nicephorus-gregoras.historia-romana 9.11.1
ιαʹ . Ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ γραφαὶ παρά τε Ἰταλῶν καὶ ἔτι ὁπόσοι Κολχίδα Περσῶν ἀποσπάδες οἰκοῦσιν ἥκουσιν ἐς Βυζάντιον , ὀφρύος τε καὶ κορύζης μακρᾶς οὖσαι μεσταὶ καὶ προῤῥήσεων ὅσαι μειρακιώδεις καὶ ἀγεννεῖς καὶ οἵας αὐλητρίδες καὶ ὀρχηστρίδες ἐς χαμαιτυπεῖα προπίνουσι χαριζόμεναι τοῖς ἐκεῖσε κωμάζουσιν . εἴπερ γάρ τι τῶν ἁπάντων ἕτερον καὶ τὸ τῆς ἀμαθίας δ' ἔμοιγε ἐς τὸ πείθειν τοὺς κουφοτέρους καὶ κατωφρυωμένους δραστικώτατον ἔδοξε καὶ ἀνυσιμώτατον , προπέτειαν ἀπερίσκεπτον ὑφηγούμενον καὶ πρόχειρον ἐς ἅπαν καθ' ἅπαντα χρόνον , εἴ τί που τοῖς κούφοις αὐτῶν λογισμοῖς ἐπιφύεται . πρὸς μὲν δὴ ταύτας ἀντιλέγειν καὶ ἀπελέγχειν οἱ πλεῖστοι τῶν φίλων προὐτρέποντό με · οὐκ οἶδα , εἴτ' ἐμὲ βασανίζειν ἐθέλοντες , ὥσπερ τοὺς ἁμιλλητηρίους τῶν ἵππων ἐν διαφόροις πεδίοις ἐλαύνοντες οἱ δρόμων Ὀλυμπικῶν ἀθληταὶ , εἴθ' ἑαυτοῖς μέρος ἐντεῦθεν ἡδονῆς ἐκπορίζοντες . οὐδενὶ γὰρ ἑτέρῳ τῶν πάντων οὕτως ἕπεται ἥδεσθαι τὴν ψυχὴν , ὡς ὅσα καὶ οἷα τῶν κατ' ἔφεσίν ἐστιν ὁρᾷν καὶ ἀκούειν . παραπλήσιον γάρ ἐστιν , ὥσπερ ἂν εἴ τις διψῶσι μὲν τῶν ἡδίστων πιεῖν ἐδεδώκει ὑδάτων , φλεγομένοις δ' ὥρᾳ θέρους ζέφυρον ἐμηχανήσατο ἀναψύξεως . ἐφίεται δὲ πάντως ἄλλος ἄλλου κατὰ τὴν τοῦ ἐν αὐτῷ κριτικοῦ τῆς ψυχῆς ἕκαστος δύναμιν , καθάπερ αἰτίας τινὸς καὶ ῥίζης ὑποκειμένης τῆς ἐκεῖθεν κινουμένης ὁρμῆς καὶ ἀναλόγως χειραγωγούσης ἐς τὰς προθέσεις τάσδε ἢ τάσδε τοῦ βίου , ὁποίας πολλὰς καὶ ποικίλας γῆ τε αὕτη καὶ οὐρανὸς ἐκεῖνος προΐσχεται . τὴν μὲν οὖν αἵρεσιν τῆς τούτων ἐφέσεως ταυτησὶ εἰ μὴ καθάπαξ ἅπαντες , ἀλλ' οὖν οἱ πλείους δέξαιντ' ἂν οἶμαι · τήν γε μὴν ἀωρίαν αὐτῆς καὶ τὸ λίχνον , ταύτην δ' οὐ πάνυ τοι ἔγωγε . πάντα μὲν γὰρ ἐρευνᾷν ἕν τι τῶν ἁρμοζόντων εἶναι , οὐκ ἄν ποτ' αὐτὸς ἑκών