυνον , ἔλαθον οὑτωσὶ τὸ πολέμιον διαδρᾶσαι ξίφος · τάς γε μὴν ἐπιλοίπους , πλὴν ὀλίγων ἀνδρῶν ἐς τὴν χέρσον ἐκπεπηδηκότων , αὐτάνδρους ἁπάσας εἷλον πρὶν ἄρξαι χειρῶν καὶ ναυμαχίας . καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πῃ ἔσχεν ἐκεῖ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον · ὅ γε μὴν τοῦ Βενετικοῦ στόλου ναύαρχος , ἐς τοῦτο τύχης ἐληλυθότων αὐτῷ τῶν πραγμάτων , τά τε περὶ τὴν Εὔβοιαν ὡς ἐνῆν διῳκήσατο , καὶ ἅμα πλήρεσιν ἱστίοις λύσας ἐξ Εὐβοίας ἀνήχθη εὐθὺ Βυζαντίου ποιούμενος τὴν πορείαν . ἐπεὶ δὲ μεταξὺ γεγένηταί οἱ μαθεῖν ἐν Θεσσαλονίκῃ διατρίβειν τὸν βασιλέα , τέσσαρας τῶν νεῶν ἀπολεξάμενος καὶ τῶν μάλιστά οἱ πιστοτάτων ἑνὶ παραδούς , πρεσβεύσοντα πέμπει πρὸς βασιλέα περὶ συμμαχίας κατὰ τῶν κοινῶν ἐχθρῶν . αὐτὸς δ' ἐς Βυζάντιον ἤλαυνε , καρτερήσων τὴν τοῦ βασιλέως ἄφιξιν . Αὐτὸς δ' ἂν εἰδείης βέλτιον ἐμοῦ τὰ ἑξῆς , αὐτός τε παρὼν γινομένοις καὶ βλέπων , καὶ σφόδρα διὰ σπουδῆς τὰ τοιαῦτα συγγράφειν ἔχων . ἐγὼ γὰρ τοὺς ἐν θαλάττῃ τέως δεδιὼς θορύβους κατὰ χώραν μένειν ἔκρινα δεῖν ἐν καιρῷ . ὅτε δὴ καὶ τὰς Γεννουιτικὰς ἐκείνας τέσσαρας τριήρεις παλινδρομούσας ἐθεασάμην , αἳ διαφυγεῖν ἐδυνήθησαν , ὡς εἰρήκειμεν , τὴν πρὸ βραχέος ἐκεῖνον κίνδυνον , μίαν τε κατὰ τὸ λεληθὸς τῶν παράλων ἑλούσας πλουσιωτάτην Εὐβοίας πόλιν , καὶ ἐξανδραποδισαμένους ἐκ τοῦ αἰφνιδίου , καὶ ἀπεληλυθυίας εὐθὺς μεθ' ὧν ἀπώλεσαν πρότερον στρατιωτῶν , μὴ προαισθέσθαι δυνηθέντων τῶν Εὐβοέων , ἀλλὰ τὸν Ἐνδυμίωνος τέως εἰπεῖν καθευδόντων ὕπνον διά γε τὸ ἔναγχος ἐκεῖνο προτέρημα . Οὐ πολὺς μεταξὺ παρερρύη χρόνος , καὶ τὰς Βενετικὰς ἐκείνας ἐθεώμην τέτταρας καὶ τριάκοντα τριήρεις οἴκαδε κατιούσας ἀπράκτους ἐκ Βυζαντίου διὰ τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ τηνικαῦτα διατρίβειν τὸν βασιλέα . ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ μὲν χειμὼν ἐν τούτοις παρῄει καὶ αἱ κατὰ τὸ ἔαρ ἡλίου λαμπάδες ἀνήπτοντο , τεσσαρεσκαίδεκα τριήρεις αὖθις ἐκ Βενετίας ἐς Βυζάντιον ὅλαις ἀνέβαινον κώπαις καὶ ὅλαις ὁρμαῖς τῆς ψυχῆς , ἐφ' ᾧ τὸν τοῦ Πόντου προκατειληφυίας αὐχένα τὰς Γεννουιτικὰς ναυλοχεῖν ὁλκάδας , αἳ τὴν σιτοπομπίαν ἄνωθεν ἐκ τοῦ Εὐξείνου καὶ τῶν Σκυθικῶν παραλίων ἐσκομίζειν ἔμελλον τοῖς ἐν Γαλάτου . τῶν γε μὴν ἑξῆς αὐτὸς ἂν εἰδείης αὖθις ἐνταῦθα παρὼν καὶ ὁρῶν ἀκριβῶς τὴν ἀπόβασιν . ἐμοὶ γὰρ ἀμυδραῖς τισὶν ἀκοαῖς μεμαθηκέναι συμπέπτωκεν , ἐκεῖ διατρίβοντι , τά τε ἄλλα καὶ ὡς μικροῦ πᾶσαν τὴν τοῦ Γαλατικοῦ φρουρίου δύναμιν , ἄνω μὲν παρὰ τὸν Εὔξεινον πόντον ἀποκλεισθεῖσαν , ἄρτι δὲ κατιοῦσαν , ἕλοιεν , κατὰ μὲν τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου τὴν πλείω κατιοῦσαν διά γε δὴ τὸ μὴ προαισθέσθαι , τὴν δὲ λοιπὴν μείνασαν διεσπασμένως , ὅπῃ δὴ καὶ τύχοι ὁρμοῦσα ἑκάστη σποράδην κατὰ τὰ τοῦ Πόντου ἐπίνεια , παραπλέοντες ὕστερον . ἐπεὶ δὲ καὶ σύμμαχον ἤδη σχοῖεν τὸν βασιλέα Βενετικοί , ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης πλείστην εἰσενεγκάμενον δύναμιν , καὶ ἅμα τριήρεις προσέλθοιεν σφίσιν ἐκ νήσου τῆς Κρήτης ὀκτὼ συμμαχίδες , καὶ πρὸς τούτοις ὁλκάδες συσκευασθεῖεν ἓξ τῶν πάνυ μεγίστων , μηχανὰς παντοδαπὰς καὶ ὁπλίτας ἀρίστους φέρουσαι πλείστους , καίριον ἤδη νομισθῆναι τοῖς ἅπασι πάσαις ὁμοῦ δυνάμεσι προσελάσαντας κυκλώσασθαι τὸ φρούριον αὐθημερόν . καὶ τούτων οὑτωσὶ πεπραγμένων ἀνυσθῆναι σφίσι μηδὲν ἠκηκόειμεν , ὡς ἀπογνόντα λοιπὸν τὸν τῆς ναυτικῆς τῶν Βενετικῶν δυνάμεως ναύαρχον τοῦ μὲν πολέμου διάδοχον ἀφεῖναι τὸν βασιλέα , αὐτὸν δὲ μαθόντα ἤδη καὶ τριήρεις ἐκ Γεννούας ἑξήκοντα παρὰ πᾶσαν ἀναγομένας ἐλπίδα , ὅλαις ἀναχωρεῖν πορείαις . Καὶ ἃ μὲν ἀμυδρῶς αὐτὸς ἠκηκόειν , ἔκδημος ὢν τῆς πατρίδος , ταῦτ' ἐστίν · αὐτὸς δ' ἄν μοι λέγοις τἀληθέστερά τε καὶ βεβαιότερα τῶν ἐνταυθοῖ πεπραγμένων ἐκείνων , τῆς ἀφηγήσεως προϊούσης , προστιθεὶς ἐν ταὐτῷ καὶ τὰ τῶν πεπραγμένων αἴτια . νῦν δ' ὧν αὐτὸς αὐτόπτης ἑξῆς ἐγενόμην ἐκεῖ παρών , εἶμι ἐρῶν αὐτὸς αὐτίκα τὸν λεπτότερον καὶ καθ' ἕκαστα τρόπον . ἐπαναληπτέον τοίνυν τὸν λόγον ὅπῃ τὸ πρότερον ἴχνος ἐλίπομεν , ἵνα τὸ τῆς ἱστορίας συναφὲς τὴν τοῦ σαφοῦς ῥαστώνην εὐφυᾶ παρέχῃ τοῖς ἐντυγχάνουσιν . Ἔτυχον μὲν ἐγὼ διατρίβων περὶ τὰ κοῖλα τῆς Εὐβοίας καὶ Κάρυστον πόλιν λήγοντος ἤδη τοῦ θέρους , καὶ τηνικαῦτα ξυνέβαινε καταπλεῖν ἐς Ὠρεόν , πόλιν Εὐβοίας εὐλίμενον , τὰς πεντεκαίδεκα Βενετικὰς ἐκείνας τριήρεις , ἃς ἐκ Βυζαντίων λιμένων ἔφθημεν δεδηλωκότες ἐπανιούσας · τὰς γὰρ ὀκτὼ Κρητικὰς διαστάσας αὐτόθεν οἴχεσθαι ἀπιούσας ἐς Κρήτην φυλακῆς ἕνεκα τῶν ἰδίων . καὶ ἅμα συχναὶ καὶ βαρεῖαι κατέπληττον ἀγγελίαι τὴν νῆσον , ἐγγύτατα εἶναι πολεμίας ἑξήκοντα ναῦς . σπεύσας οὖν ὁ τῶν Βενετικῶν ναύαρχος τὰ μὲν πληρώματα πάντα τῶν οἰκείων νεῶν ἐξεῖλεν εὐθύς , αὐτὰς δὲ κενὰς ἐν τῷ λιμένι καλωδίοις προσηρτημένας κατέδυσεν , ὡς μὴ ἁλώσιμοι τοῖς πολεμίοις εὐθὺς ἐπιπλεύσασι γένοιντο . ἔπειθ' , ὅσον τάχος , πάντας τε Εὐβοέας πρὸς ὁπλιτικὴν ἠρέθιζεν ἀκμήν , καὶ ἅμα δ' ἐπρεσβεύετο πρὸς τοὺς ἐν Ἀθήναις καὶ Θήβαις Λατίνους , τριακοσίων ἱππέων ἐπιλέκτων αἰτῶν συμμαχίαν . τήν γε μὴν πόλιν νύκτα τε καὶ ἡμέραν οὐκ ἠμέλησε πᾶσαν ὁπλίζων πολυτελῶς καὶ πάσης ἀφειδῶν δαπάνης καὶ πάντα προστιθεὶς καὶ περιτιθεὶς ὀχυρώματα . δύο μεταξὺ παρερρυήκεσαν ἡμέραι , καὶ ὤφθησαν αἱ πολέμιαι νῆες ἐκεῖναι , περὶ δείλην που τὴν ὀψίαν , ἐπιπλέουσαι κατὰ τῆς Εὐβοίας . καὶ τὴν μὲν ἑσπέραν ἐκείνην , γαλήνης οὔσης , ἐν τῷ πελάγει μετέωροι δειπνοποιησάμεναι καὶ τὸ ποιητέον σκεψάμεναι , ἕωθεν εὐθὺς εἰς μάχιμον τάξιν ἠθροίζοντο . καὶ μὲν δὴ καταπεφραγμέναι πᾶσιν ὅπλοις , προσελάσασαι ἐς τὸν Ὠρεοῦ λιμένα ἐκεῖναι καταπληκτικῶς ἐσέπλευσαν , τά τε σημεῖα τῆς μάχης ᾐρμένα ἔχουσαι , καὶ τὰς πολεμικὰς ἀνακρουόμεναι σάλπιγγάς τε καὶ σύριγγας , καὶ ὅσα τῶν τοιούτων ὀργάνων ἐρεθίζει πρὸς εὐψυχίαν πολεμικὴν τῶν ἀνδρῶν τὴν ὁρμήν . ἐπεὶ δὲ ναυμαχίας ἀγῶνες ἥκιστα ἦσαν ( οὐ γὰρ ἦσαν αἱ ἀνταγωνιζόμεναι νῆες ) , τοξότας ὅσους ἐχρῆν καταλιπόντες ἐν ταῖς ναυσὶ φυλακῆς τε ἕνεκα καὶ τοῦ βάλλοντας ἀνείργειν καὶ ἀντιπερισπᾶν ἐκεῖ τοὺς ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων , οἱ λοιποὶ πάντες ἐπὶ τὴν γῆν ἀπέβαινον , κυκλώσασθαι τὴν πόλιν βουλόμενοι , κλίμακάς τε ἐπαγόμενοι πλείστας , καὶ ἅμα αἱρήσειν αὐτίκα μάλα τὴν πόλιν ἐλπίζοντες διά τε τὸ πλῆθος καὶ τὴν τόλμην τῶν ὁπλιτῶν . περιστρατοπεδεύσαντες οὖν ἐπολιόρκουν , τόξοις τε βάλλοντες ἑκηβόλοις καὶ κλίμακας τῷ τείχει προσάγοντες , καὶ ἅμα διὰ τὴν πολυχειρίαν εὐθὺ τοῦ τείχους διώρυχας πόρρωθεν δρῶντες , ἵνα δυοῖν θάτερον ἢ διὰ τῆς τῶν κλιμάκων ἐκείνων ἀναδρομῆς ἢ διὰ τῆς τῶν ὑπονόμων ὑποδρομῆς τουτωνὶ λάθωσιν εἰς τὴν πόλιν παρεισπεσόντες . ἐπεὶ δὲ μηχαναῖς μηχανὰς ὁ τῶν Βενετικῶν ἐκεῖνος ναύαρχός τε καὶ ἡγεμὼν ἔνδοθεν ἀνθιστάναι οὐκ ἠμέλει , συνέβαινεν εἶναι τοὺς ἔξωθεν τῶν πολεμίων ἀγῶνας ἀπράκτους . πρῶτον μὲν γὰρ βάρεσι λίθων ἐκ τῶν ἐπάλξεων καὶ βέλεσι παντοδαποῖς τραυματίας ἀπέφαινε σφᾶς καὶ ἀπεσόβει · ὅπῃ δ' ἑώρα καὶ ὑπενόει κλίμαξι βάσιμον εἶναι τὸ τεῖχος , ὕψος ἱκανὸν εὐθὺς προσετίθει , τήν τε τῶν ἐπάλξεων συνάπτων διέχειαν , καὶ ταύταις ἀνδρόμηκες οἰκοδόμημα προστιθεὶς πρὸς ὀξὺ καὶ λεπτὸν ἀπολῆγον , ὡς καὶ ἀναβᾶσι τοῖς πολεμίοις δύσεργόν τε καὶ μάλα ἐπικίνδυνον εἶναι τὴν τῶν ποδῶν βάσιν . πρός γε μὴν τὸν ὑποχθόνιον ἐκεῖνον ὑπόνομον , στοχασάμενος ὅπου τοῦ τείχους διεκπεσεῖται προχωροῦν τὸ τῆς διώρυχος τέλος , τάφρον κατώρυξεν ἔνδον αὐτὸς ἐγκαρσίαν , τὸ βάθος πολλαπλασίαν ἢ κατὰ τὴν ἐκείνων , ὡς ὀψὲ τοῦ τείχους ἐντὸς παρεισπίπτοντας σφᾶς βόθρῳ καὶ θανάτου πυθμέσιν ἐντυγχάνειν ἀπροσδοκήτους · καταφερομένοις γὰρ ἐκείνοις βάρη λίθων ἄνωθεν αὐτοὶ μὲν παμπληθεῖς εὐθὺς ἐπιρρίπτοντες ἀφύκτοις θανάτου δικτύοις παραχρῆμα ἐδίδουν . συχνῶν δ' ἐπὶ τούτοις ἡμερῶν παρερρυηκυιῶν , ἀφῖκτο καὶ ἡ τῶν Ἀθηναίων ἤδη καὶ Θηβαίων συμμαχία , ἐπίλεκτοι μὲν ἱππεῖς τριακόσιοι , πεζοὶ δ' ἐθελονταὶ πλείους ἢ κατ' αὐτούς . καὶ ἅμα τῆς φήμης εἰς ὅλην χεθείσης τὴν νῆσον , συνέτρεχον πανταχόθεν πολλοί , τὸ προστυχὸν ἕκαστος ἀνὰ χεῖρας ἔχοντες ὅπλον . ὅ γε μὴν τῶν Βενετικῶν στρατηγὸς καὶ ναύαρχος νυκτὸς μὲν ἐνέδρας ἐν ταῖς πρὸ τῆς πόλεως χαράδραις ὑπέσπειρεν , ἅμα δ' ἕῳ ἐξῆγε τὴν δύναμιν ἐμφανῶς , ὁπλίτας πελταστὰς τοξότας τε καὶ λογχοφόρους , καὶ ὅσους τηνικαῦτα τῶν ἐκεῖ πολιτῶν εὑρεῖν ἱππέας εὐπόρησεν , ὡς γίνεσθαι μὲν αὐτῷ τὴν στρατεύσιμον ἅπασαν ἡλικίαν οὐχ ἥσσω πεντακισχιλίων ἀνδρῶν ἐπιλέκτων . προσγενομένης δ' ἄρτι καὶ τῆς Ἀθηναίων καὶ Θηβαίων συμμαχικῆς δυνάμεως ἐθάρρησεν εἰς χεῖράς τε καὶ ὁμόσε τοῖς πολεμίοις ἰέναι οὐχ ἧσσον ἢ διπλασίοις οὖσιν αὐτοῦ , βέλτιον οἰόμενος εἰ δύνατον αὐθημερὸν αὐτῷ τοῦ παντὸς πολέμου τὸ τέλος κριθήσεσθαι , ἢ πολύν τινα τρίβεσθαι χρόνον τῇ μάχῃ , τῶν πολεμίων δηούντων νυκτὸς καὶ ἡμέρας τὴν χώραν . ὅθεν ἐκτάξας τὸν στρατὸν καὶ μερίσας εἰς φάλαγγας , καὶ τοῖς μὲν Ἀθηναίοις καὶ Θηβαίοις τὸ λαιὸν κέρας δούς , αὐτὸς δ' ἔχων τὸ δεξιόν , ἦγεν ἐπὶ τὸ τῶν πολεμίων στρατόπεδον , πρὸς συμπλοκὴν προκαλούμενος σφᾶς . ἀναπηδήσαντες οὖν εὐθὺς ἐπὶ τὰ ὅπλα κἀκεῖνοι , καὶ μικροῦ κενὰς ἀπολιπόντες τὰς ναῦς , εὐρώστως μὲν ἀπήντων ἐν ταῖς ἀρχαῖς · ἔπειτ' ἐπιρρυείσης τῆς ἵππου γενναίως , καὶ ἅμα τῆς πεζικῆς φάλαγγος πανταχόθεν ἐπιχυθείσης βοῇ καὶ ἀλαλαγμῷ , μὴ δυνάμενοι φέρειν ἐπὶ πόδα ἀνεχώρουν , καταπατούμενοί τε καὶ τιτρωσκόμενοι . νυκτὸς δ' ἐπὶ τούτοις γενομένης καὶ τῆς μάχης διαλυθείσης , ἐπὶ τὰς οἰκείας ἐνέβαινον ναῦς , οὐχ ὅσοι ἧκον , οὐδὲ μεθ' ὁμοίου τοῦ σχήματος , ἀλλὰ μάλα γέ τι ἀντιστρόφως · εἶναι μὲν γὰρ τοὺς ἐν τῇ πολεμίᾳ ἐκείνῃ γῇ πεπτωκότας οὐχ ἧττον πεντακοσίων , τραυματίας δ' αὖ οὐχ ἧττον ἢ τοσούτους γεγενῆσθαι . ὡς καὶ ἀναγκασθέντας ἔτι νυκτὸς οὔσης πλημμελῶς ἐκπλεῦσαι , λειπομένας ἐρετῶν ἐνίας παρέλκοντες ναῦς . τάχιστα δ' ὁ ναύαρχος ἐκεῖνος καὶ στρατηγὸς τοῦ Βενετικοῦ στόλου δύο τῶν οἰκείων ἑλκύσας νεῶν ἐκ τῶν θαλαττίων ὑδάτων , τὰς μᾶλλον τῶν ἄλλων ταχυναυτούσας , καὶ ὡς ἐνῆν ἐκ τοῦ σχεδὸν καθοπλίσας , τὴν μὲν ἐς τὴν τῶν Βενετικῶν ἀριστοκρατικὴν ἀπέστειλεν ἐξουσίαν , φράσουσαν τὰ πεπραγμένα , τὴν δ' ἐς Βυζάντιον , δηλώσουσάν τε τὰ αὐτὰ τοῖς ἐνταῦθα Βενετικοῖς , καὶ ἅμα κατασκεψομένην τοὺς πολεμίους ὅπῃ πορεύοιντο . Ταύτῃ δὴ τῇ νηὶ καὶ αὐτὸς ἐμαυτὸν ἐμβιβάσας ἧκον ἄχρι τοῦ Ἑλλησπόντου · αὐτόθι γὰρ ὁρμισαμένη καὶ τὰς κώπας σχάσασα παρὰ τὸν τῶν Τενεδίων λιμένα ἡ φέρουσα ἡμᾶς ἐκείνη ναῦς τὸν τῶν πολεμίων ἠκηκόει στόλον ἐς Χίον κατάραντα , ἐπιμελείας τε ἕνεκα τῶν πεπληγότων , καὶ ἅμα ὅσον δύναιντ' ἂν τοὺς τῶν τετελευτηκότων ἐν τῇ μάχῃ τόπους ἐκλέξασθαι , ὁπόθεν ῥᾷον ἂν εἴη σφίσι . διὸ τὰς μὲν ἀγγελίας τῆς νίκης εὐζώνῳ τινὶ δεδωκυῖα ἀνδρὶ πέπομφεν ἐς Βυζάντιον , αὐτὴ δ' ἀναζεύξασα τὴν ταχίστην ᾤχετο ἐς Εὔβοιαν ἀπιοῦσα . ἐμοὶ δὲ τέτταρας ἡμέρας ἐκεῖ περιμείναντι θεάσασθαι προσεγίνετο Τροίας ἐκείνης σκιώδη μνήματα , ἧς πολὺς Ὁμήρῳ τῷ πάνυ λόγος , ὅτι μυρίανδροι στόλοι δι' Ἑλένην ἐκείνην ἐπ' αὐτὴν καταπλεύσαντες πολλούς τε ἀπώλεσαν τῶν οἰκείων ἥρωας καὶ αὐτὴν μετὰ δέκα ἔτη τελέως ἐξηνδραποδίσαντο . ἐθεασάμην δ' ὁμοῦ καὶ Σκαμάνδρου ποταμοῦ τὰς ἐκβολάς , ὃς Ἴδης ἀποβλύζει τοῦ ὄρους , οὐχ ὡς Ὅμηρος ἐν Ἰλιάδι καόμενον γράφει τὰς ὄχθας ὑπὸ Ἡφαίστου δι' Ἀχιλλέα τὸν Θέτιδος , καθ' ὅσον ἐκεῖνο αὐτονομουμένῃ μυθεύεται γλώττῃ , ἀλλὰ κρίνα καὶ λόχμας καὶ χλόας περὶ αὐτὸν ὡραῖα πάντα καὶ τὴν Ὁμήρου γλῶτταν ἐλέγχειν ἱκανά . Εἶεν . ἐγὼ δ' ἐς τὴν ὑστεραίαν ὁλκάδος ἀναγομένης τυχὼν ἐς Βυζάντιον οἴκαδε ἀφικομένην , οὐδὲν νομισμάτων ἐπιφερόμενος δέκα χρυσῶν ἐπέκεινα ( πάντα γάρ μοι κατὰ τὰς περιόδους ἐκείνας ἀνάλωται)δόξαν οὖν ἐμοὶ ταῖς καθ' ἕκαστα χρείαις ἀναγκαιότερα τὰ καθ' ἕκαστα καὶ λεπτότερα μέρη