nicephorus-gregoras.historia-romana 28.1
Ἄρτι δὲ τοῦ χρόνου τὰς λευκανθείσας αὐτῷ τοῦ γήρως ἀποξέσαντος χειμερίας καὶ οἷον εἰπεῖν χιονώδεις τρίχας καὶ ἀνθηρὸν ἀνειληφότος ἐξ ὑπαρχῆς τὸ τῆς ἡλικίας πρόσωπον , καὶ τὰς ἡλιακὰς λαμπάδας ἀκμαιοτέρας ἐν μέσαις ἤδη ταῖς ἠριναῖς ἁπλώσαντος χάρισιν , ἧκεν αὖθις ἡμῖν ὁ καλὸς Ἀγαθάγγελος περὶ μέσας που νύκτας ἡσύχῳ ποδί . καὶ προσειπὼν καὶ καθίσας καὶ ἀπαγγείλας μὲν αὐτὸς περὶ ἑκάστου τῶν φίλων ἡμῖν καὶ συνάθλων ὅσα εἰκός , μαθὼν δ' αὖ ἐξ ἐμοῦ τά τε ἄλλα καὶ ὅτι τὰ καὶ μέχρι νῦν συμπαραμείναντά μοι τῆς θείας γραφῆς ἀφῄρηται βιβλία πάντα πρὸς τῶν διωκτῶν ἐξαίφνης ἐπεισπεσόντων , καὶ ὅτι διὰ τὴν τοῦ τηνικαῦτα χειμῶνος ἀκμὴν ταλαιπώρως ἐπῄει μοι καὶ πάνυ χαλεπῶς ἀνύσαι μεταξὺ τά τ' ἄλλα , καὶ ὅτι κρυσταλλούμενον τὸ ὕδωρ οὐκ ἦν ὡς τὰ πολλά μοι ῥᾴδιον ὅθεν παραμυθήσομαι πρὸς τὸ τοῦ πόματος χλιαρώτερον , πλὴν ἢ ὅτε συμβὰν οὑτωσί πως ἡλίου τὴν τῶν νεφῶν διασχόντος συνέχειαν , καί τινας διὰ τῆς θυρίδος ἀφέντος ἀκτῖνας εἰς τὸν ἐμὸν τοῦτον οἰκίσκον , ἀμυδράν τινα τὴν ἀλέαν τέως τῷ ὕδατι παρειχόμην εἰς πόσιν ἐκείνῳ , ἀνῴμωξέ τε βύθιον ὁ ἀνήρ , καὶ ποταμοὺς δακρύων ἀφῆκε τῶν ὀφθαλμῶν . ἐγὼ δ' ἐπέχειν βουλόμενος τό τε ἦθος ἀπήλλαττον εἰς τὸ χαριέστερον καὶ ἅμα τὴν ἐκείνου διάνοιαν ἀπησχόλουν ἐκεῖθεν εἰς ἕτερα , καὶ τὴν τῶν ἔξω πραγμάτων ἀπῄτουν ἀφήγησιν . ὅθεν ἐκεῖνος ἀρξάμενος ἄνωθεν οὑτωσὶ διηγεῖτο . Ὅπλα , φησίν , ἀράμενος ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνὸς λήγοντος ἤδη τοῦ πέρυσι θέρους Ματθαίῳ μὲν ἀπῄει τῷ παιδὶ συμμαχήσων , Παλαιολόγῳ δὲ μαχούμενος τῷ γαμβρῷ , Ῥωμαίων μὲν οὐδ' ἄχρι καὶ εἰς ἑξήκοντα ἐπαγόμενος στρατιώτας , Κατελάνων δ' οὖν καὶ βαρβάρων ὑπὲρ χιλίους . σύνοικον γάρ τινα κατὰ Ῥωμαίων ἔχων ὑποψίαν ἐκ πολλοῦ πρὸς ἀπέχθειαν ἀνεκλάλητον τοσοῦτον ἐμίσει καὶ ἀπεσείετο σφᾶς ὅσον ἐφίλει τε καὶ προσίετο βαρβάρους . τοσοῦτον δ' αὖ ἐμισεῖτο σφίσιν ὅσον ἐφιλεῖτο βαρβάροις , ὅτι σχῆμα ποιμένος ἀνειληφώς , βαρβάροις λύκοις εἰς προνομὴν ἐτίθει ῥᾳδίαν τὸ ποίμνιον ἑκοντὶ μεθ' ἡμέραν καὶ νύκτωρ ἀεί , ὡς μὴ μόνον ἐν χρῷ τὸ ἔριον κείρεσθαι , ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ γε ἤδη γυμνοῦσθαι τοῦ δέρματος , μὴ μόνον αὐτῷ τὰς ἀεὶ καινοτέρας τῶν ἐτησίων φόρων ἐκτιννύντας εἰσπράξεις , ἀλλὰ καὶ βαρβάροις αὐτοῖς διὰ τὰ μέχρι πυλῶν ἀμπελόφυτά τε καὶ σιτοσπόρα χωρία . καὶ οὓς μὲν κατ' ἐξουσίαν ἀνδραποδιζομένους εἰς πλῆθος ἀπάγεσθαι πρὸς Ἀσίαν · οἷς δὲ διαδρᾶναι τὰ βαρβάρων γένηταί τε δεσμὰ καὶ πρὸς ἱερὰ καταφυγεῖν τεμένη Βυζαντίων , τούτοις δὲ τὴν μείζω κόλασιν ἠρτῆσθαι ἐκδιδομένοις τε καὶ πληγὰς προσόφλουσι μακράς , ὥσπερ ἐν δράμασι , τὸ παράδοξον τῆς σωτηρίας ἐκείνης ἀγόντων εἰς ἐγκλήματος λόγον τῶν ἡγεμόνων . κἀπειδή , πρὶν αὐτὸν ἐς Ὀρεστιάδα ἀφικέσθαι , ἔφθησαν οἱ ταύτης οἰκήτορες ἐκπολεμωθέντες κατὰ Ματθαίου περιεκάθηντό τε καταδιώξαντες ἐς ἀκρόπολιν καὶ ἐπολιόρκουν , τήν τε πορείαν ἐπετάχυνε , καὶ διὰ τῆς ἀκροπόλεως , τοῦ υἱέως ἀνεῳγότος , τὴν βαρβαρικὴν ἐκείνην εἰσενεγκὼν δύναμιν , καὶ ἅμα τῶν οἰκιῶν ἐνίας ἐμπρήσας καὶ ἐκφοβήσας , ῥᾷστα χειροῦται τὴν πόλιν , καταπλαγέντων παραχρῆμα τῶν πολιτῶν , καὶ μήθ' ὁπόσοι μήθ' ὁπόθεν ἀκριβῶς προσβάλλουσιν οἱ πολέμιοι ξυνιέναι δυναμένων , ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν ἥκιστα δρωμένων τηνικαῦτα ὑποπτεύειν ἀναγκαζομένων καθ' ὁπόσα ὁ τῆς ψυχῆς αἰφνίδιος ὑπηγόρευε θόρυβος . τὰς μὲν οὖν ἐκεῖ συμφορὰς δακρύσαις ἂν ἀκούσας , ὁπόσαι τηνικαῦτα τοῖς ἁλοῦσι γεγένηνται · ἀλλοφύλων γὰρ καὶ ἀσεβῶν οἷς ἡ ταλαίπωρος ἐκείνη πόλις ἡλώκει καθάπαξ ὄντων , ὥρα σοι τὸν τῶν κακῶν ἐν σεαυτῷ συνορᾶν κολοφῶνα . Ταῦτα τοίνυν ὁρῶντι Παλαιολόγῳ τῷ βασιλεῖ , καὶ ἅμα συχνὰς ἀκούοντί τε καὶ ὑφορωμένῳ κατὰ τῆς οἰκείας ζωῆς τὰς ἐπιβουλὰς συσκευαζομένας , τῶν ἀναγκαιοτάτων ἔδοξεν εἶναι πρὸς τὸν τῶν Τριβαλλῶν ἡγεμόνα Κράλην περὶ συμμαχίας διαπρεσβεύεσθαι . ἐς γὰρ τοσοῦτ' ἀσθενείας ῥυῆναι τὰ Ῥωμαίων συνερρυήκει πράγματα διὰ τὰς ἐμφυλίους μάχας , ὡς μηδ' ἔχειν τοὺς ἄρχειν ἐθέλοντας μήτε σφίσιν αὐτοῖς μήθ' οἳ σφίσιν ὑπείκουσιν ἐν τῷ ἀσφαλεῖ καθίστασθαι τοῦ ζῆν ἀδεῶς , ἐξωτερικῆς βοηθείας ἀπῳκισμένους . ὅθεν καὶ Καντακουζηνὸς ἐξ ἀντιπάλου τῆς ὁρμῆς πολλαπλασίω μὲν τῆς πρὶν ἐξ Ὑρκανοῦ βαρβαρικὴν μεταπέμπεται δύναμιν , πολλαπλασίω δ' αὖ καὶ αὐτῆς ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ κατόπιν ἑτέραν παρασκευάζεσθαι παραγγέλλει , δυοῖν θάτερον , ἢ τῇ ἐκ Τριβαλλῶν συμμαχίᾳ κατὰ τὴν ὁδὸν ἐξαίφνης ἐπιτεθησομένους , τὰ ἔνεδρα προκατειληφότας καὶ τὰς παρόδους πρὶν ἐκείνους αἰσθέσθαι , ἢ εἰ μὴ τοῦτο δυνηθεῖεν , ἀλλ' ἅμα αὐτῷ φθῆναι προκαταλαβόντας Βυζάντιον ἐπ' ὀλέθρῳ καὶ ἀνδραποδισμῷ παντελεῖ τε καὶ πάσης ἀμύνης ἀμείνονι . κἀπειδὴ χρημάτων ἐν τούτοις ἔδει , μηνύει τὰ ἱερὰ τῶν ἐν Βυζαντίῳ φροντιστηρίων ἁπάντων κειμήλια , ὅσα τε χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ ὅσα λίθοις πολυτελέσι κεκόσμηται , πάνθ' ἑξῆς ἀθροισθέντα συλλήβδην χρημάτων ἀλλάξασθαι . εὐπορίας οὖν ἐντεῦθεν αὐτῷ γενομένης καὶ διανομῆς ἐς βαρβάρους , ἐπιστέλλων αὖθις ἠπείλει περιφανῶς τὰ παγχάλεπα Βυζαντίοις τὰ δ' αὖ , μὴ σφόδρα Παλαιολόγον εἰσδέχεσθαι βούλεσθαι . « ἦ γὰρ οὐκ ἂν φθάνοιτε » φησὶ « τοῖς βαρβάροις προδεδομένοι σύν τε αὐτάνδρῳ πάντες ἁπάσῃ τῇ πόλει , μείζους καὶ ἥττους , ἐπισημοί τε καὶ ἄσημοι , ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες καὶ ἡλικία πᾶσα . ἴστε γὰρ τοὺς παρὰ τὰς χρυσᾶς καλουμένας τῆς μεγάλης ταυτησὶ πόλεως πύλας διπλοῦς καὶ μεγίστους ἐκείνους πύργους ἐμὴν ἐκ πολλοῦ ξυμμιγῆ κεκτημένους ἐξ ἀλλοφύλων φρουρὰν καὶ κεφαλὴν εἰς ἀκρόπολιν ὄντας Βυζαντίων καιριωτάτην , ὡς εἶναί μοι πάνυ τι ῥᾴδιον θᾶττον ἢ λόγος βουληθέντι δι' αὐτῶν ἐμπλῆσαι δισμυρίων οὐχ ἥττους Βυζάντιον ὁπλομάχων βαρβάρων καὶ πάντας ἄρδην ὑμᾶς ἡβηδὸν διαφθεῖραι , χεῖρον ἢ κατὰ τὴν Ὀρεστιάδα ταυτηνί , ἣν τελέως μὲν οὐκ ἀνέτρεψα , μάτην δ' οὖν ἱσταμένην ἀφῆκα , φιλανθρωπότερόν τι ποιῶν καὶ συνετώτερον ἢ φιλανθρωπότερον εἰπεῖν ἢ κατ' ἐκεῖνον Ἀλέξανδρον τὸν Μακεδόνα . ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐκ θεμελίων ἀνέτρεψε Θήβας , μηλόβοτον τῆς Ἑλλάδος καταστήσας τὸν ὀφθαλμόν · ἐγὼ δὲ μνημεῖον καταλέλοιπα συμφορῶν τὰ τῆς πόλεως τείχη κενωθείσης δι' εὐήθειαν οἰκητόρων , πόλεσιν ἄλλαις μόνον οὐχὶ δι' ἐρήμων τῶν οἰκοπέδων βοῶντα μὴ δρᾶν τὰ αὐτά , ἵνα μὴ τοῖς αὐτοῖς περιπαρῶσι κακοῖς . θυμὸς γὰρ βασιλέως ὀξύτητι φιλαρχίας ἐρεθιζόμενος πηδάλιον ἔχειν ἥκιστα δύναται . » ταῦτ' ἔλεγε , καὶ τοῖς λόγοις ἡ τῶν ἔργων εἵπετο παρασκευή . πέμψας γὰρ βαρβάρῳ κρύφα μηνύει τῷ Ὑρκανῷ δισμυρίους τὴν ταχίστην ὁπλίτας παρασκευάσαι . ἐπίδοξον γὰρ ὑπάρχειν ἐσβάλλειν εἰς Θρᾴκην στρατὸν Τριβαλλῶν Παλαιολόγῳ τῷ βασιλεῖ συμμαχήσοντα . εἶναι δ' οὖν ἀναγκαῖον κἀμέ φησι κατόπιν ξύν γε τῷ βαρβαρικῷ ἐπιόντα στρατῷ διὰ τῶν χρυσέων τε εἰσιέναι πυλῶν εἰς Βυζάντιον εὐθὺς καὶ πᾶσαν αὔτανδρον ἄρδην ἐκτρῖψαι τὴν πόλιν , ὡς εἰ μή γε ἐμέ , ἀλλ' οὖν μήτ' αὐτὸν βασιλεύειν ἔτι , μήτ' οἷς βασιλεύεσθαι τοῦ λοιποῦ χρεὼν εἶναι · καὶ οἷς δ' αὖ διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον δήπουθεν γένοιτο , καὶ τούτοις δ' εἶναι σοῖς ὑποχειρίοις . » Τούτων δ' οὕτω παρεσκευασμένων , οὐ πολλαῖς ὕστερον ἡμέραις ὀλίγους ὄντας ὁ Καντακουζηνὸς διὰ τῶν ἡμεροσκόπων μεμαθηκὼς καὶ μόλις ἐς τετρακισχιλίους τὸν ἀριθμὸν τούς γε εἰς ξυμμαχίαν ἰόντας Τριβαλλῶν στρατιώτας Παλαιολόγῳ , μεταπέμπεται λάθρᾳ ξύν γε σπουδῇ τὴν βαρβαρικὴν τοῦ Ὑρκανοῦ δύναμιν ἐμπαράσκευόν τε καὶ μάλα