nicephorus-gregoras.historia-romana 19.1.6
( Στ . ) Τοῦ δὲ βασιλέως τὴν μακρηγορίαν ἡμῖν ὀνειδίζοντός τε καὶ ἀνακόπτοντος , « ἔτι μικρὸν εἰπὼν ἀπαλλάξομαι » , ἔφην ἐγώ . καὶ ἀνενεγκὼν ἐκεῖσε τὸν λόγον , « ἢν ἐθέλῃς , » ἔφην , « ὦ βασιλεῦ , μάλα τοι ῥᾴστη γένοιτ' ἂν ἡ τῆς εὐσεβοῦς εἰρήνης τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ πρὸς τὸ πρότερον τῆς ἁπλότητος ἴχνος ἀνάλυσις . τῆς γὰρ δυνάμεως τῇ βουλήσει καλῶς συντρεχούσης , μηδὲν ἂν ἔτ' εἶναι μηδαμῆ μήτε πρὸς τὸ κάλλιστον , μήτε μὴν πρὸς τὸ χείριστον , ὃ γένοιτ' ἂν ἐμποδών . καὶ Κωνσταντίνῳ ἐκείνῳ τῷ βασιλεῖ τριακοσίων ἐγγὺς ἐνιαυτῶν εἰδωλολατρίας ἐν βραχεῖ διορθώσασθαι ἐξεγένετο · καὶ τοὐναντίον αὖθις , Ἰουλιανοῦ πρὸς εἰδωλολατρίας νενευκότος , μικροῦ πάντες ἦσαν αὖθις ὁμοίως ὑπήκοοι τὴν ταχίστην παλινδρομήσαντες · καὶ οὕτω γε προϊών τις ἀεὶ ῥᾳδίως τοῖς ἄρχουσιν ἑπόμενον ὄψεται τὸ ὑπήκοον , καθάπερ πνοαῖς ἀνέμων πίπτοντα φύλλα δρυὸς , καὶ εἴ τι τῶν οὕτω ῥᾳδίων καὶ κούφων . φέρε τοίνυν , ἀπόδος , ὦ βασιλεῦ , τὴν πρὶν εὐκοσμίαν ἐκείνην τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ , ἣν αἱ τοῦ Παλαμᾶ διεσπάραξάν τε καὶ διεμερίσαντο καινοφωνίαι , μυρίων ὅλην μικροῦ θορύβων τὴν οἰκουμένην ἐμπεπληκυῖαι . Ῥᾷστον δ' ἔσται σοι πάντως τουτὶ , φλογὶ πυρὸς τὴν ὅλην αὐτοῦ βίβλον βουληθέντι χαρίσασθαι , πασῶν ἀναμὶξ τῶν αἱρέσεων οὖσαν συμφόρημα . εἰ δὲ τῶν ἀμαθῶς ἐχόντων ἐνίους διαδιδράσκοι τὰ βλάσφημα , διά τε τὴν τῶν λέξεων σύγχυσιν καὶ τὸ τῆς φράσεως σκοτεινόν τε καὶ ὁμιχλῶδες , ἡμεῖς ἀναπτύξαντες δείξομεν καθ' ἕκαστά τε καὶ κατὰ πλῆθος . Τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν αἱρέσεων ἐπιτηδεύματα , ποικίλα τινὰ καὶ δυσδιάκριτα , καὶ πολλὴν τὴν ὁμοιότητα διασώζοντα πρὸς τὰς ἐν ὄρεσι λόχμας καὶ φάραγγας · ἵν' , ὡς ἐκεῖθεν οἱ λῃσταὶ τοῖς ἐν ἁπλότητι παριοῦσι καρδίας ἀπροόπτως ἐπιπηδῶσιν , οὕτως ὡς ἐκ σκότους οὗτοι τοῦ ξυμμιγοῦς καὶ γριφώδους τῶν ὁμωνύμων ἅμα καὶ πολυωνύμων λέξεων τὸ τῆς εὐσεβείας βάλλωσι ἁπλοῦν . ἐχρῆν ἂν ἴσως ἐξ ἀντιθέτου , τῆς εὐσεβείας ἁπλότητι κοσμούσης , πολυμιγῆ τινα καὶ ποικίλην τὴν ἀντίπαλον εἶναι κακίαν . Καὶ τοῦτο δῆλον τίθησιν εὐθὺς ὁ πολὺς ἐν θεολόγοις Γρηγόριος · “ ἦν ὅτε ἤκμαζε τὰ ἡμέτερα ( φάσκων ) καὶ καλῶς εἶχεν · ἡνίκα τὸ μὲν περιττὸν τοῦτο καὶ κατεγλωττισμένον τῆς θεολογίας καὶ ἔντεχνον οὐδὲ πάροδον εἶχεν εἰς τὰς θείας αὐλάς · ἀλλὰ ταὐτὸν ἦν ψήφοις τε παίζειν , τὴν ὄψιν κλεπτούσαις τῷ τάχει τῆς μεταθέσεως , ἢ κατορχεῖσθαι τῶν θεατῶν παντοίοις καὶ ἀνδρογύνοις λυγίσμασι , καὶ περὶ θεοῦ λέγειν τι καὶ ἀκούειν περίεργον · τὸ δ' ἁπλοῦν τε καὶ εὐγενὲς εὐσέβεια ἐνομίζετο . ἀφ' οὗ δὲ Σέξτοι καὶ Πύῤῥωνες καὶ ἡ ἀντίθετος γλῶσσα , ὥσπερ τι νόσημα δεινὸν καὶ κακόηθες , ταῖς ἐκκλησίαις ἡμῶν εἰσεφθάρη , καὶ ἡ φλυαρία παίδευσις ἔδοξε , καὶ ὅ φησι περὶ Ἀθηναίων ἡ βίβλος τῶν πράξεων , εἰς οὐδὲν ἄλλο εὐκαιροῦμεν , ἢ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον , ὢ τίς Ἱερεμίας ὀδύρεται τὴν ἡμετέραν σύγχυσιν καὶ σκοτόμαιναν , ὁ μόνος εἰδὼς ἐξισοῦν θρήνους πάθεσιν ; ” ὅρα ὅπως τὴν πρὶν ὁ μέγας τῶν θείων μακαρίζων δογμάτων ἁπλότητα θρήνων ἄξιον μακρῶν τὸ περιττὸν καὶ ποικίλον ἥγηται τῆς θεολογίας , ἅτε χειμώνων καὶ ναυαγίων αἴτιον τῇ τοῦ θεοῦ γινόμενον ἐκκλησίᾳ . Οἷς γὰρ ἀναγκαίοις εἶναι γέγονε , πρὸς τοῦ δημιουργοῦ τῆς φύσεως ἁπλᾶ καὶ τοῖς πᾶσιν εὐπόριστα δεδόσθαι ταῦτα συμπέπτωκεν · ἵνα μὴ δυσχεροῦς τῆς ἀναγκαίας τῇ φύσει χρείας καθισταμένης , ὄλεθρος τοῖς οὖσι κατόπιν ἀκολουθῇ . καὶ πρῶτον ἐπὶ τῶν σωματικωτέρων τὸν λόγον γυμνάσαντες ἐκ τῶν τῇ αἰσθήσει γνωριμωτέρων , ὡς διὰ βαθμίδος τινὸς , ἀναγάγωμεν εὐπαρακολουθητότερόν τινα τρόπον ἐπὶ τὰ θεῖα τῆς ἐκκλησίας δόγματα . οἶμαι γὰρ , ὡς τὸ μέγα τοῦτο στοιχεῖον , τὸν ἀέρα , τὸν ἄφθονον πάσης φύσεως πλοῦτον , διὰ τοῦτο πᾶσι προὔθηκεν ὁ θεὸς ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ νήσοις καὶ ἠπείροις , ἄχρις αἰθέρος καὶ οὐρανίων ἀντύγων , ἁπλοῦν καὶ ἀποίκιλον , ἵνα μηδὲν μηδαμῆ τῶν εἰς χρείαν ἰόντων τὴν τοῦ ζῇν αἰτίαν καθ' οἱονδήτινα ζημιοῖτο τρόπον · καὶ οὐδὲν ἁπλῶς τῶν ἐν κόσμῳ τούτου γέγονεν ἄμοιρον , πλὴν ἢ ὃ παντάπασιν ἐστέρηται τῆς γενέσεως . Ἔπειτα τὸ τῆς αἰθερίας ἐκείνης λαμπάδος φῶς ἀρίθμει μοι δεύτερον ἀναγκαῖον · τὴν οὐρανίου λέγω πέπλου πορφύραν , τὴν τἀπίγεια πάντα βόσκουσαν ἡλίου φλόγα . πᾶσι γὰρ καὶ οὗτος ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ τοῖς βουλομένοις ἀεὶ δῶρον ἄσυλον πρόκειται , πλουσίοις ἐπίσης καὶ πένησιν , ἄρχουσι καὶ ἀρχομένοις · καὶ οὐδὲν ἐπὶ γῆς ἀμέτοχον τῶν ἐκείνου γέγονεν ἀγαθῶν , πλὴν ἢ ὃ μὴ μετέσχε τοῦ εἶναι . Ἐπὶ τούτοις καὶ τρίτον ὅρα μοι ἀναγκαῖον τῇ φύσει , τὴν ὑγρὰν τῶν ὑδάτων οὐσίαν , ἄπειρον καὶ αὐτὴν κεχυμένην ἀέρι καὶ γῇ καὶ πᾶσι τόποις ἐμφανέσι καὶ ἀφανέσι . μαρτυροῦσί μοι τῷ λόγῳ ποταμοὶ καὶ λίμναι καὶ πηγαὶ καὶ ὅση τοῖς ἐγκάτοις ἔνεστι τῆς γῆς ὑδάτων φύσις . ἀλλὰ γὰρ , ἵνα μὴ λάθωμεν εἰς μῆκος λόγου παρενεχθέντες , τοῖς τῶν μεγίστων τοῦ κόσμου στοιχείων ἡδίστοις καθ' ἕκαστα λόγοις ἐνδιατρίβοντες , ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τὸν λόγον φέρε ἐπανακάμψωμεν . Τὸν γὰρ αὐτόν μοι τρόπον ὅρα κἀνταῦθα περὶ τῆς πίστεως . ὡς γὰρ τῶν εἰρημένων οὐδὲν οὐδαμῆ ποικίλον καὶ πολυσχιδὲς ἀποπέφανται , ὡς τὸ μὲν τῶν μερῶν ἐφ' ἑκάστου τούτων μετέχεσθαι , τὸ δ' οὔ · καὶ τὸ μὲν ὑπὸ τοῦδε μὲν , ὑπ' ἐκείνου δ' οὔ · ἀλλὰ πάντα πάσης ἐπίσης τῆς τούτων μετέχειν δέδεικται φύσεως , κατὰ τὴν ἰδίαν