τῶν νομισμάτων ὑπάρχειν , τῶν τοιούτων εὐθὺς ἠλλαξάμην ἐκεῖνα . καὶ προσεληλυθὼς ἐς τὴν ὑστεραίαν τοῖς τὰ ὤνια πιπράσκουσιν , εὗρον ἐκπεπτωκὸς τὸ ἐν χερσὶν ἐκεῖνό μοι χάραγμα , καὶ ἐς τοσαύτην κατενεχθὲν ἡμέρᾳ μιᾷ τὴν ὕφεσιν ὡς τὴν τῶν δέκα μοι νομισμάτων ἐκείνων ποσότητα καταβῆναι μέχρις ὀκτώ . καί μοι πρὸς οὖς παρεληλυθώς τις τῶν πάλαι συνήθων , αὐθημερὸν ἐκέλευεν ἐξαντλεῖν ἅπαν τὸ κέρμα ἐς τὰ τῆς χρείας ἀναγκαιότερα , μὴ καθ' ἡμέρας ἀεὶ τῶν τοιούτων , ὡς ὁρᾷς , ἀστατούντων εὐρίπου δίκην , καταστῇ σοι ταυτὶ κεκτημένῳ κεκτῆσθαι μηδὲν ἐν βραχεῖ . καὶ μέντοι καὶ ἐθαύμασα , νὴ τὸν φίλιον , ὅπως ἀνέχεται τὰς οἰκείας ἀκτῖνας ὁ ἥλιος ἐπιλάμπων τῇδε τῇ γῇ . ποιεῖ δ' , ὡς ἔοικε , μακροθυμίας τρόπους φωναῖς ἀφθόγγοις διδάσκων ἡμᾶς ὁ λόγου μηδαμῇ μετασχών , τοὺς λόγῳ μὲν τιμηθέντας πρὸς τοῦ κοινοῦ δημιουργοῦ , νομίμοις δ' ἀεὶ ῥυθμιζομένους ἐκεῖθεν παραγγελίαις , ἐπαΐοντάς γε μὴν οὐδενὸς οὐδαμῇ ποθ' ὧν ἁπάντων ἐχρῆν . Ἀλλὰ πρῶτον ἔμοιγε τοῦτο λογισμῶν ἁλμυρῶν ἐγεγόνει ναυάγιον μετὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην ἐληλυθότι θάλασσαν , δεύτερον δ' ἡ τῶν πατρίων τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας δογμάτων κατάλυσις , δι' ἣν ἀρχομένην ἔτι καθάπερ ὀψιγενὲς ἐν ληίῳ ζιζάνιον φύεσθαι , καὶ ἅμα σοῦ προαγορεύοντος ἀκούων μέλλειν δι' ἔκτισιν ἁμαρτιῶν συγχωρεῖν τὸν θεὸν κατὰ τῆς ἡμῶν εὐσεβείας διωγμόν , καὶ ξυννενοηκὼς αὐτὸς ἐμαυτὸν οὐ δυνησόμενος οἴσειν , φυγὰς ἐθελοντὴς γεγένημαι τῆς ἐμῆς ταυτησὶ πατρίδος ἐφ' ὅλην ἤδη εἰκοσαετίαν . εἴθε δ' ἔτι προσετίθετο καὶ πλείων χρόνος τῇ φυγῇ . ἀλλ' ἐχρῆν , ὡς ἔοικε , θαλάσσας θαλασσῶν ἀλλάξασθαι βιαιοτέρας πολλῷ τῶν ὑπερορίων . πλείστους γὰρ ἐν ἀλλοτρίᾳ τόπους διελθόντι καὶ πλείστην περαιωσαμένῳ θάλασσαν , τοιαύταις οὔπω καὶ νῦν ἐντετυχηκέναι θαλάσσαις ξυνεπεπτώκει μοι , ὅτε μᾶλλον καὶ ὅπῃ μᾶλλον ἀναπνεύσειν ᾠήθην ἐπανιών . πᾶσα μὲν γὰρ ἐκείνη θάλαττα καὶ κλύδων ἅπας ἐκεῖ σώματος ἠπείλει θάνατον , οὗ τὴν ἔφοδον καὶ φύσεως ἀθάνατος ψῆφος ἐνομοθέτησε πρότερον · οἱ δὲ τῶν θείων δογμάτων χειμῶνες καὶ κλύδωνες ἀθανάτου ψυχῆς ἐπαγγέλλονται θάνατον , ἥκιστα πέρας οὐδὲν οὐδαμῇ ποτ' ἐνεγκεῖν δυνάμενον . καίτοι οὐδὲ πόρρωθεν οὐδ' αὐτὸς τῶν τοιούτων κυμάτων τελέως ἀνήκοος ἦν . ἀλλά μέ τις ὑπέσαινεν ὅμως ἐλπίς , μεμνημένον τῆς πρὸς σὲ τοῦ βασιλέως φιλίας καὶ τῶν νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ὁμιλιῶν ἐκείνων , ὁποίας ἐκ πόθου καὶ φλεγομένης ψυχῆς ἐποιεῖτο πρὸς σέ , καὶ πρὶν ἐς τὸν βασίλειον αὐτὸν ἀναχθῆναι θρόνον , καὶ ὅπως τῆς σῆς ἐξήρτητο μὲν καὶ γλώττης καὶ γραφῆς , ἀφθονωτέρους δ' αὐτὸς τοὺς ἐντεῦθεν ἐτρύγα καρπούς , ὡς εἶναι μηδένα τῶν πάντων ὅτῳ ποτ' ἂν οἰηθῆναι ἐνῆν ἐγγενέσθαι τῷ ἤθει τροπὴν ἐκείνου τινά , μᾶλλον μὲν οὖν καὶ συνεπιδιδόναι ταῖς τοῦ χρόνου τύχαις . νῦν δ' ἐληλυθὼς καὶ μαθὼν ὡς ἐκ διαμέτρου τὰ πράγματα σταίη , καὶ ἀμοιβάς σοι διδοίη τῶν πόνων καὶ φίλτρων οἵας σοὶ μὲν ὑπὲρ εὐσεβείας ἀθλοῦντι φέρειν ἐχρῆν , ἐκείνῳ δ' ἐπιφέρειν οὐ μάλα ἐχρῆν ( οὔτε γάρ οἱ διώκτῃ γενέσθαι τῆς εὐσεβείας ἐχρῆν , οὔθ' ὅπως ποτὲ γενομένῳ κατὰ σοῦ κινῆσαι τὴν γνώμην ὅλως ἐχρῆν ) , σὲ μὲν ἐμακάρισα τῆς καρτερίας , αὐτῷ δ' ἠχθέσθην σφόδρα γε τῆς ἀπονοίας . μᾶλλον δ' ἐδάκρυσα τῆς ἀπωλείας τὸν ἄνθρωπον . καὶ μέντοι καὶ ἐθαύμασα , καὶ θαυμάζων οὐ παύσομαι , πῶς τοσοῦτον ὁ ταλαίπωρος ἐλάνθανε χρόνον ἀγρίους οὕτω θῆρας κακίας ἐν τῇ λόχμῃ βόσκων τῆς ψυχῆς . εἰ μὲν οὖν ἱεροῖς τισὶ καὶ ἀπορρήτοις εἴη λόγοις ἐνδιαιτώμενον τὸ πρᾶγμα , θαυμάζοιμι μέντ' ἂν ἀεὶ σιωπῶν , ζήτησιν δ' οὐδεμίαν οὐδαμῇ ποτὲ λύσεως προενέγκοιμ' ἂν οὐδενί . ἀλλ' ἀντὶ πάντων τὰ τῆς σῆς ἀρκέσει μοι θεωρίας πρὸς θεραπείαν φάρμακα , καὶ εἴ τιν' ἄλλοσε φέρουσαν βούλοιο κοινὴν ὁμιλίαν . εἰ δ' εἴη τις παρὰ σοὶ ταμιευομένη σχολαστική τις ἐπίνοια , μὴ κατόκνει κἀμοὶ κοινοῦσθαι , φιλότης , καὶ φάρμακον ἐμοὶ μὲν ἀπορίας μακρᾶς ἐπάγειν τῇ διανοίᾳ νοσούσῃ τὸ μέρος τουτί , σοὶ δ' ἀναπνοήν τινα τῶν τῆς λύπης Ὀλύμπων , ἥν σου τῇ ψυχῇ προσήνεγκαν οἱ τῶν πατρίων δογμάτων χειμῶνες καὶ οἱ τῶν πονηρῶν ἀρχόντων ἀντίπρῳροι κλύδωνες . φέρειν γάρ τι παραμύθιον οἶδεν ἐξαγγέλλειν τὰς ὅπως ποτ' ἐπιούσας ἐξ ἀφανοῦς τραγῳδίας , καθάπερ καπνοῦ τῆς ὀδύνης ἀφιπταμένης διὰ τῆς γλώττης . Ἐγὼ δ' ὑπολαβών , περὶ μὲν λύπης , ἔφην ἐνταῦθα , φίλων ἄριστε Ἀγαθάγγελε , οὐδὲ πολλοῦ μοι πρὸς σὲ δεήσειν οἶμαι λόγου . τοσοῦτο γάρ μοι περίεστι λύπης ὅσον δήπου χαρᾶς . χαίρειν μὲν γάρ μοι περίεστιν ἤδη πρὸς τὰς αἰωνίους ἀμοιβὰς ἀφορῶντι , αἳ τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἠγωνισμένοις ἀπόκεινται , ὃ μέγιστον εἰς παραμυθίαν τοῖς λυπουμένοις ἐφόδιον . λυποῦμαι δ' οὖν μᾶλλον ὁρῶν τὸν σάλον τῆς ἐκκλησίας καὶ τὸ τῶν διωκόντων ἀρχόντων ἀνάλγητον , μηδεμίαν ἐχόντων φροντίδα ψυχῆς , μηδ' ὀψὲ γοῦν ἐν νῷ λαβεῖν ἐθελόντων ὡς ἔστι τις θεόθεν τῶν βεβιωμένων τίσις . μάλιστα δ' ἁπάντων τὸ τοῦ φίλου Καντακουζηνοῦ με δάκνον ἕστηκεν ἐγγύθεν πρᾶγμα περιφανῶς , ὅτι μοι τὴν φιλίαν ἀκήρατον διασώζοντι πρὸς αὐτόν , καὶ τὰ βέλτιστα συμβουλεύοντι , φείδεσθαι μὲν ψυχῆς τῆς αὐτοῦ φείδεσθαι δὲ παίδων ἀξιοῦντι , καὶ εἴ τις εἴη τῶν καθ' αἷμα προσηκόντων αὐτῷ , ὀργῆς θείας διαδοχὴν ἀφιέντα πᾶσιν αὐτοῖς προφανῶς , ὃ δέ με τῶν ἐχθίστων ἐνόμισεν ἕνα δι' ἅ με μᾶλλον ὡς εὐεργέτην φιλεῖν ἐχρῆν . καὶ ὅτε μᾶλλον εἶχε , τῶν σκήπτρων ἐπειλημμένος καὶ δυνάμενος , εἴπερ ἐβούλετο , τὴν φύσιν δεικνύναι ἐν τῷ καλλίστῳ τῆς γνώμης κειμένην , ὃ δ' ἀνεκάλυψε δέσμιον ὄνθ' ἑαυτὸν τοῖς ἐκ διαμέτρου κακοῖς , σκηνὴν τὰ πρὶν καὶ δρᾶμα ἐφήμερον ὄντα δείξας ἅπαντ' ἐκεῖν' ἐν βραχεῖ . διό μοι θαυμάζειν περίεστι τοὺς σοφοὺς οἵ φασιν ἐκεῖνον περὶ φίλους ἑδραῖον καὶ μόνιμον εἶναι δύνασθαι , ᾧ μὴ φιλοδοξίᾳ λατρεύειν ἔνεστι · τῷ γάρ τοι φιλοδοξοῦντι φίλῳ εἶναι πάντως ἕποιτ' ἂν αὐτοῦ γε ἀνθρώπου , ὅτι μὴ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης , ἧς ἕνεκα πάντα δρᾷ καὶ πᾶσιν ἐγχειρεῖ , καὶ χρόνου στοχάζεται καὶ τύχαις ὁμιλεῖ παντοδαπαῖς καὶ ῥᾷστα τοῖς τῶν ὡρῶν συμμεθίσταται κύβοις χαμαιλέοντος τρόπον , πανταχόθεν τῆς γνώμης αὐτῷ πραγματευομένης εὐκαιρίαν εἰπεῖν κακοδαιμονίας καὶ τοῦ τὰ ἑαυτοῦ πιστὰ τοῖς πᾶσιν ἄπιστα δεικνύναι . γίνεται γὰρ ῥᾷστα μὲν ἐχθρὸς οἷς ἐδόκει φίλος , ῥᾷστα δ' ἐπίβουλος οἷς ἔναγχος ἐδόκει σύμβουλος . οὗ χεῖρον μὲν οὐδὲν ἐν βίῳ ῥᾴδιον οἶμαι εὑρεῖν , καθάπερ αὖ ἐκ διαμέτρου τοῦ καλοῦ τε καὶ μονίμου βέλτιον οὐδέν . τούτοις δ' ἅπασιν ἐπιστατοῦσι μὲν μυστικοί τινες λόγοι προνοίας , τεκμαίρεσθαι δ' οὖν καὶ ἡμῖν ὅπως ποτὲ τὰ γινόμενα δίδωσιν ὡς πλοῦτος καὶ δόξα καὶ αὐτόνομος ἐξουσία σαφέστερον ἀνθρώπου δηλοῦσι γνώμην καὶ φύσιν ἢ πενία καὶ ὑπεξούσιος δίαιτα . δεσμῷ γὰρ ἀδοξίαν ἀκούσιον ἐοικέναι , μὴ κατὰ γνώμην ἐῶντι κινεῖσθαι . διὸ καὶ λανθάνειν ὡς τὰ πολλὰ μὴ τοὺς πόρρω πέφυκε μόνον , ὅτι μὴ καὶ οἷς πολύν τινα συνεῖναι γέγονε χρόνον , τὰ ἤθη τῶν πλείστων ὥσπερ χρώμασι τοῖς ἔξωθεν ἐπιτηδεύμασι τὸ τῆς γνώμης βάπτοντα πρόσωπον . ὡς ἐντεῦθεν ἐξεῖναι διδάσκεσθαι , οἷς συνῴκισεν ἡ φύσις σύνεσιν , μηδένα μακαρίζειν πρὶν ἂν εἰς τέλος ἀφίκηται καὶ τέλος κάμψῃ βίου , μηδ' αὖ διὰ τοὺς πρὶν ἁμαρτάνειν ἐν βίῳ νοσήμασι καὶ διαφόροις πάθεσι κολαζομένους μέμφεσθαι τῇ προνοίᾳ . οἶδε γὰρ ὁ πάντα πρὸς τὸ βέλτιον μετασκευάζων θεὸς τὸ καθάπερ ἐν σποδιᾷ τῇ γνώμῃ κείμενον πῦρ τῆς φιλοδοξίας , ὡς ἐὰν δράξηταί τινος ῥώμης κινούσης οἷα πνοῆς , πολλὴν ἀνεγείρει φλόγα κακίας . οὐ μέντ' ἂν οὖν εἴη τῶν ἀπεικότων , εἰ ἁπάντων καθάπαξ εἰπεῖν κἀπὶ τῷδε τἀνδρὶ πλανηθέντων πεπλανήμεθα καὶ ἡμεῖς , τοῦ πρὸς κακίαν οὐ μάλα ἑτοίμου μηδαμῇ πρὸς ὑπόνοιαν εὐχερῶς κινουμένου . θαυμαστὸν δ' ἂν δήπου μᾶλλον εἴη πῶς τοσοῦτον χρόνον ἀντέσχε νόθοις μὲν δουλεύων ἤθεσι , τὰ δ' οἰκεῖα συγκρύπτων , πρᾶγμα δυσμαχώτατον καὶ σφόδρα γέ τι δυσκαρτέρητον . εἰ μὲν γὰρ μὴ καλὸς τὴν φύσιν ἦν , τὰ δ' οὖν πλείω τῶν καλῶν ἐς τοὐμφανὲς ἐπιτηδεύων ἐλάνθανε , θαυμάζω τῆς καρτερίας τὸν ἄνθρωπον . εἰ δὲ τότε μὲν τοιοῦτος οἷος ἐφαίνετο τὴν ἕξιν τῆς φύσεως ἦν αὐτός , ἡ δὲ τῆς τύχης μεταβολὴ ῥᾷσθ' οὕτω καὶ ταύτην μεταβεβλήκει , παρὰ τοσοῦτον ἐπαινεῖν οὐκ ἔχω τὸ σαθρὸν τῆς τοιαύτης ἕξεως , παρ' ὅσον ψέγειν οὐκ ἔχω τὰ πρίν . τοιαῦτα γὰρ ἐκεῖνα οἷα πᾶς τις ἂν ἠγάπησε καὶ τεθαύμακεν , ὃ δὴ καὶ ἡμεῖς πεποιήκαμέν τε καὶ τῇ παρούσῃ φιλοτίμως δεδώκαμεν ἱστορίᾳ · τοιαῦτα δὲ τὰ μετὰ τὴν τῆς βασιλείας ἀντίληψιν οἷα πᾶς τις εὐσεβῶς ζῆν ᾑρημένος μισήσει ἄν . θεῷ δὲ πάντως μελήσει περὶ τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας , ᾧ τά τε τῆς εὐσεβείας ἀνεῖται σκῆπτρα καὶ τὰ τῆς ἐκδικήσεως μάλα τι ῥᾴδια ἐπεφύκει . ἐμοὶ γὰρ περιττὸν εἶναι δοκεῖ τὰ πᾶσι δῆλα διεξιέναι . εἴρηται δ' ὅμως καὶ ἡμῖν ἐν τοῖς ἀντιρρητικοῖς ὅσα πρὶν ἐπειλῆφθαι γέγονε τῆς βασιλείας Καντακουζηνόν . ἐν δέ γε τοῖς ἑξῆς αὖθις ἔνια τῶν ἐφεξῆς τῇ ἱστορίᾳ ταύτῃ παρέσχομεν ὡς ἐν διηγήσεως τρόπῳ , καὶ οὐ σφόδρα γέ τι ἀγωνιστικῶς · οὐ γὰρ ἄδειαν παρεῖχέ μοι τὰ καθ' ἡμᾶς ναυάγια . ἢν δὲ θεὸς ἐθέλῃ ζῶσιν ἡμῖν τὸν τῆς αἰθρίας ἀναλάμψαι καιρὸν καὶ δοῦναι παρρησίαν πλατεῖαν τῇ γλώττῃ , λελείψεταί μοι λιπεῖν τῶν πάντων οἶμαι ἄρρητον οὐδέν . νῦν δ' εἴγε βούλοιο σὺ παρέχειν ἡμῖν ἀφορμὰς ὁμιλίας ὥσπερ ὅσα τῆς ἐκδημίας τῆς σῆς ἀναγκαῖα τῇ φύσει τῆς ἱστορίας ποθοῦσι παρέσχες πατριαρχῶν τε πέρι καὶ ἐπισκόπων τῶν πανταχῇ τὴν ὀρθόδοξον τηρούντων πίστιν καὶ ἅμα γυμνῇ διδασκόντων τῇ κεφαλῇ τὰ τῆς εὐσεβείας ἐν μέσοις ἔθνεσι δόγματα , οὕτω καὶ νῦν μετὰ τὴν ἐς τὰ οἴκοι ἐπάνοδον , ὅσα δήπουθεν ἠκηκόεις ἐνταῦθα πρὸς τῶν πολλῶν ἀναμὶξ καὶ ἰδίᾳ περί τε τῆς γενομένης παρὰ τῶν τῆς εὐσεβείας διωκτῶν λῃστρικῆς καθ' ἡμῶν συνόδου , καὶ ὅσα περὶ τῶν θείων δογμάτων τῆς ἐκκλησίας ἐνστάντες ἡμεῖς ἐπεπόνθειμεν , καὶ ὅπως διαθέσεως ἔχουσιν ἡμῶν γε εἵνεκα τὰ διάφορα τῶν πλείστων ἤθη , ὅσοι τε τῶν εὐπατριδῶν καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως τύχης τε καὶ γένους καὶ συνέσεως ἐχόντων , οὐδ' ἂν οὐδ' αὐτός γε ὀκνήσαιμι τὰ εἰκότα σοι ἀποκρίνεσθαι , ἀλλὰ μὴν ἀρρωστίας καὶ ἀθυμίας ἁπάσης ὑπέρτερον πρᾶγμα θείην ἂν ἔγωγε τὴν σὴν ἀκοήν . ἀφ' οὗ γὰρ τὰς ἡμετέρας πᾶσιν ἀπέκλεισαν θύρας οἱ τῆς εὐσεβείας καὶ ἡμῶν δήμιοι , οὐ δεδύνημαί τι σαφὲς περὶ τῶν τοιούτων μαθεῖν οὐδὲν οὐδαμῇ πω μέχρι καὶ τήμερον , καὶ γίνεταί μοι διὰ πλείστης ἐφέσεως ἡ τούτων μάλα γέ τι γνῶσις . ἀναλαβὼν οὖν μοι λέγε ταῦτα πάντα καθ' ἕκαστον , προστιθεὶς καὶ τὸν καιρὸν ὁμοῦ καθ' ὅν τε αὐτὸς ἐς Βυζάντιον ἧκες , καὶ πρός γε ἔτι καθ' ὃν ἕκαστα τούτων ἀκήκοας , ὡς ἂν καθ' εἱρμὸν ἐκεῖθεν κατιούσης τῆς διηγήσεως εὐπαρακολούθητος καὶ ἡμῖν ἡ τῶν τοιούτων ἐγγίγνοιτο μάθησις ἑκατέρωθεν ἑκατέροις . Ὁ μὲν δὴ χρόνος καθ' ὃν ἐπανιὼν κατέπλευσα , φησίν , ἐς Βυζάντιον , μετὰ κυνὸς ὑπῆρχεν ἐπιτολάς , λήγοντος ἤδη τοῦ θέρους . εὐθὺς οὖν ἀποβὰς τῆς νεὼς οἴκαδε ἀφικόμην , καὶ οἰκουρῶν διετετελέκειν ἡλίους ἑξῆς πεντεκαίδεκα , ἀναλαμβάνων τε ἐμαυτόν , καὶ τὴν ἐκ θαλάττης ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν ἀποτριβόμενος ἀηδίαν . καὶ μὲν δὴ τῶν ἡμερῶν μεταξὺ τουτωνὶ προσιόντων ἄλλοτ' ἄλλων φίλων καὶ ὁμιλούντων ἡμῖν ἀκριβῶς ἀκηκοέναι μοι γέγονεν ἅπαντα , τήν τ' ὀνομαζομένην οὑτωσί πως σύνοδον , ὅπως τε ἐσχεδίασται , καὶ ὅσα πέπρακται παρανόμως ἐκεῖ πρὸς τῶν προέδρων τῶν Παλαμᾷ συμμαχούντων καὶ ἀνακεκαλυμμένως ἐπιορκούντων , ἔτι τε ὅπως τὸ μὲν τῆς πολυθεΐας ἠκύρωται δόγμα , τὸ δὲ τῆς ἐνσάρκου μυστήριον οἰκονομίας ἀνῄρηται . καὶ πρός γε τοῖς ἄλλοις , ἃ μηδ' ἀκοῇ σωφρονεῖν δι' εὐσέβειαν προαιρουμένῃ διδόναι χρεών , κἀκεῖνα δηλαδὴ ὅσα βαρβαρικῶς τε καὶ θηριωδῶς εἴργασται πρὸς τῶν ποιμαίνειν λαχόντων τὴν ἐκκλησίαν , περὶ ὧν ὁ κύριος ἔφη « ποιμένες ἠφρονεύσαντο , ποιμένες διέφθειραν τὸν ἀμπελῶνά μου . » καὶ ἅμα τὸν ἐπὶ τούτοις φρικωδέστατον καὶ παντοδαπὸν διωγμόν , κἄπειτα ὅπως τε διηνέχθησαν ἔνιοι κατ' ἐνίων ἐπίσκοποι , καὶ σχεδὸν ἅπαντες καθ' ἁπάντων , ὥσπερ ἐκ μεταμέλου τὸ μέγεθος τῶν σφετέρων ἀτοπημάτων ἐκπεπληγμένοι τε , καὶ οὐδὲ φέρειν καθάπαξ ἀνεχόμενοι τὰς πάντων διὰ ταῦτα πανταχόθεν ὕβρεις καὶ ἀπεχθείας · καὶ ὅπως ὁ βασιλεὺς μεταξὺ παρεμπεσὼν τοὺς μὲν θωπείαις καὶ χρημάτων διανομαῖς τοὺς δ' ἀπειλαῖς ὑπηγάγετό τε καὶ τῷ Παλαμᾷ συμμάχους εἶναι πέπεικεν ἀεί , καὶ τόμους τίθεσθαι καινούς , τῆς αὐτοῦ βεβαιωτὰς δυσσεβείας . τῶν μὲν οὖν ἄλλων ἁπάντων πέρι ζητεῖν καὶ διερευνᾶσθαι βούλεσθαι , ἅτε σχολῆς δεόμενα πλείονος , ἑτέροις ἔγνωκα δεῖν ταμιεύεσθαι χρόνοις · αὐτὸς δὲ μόνοις δυσὶ τουτοισὶ τὴν πᾶσαν τοῦ πόθου σπουδὴν περιέκλεισα , τήν τε κάθειρξιν τὴν σὴν μαθεῖν , δηλαδὴ πῶς ἐς τὸ βιαιότερον ἢ κατὰ τοὺς ἄλλους ἐξενηνέχθαι τοῖς ἄρχουσιν εἴη ἐψηφισμένον , καὶ ἅμα τί ἂν εἴη τὰ τοῖς καινοῖς πρὸς τῶν ἐπισκόπων καὶ βασιλέων ἐγγεγραμμένα τόμοις , καὶ ὅτου χάριν αὐτοὶ καθ' αὑτοὺς συντεθεικότες αὐτοὺς αὐτοὶ καὶ κατέχουσι παρ' ἑαυτοῖς , ἀνέκπυστα τἄνδον σιωπῆς μυχοῖς καλύπτοντες καὶ ὑμῖν ἐμφανίζειν οὐ μάλα τολμῶντες . Περὶ μὲν σοῦ πολλοὶ πολλάκις ἐκ πολλῶν ἐλέχθησαν λόγοι , διάφοροι μὲν εἶναι δοκοῦντες , πρὸς δ' ἕνα πάντες βλέποντες σκοπόν , τἀγκώμια τὰ σὰ δηλαδή , ὡς ἐκείνων ἑκάστῳ διαθέσεως ἔχειν πρὸς σὲ συνέβαινε , καὶ ἅμα σχολαστικῆς πρός γε τὰ δρώμενα διανοίας . οἷς γε μὴν ἐς τὰ μάλιστα φοιτῶσι Παλαμᾷ τε καὶ Κοκκίνῳ τῷ Ἡρακλείας ἐπισκόπῳ παρὰ τούτων μαθεῖν ἐναργέστερον ἐξεγένετο , εἴη ἂν ταδί , ἓν μὲν ὅτι Ῥωμαϊκὴν ἱστορίαν τῶν γινομένων ἁπάντων συγγράφοντί σοι σφόδρα φιλότιμον τόγε εἰς σὲ ἧκον , εἰκός , μᾶλλον δ' οὐκ εἰκὸς ἀλλ' ἀνάγκη , καὶ περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγγράφειν πολέμων . τίς γὰρ τῶν μηδὲν μηδαμῇ προσηκόντων σοι δημοσίων πραγμάτων , φαίην δ' ἂν καὶ οἰκουμενικῶν , αὐθαιρέτους μόχθους ἀναδεχόμενον βλέπων σε δόξης ἕνεκα διὰ γῆς πλανωμένης καὶ τὸ ἴχνος ἐπὶ σαθροῦ τινὸς καὶ νόθου φάναι κλέους ἐρειδούσης , ἵνα δηλαδὴ μεστὸν σεαυτοῦ τὸν ἐφεξῆς καταλίπῃς αἰῶνα , ὑποψίας ἀθῷον ἀφεῖναι ἀνάσχοιτο , καὶ μηδὲ πᾶσαν ἐνταῦθα μᾶλλον ἰσχὺν καταθεῖναί σε σπουδάσαι λογίσαιτο λόγων τῶν σῶν , ἵνα καὶ τοὺς κλύδωνας τῶν πατρίων δογμάτων , ὅσον ἐφικτόν , διὰ πάσης δημοσιεύσῃ τῆς οἰκουμένης , καὶ ἅμα τοὺς σοὺς ὑπὲρ τούτων ἀγῶνας ἐνδείξῃ , καὶ οὓς ἀεὶ πρὸς τῶν κακοδόξων κινδύνους ἐφίστασαι , παντοδαπῶν ἀπόζοντας θανάτων . ἓν μὲν δὴ οὖν τοῦτο φασὶν αἴτιον τοῦ γε δὴ τῶν ἄλλων μᾶλλον κατὰ σοῦ κινεῖσθαι τοὺς ἀντιθέτους , καὶ τοιούτων σοι διηνεκῶς συσκευάζειν θανάτων κρατῆρας , δεύτερον δ' ὅτι τῶν ἄλλων ἀφρόντιδα βίον καὶ ἄμοχθον οἴκοι διατριβόντων , οὐκ ἠμέλεις ζήλου σὺ καὶ θορύβου παντὸς ἐμπιπλῶν τὰ βασίλεια , νῦν μέν , οὓς εὐγένειαι καὶ χρόνου τύχαι περιοδικαὶ κοσμοῦσιν , ἔχεσθαι μὲν λαμπρῶς ἀεὶ τῶν πατρίων διδάσκων ἐθῶν καὶ νόμων , ἀπέχεσθαι δὲ τῶν ἀθέσμων τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνιῶν , νῦν δ' αὐτὸν ἐλέγχων ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ τὸν βασιλέα , καὶ νῦν μὲν ὁμοῦ τῷ πατριαρχεύσαντι πρὶν Ἰσιδώρῳ , νῦν δ' ὁμοῦ τῷ δυσσεβεῖ Παλαμᾷ , καὶ νῦν μὲν Ἰουλιανῷ παραβάλλων καὶ Μαξιμιανῷ , νῦν δ' εἰκονομάχοις καὶ τοῖς τοιούτοις διώκταις . κἄπειτ' οὐχ ὅπως οὐ τοῖς τοιούτοις ἠρκέσθης , ἀλλὰ καὐτῷ μακρῷ συνεδρίῳ τῆς ἀτόπου φάλαγγος τῶν ποιμένων ἐκείνων πεπαρρησιασμένῃ καὶ ἀπαρακαλύπτῳ τῇ γλώττῃ παρεισκυκλῶν οὐκ ἀνίεις καὶ ἐπαναλαμβάνων αὐτά τε ταῦτα , καὶ ὅσα τούτων παρενείρων μείζω , καὶ προσονειδίζων μάλα γε πικρῶς , καὶ κατὰ σαυτοῦ συχνὰ ποιῶν μανικώτερον , καὶ ταῦτ' , εἴπερ τις ἕτερος , εἰδὼς αὐτόν , ὡς εἴπερ καὶ αὐτῆμαρ καταπέψει , ἀλλά γε καὶ μετόπισθεν ἔχει κότον , ὄφρα τελέσσῃ . Τρίτον ὅτι χλευάζων αὐτοὺς πρὸς ἀπειλῆς ἀνήνεγκας σχῆμα , λόγοις ἀντιρρητικοῖς καταλύειν τὸν τόμον , ὃν αὐτοὶ νεωστὶ καὶ λάθρᾳ συνθεῖναι τετολμήκεσαν κατὰ τῆς εὐσεβείας , ἐπαγγειλάμενος . καὶ τέταρτον ὅτι μακρὸν ἤδη χρόνον τὴν θύραθεν πᾶσαν σοφίαν διδάσκοντι πλείστους καὶ παντοδαποὺς πανταχόθεν συνέβη σοι κτήσασθαι φοιτητάς , μὴ μόνον ὅσοι τῶν ἐν δόξῃ γεγένηνται παῖδες , ἀλλὰ καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως μὲν τύχης καὶ βίου καὶ σχήματος ἐχόντων εἰσί , φύσεως δ' εὖ καὶ συνέσεως ἐπεφύκεσαν ἔχοντες · δι' ὧν καὶ τοὺς σφῶν ἐφειλκύσω γονέας , καὶ ἅμα φάναι πάσας καὶ ὁλοκλήρους οἰκίας ὀφείλειν τέ σοι χάριτας , καὶ σοὶ προσέχειν ὅσα καὶ πατρὶ καὶ συγγενεῖ καὶ φίλῳ καὶ τῶν πρώτων καλῶν ὁδηγῷ , καὶ γίνεσθαι διὰ ταῦτα σοι τοὔνομα γνώριμόν τε καὶ θαυμαζόμενον σχεδὸν πανταχῇ , καὶ πείθειν ἱκανὸν ἀλαλήτοις φάναι φωναῖς , ὁμοδοξεῖν σοι πανταχόθεν ἐκείνους ἅπαντας αὐτόθεν ἀβασανίστῳ συγκαταθέσει τῆς γνώμης εὐθύς , καθάπερ τοὺς Πυθαγορείους πάλαι φασὶν ἐκείνους τοῖς τοῦ διδασκάλου ψηφίσμασί τε καὶ δόγμασιν . ἀλλὰ κἀν τῇ μεγίστῃ τῇδε τῶν πόλεων τούσδε μὲν τῶν σῶν φοιτητῶν τοὺς δικαστηρικοὺς κοσμεῖν καὶ διεξάγειν πίνακας , τούσδε δὲ τὰ βουλευτήρια τῆς συγκλητικῆς ἐργασίας , τοὺς δὲ τὰς ὑπερορίους πρεσβείας , καὶ τοὺς μὲν τήνδε τοὺς δὲ τήνδε τῶν εὖ κειμένων τάξεων ἔχειν , καὶ χρείαν πληροῦν τὴν βελτίστην ἑκάστους ἑκασταχοῦ , ὡς ἐντεῦθεν ῥᾷστα καὶ ξὺν οὐδενὶ πόνῳ δύνασθαι φέρειν ἅπαντας , ὥσπερ ἀπὸ τῶν ὤτων δεδεμένους , ἐς τὸ σοί γε βουλόμενον . καὶ εἶναι τοὺς μὲν πλείστους ἐς τὸ συμφανὲς Παλαμᾷ καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτὸν χαλεπαίνοντας ὡς πορρωτάτω που τῆς ἀληθείας καὶ τῶν πατρίων ἐλαύνουσι δογμάτων καὶ νόμων , τοὺς δ' ὑπ' ὀδόντα κατὰ τὸ λεληθὸς διαλοιδορουμένους σφίσι . καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἐλλελεῖφθαι μηδένα σχεδὸν ᾧ μὴ κεκινῆσθαι καὶ διασεσεῖσθαι τὴν γνώμην ξυνερρυήκει πρὸς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν διὰ σέ . καὶ φοβεῖσθαι μὲν διὰ ταῦτα καὶ στάσιν δημοτικήν , σοὶ μὲν οὐδαμῇ προσήκουσαν , οὐ μᾶλλόν γε ἢ τοὺς λιθίνους τε καὶ χαλκοῦς ἀνδριάντας οἴκοθεν κεκινῆσθαι πρὸς ὅπλα καὶ μάχας φαίη τις ἄν , σφίσι δὲ μάλα δήπουθεν προσήκουσαν φοβεῖσθαι . οἷς γὰρ ἔργα κακίας ἔπεισι δρᾶν , τούτοις δήμιος γίνεται καὶ ἀπαραίτητος κολαστὴς ὁ τοῦ συνειδότος πέλεκυς , ἐγγύθεν ἑστὼς καὶ μαστίζων συχνὰ τὴν ψυχὴν καὶ φόβους ἅπαντας τῷ φανταστικῷ προτιθείς , ὡς ὑποπτεύειν καὶ τὰ ἀνύποπτα καὶ οὗ οὐκ ἦν φόβος οὐδείς , καθὰ τοὺς ἐρημίαις τε καὶ φάραγξιν ἐν ἀφεγγεῖ τε καὶ βαθείᾳ νυκτὶ πλανωμένους πάσχειν συμβαίνει · βάτον γὰρ καὶ πέτραν καὶ φύλλον δρυὸς αὔρᾳ λεπτῇ κινούμενον λῃστῶν καὶ θηρίων ἐφόδους ἡγοῦνται καὶ φρίττουσι , δειλίας ἁπάσης αὐτοῖς περικεχυμένης ἁπανταχόθεν ψευδοῦς . εἰσὶ δ' οἳ καὶ τοῦτ' εἶναι φάσκουσιν αἴτιον τοῦ γε μὴ πλείω τῶν τριῶν ἐκείνων θελῆσαι ποιῆσαι συνέδρια σφᾶς , μηδ' ἐξετάσει δοῦναι κανονικῇ τἀγκλήματα τούτου , ἵνα μὴ τοῖς ἅπασιν ἐμφανῆ καὶ σαφέστερα καταστήσαντες κατὰ σφῶν αὐτῶν ἀναστήσωσι , καὶ οὓς πεφόβηνται φόβους πρίν , πάντων φανῶσιν αὐτόχρημα νῦν αὐτουργοί , καθ' ἑαυτῶν αὐτοὶ καθιστάμενοι . ἔτι δὲ καὶ τοῦ μὴ πᾶσιν ἐπ' ἴσης δι' ὄχλου γενέσθαι τοῖς ἀντιθέτοις αὐτοὺς τοῦτ' εἶναι φάσκουσιν αἴτιον , ἵνα δὴ μὴ φωραθῶσιν ἅπαντας κεκτημένοι σχεδὸν πολεμίους ταῖς ἀτόποις καινοφωνίαις αὐτῶν . τέταρτον μὲν οὖν αἴτιον τοῦ σὲ βαρύτερα πρὸς τῶν δυσσεβῶν ὑφίστασθαι τοῦτο φασίν · προστιθέασι δὲ καὶ πέμπτον ἐπὶ τούτοις , ὅτι προειρηκότων ἐκείνων ἐκ τῆς τῶν συνήθων ὀνείρων Πυθίας καὶ τοῦ σφῶν τοιούτου μαντικοῦ τρίποδος , ὡς εἰ τοῖς σφῶν βουλήμασι πειθόμενος ὁ βασιλεὺς θείη παρελθὼν ἐπὶ τῆς μυστικῆς τοῦ θυσιαστηρίου τραπέζης τὸν σφέτερον τόμον , λήψεται πάντ' ἐν βραχεῖ τά τε ἑῷα τῆς γῆς καὶ τὰ ἑσπέρια , καὶ πάσης ἄρξει σχεδὸν θαλάσσης ἅμα καὶ γῆς , ἐμφανῶς τἀναντιώτατα μάλιστ' εἰρήκεις αὐτός , κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν φωνὴν τὸν λόγον προενεγκών , ὡς ὅταν ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως ἑστὼς ἐν τόπῳ ἁγίῳ , ἐρημώσεως βδέλυγμα φάσκων τὸν τόμον , γινώσκετε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις τῶν Ῥωμαϊκῶν πραγμάτων , καὶ εἴ τις εἴη περίχωρος . βλέποντας οὖν εὐθὺς κατὰ πόδας εἰπεῖν ἀπαντήσαντα τοῦ τε σφετέρου ψεύδους τὸν ἔλεγχον καὶ ἅμα τῆς σῆς ἀληθείας τὸ κράτος , ἕπεται καταδύεσθαι ὑπ' αἰσχύνης αὐτούς , οὐκ ἔχοντας ὅλως ἑστῶσιν ὁρᾶν ὀφθαλμοῖς οὐδένας ἀνθρώπων , οὔτε στόμα μετά γε τῆς πρὶν ἀναιδείας ἐκείνης φθεγγόμενον . διὸ καὶ « δεῦτε καὶ ἐξολοθρεύσωμεν αὐτόν » λέγοντες , σιγώσας ὁπλίζουσι δεξιὰς κατὰ σοῦ , δυοῖν θάτερον συσκευάζοντες , ἢ τῇ λύπῃ δαπανηθέντα σε , μετά γε τῶν συνήθων πόνων τῆς κεφαλῆς καὶ τῆς ἄλλως νῦν ἐπενεχθείσης σοι καχεξίας , βίᾳ τελευτῆσαι τὸν βίον , ἢ λάθρᾳ σφῶν παρεισπεσόντες ἔνιοι , μακρᾶς ἐρημίας ἐπιχωριαζούσης κατὰ τὸν οἶκον τὸν σόν , διὰ βρόχου θάνατον ἐπενεγκεῖν σοι πρὶν τῶν ἁπάντων αἴσθεσθαί τινα . ὃ καὶ Παῦλον τὸν πατριάρχην πάλαι φασὶ πεπονθέναι πρὸς τῶν ὁμοίων αὐτοῖς κακοδόξων , καὶ πλείους ἄλλους πρό γε δήπουθεν αὐτοῦ καὶ μετ' αὐτόν . εἶναι γάρ φασι τουτὶ βιαιότερον καὶ σφόδρα τάχιον τῆς τοῦ κωνείου κύλικος , οὗ Σωκράτην πάλαι πιεῖν Ἀθηναίων καταψηφισάμενοι παῖδες , ὁρώντων τῶν φίλων , τῆς παρούσης ἀπήλλαξαν ζωῆς . καὶ τοῦτ' εἶναι φάσκουσιν οἱ πλείους ὃ τὴν τοσαύτην ἐρημίαν ἐπάγειν σοι σφᾶς προσηνάγκασεν , ἵνα δρῶσιν ἀδεῶς ἃ δρᾶν τοιούτοις δεῖ φονευταῖς . φέρε τοίνυν , εἴ τί σοι πρὸς βουλήσεως εἴη τῶν φίλων ἐνίοις ἐνιαχοῦ μηνύειν ἀπόρρητον , ἐμοὶ προσανάθου πρὶν τοῖς τῶν τοιούτων θανάτων ἁλῶναι δικτύοις · ἐγὼ γάρ σοι καὶ Πυλάδης ἔσομαι πιστός , ἐγὼ καὶ φύλαξ ὧν ἀνέκπυστα φυλάττειν χρή . δυοῖν γὰρ ἔσται μοι θάτερον · ἢ γὰρ σοὶ κἀγὼ συντεθνήξομαι , καὶ τάφος ἔσεται κοινὸς ἀμφοῖν ὁ παρὼν οἶκος ἡμῖν , ἢ κατὰ τὸ λεληθὸς προαναστειλάντων με τῶν φονευτῶν καὶ φυγάδα ποιησαμένων με , πᾶσαν ἂν διέλθοιμι γῆν τε καὶ θάλασσαν , ἡλίῳ καὶ ἀστράσιν ἀπαγγέλλων τὴν ἀδικίαν ταυτηνί , καὶ τὴν ἀγνώμονα μαστίζων τῇ γλώττῃ τῶν σῶν φονευτῶν δεξιάν , καὶ τραγῳδίαν θεατρικὴν τά τε τῆς ἐκκλησίας καὶ τὰ σὰ πανταχῇ τιθέμενος διηγήματα .