τι εὔοπλον περὶ Λάμψακον ἐφεδρεύουσαν , ἄχρι καὶ ἐς δυοκαίδεκα χιλιάδας . οἳ δὴ καὶ τὸν Ἑλλήσποντον διαβάντες πρὶν αἰθέσθαι Τριβαλλούς , ἅμα τῷ πλησίον ἐς Διδυμότειχον ἥκειν ἐπεισπίπτουσιν ἐξαίφνης ἀόπλοις , πρὶν τὸν ἐκ τῆς ὁδοῦ μόχθον γοῦν ἀποτινάξασθαι . καὶ τοὺς μὲν ἀπέκτειναν τοὺς δ' ἐζώγρησαν , καὶ ἅμα πᾶσαν ἐκεῖθεν ἤλασαν λείαν ἵππων τε καὶ ἁρμάτων πολυτελῶν εἰς Ἀσίαν ἀπονητί . τῶν γὰρ Θρᾳκικῶν τόπων παντάπασιν οὖσιν ἀήθεσι τοῖς Τριβαλλοῖς , καὶ ἅμα ἀπείρως ἔχουσι τῶν βαρβαρικῶν ἐξαίφνης ἐφόδων , τοιαῦτα παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα ξυνεπεπτώκει παθεῖν , Διδυμοτείχου σταδίους οὐ μεῖον ἀπέχουσιν ἢ τριάκοντα . Ταῦτα πᾶσαν Παλαιολόγῳ συνέτριψε κίνησιν λογισμῶν ἀκουσθέντα , καὶ πᾶσαν ἀφῄρηται σώζουσαν προσδοκίαν . ἔτυχε γὰρ ταῖς ἀστυγείτοσι τηνικαῦτα πόλεσι χρείας ἡστινοσοῦν ἐνδιατρίβων ἄλλης ἕνεκα · τῇ δ' ὑστεραίᾳ εἰς Διδυμότειχον ἐπανήκων νόσῳ τινὶ περιπίπτει διὰ τὴν λύπην . ἧς καὶ βραχὺ μετὰ μῆνα ῥαΐσας , ᾤχετο ἀπιὼν ἐς παράλιον πόλιν Αἶνον αὐτὴν καλουμένην . ᾗ καὶ αὐτῇ μικρὸν ἐνδιατετριφώς τινα χρόνον , ἄπεισι κἀκεῖθεν διαπόντιος ἐς Λῆμνον τὴν νῆσον , ἐν νῷ ἔχων ξυμμῖξαι παραπλεύσας καὶ πατριάρχῃ τῷ τῆς Ἀλεξανδρείας , πρὸ βραχέος καὶ αὐτῷ καταπεπλευκότι ἐς Ἄθω τὸ ὄρος . Γρηγόριον δὲ καὶ τοῦτον ὁμωνύμως ἐκείνῳ φασὶ κεκλῆσθαι τῷ πάνυ κοσμίως τοὺς πατριαρχικοὺς τῆς Ἀλεξανδρείας οἴακας ἰθύναντι πρότερον , οὗ τῆς σοφῆς ὁμιλίας ἀπολελαυκέναι κἀμοὶ τετύχηκεν ἱκανῶς , ὁπότε τῆς πατρίδος ἔκδημος γεγονὼς ἐγὼ περιῄειν Αἴγυπτόν τε καὶ Ἀραβίαν , ὥς γέ μοι καὶ πρότερον εἴρηται . ἐκείνου μέντοι μετά τινα τελευτήσαντος χρόνον τοῦτον ἐτετυχήκει τοῦ θρόνου γενέσθαι διάδοχον , νῦν δ' ἀπεστάλθαι πρεσβείαν Ῥωμαίων κομίζοντα βασιλεῖ πρὸς τοῦ τῆς Αἰγύπτου καὶ Ἀραβίας ἡγεμόνος ἁπάσης . μετὰ μέντοι τὴν ἐκεῖθεν ἀκηκοὼς ἔξοδον τὰ Ῥωμαίων συγκεχύσθαι πράγματα καὶ στασιάζειν ἐφ' ἑαυτὰ περὶ τῆς ἀρχῆς , διατριβήν τινα κέκρικε διδόναι δεῖν τῷ πλῷ μεταξύ , μέχρις ἂν ἐναργέστερον γνῷ ὁποτέρῳ δυοῖν μαχομένοιν τοῖν βασιλέοιν ἐς τἀσφαλὲς περιήκει τὰ τῆς ἀρχῆς , ὡς μὴ ἀβέβαιόν τε καὶ ἀνεμιαῖον τὸ τῆς πρεσβείας εἴη γιγνόμενον πέρας αὐτῷ . πρόσεσχε μὲν οὖν Κύπρῳ πρῶτον ἐξ Αἰγύπτου , ἔπειτ' ἐς Κρήτην ἐκεῖθεν κατέπλευσε , πλεῖστον ἑκατέραις ταῖς νήσοις χρόνον ἐνδιατετριφὼς διὰ τὸ μήπω Ῥωμαίοις πεπαῦσθαι τὰς περὶ τῆς ἀρχῆς ἔριδας . Κόρου δ' ἤδη ὑποπιμπλαμένῳ τῆς ἐν θαλάττῃ διαίτης , δέδοκταί οἱ Ῥωμαίων ὅροις ἔγγιστά που γενομένῳ δυοῖν ἕνεκα βέλτιον εἶναι , ἑνὸς μὲν ἵν' ἐγγύθεν τὸ τῶν ὑποθέσεων ἔχοι μᾶλλον μανθάνειν ἀκίβδηλον , ἑτέρου δ' ἵν' ὅπως ποτὲ παυσαμένης τῆς ἔριδος , καὶ δυοῖν ἑνός τινος βασιλέοιν ἀθόρυβον ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν καταστήσαντος , αὐτίκα μάλα καὶ αὐτὸς ἐκ τοῦ σχεδὸν τὴν πρεσβείαν περαίνοι . ἄρτι τοίνυν τοῦ πέρυσι τελευτῶντος θέρους ἄρας ἐκ Κρήτης πλήρεσιν ἧκεν ἱστίοις ἐς Ἄθω τὸ ὄρος , ἐν μεθορίῳ φάναι δυοῖν ἀρχαῖν , Τριβαλῶν δηλαδὴ καὶ Ῥωμαίων . ὅθεν ἀκούοντι πάλαι Παλαιολόγῳ τῷ βασιλεῖ ὡς πανταχῇ καὶ νήσων καὶ ἠπείρων , καὶ ὅπῃ περ ἂν τύχοιεν ἄποικοι Ῥωμαίων διεσπαρμένως τε καὶ κατὰ κώμας καὶ πόλεις ὑπ' ἀλλοφύλοις ἔθνεσι διαιτώμενοι , τὸ τούτου μόνου καὶ ἥκιστα Καντακουζηνοῦ ταῖς δημοσίᾳ σφίσι τελουμέναις ἱεραῖς ὑμνῳδίαις συμπεριάγοιεν ὄνομα δι' εὐφήμου τῆς μνήμης κατὰ τὸ πάλαι κρατῆσαν ἔθος τῇ μητροπόλει τῶν ὀρθοδόξων , δι' ἐφέσεως ἦν ὁμιλῆσαι καὶ τῷδε τἀνδρί , καὶ τοῦτ' αὐτὸ μαθόντι πρῶτον ἔπειτ' ἐρέσθαι καὶ ὅτι βούλοιτο οἱ τὰ τῆς πρεσβείας , καὶ πρός γε ὅσα τοῖς τοιούτοις ἕποιτ' ἄν , διὰ δὴ ταῦτά οἱ καὶ εἶναι συντεθειμένον ἀκήκοα τὸν Ἄθω παραπλεόντι καὶ παρὰ τὸν τοιοῦτον ὁδοῦ πάρεργον ἄνδρα ἀφῖχθαι . Τούτων δ' οὕτω φερομένων ἥκει τις ἐκ Θεσσαλονίκης τά τε ἄλλα ἀγγέλλων , καὶ ὅτι βιαίως ἐκ πολλοῦ καὶ λίαν πικρῶς ἀπορραγῆναι μὲν κινδυνεύει τοῦ ζῆν Παλαμᾶς , οὐκ ἀπορρήγνυται δέ , ἀλλὰ κεῖται παρειμένος καὶ χείρω πάσχων μυρίων θανάτων . ἐξωγκῶσθαι γὰρ αὐτῷ τὴν γαστέρα φασὶ ἐς τὸ πάνυ τι ὑπερβάλλον , καὶ ἅμα παρεῖσθαι χεῖρας καὶ πόδας , ὡς μικρὰ ἢ μηδὲν πλὴν τοῦ ἀναπνεῖν διαφέρειν τῶν λίθων εἰς τὸ ἀκίνητον . ἐκφραγέντων δ' αὐτῷ καὶ τῶν τῆς κοιλίας ἐντέρων , καὶ ἐς τὸ ἄνω ἐστραμμένων , διὰ τοῦ θώρακος αὖθις κατὰ παλίρροιαν Εὐρίπου δίκην ἀναφέρειν ἐς τὸ στόμα καὶ ἀποπέμπειν ἐκεῖθεν ἀναγκαζομένην τὴν φύσιν τὸ τῆς γαστρὸς κοπρῶδες περίττωμα πᾶν , καὶ γίνεσθαι τέως ἀντὶ τῆς ἕδρας τῇ φύσει τὸ στόμα διακονούμενον ἐς τὰς τῆς γαστρὸς δυσώδεις κηλῖδας . Ὁρᾷς , ὦ φίλτατε Ἀγαθάγγελε , πῶς ἄνωθεν ἡ θεία ταλαντεύει δίκη τὸ χρεὼν κἀπὶ τῷδε τἀνδρί , ἵνα τὸ τῆς ἀφανοῦς ψυχῆς δυσῶδες , ὡς ἔοικε , δῆλον κἀκ τῆς αἰσθήσεως ἅπασι γένοιτο , καὶ δίκην τὸ ἀκόλαστον ἐκεῖνο καὶ βλάσφημον στόμα μετὰ τῆς γραφούσης παράσχοι χειρὸς ἐνταυθοῖ , πρὶν ἐς τὴν ἀΐδιον ἐκείνην ἀπενεχθῆναι κόλασιν , καὶ δῆλα κἀκ τῶν ἐνθένδε προοιμίων τὰ τῶν μήπω δήλων ἅπασι κακῶν ἐφόδια πρὸς δημόσιον φῶς καταστῇ τῷ βεβήλῳ τούτῳ μᾶλλον ἢ κατ' ἐκεῖνον τὸν τῆς μανίας ἐπώνυμον Ἄρειον , ὃς τῶν τῆς γαστρὸς ἀπορρήτων τὴν κένωσιν κάτω διὰ τῆς ἕδρας παρέπεμψεν . ἐκεῖνος γὰρ κατὰ φύσιν ἡμαρτηκὼς καὶ διὰ τῶν κατὰ φύσιν μορίων ἐνταῦθα τὴν δίκην ἔτισεν , οὗτος δ' ὑπερόρια πάσης φύσεώς τε καὶ ἐπιστήμης εἰς θεὸν βεβλασφημηκὼς τερατώδη τινὰ καὶ παρὰ φύσιν ὡς τὸ εἰκὸς καὶ μακροτέραν δίδωσι τὴν δίκην . ὑφειμένον μὲν γὰρ κἀκεῖνος τὸν υἱὸν καὶ λόγον εἰπὼν τοῦ θεοῦ καὶ τῶν ἀσωμάτων ἀγγέλων ὑπέρτερόν τε καὶ δημιουργόν , σωματικοῖς ὅμως ὁρατὸν ὀφθαλμοῖς οὐ δεδύνηται φάναι . τὸν γὰρ ὑπὲρ τοὺς ἀγγέλους καὶ τῶν ἀγγέλων προαγωγέα , τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ψυχῶν τὸ ἔλαττον ἔχειν οὐκ εἶχε νοεῖν · φύσιν γὰρ εἶναι τοῖς ἀσωμάτοις ἅπασιν οἶδεν ἥκιστα πάντων σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρατήν , πλὴν εἰ μὴ συγκαταβάσεως οἰκονομίᾳ χρώμενος διαφόρους ἐπιφανείας σχηματίζει θεὸς κατά γε τοὺς τῆς ἀπορρήτου προνοίας τρόπους , ὡς οἵ τε θεῖοι τῆς ἐκκλησίας πατέρες ἄνω καὶ κάτω διαρρήδην βοῶσι , καὶ ἡμεῖς ἀνωτέρω πολλαχῇ τε καὶ πολλάκις ἐκείνοις ἑπόμενοι διεξήλθομεν . οὗτος δὲ μετὰ τοῦ ὑφειμένου καὶ ἀσώματον αὐτὸ καὶ ἀνούσιον λέγων φῶς , σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς εἶναί φησιν ὁρατόν , πρᾶγμα μήτε τῇ φύσει μήτε τοῖς τῆς ἐπιστημονικῆς γνώσεως λόγοις χωρεῖσθαι δυνάμενον . κἀκεῖνος μὲν καὶ κτίσμα φήσας ὅμως ὁρατὸν οὐκ ἐτόλμησε φάναι , μήτε τῆς φύσεως μεμνημένος μήτε τῆς ἐπιστήμης μηδαμῇ συγχωρούσης ἀσωμάτου κτίσματος οὐσίαν εἶναί ποτε φαινομένην σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς . οὗτος δὲ καὶ ἄκτιστον λέγων , ὃ μᾶλλον ἐκείνου φεύγει τὴν ὅρασιν , ὁρατὸν ὁ πάντα ἄτοπος καὶ ἀμαθὴς ἀπεφήνατο · ὃ γὰρ ἄκτιστον , ἀόρατον , οὐ μὴν ὃ κτιστὸν ... ὁρατόν · κτίσμα γὰρ ὄντες καὶ ἄγγελοι καὶ ψυχαὶ καὶ τά γε τοιαῦτα ἥκισθ' ὁρᾶσθαι τῇ φύσει δύνανται . καὶ τό γε μεῖζον ὅτι καὶ ἀνούσιον ὁ ἀνόσιος ἐκεῖνο καθ' αὑτὸ προσειπὼν τὸ φῶς οὐ ξυνῆκεν ὅτι μάλιστα πάντων καὶ δι' αὐτό γε τουτὶ πρὸς τὸ μὴ εἶναι χωροῦν ἀόρατον ἔτι μάλιστα πάντων ἐστί . διὸ καὶ τὰ παρὰ φύσιν ἐκεῖνα καὶ τερατώδη πεπονθὼς καὶ αὐτὸς ἐνταυθοῖ , βιαίως ἀναπόμπιμον ἀπορρῆξαι βιάζεται μὲν τὴν δυσώδη ψυχὴν εἰς τὴν βίαιον ἐκείνην καὶ ἀπέραντον κόλασιν , οὐκ ἀπορρήγνυσι δὲ τοῦ θεοῦ προμηθουμένου καὶ καιρὸν ἴσως αὐτῷ μετανοίας διδόντος , ὡς ἂν εἰ μὴ μέχρι νῦν , ἀλλὰ νῦν γοῦν ἡμιθανῆ καὶ ἡμίτομον ὁρῶν ἑαυτόν , μᾶλλον δὲ τῷ πλείονι τοῦ σώματος μέρει βιαίως καὶ διὰ μάλα μακρῶν ἤδη τῶν χρόνων ῥηγνύμενον , καὶ ὃ ζῇ πρὸς αἰσχύνην ζῶντα , καὶ τὸν τῆς αὐτοῦ κακίας ἔλεγχον πᾶσι κατάδηλον παρεχόμενον , ὁ ταλαίπωρος αἴσθοιτο πόσου χειμῶνος τὴν ἐκκλησίαν ἐμπέπληκεν . ὡς ἐκ τῶν τελευταίων ἐμφάσεων καὶ συμβόλων ἔχειν ἅπαντά τινα τεκμαίρεσθαι ἤδη τῆς τε ἀσεβείας ἑκατέρου τὸ ὑπερβάλλον ἧς ἀνὰ μέρος ἑκάτερος ἑκατέρῳ κεκοινωνήκεσαν ἐνταυθοῖ , καὶ ἅμα τῆς τεταμιευμένης ἑκατέρῳ φλογὸς ἐς τὸ μέλλον , ἣ κατὰ τὸ ἀνάλογον ἑκατέροις ἐκεῖ τεθησαύρισται . Ἀρείῳ μὲν γὰρ ἡ τῆς ἐνταῦθα κολάσεως ἔνδειξις πλέον εἶχε τοῦ κολάζοντος τὸ φειδόμενον , Παλαμᾷ δὲ πλέον τοῦ φειδομένου μακρῷ τὸ κολάζον . τῷ μὲν γὰρ ἡ τῶν σπλάγχνων κένωσις φθάσασα τὴν τοῦ δράματος αἴσθησιν ἄπρακτα μένειν τὰ τῆς ὀδύνης ἐπεπράχει βέλη , πρὸς τέως ἀναισθητοῦν ἐρειδόμενα σῶμα · τῷ δ' ἡ μετ' αἰσχύνης δριμύτης ἐκείνων τῶν πόνων , εἰς ὁμόνοιαν τοῖς Ἰούδα κιρνῶσα παθήμασιν , ἐπ' ἴσης ἐκείνῳ καὶ τὴν τῶν μελλόντων αἰωνίων δεινῶν προεζωγράφησεν ἕνωσιν . ὡς εἰκάζειν εἶναι ἐντεῦθεν , μᾶλλον δ' οὐκ εἰκάζειν ἀλλ' εἰδέναι , μακρῷ τινὶ μείζω τεταμιεῦσθαι Παλαμᾷ τὴν κολάσουσαν ἔκτισιν ἢ κατὰ τὸν δυσσεβῆ τῆς μανίας ἐκεῖνον ἐπώνυμον Ἄρειον . Εὖ λέγεις . ἄρτι δὲ τὰς ἠρινὰς τοῦ ἡλίου τροπὰς παραλλάττοντος καὶ τοῦ Καντακουζηνοῦ τῇ Ὀρεστιάδι ἐνδιατρίβοντος ἔτι , αἰφνίδιον ὁ Παλαιολόγος ἐπιφαίνεται περιπλέων τὸν περὶ τὸ Βυζάντιον πορθμὸν λέμβοις ὁμοῦ καὶ μονήρεσι καὶ διήρεσιν ὀκτωκαίδεκα καὶ τριήρει μιᾷ · ὃ καὶ μακρὰν τῷ Καντακουζηνοῦ τὴν δειλίαν ἐνεποίησε μέρει . ἧκε γὰρ ἐλπίσας , ὡς φασί , ῥᾳδίαν αὐτῷ τὴν εἰς Βυζάντιον εἴσοδον ἔσεσθαι πρὸς τινῶν κρύφα διαμηνυσαμένων αὐτῷ πρὸ βραχέος τὸ τοῦ συνθήματος δρᾶμα . ἐπεὶ δ' ἡ βασιλὶς Εἰρήνη διανέστη τε παραχρῆμα καὶ δραστικώτερον ἢ κατὰ γυναικείαν φύσιν διανοησαμένη τὰς πανταχόθεν ὑποπτευομένας εἰσόδους τάχιστα ἠσφαλίσατό τε καὶ τῶν ὑποπτευομένων ἔτι προσώπων ἐντὸς Βυζαντίου τὰς ὁρμὰς ἀνέστειλε πάνυ ταχείαις χερσίν , ἄπρακτον αὐτὸν ἐν τρισὶν ἡμέραις ἀπελθεῖν ἐπεπράχει . δέκα μεταξὺ παρῆλθον ἡμέραι , καὶ ἄρας ὁ Καντακουζηνὸς ἐξ Ὀρεστιάδος ἧκεν εἰς Βυζάντιον διὰ ταῦτα . καὶ ὕποπτον ἔχων ἐκ πολλοῦ τὸν πατριάρχην πολλῶν τε ἄλλων ἕνεκα καὶ τῆς πρὸς Παλαιολόγον μάλιστα φιλίας καὶ ὁμοφροσύνης , σοφὸν εἶναί οἱ νενόμισται πεῖραν καὶ νῦν εἰληφέναι τῆς γνώμης αὐτοῦ . πέμψας οὖν ἤρετο εἰ χρὴ ταῖς τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων συγκλητικῶν εἴξαντα βίαις τήν τε ἀναγόρευσιν τοῦ υἱέως ἐνδοῦναι Ματθαίου γενέσθαι , καὶ ἅμα τῷ τοῦ γαμβροῦ Παλαιολόγου ἀμνημοσύνην . ὃ δ' οὐδ' ἄκροις ἠνέσχετο δέξασθαι τοῖς ὠσίν , ἀλλὰ τραχυτέροις τε ἀπεώσατο λόγοις , καὶ ἅμα ἐς τὴν ὑστεραίαν τοῦ πατριαρχείου ἐξίσταται · καὶ αὐτὸς μὲν ἐν τῇ τοῦ Ἀθανασίου καταλύει μονῇ , τὰ δὲ σκευοφόρα ἐς τὴν τοῦ ἁγίου Μάμαντος ἀπεφορτίζοντο μονήν , ἣν πρὸ τεττάρων ἐνιαυτῶν σφετερίζεται . βραχὺς ἐκεῖθεν ἐρρύη χρόνος , καὶ Ματθαῖος ὁ τοῦ Καντακουζηνοῦ υἱὸς ἐπ' ἀσπίδος βασιλεὺς ἐν παλατίῳ Ῥωμαίων ἀναγορευέται . καὶ τὸ ἔαρ ἐν τούτοις ἐτελεύτα . Τοῦ δὲ θέρους ἤδη μεσοῦντος πολλή τις ἑκατέρωθεν αὖθις συνεκροτήθη σπουδὴ τοῖς Λατίνοις πρὸς διαποντίων πολέμων παρασκευάς . οἱ μὲν γὰρ Κατελάνοι ἐκ τε οἰκείων χρημάτων καὶ ὧν τηνικαῦτα Βενετικοὶ χαρίζονται σφίσι τετταράκοντα τριήρεις ὁπλίζουσιν . εἰώθεσαν γὰρ ἐκ πολλοῦ Βενετικοὶ δι' ὀλιγανδρίαν περὶ χρημάτων ἅπαν ἐνδείκνυσθαι σπούδασμα συλλογήν , ὧν ἕνεκα καὶ πολλὰ τῶν εὐτελεστέρων ἀδικημάτων ἑκοντὶ παρατρέχουσι τε καὶ φέρουσιν ὑπομένοντες ἔκ τε ὁμοφύλων καὶ ἀλλοφύλων γενῶν ὑπέρ γε τοῦ μὴ πρὸς δημοσίας καὶ ὑπαιθρίους ῥυῆναι μάχας , μηδὲ πρόφασιν παρεισδῦναί τινα συγκεχωρηκέναι μεταξὺ διακόπτουσαν τὴν τῶν ἐξ ἐμπορίας παντοδαπῆς ἐτησίων κερδῶν συλλογήν . καὶ οὕτως ἀεὶ τοὔλαττον συγχωροῦντες καρποῦνται τὸ μεῖζον , ὡς γένος εἶναι Λατίνων σχεδὸν οὐδὲν ὃ τοσαύτην ἔχει χρημάτων ἐντεῦθεν δαψίλειαν . ὅταν δ' εἰς ἐμφανῆ βιασθέντες ὁθενοῦν καταστῶσι τὴν μάχην , εὐθὺς ἀφειδούσῃ χειρὶ χρημάτων παμπόλλων ὠνοῦνται τὰς τῶν ἀστυγειτόνων τοῖς ἀντιπάλοις γνώμας καὶ ὅσοι περιόικοι , καὶ ῥᾷσθ' οὑτωσὶ πρὸς συμμαχίαν μεθέλκουσιν ἑαυτῶν ὁπόσους τε καὶ οἵους ἂν ἐθέλοιεν . καὶ οὕτω μεγίσταις ἢ κατὰ πάντας ἄλλους τῶν νῦν δυνάμεσιν ναυστολοῦντες κατατροποῦνται τοὺς ἐναντίους . τὸν δὴ τοιοῦτον καὶ νῦν τρόπον ᾠκειώσαντο μὲν Ῥωμαίους ἔχοντας καὶ αὐτοὺς ἰδίας προφάσεις τῆς μάχης κατὰ Γεννουιτῶν , ὡς ἐν τοῖς ἀνωτέρω βίβλοις ἡμῖν πολλάκις τε καὶ πολυτρόπως εἴρηται , ᾠκειώσαντο δὲ Κατελάνους ἔχοντας καὶ αὐτοὺς ἰδίας ὁμοίως τῆς μάχης προφάσεις κατὰ Γεννουϊτῶν , ὡς εἰρήσεται . Νῆσος γάρ ἐστι μεγάλη καὶ πολυάνθρωπος καλουμένη Σαρδώ , παρὰ τὸ Τυρρηνικὸν ἀνειμένη πέλαγος , ὄρη μὲν πλουτοῦσα μακρὰ καὶ ἅμα ποταμοῖς ἀρδομένη παντοίοις , πόλεσι δὲ καὶ κώμαις εὐθηνουμένη πολλαῖς , ὁπόσαι τε μεσόγειοι καὶ ὁπόσαι παράλιοι · ἀκταί τε αὐτὴν καὶ λιμένες περιχορεύουσι καὶ κόλποι πολυειδεῖς . αὕτη πολύν τινα χρόνον ὑπὸ Κατελάνοις ἐτέλεσέ τε καὶ ἤδη τῷ πλείονι μέρει τελεῖ . νῦν δ' ὀλίγῳ πρότερον δόλοις λαθραίοις φρούρια δύο κατέσχον οἱ Γεννουῖται αὐτόθι , πρὶν αἰσθέσθαι τοὺς ἐγχωρίους . τοῦτο Κατελάνοις γνωσθὲν οὔτε φορητὸν καὶ κομιδῇ νενόμισται βαρύ . διὸ καὶ οὕτω δυσμενῶς πρὸς ἐκείνους διακειμένοις , πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἑτοίμοις συμμαχίαν ἐνέτυχον σφίσιν οἱ Βενετικοὶ κατὰ τὸ μάλα τι καίριον . Κἀπειδή περ , ὡς ἔφημεν , τετταράκοντα τριήρεις τοῖς Κατελάνοις δυνάμεως ἁπάσης ὁπλιτικῆς πεπλήρωνται , τῶν βελτίστων ἔδοξε διαβᾶσι πρότερον ἐκεῖνα σφίσιν αὐτοῖς ἐξ ἐφόδου τὰ φρούρια περιποιήσασθαι , ἅπερ ἐν Σαρδοῖ τῇ νήσῳ πρὸς τῶν Γεννουϊτῶν , ὡς εἰρήκειμεν , ἐζημίωνται . τού των δ' οὕτω γινομένων καὶ ὁ Γεννουϊτικὸς στόλος , πέντε καὶ ἑξήκοντα τριήρεσι τὸ οἰκεῖον πληρῶν ἐπίνειον , τὸν ἐπίπλουν ἐκαραδόκει τῶν πολεμίων . ἐπεὶ δ' ἠκηκόει τούτους ἐς τὴν Σαρδὼ καταπεπλευκέναι , πέμπουσιν ἐς κατασκοπὴν ταχυναυτοῦσαν μίαν τριήρη · κἀπειδὴ τάχιστα ἐπανῆκε τεσσαράκοντα μόνας ἀπαγγέλλουσα τὰς τῶν ἐναντίων εἶναι τριήρεις ( τὰς γὰρ τῶν Βενετικῶν τριάκοντα οὔπω τεθέαται , πρός τινι κόλπῳ τὴν ἐφεδρείαν ἐγγύς που τελούσας ἑτέρῳ , ὧν ὁ Νικόλαος ἦρχε Πισσαῖος ) , ἄραντες μετὰ πολλῆς τῆς ὀφρύος καὶ σεσοβημένου τοῦ ἤθους καὶ τοῦ φρονήματος , εὐθὺ τῶν πολεμίων ἐχώρουν πολλοὶ πρὸς ὀλίγους . ἀλλὰ πρὶν ἀφικέσθαι , λαθὼν ἐκεῖνος ὁ τοῦ Βενετικοῦ στόλου ναύαρχος ἔφθη μιᾷ προειληφὼς ἡμέρᾳ τὸν Γεννουϊτικὸν στόλον , καταίρων τε ἐς τὸ Σαρδῷον καὶ αὐτὸς ἐπίνειον ἐκεῖνο , καὶ ξυμμιγνὺς τοῖς Κατελάνοις σὺν αἷς εἰρήκειμεν τριάκοντα τριήρεσι μεγάλαις τε καὶ μάλα γε λαμπροῖς καὶ πολλοῖς τοῖς ὅπλοις βριθούσαις . κἀπειδήπερ εἰς τὴν ὑστεραίαν ἐπιόντες οἱ Γεννουῖται ἑβδομήκοντα παρὰ πᾶσαν ἐθεάσαντο προσδοκίαν τὰς τῶν ἐναντίων τριήρεις , ἐς πολλὴν ἐνέπιπτον ἤδη δειλίαν . καὶ πόρρωθεν ἐν μέσῳ πελάγει βραχύ τι ἀνακωχεύσαντες , ὅπως ἂν διάθοιντο τὴν ναυμαχίαν ἐσκοποῦντο καθ' ἑαυτούς . καὶ ἔδρων τὰ δεδογμένα εὐθύς . δεσμοῦσι μὲν γὰρ σειρᾶς δίκην ἀλλήλαις ἀλλήλας τὰς πλείους ἑαυτῶν τριήρεις ὑπὲρ τοῦ μὴ τῇ διεχείᾳ καὶ τῷ σκεδασμῷ διδόναι πάροδον ταῖς πολεμίαις ναυσί , μηδ' ἔχειν ἐκ τοῦ ῥᾴστου φυγομαχεῖν τοὺς οἰκείους · ἐξαιροῦσι δ' αὖ τῶν ἐρετικῶν ἐκ μέσων ἐνίας καθέδρας , ἵν' ὡς ἐν ἐπιπέδῳ τὴν μάχην ποιῶνται καὶ ἀκωλύτους τάς τε ἐξελάσεις καὶ ἐπελάσεις καὶ τὰς παρόδους ἔχωσιν . Ἐν τούτοις δ' ἀσχολουμένων αὐτῶν θόρυβος ἐξ ἀπογείων πνευμάτων ἐξαίφνης ἐγείρεται , τοῖς μὲν Κατελάνοις ἅμα καὶ Βενετικοῖς ἀπὸ πρύμνης , τοῖς δὲ Γεννουίταις οὖσι πελαγίοις ἀντίπρωρος . καὶ μὲν δὴ λοιπὸν τὰ τῶν ἐκεῖσε τηνικαῦτα καταχθεισῶν ὁθενδήποτε μεγάλων τεττάρων ὁλκάδων