ἕκαστα δύναμίν τε καὶ βούλησιν · οὕτω καὶ ὁ τῆς πίστεως λόγος , ἁπλοῦς καὶ ἀποίκιλος , πᾶσιν ἐπίσης πλουσίοις καὶ πένησι δέδοται , ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοις . Οὐ γὰρ ἄλλο μὲν τὸ βασιλέων καὶ ἡγεμόνων εἶναι βάπτισμα νόμος , ἄλλο δὲ τὸ σκαπανέων καὶ ἁλιέων · οὐδ' ἐκείνου μὲν τόδε , ἐκεῖνο δὲ τοῦδε · ἀλλ' ἓν καὶ ταὐτὸν καὶ πᾶσι καὶ ἀεί . “ ἐν ἑνὶ γὰρ ( φησὶν ὁ ἀπόστολος ) πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν αὐτοῦ , εἴτε Ἰουδαῖοι , εἴτε Ἕλληνες , εἴτε δοῦλοι , εἴτε ἐλεύθεροι · καὶ πάντες εἰς ἓν πνεῦμα ἐβαπτίσθημεν ” · ὡς ἂν μηδαμῆ μηδενὶ τῶν πιστῶν τὸ ζωτικὸν ὡς ἀληθῶς τῆς ψυχῆς ζημιοῦσθαι ἐξῇ , μήτε καθ' οἱονδήτινα χρόνον , μήτε καθ' οἱονδήτινα τρόπον . Καὶ ὥσπερ ἐκεῖ , κατὰ μὲν τὸ τῆς ἀναγκαίας χρείας ἀνάλογον , καὶ ἡ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων ζυγοστατεῖται χορηγία , πολύχους ὁμοῦ καὶ ἀνενδεής · τὰ δ' ἄλλ' ὁπόσ' ἐνδεχομένην ἔσχε τὴν χρείαν , καὶ ἥκιστα πᾶσιν ἐπίσης ἐπάγουσαν τὴν ἀνάγκην , σπανιώτερά πως καὶ ἄλλα ἄλλοις προσώποις καὶ ἄλλα ἄλλοις μερίζεται τόποις , τῆς πρὸς ἀλλήλους ἕνεκα φυσικῆς ἑνώσεώς τε καὶ σχέσεως , οὕτω κἀνταῦθά μοι σκόπει τὰς ποικίλας τῶν ἀρετῶν ἰδέας ἄλλας ἄλλως ἄλλοις , ἐπὶ τῶν συστοίχων ἴσως καὶ ἀντιθέτων ἐλαττωμάτων , μεριζομένου τοῦ κτίσαντος . ὥσπερ γὰρ εἰ ὁ πάντων ἐκεῖ προμηθεὺς τὰ τοῦ βίου τερπνὰ διανέμειν ἐπίσης ἅπασιν ἅπαντ' ἐδίδου τῇ φύσει , ἀνέραστος ἦν δήπου γε καὶ ἀταλαίπωρος ἡ τούτων ζήτησις , μηδενὸς μηδενὶ κατὰ μηδένα γέ τινα χρῆσθαι δεομένου τὸν τρόπον , καὶ ῥᾷστα δὴ τοὐντεῦθεν τῆς φιλαλληλίας ὑποτέμνεσθαι συνέβαινε τοὺς λόγους · ἐπειδὴ δ' ἔδει κοινωνὸν τὸν ἄνθρωπον εἶναι διὰ τὸ τῆς ἀγάπης χρήσιμον καὶ ἀνακέκραται λοιπὸν τοῖς λυπηροῖς τὰ ἡδέα , λυπεῖ μὲν τῷ ἐνδεῖ , τέρπει δ' αὖ ἐν προθύροις οἰκίζων τὴν ἐλπίδα τῆς εὐπορίας , διδοῦσαν παλάμην ἀντίπαλον τῇ πλεονεξίᾳ τοῦ ἐνδεοῦς · καὶ ζητεῖ μὲν οὗτος , δίδωσι δ' ἐκεῖνος · καὶ τοὐναντίον αὖθις καὶ διὰ πάντα ἑκάτερον · καὶ νόμος τοῦτο γίνεται φιλίας καὶ δεσμὸς ἀλλήλοις ἄφυκτα ἰσχύων · καὶ τοῦτ' ἔστιν ὃ γῇ μὲν πλωτὴν ἐργάζεται θάλασσαν καὶ ταύτην αὖθις ἐκείνῃ βάσιμον · καὶ Τάναϊς μὲν δι' αὐτό γέ τοι τοῦτο δρόμον ποιούμενος ὑπερόριον ἐπιῤῥεῖ τῇ Ἑλλάδι , καὶ Ἴστρος ἐπ' Αἴγυπτον ἔρχεται , καὶ Μαιώτιδι Νεῖλος κοινοῦται τὸ ῥεῦμα · οὕτω κἀνταῦθα δίδοσθαί φησι ὁ θεῖος ἀπόστολος παρὰ τοῦ πνεύματος ἄλλῳ μὲν λόγον σοφίας , ἄλλῳ δ' ἑρμηνείαν γλωσσῶν , ἄλλῳ δὲ προφητείαν , καὶ ἄλλῳ μὲν ἰαμάτων χαρίσματα , ἄλλῳ δ' ἐνεργήματα δυνάμεων · καὶ ἄλλοις μὲν ἄλλα , καὶ ἑτέροις ἕτερα · ἐν οἷς ἐνίοτε καὶ ἐπιστῆμαι καὶ τέχναι τὸ κράτος ἔχουσι · ὡς μήτ' εἰς ὀφρὺν ἐκφέροιτο διὰ τὸ ἀνενδεὲς τὸ τῆς εἰκόνος ἀρχέτυπον ἐνθυμούμενός