Lemmas: ἐμός δέ προσωτέρω προάγω βούλομαι δύο ἕνεκα , ὅπως τε μανθάνω μέχρι πόσος ὁ ἀλλότριος ἐκεῖνος γῆ καί διά ὅσος ἔθνος ἐκεῖνος διήκω σῴζω ὁ Χριστιανός ἔτι γένος , καί ὅπως ἐν μέσος ὁ ἀσεβής ἔτι ὁ πάτριος ἔχω δόγμα ὁ εὐσέβεια κατά ὁ ὅς ἁπλόος τε καί ἀληθής τρόπος , καί ἅμα θεάομαι εἰμί τίς ποῦ ὁ ἀρχαῖος σοφία ἐκεῖνος περίειμι λείψανον Χαλδαῖος καί Πέρσης , ἐμποδών ὁ ὁ Ἱεραπολίτης γίγνομαι κόσμιος , ἐπεί ὅς γε μέχρι καί εἰς ἐκεῖνος προέρχομαι ἐγώ , διακόσιοι ὁμοῦ καί χίλιοι ἐγγύς ποῦ στάδιον θάλασσα ἀπέχω . οὖον γάρ εὔοδος εἰμί ὑπισχνέομαι ἐγώ ἔτι ὁ πρόσθεν διά ὁ ὁ προσοικέω ἀλλόγλωσσος · οὖον μήv οὐδέ εἰμί εὔοδος εἰμί ἐντεῦθεν , ἥκιστος οὖν ὅμως περιλείπομαι Χαλδαικός τε γῆ καί Περσική σοφία ὅλως ἐκεῖνος ἴχνος τε καί γνώρισμα . ἐκ ὅστις γάρ ὁ Σκυθικός ἐπιρρέω γένος καί ἐκχέω ἄνωθεν πόθεν ἐκ ἀρκτικός πηγή καθάπερ ἀχανής τις ὕδωρ πέλαγος , Πέρσης τε δουλόω καί Μῆδος καί πᾶς εἶπον οὗτος ὁ Ἀσία ἄχρι Ἰνδός τε ἐκεῖνος πρός ἠώς καί ἄχρι Ἄραψ οὗτος πρός νότος , οὖον μόνος ὁ πλείων ὁ ἐγχώριος ἠθέω ἐκεῖνος σβέννυμι καί θνῄσκω , ἀλλά καί αὐτός ὁ ἔθνος ἐκεῖνος ὁ τοπικός διάστημα τε καί ὅριον συγχέω καί παντάπασι εἰμί δυσείκαστος νῦν . γίγνομαι δέ ἐγώ μάλιστα νῦν , εἴπερ πρός , ἀσύμφορος φάσκω ὁ ἐκεῖσε πάροδος διά ὁ ἄρτι κατέχω καί Σκύθης αὐτός κατά ἀλλήλων Ἔρις τε καί στάσις περί πρωτεῖος , ὁ σφεῖς ἀρχηγός καί ἡγεμών πρό μικρός θνῄσκω . αὐτός οὖν ἐγώ ἀκούω , καί ἅμα σύνορος ὁ ὅμοιος σύγχυσις ὁ νέμω καί ἐπί Ἄραψ οὗτος προχωρέω , τελευτάω νεωστί καί ὁ Αἰγύπτιος Φαραώ καί ὁ υἱός περί ὁ ἀρχή ἐν ἀλλήλων στασιάζω , καί φύρω πανταχῇ ὁ ὁ Αἴγυπτος καί Ἀραβία πρᾶγμα , ταχύς ἀναχωρέω ἐκεῖθεν ὀπίσω ἀπέρχομαι εἰς Κιλικία , θέσις ἔχω εὐφυής , πλεῖστος τε ἅμα καί λίαν εἰμί εὐδαίμων χώρα , ἔνθα δή καί πολύς ἐντυγχάνω καί ἄλλος πλησιόχωρος ἀλλήλων πόλις ἀγαθός , ὁ Ταρσός δέ μάλιστα πᾶς , ὅς καί πατριάρχης ὁ Ἀντιόχεια ἐνδιαιτάομαι ὁ πολύς περιγίγνομαι . ὁ τε γάρ ἄλλος περίειμι αὐτός τἀγαθά , καί Κύδνος ὁ ποταμός ἡσυχῇ παραρρέω , ἐν ὅς καί Ἀλέξανδρος φημί ἐκεῖνος ὁ μέγας , εἰς ἐπιθυμία ἐκ μόνος ὁ θέα ἔρχομαι , λούω . ἐκεῖνος δέ ἔτι καί πλείων τοιοῦτος συνείρω βούλομαι ἔγωγε ἐπέχω , καί ὁ ὁ διήγησις τέμνω συνεχής , ἀναλαμβάνω ὁ λόγος κελεύω αὖθις καί ἀνερωτάω ἐγώ ἀποκρίνω πατριάρχης τε περί καί ἐπίσκοπος , ὅσος διέπω καί διοικέω ὁ ἐπαρχία ἐκεῖνος ὁ ἱερός λαγχάνω τρόπος . καί μέμφομαι ἐπιεικής ὁ λήθη ὁ ἀνήρ , ὅτι ὁ μή πάνυ τίς ἀναγκαῖος ἐγώ ἀκούω ἐν φροντίς ποιέω ὁ μέγας διεξιέναι , ὅς ἐγώ εἰς ὁ μάλιστα ὑπάρχω μανθάνω ἀνάγκη , καί ὅς εὐσέβεια ἕνεκα ἑσπέρα καί πρωΐ καί μεσημβρία ἀκούω ἡδύς δοκέω ἄν ἐγώ ἢ Κροῖσος ὁ Λυδός χρυσός ἐγώ χοῖνιξ παρέχω , οὗτος δέ αὐτός ὁ μνήμη λήθη μακρός πυθμήν καλύπτω , ὥσπερ εἄν εἰμί μή αὐτός εἰμί ὁ προοίμιον ὁ σφέτερος πράσσω διήγησις ὁ ὁ ἐκκλησία ναυάγιον , ὅτι ὁ πάτριος νόμιμος ὁ εὐσέβεια ἐπίπροσθεν ὁ ὁ Παλαμά καινός τε καί ἔκθεσμος παρεισρέω φωράω δόγμα , καί οὗτος ἐπιεικής αἴτιος τίθημι ὁ τε ὁ πολιτικός ἐπί ὁ χείρων πρᾶγμα ἀνατροπή καί ἅμα ὁ ἐντεῦθεν ἀεκούσιος φυγή ἑαυτοῦ . καί τίς γάρ ἄλλος χρή σύ συνάγω ἱστορία , ἀγαθός Φίλων , φάσκω , Ἀγαθάγγελος ; τίς δέ ἄλλος ἀγαθός καί τίμιος οὗτος οἴομαι ἐγώ κομίζω ἀφήγησις ἔξωθεν , καί ἅμα ὁ ὀρθόδοξος ὁ ἐνταυθοῖ πατριώτης ἡδονή ὁ ἀγαθός ἐφόδια , λίαν ἐφίημι ἅπας μανθάνω ὅπως ἐκεῖνος ὁ φήμη ὁ ὧδε συμφορά ὁ ὁ θεός διατίθημι ἐκκλησία , γραφεύς τερατώδης ὁ ἐνταῦθα δυναστεύω ὁ πανταχῇ ὁ οἰκέω εὐσεβής ἐπείγω ἐξαπατάω , καί φιλονεικέω ὁ πανταχόθεν ἑταιρεία τε καί ὁμολογία ὁ τοιοῦτος κακία οἷος τίς καρπόω τρόπαιον . ταῦτα ἐγώ γε διέξειμι , ὑπολαμβάνω ὁ Ἀγαθάγγελος , ἐγώ δέ ἀγαθός , φημί , δοκέω , θεῖος ἐγώ κεφαλή , τελευτή ἐγώ ὅδε ὁ λόγος διεξέρχομαι εὐθύς ἀπολαμβάνω Χωρὶς ἐκεῖνος , μηδείς ὁ συγχέω δύναμαι σφεῖς ὅλως συνυπακούω , ὅπως πρός ἐπί νόος λαμβάνω διίστημι ὁ καθόλου καί κοσμικός ἁπλόος εἶπον ὁ ὁ ἐκκλησιαστικός ἱστορία , καί ἴδιος μέν εἰμί οὗτος πραγματεία ἴδιος δέ ἐκεῖνος , καί ἄλλος ἑκάτερος ὡς ὁ πολύς καί οὖον ὁ αὐτός . ἐπεί δέ σύ διπλόος ἀντί ἁπλόος ὁ πόνος ἀναδέχομαι αἱρέω , καί ὁ ὁ αὐτός ἐν ἑκάτερος συμπίπτω γίγνομαι χρόνος Βίβλος εἷς συντίθημι σύ δοκέω , οὐ εἄν οὐδέ αὐτός οὐδαμῇ γε ὀκνέω ὁ ὁ αὐτός ἐν αὐτός περίοδος διεξιέναι συλλήβδην , ἐπεί καί τρόπος ἕτερος πρότερος ( εἴρω γάρ ἀληθής ) δείδω μάλα αὐτός ἐκείνως διεξιέναι , καί μείγνυμι ὁ ὅς Δαναός ὁ μή τοιόσδε ὁ σός ἀκοή ἀποκναίω , καί οὗτος νῦν οὗτος λύπη ἔχω ἄλλως , ὅτε μάλιστα πᾶς ἅπας ἐκεῖνος μνήμη ἅπας ὄπισθεν ποιέω οὐ εἰμί ὅθεν οὖον καί ὅπως οὖον βούλομαι , ὅς βάρος ἐνστάζω πρόφασις ὁπωσοῦν καί ὁθενοῦν . νῦν δέ ἐπεί σύ γε οὗτος ἡδύς ἐκεῖνος πολύς μανθάνω δοκέω , ἄσμενος ἐγώ λοιπός αὐτίκα μάλα ὁ σός ὁ ἐμός ἀνθαιρέω βούλησις . καί τίς γάρ ἄλλος ὁ ἄλλος δοκέω αὖος εὐδαίμων ἐγώ νῦν ἢ σύ γε ὁ τοιοῦτος χαρίζομαι ὁ διήγημα , ὅς ἐγώ μέν ῥᾳδίως οὐδείς , σύ δέ ἀγαθός οὐδείς . ἀλλά γάρ ὁ ἑταῖρος ἐγώ Ἀγαθάγγελος τοιοῦτος μέν ὑπέρ ὅς σιωπάω ἀπολογέομαι , τοιοῦτος δέ ὑπέρ ὅς φθέγγομαι εἄν εἰς ἔπειμι ὁ διήγησις ἐπαγγέλλω , ὁ μέν πρότερος μικρός ἐπαναλαμβάνω διά ὁ ἤδη εἴρω ὁ πλείων , ὁ δέ ἔπειμι ὁ ἀναγκαῖος μηδείς ὑπισχνέομαι παραλείπω . ἐντυγχάνω μέν οὖν λέγω καί ὁ μερικός ἐπίσκοπος ὅσος κατά ὅς αὐτός περίειμι κώμη καί πόλις τυγχάνω εἰμί , ἐντυγχάνω δέ μάλιστα δή πατριάρχης αὐτός , Γρηγόριος τε δηλαδή ὁ Ἀλεξάνδρεια καί Ἰγνάτιος αντιχεια , καί τρίτος ὅς πρίν ἢ Λάζαρος τῆτες ἐκεῖσε ἀφικνέομαι , ὁ πατριαρχικός Ἱερουσαλήμ διέπω θρόνος · ὁ γάρ ὅς γε ὄνομα λανθάνω ἐγώ ὁ ἀνήρ . ἐντυγχάνω δέ οὖν ἐν διάφορος ἄλλοτε ἄλλος ὁ τόπος , ἔνθα καί ὁ δίαιτα ἕκαστος τυγχάνω τηνικαῦτα ποιέω . καί ὁ μέν πρῶτος φημί ἐπιτωθάζω ἐκεῖνος καί διαλοιδορέω ὁ , καί οἷος εἰρωνεύομαι ἔοικα καί ἀποσείω ὁλοσχερῶς ὁ αὐτός συνδιαίτησις , ἴδιος μέν ἕκαστος , ἐπί ἴσος δέ ὥσπερ ἐκ κοινός σύνθημα ἅπας διά ὁ ὁ πάτριος δόγμα ἐντεῦθεν ῥήγνυμι κλύδων . οὕτως ὀξύς ἐπιτρέχω ὁ φήμη ῥέω , καθάπερ ἄγριος πνοή τις ἄνεμος , Αἴγυπτος τε καί Συρία καί Κιλικία καί πᾶς εἶπον οἰκέω , ὅπου περ εἄν Χριστιανός λαγχάνω δῆμος ὁ οἴκησις ἔχω , ὁ ὁ Παλαμά παράνομος καί νόθος δόγμα , καί οὕτως , ἀνώνυμος εἰμί ὁ ταλαίπωρος πρότερος , διαβόητος ἐπί κακία γίγνομαι ὕστερος · ποιέω γάρ φημί περιβόητος οὖον δεξιά πρᾶξις μόνος , ἀλλά καί κακία Νίκη πονηρός εὐδοκίμησις . ἐπεί δέ ἀναλαμβάνω ἄνωθεν ἐκεῖνος ἕκαστος δίειμι ἕκαστος ἑκασταχοῦ , ὁ τε ἄλλος καί ὡς ὁ αὐτός καί αὐτός εἰμί περιθάλπω γνώμη αὐτός εὐσέβεια ἕνεκα , καί ὡς διά ὁ τοιοῦτος ζῆλος φυγάς ὁ πατρίς γίγνομαι , καί ὡς ὁ τοιοῦτος ἐντεῦθεν ἐλαύνω τρόπος εἰς ὁ ἀήθης αὐτός πλανάω δράω τόπος , ἐπεί οὖν οὗτος τε καί ἄλλος ἄλλος ὁμοίως διατελέω λέγω , ὁπόσος κοινός καί κατά ἕκαστος βέβαιος ἅπας εὐσέβεια αὐτός γνωρίζω ἀθλητής , εἰμί οὐδείς οὔτε ὅς μή ὁ πρίν αἰφνίδιος σκληρότης μεταμέλομαι , οὔτε ὅς οὐ ἀσπάζομαι τε καί ἀντιφιλοτιμέομαι ὁ καί ὁ πιστόν ὁ περί ὁ σέβας ἀληθής ὁμόνοια περιφανής ἀντιδίδωμι , ὡς τηνικαῦτα καί ὁ Ἀντιόχεια ἔγγραφος ἑαυτοῦ προφέρω τόμος , ὁμολογία μέν ὁ ὀρθόδοξος καί κοινός ἐγώ ἔχω πίστις , ἐκτέμνω δέ παλάμη ὁ ὁ θεός ἐκκλησία ὡς νόθος καί βέβηλος παρεισάγω δόγμα , τόμος ἐκεῖνος δηλαδή ὅς ἐν Βυζάντιον συντάσσω πάρειμι καί ἀκούω καί συναγωνίζομαι Ἰωάννης ὁ πατριάρχης καί ὁ γε ἀμφι αὐτός ἐπίσκοπος , ὁ ἰσχύω ἔχω τέως ἐκ τε ὁ ἀλήθεια ἐκ τε ὁ μή πάρειμι ὁ ἀντιβαίνω Καντακουζηνός , ὅτε δή καί πρῶτος ἐπιφύω ὁ καθαρός λήϊον ὁ νόσος ἐκεῖνος ἐκ αὐτός δοκέω τέμνω , ὡς λέγω , βλαστάνω . οὗτος φημί ἀνελίσσω τε ἐκεῖνος , καί ἅμα ὁ ὑπογραφή ὁ ὁμοφροσύνη δείκνυμι ὁ ὅσος ὁ ἐπαρχία ἐκεῖνος τυγχάνω εἰμί ἐπίσκοπος καί πρέσβυς , καί ὅσος ὁ ἄλλως λογάς ὁ γνώμη εἰμί σύγκειμαι . οὗτος ὁμόφρων καί ὁ ὁ Ἀλεξάνδρεια λέγω πειράω πρόεδρος σῦς γε ὁ ὑπό αὐτός παντάπασι ἐπίσκοπος , καί ἅμα ὁ τηνικαῦτα ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ ἐκκλησία διέπω . καί ἁπλόος φάσκω εἰμί μηδείς ὅς ὁ ἐπιτιμάω Βυζάντιος ὁ ἐν ὁ οὕτως ἀκίνητος εὐκολία οὐ εἰμί ἀνά στόμα . ὁ δέ Ἀλεξάνδρεια καί ὁ φυσικός θαυμάζω μάλα σύνεσις , βαίνω ἔχω ὁ ἐμβριθής , καί οὔτε πρός ἀωρία φιλοτιμία ῥᾳδίως ἐλαύνω , οὔτε μήv πρός ἰδιωτικός ἀφωνία ἐκ ἀμαθία μακρός συστέλλω , ἀλλά πρακτικός ὁρμή εἰς ὁ πάνυ τίς ἐμμελής εὐφυής πως ἀναρρώννυμι . ὁ τε οὖν ἄλλος ἀνήρ θαυμάζω μιμνήσκω ἐκεῖνος , καί ὅτι ὁ οἴομαι οἶδα πολύς καί ὁ οὐδείς αἰσχύνω πρός γε ὁ οἶδα γίγνομαι ἐμποδών λέγω , καί οὗτος εἰμί πάντως ὅς μικρός εἰμί δοκέω μέγας καί πόλις καί οἶκος δύναμαι βλάπτω , ὡς ἐκ βραχύς σπινθήρ ἄρχω , ὅς ὁ νέμω οὐ ἄν ποτός ἵστημι ὁ ἀεί νεωτερίζω φλόξ κινέω , ὁπότε τράπεζα ῥᾳστώνη ὁ ὁ ὕλη δίδωμι πολυτέλεια . ἐντεῦθεν ὅριον ῥίπτω πάτριος κανών , πατέω θεσμά , καί οὐ εἰμί οὐδείς ὁ καλός ὅς δύναμαι μένω ἵστημι , καί αὖος οὐ εἰμί οὐδείς ὁ κακός ὅς μή δύναμαι ὁ ἀλήθεια ἐξορχέομαι . μοναρχία μέν οὖν οἴησις αὐτονομία στρατηγέω καί γνώμη ὄρεξις δημαγωγέω τίς μέν εἄν ὁ ὑγιαίνω ἐργάζομαι , τίς δέ ἀπέχω εἄν ὁ ἐρεθίζω ἐπί ὁ χείρων ; πολύς μέντα εἄν δήω σῴζω ὁ πολιτεία ἐκεῖνος , καί μή καθάπερ ἀκυβέρνητος πλοῖον διαπόντιος χειμών πρός ὁ ἔσχατος κίνδυνος ἐλαύνω , οὗτος δή ὁ ὁ Βυζάντιος ἴδιος ἄνωθεν ὡς ὁ πολύς πολιτεία . καί οὐ ὀνειδίζω λέγω ὁ Τύχη ἁπλόος , ἀλλά ὅτι διά οὗτος καί πλείων σκοπός ἄνωθεν εὑρίσκω ἐκεῖσε , μή μόνος ὁ δημόσιος πρᾶγμα , ὅτι μή πολύς γε δήπου μάλιστα ὁ εὐσεβής ἐκκλησία ὁ ὀλίσθημα . ἢ γάρ ἐκεῖ ὁ γένεσις ἴσχω ὁ χείρων , ἐκεῖθεν ὡς ἐπί πρανής ἐπιρρέω πονηρός εἰς ὁ μάλιστα πρᾶγμα καί ὁ ἄλλος ῥᾳδίως ἐμπίμπλημι πόλις · ἢ καί ἄλλοθεν πόθεν σκιωδῶς ἐπεισκωμάζω ὁ πῆξις αὐτόθι μόνιμος λαμβάνω καί δημόσιος ὁ χρωματισμός ἀναδείκνυμι ὁ κακία . διό ἐγώ θαυμάζω περίειμι , οὐ εἰμί γίγνομαι τίς παράλογος , ἀλλά εἰμί μή πᾶς ἐκεῖ ὁ γίγνομαι εἰμί παράλογος . ἐγώ δέ ἐνταυθοῖ μήτε περισσός ὁ παράπαν ζητέω σοφίζω κατά γε ὁ περισσός καί εὔτεχνος οὗτος σοφία , μήτε ἑαυτοῦ ὁ θεῖον μᾶλλον δικαιόω πάτριος διαπληκτίζομαι ἐν διάλεξις ἄμετρος ὁ καινός τρόπος , ἀλλά ὁ μέν ἄνωθεν εὕω γράφω ἐμμένω δόγμα , ὁ δέ σιγάω ἀναξαίνω μηδαμός μηδαμῶς ἄξιος μηδέ ἀναλύω ἄκαιρος πειράω συλλογισμός , ἐγώ τε ὁ ποιμαίνω ἐνθάδε λαγχάνω πνευματικός ὁ μακρός ὁδεύω βίος , καί ὁ πνευματικός ἐγώ ὁμοίως ἄγω ποίμνη ὑπό κυβερνήτης ὁ μόνος πᾶς δημιουργός καί θεός , πολυθεία δέ καί ἀθεΐα Παλαμικός , μᾶλλον δέ ἔνσαρκος οἰκονομία ἀθέτησις , αὐτός δέ εἶπον ἐκκλησία ἅπας καθάπαξ ἀνατροπή οὔτε δέχομαι οὔτε μήv δέχομαι ἄν ποτός , κἀν ἐχθρός μυρίος μυρίος ἔμπροσθεν ἵστημι θάνατος σκεῦος καί μηχάνημα , ἀλλά καί αὐτός παλάμη , καί ὅσος αὐτός φρονέω αὐτός , μετά ὁ αὐτός τοιοῦτος δόγμα , ὅς καί ἐγώ ὅπως πρός ἐν θέα καθίστημι , ὁ αἰώνιος παραπέμπω ἀνάθεμα τε καί πῦρ . οὗτος δέ ἀκριβής ὁ παράστασις ἔχω τε καί ἔχω αὐτός , δίειμι ὁ ἐνταῦθα πόλις καί χώρα Αἴγυπτος καί Ἀραβία Φοινίκη τε καί Συρία , καί ὅσος περί οὗτος οἰκέω γένος Χριστιανός , ὅπως ἐν μέσος ὁ ἀσεβής καί ἀκάθαρτος χεῖλος ἔχω οἰκέω , καί ἀλλότριος δουλεύω ὅπλον , ὅμως ὁ ὁ ὧδε στοιχέω ἐπίσκοπος διδασκαλία ὁ πάτριος σέβας ἀεί ὁ ἱερός νέμω δόγμα . μηκύνω δέ εἄν εἰμί λέγω ἐθέλω ἅπας ἐφεξῆς ὅσος τε ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνήρ ἐπί ἐγώ διέξειμι , καί ὅσος ἄλλος ἄλλως ἀλλαχῆ καί πανταχῇ , ὁ ὅμοιος ἔχω τάξις τε καί εὐλάβεια . ἑξαετία δέ οὖν ὅμως ἐγώ ἐν ἐκεῖνος διατρίβω ὁ τόπος , ἔπειτα πλήρης ὁ ἱστίον ἀνάγω ἐκ Κιλικία δευτεραῖος εἰς Κύπρος ὁ νῆσος κατάγω , ἔνθα δή καί πολύς διατρίβω γιγνώσκω ἔγωγε χρόνος διά τε ἄλλος ὁ ὁ νῆσος καλός καί ὁ γε ἔννομος τε καί φιλόξενος πολιτεία , καί μάλιστα πᾶς διά ὁ ὁ σοφός ἐκεῖνος ἀνήρ ὁμιλία , Γεώργιος φημί ὁ Λαπίθης , ὅς οὐ εὐθύς ἀποβαίνω ὁ ναός ἐντυγχάνω αὐθήμερος · οὖον γάρ πλησίος ἐκεῖ ποῦ ὁ οἴκησις ἔχω , ἀλλά δύο ἡμέρα ὁ λιμήν ἀπέχω εἰς ὅς ἐγώ τηνικαῦτα εἰσπλέω . Ῥόδος μέν γάρ ἐκεῖνος ὁ νῆσος μείζων εἰμί ὁ Κύπρος , καί ἅμα οὖον κατά ἐκεῖνος ἀλλά ἐπιμήκης ὁ σχῆμα · μεταξύ δέ αὐτός ὄρος ἵστημι , ὁ κορυφή εἰς ὕψος ἀνάγω μακρός . Ὄλυμπος καλέω ὁ ὄρος , ἐκ ὅς καί πηγή ποταμός ἀποβλύζω τρεῖς , ὅς ὁ μείζων καλέω Λάπηθος κατέρχομαι τέμνω καί περιρρέω ὁ Λευκωσία οὑτωσί καλέω χώρα , καί ἀποπτύω ὁ ῥεῖθρον παρά ὁ εἰς ἄρκτος βλέπω θάλασσα . οὗτος παρά ὁ ὄχθη τυγχάνω ἔχω ἐκεῖνος ὁ οἴκησις , διό καί Λαπίθης ἐκ γε ὁ ποταμός καί αὐτός ὅπως ποτέ παρονομάζω . γιγνώσκω δέ ἄν τις εὐθύς ἐκ μόνος ὁ περιφάνεια τε καί ὁ μέγεθος ὁ οἰκίον καί ἔπαυλις ὁ ἀνήρ , καί πρίν εἰς ὄψις εἶμι αὐτός , μή ὁ ἀγενής εἰμί καί ὁ πολύς εἷς , ὅτι μή ὁ πάνυ τίς λίαν ἔνδοξος καί πρῶτος ὁ νῆσος · γιγνώσκω δέ εἄν μᾶλλον ἐκ ὁ τρόπος καί ὁ ἄλλος ὁ βίος σεμνότης . ἑορτή γάρ καί πανήγυρις ἱερός ὁ οἰκίον ἐκεῖνος κοσμέω , καί χορηγία ὁ δήω δαψιλής . ὁ γε μήv συχνός περιάγω ἐκεῖ Χριστιανός αἰχμάλωτος μέγας ποιέω προμήθεια , αὐτός τε παρέχω ἄφθονος ὁ μείζων καί τέλειος ὁ οὗτος ἐλευθερία , καί ἅμα ὁ ἄλλος ὀτρύνω διδασκαλία ὁ θεῖον γραφεύς . ἔργον γάρ αὐτός σπουδαῖος μάλιστα πᾶς ἱερός ἐκκλησία ἀθροίζω Χριστιανός διδάσκω ὁ τε ἄλλος ὁ εὐσέβεια νόμιμος , καί πρός γε φροντίς ποιέω ὁ δήω μέγας , ὡς εἰμί διά ἐκεῖνος πᾶς ἐκεῖνος ὁ νῆσος ἔλεος καί πίστις στάδιον , καί μάλιστα πᾶς αἰχμάλωτος ἐλευθερία . εἰμί γε μήv καί ὁ ὁ ῥῆξ περί ὁ τόπος ἐκεῖνος ἔπαυλις καί δίαιτα , καί ὁ ὁ οἶκος ἐκεῖνος λαμπρότης πάνυ κάλαις διά ὁ χαρίεις εἰμί ὁ νῆσος ὁ μέρος