ἱστία πετάσαντες οἵ τε Κατελάνοι καὶ Βενετικοὶ τοῖς πολεμίοις ἐχώρουν ὁμόσε , ἐξ οὐρίας ποιοῦντες τὸν πλοῦν · εἵπετο δ' ὁμοῦ καὶ ὁ στόλος ἅπας , τοῖς πολεμικοῖς ὀργάνοις τερπόμενοι καὶ τὰς τῶν ὁπλομάχων ψυχὰς πρὸς τὸ ἀκμαιότερον ἐρεθίζοντες . ὅθεν τὰς μὲν εὐθὺς ἐς βυθὸν κατέδυσαν ὥσπερ καταπατηθείσας ὑπὸ τῶν ὁλκάδων , τὰς δ' ἐζώγρησαν . καὶ οὕτως ἐν βραχεῖ τρόπαιον σχεδὸν ἀναίμακτον ἔσχον , ὑπέρτεροι παντάπασιν τοῦ Γεννουϊτικοῦ γενόμενοι στόλου παντός , πλὴν ὅσαι φυγάδες ἔφθησαν γεγονυῖαι ταχυναυτοῦσαι τριήρεις ὀκτωκαίδεκα . καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον , καὶ τὸ θέρος ἐν τούτοις ἐτελεύτᾳ . Καὶ μὲν δὴ ἐς τοῦτο κατενεχθέντων τύχης τῶν κατὰ Γέννουαν πραγμάτων , καὶ μηδὲν ἔτι τῶν ταύτην οἰκούντων ἔνοπλον ἔργον δρᾶν δυναμένων , ἄρδην ἁπάντων σχεδόν , ὡς εἴρηται , ἐφθαρμένων ἤδη καὶ ὅπλων καὶ ἀνδρῶν ὁπλομάχων καὶ ὅσα τῶν ἐδωδίμων , καὶ δείσαντες μὴ τοῖς πολεμίοις ἐκ τοῦ ῥᾴστου καταστάντες ἁλώσιμοι τὸν ἐπάρατόν τε καὶ αἴσχιστον οἱ περιλειφθέντες ὀφλήσωσιν ὄλεθρον αὐταῖς γυναιξὶ καὶ παισὶ καὶ πόλει τῇ πάσῃ , κατ' ἀλλήλων τε ἐστασίασαν , διαφόρων καὶ ποικίλων αὐτοῖς βουλευμάτων ἀναφυέντων καὶ σφόδρα ἀσυμφώνων ἀλλήλοις , καὶ ἅμα πάντα ἀνέτρεψαν ἐν βραχεῖ τὰ πάλαι τῆς πολιτείας ἑαυτῶν νόμιμα , τοῖς ἀστυγείτοσιν ἑαυτοὺς ἑκοντὶ παραδόντες ὑποχειρίους , τοῦ μείζονος κακοῦ τὸ κουφότερον ἀνθελόμενοι . ἀστυγείτονας δέ φημι οἳ τὰς ὑπὲρ κεφαλῆς αὐτῶν κατοικοῦντες ὕψιστα ὄρη τῶν Ἄλπεων καὶ ἠπειρωτικὸν ἀεὶ διάγοντες βίον , πάλαι πολύν τινα χρόνον μαχίμως σφίσι διέκειντο καὶ ἐπολέμουν καὶ ἐληίζοντο καθ' ἃς ἐβούλοντο ὥρας αὐτοὺς αὐτοί . Μεδιόλανα δ' αὐτοῖς ἡ τοῦ ῥηγὸς ἐστὶ κατοικία , πόλις ἀρχαία τε καὶ δυσάλωτος πολεμίοις . ὃ δὲ μάλιστα πάντων φοβερὸν τοῖς πέριξ τὸ ἔθνος τοῦτο ποιεῖ , καὶ τὸν τούτου ῥῆγα μάλα τι δυσαντίβλεπτον καὶ ἀκαταγώνιστον , ὅτι ὁ τόπος ὄρεσι σχεδὸν πανταχόθεν ὑψηλοῖς καὶ δυσβάτοις τετειχισμένος ὑπὸ τῆς φύσεως ἄβατον ὡς τὰ πολλὰ πολεμίοις τὸν πλεῖστον χρόνον τετήρηκεν ἑαυτόν , ὀλίγαις δυνάμεσι χρώμενος . ὃ γὰρ τοῖς ἄλλοις ἵππος τε μυρία καὶ στρατὸς παμπληθὴς μόλις ἀρκεῖ πρὸς ἀντιπάλων ἀνασοβήσεις , τούτοις ῥᾳδίως ὀλίγη δύναμις ἀρκεῖ διὰ τὴν τῶν πέριξ ὀρῶν φυσικὴν συμμαχίαν . Τὸ δὴ τοιοῦτον ἔθνος τὴν τῶν γειτόνων Γεννουιτῶν ὑφορώμενον ὀφρὺν καὶ κακότροπον εἰς ἐπιβουλὰς περίνοιαν καὶ πρὸς παρασπονδήσεις σφόδρα ἐπιρρεπές , ἔργον ἐπιμελὲς ἐποιεῖτο σφᾶς ταπεινοῦν τὸν ἐνόντα τρόπον ἀεί . νῦν δὲ καὶ καιροῦ λαβόμενον ἐνσπόνδους ὑποχειρίους ποιεῖται ῥᾳδίως . καὶ μὲν δὴ καὶ ἐς τὴν πόλιν Γέννουαν εἰσιὼν καὶ ἀναμφισβήτητος ἄρχων αὐτῆς ἀναγορευθείς , τὰ πλείω μέρη καθεῖλε τῶν κύκλῳ τειχῶν καὶ πύργων , μὴ καιροφυλακήσαντες ἴσως ὀψέ , τὸν εἰωθότα τρόπον σφίσιν ἀεί , κἀνταῦθα νεωτερίσωσιν οἱ ταύτης οἰκήτορες . Καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πῃ ἔσχε , καὶ ἐς τοιοῦτον ἔληξε πέρας ὁ τῆς Γεννουϊτικῆς ὀφρύος ἄτοπος ὄγκος , καὶ ἡ θεόθεν ἠκολούθησεν ἀμοιβὴ τῶν ἀδίκων ἔργων ἐκείνων ὧν τε κατὰ Ῥωμαίων ἦρξάν τε καὶ κατεπράξαντο καὶ οἷς ἑτέροις προσεδέχθησαν ὁμοίως ἅπασιν , ὅρκους ἅπαντας θείους κατόπιν ῥίψαντες , καὶ μήτε θείαν νέμεσιν θέμενοι πρὸ ὀφθαλμῶν μήτ' ἀνθρώπων αἰδῶ . ὀνειροπολήσαντες γὰρ ἁπάσης θαλάσσης συλλήβδην ἡγεμονίαν ἄνωθεν ἐκ Τανάιδος καὶ Μαιώτιδος ἄχρι Γαδείρων καὶ Ἡρακλείων στηλῶν , καὶ αὐτῆς ἐξεπεπτώκεσαν ἐν βραχεῖ τῆς πατρίδος · καὶ τὸ κοινὸν ἀδίκως ἰδιοποιούμενοι , ἔλαθον καὶ τὸ ἴδιον ἐνδίκως τὴν ταχίστην ἀπολωλεκότες . τοῦτ' ἐκεῖνο τὸ τῆς παροιμίας ἄντικρυς , ἡ κάμηλος ἐπιθυμήσασα κεράτων καὶ τὰ ὦτα προσαπώλεσε . μακρόθυμος μὲν γὰρ ὁ θεός , ἀλλὰ καὶ δίκαιος . καὶ δίδωσι μὲν καιρὸν μετανοίας τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἐς τοὺς τῆς δίκης θρόνους · ἂν δὲ καὶ τὸν τῆς μετανοίας χρόνον καιρὸν κακίας θεάσηται ποιουμένους , χρῆται τῷ στύφοντι , πρὶν ὑπὸ τοῦ ἕλκους ἀναλωθῆναι τοὺς ταλαιπώρους , ἅπαν τὸ πλήρωμα τῆς οὐσίας ὁλοσχερῶς διανεμηθέντος . Ἀλλὰ γὰρ ἐκείνων οὑτωσὶ φερομένων Καντακουζηνὸς ὁ βασιλεὺς πολύν τινα χρόνον ἐν τῇ τοῦ Ἀθανασίου μονῇ θεωρῶν ἀπρακτοῦντα τὸν Κάλλιστον , ὅτι βούλεταί οἱ πέμψας ἠρώτα τῆς πατριαρχικῆς διαίτης ἡ χρονία διάστασις . εἶναι γάρ φησι δῆλον τοῖς ἅπασιν ὡς τά τε πολιτικὰ καὶ δημόσια τῶν πραγμάτων ἀνθρώπινα ὄντα ἀνθρώπους , μετά γε θεόν , καὶ τοὺς ἐπόπτας ἔχουσι καὶ διοικητάς , ἅτε σύνθημα ὄντας ψυχῆς ὁμοίως καὶ σώματος . τῶν μὲν οὖν σωματικῶν τὴν διοίκησιν βασιλεῦσι ῥυθμίζειν καὶ διοικεῖν εἰς τὸ βέλτιον , τοῖς ἄνωθεν κεκρατηκόσι πολιτικοῖς ἑπομένους νόμοις , ὁ μακρὸς παρέσχετο χρόνος , τῶν δ' αὖ ψυχικῶν ἱερωτέροις ἀνδράσι , τοῖς ἄνωθεν κεκρατηκόσι καὶ αὐτοὺς ἑπομένους κανόσι καὶ δόγμασι . καὶ οὕτως ἡ πολιτεία διοικουμένη πᾶσα πρὸς ὁμόνοιαν οἱανδηποτοῦν , καὶ ὥσπερ ἔμψυχον ἓν γινομένη σῶμα , τὸν πάντα διέξεισι χρόνον , ἐφόδια κεκτημένη πρός τε τὸ χεῖρον καὶ βέλτιον , καθ' ὁπότερον ἡ τῶν κρατούντων τε καὶ οἰακοστροφούντων δύναμις ἔχει γνώμης καὶ διαθέσεως . εἰ γὰρ παρεξάγεσθαι θάτερον ἐρεθίζοιτο μέρος ῥοθίοις ὁπωσποτὲ καὶ ὁτεδήποτε βιαίοις ἐντυγχάνον , τὸν ἀβούλητον ὁθενδήποτε τρόπον ἀντιφερομένοις , ὑπὸ θατέρου σωφρονίζοιτ' ἂν ἴσως ὑγιαίνοντός τε καὶ τοῖς βελτίοσι λογισμοῖς τὰς τοῦ καλοῦ κρηπῖδας ἔχοντος ἡδρασμένας . ἀνάγκη τοίνυν δυοῖν θάτερον , ἢ πρὸς τὴν πατριαρχικὴν ἐπανεληλυθότα σε δίαιταν τὰ τῷ θρόνῳ ἀνήκοντα δρᾶν , ἢ παραιτησάμενον τὸ λειτούργημα , χώραν ἕτερον ἀντεισαγαγεῖν παρέχειν . ἢ τό γε τρίτον , τοῦ δράματος λόγον διδόντα , τὸ τῆς ἀπορίας λύειν ἀμφίδοξον . Πρὸς ταῦτα τόνδ' εὐθὺς ὑποτρέχει νέφος θυμοῦ , καὶ ἀναστὰς ἀφορισμὸν μὲν ἐκφωνεῖ πρῶτον θεοῦ κατὰ παντὸς ᾧ πρὸς βουλήσεως ἄνποτε γένοιτο αὖθις τὴν ἐς τὸν πατριαρχικὸν θρόνον ἐπάνοδον τὸ παράπαν αὐτῷ ὑποτίθεσθαι , εἶτα μακράν τινα τοῦ βασιλέως ποιεῖται καταδρομήν , ὅτι τὸ μὲν τῶν ὑπὸ χεῖρα χριστιανῶν γένος μισῶν ὡς ἐχθρούς , τὸ δὲ βάρβαρον οἰκειούμενος ὡς φιλτάτους , Ὑρκανῷ τῷ γαμβρῷ καὶ τοῖς ὑπ' ἐκείνῳ βαρβάροις προδίδωσι προῖκα νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν , καθάπερ ἀγελάρχης προβάτων δοράς , τὰς τούτων οὐσίας . καὶ τὰ τῆς ἐκεῖθεν ἀμοιβῆς ὅτι συχνὰ συχνοὺς τῶν ὑπ' ἐκείνῳ βαρβάρων ἀεὶ μεταπέμπεται , πρόφασιν μὲν κατὰ μόνου τοῦ βασιλέως Παλαιολόγου , τὸ δ' ἀληθὲς προστιθέναι καὶ τὰ λειπόμενα τῆς τῶν Ῥωμαίων λείας αὔτανδρον προνομὴν ἐκείνοις , ὡς εἰς θηριώδη κρεωφαγίαν σφάγια αὐτοῖς σώμασι καὶ αὐταῖς ψυχαῖς . καὶ τῶν ἐχθρῶν κορεννυμένων τῆς θοίνης , καὶ ἀποσειομένων ἤδη τὸ τῆς ὠμότητος τοῦ ἀνδρὸς ὑπερβάλλον , καὶ τὴν πρὸς τὸ ὁμόφυλον χλευαζόντων ἀγνωμοσύνην , αὐτὸς οὔτε κορέννυται οὔτ' αἰδεῖται οὔτε ἐχθροὺς οὔτε φίλους οὔτε μὴν τὴν πάντα βόσκουσαν ἡλίου φλόγα . πρὸς τἀνάλγητον δ' ἑαυτὸν τὸ παράπαν χαλκεύων ἀεί , καὶ τὰ μείζω προστίθησι τῶν κακῶν , καὶ αὐτουργοὺς τοὺς ἀθλίους τῶν οἰκείων γίνεσθαι συμφορῶν ἀναγκάζει , βιαίους μαστιγοφόρους σφοδρῶς ἐφιστῶν , ὡς ἂν τοῖς ἑαυτῶν αὐτοὶ καὶ πλοίοις ἅμα καὶ χερσὶν ἐκ τῆς πατρίου γῆς πρὸς τὴν ἀλλόφυλόν τε καὶ βάρβαρον αἰχμαλώτους διαπορθμεύοιεν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ φίλους καὶ ὁμοφύλους καὶ συγγενεῖς , θρηνοῦντες αὐτοὶ θρηνοῦντας αὐτούς , γύναιά τε καὶ παιδάρια οἰκτρὰ πάντας ἀριθμοὺς ὑπερβαίνοντα , καὶ περιηγκωνισμένους ἄνδρας , καὶ ᾑμαγμένα λάφυρα , καὶ ἅμα βοὴν συμμιγῆ καὶ ὀλοφυρμὸν ἀμύθητον . φειδὼ δὲ πᾶσα καὶ ἀνθρωπίνων σπλάγχνων οἰκτιρμοὶ τοῦ ποιμαίνειν σφᾶς καὶ διοικεῖν λαχόντος βασιλέως ἐξερρυήκεσαν παντάπασιν , εἰς διαποντίους καταδύντες συλλήβδην