γε εἶναι ἀπαγορεύσαιμι · ἐν δ' ἅπαντι καιρῷ καὶ χρόνῳ καὶ παντὶ τῷ βουλομένῳ , τοῦτο δὲ καὶ μάλα τοι σφόδρα αὐτός . οὔτε γὰρ παντὶ καιρῷ τὸ καίριον ἔνεστιν , οὔτ' αὖ παντὶ τῷ βουλομένῳ προσήκει πανταχῆ τὸ βούλεσθαι · ἀλλ' ἔστι καὶ καιρὸς ἀκαιρίας γέμων καὶ βούλησις ἀβουλίας πολλάκις μεστή . ἀλλ' οὖν ἐπειδὴ ταῦτα συγχωρητέα ὅπως ποτὲ ἔδοξεν εἶναι ἡμῖν , ἅπαξ τὰ βάρη τῶν τοιούτων ὁποῖά γε εἴη προσίεσθαι προθεμένοις καὶ χαρίζεσθαί σφισιν ὁπόσον τὸ ἐφικτὸν ἐπεφύκει , οὔτ' ἀκοὴν αὐτοῖς οὔτε γλῶτταν ἀπεκλείσαμεν · ἀλλὰ μετρίοις ἐλέγχοις ἔστιν ἃ τῶν γραφομένων ἠμειψάμεθα . καὶ ὁπόσους τό,τε καίριον ἐς τὸ τῆς ἀσφαλείας μουσεῖον ἐπαιδαγώγησε , καὶ πᾶς τις οἶμαι ἀκηκοὼς οὐκ ἂν ἡμῖν μέμψαιτο . καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῶν γραφομένων ἀπόῤῥητα κεῖσθαι παρήκαμεν τέως , ἀκαιρίας ὡς τὰ πολλὰ κατορχουμένης αὐτῶν πάνυ τοι φορτικῆς καὶ ματαίας · ἃ δ' ὡς ἐν ἐπιστολῆς σχήματι πρὸς ἕνα τῶν φίλων εἰρήκειμεν , ἵνα μὴ τὸ τῆς εὐσχήμονος ἡμῶν σιωπῆς ὑπόληψιν ἀπορίας ὑπόθοιτο τοῖς ἀφειδεστέροις τῶν ὑβριστῶν , ταῦτα καὶ νῦν τοῖς ἐντυγχάνειν ἐθέλουσιν ἱστορίας ἕνεκα παραθήσομεν .
Lemmas: ἰά . ἐν οὗτος ὁ χρόνος γραφή παρά τε Ἰταλός καί ἔτι ὁπόσος Κολχίς Πέρσης ἀποσπάς οἰκέω ἥκω εἰς Βυζάντιον , ὀφρύς τε καί κόρυζα μακρός εἰμί μεστός καί πρόρρησις ὅσος μειρακιώδης καί ἀγεννής καί οἷος αὐλητρίς καί ὀρχηστρίς εἰς χαμαιτυπεῖον προπίνω χαρίζομαι ὁ ἐκεῖσε κωμάζω . εἴπερ γάρ τίς ὁ ἅπας ἕτερος καί ὁ ὁ ἀμαθία δέ ἐγώ εἰς ὁ πείθω ὁ κοῦφος καί κατοφρυόω δραστικός δοκέω καί ἀνύσιμος , προπέτεια ἀπερίσκεπτος ὑφηγέομαι καί πρόχειρον εἰς ἅπας κατά ἅπας χρόνος , εἰμί τίς ποῦ ὁ κοῦφος αὐτός λογισμός ἐπιφύω . πρός μέν δή οὗτος ἀντιλέγω καί ἀπελέγχω ὁ πλεῖστος ὁ Φίλων προτρέπω ἐγώ · οὐ οἶδα , ἔτι ἐγώ βασανίζω ἐθέλω , ὥσπερ ὁ ἁμιλλητήριος ὁ ἵππος ἐν