ἐκεῖνος ἀήρ τε ἕνεκα καί ἅμα θέσις ἄλλος καί ῥᾳθυμία ὁ τόπος . διό ἐκ ὁ σχεδόν εἰσφοιτάω θαμά παρά αὐτός ὁ Λαπίθης Γεώργιος , καί σφόδρα κομιδή πολύς ἀπολαύω ὁ ῥηγικός αἰδώς καί τιμή διά τε ὁ ἄλλος σεμνότης , καί ὅς κτάομαι μάλιστα πᾶς σοφία , ἐπεί καί αὐτός οὖον μέτριος ὁ Λατῖνος μετέχω φιλοσοφία ὁ ῥήξ , καί διά αὐτός γε οὗτος πολύς μέν ἀμφι ἑαυτοῦ ὁ Λατῖνος ἔχω σοφός ἀεί , ἐράω δέ μᾶλλον ὁ Γεώργιος Μοῦσα καί ὁμιλία · σοφός γάρ , φημί , τύραννος σοφός συνουσία . ἔχω οὖν αὐτός ἔχω πείθω καί σοφία κατά αὐτός ἑκάτερος , ὁ τε Ἕλλην φημί καί Λατῖνος · δεξιός γάρ ἐν ὁ μάλιστα καί κατά ἑκάτερος σοφία καί γλῶσσα ὁ Γεώργιος εἰμί . οὗτος ὅς καί ἡδύς αὐτός ἀκούω διαλέγω συχνός ὁ Λατῖνος σοφός ἐπί αὐτός , καί ὁ ὁ συλλογισμός ἀποδεικτικός βέλος εἰς ὁ ἀγαθός βάλλω τε καί Νίκη αὐτός , καί μάλιστα ὅτε περί δόγμα πάτριος ὁ θρησκεία εἰμί ὁ ἀγών · τηνικαῦτα γάρ πολύς κατά σφεῖς ὁ ὁ θεῖον γραφεύς ἀπόδειξις ῥέω ἰχθύς ἄφωνος ἄντικρυς φαίνω . ὥστε καί χαλεπαίνω ἐνίοτε ἐν οὗτος ὁρμάω ὁ ῥῆξ θέλγω αὖθις αὐτός ὁ ὁ λόγος Σειρήν καί ὁ ὁ ἀλήθεια ἀναντίρρητος στροφή καί περιστροφή . τοιοῦτος δή τις μέθοδος ὁ χαλεπαίνω τε ἀναστέλλω ἐμμελής ὁ ῥηγικός ἐκεῖνος Ψυχή , καί ὁ εὐθυμέω ἀντεισάγω ἐπιεικής . καί εἰμί ἁπλόος εἶπον οὐδείς ὁ ἅπας ὅς οὖον λογικός πᾶς ἀγών μετά ὑπερβολή αὐτός ὁ ὁ Νίκη παρέχω τρόπαιον , οὔτε ὅς τις οὖον μάλα ἀσύνετος Ἑλληνικός Μοῦσα εἰμί , οὔτε ὅστις λατινικός φιλοσοφία οὖον μάλα τίς ἀδαής . ἔχω γε μήv ἔγωγε ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος ὁ φήμη καί πρίν ἐντεῦθεν ἐκπλέω , μή μόνος ὁ γραφεύς ἐντυγχάνω ἐκεῖνος πολλάκις ὧδε , ὅς ἐκεῖθεν ἐκεῖνος σύ ὁ τε γράμμα καί ἅμα ὁ φιλικός καθήκω ἀμείβω πέμπω , ἀλλά καί ἀκούω ἔπαινος αὐτός γε μακρός ἀπό στόμα ὁ ὅσος ἀφίζω ἐκεῖθεν ὑπάρχω ἐπί ὁ πλεῖστος . καί εἰμί ἐπί μέτριος ἐγώ ὁ ἐκεῖνος συστέλλω θαῦμα . νῦν δέ ἐπειδή γε εἰς Κύπρος ἀφικνέομαι παρά ἐκεῖνος καταλύω , διά μάλα τίς σφόδρα μακρός ὁ σπουδή ὁ ἐμός διά σύ τίθημι ξένιος , γιγνώσκω τε καί πειράω ὁ ἀνήρ τέλειος , αὐτός ἀκοή καί αὐτός ὄψις ζώννυμι εἶπον καί ἔμπνους ὁ φήμη ἐκεῖνος εἶδον καί βεβαιόω ἐμαυτοῦ , καί ὁ ὁ ἀλήθεια ἐνέχυρον πάνυ παραλαμβάνω ἐναργής , μονονού ὁ φήμη ἐλέγχω καί διαρρήδην ἀποφαίνω μακρός ὁ δήω ἐνδεής . μάλιστα δέ ἅπας ὁ γνώμη θαυμάζω ἔγωγε καί ὁ ὁ φίλιος ὁ ἀνήρ ὁ πρός σός . οὗτος γάρ ἐρωτικός ἔχω ὁ σός συγγραφή καί βιβλίον ὅσος οὐδέ ἀξίως οἷος τε εἄν εἰμί ἐγώ εἶπον . ἀεί γάρ ἐπέρχομαι αὐτός ὁπόσος ζητέω παρέχω ὁ χρόνος αὐτός , πολύς ἀεί καί ὁ ἡδονή ἐμπίμπλημι , καί πολύς περιφαίνω ὁ ἦθος ὁ ἔνδον βακχεία αὐτός ὁ Ψυχή . ὥσπερ ἔνθεος γάρ εἰμί ὑπό ἡδονή γίγνομαι , καί ἐπικροτέω κατά ἕκαστος , καί οἷος εἶπον ἐπιλανθάνομαι ὅς γῆ εἰμί . δοκέω γάρ ἐνίοτε σύ γε προσομιλέω καί σύ γε συνίημι αὐτός , καί σύ γε ἀκούω , ὅστις πρός εἰμί ἐκεῖνος , ὁ γλῶσσα διέξειμι αὐτός , καί μάλιστα ὅτι ἀνά χείρ ἔχω ἔπειμι διάλογος ἐκεῖνος ὅς διά Βαρλαάμ ποιέω ὁ Καλαβρός . καί εἰμί διά μάλα μακρός καί οὐ κακός εἶπον κομιδή κατασπουδάζομαι αὐτός ὁ φροντίς μή μόνος αὐτός γε ἐπί ἑαυτοῦ θαυμάζω ὁ σός , ἀλλά καί διαλέγω ἀεί ὁ Λατῖνος ἀνά στόμα ἄγκωμα διά θαῦμα ἄγω ὁ σός , ἐπί τε δή ῥῆξ αὐτός , καί ὅπῃ εἄν ἄλλοθι τυγχάνω ὁ ἄλλοτε ἄλλως παράπειμι ὁμιλία καί διαλέγω ποιέω . ὥστε καί Κύπρος μικρός πᾶς εἰς ὕμνος ὁ σός ἀναρτάω καί κῆρυξ πράσσω σός , πρίν ἐκεῖνος ὁράω τίς ὁ σός . οὗτος γε μήv καί ὁ γε σός ἐπιθυμέω θέα καί ὁμιλία τυγχάνω , καί οὗτος ὁ τοιοῦτος ὅλος γίγνομαι λογισμός νύκτωρ καί μετά ἡμέρα , ὥστε καί εὔχομαι μή πρότερος μήτε ἐκεῖνος μήτε σύ θνῄσκω πρίν εἰς Βυζαντίος ἐκεῖνος ἀφικνέομαι , πάλαι οὗτος βούλομαι καί μελετάω , μόνος ἕνεκα θέα καί ὁμιλία ὁ σός . οὕτως ἀποίητος εἰμί καί εἰλικρινής ὁ παράπαν ἀεί ὁ ἐκεῖνος πρός σός , καί οὐδείς οὐδαμῇ πλάσσω ἦθος ἐγκαλύπτω ὁ ἐκεῖνος γράμμα πώποτε , ὅσος σύ ὁ σός μακρός ἐκεῖνος ἐγκώμιον ἀεί διατελέω πέμπω μεστός . κομίζω δέ ἐγώ καί ὅσος ὁ αστρονομικός ἐπιστήμη αὐτός πέμπω αὐτός κατά διάφορος ἄλλοτε ἄλλος ὁ χρόνος , καί εἰμί διά ἔκπληξις ἄγω ὅπως ἐκεῖνος χάρις πόνος ὁ πλείων καί μάλιστα δυσχερής ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις ἐν ὀλίγος συγκλείω συλλαβή . καί μέν δή οὐδέ ὁ Πτολεμαῖος ἀποτελεσματικός τετράβιβλος περί μικρός ποιέω σπουδή ἐκεῖνος , ἀλλά οὗτος τε καί ὅσος περί ὁ ὅμοιος ὁ Πτολεμαῖος παλαιός ἅμα καί νέος ἔτι περίειμι γράφω , καί ὅσος πάλαι Χαλδαῖος καί Πέρσης ποιέω , πάνυ τίς πᾶς φιλόπονος μέτειμι . καί ὁπόσος μέν ὑπέρ ὁ σκάπτω ὁ εὐσεβής νόμος καί ὑπερόριος τείνω πούς , οὗτος δέ ἀποσείω τε καί διαπτύω ὡς ἄχρηστος ὁ εὐσεβέω ἐθέλω · ὅσος δέ εἰς ὁ δημιουργικός ὁ εἰμί ὑγιής πορεύω λόγος , οὗτος δέ ἄσμενος παντάπασι μάλα προσίημι . ἐκεῖνος δέ ὁ μή κλονέω ἕνεκα ὁ περί ὁ τοιοῦτος κομψός ὁ ἐκεῖ Λατῖνος , σῦς γε αὐτός ῥῆξ , οὐ ῥαθυμέω τις ὁ σπουδή ὁ τοιόσδε δίδωμι μέρος ὁ τέχνη , ἅτε ἀγχοῦ ὁ Αἰγύπτιος Ἄραψ εἰμί , καί συχνός καί διαπόντιος εἰς ὁ ῥῆξ ὁ ἄφιξις ποιέω λογικός τε ὁμιλία ἕνεκα καί ἅμα φιλοτιμία , μακρός ἐπισύρω ὁ ἐπιδεικτικός Ἄραψ ἐκεῖνος , ὅς ὁ ἅπας βίος ἀπασχολέω , εἰμί τίς ποῦ ὁ πάλαι Χαλδαικός ἐπιστήμη ἐλλείπω σῴζω ἔτι σημεῖον . φάσκω γάρ ὡς ἐπεί ὁ ὑπό γένεσις πᾶς καί φθίσις ὁ ὁ οὐράνιος ποιότης καί κινέω πάσχω τε καί εἰδοποιέω πρός ὁ δημιουργέω ὁρίζω , καί ὁ ἐκεῖνος συσχηματισμός τε καί ὁ πρός ἐπίγειος συνοικείωσις ὁ ῥέω ὁ ὑλικός ποιότης οἷος νομοθετέω τε καί ῥυθμίζω , ἀνάγκη μή ἕτερος μέν οἶδα περί πᾶς ποιέω , ἕτερος δέ οὖον . εἰμί γάρ εἄν χωλός βαδίζω τρίβω ὁ ἐπιστήμη ὅς εἄν μήτε ὁ θεωρητικός συνάπτω ἐθέλω ὁ πρακτικός μήτε αὖος ἕτερος ἕτερος . ὁ γάρ ὅς φιλοσοφία ἐν ὁ δύο οὗτος εἶδος θεωρέω , σχολή γε εἄν ὁ λόγος γιγνώσκω ὁ εἰμί , πολύς δέ εἄν δήω κατά ὁ ἐντελής καλέω σοφός , ὅς μή ἄμφω κατά ὁπόσος δεῖ μέτειμι ἔπειμι ὁ ὁ φιλοσοφία μυστήριον . ἀλλά οὗτος μέν ἅλις . ἐγώ δέ ὡς ὁ πολύς σχολή ἄγω , ἢ καί ἀσχολία ὑπέρτερος ἐκεῖνος πρᾶγμα ποιέω θεραπεύω ἐγώ διά σός , δείκνυμι περίειμι1 καί περιηγέομαι ὁπόσος ὁ νῆσος περίειμι ἄξιος θέα , ὁ τε ἄλλος καί ὅσος ἐν θέατρον , ἐν ἀγορά , ἐν δικαστήριον , ὁ ἐν νόμισμα καί χάραγμα ὁ ἅπας χρόνος ὡσαύτως ἔχω καί μηδαμός μηδέ ὁπωσοῦν τρέπω , καί ὅπως ἐν σταθμός καί μέτρον πλάστιγξ εἰμί δίδωμι τε καί λαμβάνω εἶδος καθάπαξ ὤνιος ἅπας , οὐ ὡς ὁ πέρνημι ἕκαστος βούλομαι ἄν , ἀλλά ὡς ὁ ὁ πολιτεία ἀρχαῖος κελεύω δόγμα , οὐδέ ὡς ὁ ὁ ευτυχέστερος πλεονεξία ὁ λίχνος παρακερδαίνω ἐθέλω , ἀλλά ὡς ὁ σωτήρ ὁ ἄνωθεν εὐταξία προστάσσω νόμος ὁ ἅπας χρόνος . οὐδέ ὁ πλοῦτος προέχω , οὐδέ ὅς κατά ἡλικία προβαίνω συμβαίνω , ὁ πλέω ἔχω ἐν οὗτος οἷος τε εἄν εἰμί ἐκεῖ ὁ κακός κατά ἄμφω . ταχύς μέντα εἄν ἀφαιρέω , εἰμί μή ὁ κεφαλή , ἀλλά οὖν ὁπόσος ὁ ὁ σῶμα μέλος κατά ὁ ὁ ἁμαρτάνω ἀνάλογος ὁ νόμος ὁ πολιτεία κελεύω , ὅστις αὐτός καπηλεύω ὁπωσοῦν τολμάω . καί οὗτος εἰμί , λέγω ἐκεῖνος ἐγώ βεβαιόω , ὅς σῴζω μέν συνίστημι καί συγχέω πολιτεία καί πόλις καί ἤπειρος καί νῆσος καί ἴδιος καί δημόσιος , ἀνατρέπω δέ αὖος ὀξύς συνανατρέπω ῥοπή ὁ τε κοινός καί κατά ἕκαστος ὁ πρᾶγμα ὅσος πόλις τε καί πολιτεία ἐγκαλινδέομαι παρανομέω , μηδαμός ὁ παράνομος συνίημι φύσις ἔχω ὁ ἑδραῖος διαμονή καί κρηπίς , ἀλλά ἐν οὖον μακρός ὁ χρόνος ῥᾳδίως σαλεύω καί διαλύω ἅπας πρόνοια συνδετικός , ὥσπερ ἁρμονία ῥήγνυμι ὁ χορδή . ὁ γάρ καθόλου πολιτεία ὑγιαίνω , ἀνάγκη δήπου καί ὁ μέρος καλῶς ἀπαλλάσσω συνεξομοιόω ὁ ὅλος , καθάπερ οὖν ἐναντίος νοσέω καί αὐτός συννοσέω , ὡς εἰς ἀρχέτυπος ὁ μίμησις ἀναφέρω καί μάρτυς βεβαιωτής ὁ κακία προφέρω ὁ πολιτικός ἀρχή καί κατάστασις . δίκαιος τοίνυν ὁ κύριος εἰμί , καί δικαιοσύνη ὡς ὁ εἰκός ἀγάπη , ὑψόω μᾶλλον ἔθνος ὁ μή νόμος μέν ἔχω , φύσις δέ ὁ ὁ νόμος ποιέω κατά ὁ θέω ἀπόστολος , μισέω δέ ἕ ζῶ μέν αἱρέω τε καί ἐπαγγέλλω κατά ὁ ὁ εὐσέβεια θεσμός καί νόμος , ἔργον δέ αὐτός καταψεύδομαι ὁ ἐπαγγελία καί ἀποσείω πᾶς δικαιοσύνη κανών καί στάθμη . ὁ γάρ δικαιοσύνη μέν ἀποστρέφω , ἀδικία δέ ἀνθαιρέομαι κλῆρος , καί μήτε ὁ θεῖος αἰδέομαι νόμος , περιφρονέω δέ ἀνθρώπινος ἅπας Τύχη , οὗτος ἀφορίζω μέν ἑκών γε εἰμί θεός ὁ ὁ δίκη ἔχω ὁ θρόνος σαφῶς ἑαυτοῦ , συνοικειόω δέ ἅμα ὁ διάβολος . διό καί πλεονεκτέω μέν κατά ὁ χώρα ἐκεῖνος ὁ χείρων , ὅς ὁ τοιόσδε γεωργέω κακός , μειονεκτέω δέ ἑπομένως ὁ ἀγαθός · καί γίγνομαι παντελής ἐκεῖ καλός ἐρημία , καί κατορχέομαι λοιπός καί ὁ διάβολος ἄρδην αὐτός εὐσέβεια , πρός ἄρνησις ὁ αὐτός πείθω συχνός ἐρεθίζω . οἷος δή ἐπί ὁ Βυζάντιος γίγνομαι συμπίπτω πολιτεία · μισέω γάρ ἀλήθεια ἐκεῖνος καί πολιτικός ἀρχή δικαιοσύνη , οἰκειόω δέ ἀδικία καί ψεῦδος , ὅλος παλάμη ὁ ἑαυτοῦ πρός ἀσέβεια ἀναπετάννυμι πύλη . ἐπειδή ὁ διάβολος σῶμα ἐπί οὗτος ἐσθίω καί ὄργανον μάλα αὐτός προσήκω νῦν , εὑρίσκω παλάμη , ἀνδράριον , ὡς ἀκούω μέν , ἐντελής δέ ἐκ ὁ αὐτός μανθάνω γραφεύς , εὐτελής μέν ἄλλως καί πλήν ὁ κενοδοξέω καί διά αὐτός γε ὅς οὗτος κακοδοξέω πλέω οἶδα οὐδείς ὑγιής · καί οὗτος συμμαχέω πείθω ὁ ἐν ἐξουσία , πᾶς συλλήβδην εἶπον , ὁπόσος κατά ἄλλος ἄλλος καιρός ὁ ὁ θεός ἐκκλησία βέβηλος τε καί νόθος παρεισφθείρω δόγμα , πρός εἷς οὗτος συνελαύνω χρόνος , καί πολύχοος κομιδή ὁ πονηρός σκεδάννυμι κατά ὁ ἐκκλησία Χριστός ὁ Γεώργιος . οὖον γάρ πολυθεία μόνος διδάσκω ὁ ταλαίπωρος , ἀλλά καί ἀθεΐα προστίθημι , Ἀρειανισμός ὁ ἅμα καί εἰκονομαχία καί καθάπαξ ἄρνησις οἰκονομία ἔνσαρκος ὁ υἱός καί λόγος ὁ θεός . καί τίς δεῖ κατά ἕκαστος λέγω , ἔξεστι ἐκ ὁ ἱερός Βίβλος ὁ θεῖον πατήρ ἐλέγχω κατά ἴχνος ἔπειμι ἅπας ; καί μέν δή τοιοῦτος ἐπί ἐγώ συνείρω ὁ σοφός καί θεοφιλής ἐκεῖνος ἀνήρ , καί Βίβλος δέ ἐνίοτε προκομίζω ὅς τε αὐτός φιλόπονος ἐκ πᾶς ἐρανίζω θεῖος γραφεύς ὅπλον ὁ ἐκεῖ καλῶς εὐσεβέω αἱρέω χαρίζομαι , καί ὅς ἕτερος ὁ ἐκεῖ προσοικέω ἐλλόγιμος ἀνήρ ὀρθόδοξος ἐκδίδωμι , ὁ ὁ Παλαμά κακοδοξία περιφανής ἀντιλέγω , λόγος εἰς ὁ ὁ Κύπριος ἐμπίτνω ἀκοή ὡς λανθάνω νύκτωρ παρεισέρχομαι εἰς Βυζάντιον ὁ βασιλεύς Καντακουζηνός , καί ὁ αὐτοκράτωρ αἱρέω βασίλειος συνεργία καί δολερός ὁ Παλαμά προκατάστασις , Ὅρκος φρικώδης ἐχέγγυος πρότερος αὐτός παρέχω , βεβαιόω καί κυρόω ὁ αὐτός πολυθεία καί ὅσος ὁ βέβηλος αὐτός καινοφωνία εἰσρέω κατά ὁ ὁ θεός ἐκκλησία , αὐτός δέ εἶπον , εἰς θεός ὄμνυμι ὅς ἐξόμνυμι ἐπαγγέλλω . οὗτος σφοδρός ὁ σοφός ἐκεῖνος ἀνιάω ἀνήρ , Γεώργιος ὁ Λαπίθης , οὐ ὅτι ὁ βασίλειος αἱρέω Καντακουζηνός , ἀλλά ὅτι τοιοῦτος Ὅρκος προκαταλαμβάνω , δέσμιος ὁ ὁ Παλαμά γίγνομαι δυσσέβεια , ὅθεν ὁ γενναῖος ἐκεῖνος ἐλπίς οὑτωσί ζημιόω ὅς ὁ ἥδομαι βόσκω ἐκ πολύς ὁ Ψυχή , ἀσχάλλω , δυσφορέω , θόρυβος ἔχω καί σάλος παντοδαπός ἐν Ψυχή . ἐλπίζω γάρ συνεκπλέω ἐκεῖθεν ἐπανέρχομαι ἐγώ μέχρι καί εἰς Βυζάντιον ὁ σός ἕνεκα θέα καί ὁμιλία , ὡς φθάνω ἐρῶ , διά Ἔρως σοφία μείζων , ἴσως δέ καί ἄλλος πρός οὗτος χρεία καί θέα ὁπόσος ὁ Βυζάντιος κτάομαι πόλις συμβαίνω ὁ ἄλλος ἐξαίρετος . νῦν δέ ἐν ἀκαρής τἀναντία Νίκη θεάομαι περιαλγής εἰμί , καί δάκρυ μέν ὁ εὐσέβεια εἰς οὗτος περιφανής συνελαύνω ἐκριπίζω κίνδυνος τρόπος ὁ θεός συγχωρέω ἀπόρρητος , δάκρυ δέ ἄλλως καί ὁ σός ὑφοράω θάνατος , ὁ ὁ σύ κατά θεός ζηλόω διάπυρος ἐννοέω , καί ὅσος ὁ ἔνστασις ὑπέρ ὁ πάτριος ἐνδείκνυμι μέλλω δόγμα ἄχρι θάνατος . καί τίς δεῖ πᾶς διεξιέναι κατά ἕκαστος , ὅσος ὁ νῆσος δύο οὐ κακός ἔτος θεάομαι , ὁπόσος πόλις τε καί λιμήν καί ὅσος δή ὁ ἄλλος πρόσειμι χώρα ἐκεῖ ὁ χρήσιμος , ὁ ἔμπροσθεν ἀνθέλκω ἐγώ οὖον μικρός ὑπάρχω . διό οὗτος ἀπέχω ἐπάνοδος μιμνήσκω . ἄρτι τοίνυν ὁ ἥλιος περί τροπή γίγνομαι ὁ θερινός , ἐπειδή γε ἀπαίρω μέλλω , ἄχρι λιμήν ἐκεῖνος ἐγώ προπέμπω ὁ καλός Γεώργιος , δάκρυ τε καί μέσος εἶπον τέμνω ὁ Καρδία ἐͅμός χωρισμός , ὥστε καί ὁ ἐγώ ἄγω ὁλκάς , ἐπειδή γε ἀναπετάννυμι ὁ ἱστίον , οὔριον ἐφίημι