nicephorus-gregoras.historia-romana 8.4.5
( Ε . ) Ἀλλὰ γὰρ οὕτω πάσης ὑποψίας ἀπολυθεὶς ὁ ἀνὴρ καὶ πᾶσαν εὔνοιαν διασώζειν πιστευόμενος πρὸς τὸν εὐεργέτην καὶ ἀποῤῥήτων ἤδη κοινωνὸς ἠξιοῦτο γίγνεσθαι , ὡς πιστευθῆναι λοιπὸν καὶ τουτὶ τὸ ἀπόῤῥητον , λέγω , τὸ φύλαξ λανθάνων περιϊέναι καὶ προσιέναι τῷ ἐγγόνῳ τοῦ βασιλέως Ἀνδρονίκῳ τῷ βασιλεῖ , μὴ λάθῃ φυγὼν , ὡς ἔφθημεν εἰρηκότες . ὁ δὲ , εἰ χρὴ ταῖς τῶν πολλῶν ὑπολήψεσι πείθεσθαι , φίλαρχος ὢν ἀεὶ καὶ καιροῦ μὴ τυχὼν οὐδέπω τὸ βουλόμενον ἐνδείξασθαι τῆς ψυχῆς νῦν ἔγνω καιρὸν εἶναι τοῦτον ὑπὸ τῆς τύχης παρεσχημένον κατ' ἀλλήλων τοὺς βασιλέας ἐκπολεμώσας καὶ τὰ Ῥωμαίων οὕτω συγκυκήσας ἅπαντα πράγματα , τῶν σκήπτρων αὐτὸς ἐπιβῆναι · ἢ τό γε δεύτερον , μέρος τῆς ὅλης τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονίας ἀποτεμόμενος εἰς οἰκείαν ἀρχὴν αὐτὸ καταστήσασθαι . ὅθεν Ἀνδρονίκῳ τῷ νέῳ βασιλεῖ προσελθὼν ἅπαν τοῦ πάππου καὶ βασιλέως ἀνεκάλυψε τὸ ἀπόῤῥητον , λέγων · ὡς « ἐμὲ μὲν οἷά τινα κύνα ῥινηλατοῦσαν τὰ σὰ βουλεύματα τέταχεν ὁ βασιλεὺς περί σε · ὁ δὲ κάθηται συσκευάζων ἀγχόνας καὶ δεσμὰ κατὰ σοῦ · σὺ δ' ἀγνοῶν κάθησαι νηπίων βουλεύμασι γαυρούμενος . τί γάρ σοι τὸ ὄφελος ἀποπλεύσαντι λάθρα πρὸς ἀλλοτρίαν οἴχεσθαι χώραν , ἔνθα καθάπερ δούλῳ δεήσει καθημένῳ πρὸς ἀλλοτρίαν βλέπειν τράπεζαν , ὁπόταν ἴσως μηδὲ φονεῦσιν ἐντύχῃς τοῖς ξενίζουσι , μηδὲ ταῖς τοῦ πάππου καὶ βασιλέως ἄρκυσι καὶ πάγαις ἁλῷς ; εἰ δὲ πάντα πρὸς λήθης βυθοὺς τὰ νηπιώδη ταῦτα ῥίψας βουλεύματα πεισθείης ἐμοὶ τὰ βελτίω σοι καὶ σωτήρια συμβουλεύοντι , οὐκ ἂν φθάνοις τὰ σκῆπτρα τῆς αὐτοκρατορίας λαμβάνων ἀπονητί . μίαν γὰρ ἀνυσιμωτάτην ὁρῶ πρὸς τοῦτο φέρουσαν ἀφορμὴν , ἢν φυγὼν τὸ Βυζάντιον ἐς τὰς τῆς Θρᾴκης ἐκδράμῃς πόλεις καὶ χώρας . φύσει γὰρ χαίροντες ταῖς καινοτομίαις τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος καὶ ἅμα βεβαρημένοι τοῖς συχνοῖς φόροις οἱ ταλαίπωροι Θρᾷκες , ἢν κουφισμὸν καὶ ἐλευθερίαν ἐξελθὼν κηρύξῃς , ἄσμενοί σοι πάντες ἕψονται πρὸς ὅπερ ἂν αὐτὸς ἐθέλοις , τὴν πρὸς τὸν πάππον καὶ βασιλέα πολυετῆ δουλείαν ῥᾷστα λακτίσαντες καὶ ὥσπερ τινὰ Ταντάλειον φόρτον ἀποσεισάμενοι . εἰ γοῦν ἀρεστὸν τὸ ἐμόν σοι τόδε φαίνοιτο βούλευμα , ἐγὼ καὶ ταμίας καὶ χορηγός σοι τοῦ δράματος ἔσομαι καὶ πάντα τὸν ἆθλον ὑποστὰς τὴν ταχίστην ἐκτελέσω · ἢν μόνον καὶ σύ μοι ὑποσχέσθαι ἐθέλῃς καὶ δοῦναι πιστὰ τὰ ἐχέγγυα περὶ τῶν ἀξίων γερῶν καὶ ἐπάθλων . τίνα δὴ ταῦτα ; ἀξιωμάτων λαμπρότητες καὶ χωρία πολλὰ καὶ πολλὴν τὴν ἐπέτειον παρέχεσθαι δυνάμενα πρόσοδον · καὶ ἐπὶ τούτοις μηδένα τῶν πάντων δύνασθαι πλέον ἐμοῦ παρά σοι , μηδεμίαν τινὰ πραγμάτων κατάστασιν περαίνεσθαι παρὰ σοῦ , πλὴν τοῦ κἀμὲ συνειδέναι . ὁρᾷς γὰρ , ὅπως τῶν συμφορῶν ἐθελοντής σοι γίνομαι κοινωνὸς καὶ τῶν κινδύνων αὐθαιρέτως συναίρεσθαι βούλομαι , πάντας ἐκείνους τοὺς πρὸς τὸν βασιλέα τῆς σῆς ἀγάπης ὀπίσω θέμενος ὅρκους · κἂν εἴ τι δεινὸν κατὰ τῆς ἐμῆς κεφαλῆς τὸ τῆς τύχης φέρῃ παράλογον , προθύμως φέρειν παρῄνεσα ἐμαυτῷ . ταῦτα τοίνυν θεώμενος πρόθυμος γίνου καὶ σὺ περὶ τὰς ὑποσχέσεις τῶν ἐμῶν ζητημάτων , ἢν σώζεσθαι θέλῃς . ἐπεὶ δ' ἡ τῶν πραγμάτων ὀξύτης ἡμᾶς οὐκ ἐᾷ τὰ παρόντα σχολαιότερον διατίθεσθαι , ἀλλ' ἐπὶ ξυροῦ ἡμῖν ἡ ἀκμὴ περιΐσταται τοῦ κινδύνου μελλήσασι , φέρε καὶ ἑτέροις τῆς γνώμης ταυτησὶ κοινωνήσωμεν , οἳ διὰ τὴν πρὸς τὸν βασιλέα ἀπέχθειαν οὔθ' ἡμᾶς καὶ τὰ τοιαῦτα μυστήρια προδοῦναι ἀνάσχοιντ' ἂν καὶ τῇ παρούσῃ χρείᾳ ἐς καιρὸν ἐν τοῖς μάλιστα γένοιντ' ἄν . »
Lemmas: ( Ε . ) ἀλλά γάρ οὗτος πᾶς ὑποψία ἀπολύω ὁ ἀνήρ καί πᾶς εὔνοια διασῴζω πιστεύω πρός ὁ εὐεργέτης καί ἀπόρρητος ἤδη κοινωνός ἀξιόω γίγνομαι , ὡς πιστεύω λοιπός καί οὗτος ὁ ἀπόρρητος , λέγω , ὁ φύλαξ λανθάνω περί-εἶμι καί πρόσειμι ὁ ἔγγονος ὁ βασιλεύς Ἀνδρόνικος ὁ βασιλεύς , μή λανθάνω φεύγω , ὡς φθάνω ἐρῶ . ὁ δέ , εἰμί χρή ὁ ὁ πολύς ὑπόληψις πείθω , φίλαρχος εἰμί ἀεί καί καιρός μή τυγχάνω οὐδέπω ὁ βούλομαι ἐνδείκνυμι ὁ Ψυχή νῦν γιγνώσκω καιρός εἰμί οὗτος ὑπό ὁ τυγχάνω παρέχω κατά ἀλλήλων ὁ βασιλεύς ἐκπολεμόω καί ὁ Ῥωμαῖος οὗτος συγκυκάω ἅπας πρᾶγμα , ὁ σκῆπτρον αὐτός ἐπιβαίνω · ἢ ὁ γε δύο , μέρος ὁ ὅλος ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ἀποτέμνω εἰς οἰκεῖος ἀρχή αὐτός καθίστημι . ὅθεν Ἀνδρόνικος ὁ νέος βασιλεύς προσέρχομαι ἅπας ὁ πάππος καί βασιλεύς ἀνακαλύπτω ὁ ἀπόρρητος , λέγω · ὡς « ἐγώ μέν οἷος