διάφορος πεδίον ἐλαύνω ὁ δρόμος Ὀλυμπικός ἀθλητής , ἔτι ἑαυτοῦ μέρος ἐντεῦθεν ἡδονή ἐκπορίζω . οὐδείς γάρ ἕτερος ὁ πᾶς οὕτως ἕπω ἥδομαι ὁ ψυχή , ὡς ὅσος καί οἷος ὁ κατά ἔφεσις εἰμί ὁράω καί ἀκούω . παραπλήσιος γάρ εἰμί , ὥσπερ εἄν εἰμί τις διψάω μέν ὁ ἡδύς πίνω δίδωμι ὕδωρ , φλέγω δέ ὥρα θέρος Ζέφυρος μηχανάομαι ἀνάψυξις . ἐφίημι δέ πάντως ἄλλος ἄλλος κατά ὁ ὁ ἐν αὐτός κριτικός ὁ Ψυχή ἕκαστος δύναμις , καθάπερ αἴτιος τις καί ῥίζα ὑπόκειμαι ὁ ἐκεῖθεν κινέω ὁρμή καί ἀνάλογος χειραγωγέω εἰς ὁ πρόθεσις ὅδε ἢ ὅδε ὁ βίος , ὁποῖος πολύς καί ποικίλος γῆ τε οὗτος καί οὐρανός ἐκεῖνος προΐσχω . ὁ μέν οὖν αἵρεσις ὁ οὗτος ἔφεσις οὗτος εἰμί μή καθάπαξ ἅπας , ἀλλά οὖν ὁ πλείων δέχομαι εἄν οἴομαι · ὁ γε μήv ἀωρία αὐτός καί ὁ λίχνος , οὗτος δέ οὖον πάνυ ὅς ἔγωγε . πᾶς μέν γάρ ἐρευνάω εἷς τίς ὁ ἁρμόζω εἰμί , οὐ ἄν πρός αὐτός ἑκών γε εἰμί ἀπαγορεύω · ἐν δέ ἅπας καιρός καί χρόνος καί πᾶς ὁ βούλομαι , οὗτος δέ καί μάλα ὅς σφόδρα αὐτός . οὔτε γάρ πᾶς καιρός ὁ καίριος ἔνειμι , οὔτε αὖος πᾶς ὁ βούλομαι προσήκω πανταχῇ ὁ βούλομαι · ἀλλά εἰμί καί καιρός ἀκαιρία γέμω καί βούλησις ἀβουλία πολλάκις μεστός . ἀλλά οὖν ἐπεί οὗτος συγχωρητέος ὅπως ποτέ δοκέω εἰμί ἐγώ , ἅπαξ ὁ βάρος ὁ τοιοῦτος ὁποῖος γε εἰμί προσίημι προτίθημι καί χαρίζω σφεῖς ὁπόσος ὁ ἐφικτός φύω , οὔτε ἀκοή αὐτός οὔτε γλῶσσα ἀποκλείω · ἀλλά μέτριος ἐλέγχω εἰμί ὁ ὁ γράφω ἀμείβω . καί ὁπόσος ἔρχομαι καίριος εἰς ὁ ὁ ἀσφάλεια μουσεῖον παιδαγωγέω , καί πᾶς τις οἴομαι ἀκούω οὐ εἄν ἐγώ μέμφομαι . καί ὁ μέν ἄλλος ὁ γράφω ἀπόρρητος κεῖμαι παρήκω τέως , ἀκαιρία ὡς ὁ πολύς κατορχέομαι αὐτός πάνυ ὅς φορτικός καί μάταιος · ὁ δέ ὡς ἐν ἐπιστολή σχῆμα πρός εἷς ὁ Φίλων λέγω , ἵνα μή ὁ ὁ εὐσχήμων ἐγώ σιωπή ὑπόληψις ἀπορία ὑποτίθημι ὁ ἀφειδής ὁ ὑβριστής , οὗτος καί νῦν ὁ ἐντυγχάνω ἐθέλω ἱστορία ἕνεκα παρατίθημι .