ἐπί ὁ πέλαγος , θεάομαι ἵστημι μέχρι πολύς ἐγώ , πολύς καταχέω ὁ δάκρυ , ἠώς ἀποκρύπτω ἐκεῖνος ὁ γῆ , ὁ ὄψις ἠρέμα καί κατά μικρός ἐνδίδωμι ἐν ὁ μακρός διάστημα . εὔπλοια δέ ἐγώ γίγνομαι ἐναταῖος εἰς Κρήτη ἀφικνέομαι , νῆσος πολυάνθρωπος καί μείζων μέν πολύς ὁ Κύπρος , ἐπιμήκης δέ ὁμοίως ἐκεῖνος καί οὗτος ὑπάρχω , ὡς εἰμί μῆκος μέν στάδιος αὐτός οὐ κακός ὀκτακόσιοι ἅμα καί δισχίλιοι , πλάτος δέ πολύς ὁ ἥμισυς κακός . ἔχω δέ ἐκ πολύς διά μακρός ὁ ἔφεσις ἔγωγε ὁ ἐν Κρήτη λαβύρινθος θεάομαι , ἐπεί πολύς ὁ λιμήν ὅς καθορμίζω ἀφίστημι , δοκέω ἐγώ καιρός ἔχω νῦν ἀποβαίνω θεάομαι καί αὐτός , Κνωσσός μεσόγαιος πόλις ἔγγιστος εἰμί . εἰμί δέ ὁ λαβύρινθος σπήλαιον πολυχώρητος τεχνητός . ἐπεί γάρ τυγχάνω λίθος οὖον πάνυ σκληρός ὁ οὐσία ὑπάρχω ὁ τόπος , δίδωμι πολύς ὁ ῥᾳστώνη λαξεύω ἐπί ὁπόσος ἄν τις ἐθέλω . διό καί θύρα εἷς ὁ τεχνίτης ἀνοίγω , ἔπειτα λαξεύω , πρόειμι1 μέχρι πολύς κατά ὁ ἴσος εὐρύνω ἅμα ὁ τε εὐώνυμος καί δεξιός πλευρά , ἀφίημι δέ ἐν μέσος κατά συχνός διάστημα στῦλος ξεστός , ἀνέχω ὁ ἐπί ὁ ὄροφος γῆ , μερίζω δέ ποιέω διάφορος οἰκίον καί προαύλιον καί κρήνη . δείκνυμι δέ ἐγώ πρός ὁ ἐγχώριος , λαμπάς φάος ἐν χείρ ἔχω πολύς . Μίνως τοίνυν φημί ἐκεῖνος ὁ πάλαι ὁ Κρήτη ἄρχω , ὅς γε οἶδα , πλεῖστος κτάομαι δύναμις ναυτικός ὁ κύκλος δουλόω ὁ ἔθνος , ὅσος τε Κυκλάς οἰκέω τότε ὁ νῆσος , καί ὅσος εἰς μεσόγαιος ἥκω Βοιωτία καί Ἀττικός . ὕστερος δέ ἐκ διαδοχή μακρός εἰς Μινώταυρος ὁ ἀρχή περιφέρω , ἀνήρ ὁ τρόπος ὠμός , φόρος τε ἄλλος ἄλλος ἐπιφέρω , καί δή καί ὁπόσος τότε οἰκέω ὁ Ἀττικός , δίς ἑπτά παῖς ἐκεῖσε ἀπάγω ὁ εὐγενής κατά ἐνιαυτός εἰς λήθη φρούριον ὁ λαβύρινθος . ὁ κλῆρος τοίνυν καί εἰς Θησεύς περιφέρω , Αἰγεύς μέν ὁ πατήρ οὐ ἀφίημι , τηνικαῦτα ὁ Ἀττικός εἰμί ἡγεμών , ὅς δέ λανθάνω ἄπειμι , μάλα ἑκών ὁ δίς ἑπτά συναρίθμιος ἑαυτοῦ καθίστημι , ὡς διά οὗτος ὅπως ποτέ καί ὁ Αἰγεύς κατά θάλασσα ἐκεῖνος ὑφίημι ἑαυτοῦ τελευτάω ὁ βίος , καί ὁ πέλαγος Αἰγαῖον ἐκεῖθεν καλέω . ἐπεί γε μήv ὁ Μινώταυρος θυγάτηρ Ἀριάδνη Θησεύς θεάομαι τε καί ἔραμαι ὁ κάλλος , ὑποτίθημι λαθραῖος αὐτός ὁ ὁ ἐλευθερία μέθοδος , ὅς χράω ῥᾴδιος τε γίγνομαι Θησεύς ὁ λαβύρινθος διέξοδος , καί ἅμα Μινώταυρος μέν ἐκεῖνος φονεύω εἰς ὁ πάτριος αὐτίκα γῆ διαπόντιος γίγνομαι φυγάς σῦς γε Ἀριάδνη καί ὁ ἐκ Ἀττικός ἠίθεος παῖς , καί οἰκιστής ὀλίγος ὕστερος γίγνομαι καί ὁ Ἀθηναῖος περιβόητος πόλις , μεμερισμένως πρίν ἐν κώμη οἰκέω ὁ Ἀττικός . ἐμός δέ μετά ὁ θέα ἐκεῖνος καί εἰς ὁ ἄλλος περίειμι ὁ νῆσος κώμη καί πολιτεία καί πόλις γίγνομαι . καί μέν δή καί θεάομαι ὁ πᾶς ἐκεῖ γένος ὁ νῆσος , Ῥωμαῖος εἰμί , ὀλίγος δήω λέγω , καί ὁ ὁ πάτριος πίστις εὐσέβεια βέβαιος ἐκ διαδοχή ἀεί κτάομαι · καί ἐγώ βούλομαι γε εἰμί πλείων χρόνος ἐκεῖ διατρίβω πλείων ἕνεκα καί τέλειος ὁ ἐκεῖ πρᾶγμα ἱστορία . ἀλλά ἀνασοβέω ἐγώ ὁ βούλησις ὁ τηνικαῦτα μελετάω θόρυβος ὁ τε ὅπλον καί ὁ ἐκεῖ στρατιωτικός δύναμις . εἰμί γάρ ὁ νῆσος ἐκ πολύς συμφορά ἐντυγχάνω , διά ὅς Λατινικός ὅπλον δουλεύω ὁ ὁ Βενετία ὑποκύπτω δημόσιος πρόσταγμα . ἄρτι τοίνυν φήμη χέω ἐπί πᾶς ἤπειρος τε καί νῆσος ὡς ὁ ὁ Γαλατώνυμος οἰκέω φρούριον ἀστυγείτων γεννουιτης , παρασπονδέω τε καί ἐπανίστημι ὁ Βυζάντιος , σφεῖς τε ναυμαχέω νικάω καί ἅμα θάλασσα ὅλος ἡγεμονία ονειροπολώ , ὡς μηκέτι μήτε καθεκτός εἰμί μήτε μήv οὐδέ ὁμόφυλος ἔτι μένω ἔνσπονδος ἐθέλω , ἀλλά σκληρός καί οἷος εἶπον ἡγεμονικός ὁ ὀφρύς κατά πᾶς ὅσος θαλάσσιος βόσκω βίος ἐπανατείνω , ταράσσω τε οὖν πολύς διά οὗτος καί πᾶς μάλιστα Βενετικός , μέγας μέν ἐξαρτύω ἐν βραχύς ναυτικός δύναμαι δύναμις , μέγας δέ διά οὗτος φρονέω ἔχω , ἔπειτα παρά δόξα ὑπό ἐκεῖνος ἤδη κωλύω εἰς ὁ ἄνω τόπος καί ὁ Μαιῶτις καί ὁ ἐκβολή ὁ Τάναϊς ἀναπλέω καί περιπλέω κατά ἐξουσία ὡς πρότερος . ὅθεν αὐτός τε ὁ οἰκεῖος ἀθροίζω δύναμις , τριήρης τε πλείων ὁ τέως εἰμί κατασκευάζω καί ὁ ἐκ πολύς νεωλκέω καθέλκω πανταχόθεν ἐπισκευάζω , καί ἅμα ὁ Συμμαχίδας καί ὑπήκοος πόλις καί νῆσος εἰς ὁ κοινός καλέω ἀγών , ὅπλον καί τριήρης καί στρατιώτης ναύμαχος συνεισφέρω κατά ὁ ἔνειμι ἕκαστος δύναμις . συγκαλέω δέ οὖν καί ὁ πόρρωθεν , ἁβρός μέν καί ἤδη μίσθωμα , ἁβρός δέ εἰς ὁ μέλλω ἐπαγγελία , ἄλλος τε καί Κατελάνος , ἕ οἰκέω κάτω παρά ὁ Γαλλικός θάλασσα , ὅπῃ ὁ Πυρηναῖος ὄρος ὁ πούς ἄγχι λήγω , εἰς τόλμα πολεμικός , ὅσος τε ἠπειρωτικός καί ὅσος θαλάσσιος , ὁ πρωτεῖος οὐδείς Λατῖνος παραχωρέω . ἐπεί γοῦν διά οὗτος καί Κρήτη θόρυβος ἔχω καί ὡς εἶπον σείω πᾶς , παρασκευάζω πρός ὅπλον συμμαχικός τε καί ὅσος ὁ πολεμικός ἔφοδος εἰμί ἀποτρεπτικός , μεταβαίνω ἐκεῖθεν ἄρχω ὁ ἔαρ , καί ἀφίημι εὐώνυμος Σαλαμίς ὁ νῆσος , ἔνθα Θεμιστοκλῆς ὁ Νεοκλῆς ἐκεῖνος πάλαι φημί ὁ ὁ Πέρσης ἐκεῖνος ναυτικός καταβαπτίζω δύναμις , νῆσος τε ὅς Κυκλάς φημί παραλλάσσω , καταπλέω εἰς Εὔβοια ὁ νῆσος , ὑπήκοος εἰμί Βενετικός ἔτος ἤδη μακρός . καί ἐγώ βούλομαι πλείων χρόνος ἐνδιατρίβω οὗτος ὁ ὁ Εὐβοεύς ἀναστέλλω ἀσχολία , πολύς τις εἰμί καί οὗτος καί μάλα γε τίς κατασπουδάζομαι πρός ὅπλον καί μάχη παρασκευή · μέλλω γάρ ὅσος οὐδέπω λόγος εἰμί πολέμιος ἐκ γεννους ἐπί αὐτός καταπλέω τριήρης . ὅθεν ἐν βραχύς ὁ νῆσος ἐκεῖνος ἔρχομαι καί περισκοπέω ἅπας , καί ὁ ἐκεῖνος ὅσος ἔξεστι ἱστορέω πόλις , ἥκω ἐπί ὁ Ἀρτεμίσιον , βόρειος ἄκρος Εὔβοια . ἐκεῖθεν αὖθις ἀνάγω βούλομαι ἐπέχω ἐξαπίνης ὁ ὁ πολέμιος καταπλέω δύναμις . τριήρης γάρ Γεννουιτικαὶ τεσσαρεσκαίδεκα λήγω θέρος ὁράω ὁ ταχύς εἰς Ὠρωπός καί Αὐλίς καταίρω . μεταξύ γάρ ὁ δύο οὗτος νότιος ὁ θέσις ἔχω ὁ πόλις εἰμί ἐπιμήκης λιμήν , πᾶς ἄνεμος χλευάζω βίαιος κίνησις , εἰς ὅς ἄρτιος εἰσπλέω ὁ πολέμιος . καί ἅμα εἰς ὁ ὑστεραῖος τέσσαρες καί τριάκοντα τριήρης Βενετικός , ὁ πολέμιος ἐκεῖνος ἐκ πολύς ναυλοχέω , ἐπιπλέω τε καί ὁ ὁ λιμήν φράσσω στόμα . ὁ οὖν γεννουιτικως νέος ὡς ἐν δίκτυον παρά δόξα ἤδη συγκλείω , ὁ μέν τέσσαρες εὐθύς ἀναπετάννυμι ὁ ἱστίον , καί καθάπερ ἐν κύβος ὁ προφανής ὁ ἀμφιβάλλω ἀνθελόμεναί τε καί ἀναρρίπτω κίνδυνος , λανθάνω οὑτωσί ὁ πολέμιος διαδιδράσκω ξίφος · ὁ γε μήv ἐπίλοιπος , πλήν ὀλίγος ἀνήρ εἰς ὁ χέρσος ἐκπηδάω , αὔτανδρος ἅπας αἱρέω πρίν ἄρχω χείρ καί ναυμαχία . καί οὗτος μέν τῇδε πῃ ἔχω ἐκεῖ κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος · ὅς γε μήv ὁ Βενετικός στόλος ναύαρχος , εἰς οὗτος τυγχάνω ἔρχομαι αὐτός ὁ πρᾶγμα , ὁ τε περί ὁ Εὔβοια ὡς ἐν-εἰμί διοικέω , καί ἅμα πλήρης ἱστίον λύω ἐκ Εὔβοια ἀνάγω εὐθύς2 Βυζάντιον ποιέω ὁ πορεία . ἐπεί δέ μεταξύ γίγνομαι ὁ μανθάνω ἐν Θεσσαλονίκη διατρίβω ὁ βασιλεύς , τέσσαρες ὁ νέος ἀπολέγω καί ὁ μάλα ὁ πιστός εἷς παραδίδωμι , πρεσβεύω πέμπω πρός βασιλεύς περί συμμαχία κατά ὁ κοινός ἐχθρός . αὐτός δέ εἰς Βυζάντιον ἐλαύνω , καρτερέω ὁ ὁ βασιλεύς ἄφιξις . αὐτός δέ εἄν οἶδα ἀγαθός ἐγώ ὁ ἑξῆς , αὐτός τε πάρειμι γίγνομαι καί βλέπω , καί σφόδρα διά σπουδή ὁ τοιοῦτος συγγράφω ἔχω . ἐγώ γάρ ὁ ἐν θάλασσα τέως δείδω θόρυβος κατά χώρα μένω κρίνω δήω ἐν καιρός . ὅτε δή καί ὁ γεννουιτικαι ἐκεῖνος τέσσαρες τριήρης παλινδρομέω θεάομαι , ὅς διαφεύγω δύναμαι , ὡς λέγω , ὁ πρό βραχύς ἐκεῖνος κίνδυνος , εἷς τε κατά ὁ λανθάνω ὁ πάραλος αἱρέω πλούσιος Εὔβοια πόλις , καί ἐξανδραποδίζω ἐκ ὁ αἰφνίδιος , καί ἀπέρχομαι εὐθύς μετά ὅς ἀπόλλυμι πρότερος στρατιώτης , μή προαισθάνομαι δύναμαι ὁ Εὐβοεύς , ἀλλά ὁ Ἐνδυμίων τέως εἶπον καθεύδω ὕπνος διά γε ὁ ἔναγχος ἐκεῖνος προτέρημα . οὖον πολύς μεταξύ παραρρέω χρόνος , καί ὁ Βενετικός ἐκεῖνος θεάομαι τέσσαρες καί τριάκοντα τριήρης οἴκαδε κατέρχομαι ἄπρακτος ἐκ Βυζάντιον διά ὁ ἐν Θεσσαλονίκη τηνικαῦτα διατρίβω ὁ βασιλεύς . ἐπεί δέ καί ὁ μέν χειμών ἐν οὗτος πάρειμι καί ὁ κατά ὁ ἔαρ ἥλιος λαμπάς ἀνάπτω , τεσσαρεσκαίδεκα τριήρης αὖθις ἐκ Βενετία εἰς Βυζάντιον ὅλος ἀναβαίνω κώπη καί ὅλος ὁρμή ὁ Ψυχή , ἐπί ὅς ὁ ὁ Πόντος προκαταλαμβάνω αὐχήν ὁ γεννουιτικαι ναυλοχέω ὁλκάς , ὅς ὁ σιτοπομπία ἄνωθεν ἐκ ὁ Εὔξεινος καί ὁ Σκυθικός παράλιος εἰσκομίζω μέλλω ὁ ἐν Γαλάτης . ὁ γε μήv ἑξῆς αὐτός εἄν οἶδα αὖθις ἐνταῦθα πάρειμι καί ὁράω ἀκριβῶς ὁ ἀπόβασις . ἐγώ γάρ ἀμυδρός τις ἀκοή μανθάνω συμπίπτω , ἐκεῖ διατρίβω , ὁ τε ἄλλος καί ὡς μικρός πᾶς ὁ ὁ Γαλατικός φρούριον δύναμις , ἄνω μέν παρά ὁ Εὔξεινος πόντος ἀποκλείω , ἄρτι δέ κατέρχομαι , αἱρέω , κατά μέν ὁ αὐχήν ὁ Πόντος ὁ πλείων κατέρχομαι διά γε δή ὁ μή προαισθάνομαι , ὁ δέ λοιπός μένω διεσπασμένως , ὅπῃ δή καί τυγχάνω ὁρμέω ἕκαστος σποράδην κατά ὁ ὁ Πόντος ἐπίνειον , παραπλέω ὕστερος . ἐπεί δέ καί σύμμαχος ἤδη ἔχω ὁ βασιλεύς Βενετικός , ἐκ τε γῆ καί θάλασσα πλεῖστος εἰσφέρω δύναμις , καί ἅμα τριήρης προσέρχομαι σφεῖς ἐκ νῆσος ὁ Κρήτη ὀκτώ σύμμαχος , καί πρός οὗτος ὁλκάς συσκευάζω ἓξ ὁ πάνυ μέγας , μηχανή παντοδαπός καί ὁπλίτης ἀγαθός φέρω πλεῖστος , καίριος ἤδη νομίζω ὁ ἅπας πᾶς ὁμοῦ δύναμις προσελαύνω κυκλόω ὁ φρούριον αὐθήμερος . καί οὗτος οὑτωσί πράσσω ἀνύω ὅς μηδείς ἀκούω , ὡς ἀπογιγνώσκω λοιπός ὁ ὁ ναυτικός ὁ Βενετικός δύναμις ναύαρχος ὁ μέν πόλεμος διάδοχος ἀφίημι ὁ βασιλεύς , αὐτός δέ μανθάνω ἤδη καί τριήρης ἐκ γεννους ἑξήκοντα παρά πᾶς ἀνάγω ἐλπίς , ὅλος ἀναχωρέω πορεία . καί ὁ μέν ἀμυδρός αὐτός ἀκούω , ἔκδημος εἰμί ὁ πατρίς , αὐτός εἰμί · αὐτός δέ ἄν ἐγώ λέγω τἀληθέστερά τε καί βέβαιος ὁ ἐνταυθοῖ πράσσω ἐκεῖνος , ὁ ἀφήγησις πρόειμι , προστίθημι ἐν αὐτός καί ὁ ὁ πράσσω αἴτιος . νῦν δέ ὅς αὐτός αὐτόπτης ἑξῆς γίγνομαι ἐκεῖ πάρειμι , εἶμι ἐράω αὐτός αὐτίκα ὁ λεπτός καί κατά ἕκαστος τρόπος . ἐπαναληπτέον τοίνυν ὁ λόγος ὅπῃ ὁ πρότερος ἴχνος λείπω , ἵνα ὁ ὁ ἱστορία συναφής ὁ ὁ σαφής ῥᾳστώνη εὐφυής παρέχω ὁ ἐντυγχάνω . τυγχάνω μέν ἐγώ διατρίβω περί ὁ κοῖλος ὁ Εὔβοια καί Κάρυστος πόλις λήγω ἤδη ὁ θέρος , καί τηνικαῦτα συμβαίνω καταπλέω εἰς Ὠρεός , πόλις Εὔβοια εὐλίμενος , ὁ πεντεκαίδεκα Βενετικός ἐκεῖνος τριήρης , ὅς ἐκ Βυζάντιος λιμήν φθάνω δηλόω ἐπανέρχομαι · ὁ γάρ ὀκτώ κρητικός διίστημι αὐτόθεν οἴχομαι ἄπειμι εἰς Κρήτη φυλακή ἕνεκα ὁ ἴδιος . καί ἅμα συχνός καί βαρύς καταπλήσσω ἀγγελία ὁ νῆσος , ἐγγύς εἰμί πολέμιος ἑξήκοντα ναῦς . σπεύδω οὖν ὁ ὁ Βενετικός ναύαρχος ὁ μέν πλήρωμα πᾶς ὁ οἰκέω νέος ἐξαιρέω εὐθύς , αὐτός δέ κενός ἐν ὁ λιμήν καλώδιον προσαρτάω καταδύω , ὡς μή ἁλώσιμος ὁ πολέμιος εὐθύς ἐπιπλέω γίγνομαι . ἔπειτα , ὅσος τάχος , πᾶς τε Εὐβοεύς πρός ὁπλιτικός ἐρεθίζω ἀκμή , καί ἅμα δέ πρεσβεύω πρός ὁ ἐν Ἀθῆναι καί Θῆβαι Λατῖνος , τριακόσιοι ἱππεύς ἐπίλεκτος αἰτέω συμμαχία . ὁ γε μήv πόλις νύξ τε καί ἡμέρα οὐ ἀμελέω πᾶς ὁπλίζω πολυτελής καί πᾶς ἀφειδέω δαπάνη καί πᾶς προστίθημι καί περιτίθημι ὀχύρωμα . δύο μεταξύ παραρρέω ἡμέρα , καί ὁράω ὁ πολέμιος ναῦς ἐκεῖνος , περί δείλη ποῦ ὁ ὄψιος , ἐπιπλέω κατά ὁ Εὔβοια . καί ὁ μέν ἑσπέρα ἐκεῖνος , γαλήνη εἰμί , ἐν ὁ πέλαγος μετέωρος δειπνοποιέω καί ὁ ποιητέος σκέπτομαι , ἕωθεν εὐθύς εἰς μάχιμος τάξις ἀθροίζω . καί μέν δή καταφράσσω πᾶς ὅπλον , προσελαύνω εἰς ὁ Ὠρεός λιμήν ἐκεῖνος καταπληκτικός εἰσπλέω , ὁ τε σημεῖον ὁ μάχη ἀείρω ἔχω , καί ὁ πολεμικός ἀνακρούω σάλπιγξ τε καί σῦριγξ , καί ὅσος ὁ τοιοῦτος ὄργανον ἐρεθίζω πρός εὐψυχία πολεμικός ὁ ἀνήρ ὁ ὁρμή . ἐπεί δέ ναυμαχία ἀγών ἥκιστος εἰμί ( οὖον γάρ εἰμί ὁ ἀνταγωνίζομαι ναῦς ) , τοξότης ὅσος χρή καταλείπω ἐν ὁ ναῦς φυλακή τε ἕνεκα καί ὁ βάλλω ἀνείργω καί ἀντιπερισπάω ἐκεῖ ὁ ἐπί ὁ ἔπαλξις , ὁ λοιπός πᾶς ἐπί ὁ γῆ ἀποβαίνω , κυκλόω ὁ πόλις βούλομαι , κλῖμαξ τε ἐπάγω πλεῖστος , καί ἅμα αἱρέω αὐτίκα μάλα ὁ πόλις ἐλπίζω διά τε ὁ πλῆθος καί ὁ τολμάω ὁ ὁπλίτης . περιστρατοπεδεύομαι οὖν πολιορκέω , τόξον τε βάλλω ἑκηβόλος καί κλῖμαξ ὁ τεῖχος προσάγω , καί ἅμα διά ὁ πολυχειρία εὐθύς2 ὁ τεῖχος διῶρυξ πόρρωθεν δράω , ἵνα δύο ἕτερος ἢ διά ὁ ὁ κλῖμαξ ἐκεῖνος ἀναδρομή ἢ διά ὁ ὁ ὑπόνομος ὑποδρομή οὗτος λανθάνω εἰς ὁ πόλις παρεισπίπτω . ἐπεί