πυθμένας εἰπεῖν . οὕτω δὲ μετὰ τῆς ἑαυτοῦ καὶ τὴν ἐμὴν ἁρπάζων καὶ ὑποτάττων διοίκησιν τῶν ψυχῶν , καὶ μίαν ποιῶν ὠμότητος τυραννίδα , ψυχῶν ὁμοῦ καὶ σωμάτων ἀπώλειαν , θαυμάζειν μοι ἔπεισι πῶς εἰρωνευόμενος πρός με ταῦτ' οὐκ ἐρυθριᾷ , ἀλλ' εἰς ἁρμονίαν δῆθεν παρακαλεῖ με Ῥωμαϊκῆς πολιτείας καὶ ἅμα σωματικῆς τε καὶ ψυχικῆς καταστάσεως , καὶ συγχέει τῆς ἀληθείας τὴν φύσιν , καὶ ἃ καταλύει τοῖς ἔργοις ταῦτα γλώττῃ μεγαλορρημονεῖ διορθοῦσθαι , καὶ μαχομένην ἔχων τῇ χειρὶ τὴν γλῶτταν αὐτὸς ἑτέρους ἁρμόττειν καὶ μεθαρμόττειν βρενθύεται πρὸς δικαιοσύνης ὁμόνοιαν . καὶ λέγειν βουλόμενος « ἐλθέ , μεθ' ἡμῶν κοινώνησον αἵματος , » ὃ δ' ἐπὶ θάτερα μετασχηματίζει τοὺς φθόγγους , λεληθέναι προσποιούμενος ὡς τὸ γλώττῃ μὲν τὰ δέοντα φθέγγεσθαι πάνυ τι ῥᾴδιον καὶ τοῦ βουλομένου παντός , τὸ δὲ πάντων ὧν λέγει δρᾶν τἀναντία , τοῦτο δὲ φύσεως ὄλισθος καὶ κακῶν ἁπάντων τὸ μέγιστον . τί δ' ἂν ὑπηκόοις εἴη κακοδαιμονέστερον ἁπάντων ἕτερον ἢ δεσπότην ἔχειν ἐπίβουλον καὶ πολέμιον ; ὅταν δὲ καὶ τἀναντία καθάπαξ ὁ βασιλεύων ἐπείγηται δρᾶν τοῦ τὴν πνευματικὴν ἀνειλημμένου συνδιοικεῖν ἐπιτροπὴν εἰς τὸ τῶν ὑπηκόων λυσιτελές , τότε δὲ καὶ μάλα τι σφόδρα περιφανῶς αὐτὸς αὐτόθεν καθίσταται χείρων παντὸς ἐμφυλίου πολέμου τοῖς πράγμασι . Καὶ τὶ δεῖ τὰ πλείω καὶ πᾶσι δῆλα διεξιέναι ; ἐπιλείψει γὰρ ὁ χρόνος με διηγούμενον , εἰ πάντα δὴ τὰ παραπλήσια λέγειν ἐθέλοιμι . ὅμως ἕν τι τῶν βραχυτέρων εἰπὼν ἀπαλλάξομαι . τοῦ γὰρ μεγίστου καὶ μάλα περιβοήτου τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας νεὼ τὸ πρὸς ἕω ζημιωθέντος μέρος πρὸ δέκα ἐνιαυτῶν , ἀνεγήγερται πάλιν εὐθὺς μετὰ τὴν πτῶσιν , ὡς ἅπαντες ἴστε , πρὸς Ἄννης τῆς βασιλίδος μετὰ τοῦ υἱοῦ τηνικαῦτα βασιλευούσης , ἡ πᾶσαν προϊσχομένη δυσχέρειαν μετὰ τῆς τοῦ βήματος ὀροφῆς , ἡ πεσοῦσα οὐρανία ἐκείνη καὶ μεγίστη ἁψίς . τὸ δ' ἑκατέρωθεν ὑπὲρ τὴν ἁψῖδα λειπόμενον τοῦ ἡμισφαιρίου τῆς ὀροφῆς βραχύτατον λεῖμμα ἔμελλε μὲν καὶ αὐτὸ βραχύτατον ὂν κατὰ σειράν , τῆς ὕλης ἐμπαρασκεύου κειμένης , ἐν βραχεῖ συντελεῖσθαι , κεκώλυκε δ' οὑτοσί , τὸ βασίλειον κράτος ἐκείνης ὅπως ποτ' εἰς ἑαυτὸν μεταστήσας ἐξαίφνης ἅμα καὶ ἀπροσδόκητα · καὶ μεμένηκεν ὁ θεῖος οὗτος οἶκος ἐκεῖθεν ἀμελούμενος τὸ παράπαν , κἀκ τῶν ὁρώντων ἁπάντων συχνὰ προκαλούμενος δάκρυα , μὴ μόνον Ῥωμαίων ἀλλὰ καὶ πάντων σχεδὸν ἐθνικῶν καὶ ἀλλοφύλων ἀνθρώπων . τῆς δὲ φήμης τοῦ παγκοσμίου τοῦδε θεάματος εἰς τὰ τῆς οἰκουμένης διαβαινούσης πέρατα , ζήλου πλησθῆναι συμβαίνει θείου τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ῥωσσίας . χώρα δ' αὕτη μεγάλη καὶ πολυάνθρωπος , μεταξὺ τῶν ὑπερβορείων ἐκείνων κειμένη ὀρῶν , ἀφ' ὧν Τάναΐς τε ῥήγνυται ποταμῶν ὁ μέγιστος , καὶ ὅσοι πρὸς τὴν Μαιώτιδά τε καὶ Κασπίαν μείζους τε καὶ ἥττους ποταμοὶ κατιόντες ποιοῦνται τὰς ἐκβολάς , ἐν δεξιᾷ μέν , εἴ τις ἀπ' ἄρκτων εἰς ἡμᾶς ἀφικνοῖτο , ζέφυρον ἄνεμον ἀφιεῖσα καὶ γειτνιῶντα τὸν δυτικὸν Ὠκεανόν , παρὰ δὲ τὰ εὐώνυμα τούς τε ὑπερβορέους Σκύθας καὶ ὁπόσα τῶν ἀφηλιωτικῶν πνευμάτων τὴν γῆν ἐκείνην εἴωθεν ἐπιπνεῖν . δεῖ γὰρ καὶ ταῦτα διεξιέναι χωρογραφοῦντας , ἵνα πρὸς ἔλεγχον ᾖ τὰ πάνυ τι πόρρω τῆς οἰκουμένης ἔθνη τῶν ἐν κόλποις μὲν ἐχόντων ἡμῶν θεαμάτων τὰ κάλλιστα , ἀναισθητούντων δ' ἁπάντων μάλιστα τῶν ἐπὶ γῆς ἐθνῶν . ὁ τοίνυν τῆς χώρας ἀρχηγὸς ἐκείνης χιλιάδας ἡμῖν χρημάτων πέμψας ἐκεῖθεν ὅσας δῆτα καὶ ἐπεπόμφει , δι' αὐτῶν ἠξίου τελεῖσθαι τὸ λεῖπον ἐκεῖνο μέρος τοῦ θείου νεώ , ἐπαγγελλόμενος ἔτι καὶ πλείω πέμπειν ἐκεῖθεν ἑξῆς κατὰ τὸ τῆς χρείας ἀνάλογον . ὁ δὲ βασιλεὺς ὑμῶν οὑτοσὶ καὶ θεοῦ καὶ ἀνθρώπων αἰδῶ καθυβρίσας , καὶ δίκης θείας θρόνους σεμνοὺς παριδών , ἀφῄρηται μὲν ἡμῶν ἐκεῖνα τὰ χρήματα , πέπομφε δ' Ὑρκανῷ τῷ ἀσεβεστάτῳ γαμβρῷ , προφανὴς ἱερόσυλος καθιστάμενος , καὶ δαίμοσι θύων τὰ τίμια . ὅμως τί τοῦτο πρός γε τὰ ἡμῖν ἀνωτέρω λεχθέντα ; οὐ γὰρ μεῖζον τοῦτ' ἐκείνου γε τοῦ τοῖς αὐτοῖς βαρβάροις χριστιανοὺς προδιδόναι διηνεκῶς , καὶ καθάπερ ἱερεῖα διὰ τῶν φαινομένων τούτων προσάγειν τοῖς μὴ φαινομένοις δαίμοσι τὰς ἐκείνων ψυχάς . θέατρον τοίνυν ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις ἐλεούμενον ὁ θεῖος οἶκος , τὸ μέγα τοῦτο θαῦμα τῆς οἰκουμένης ἐγκαταλέλειπται , καὶ μὴ ἔχων ὅποι τῆς οἰκουμένης πρεσβείαν πέμψας τὴν ἀδικίαν ἀπαγγελεῖ , νοσούσης ἁπάσης δι' ἑνὸς ἀνδρὸς μοχθηρίαν , ἵσταται λοιπὸν ἐπὶ μέσου θεάτρου τῆς οἰκουμένης φωναῖς ἀφθόγγοις τῶν αἰτίων θρηνῶν τὴν ἀγνωμοσύνην . εἰς τοιοῦτον τοίνυν καὶ τηλικοῦτον βάθος κακῶν ἐμπεσόντι ποῖος ἀδαμάντινος λογισμὸς ἢ ποία λιθίνη ψυχὴ κοινωνεῖν τῶν αἰσχρῶν αὐτῷ βουληθείη ποτέ ; Ταῦτα δὴ καὶ πλείω τούτων προειπών , καὶ ἐπειπὼν ἀνώμαλά τε καὶ ἀφελῆ καὶ ἀταμίευτον μὲν ἔχοντα τὴν τραχύτητα μακροτέρων δὲ γέμοντα τῶν λοιδοριῶν , ἀπιέναι τοὺς πρέσβεις διεκελεύσατο . καὶ μὲν δὴ τὰ πλείω διὰ τὴν ἄγαν τραχύτητα σιγῇ κρύψας ἔγωγε μόνα ταῦτα , καθ' ὅσον ἔμοιγ' ἐξῆν , τοῖς πρός σέ μού γε τούτοις ἐταμιευσάμην ὑπομνήμασι , μετρίως καὶ ὥσπερ ὕλης πρόφασιν ταῖς τῶν σῶν ἱστοριῶν βίβλοις ἀφοσιούμενος . σὺ δ' ἀνειληφὼς τῇ σῇ Καλλιόπῃ κοσμήσαις ἂν ἐς τὸ εὐφραδέστερον εὐθυρρημονήσας . Τούτων δ' ὅμως καὶ τῶν τοιούτων οὑτωσί πως εἰρημένων ἐκείνῳ τἀνδρὶ πυθόμενος ὁ βασιλεὺς χείλεσι μὲν οὐκ ἐξήνεγκεν ὀργίλον οὐδὲν τῶν ἁπάντων , ἀλλ' ἐπὶ τοῦ συνήθους ἔμεινεν ἤθους , ἐς δὲ τοὐπιὸν τοὺς ἐπισκόπους ἀθροίσας τοῦ πατριαρχικοῦ καθεῖλεν αὐτὸν βαθμοῦ . αἰτίας γὰρ εἰσενεγκόντων ἑτέρας καὶ διαφόρους τῶν ἐπισκόπων , τῶν μὲν τὴν προκατηγορηθεῖσαν αὐτῷ αἵρεσιν τῶν Μασσαλιανῶν , τῶν δὲ τὰς τῆς γλώττης ἀσέμνους καὶ διηνεκεῖς αἰσχρορρημοσύνας καὶ τοὺς ἀκαίρους καὶ μαινομένους θυμούς , καὶ ἄλλων ἄλλας , προτιμοτέρα πασῶν ἐδόκει τῷ βασιλεῖ τῶν ἀφορισμῶν ἡ ἐκφώνησις , ἣν κατὰ τοῦ βουλησομένου παντὸς ἐκπεφώνηκεν ἐς τὴν πατριαρχικὴν αὐτὸν ἀνακαλεῖσθαι πάλιν ἀξίαν . Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον · ὀλίγαι δ' ἐκεῖθεν παρῆλθον ἡμέραι καὶ διάδοχος γίνεται τοῦ βαθμοῦ Φιλόθεος ὁ Κόκκινος , ἐκ τῆς κατὰ Πείρινθον Ἡρακλείας μετατεθείς . τούς γε μὴν ὑπὲρ τοῦ νεὼ τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας ἐλέγχους ἐκείνους ὁ Καντακουζηνὸς αἰσχυνθεὶς ἔρανον πρὸς τῶν Βυζαντίων κελεύει συμφορηθῆναι κατ' ἀξίαν ἑκάστων τῶν τε μάλα πλουσίων καὶ μή , καὶ τῶν μᾶλλον ἐνδόξων καὶ μή , καὶ οὕτως ἐν τρισὶ μησὶ καὶ τὸ τῆς ὀροφῆς τοῦ νεὼ λειπόμενον ἐκτετέλεσται . Τίνα δ' ἦν , ὦ καλὲ Ἀγαθάγγελε , ταῦθ' ἃ διὰ κακίας μέγεθος , φειδοῖ τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων , τῶν τε λεγόντων φημὶ καὶ τῶν ἀκουόντων , σιωπώσῃ παρέπεμψας γλώττῃ ; μηδὲ γὰρ εἶναι δοκεῖ μοι τῶν μήπω γέ σοι λεχθέντων τὰ λεχθέντα μήτε μείζω μήτε μὴν ἀτοπώτερα . ὅμως ἐκλογὴν ποιησάμενος σύ γε κἀκεῖθεν μετρίαν , ἓν ἢ δύο τῶν κουφοτέρων ἀπαγγεῖλαί μοι προθυμήθητι , ὡς μὴ ἀποκναίειν μήτε μακρᾷ σιγῇ τὰς ἡμῶν ὑπονοίας μήτε μακροτέροις λόγοις τὰς ἡμῶν ἀκοάς . Καὶ μὲν δὴ πρῶτον ἔστω σοι , θεία μοι κεφαλή , πρὸς ἀκρόασιν τὸ περὶ τῶν βαρβάρων ἐκείνων , οἳ διηνεκῶς καὶ ὅτε βούλοιντο μετὰ πολλῆς κωμάζουσι τῆς ῥαστώνης εἰς τὰ βασίλεια , μυσταγωγοὶ καὶ πρόεδροι τῆς ἀσεβοῦς θρησκείας ὄντες , καὶ βίον μέν , ὡς φασίν , ἄσκευόν τε καὶ ἄζυγα βόσκοντες , γαστρὶ δὲ πάντων μάλιστα δουλεύοντες καὶ ἀκρατοποσίας ἡττώμενοι , καὶ ὅσα τὸ τῆς ἐπιθυμίας ἀκόλαστον ἀναφλέγει . οὗτοι τοίνυν μελλούσης τῆς ἱερᾶς τελεῖσθαι μυσταγωγίας ἐν τῷ τῶν βασιλείων ἐκτὸς ἱερῷ τεμένει , χοροὺς ἱστῶντες ἐκεῖνοι παρὰ τὰς βασιλείους αὐλὰς ἀντᾴδουσί τε τὴν γυμνικὴν ἐκείνην ὀρχούμενοι