τις , μήτ' εἰς ἀπογνώσεως ὀλισθαίνοι βυθοὺς , ἀχορήγητον ἔχων τὴν φύσιν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ μηδαμῆ παρ' οὐδενὸς εἰς οἱανδήτινα χρείαν κατὰ μηδένα καλούμενος χρόνον · ὡς γίνεσθαι δῆλον ἐκ τούτων ἁπάντων , τήν τε τῶν ἀναγκαίων φύσιν εἶναι μίαν καὶ ἅμα πᾶσιν ὁμοίαν τὴν κτῆσιν · τὴν δέ γε τῶν ἐνδεχομένων οὔτε μίαν , οὔτε πᾶσιν ἐπίσης ὁμοίαν ἀεὶ , ἀλλ' ἄλλοτ' ἄλλως καὶ ἄλλοις ἄλλως ἔχουσαν · τὴν μὲν οὖν τῶν εὐσεβῶν πίστιν πάτριον τοῖς ἀναγκαίοις ἀποδιδόναι , τὴν δὲ τῶν δογμάτων σοφίαν τῷ τῆς πίστεως ἐποικοδομεῖν θεμελίῳ , καθόσον καὶ ὅπου καὶ ὅτε καὶ οἷς ἂν ἐνδέχοιτο . ἄνευ μὲν γὰρ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος πίστεως , Χριστιανὸν ἀδύνατον εἶναι · σοφίας δ' ἄνευ δογμάτων , οὐδὲν κωλύει . “ Ἦ γὰρ οὐδὲν ἂν ἦν τῆς πίστεως ἡμῶν ἀδικώτερον , εἰ πρὸς τοὺς σοφοὺς ἔπιπτε μόνον ” , φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος . τοὺς γὰρ τοιούτους λαβυρίνθους , κατ' ἐκεῖνον τὸν ὄφιν , καὶ ὁ τῶν αἱρετικῶν ὑποδυόμενος θίασος , καὶ εἰς διδασκάλους ἕνεκα κενοδοξίας μετασχηματιζόμενοι , συναρπάζουσι κακουργίαις ῥημάτων διανοίας ἀπειροκάλους , ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ὑποδειγμάτων λυμαινόμενοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ τῆς θεολογίας καταῤῥυπαίνοντες , ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος . καὶ τοῦτον εἶναί φημι καὶ ὃν ὁ θεῖος πεφόβηται φόβον ἀπόστολος , “ μήπως ( φάσκων ) φθαρῇ τὰ νοήματα ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐν Χριστῷ ” . “ εἰ γὰρ αὐτὸς ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται ” , φησὶν , “ οὐ μέγα εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης . ” Ἃ μὲν οὖν εἰκὸς ἦν εἰπόντας περὶ τῆς πίστεως , δεῖξαι ὅσον τὸ ἀναγκαῖον , δίχα προσθήκης καὶ ἀφαιρέσεως στέργειν αὐτῇ , καὶ ὅσον αὖθις τῶν δογμάτων τὸ ἐνδεχόμενον , καὶ ὡς ἅπασι μὲν ἀνάγκη Χριστιανοῖς τὴν δέουσαν εἰδέναι τῆς πίστεως προσκύνησιν , οὐ πᾶσι δ' ὁμοῦ καὶ τὴν τῶν δογμάτων ὁμοίαν σοφίαν καὶ τὸ θεολογεῖν , οὐ μὴν οὐδ' ἀεὶ , οὐδ' ἄνευ κοινῆς συνόδου τῶν πανταχῆ τῆς οἰκουμένης ἐπισκόπων · καὶ ὡς πρὶν ἢ φανῆναι τὸν Καλαβρὸν Βαρλαὰμ , θησαυρὸς τῶν τοιούτων ἦν καινοφωνιῶν ἡ τοῦ Παλαμᾶ καὶ γλῶττα καὶ χεὶρ , εἴρηται · μετρίως μὲν νῦν , διὰ τὴν τῶν ἀντιθέτων ὀχλοκρατίαν · εἰρήσεται δ' ἑξῆς πλατύτερόν τε καὶ καθαρώτερον , εἰ πᾶσα δυναστεύουσα χεὶρ ἀπείη . Δυοῖν οὖν ὁπότερον ἂν βούλοιτο Παλαμᾶς αἱρείσθω · ἢ τῶν ἀκαίρων καὶ μηδὲν αὐτῷ προσηκουσῶν προφάσεων ἀφιστάμενος δεχέσθω παραπλησίως ἡμῖν τὴν τῆς εὐσεβοῦς ἁπλότητα πίστεως , πάσας πρότερον τὰς αὐτοῦ πυρὶ παραδεδωκὼς βλασφημίας · ἢ τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἀφισταμένους ἡμᾶς ἐνοχλείτω μηδέν . οὐ γὰρ νόμος ἐκκλησίας , οὔτ' αὐτῷ , μηδαμῶς εὐσεβεῖν αἱρουμένῳ , βίαιον ἐπιφέρειν οὐδὲν , οὔθ' ἡμῖν εὐσεβοῦσιν · ἢν μή τις βούλοιτο τυραννεῖν . τί γὰρ κενοδοξίας ἐνταῦθα δεῖ , τῇ ψυχῇ μαχομένης καὶ τῷ αἰωνίῳ παραπεμπούσης πυρί ; ἢ τίς φρονήσει καὶ νῷ διοικῶν ἑαυτὸν , ἔπειτα τὸ σκεῦος τοῦ πνεύματος ὁρῶν τὸν ἀπόστολον λέγοντα , ὡς οὐδέν εἰμι καὶ ὡς οὔπω κατειληφέναι λογίζομαι ἐμαυτὸν , οὐχ ὑποπτήσσει καὶ ὑποπίπτει , ἵνα καὶ σύνεσιν ἔχειν δόξῃ , καὶ ἅμα τῆς ὀρθῆς οὐκ ἀπόσχηται πίστεως ; καὶ τῶν ἀσταχύων γὰρ τοὺς πίπτοντας μᾶλλον ἀγαπωμένους ἴσμεν τοῖς γεωργοῖς , ἢ τοὺς ἀκλινῶς ἱσταμένους . ἐφόδιον γὰρ ταῖς τῶν σχημάτων ἐναλλαγαῖς , ἐκεῖ μὲν τὸ βρίθεσθαι τοῖς καρποῖς , ἐνταῦθα δὲ τῆς κουφότητος τὸ κακόδαιμον . εἶεν . »
Lemmas: ( στ . ) ὁ δέ βασιλεύς ὁ μακρηγορία ἐγώ ὀνειδίζω τε καί ἀνακόπτω , « ἔτι μικρός εἶπον ἀπαλλάσσω » , φημί ἐγώ . καί ἀναφέρω ἐκεῖσε ὁ λόγος , « εἄν ἐθέλω , » φημί , « εἰμί βασιλεύς , μάλα ὅς ῥᾴδιος γίγνομαι εἄν ὁ ὁ εὐσεβής εἰρήνη ὁ ὁ θεός ἐκκλησία πρός ὁ πρότερος ὁ ἁπλότης ἴχνος ἀνάλυσις . ὁ γάρ δύναμις ὁ βούλομαι καλῶς συντρέχω , μηδείς εἄν ἔτι εἰμί μηδαμῆ μήτε πρός ὁ καλῶς , μήτε μήv πρός ὁ κακός , ὅς γίγνομαι εἄν ἐμποδών . καί Κωνσταντῖνος ἐκεῖνος ὁ βασιλεύς τριακόσιοι ἐγγύς ἐνιαυτός εἰδωλολατρία ἐν βραχύς διορθόω ἐκγίγνομαι · καί ἐναντίος αὖθις , Ἰουλιανός πρός εἰδωλολατρία νεύω , μικρός πᾶς εἰμί αὖθις ὁμοίως ὑπήκοος ὁ ταχύς παλινδρομέω · καί οὗτος γε πρόειμι τις ἀεί ῥᾳδίως ὁ ἄρχω ἕπω ὁράω ὁ ὑπήκοος , καθάπερ πνοή ἄνεμος πίπτω φύλλον δρῦς , καί εἰμί τίς ὁ οὗτος ῥᾴδιος καί κοῦφος . φέρω τοίνυν , ἀποδίδωμι , εἰμί βασιλεύς , ὁ πρίν εὐκοσμία ἐκεῖνος ὁ ὁ θεός ἐκκλησία , ὅς ὁ ὁ Παλαμά διασπείρω τε καί διαμερίζω καινοφωνία , μυρίος ὅλος μικρός θόρυβος ὁ οἰκέω ἐμπίμπλημι . ῥᾴδιος δέ εἰμί σύ πάντως οὗτος , φλόξ πυρός ὁ ὅλος αὐτός Βίβλος βούλομαι χαρίζομαι , πᾶς ἀναμίξ ὁ αἵρεσις εἰμί συμφόρημα . εἰμί δέ ὁ ἀμαθής ἔχω ἔνιοι διαδιδράσκω ὁ βλάσφημος , διά τε ὁ ὁ λέξις σύγχυσις καί ὁ ὁ φράσις σκοτεινός τε καί ὁμιχλώδης , ἐγώ ἀναπτύσσω δείκνυμι κατά ἕκαστος τε καί κατά πλῆθος . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ αἵρεσις ἐπιτήδευμα , ποικίλος τις καί δυσδιάκριτος , καί πολύς ὁ ὁμοιότης διασῴζω πρός ὁ ἐν ὄρος λόχμη καί φάραγξ · ἵνα , ὡς ἐκεῖθεν ὁ λῃστής ὁ ἐν ἁπλότης πάρειμι Καρδία ἀπρόοπτος ἐπιπηδάω , οὕτως ὡς ἐκ σκότος οὗτος ὁ συμμείγνυμι καί γριφώδης ὁ ὁμώνυμος ἅμα καί πολυώνυμος λέξις ὁ ὁ εὐσέβεια βάλλω ἁπλόος . χρή εἄν ἴσως ἐκ ἀντίθετος , ὁ εὐσέβεια ἁπλότης κοσμέω , πολυμιγής τις καί ποικίλος ὁ ἀντίπαλος εἰμί κακία . καί οὗτος δῆλος τίθημι εὐθύς ὁ πολύς ἐν θεολόγος Γρηγόριος · “ εἰμί ὅτε ἀκμάζω