δέ μηχανή μηχανή ὁ ὁ Βενετικός ἐκεῖνος ναύαρχος τε καί ἡγεμών ἔνδοθεν ἀνθίστημι οὐ ἀμελέω , συμβαίνω εἰμί ὁ ἔξωθεν ὁ πολέμιος ἀγών ἄπρακτος . πρῶτος μέν γάρ βάρος λίθος ἐκ ὁ ἔπαλξις καί βέλος παντοδαπός τραυματίας ἀποφαίνω σφεῖς καί ἀποσοβέω · ὅπῃ δέ ὁράω καί ὑπονοέω κλῖμαξ βάσιμος εἰμί ὁ τεῖχος , ὕψος ἱκανός εὐθύς προστίθημι , ὁ τε ὁ ἔπαλξις συνάπτω διέχεια , καί οὗτος ἀνδρομήκης οἰκοδόμημα προστίθημι πρός ὀξύς2 καί λεπτόν ἀπολήγω , ὡς καί ἀναβαίνω ὁ πολέμιος δύσεργος τε καί μάλα ἐπικίνδυνος εἰμί ὁ ὁ πούς βάσις . πρός γε μήv ὁ ὑποχθόνιος ἐκεῖνος ὑπόνομος , στοχάζομαι ὅπου ὁ τεῖχος διεκπίπτω προχωρέω ὁ ὁ διῶρυξ τέλος , τάφρος κατορύσσω ἔνδον αὐτός ἐγκάρσιος , ὁ βάθος πολλαπλάσιος ἢ κατά ὁ ἐκεῖνος , ὡς ὀψέ ὁ τεῖχος ἐντός παρεισπίπτω σφεῖς βόθρος καί θάνατος πυθμήν ἐντυγχάνω ἀπροσδόκητος · καταφέρω γάρ ἐκεῖνος βάρος λίθος ἄνωθεν αὐτός μέν παμπληθής εὐθύς ἐπιρριπτέω ἄφυκτος θάνατος δίκτυον παραχρῆμα δίδωμι . συχνός δέ ἐπί οὗτος ἡμέρα παραρρέω , ἀφικνέομαι καί ὁ ὁ Ἀθηναῖος ἤδη καί Θηβαῖος συμμαχία , ἐπίλεκτος μέν ἱππεύς τριακόσιοι , πεζός δέ ἐθελοντής πλείων ἢ κατά αὐτός . καί ἅμα ὁ φήμη εἰς ὅλος χέω ὁ νῆσος , συντρέχω πανταχόθεν πολύς , ὁ προστυγχάνω ἕκαστος ἀνά χείρ ἔχω ὅπλον . ὅς γε μήv ὁ Βενετικός στρατηγός καί ναύαρχος νύξ μέν ἐνέδρα ἐν ὁ πρό ὁ πόλις χαράδρα ὑποσπείρω , ἅμα δέ ἠώς ἐξάγω ὁ δύναμις ἐμφανής , ὁπλίτης πελταστής τοξότης τε καί λογχοφόρος , καί ὅσος τηνικαῦτα ὁ ἐκεῖ πολίτης εὑρίσκω ἱππεύς εὐπορέω , ὡς γίγνομαι μέν αὐτός ὁ στρατεύσιμος ἅπας ἡλικία οὐ κακός πεντακισχίλιοι ἀνήρ ἐπίλεκτος . προσγίγνομαι δέ ἄρτι καί ὁ Ἀθηναῖος καί Θηβαῖος συμμαχικός δύναμις θαρσέω εἰς χείρ τε καί ὁμόσε ὁ πολέμιος εἶμι οὐ κακός ἢ διπλάσιος εἰμί αὐτός , ἀγαθός οἴομαι εἰμί δύο αὐθήμερος αὐτός ὁ πᾶς πόλεμος ὁ τέλος κρίνω , ἢ πολύς τις τρίβω χρόνος ὁ μάχομαι , ὁ πολέμιος δῃόω νύξ καί ἡμέρα ὁ χώρα . ὅθεν ἐκτάσσω ὁ στρατός καί μερίζω εἰς φάλαγξ , καί ὁ μέν Ἀθηναῖος καί Θηβαῖος ὁ λαιός κέρας δίδωμι , αὐτός δέ ἔχω ὁ δεξιός , ἄγω ἐπί ὁ ὁ πολέμιος στρατόπεδον , πρός συμπλοκή προκαλέω σφεῖς . ἀναπηδάω οὖν εὐθύς ἐπί ὁ ὅπλον ἐκεῖνος , καί μικρός κενός ἀπολείπω ὁ ναῦς , εὔρωστος μέν ἀπαντάω ἐν ὁ ἀρχή · ἔπειτα ἐπιρρέω ὁ ἵππος γενναῖος , καί ἅμα ὁ πεζικός φάλαγξ πανταχόθεν ἐπιχέω βοή καί ἀλαλαγμός , μή δύναμαι φέρω ἐπί πούς ἀναχωρέω , καταπατέω τε καί τιτρώσκω . νύξ δέ ἐπί οὗτος γίγνομαι καί ὁ μάχη διαλύω , ἐπί ὁ οἰκεῖος ἐμβαίνω ναῦς , οὐ ὅσος ἥκω , οὐδέ μετά ὁμοιόω ὁ σχῆμα , ἀλλά μάλα γε τίς ἀντιστρόφως · εἰμί μέν γάρ ὁ ἐν ὁ πολέμιος ἐκεῖνος γῆ πίπτω οὐ κακός πεντακόσιοι , τραυματίας δέ αὖος οὐ κακός ἢ τοσοῦτος γίγνομαι . ὡς καί ἀναγκάζω ἔτι νύξ εἰμί πλημμελής ἐκπλέω , λείπω ἐρέτης ἔνιοι παρέλκω ναῦς . ταχύς δέ ὁ ναύαρχος ἐκεῖνος καί στρατηγός ὁ Βενετικός στόλος δύο ὁ οἰκέω ἕλκω νέος ἐκ ὁ θαλάσσιος ὕδωρ , ὁ μᾶλλον ὁ ἄλλος ταχύναυτέω , καί ὡς ἐν-εἰμί ἐκ ὁ σχεδόν καθοπλίζω , ὁ μέν εἰς ὁ ὁ Βενετικός ἀριστοκρατικός ἀποστέλλω ἐξουσία , φράζω ὁ πράσσω , ὁ δέ εἰς Βυζάντιον , δηλόω τε ὁ αὐτός ὁ ἐνταῦθα Βενετικός , καί ἅμα κατασκέπτομαι ὁ πολέμιος ὅπῃ πορεύω . Ταύτη δή ὁ ναῦς καί αὐτός ἐμαυτοῦ ἐμβιβάζω ἥκω ἄχρι ὁ Ἑλλήσποντος · αὐτόθι γάρ ὁρμίζω καί ὁ κώπη σχάζω παρά ὁ ὁ Τενέδιος λιμήν ὁ φέρω ἐγώ ἐκεῖνος ναῦς ὁ ὁ πολέμιος ἀκούω στόλος εἰς Χίος καταίρω , ἐπιμέλεια τε ἕνεκα ὁ πλήσσω , καί ἅμα ὅσος δύναμαι εἄν ὁ ὁ τελευτάω ἐν ὁ μάχομαι τόπος ἐκλέγω , ὁπόθεν ῥᾳδίως εἄν εἰμί ὅς . διό ὁ μέν ἀγγελία ὁ Νίκη εὔζωνος τις δίδωμι ἀνήρ πέμπω εἰς Βυζάντιον , αὐτός δέ ἀναζεύγνυμι ὁ ταχύς οἴχομαι εἰς Εὔβοια ἄπειμι . ἐγώ δέ τέσσαρες ἡμέρα ἐκεῖ περιμένω θεάομαι προσγίγνομαι Τροία ἐκεῖνος σκιώδης μνῆμα , ὅς πολύς Ὅμηρος ὁ πάνυ λόγος , ὅτι μυρίανδρος στόλος διά Ἑλένη ἐκεῖνος ἐπί αὐτός καταπλέω πολύς τε ἀπόλλυμι ὁ οἰκέω ἥρως καί αὐτός μετά δέκα ἔτος τέλειος ἐξανδραποδίζω . θεάομαι δέ ὁμοῦ καί Σκάμανδρος ποταμός ὁ ἐκβολή , ὅς Ἴδη ἀποβλύζω ὁ ὄρος , οὐ ὡς Ὅμηρος ἐν Ἰλιάς καίω γράφω ὁ ὄχθη ὑπό Ἥφαιστος διά Ἀχιλλεύς ὁ Θέτις , κατά ὅσος ἐκεῖνος αὐτονομέω μυθεύω γλῶσσα , ἀλλά κρίνον καί λόχμη καί χλόη περί αὐτός ὡραῖος πᾶς καί ὁ Ὅμηρος γλῶσσα ἐλέγχω ἱκανός . εἰμί . ἐγώ δέ εἰς ὁ ὑστεραῖος ὁλκάς ἀνάγω τυγχάνω εἰς Βυζάντιον οἴκαδε ἀφικνέομαι , οὐδείς νόμισμα ἐπιφέρω δέκα χρυσός ἐπέκεινα ( πᾶς γάρ ἐγώ κατά ὁ περίοδος ἐκεῖνος ἀνάλωται)δόξαν οὖν ἐγώ ὁ κατά ἕκαστος χρεία ἀναγκαῖος ὁ κατά ἕκαστος καί λεπτός μέρος ὁ νόμισμα ὑπάρχω , ὁ τοιοῦτος εὐθύς ἀλλάσσω ἐκεῖνος . καί προσέρχομαι εἰς ὁ ὑστεραῖος ὁ ὁ ὤνιος πέρνημι , εὑρίσκω ἐκπίπτω ὁ ἐν χείρ ἐκεῖνος ἐγώ χάραγμα , καί εἰς τοσοῦτος καταφέρω ἡμέρα εἷς ὁ ὕφεσις ὡς ὁ ὁ δέκα ἐγώ νόμισμα ἐκεῖνος ποσότης καταβαίνω μέχρι ὀκτώ . καί ἐγώ πρός οὖς παρέρχομαι τις ὁ πάλαι συνήθης , αὐθήμερος κελεύω ἐξαντλέω ἅπας ὁ κέρμα εἰς ὁ ὁ χρεία ἀναγκαῖος , μή κατά ἡμέρα ἀεί ὁ τοιοῦτος , ὡς ὁράω , ἀστατέω Εὔριπος δίκη , καθίστημι σύ οὗτος κτάομαι κτάομαι μηδείς ἐν βραχύς . καί μέντοι καί θαυμάζω , νή ὁ φίλιος , ὅπως ἀνέχω ὁ οἰκεῖος ἀκτίς ὁ ἥλιος ἐπιλάμπω ὅδε ὁ γῆ . ποιέω δέ , ὡς ἔοικα , μακροθυμία τρόπος φωνή ἄφθογγος διδάσκω ἐγώ ὁ λόγος μηδαμός μετέχω , ὁ λόγος μέν τιμάω πρός ὁ κοινός δημιουργός , νόμιμος δέ ἀεί ρυθμίζω ἐκεῖθεν παραγγελία , επαΐων γε μήv οὐδείς οὐδαμῇ πρός ὅς ἅπας χρή . ἀλλά πρῶτος ἐγώ οὗτος λογισμός ἁλμυρός γίγνομαι ναυάγιον μετά ὁ μακράν ἐκεῖνος ἔρχομαι θάλασσα , δύο δέ ὁ ὁ πάτριος ὁ ὁ θεός ἐκκλησία δόγμα κατάλυσις , διά ὅς ἄρχω ἔτι καθάπερ οψιγενής ἐν λήϊον ζιζάνιον φύω , καί ἅμα σύ προαγορεύω ἀκούω μέλλω διά ἔκτεισις ἁμαρτία συγχωρέω ὁ θεός κατά ὁ ἐγώ εὐσέβεια διωγμός , καί συμφέρω αὐτός ἐμαυτοῦ οὖον δύναμαι φέρω , φυγάς ἐθελοντής γίγνομαι ὁ ἐμός οὗτος πατρίς ἐπί ὅλος ἤδη εἰκοσαετία . εἴθε δέ ἔτι προστίθημι καί πλείων χρόνος ὁ φυγή . ἀλλά χρή , ὡς ἔοικα , θάλασσα θάλασσα ἀλλάσσω βίαιος πολύς ὁ ὑπερόριος . πλεῖστος γάρ ἐν ἀλλότριος τόπος διέρχομαι καί πλεῖστος περαιόω θάλασσα , τοιοῦτος οὔπω καί νῦν ἐντυγχάνω θάλασσα συμπίπτω ἐγώ , ὅτε μᾶλλον καί ὅπῃ μᾶλλον ἀναπνεύω οἴομαι ἐπανέρχομαι . πᾶς μέν γάρ ἐκεῖνος θάλασσα καί κλύδων ἅπας ἐκεῖ σῶμα ἀπειλέω θάνατος , ὅς ὁ ἔφοδος καί φύσις ἀθάνατος ψῆφος νομοθετέω πρότερος · ὁ δέ ὁ θεῖον δόγμα χειμών καί κλύδων ἀθάνατος Ψυχή ἐπαγγέλλω θάνατος , ἥκιστος πέρας οὐδείς οὐδαμῇ πρός φέρω δύναμαι . καίτοι οὐδέ πόρρωθεν οὐδέ αὐτός ὁ τοιοῦτος κῦμα τέλειος ἀνήκοος εἰμί . ἀλλά ἐγώ τις ὑποσαίνω ὅμως ἐλπίς , μιμνήσκω ὁ πρός σύ ὁ βασιλεύς φίλιος καί ὁ νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ὁμιλία ἐκεῖνος , ὁποῖος ἐκ πόθος καί φλέγω Ψυχή ποιέω πρός σός , καί πρίν εἰς ὁ βασίλειος αὐτός ἀνάγω θρόνος , καί ὅπως ὁ σός ἐξαρτάω μέν καί γλῶσσα καί γραφεύς , ἄφθονος δέ αὐτός ὁ ἐντεῦθεν τρυγάω καρπός , ὡς εἰμί μηδείς ὁ πᾶς ὅστις πρός εἄν οἴομαι ἐν-εἰμί ἐγγίγνομαι ὁ ἠθέω τροπή ἐκεῖνος τις , μᾶλλον μέν οὖν καί συνεπιδίδωμι ὁ ὁ χρόνος Τύχη . νῦν δέ ἔρχομαι καί μανθάνω ὡς ἐκ διάμετρος ὁ πρᾶγμα ἵστημι , καί ἀμοιβή σύ δίδωμι ὁ πόνος καί φίλτρον οἷος σύ μέν ὑπέρ εὐσέβεια ἀθλέω φέρω χρή , ἐκεῖνος δέ ἐπιφέρω οὖον μάλα χρή ( οὔτε γάρ ὁ διώκτης γίγνομαι ὁ εὐσέβεια χρή , οὔτε ὅπως ποτέ γίγνομαι κατά σύ κινέω ὁ γνώμη ὅλως χρή ) , σύ μέν μακαρίζω ὁ καρτερία , αὐτός δέ ἔχθω σφόδρα γε ὁ ἀπόνοια . μᾶλλον δέ δάκρυ ὁ ἀπώλεια ὁ ἄνθρωπος . καί μέντοι καί θαυμάζω , καί θαυμάζω οὖον παύω , πῶς τοσοῦτος ὁ ταλαίπωρος λανθάνω χρόνος ἄγριος οὗτος θήρ κακία ἐν ὁ λόχμη βόσκω ὁ Ψυχή . εἰμί μέν οὖν ἱερός τις καί ἀπόρρητος εἰμί λόγος ἐνδιαιτάομαι ὁ πρᾶγμα , θαυμάζω μέντα εἄν ἀεί σιωπή , ζήτησις δέ οὐδείς οὐδαμῇ ποτέ λύσις προφέρω εἄν οὐδείς . ἀλλά ἀντί πᾶς ὁ ὁ σός ἀρκέω ἐγώ θεωρία πρός θεραπεία φάρμακον , καί εἰμί τις ἄλλοσε φέρω βούλομαι κοινός ὁμιλία . εἰμί δέ εἰμί τις παρά σύ ταμιεύω σχολαστικός τις ἐπίνοια , μή κατοκνέω ἐγώ κοινόω , φιλότης , καί φάρμακον ἐγώ μέν ἀπορία μακρός ἐπάγω ὁ διάνοια νοσέω ὁ μέρος οὗτος , σύ δέ ἀναπνοή τις ὁ ὁ λύπη Όλυμπος , ὅς σύ ὁ Ψυχή προσφέρω ὁ ὁ πάτριος δόγμα χειμών καί ὁ ὁ πονηρός ἄρχω ἀντίπρῳρος κλύδων . φέρω γάρ τίς παραμύθιον οἶδα ἐξαγγέλλω ὁ ὅπως πρός ἔπειμι ἐκ ἀφανής τραγῳδία , καθάπερ καπνός ὁ ὀδύνη ἀφιπταμένης διά ὁ γλῶσσα . ἐγώ δέ ὑπολαμβάνω , περί μέν λύπη , φημί ἐνταῦθα , Φίλων ἀγαθός Ἀγαθάγγελος , οὐδέ πολύς ἐγώ πρός σύ δήω οἴομαι λόγος . τοσοῦτος γάρ ἐγώ περίειμι λύπη ὅσος δήπου χαρά . χαίρω μέν γάρ ἐγώ περίειμι ἤδη πρός ὁ αἰώνιος ἀμοιβή ἀφοράω , ὅς ὁ ὑπέρ εὐσέβεια ἀγωνίζομαι ἀπόκειμαι , ὅς μέγας εἰς παραμυθία ὁ λυπέω ἐφόδιον . λυπέω δέ οὖν μᾶλλον ὁράω ὁ σάλος ὁ ἐκκλησία καί ὁ ὁ διώκω ἄρχω ἀνάλγητος , μηδείς ἔχω φροντίς Ψυχή , μηδέ ὀψέ γοῦν ἐν νάω λαμβάνω ἐθέλω ὡς εἰμί τις θεόθεν ὁ βιόω τίσις . μάλιστα δέ ἅπας ὁ ὁ φίλος Καντακουζηνός ἐγώ δάκνω ἵστημι ἐγγύθεν πρᾶγμα περιφανής , ὅτι ἐγώ ὁ φίλιος ἀκήρατος διασῴζω πρός αὐτός , καί ὁ ἀγαθός συμβουλεύω , φείδομαι μέν Ψυχή ὁ αὐτός φείδομαι δέ παῖς ἄξιος , καί εἰμί τις εἰμί ὁ κατά αἷμα προσήκω αὐτός , ὀργή θεῖος διαδοχή ἀφίημι πᾶς αὐτός προφανῶς , ὅς δέ ἐγώ ὁ ἐχθρός νομίζω εἷς διά ὅς ἐγώ μᾶλλον ὡς εὐεργέτης φιλέω χρή . καί ὅτε μᾶλλον ἔχω , ὁ σκῆπτρον ἐπιλαμβάνω καί δύναμαι , εἴπερ βούλομαι , ὁ φύσις δείκνυμι ἐν ὁ καλός ὁ γνώμη κεῖμαι , ὅς δέ ἀνακαλύπτω δέσμιος εἰμί ἑαυτοῦ ὁ ἐκ διάμετρος κακός , σκηνή ὁ πρίν καί δρᾶμα ἐφήμερος εἰμί δείκνυμι ἅπας εκείνος ἐν βραχύς . διό ἐγώ θαυμάζω περίειμι ὁ σοφός ὁ φημί ἐκεῖνος περί φίλος ἑδραῖος καί μόνιμος εἰμί δύναμαι , ὅς μή φιλοδοξία λατρεύω ἔνειμι · ὁ γάρ ὅς φιλοδοξέω φίλος εἰμί πάντως ἕπομαι εἄν αὐτός γε ἄνθρωπος , ὅτι μή ὁ ἀνθρώπινος δόξα , ὅς ἕνεκα πᾶς δράω καί πᾶς ἐγχειρέω , καί χρόνος στοχάζομαι καί Τύχη ὁμιλέω παντοδαπός καί ῥᾳδίως ὁ ὁ ὥρα συμμεθιστάω κύβος χαμαιλέων τρόπος , πανταχόθεν ὁ γνώμη αὐτός πραγματεύομαι εὐκαιρία εἶπον κακοδαιμονία καί ὁ ὁ ἑαυτοῦ πιστόν ὁ πᾶς ἄπιστος δείκνυμι . γίγνομαι γάρ ῥᾳδίως μέν ἐχθρός ὅς δοκέω φίλος , ῥᾳδίως δέ ἐπίβουλος ὅς ἔναγχος δοκέω σύμβουλος . ὅς χείρων μέν οὐδείς ἐν βίος ῥᾴδιος οἴομαι εὑρίσκω , καθάπερ αὖος ἐκ διάμετρος ὁ καλός τε καί μόνιμος ἀγαθός οὐδείς . οὗτος δέ ἅπας ἐπιστατέω μέν μυστικός τις λόγος πρόνοια , τεκμαίρομαι δέ οὖν καί ἐγώ ὅπως ποτέ ὁ γίγνομαι δίδωμι ὡς πλοῦτος καί δόξα καί αὐτόνομος ἐξουσία σαφής ἄνθρωπος δηλόω γνώμη καί φύσις ἢ πενία καί ὑπεξούσιος δίαιτα . δεσμός γάρ ἀδοξία ἀεκούσιος ἔοικα , μή κατά γνώμη ἐάω κινέω . διό καί λανθάνω ὡς ὁ πολύς μή ὁ πόρρω φύω μόνος , ὅτι μή καί ὅς πολύς τις συνίημι γίγνομαι χρόνος , ὁ ἦθος ὁ πλεῖστος ὥσπερ χρῶμα ὁ ἔξωθεν ἐπιτήδευμα ὁ ὁ γνώμη βάπτω πρόσωπον . ὡς ἐντεῦθεν ἔξεστι διδάσκω , ὅς συνοικίζω ὁ φύσις σύνεσις , μηδείς μακαρίζω πρίν εἄν εἰς τέλος ἀφικνέομαι καί τέλος κάμπτω βίος , μηδέ αὖος διά ὁ πρίν ἁμαρτάνω ἐν βίος νόσημα καί διάφορος πάθος κολάζω μέμφομαι ὁ πρόνοια . οἶδα γάρ ὁ πᾶς πρός ὁ ἀγαθός μετασκευάζω θεός ὁ καθάπερ ἐν σποδιά ὁ γνώμη κεῖμαι πῦρ ὁ φιλοδοξία , ὡς ἐάν δράσσομαι τις ῥώμη κινέω οἷος πνοή , πολύς ἀνεγείρω φλόξ κακία . οὖον μέντα εἄν οὖν εἰμί ὁ ἀφίημι , εἰμί ἅπας καθάπαξ εἶπον ἐπί ὅδε ἀνήρ πλανάω πλανάω καί ἐγώ , ὁ πρός κακία οὖον μάλα ἑτοῖμος μηδαμός πρός ὑπόνοια εὐχερής κινέω . θαυμαστός δέ εἄν δήπου μᾶλλον εἰμί πῶς τοσοῦτος χρόνος ἀντέχω νόθος μέν δουλεύω ἦθος , ὁ δέ οἰκεῖος συγκρύπτω , πρᾶγμα δύσμαχος καί σφόδρα γε τίς δυσκαρτέρητος . εἰμί μέν γάρ μή καλός ὁ φύσις εἰμί , ὁ δέ οὖν πλείων ὁ καλός εἰς ἐμφανής ἐπιτηδεύω λανθάνω , θαυμάζω ὁ καρτερία ὁ ἄνθρωπος . εἰμί δέ τότε μέν τοιοῦτος οἷος φαίνω ὁ ἕξις ὁ φύσις εἰμί αὐτός , ὁ δέ ὁ τυγχάνω μεταβολή ῥᾳδίως οὗτος καί οὗτος μεταβάλλω , παρά τοσοῦτος ἐπαινέω οὐ ἔχω ὁ σαθρός ὁ τοιοῦτος ἕξις , παρά ὅσος ψέγω οὐ ἔχω ὁ πρίν . τοιοῦτος γάρ ἐκεῖνος οἷος πᾶς τις εἄν ἀγαπάω καί θαυμάζω , ὅς δή καί ἐγώ ποιέω τε καί ὁ πάρειμι φιλότιμος δίδωμι ἱστορία · τοιοῦτος δέ ὁ μετά ὁ ὁ βασίλεια ἀντίληψις οἷος πᾶς τις εὐσεβής ζῶ αἱρέω μισέω ἄν . θεός δέ πάντως μέλω περί ὁ αὐτός ἐκκλησία , ὅς ὁ τε ὁ εὐσέβεια ἀνίημι σκῆπτρον καί ὁ ὁ ἐκδίκησις μάλα τίς ῥᾴδιος φύω . ἐγώ γάρ περισσός εἰμί δοκέω ὁ πᾶς δῆλος διεξιέναι . εἴρω δέ ὅμως καί ἐγώ ἐν ὁ ἀντιρρητικός ὅσος πρίν ἐπιλαμβάνω γίγνομαι ὁ βασίλεια Καντακουζηνός . ἐν δέ γε ὁ ἑξῆς αὖθις ἔνιοι ὁ ἐφεξῆς ὁ ἱστορία οὗτος παρέχω ὡς ἐν διήγησις τρόπος , καί οὖον σφόδρα γε τίς ἀγωνιστικός · οὖον γάρ ἄδεια παρέχω ἐγώ ὁ κατά ἐγώ ναυάγιον . εἄν δέ θεός ἐθέλω ζῶ ἐγώ ὁ ὁ αἰθρία ἀναλάμπω καιρός καί δίδωμι παρρησία πλατύς ὁ γλῶσσα , λείπω ἐγώ λείπω ὁ πᾶς οἴομαι ἄρρητος οὐδείς . νῦν δέ εἰ βούλομαι σύ παρέχω ἐγώ ἀφορμή ὁμιλία ὥσπερ ὅσος ὁ ἐκδημία ὁ σός ἀναγκαῖος ὁ φύσις ὁ ἱστορία ποθέω παρέχω πατριάρχης τε περί καί ἐπίσκοπος ὁ πανταχῇ ὁ ὀρθόδοξος τηρέω πίστις καί ἅμα γυμνός διδάσκω ὁ κεφαλή ὁ ὁ εὐσέβεια ἐν μέσος ἔθνος δόγμα , οὗτος καί νῦν μετά ὁ εἰς ὁ οἴκοι ἐπάνοδος , ὅσος δήπουθεν ἀκούω ἐνταῦθα πρός ὁ πολύς ἀναμίξ καί ἴδιος περί τε ὁ γίγνομαι παρά ὁ ὁ εὐσέβεια διώκτης λῃστρικός κατά ἐγώ σύνοδος , καί ὅσος περί ὁ θεῖον δόγμα ὁ ἐκκλησία ἐνίστημι ἐγώ ἐπεπόνθει , καί ὅπως διάθεσις ἔχω ἐγώ γε ἕνεκα ὁ διάφορος ὁ πλεῖστος ἦθος , ὅσος τε ὁ εὐπατρίδης καί ὅσος ὁ ἄλλως τυγχάνω τε καί γένος καί σύνεσις ἔχω , οὐδέ εἄν οὐδέ αὐτός γε ὀκνέω ὁ εἰκός σύ ἀποκρίνω , ἀλλά μήv ἀρρωστία καί ἀθυμία ἅπας ὑπέρτερος πρᾶγμα τίθημι εἄν ἔγωγε ὁ σός ἀκοή . ἀπό ὅς γάρ ὁ ἡμέτερος πᾶς ἀποκλείω θύρα ὁ ὁ εὐσέβεια καί ἐγώ δήμιος , οὖον δύναμαι τίς σαφής περί ὁ τοιοῦτος μανθάνω οὐδείς οὐδαμῇ πω μέχρι καί σήμερον , καί γίγνομαι ἐγώ διά πλεῖστος ἔφεσις ὁ οὗτος μάλα γε τίς γνῶσις . ἀναλαμβάνω οὖν ἐγώ λέγω οὗτος πᾶς κατά ἕκαστος , προστίθημι καί ὁ καιρός ὁμοῦ κατά ὅς τε αὐτός εἰς Βυζάντιον ἥκω , καί πρός γε ἔτι κατά ὅς ἕκαστος οὗτος ἀκούω , ὡς εἄν κατά εἱρμός ἐκεῖθεν κατέρχομαι ὁ διήγησις εὐπαρακολούθητος καί ἐγώ ὁ ὁ τοιοῦτος ἐγγίγνομαι μάθησις ἑκατέρωθεν ἑκάτερος . ὁ μέν δή χρόνος κατά ὅς ἐπανέρχομαι καταπλέω , φημί , εἰς Βυζάντιον , μετά κύων ὑπάρχω ἐπιτολή , λήγω ἤδη ὁ θέρος . εὐθύς οὖν ἀποβαίνω ὁ ναός οἴκαδε ἀφικνέομαι , καί οἰκουρέω διατελέω ἥλιος ἑξῆς πεντεκαίδεκα , ἀναλαμβάνω τε ἐμαυτοῦ , καί ὁ ἐκ θάλασσα ἠρέμα καί κατά μικρός ἀποτρίβω ἀηδία . καί μέν δή ὁ ἡμέρα μεταξύ οὗτος πρόσειμι ἄλλοτε ἄλλος Φίλων καί ὁμιλέω ἐγώ ἀκριβῶς ἀκούω ἐγώ γίγνομαι ἅπας , ὁ τε ὀνομάζω οὕτως πως σύνοδος , ὅπως τε σχεδιάζω , καί ὅσος πράσσω παρανόμως ἐκεῖ πρός ὁ πρόεδρος ὁ Παλαμά συμμαχέω καί ἀνακεκαλυμμένως ἐπιορκέω , ἔτι τε ὅπως ὁ μέν ὁ πολυθεία ἀκυρόω δόγμα , ὁ δέ ὁ ἔνσαρκος μυστήριον οἰκονομία ἀναιρέω . καί πρός γε ὁ ἄλλος , ὁ μηδέ ἀκοή σωφρονέω διά εὐσέβεια προαιρέω δίδωμι χρέος , ἐκεῖνος δηλαδή ὅσος βαρβαρικός τε καί θηριώδης ἐργάζομαι πρός ὁ ποιμαίνω λαγχάνω ὁ ἐκκλησία , περί ὅς ὁ κύριος φημί « ποιμήν ἀφρονεύομαι , ποιμήν διαφθείρω ὁ ἀμπελών ἐγώ . » καί ἅμα ὁ ἐπί οὗτος φρικώδης καί παντοδαπός διωγμός , ἔπειτα ὅπως τε διαφέρω ἔνιοι κατά ἔνιοι ἐπίσκοπος , καί σχεδόν ἅπας κατά ἅπας , ὥσπερ ἐκ μετάμελος ὁ μέγεθος ὁ σφέτερος ἀτόπημα ἐκπλήσσω τε , καί οὐδέ φέρω καθάπαξ ἀνέχω ὁ πᾶς διά οὗτος πανταχόθεν ὕβρις καί ἀπέχθεια · καί ὅπως ὁ βασιλεύς μεταξύ παρεμπίπτω ὁ μέν θωπεία καί χρῆμα διανομή ὁ δέ ἀπειλή ὑπάγω τε καί ὁ Παλαμά σύμμαχος εἰμί πείθω ἀεί , καί τόμος τίθημι καινός , ὁ αὐτός βεβαιωτής δυσσέβεια . ὁ μέν οὖν ἄλλος ἅπας περί ζητέω καί διερευνάω βούλομαι , ἅτε σχολή δήω πλείων , ἕτερος γιγνώσκω δήω ταμιεύω χρόνος · αὐτός δέ μόνος δύο οὗτος ὁ πᾶς ὁ πόθος σπουδή περικλείω , ὁ τε κάθειρξις ὁ σός μανθάνω , δηλαδή πῶς εἰς ὁ βίαιος ἢ κατά ὁ ἄλλος ἐκφέρω ὁ ἄρχω εἰμί ψηφίζω , καί ἅμα τίς εἄν εἰμί ὁ ὁ καινός πρός ὁ ἐπίσκοπος καί βασιλεύς ἐγγράφω τόμος , καί ὅστις χάρις αὐτός κατά ἑαυτοῦ συντίθημι αὐτός αὐτός καί κατέχω παρά ἑαυτοῦ , ἀνέκπυστος ἔνδον σιωπή μυχός καλύπτω καί σύ ἐμφανίζω οὖον μάλα τολμάω . περι μέν σύ πολύς πολλάκις ἐκ πολύς λέγω λόγος , διάφορος μέν εἰμί δοκέω , πρός δέ εἷς πᾶς βλέπω σκοπός , ἄγκωμα ὁ σός δηλαδή , ὡς ἐκεῖνος ἕκαστος διάθεσις ἔχω πρός σύ συμβαίνω , καί ἅμα σχολαστικός πρός γε ὁ δράω διάνοια . ὅς γε μήv εἰς ὁ μάλιστα φοιτάω Παλαμά τε καί Κόκκινος ὁ Ἡράκλεια ἐπίσκοπος παρά οὗτος μανθάνω ἐναργής ἐκγίγνομαι , εἰμί εἄν ὅδε , εἷς μέν ὅτι Ῥωμαικός ἱστορία ὁ γίγνομαι ἅπας συγγράφω σύ σφόδρα φιλότιμος τόγε εἰς σύ ἥκω , εἰκός , μᾶλλον δέ οὐ εἰκός ἀλλά ἀνάγκη , καί περί ὁ ἐκκλησιαστικός συγγράφω Πολέμων . τίς γάρ ὁ μηδείς μηδαμός προσήκω σύ δημόσιος πρᾶγμα , φημί δέ εἄν καί οἰκουμενικός , αὐθαίρετος μόχθος ἀναδέχομαι βλέπω σύ δόξα ἕνεκα διά γῆ πλανάω καί ὁ ἴχνος ἐπί σαθρός τις καί νόθος φαίνω κλέος ἐρείδω , ἵνα δηλαδή μεστός σεαυτοῦ ὁ ἐφεξῆς καταλιμπάνω αἰών , ὑποψία ἀθῷος ἀφίημι ἀνέχω , καί μηδέ πᾶς ἐνταῦθα μᾶλλον ἰσχύς κατατίθημι σύ σπουδάζω λογίζομαι λόγος ὁ σός , ἵνα καί ὁ κλύδων ὁ πάτριος δόγμα , ὅσος ἐφικτός , διά πᾶς δημοσιεύω ὁ οἰκέω , καί ἅμα ὁ σός ὑπέρ οὗτος ἀγών ἐνδείκνυμι , καί ὅς ἀεί πρός ὁ κακοδοξέω κίνδυνος ἐφίστημι , παντοδαπής ἀπόζω θάνατος . εἷς μέν δή οὖν οὗτος φημί αἴτιος ὁ γε δή ὁ ἄλλος μᾶλλον κατά σύ κινέω ὁ ἀντίθετος , καί τοιοῦτος σύ διηνεκής συσκευάζω θάνατος κρατήρ , δύο δέ ὅτι ὁ ἄλλος ἀφρόντιδα βίος καί ἄμοχθος οἴκοι διατρίβω , οὐ ἀμελέω ζηλόω σύ καί θόρυβος πᾶς ἐμπίμπλημι ὁ βασίλεια , νῦν μέν , ὅς εὐγένεια καί χρόνος Τύχη περιοδικός κοσμέω , ἔχω μέν λαμπρῶς ἀεί ὁ πάτριος διδάσκω ἔθος καί νόμος , ἀπέχω δέ ὁ ἄθεσμος ὁ Παλαμά καινοφωνία , νῦν δέ αὐτός ἐλέγχω ἴδιος τε καί δημόσιος ὁ βασιλεύς , καί νῦν μέν ὁμοῦ ὁ πατριαρχεύω πρίν Ἰσίδωρος , νῦν δέ ὁμοῦ ὁ δυσσεβής Παλαμά , καί νῦν μέν Ἰουλιανός παραβάλλω καί Μαξιμιανός , νῦν δέ εἰκονομαχέω καί ὁ τοιοῦτος διώκτης . ἔπειτα οὐ ὅπως οὖον ὁ τοιοῦτος ἀρκέω , ἀλλά αὐτός μακρός συνέδριον ὁ ἄτοπος φάλαγξ ὁ ποιμήν ἐκεῖνος παρρησιάζομαι καί ἀπαρακάλυπτος ὁ γλῶσσα παρεισκυκλέω οὐ ἀνίημι καί ἐπαναλαμβάνω αὐτός τε οὗτος , καί ὅσος οὗτος παρενείρω μείζων , καί προσονειδίζω μάλα γε πικρός , καί κατά σεαυτοῦ συχνός ποιέω μανικός , καί αὐτός , εἴπερ τις ἕτερος , εἰδοί αὐτός , ὡς εἴπερ καί αὐτῆμαρ καταπέσσω , ἀλλά γε καί μετόπισθεν ἔχω κότος , ὄφρα τελέω . Τρίτος ὅτι χλευάζω αὐτός πρός ἀπειλή ἀναφέρω σχῆμα , λόγος ἀντιρρητικός καταλύω ὁ τόμος , ὅς αὐτός νεωστί καί λάθρῃ συντίθημι τολμάω κατά ὁ εὐσέβεια , ἐπαγγέλλω . καί τέταρτος ὅτι μακρός ἤδη χρόνος ὁ θύραθεν πᾶς σοφία διδάσκω πλεῖστος καί παντοδαπός πανταχόθεν συμβαίνω σύ κτάομαι φοιτητής , μή μόνος ὅσος ὁ ἐν δόξα γίγνομαι παῖς , ἀλλά καί ὅσος ὁ ἄλλως μέν τυγχάνω καί βίος καί σχῆμα ἔχω εἰμί , φύσις δέ εὕω καί σύνεσις φύω ἔχω · διά ὅς καί ὁ σφεῖς ἐφέλκω γονεύς , καί ἅμα φαίνω πᾶς καί ὁλόκληρος οἰκίον ὀφείλω τε σύ χάρις , καί σύ προσέχω ὅσος καί πατήρ καί συγγενής καί φίλος καί ὁ πρῶτος καλός ὁδηγός , καί γίγνομαι διά οὗτος σύ ὄνομα γνώριμος τε καί θαυμάζω σχεδόν πανταχῇ , καί πείθω ἱκανός ἀλάλητος φαίνω φωνή , ὁμοδοξέω σύ πανταχόθεν ἐκεῖνος ἅπας αὐτόθεν ἀβασάνιστος συγκατάθεσις ὁ γνώμη εὐθύς , καθάπερ ὁ Πυθαγόρειος πάλαι φημί ἐκεῖνος ὁ ὁ διδάσκαλος ψήφισμα τε καί δόγμα . ἀλλά ἐν ὁ μέγας ὅδε ὁ πόλις ὅδε μέν ὁ σός φοιτητής ὁ δικαστηρικός κοσμέω καί διεξάγω πίναξ , ὅδε δέ ὁ βουλευτήριον ὁ συγκλητικός ἐργασία , ὁ δέ ὁ ὑπερόριος πρέσβυς , καί ὁ μέν ὅδε ὁ δέ ὅδε ὁ εὕω κεῖμαι τάξις ἔχω , καί χρεία πληρόω ὁ ἀγαθός ἕκαστος ἑκασταχοῦ , ὡς ἐντεῦθεν ῥᾳδίως καί ξὺν οὐδείς πόνος δύναμαι φέρω ἅπας , ὥσπερ ἀπό ὁ οὖς δέω , εἰς ὁ σύ γε βούλομαι . καί εἰμί ὁ μέν πλεῖστος εἰς ὁ συμφανής Παλαμά καί ὁ ἀμφι αὐτός χαλεπαίνω ὡς προσωτέρω ποῦ ὁ ἀλήθεια καί ὁ πάτριος ἐλαύνω δόγμα καί νόμος , ὁ δέ ὑπό ὀδούς κατά ὁ λανθάνω διαλοιδορέομαι ὅς . καί ἁπλόος εἶπον ἐλλείπω μηδείς σχεδόν ὅς μή κινέω καί διασείω ὁ γνώμη συρρέω πρός ὁ πάρειμι ὑπόθεσις διά σός . καί φοβέω μέν διά οὗτος καί στάσις δημοτικός , σύ μέν οὐδαμῇ προσήκω , οὖον μάλα γε ἢ ὁ λίθινος τε καί χάλκεος ἀνδριάς οἴκοθεν κινέω πρός ὅπλον καί μάχη φημί τις ἄν , ὅς δέ μάλα δήπουθεν προσήκω φοβέω . ὅς γάρ ἔργον κακία ἔπειμι δράω , οὗτος δήμιος γίγνομαι καί ἀπαραίτητος κολαστής ὁ ὁ σύνοιδα πέλεκυς , ἐγγύθεν ἵστημι καί μαστίζω συχνός ὁ ψυχή καί φόβος ἅπας ὁ φανταστικός προτίθημι , ὡς ὑποπτεύω καί ὁ ἀνύποπτος καί ὅς οὐ εἰμί φόβος οὐδείς , καθά ὁ ἐρημία τε καί φάραγξ ἐν ἀφεγγής τε καί βαθύς νύξ πλανάω πάσχω συμβαίνω · βαίνω γάρ καί πέτρα καί φύλλον δρῦς αὔρα λεπτός κινέω λῃστής καί θηρίον ἔφοδος ἡγέομαι καί φρίσσω , δειλία ἅπας αὐτός περιχέω ἁπανταχόθεν ψευδής . εἰμί δέ ἕ καί οὗτος εἰμί φάσκω αἴτιος ὁ γε μή πλείων ὁ τρεῖς ἐκεῖνος ἐθέλω ποιέω συνέδριον σφεῖς , μηδέ ἐξέτασις δίδωμι κανονικός ἔγκλημα οὗτος , ἵνα μή ὁ ἅπας ἐμφανής καί σαφής καθίστημι κατά σφεῖς αὐτός ἀνίστημι , καί ὅς φοβέω φόβος πρίν , πᾶς φαίνω αὐτόχρημα νῦν αὐτουργός , κατά ἑαυτοῦ αὐτός καθίστημι . ἔτι δέ καί ὁ μή πᾶς ἐπί ἴσος διά ὄχλος γίγνομαι ὁ ἀντίθετος αὐτός οὗτος εἰμί φάσκω αἴτιος , ἵνα δή μή φωράω ἅπας κτάομαι σχεδόν πολέμιος ὁ ἄτοπος καινοφωνία αὐτός . τέταρτος μέν οὖν αἴτιος ὁ σύ βαρύς πρός ὁ δυσσεβής ὑφίστημι οὗτος φημί · προστίθημι δέ καί πέμπτος ἐπί οὗτος , ὅτι προλέγω ἐκεῖνος ἐκ ὁ ὁ συνήθης ὄνειρος Πυθία καί ὁ σφεῖς τοιοῦτος μαντικός τρίπους , ὡς εἰμί ὁ σφεῖς βούλημα πείθω ὁ βασιλεύς τίθημι παρέρχομαι ἐπί ὁ μυστικός ὁ θυσιαστήριον τράπεζα ὁ σφέτερος τόμος , λαμβάνω πᾶς ἐν βραχύς ὁ τε ἑῷος ὁ γῆ καί ὁ ἑσπέριος , καί πᾶς ἄρχω σχεδόν θάλασσα ἅμα καί γῆ , ἐμφανής ἐναντίος μάλιστα εἴρω αὐτός , κατά ὁ εὐαγγελικός φωνή ὁ λόγος προφέρω , ὡς ὅταν ὁράω ὁ βδέλυγμα ὁ ἐρήμωσις ἵστημι ἐν τόπος ἅγιος , ἐρήμωσις βδέλυγμα φάσκω ὁ τόμος , γιγνώσκω ὅτι ἐγγίζω ὁ ἐρήμωσις ὁ Ῥωμαϊκός πρᾶγμα , καί εἰμί τις εἰμί περίχωρος . βλέπω οὖν εὐθύς κατά πούς εἶπον ἀπαντάω ὁ τε σφέτερος ψεῦδος ὁ ἔλεγχος καί ἅμα ὁ σός ἀλήθεια ὁ κράτος , ἕπω καταδύω ὑπό αἰσχύνη αὐτός , οὐ ἔχω ὅλως ἵστημι ὁράω ὀφθαλμός οὐδείς ἄνθρωπος , οὔτε στόμα μετά γε ὁ πρίν ἀναίδεια ἐκεῖνος φθέγγομαι . διό καί « δεῦρο καί ἐξολοθρεύω αὐτός » λέγω , σιγάω ὁπλίζω δεξιά κατά σύ , δύο ἕτερος συσκευάζω , ἢ ὁ λύπη δαπανάω σύ , μετά γε ὁ συνήθης πόνος ὁ κεφαλή καί ὁ ἄλλως νῦν ἐπιφέρω σύ καχεξία , βία τελευτάω ὁ βίος , ἢ λάθρῃ σφεῖς παρεισπίπτω ἔνιοι , μακρός ἐρημία ἐπιχωριάζω κατά ὁ οἶκος ὁ σός , διά βρόχος θάνατος ἐπιφέρω σύ πρίν ὁ ἅπας αἰσθάνομαι τις . ὅς καί Παῦλος ὁ πατριάρχης πάλαι φημί πάσχω πρός ὁ ὅμοιος αὐτός κακοδοξέω , καί πλείων ἄλλος πρό γε δήπουθεν αὐτός καί μετά αὐτός . εἰμί γάρ φημί οὗτος βίαιος καί σφόδρα τάχα ὁ ὁ κώνειον κύλιξ , ὅς Σωκράτης πάλαι πίνω Ἀθηναῖος καταψηφίζομαι παῖς , ὁράω ὁ Φίλων , ὁ πάρειμι ἀπαλλάσσω ζωή . καί οὗτος εἰμί φάσκω ὁ πλείων ὅς ὁ τοσοῦτος ἐρημία ἐπάγω σύ σφεῖς προσαναγκάζω , ἵνα δράω ἀδεῶς ὁ δράω τοιοῦτος δεῖ φονευτής . φέρω τοίνυν , εἰμί τίς σύ πρός βούλησις εἰμί ὁ Φίλων ἔνιοι ἐνιαχοῦ μηνύω ἀπόρρητος , ἐγώ προσανατίθεμαι πρίν ὁ ὁ τοιοῦτος θάνατος ἁλίσκομαι δίκτυον · ἐγώ γάρ σύ καί Πυλάδης εἰμί πιστός , ἐγώ καί φύλαξ ὅς ἀνέκπυστος φυλάσσω χρή . δύο γάρ εἰμί ἐγώ ἕτερος · ἢ γάρ σύ ἐγώ συντίθημι , καί τάφος εἰμί κοινός ἄμφω ὁ πάρειμι οἶκος ἐγώ , ἢ κατά ὁ λανθάνω προαναστέλλω ἐγώ ὁ φονευτής καί φυγάς ποιέω ἐγώ , πᾶς εἄν διέρχομαι γῆ τε καί θάλασσα , ἥλιος καί ἀστήρ ἀπαγγέλλω ὁ ἀδικία οὗτος , καί ὁ ἀγνώμων μαστίζω ὁ γλῶσσα ὁ σός φονευτής δεξιός , καί τραγῳδία θεατρικός ὁ τε ὁ ἐκκλησία καί ὁ σός πανταχῇ τίθημι διήγημα .