ὄρχησιν , καὶ ἀσήμοις κλαγγαῖς τὰς τοῦ Μωάμεδ ἀναβοῶσιν ᾠδὰς καὶ τοὺς ὕμνους , δι' ὧν καὶ ἀνθέλκουσιν πρὸς τὴν ἑαυτῶν μᾶλλον ἀκρόασιν ἢ τὴν τῶν θείων εὐαγγελίων ποτὲ μὲν πάντας ἁπλῶς ποτὲ δ' ἐνίους τῶν ἠθροισμένων ἐκεῖ . τὸ δ' αὐτὸ καὶ περὶ τὴν βασίλειον τράπεζαν δρῶσιν ὡς τὰ πολλὰ μετά γε δὴ κυμβάλων καὶ θυμελικῶν ὀργάνων καὶ ᾀσμάτων , ὁπόσα τοῖς ἀσεβέσιν εἴθισται . Ἓν μὲν δὴ τοῦτο σκιωδῶς εἰρήσθω μοι , δεύτερον δ' ὅτι καὶ διὰ τὸ πολύμοχθόν τε καὶ πολυάσχολον τὰ τῶν βαρβάρων στρατόπεδα διαπεραιοῦσθαι συχνότερον πρὸς Εὐρώπην ἐκ Βιθυνίας ἀπηγορεύκασιν ἤδη , καὶ οὐκέτι καλοῦντι τῷ βασιλεῖ Καντακουζηνῷ προσέχειν ἔφασαν αὖθις τὸν νοῦν · ὅθεν ἀναγκάσθεντα τοῦτον λογάδας ἐκεῖθεν μισθώσασθαί τε καὶ ἅμα γυναιξί τε καὶ τέκνοις εἰς Εὐρώπην μετενεγκεῖν , ὁπόσους ἀποχρήσειν ἔδοξεν εἰς ἐπιτείχισμα καὶ φόβητρον ἀντὶ γοργόνος ἄλλης τοῦ γαμβροῦ Παλαιολόγου , καὶ εἴ τις ἐκείνῳ βούλοιτο συμμαχεῖν ἐκ Τριβαλῶν καὶ Μυσῶν . καὶ αὐτοὺς τῶν ἐν Χερρονήσῳ πόλεων ἐνοικίζει τισίν , ὡς καὶ δούλοις διηνεκέσιν ἤδη κεχρῆσθαι παντάπασι τοῖς ἐκεῖ ταλαιπώροις Ῥωμαίοις , τῆς ἐφέσεως συνειληφότας ἐπίκουρον ἤδη καὶ τὸ τοῦ βασιλέως ἐνδόσιμον , ἀφ' ὧν ὡς ἐξ ὁρμητηρίου λοιπὸν ἀσφαλοῦς ἐξιόντες καὶ τὴν ἑξῆς ἀεὶ ληίζονταί τε καὶ ὑποποιοῦνται Θρᾴκην . ἤδη δὲ καὶ ὁ τοῦ Ὑρκανοῦ παῖς ὡς εἰς ἰδίαν ἀποικίαν καὶ πατρίαν γῆν διαβὰς τὸν Ἑλλήσποντον , συνοικεῖν ἐκεῖ τοῖς ὀλίγῳ πρότερον ἐληλυθόσιν ἔκρινε δεῖν ἐκείνοις βαρβάροις . τὰ δ' ἑξῆς ὡς ἥκιστ' ἄδηλα τῶν συνετῶν οὐδέσιν , εἰ βούλοιο σύ , σιωπήσομαι · ἀποχρῆναι γὰρ οἶμαι καὶ τὴν τῶν σιωπωμένων συμβάλλειν ἐντεῦθεν ποιότητα λογικωτέραις εἰκασίαις τόν γε συνετὸν ἀκροατήν , εἰ καὶ φρικωδέστερα πέφυκεν ἴσως ὁπόσα ὁ Κάλλιστος Καντακουζηνὸν κατατρέχων ἐς τὸ πάνυ τραχύτατον ἐξηρεύξατο . Καὶ ὁ μὲν Ἀγαθάγγελος τοιαῦτα εἰπὼν καὶ ἀκούσας τὴν εἰωθυῖαν ἐπαλινδρόμει , λάθρᾳ καὶ καθ' ἡσυχίαν οἴκαδε ἀπιών . καὶ ὁ χειμὼν ἐν τούτοις οὔπω μὲν τελέως ἔληγε δ' οὖν . Ἄρτι δὲ τῆς ὥρας ἐφεστηκυίας ἐν ᾗ ψυχαὶ ζωτικαὶ πρὸς ἀναβίωσιν πάσης ἀνίσχουσι γῆς , χλόην ἐνδεδυμέναι παντοδαπὴν καὶ παντοδαποῖς περιηνθισμένην τοῖς χρώμασι , Ματθαίῳ διάδημα περιτίθησιν αὐτοκρατορικὸν ὁ πατὴρ ἐν τῷ Βλαχερνῶν θείῳ τεμένει , Φιλοθέου τοῦ μετὰ Κάλλιστον νεωστὶ πατριάρχου κατὰ τὸ πάλαι κεκρατηκὸς ἔθος τῇ χρείᾳ καθυπουργήσαντος . σκοπὸς δ' ἦν τῷ νέῳ τουτῳὶ διαδήματι ὥστε τὸν υἱὸν συνάρχειν μὲν τῷ πατρὶ διὰ βίου , τελευτήσαντος δ' ἴσως αὐτοῦ διὰ γῆρας μόνον ἐκ διαδοχῆς τὸν υἱὸν αὐτοκρατορικῶς τὰ τῆς βασιλείας διέπειν σκῆπτρα . τοῦ γὰρ γαμβροῦ Παλαιολόγου πᾶσα παντάπασιν κατεψηφίστο λήθη , καὶ θύρα φιλικῆς ὁμονοίας τελέως ἐκέκλειστο . Ἡμέραι μεταξὺ παρερρύησαν οὐ μάλα συχναί , καὶ Ματθαῖος ὁ νέος οὑτοσὶ βασιλεὺς εἰς τὴν ἐγκλείουσαν ταύτην ἐμὴν ἀφικνεῖται οἰκίαν , τοῦ πατρὸς βασιλέως κελεύσαντος μέσον γενόμενον πεῖσαι βαδίζειν ἡμᾶς αὖθις εἰς τὰ βασίλεια καὶ διδόναι μὲν τὰς εἰωθυίας τοῖς βασιλεῦσιν ἡμᾶς ὁμιλίας , ἀντιλαμβάνειν δ' ἐκεῖθεν συχνὰς καὶ ποικίλας αὖ τὰς τῶν ἀντιδόσεων ἀμοιβάς . ἀλλ' ἐμοῦ τὴν παράκλησιν ταυτηνὶ μηδαμῇ μηδ' ἐκ πρώτης προσηκαμένου φωνῆς , τὴν γλῶτταν εὐθὺς ἐκεῖνος ἑτέρωσε μετερρύθμιζε . καὶ « εἰ μὲν ἐφ' ἡμῖν » φησὶν « εἶναι λογίζῃ τοῦ βίου τὰ πράγματα , καὶ τῇ γε ἡμετέρᾳ τὰς ἡνίας γνώμῃ παρέχεις τοῦ τοιῶσδε καὶ μὴ καὶ ἄλλως κινεῖσθαι ταυτί , σκοπεῖν σε χρεὼν μὴ καὶ σεαυτόν , μεθ' ὧν ἑτέρων ἀδικεῖς , λανθάνῃς ὁμοίως αὐτὸς ἀδικῶν , καὶ τῆς σῆς πολλοὺς ὁμιλίας μετὰ τῆς συμφυοῦς ἀποστερῶν ὠφελείας , καὶ σαυτὸν αὐτὸς φανῇς ὁμοῦ ζημιῶν , δόξης θείας ἅμα καὶ ἀνθρωπίνης ἔκ γε τοῦ προφανοῦς ἀποστερῶν ἑκοντί . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ δὴ καὶ τὸν ἐμὸν ὁρῶ πατέρα καὶ βασιλέα , σύν γε μητρί μου τῇ βασιλίδι , πρὸς τοῦτο ὃ μεταξὺ συμπεπτωκέναι συμπέπτωκε μετάμελον σχόντας οὐ μάλα μικρὸν οὐδὲ πρὸς τὸ περιφρονούμενον ὑπορρέοντα . μέμνηνται γάρ σου σὺν θαύματι , καὶ διὰ στόματος οὐδαμῇ διαλείπουσιν ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ φέρειν ἑκάτεροι τὰ σὰ καὶ ἀνακαλεῖσθαι συχνά , καὶ μάλιστα νῦν ὅτε συχνοῖς περιαντλεῖσθαι συμβαίνει βιαίοις πραγμάτων κύμασι καὶ σάλῳ τύχης αὐτούς · καὶ οἷος σὺ δεομένους , εἴπερ ποθ' , ὁμιλητοῦ πρὸς παραμυθίαν , ζεφύρου φάναι τινὸς ἡδονῆς αὐτουργοῦ , καὶ χορηγεῖν παρεσκευασμένους χαιρούσῃ γνώμῃ χρήματα καὶ δόξαν σὺν ὅσαις προσήκουσι δεξιώσεις τιμαῖς συνοικοῦσαι παντοδαπαῖς , καὶ οἷαι σοὶ πρὸς βουλήσεως εἶεν ἄν . οὐ γὰρ ἀνεμέσητον μὴ ἐς τὸ δέον κεχρῆσθαί σε τῷ δέοντι . ἐξὸν γὰρ εὐδαιμονεῖν τε καὶ χαίρειν , σὺ δ' ἐθελοντὴς ἀφανείᾳ καὶ λύπῃ συντήκεις σαυτόν , καὶ οὐδαμῇ γε ἐρρῶσθαι δίδως πρὸς τὸ νῆφον αὖθις τὸν σὸν λογισμόν . εἰ δὲ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον ἄγει τὰ καθ' ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμῶν ἐξ ἀφανοῦς ἐπιτίθεται τυραννοῦσα θέλησιν , καὶ ἄκοντες δρῶμεν καὶ πάσχομεν ὑπ' ἀνάγκης ὁπόσα τῶν ἐκείνης ῥοθίων ὁ κλύδων ἐπάγει , σοὶ μὲν οὐκ ἐγκαλεῖν οὐδὲν ἔτι οὐδ' ὅρους κινεῖν ὑπεζευγμένους ἀνάγκαις βουλήσομαι τοῦ λοιποῦ , ἀλλ' ὑπόψομαι καὶ φυλάξομαι τὴν ἀδράστειαν , τοὐντεῦθεν ὡς εἰκὸς ἀφοσιούμενος τόλμημα . πυθέσθαι δ' οὖν ὅμως βούλομαι πρὸς τῆς σῆς σοφίας , ὦ βέλτιστε , τἀκριβές · εἰ γὰρ τοῦτο κρατεῖν με πείσειας , οὐκ ἂν φθάνοις βαθεῖάν μοι χαριζόμενος ἡδονήν , μακρὰς ἐν βραχεῖ τῆς ἐμῆς ἀποσφενδονῶν καὶ ἀπορραπίζων ψυχῆς ἀπορίας , αἳ δὴ διὰ μακροῦ τὴν τῆς ἐμῆς διανοίας ἑστίαν σφοδρῶς κατασχοῦσαι , νῦν μὲν ἐπ' ἄπειρον αὔξουσι τοὺς τῶν ἐμῶν φροντίδων τε καὶ λογισμῶν ἀναριθμήτους ἀριθμούς , καὶ τάς γε δὴ συνθέσεις τε καὶ ἀντιθέσεις σφῶν καὶ διαθέσεις ἄλλοτ' ἄλλως παρεισκυκλοῦσαι , νῦν δ' ἐπ' ἄπειρον τέμνουσί μοι καὶ διαιροῦσι τὸ μέγεθος τῆς αὐθαιρέτου λύπης , ἣν αὐτὸς ἐμαυτῷ κατηγγύησα , λαθὼν οὐκ οἶδ' ὅπως ἐμαυτὸν καὶ τουτὶ τὸ τῆς βασιλείας ὑποδεξάμενος σχῆμα , πῶς μὲν ἑκὼν τοῖς πατρίοις ὑποταττόμενος πόθοις , πῶς δ' οὐ μάλα ἑκὼν διά γε τοὺς περιρρέοντάς τε καὶ περιστοιχίζοντας τέως ἡμᾶς κομιδῇ κυκεῶνας πραγμάτων , ὡς εἴρηται . εἰσὶ γάρ , εἰσὶν ἔνιοι , μᾶλλον δ' οὐκ ἔνιοι , ὅτι μὴ πλὴν ἐνίων ἅπαντες Ῥωμαίων δῆμοι , οἳ καὶ τοὐμῷ τὰς αἰτίας τῶν Ῥωμαϊκῶν συμφορῶν ἀναρτῶσι πατρί , ὅσαι χαλεπῶς ἀνερρώγεσαν νῦν . ἤδη δὲ καὶ εἰς δημόσιον ἐρρύη θεάτρον ἡ κατηγορία , καὶ ἔθνη πάντα βαρβάρων καὶ γένη παντοῖα μεστὰς μὲν ἀγυιὰς μεστὰς δ' ἀγορὰς καὶ πλατείας τῆς φήμης ποιοῦσιν , ἐπιρρωννύντες αὐτὴν ἀεὶ καὶ πᾶσαν ἐπάγοντες λοιδορίαν , δικαίου πέρι καὶ ἀδίκου μηδὲν ἐξετάζειν εἰδότες , μηδ' εἰς νοῦν βαλλόμενοι ὡς ἐξὸν τῷ πατρί μου , δι' ἃς ἅπαντες ἴσασιν αἰτίας , Παλαιολόγον αὐτὸν ἀνελεῖν ὁμοῦ τῇ μητρί , ὃ δὲ καὶ γαμβρὸν ἐπὶ τῇ ἐμῇ προσείληφεν ἀδελφῇ καὶ ἡμῶν προτετίμηκε τῶν υἱέων . νῦν δ' ἐπιβουλεύοντα βλέποντες ἐκεῖνον καὶ πᾶσαν μηχανὴν κινοῦντα καθ' ἡμῶν , καὶ δέον μισεῖν , οἳ δ' ἐκείνῳ μὲν προστίθενται πάσῃ γλώσσῃ τε καὶ γνώμῃ , τὸν δ' ἐμὸν ἀκρίτως μισοῦσι πατέρα , ὅτ' ἀναγκαζόμενος εἰς βοήθειαν προσκαλεῖται βαρβάρους , ἀμυνόμενος διὰ γαμβροῦ γαμβρὸν ἀλλοφύλου μὲν ὁμόφυλον εὐγνώμονος δ' ἀγνώμονα , καὶ ἅμα ἐπεξιὼν κακονοίας καὶ ἀβουλίας τοῖς ὑπηκόοις . καὶ τῷδε τῷ τρόπῳ τὴν θείαν ἀναιροῦντες οὐκ ἴσασι πρόνοιαν , καὶ τὴν ἐπιπορευομένην τοῖς πράγμασιν ἀθετοῦντες ἀνάγκην τῆς τύχης . πάντων γὰρ ὡς εἰκὸς προεγνωσμένων θεῷ , καὶ πᾶσι πεπιστευμένου μήπω μηδενί τῳ τρόπῳ τὴν θείαν ἐξεῖναι διαψευσθῆναι πρόνοιαν , ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθεῖ καὶ πᾶν τὰ τῇ θείᾳ προεγνωσμένον προνοίᾳ πεπράξεσθαι καθὰ καὶ προέγνωσται . οἷς