ὁ ἡμέτερος ( φάσκω ) καί καλῶς ἔχω · ἡνίκα ὁ μέν περισσός οὗτος καί καταγλωττίζω ὁ θεολογία καί ἔντεχνος οὐδέ πάροδος ἔχω εἰς ὁ θεῖος αὐλή · ἀλλά αὐτός εἰμί ψῆφος τε παίζω , ὁ ὄψις κλέπτω ὁ τάχος ὁ μετάθεσις , ἢ κατορχέομαι ὁ θεατής παντοῖος καί ἀνδρόγυνος λύγισμα , καί περί θεός λέγω τίς καί ἀκούω περίεργος · ὁ δέ ἁπλόος τε καί εὐγενής εὐσέβεια νομίζω . ἀπό ὅς δέ Σέξτος καί Πύῤῥωνες καί ὁ ἀντίθετος γλῶσσα , ὥσπερ τίς νόσημα δεινός καί κακοήθης , ὁ ἐκκλησία ἐγώ εἰσφθείρω , καί ὁ φλυαρία παίδευσις δοκέω , καί ὅς φημί περί Ἀθηναῖος ὁ βίβλος ὁ πρᾶξις , εἰς οὐδείς ἄλλος εὐκαιρέω , ἢ λέγω τίς καί ἀκούω καινός , ὦ τίς Ἱερεμίας ὀδύρομαι ὁ ἡμέτερος σύγχυσις καί σκοτόμαινα , ὁ μόνος εἰδοί ἐξισόω θρῆνος πάθος ; ” ὁράω ὅπως ὁ πρίν ὁ μέγας ὁ θεῖον μακαρίζω δόγμα ἁπλότης θρῆνος ἄξιος μακρός ὁ περισσός καί ποικίλος ἡγέομαι ὁ θεολογία , ἅτε χειμών καί ναυάγιον αἴτιος ὁ ὁ θεός γίγνομαι ἐκκλησία . οἷς γάρ ἀναγκαῖος εἰμί γίγνομαι , πρός ὁ δημιουργός ὁ φύσις ἁπλόος καί ὁ πᾶς εὐπόριστος δίδωμι οὗτος συμπίπτω · ἵνα μή δυσχερής ὁ ἀναγκαῖος ὁ φύσις χρεία καθίστημι , ὄλεθρος ὁ εἰμί κατόπιν ἀκολουθέω . καί πρῶτος ἐπί ὁ σωματικός ὁ λόγος γυμνάζω ἐκ ὁ ὁ αἴσθησις γνώριμος , ὡς διά βαθμίς τις , ἀνάγω ευπαρακολουθητοτερος τις τρόπος ἐπί ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία δόγμα . οἴομαι γάρ , ὡς ὁ μέγας οὗτος στοιχεῖον , ὁ ἀήρ , ὁ ἄφθονος πᾶς φύσις πλοῦτος , διά οὗτος πᾶς προτίθημι ὁ θεός ὄρος καί σπήλαιον καί νῆσος καί ἤπειρος , ἄχρι αἰθήρ καί οὐράνιος ἄντυξ , ἁπλόος καί ἀποίκιλος , ἵνα μηδείς μηδαμῆ ὁ εἰς χρεία ἔρχομαι ὁ ὁ ζάω αἴτιος κατά οἱονδήτινα ζημιόω τρόπος · καί οὐδείς ἁπλόος ὁ ἐν κόσμος οὗτος γίγνομαι ἄμοιρος , πλήν ἢ ὅς παντάπασι στερέω ὁ γένεσις . ἔπειτα ὁ ὁ αἰθέριος ἐκεῖνος λαμπάς φάος ἀριθμέω ἐγώ δύο ἀναγκαῖος · ὁ οὐράνιος λέγω πέπλος πορφύρα , ὁ ἐπίγειος πᾶς βόσκω ἥλιος φλόξ . πᾶς γάρ καί οὗτος ἴδιος καί δημόσιος ὁ βούλομαι ἀεί δῶρον ἄσυλον πρόκειμαι , πλούσιος ἐπίσης καί πένης , ἄρχω καί ἄρχω · καί οὐδείς ἐπί γῆ ἀμέτοχος ὁ ἐκεῖνος γίγνομαι ἀγαθός , πλήν ἢ ὅς μή μετέχω ὁ εἰμί . ἐπί οὗτος καί τρίτος ὁράω ἐγώ ἀναγκαῖος ὁ φύσις , ὁ ὑγρός ὁ ὕδωρ οὐσία , ἤπειρος καί αὐτός χέω ἀήρ καί γῆ καί πᾶς τόπος ἐμφανής καί ἀφανής . μαρτυρέω ἐγώ ὁ λόγος ποταμός καί λίμνη καί πηγή καί ὅσος ὁ ἔγκατα ἔνειμι ὁ γῆ ὕδωρ φύσις . ἀλλά γάρ , ἵνα μή λανθάνω εἰς μῆκος λόγος παραφέρω , ὁ ὁ μέγας ὁ κόσμος στοιχεῖον ἡδύς κατά ἕκαστος λόγος ἐνδιατρίβω , εἰς ὁ πρότερος ἴχνος ὁ λόγος φέρω ἐπανακάμπτω . ὁ γάρ αὐτός ἐγώ τρόπος ὁράω ἐνταῦθα περί ὁ πίστις . ὡς γάρ ὁ εἴρω οὐδείς οὐδαμῆ ποικίλος καί πολύσχιστος ἀποφαίνω , ὡς ὁ μέν ὁ μέρος ἐπί ἕκαστος οὗτος μετέχω , ὁ δέ οὖον · καί ὁ μέν