τις κύω ῥινηλατέω ὁ σός βούλευμα τάσσω ὁ βασιλεύς περί σύ · ὁ δέ κάθημαι συσκευάζω ἀγχόνη καί δεσμός κατά σύ · σύ δέ ἀγνοέω κάθημαι νήπιος βούλευμα γαυρόω . τίς γάρ σύ ὁ ὄφελος ἀποπλέω λάθρῃ πρός ἀλλότριος οἴχομαι χώρα , ἔνθα καθάπερ δοῦλος δήω κάθημαι πρός ἀλλότριος βλέπω τράπεζα , ὁπόταν ἴσως μηδέ φονεύς ἐντυγχάνω ὁ ξενίζω , μηδέ ὁ ὁ πάππος καί βασιλεύς ἄρκυς καί πάγη ἁλίσκομαι ; εἰμί δέ πᾶς πρός λήθη βυθός ὁ νηπιώδης οὗτος ῥίπτω βούλευμα πείθω ἐγώ ὁ ἀγαθός σύ καί σωτήριος συμβουλεύω , οὐ εἄν φθάνω ὁ σκῆπτρον ὁ αὐτοκρατορία λαμβάνω ἀπονητί . εἷς γάρ ἀνύσιμος ὁράω πρός οὗτος φέρω ἀφορμή , εἄν φεύγω ὁ Βυζάντιον εἰς ὁ ὁ Θρᾴκη ἐκδράμω πόλις καί χώρα . φύσις γάρ χαίρω ὁ καινοτομία ὁ ἄνθρωπος ὁ γένος καί ἅμα βαρέω ὁ συχνός φόρος ὁ ταλαίπωρος Θρᾷξ , εἄν κουφισμός καί ἐλευθερία ἐξέρχομαι κηρύσσω , ἄσμενος σύ πᾶς ἕπω πρός ὅσπερ εἄν αὐτός ἐθέλω , ὁ πρός ὁ πάππος καί βασιλεύς πολυετής δουλεία ῥᾳδίως λακτίζω καί ὥσπερ τις ταντάλειος φόρτος ἀποσείω . εἰμί γοῦν ἀρεστός ὁ ἐμός σύ ὅδε φαίνω βούλευμα , ἐγώ καί τάμιας καί χορηγός σύ ὁ δρᾶμα εἰμί καί πᾶς ὁ ἆθλος ὑφίστημι ὁ ταχύς ἐκτελέω · εἄν μόνος καί σῦς ἐγώ ὑπισχνέομαι ἐθέλω καί δίδωμι πιστόν ὁ ἐχέγγυος περί ὁ ἄξιος γέρας καί ἔπαθλον . τίς δή οὗτος ; ἀξίωμα λαμπρότης καί χωρίον πολύς καί πολύς ὁ ἐπέτειος παρέχω δύναμαι πρόσοδος · καί ἐπί οὗτος μηδείς ὁ πᾶς δύναμαι πλέω ἐγώ παρά σύ , μηδείς τις πρᾶγμα κατάστασις περαίνω παρά σύ , πλήν ὁ ἐγώ σύνοιδα . ὁράω γάρ , ὅπως ὁ συμφορά ἐθελοντής σύ γίγνομαι κοινωνός καί ὁ κίνδυνος αὐθαίρετος συναίρω βούλομαι , πᾶς ἐκεῖνος ὁ πρός ὁ βασιλεύς ὁ σός ἀγάπη ὀπίσω τίθημι Ὅρκος · κἀν εἰμί τίς δεινός κατά ὁ ἐμός κεφαλή ὁ ὁ τυγχάνω φέρω παράλογος , προθύμως φέρω παραινέω ἐμαυτοῦ . οὗτος τοίνυν θεάομαι πρόθυμος γίγνομαι καί σύ περί ὁ ὑπόσχεσις ὁ ἐμέω ζήτημα , εἄν σῴζω ἐθέλω . ἐπεί δέ ὁ ὁ πρᾶγμα ὀξύτης ἐγώ οὐ ἐάω ὁ πάρειμι σχολαῖος διατίθημι , ἀλλά ἐπί ξυρόν ἐγώ ὁ ἀκμή περιίστημι ὁ κίνδυνος μέλλω , φέρω καί ἕτερος ὁ γνώμη οὗτος κοινωνέω , ἕ διά ὁ πρός ὁ βασιλεύς ἀπέχθεια οὔτε ἐγώ καί ὁ τοιοῦτος μυστήριον προδίδωμι ἀνέχω εἄν καί ὁ πάρειμι χρεία εἰς καιρός ἐν ὁ μάλιστα γίγνομαι ἄν . »