ὑπό ὅδε μέν , ὑπό ἐκεῖνος δέ οὖον · ἀλλά πᾶς πᾶς ἐπίσης ὁ οὗτος μετέχω δείκνυμι φύσις , κατά ὁ ἴδιος ἕκαστος δύναμις τε καί βούλησις · οὗτος καί ὁ ὁ πίστις λόγος , ἁπλόος καί ἀποίκιλος , πᾶς ἐπίσης πλούσιος καί πένης δίδωμι , ἄρχω τε καί ἄρχω . οὖον γάρ ἄλλος μέν ὁ βασιλεύς καί ἡγεμών εἰμί βάπτισμα νόμος , ἄλλος δέ ὁ σκαπανεύς καί ἁλιεύς · οὐδέ ἐκεῖνος μέν ὅδε , ἐκεῖνος δέ ὅδε · ἀλλά εἷς καί αὐτός καί πᾶς καί ἀεί . “ ἐν εἷς γάρ ( φημί ὁ ἀπόστολος ) πνεῦμα ἐγώ πᾶς εἰς εἷς σῶμα βαπτίζω αὐτός , εἴτε Ἰουδαῖος , εἴτε Ἕλλην , εἴτε δοῦλος , εἴτε ἐλεύθερος · καί πᾶς εἰς εἷς πνεῦμα βαπτίζω ” · ὡς εἄν μηδαμῆ μηδείς ὁ πιστός ὁ ζωτικός ὡς ἀληθής ὁ Ψυχή ζημιόω ἔξεστι , μήτε κατά οἱονδήτινα χρόνος , μήτε κατά οἱονδήτινα τρόπος . καί ὥσπερ ἐκεῖ , κατά μέν ὁ ὁ ἀναγκαῖος χρεία ἀνάλογος , καί ὁ ὁ ἀναγκαῖος στοιχεῖον ζυγοστατέω χορηγία , πολύχους ὁμοῦ καί ἀνενδεής · ὁ δέ ἄλλος ὁπόσος ἐνδέχομαι ἔχω ὁ χρεία , καί ἥκιστος πᾶς ἐπίσης ἐπάγω ὁ ἀνάγκη , σπάνιος πως καί ἄλλος ἄλλος πρόσωπον καί ἄλλος ἄλλος μερίζω τόπος , ὁ πρός ἀλλήλων ἕνεκα φυσικός ἕνωσις τε καί σχέσις , οὗτος ἐνταῦθα ἐγώ σκοπέω ὁ ποικίλος ὁ ἀρετή ἰδέα ἄλλος ἄλλως ἄλλος , ἐπί ὁ σύστοιχος ἴσως καί ἀντίθετος ἐλάττωμα , μερίζω ὁ κτίζω . ὥσπερ γάρ εἰμί ὁ πᾶς ἐκεῖ Προμηθεύς ὁ ὁ βίος τερπνός διανέμω ἐπίσης ἅπας ἅπας δίδωμι ὁ φύσις , ἀνέραστος εἰμί δήπου γε καί ἀταλαίπωρος ὁ οὗτος ζήτησις , μηδείς μηδείς κατά μηδείς γε τις χράω δήω ὁ τρόπος , καί ῥᾳδίως δή τοὐντεῦθεν ὁ φιλαλληλία ὑποτέμνω συμβαίνω ὁ λόγος · ἐπεί δέ ἐσθίω κοινωνός ὁ ἄνθρωπος εἰμί διά ὁ ὁ ἀγάπη χρήσιμος καί ἀνακεράννυμι λοιπός ὁ λυπηρός ὁ ἡδύς , λυπέω μέν ὁ ἐνδέω , τέρπω δέ αὖος ἐν πρόθυρον οἰκίζω ὁ ἐλπίς ὁ εὐπορία , δίδωμι παλάμη ἀντίπαλος ὁ πλεονεξία ὁ ἐνδεής · καί ζητέω μέν οὗτος , δίδωμι δέ ἐκεῖνος · καί ἐναντίος αὖθις καί διά πᾶς ἑκάτερος · καί νόμος οὗτος γίγνομαι φίλιος καί δεσμός ἀλλήλων ἄφυκτος ἰσχύω · καί οὗτος εἰμί ὅς γῆ μέν πλωτός ἐργάζομαι θάλασσα καί οὗτος αὖθις ἐκεῖνος βάσιμος · καί Τάναϊς μέν διά αὐτός γε ὅς οὗτος δρόμος ποιέω ὑπερόριος ἐπιρρέω ὁ Ἑλλάς , καί Ἴστρος ἐπί Αἴγυπτος ἔρχομαι , καί Μαιῶτις Νεῖλος κοινόω ὁ ῥεῦμα · οὗτος ἐνταῦθα δίδωμι φημί ὁ θεῖος ἀπόστολος παρά ὁ πνεῦμα ἄλλος μέν λόγος σοφία , ἄλλος δέ ἑρμηνεία γλῶσσα , ἄλλος δέ προφητεία , καί ἄλλος μέν ἴαμα χάρισμα , ἄλλος δέ ἐνέργημα δύναμις · καί ἄλλος μέν ἄλλος , καί ἕτερος ἕτερος · ἐν ὅς ἐνίοτε καί ἐπιστήμη καί τέχνη ὁ κράτος ἔχω · ὡς μήτε εἰς ὀφρύς ἐκφέρω διά ὁ ἀνενδεής ὁ ὁ εἰκών ἀρχέτυπος ἐνθυμέομαι τις , μήτε εἰς ἀπόγνωσις ὀλισθάνω βυθός , ἀχορήγητος ἔχω ὁ φύσις πᾶς ἀγαθός καί μηδαμῆ παρά οὐδείς εἰς οἱανδήτινα χρεία κατά μηδείς καλέω χρόνος · ὡς γίγνομαι δῆλος ἐκ οὗτος ἅπας , ὁ τε ὁ ἀναγκαῖος φύσις εἰμί εἷς καί ἅμα πᾶς ὅμοιος ὁ κτῆσις · ὁ δέ γε ὁ ἐνδέχομαι οὔτε εἷς , οὔτε πᾶς ἐπίσης ὅμοιος ἀεί , ἀλλά ἄλλοτε ἄλλως καί ἄλλος ἄλλως ἔχω · ὁ μέν οὖν ὁ εὐσεβής πίστις πάτριος ὁ ἀναγκαῖος ἀποδίδωμι , ὁ δέ ὁ δόγμα σοφία ὁ ὁ πίστις ἐποικοδομέω θεμέλιος , καθόσον καί ὅπου καί ὅτε καί ὅς εἄν ἐνδέχομαι . ἄνευ μέν γάρ ὁ ἁπλότης ὁ ἐκ ὁ θεῖον βάπτισμα πίστις , Χριστιανός ἀδύνατος εἰμί · σοφία δέ ἄνευ δόγμα , οὐδείς κωλύω . “ ἦς γάρ οὐδείς εἄν εἰμί ὁ πίστις ἐγώ ἄδικος , εἰμί πρός ὁ σοφός πίπτω μόνος ” , φημί ὁ θεῖος Γρηγόριος . ὁ γάρ τοιοῦτος λαβύρινθος , κατά ἐκεῖνος ὁ ὄφις , καί ὁ ὁ αἱρετικός ὑποδύω θίασος , καί εἰς διδάσκαλος ἕνεκα κενοδοξία μετασχηματίζω , συναρπάζω κακουργία ῥῆμα διάνοια ἀπειρόκαλος , ἐκ ὁ ἐντεῦθεν ὑπόδειγμα λυμαίνομαι ὁ ἀλήθεια καί ὁ ὁ θεολογία καταῤῥυπαίνοντες , ὡς ὁ μέγας φημί Βασίλειος . καί οὗτος εἰμί φημί καί ὅς ὁ θεῖος φοβέω φόβος ἀπόστολος , “ μήπως ( φάσκω ) φθείρω ὁ νόημα ἐγώ ἀπό ὁ ἁπλότης ὁ ἐν Χριστός ” . “ εἰμί γάρ αὐτός ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζω ” , φημί , “ οὖον μέγας εἰμί καί ὁ διάκονος αὐτός μετασχηματίζω ὡς διάκονος δικαιοσύνη . ” ἁ μέν οὖν εἰκός εἰμί εἶπον περί ὁ πίστις , δείκνυμι ὅσος ὁ ἀναγκαῖος , δίχα προσθήκη καί ἀφαίρεσις στέργω αὐτός , καί ὅσος αὖθις ὁ δόγμα ὁ ἐνδέχομαι , καί ὡς ἅπας μέν ἀνάγκη Χριστιανός ὁ δήω οἶδα ὁ πίστις προσκύνησις , οὖον πᾶς δέ ὁμοῦ καί ὁ ὁ δόγμα ὅμοιος σοφία καί ὁ θεολογέω , οὖον μήv οὐδέ ἀεί , οὐδέ ἄνευ κοινός σύνοδος ὁ πανταχῇ ὁ οἰκέω ἐπίσκοπος · καί ὡς πρίν ἢ φαίνω ὁ Καλαβρός Βαρλαάμ , θησαυρός ὁ τοιοῦτος εἰμί καινοφωνία ὁ ὁ Παλαμά καί γλῶσσα καί χείρ , εἴρω · μέτριος μέν νῦν , διά ὁ ὁ ἀντίθετος ὀχλοκρατία · εἴρω δέ ἑξῆς πλατύς τε καί καθαρός , εἰμί πᾶς δυναστεύω χείρ ἄπειμι . δύο οὖν ὁπότερος εἄν βούλομαι Παλαμάς αἱρέω · ἢ ὁ ἄκαιρος καί μηδείς αὐτός προσήκω πρόφασις ἀφίστημι δέχομαι παραπλήσιος ἐγώ ὁ ὁ εὐσεβής ἁπλότης πίστις , πᾶς πρότερος ὁ αὐτός πῦρ παραδίδωμι βλασφημία · ἢ ὁ αὐτός κοινωνία ἀφίστημι ἐγώ ἐνοχλέω μηδείς . οὖον γάρ νόμος ἐκκλησία , οὔτε αὐτός , μηδαμῶς εὐσεβέω αἱρέω , βίαιος ἐπιφέρω οὐδείς , οὔτε ἐγώ εὐσεβέω · εἄν μή τις βούλομαι τυραννέω . τίς γάρ κενοδοξία ἐνταῦθα δεῖ , ὁ Ψυχή μάχομαι καί ὁ αἰώνιος παραπέμπω πῦρ ; ἢ τίς φρόνησις καί νάω διοικέω ἑαυτοῦ , ἔπειτα ὁ σκεῦος ὁ πνεῦμα ὁράω ὁ ἀπόστολος λέγω , ὡς οὐδείς εἰμί καί ὡς οὔπω καταλαμβάνω λογίζομαι ἐμαυτοῦ , οὐ ὑποπτήσσω καί ὑποπίπτω , ἵνα καί σύνεσις ἔχω δόξα , καί ἅμα ὁ ὀρθός οὐ ἀπέχω πίστις ; καί ὁ ἄσταχυς γάρ ὁ πίπτω μᾶλλον ἀγαπάω οἶδα ὁ γεωργός , ἢ ὁ ἀκλινῶς ἵστημι . ἐφόδιον γάρ ὁ ὁ σχῆμα ἐναλλαγή , ἐκεῖ μέν ὁ βρίθω ὁ καρπός , ἐνταῦθα δέ ὁ κουφότης ὁ κακοδαίμων . ἄγω . »