δ' οὐχ οὕτω δόξης ἔχειν συμβαίνει , οὐκ ἂν φθάνοιεν οὗτοι πάντες ἐπ' ἀβεβαίου καὶ πλανωμένης τιθέμενοι δόξης , ὡς ἔγωγε οἶμαι , τοὺς τῆς θείας θεμελίους προνοίας , ἐφ' ὅσα τὸν πάντα χρόνον προβαίνει τε καὶ προβήσεται τοῦ βεβαιώσοντος οὐκ ὄντος ἐρείσματος . οἷς γὰρ οὐκ ἔστιν ἐξ ἀνάγκης βεβαίαν κεκτῆσθαι τὴν ἔκβασιν ὁποῖά ποτ' ἂν εἴη , ταῦτ' ἀόριστα ὄντα εἰκότως ἂν οὐδὲ προγινώσκεσθαι δυνηθείη ποτέ . καὶ πάντες εὐθὺς καὶ συλλήβδην εἰπεῖν διαβέβληνται λόγοι προφητῶν ἱερῶν , καὶ εἴ τινες εἶεν ἐκ Δωδώνης ἅμα καὶ Δελφικοῦ τρίποδος τοῖς φιλοπευστοῦσιν ὁπωσποτὲ τῶν ἀποβησομένων πέρι προθεσπίζοντες , οὐδαμῇ τῆς ἀοριστίας ἐχούσης ὅροις ἐπιστήμης ἐγκλείεσθαι . καὶ οὕτως ἐπ' αὐτοφώρῳ τὴν θείαν ἁλίσκονται διαβάλλοντες πρόνοιαν · καὶ τὸ ἄτοπον ὁπόσον καὶ οἷον , πολλοῦ μέν τ' ἂν δεήσειε μὴ καὶ τῶν ἀφελεστέρων πᾶς τις , καὶ εἴ τις εἴη τῶν πάνυ βαναύσων καὶ ἀγοραίων , σαφῶς ἐννοεῖν . τούτου δ' οὑτωσὶ πρὸς ἀτόπους ἐσχατίας τε καὶ φάραγγας ἐωσμένου , πολλὴ ἂν εἴη ῥαθυμία μὴ ἀρρήκτοις νομίζειν ἀνάγκαις δεσμίους τὰς τῶν γινομένων τε καὶ ἀεὶ γενησομένων ἐκβάσεις πορεύεσθαί τε καὶ ἀτεκμάρτοις ἀνθρώπῳ παντὶ δουλεύειν τύχαις . εἰ οὖν οὕτω ταῦτα καὶ τὸ ἐφ' ἡμῖν ἐκ μέσου χωροῦν πρὸς ἀβύσσους κάτεισιν ἀνυπαρξίας πυθμένας , τίς μηχανὴ τὸν ἐμὸν ἐξαιρήσεται πατέρα μὴ δρᾶν τὰ πρὸς τῆς ἀναγκαίας κεκλωσμένα τύχης , καὶ οὕτω μὲν ὡρισμένως προεγνωσμένα θεῷ , οὕτω δ' ὡς προεγνῶσθαι συμπέπτωκε γινόμενα τῇ προνοίᾳ , οὕτω δ' αὖ γινωσκόμενα καθάπερ ὥρισταί τε καὶ γίνεσθαι πέφυκε πρὸς τῆς ἄνω προνοίας , ταὐτὸν δ' εἰπεῖν τῆς ἀναγκαίας ἀγόμενα τύχης . αὐτόματον γὰρ καὶ τύχην τὴν θείαν καλεῖσθαι πρόνοιαν ἀκώλυτον ἠκηκόειν ὑπάρχειν μὴ μόνον τοῖς σοφωτέροις Ἑλλήνων παισίν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἡμετέρων ἐνίοις . δέον οὖν ἐπαινεῖν ὅτι τῇ θείᾳ προνοίᾳ καὶ ὁ ἐμὸς ἀγόμενος πατήρ , καὶ ἀφύκτῳ δουλεύων ἀνάγκῃ , βαρβάροις μὲν συγγενέσι δ' οὖν καὶ φίλοις ἐπιτρέπει τὰς τῶν ἅπαξ ὑπὸ θεοῦ κατεψηφισμένων εἰς ὄλεθρον σφαγὰς καὶ τὰ λάφυρα καὶ τὰς παντοίας καὶ πολυτρόπους ἀπαγωγάς , οἳ δὲ καὶ ἄχθονται καὶ προσονειδίζουσι καὶ μισοῦσι , καὶ τὴν μὲν αὐτοῦ δι' εὐχῆς τελοῦσι ποιοῦντες ἀπαλλαγήν , τὴν δὲ τοῦ γαμβροῦ Παλαιολόγου μάλα σφοδρῶς ἐφίενται καὶ ἀνακαλοῦνται ἀρχήν , καὶ τὰς αὐτοῦ καὶ αὐτοὶ συνεργοῦντες οὐκ ἀπολείπουσιν , ὅσον τὸ ἐφικτόν , ἐπιβουλὰς καθ' ἡμῶν , καὶ ταῦτα διηνεκῶς ᾀδομένων ἐκ πάνυ πολλῶν καὶ παλαιοτέρων τῶν χρόνων ἀκούοντες τῶν τε ἄλλων κακῶν , καὶ ὡς πεπρωμένον εἴη τῷ ἔθνει τουτῳὶ χειρωθῆναι Ῥωμαίων ἅπασαν χώραν καὶ πόλιν , καὶ μέχρις αὐτῶν ἀγυιῶν τε καὶ πλατειῶν καὶ στοῶν εἰσδραμεῖν τῆς Βυζαντίων μεγίστης πόλεως . »
Lemmas: ἄρτι δέ ὁ χρόνος ὁ λευκαίνω αὐτός ὁ γῆρας ἀποξέω χειμέριος καί οἷος εἶπον χιονώδης θρίξ καί ἀνθηρός ἀναλαμβάνω ἐκ ὑπαρχή ὁ ὁ ἡλικία πρόσωπον , καί ὁ ἡλιακός λαμπάς ἀκμαῖος ἐν μέσος ἤδη ὁ ἠρινός ἁπλόω χάρις , ἵημι αὖθις ἐγώ ὁ καλός Ἀγαθάγγελος περί μέσος ποῦ νύξ ἥσυχος πούς . καί προσεῖπον καί καθίζω καί ἀπαγγέλλω μέν αὐτός περί ἕκαστος ὁ Φίλων ἐγώ καί συναθλέω ὅσος εἰκός , μανθάνω δέ αὖος ἐκ ἐγώ ὁ τε ἄλλος καί ὅτι ὁ καί μέχρι νῦν συμπαραμένω ἐγώ ὁ θεῖος γραφεύς ἀφαιρέω βιβλίον πᾶς πρός ὁ διώκτης ἐξαπίνης ἐπεισπίπτω , καί ὅτι διά ὁ ὁ τηνικαῦτα χειμών ἀκμή ταλαίπωρος ἔπειμι ἐγώ καί πάνυ χαλεπῶς ἀνύω μεταξύ ὁ τε ἄλλος , καί ὅτι κρυσταλλόω ὁ ὕδωρ οὐ εἰμί ὡς ὁ πολύς ἐγώ ῥᾴδιος ὅθεν παραμυθέομαι πρός ὁ ὁ πόμα χλιαρός , πλήν ἢ ὅτε συμβαίνω οὕτως πως ἥλιος ὁ ὁ νέφος διέχω συνέχεια , καί τις διά ὁ θυρίς ἀφίημι ἀκτίς εἰς ὁ ἐμός οὗτος οἰκίσκος , ἀμυδρός τις ὁ ἀλέω τέως ὁ ὕδωρ παρέχω εἰς πόσις ἐκεῖνος , ἀνοιμώζω τε βύθιος ὁ ἀνήρ , καί ποταμός δάκρυ ἀφίημι ὁ ὀφθαλμός . ἐγώ δέ ἐπέχω βούλομαι ὁ τε ἦθος ἀπαλλαξείω εἰς ὁ χαρίεις καί ἅμα ὁ ἐκεῖνος διάνοια ἀπασχολέω ἐκεῖθεν εἰς ἕτερος , καί ὁ ὁ ἔξω πρᾶγμα ἀπαιτέω ἀφήγησις . ὅθεν ἐκεῖνος ἄρχω ἄνωθεν οὑτωσί διηγέομαι . ὅπλον , φημί , ἀείρω ὁ βασιλεύς Καντακουζηνός λήγω ἤδη ὁ πέρυσι θέρος Ματθαῖος μέν ἄπειμι ὁ παῖς συμμαχέω , Παλαιολόγος δέ μάχομαι ὁ γαμβρός , Ῥωμαῖος μέν οὐδέ ἄχρι καί εἰς ἑξήκοντα ἐπάγω στρατιώτης , Κατελάνος δέ οὖν καί βάρβαρος ὑπέρ χίλιοι . σύνοικος γάρ τις κατά Ῥωμαῖος ἔχω ὑποψία ἐκ πολύς πρός ἀπέχθεια ἀνεκλάλητος τοσοῦτος μισέω καί ἀποσείω σφεῖς ὅσος φιλέω τε καί προσίημι βάρβαρος . τοσοῦτος δέ αὖος μισέω σφεῖς ὅσος φιλέω βάρβαρος , ὅτι σχῆμα ποιμήν ἀναλαμβάνω , βάρβαρος λύκος εἰς προνομή τίθημι ῥᾴδιος ὁ ποίμνη ἑκοντί μετά ἡμέρα καί νύκτωρ ἀεί , ὡς μή μόνος ἐν χράω ὁ ἔριον κείρω , ἀλλά καί αὐτός γε ἤδη γυμνόω ὁ δέρμα , μή μόνος αὐτός ὁ ἀεί καινός ὁ ἐτήσιος φόρος ἐκτίννυμι εἴσπραξις , ἀλλά καί βάρβαρος αὐτός διά ὁ μέχρι πύλη αμπελόφυτος τε καί σιτοσπόρος χωρίον . καί ὅς μέν κατά ἐξουσία ἀνδραποδίζω εἰς πλῆθος ἀπάγω πρός Ἀσία · ὅς δέ διαδιδράσκω ὁ βάρβαρος γίγνομαι τε δεσμός καί πρός ἱερόv καταφεύγω τέμενος Βυζάντιος , οὗτος δέ ὁ μείζων κόλασις ἀρτάω ἐκδίδωμι τε καί πληγάς προσόφλω μακρός , ὥσπερ ἐν δρᾶμα , ὁ παράδοξος ὁ σωτηρία ἐκεῖνος ἄγω εἰς ἔγκλημα λόγος ὁ ἡγεμών . ἐπειδή , πρίν αὐτός εἰς ὀρεστιάς ἀφικνέομαι , φθάνω ὁ οὗτος οἰκήτωρ ἐκπολεμόω κατά Ματθαῖος περικάθημαι τε καταδιώκω εἰς ἀκρόπολις καί πολιορκέω , ὁ τε πορεία ἐπιταχύνω , καί διά ὁ ἀκρόπολις , ὁ υἱός ἀνοίγνυμι , ὁ βαρβαρικός ἐκεῖνος εἰσφέρω δύναμις , καί ἅμα ὁ οἰκίον ἔνιοι ἐμπίμπρημι καί ἐκφοβέω , ῥᾳδίως χειρόομαι ὁ πόλις , καταπλήσσω παραχρῆμα ὁ πολίτης , καί μήτε ὁπόσος μήτε ὁπόθεν ἀκριβῶς προσβάλλω ὁ πολέμιος συνίημι δύναμαι , ἀλλά καί πολύς ὁ ἥκιστος δράω τηνικαῦτα ὑποπτεύω ἀναγκάζω κατά ὁπόσος ὁ ὁ Ψυχή Αἰφνίδιος ὑπαγορεύω θόρυβος . ὁ μέν οὖν ἐκεῖ συμφορά δάκρυ εἄν ἀκούω , ὁπόσος τηνικαῦτα ὁ ἁλίσκομαι γίγνομαι · ἀλλόφυλος γάρ καί ἀσεβής ὅς ὁ ταλαίπωρος ἐκεῖνος πόλις ἁλίσκομαι καθάπαξ εἰμί , ὥρα σύ ὁ ὁ κακός ἐν σεαυτοῦ συνοράω κολοφών . οὗτος τοίνυν ὁράω Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς , καί ἅμα συχνός ἀκούω τε καί ὑφοράω κατά ὁ οἰκεῖος ζωή ὁ ἐπιβουλή συσκευάζω , ὁ ἀναγκαῖος δοκέω εἰμί πρός ὁ ὁ Τριβαλλός ἡγεμών Κράλης περί συμμαχία διαπρεσβεύομαι . εἰς γάρ τοσοῦτος ἀσθένεια ῥέω ὁ Ῥωμαῖος συρρέω πρᾶγμα διά ὁ ἐμφύλιος μάχη , ὡς μηδέ ἔχω ὁ ἄρχω ἐθέλω μήτε σφεῖς αὐτός μήτε ἕ σφεῖς ὑπείκω ἐν ὁ ἀσφαλής καθίστημι ὁ ζῶ ἀδεῶς , ἐξωτερικός βοήθεια ἀποικίζω . ὅθεν καί Καντακουζηνός ἐκ ἀντίπαλος ὁ ὁρμή πολλαπλάσιος μέν ὁ πρίν ἐκ Ὑρκανός βαρβαρικός μεταπέμπω δύναμις , πολλαπλάσιος δέ αὖος καί αὐτός ἐκ ὁ σύνεγγυς καί κατόπιν ἕτερος παρασκευάζω παραγγέλλω , δύο ἕτερος , ἢ ὁ ἐκ Τριβαλλός συμμαχία κατά ὁ ὁδός ἐξαπίνης ἐπιτίθημι , ὁ ἔνεδρον προκαταλαμβάνω καί ὁ πάροδος πρίν ἐκεῖνος αἰσθάνομαι , ἢ εἰμί μή οὗτος δύναμαι , ἀλλά ἅμα αὐτός φθάνω προκαταλαμβάνω Βυζάντιον ἐπί ὄλεθρος καί ἀνδραποδισμός παντελής τε καί πᾶς ἄμυνα ἀγαθός . ἐπειδή χρῆμα ἐν οὗτος ἐσθίω , μηνύω ὁ ἱερόv ὁ ἐν Βυζάντιον φροντιστήριο ἅπας κειμήλιον , ὅσος τε χρυσός καί ἄργυρος καί ὅσος λίθος πολυτελής κοσμέω , πᾶς ἑξῆς ἀθροίζω συλλήβδην χρῆμα ἀλλάσσω . εὐπορία οὖν ἐντεῦθεν αὐτός γίγνομαι καί διανομεύς εἰς βάρβαρος , ἐπιστέλλω αὖθις ἀπειλέω περιφανής ὁ παγχάλεπος Βυζάντιος ὁ δέ αὖος , μή σφόδρα Παλαιολόγος εἰσδέχομαι βούλομαι . « εἰμί γάρ οὐ εἄν φθάνω » φημί « ὁ βάρβαρος προδίδωμι σῦς τε αὔτανδρος πᾶς ἅπας ὁ πόλις , μείζων καί κακός , ἐπίσημος τε καί ἄσημος , ἀνήρ ὁμοῦ καί γυνή καί ἡλικία πᾶς . οἶδα γάρ ὁ παρά ὁ χρύσεος καλέω ὁ μέγας οὗτος πόλις πύλη διπλόος καί μέγας ἐκεῖνος πύργος ἐμός ἐκ πολύς συμμείγνυμι κτάομαι ἐκ ἀλλόφυλος φρουρά καί κεφαλή εἰς ἀκρόπολις εἰμί Βυζάντιος καίριος , ὡς εἰμί ἐγώ πάνυ τίς ῥᾴδιος ταχύς ἢ λόγος βούλομαι διά αὐτός ἐμπίμπλημι δισμύριοι οὐ κακός Βυζάντιον ὁπλομάχος βάρβαρος καί πᾶς ἄρδην σύ ἡβηδόν διαφθείρω , χείρων ἢ κατά ὁ ὀρεστιάς οὗτος , ὅς τέλειος μέν οὐ ἀνατρέπω , μάτην δέ οὖν ἵστημι ἀφίημι , φιλάνθρωπος τίς ποιέω καί συνετός ἢ φιλάνθρωπος εἶπον ἢ κατά ἐκεῖνος Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών . ἐκεῖνος μέν γάρ ἐκ θεμέλιος ἀνατρέπω Θῆβαι , μηλόβοτος ὁ Ἑλλάς καθίστημι ὁ ὀφθαλμός · ἐγώ δέ μνημεῖον καταλείπω συμφορά ὁ ὁ πόλις τεῖχος κενόω διά εὐήθεια οἰκήτωρ , πόλις ἄλλος μόνος οὐ διά ἐρῆμος ὁ οἰκόπεδον βοῦς μή δράω ὁ αὐτός , ἵνα μή ὁ αὐτός περιπαρειμι κακός . θυμός γάρ βασιλεύς ὀξύτης φιλαρχία ἐρεθίζω πηδάλιον ἔχω ἥκιστος δύναμαι . » αὐτός λέγω , καί ὁ λόγος ὁ ὁ ἔργον ἕπω παρασκευή . πέμπω γάρ βάρβαρος κρύφα μηνύω ὁ Ὑρκανός δισμύριοι ὁ ταχύς ὁπλίτης παρασκευάζω . Ἐπίδοξον γάρ ὑπάρχω εἰσβάλλω εἰς Θρᾴκη στρατός Τριβαλλός Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς συμμαχέω . εἰμί δέ οὖν ἀναγκαῖος ἐγώ φημί κατόπιν σῦς γε ὁ βαρβαρικός ἔπειμι στρατός διά ὁ χρύσεος τε εἴσειμι πύλη εἰς Βυζάντιον εὐθύς καί πᾶς αὔτανδρος ἄρδην ἐκτρίβω ὁ πόλις , ὡς εἰμί μή γε ἐγώ , ἀλλά οὖν μήτε αὐτός βασιλεύω ἔτι , μήτε ὅς βασιλεύω ὁ λοιπός χρεὼν εἰμί · καί ὅς δέ αὖος διαδιδράσκω ὁ κίνδυνος δήπουθεν γίγνομαι , καί οὗτος δέ εἰμί σός ὑποχείριος . » οὗτος δέ οὗτος παρασκευάζω , οὖον πολύς ὕστερος ἡμέρα ὀλίγος εἰμί ὁ Καντακουζηνός διά ὁ ημεροσκόπος μανθάνω καί μόλις εἰς τετρακισχίλιοι ὁ ἀριθμός ὁ γε εἰς συμμαχία εἶμι Τριβαλλός στρατιώτης Παλαιολόγος , μεταπέμπω λάθρῃ σῦς γε σπουδή ὁ βαρβαρικός ὁ Ὑρκανός δύναμις ἐμπαράσκευος τε καί μάλα τίς εὔοπλος περί Λάμψακος ἐφεδρεύω , ἄχρι καί εἰς δώδεκα χιλιάς . ἕ δή καί ὁ Ἑλλήσποντος διαβαίνω πρίν αἰτίθεμαι Τριβαλλός , ἅμα ὁ πλησίος εἰς Διδυμότειχο ἥκω ἐπεισπίπτω ἐξαπίνης ἄοπλος , πρίν ὁ ἐκ ὁ ὁδός μόχθος γοῦν ἀποτινάσσω . καί ὁ μέν ἀποκτείνω ὁ δέ ζωγρέω , καί ἅμα πᾶς ἐκεῖθεν ἐλαύνω λεῖος ἵππος τε καί ἅρμα πολυτελής εἰς Ἀσία ἀπονητί . ὁ γάρ Θρᾳκικός τόπος παντάπασι εἰμί ἀήθης ὁ Τριβαλλός , καί ἅμα ἤπειρος ἔχω ὁ βαρβαρικός ἐξαπίνης ἔφοδος , τοιοῦτος παρά πᾶς ἐλπίς συμπίπτω πάσχω , Διδυμότειχο στάδιον οὖον μείων ἀπέχω ἢ τριάκοντα . οὗτος πᾶς Παλαιολόγος συντρίβω κίνησις λογισμός ἀκούω , καί πᾶς ἀφαιρέω σῴζω προσδοκία . τυγχάνω γάρ ὁ ἀστυγείτων τηνικαῦτα πόλις χρεία ὅστις ἐνδιατρίβω ἄλλος ἕνεκα · ὁ δέ ὑστεραῖος εἰς Διδυμότειχο ἐπανήκω νόσος τις περιπίπτω διά ὁ λύπη . ὅς καί βραχύς μετά μείς ῥαίω , οἴχομαι ἀπέρχομαι εἰς παράλιος πόλις Αἶνος αὐτός καλέω . ὅς καί αὐτός μικρός ἐνδιατρίβω τις χρόνος , ἄπειμι ἐκεῖθεν διαπόντιος εἰς Λῆμνος ὁ νῆσος , ἐν νάω ἔχω συμμείγνυμι παραπλέω καί πατριάρχης ὁ ὁ Ἀλεξάνδρεια , πρό βραχύς καί αὐτός καταπλέω εἰς Ἄθως ὁ ὄρος . Γρηγόριος δέ καί οὗτος ὁμώνυμος ἐκεῖνος φημί καλέω ὁ πάνυ κόσμιος ὁ πατριαρχικός ὁ Ἀλεξάνδρεια Οἴαξ ἰθύναντι πρότερος , ὅς ὁ σοφός ὁμιλία ἀπολαύω ἐγώ τυγχάνω ἱκανῶς , ὁπότε ὁ πατρίς ἔκδημος γίγνομαι ἐγώ περίειμι Αἴγυπτος τε καί Ἀραβία , ὅς γε ἐγώ καί πρότερος εἴρω . ἐκεῖνος μέντοι μετά τις τελευτάω χρόνος οὗτος τυγχάνω ὁ θρόνος γίγνομαι διάδοχος , νῦν δέ ἀποστέλλω πρεσβεία Ῥωμαῖος κομίζω βασιλεύς πρός ὁ ὁ Αἴγυπτος καί Ἀραβία ἡγεμών ἅπας . μετά μέντοι ὁ ἐκεῖθεν ἀκούω ἔξοδος ὁ Ῥωμαῖος συγχέω πρᾶγμα καί στασιάζω ἐπί ἑαυτοῦ περί ὁ ἀρχή , διατριβή τις κρίνω δίδωμι δήω ὁ πλόος μεταξύ , μέχρι εἄν ἐναργής γιγνώσκω ὁπότερος δύο μαχόμενος ὁ βασιλεύς εἰς ἀσφαλής περιιέω ὁ ὁ ἀρχή , ὡς μή ἀβέβαιος τε καί ἀνεμιαῖος ὁ ὁ πρέσβυς εἰμί γίγνομαι πέρας αὐτός . προσέχω μέν οὖν Κύπρος πρῶτος ἐκ Αἴγυπτος , ἔπειτα εἰς Κρήτη ἐκεῖθεν καταπλέω , πλεῖστος ἑκάτερος ὁ νῆσος χρόνος ἐνδιατρίβω διά ὁ μήπω Ῥωμαῖος παύω ὁ περί ὁ ἀρχή Ἔρις . Κόρος δέ ἤδη ὑποπίμπλημι ὁ ἐν θάλασσα δίαιτα , δοκέω ὁ Ῥωμαῖος ὅρος ἐγγίων ποῦ γίγνομαι δύο ἕνεκα ἀγαθός εἰμί , εἷς μέν ἵνα ἐγγύθεν ὁ ὁ ὑπόθεσις ἔχω μᾶλλον μανθάνω ἀκίβδηλος , ἕτερος δέ ἵνα ὅπως ποτέ παύω ὁ Ἔρις , καί δύο εἷς τις βασιλεύς ἀθόρυβος ἑαυτοῦ ὁ ἀρχή καθίστημι , αὐτίκα μάλα καί αὐτός ἐκ ὁ σχεδόν ὁ πρεσβεία περαίνω . ἄρτι τοίνυν ὁ πέρυσι τελευτή θέρος ἀείρω ἐκ Κρήτη πλήρης ἵημι ἱστίον εἰς Ἄθως ὁ ὄρος , ἐν μεθόριος φαίνω δύο ἀρχή , Τριβαλός δηλαδή καί Ῥωμαῖος . ὅθεν ἀκούω πάλαι Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς ὡς πανταχῇ καί νῆσος καί ἤπειρος , καί ὅπῃ περ εἄν τυγχάνω ἄποικος Ῥωμαῖος διασπείρω τε καί κατά κώμη καί πόλις ὑπό ἀλλόφυλος ἔθνος διαιτάω , ὁ οὗτος μόνος καί ἥκιστος Καντακουζηνός ὁ δημόσιος ὅς τελέω ἱερός ὑμνῳδία συμπεριάγω ὄνομα διά Εὔφημος ὁ μνήμη κατά ὁ πάλαι κρατέω ἔθος ὁ μητρόπολις ὁ ὀρθόδοξος , διά ἔφεσις εἰμί ὁμιλέω καί ὅδε ἀνήρ , καί οὗτος αὐτός μανθάνω πρῶτος ἔπειτα ἔρομαι καί ὅτι βούλομαι ὁ ὁ ὁ πρέσβυς , καί πρός γε ὅσος ὁ τοιοῦτος ἕπομαι ἄν , διά δή οὗτος ὁ καί εἰμί συντίθημι ἀκούω ὁ Ἄθως παραπλέω καί παρά ὁ τοιοῦτος ὁδός πάρεργον ἀνήρ ἀφικνέομαι . οὗτος δέ οὗτος φέρω ἥκω τις ἐκ Θεσσαλονίκη ὁ τε ἄλλος ἀγγέλλω , καί ὅτι βίαιος ἐκ πολύς καί λίαν πικρός ἀπαράσσω μέν κινδυνεύω ὁ ζῶ Παλαμάς , οὐ ἀπορρήγνυμι δέ , ἀλλά κεῖμαι παρίημι καί χείρων πάσχω μυρίος θάνατος . ἐξογκόω γάρ αὐτός ὁ γαστήρ φημί εἰς ὁ πάνυ τίς ὑπερβάλλω , καί ἅμα παρίημι χείρ καί πούς , ὡς μικρός ἢ μηδείς πλήν ὁ ἀναπνέω διαφέρω ὁ λίθος εἰς ὁ ἀκίνητος . ἐκφράσσω δέ αὐτός καί ὁ ὁ κοιλία ἔντερον , καί εἰς ὁ ἄνω στράπτω , διά ὁ θώραξ αὖθις κατά παλίρροια Εὔριπος δίκη ἀναφέρω εἰς ὁ στόμα καί ἀποπέμπω ἐκεῖθεν ἀναγκάζω ὁ φύσις ὁ ὁ γαστήρ κοπρώδης περίττωμα πᾶς , καί γίγνομαι τέως ἀντί ὁ ἕδρα ὁ φύσις ὁ στόμα διακονέω εἰς ὁ ὁ γαστήρ δυσώδης κηλίς . ὁράω , εἰμί φίλος Ἀγαθάγγελος , πῶς ἄνωθεν ὁ θεῖος ταλαντεύω δίκη ὁ χρεὼν ἐπί ὅδε ἀνήρ , ἵνα ὁ ὁ ἀφανής Ψυχή δυσώδης , ὡς ἔοικα , δῆλος ἐκ ὁ αἴσθησις ἅπας γίγνομαι , καί δίκη ὁ ἀκόλαστος ἐκεῖνος καί βλάσφημος στόμα μετά ὁ γράφω παρέχω χείρ ἐνταυθοῖ , πρίν εἰς ὁ ἀΐδιος ἐκεῖνος ἀποφέρω κόλασις , καί δῆλος ἐκ ὁ ἐνθένδε προοίμιον ὁ ὁ μήπω δῆλος ἅπας κακός ἐφόδια πρός δημόσιος φάος καθίστημι ὁ βέβηλος οὗτος μᾶλλον ἢ κατά ἐκεῖνος ὁ ὁ μανία ἐπώνυμος Ἄρειος , ὅς ὁ ὁ γαστήρ ἀπόρρητος ὁ κένωσις κάτω διά ὁ ἕδρα παραπέμπω . ἐκεῖνος γάρ κατά φύσις ἁμαρτάνω καί διά ὁ κατά φύσις μόριον ἐνταῦθα ὁ δίκη τίνω , οὗτος δέ ὑπερόριος πᾶς φύσις τε καί ἐπιστήμη εἰς θεός βλασφημέω τερατώδης τις καί παρά φύσις ὡς ὁ εἰκός καί μακρός δίδωμι ὁ δίκη . ὑφίημι μέν γάρ ἐκεῖνος ὁ υἱός καί λόγος εἶπον ὁ θεός καί ὁ ἀσώματος ἄγγελος ὑπέρτερος τε καί δημιουργός , σωματικός ὅμως ὁρατός ὀφθαλμός οὖον δύναμαι φαίνω . ὁ γάρ ὑπέρ ὁ ἄγγελος καί ὁ ἄγγελος προαγωγεύς , ὁ ἄγγελος καί ὁ Ψυχή ὁ μικρός ἔχω οὐ ἔχω νοέω · φύσις γάρ εἰμί ὁ ἀσώματος ἅπας οἶδα ἥκιστος πᾶς σωματικός ὀφθαλμός ὁρατής , πλήν εἰμί μή συγκατάβασις οἰκονομία χράω διάφορος ἐπιφάνεια σχηματίζω θεός κατά γε ὁ ὁ ἀπόρρητος πρόνοια τρόπος , ὡς ὁ τε θεῖος ὁ ἐκκλησία πατήρ ἄνω καί κάτω διαρρήδην βοῦς , καί ἐγώ ἀνωτέρω πολλαχῆ τε καί πολλάκις ἐκεῖνος ἕπομαι διεξέρχομαι . οὗτος δέ μετά ὁ ὑφίημι καί ἀσώματος αὐτός καί ἀνούσιος λέγω φάος , σωματικός ὀφθαλμός εἰμί φημί ὁρατός , πρᾶγμα μήτε ὁ φύσις μήτε ὁ ὁ ἐπιστημονικός γνῶσις λόγος χωρέω δύναμαι . ἐκεῖνος μέν καί κτίσμα φημί ὅμως ὁρατός οὐ τολμάω φαίνω , μήτε ὁ φύσις μιμνήσκω μήτε ὁ ἐπιστήμη μηδαμός συγχωρέω ἀσώματος κτίσμα οὐσία εἰμί ποτός φαίνω σωματικός ὀφθαλμός . οὗτος δέ καί ἄκτιστον λέγω , ὅς μᾶλλον ἐκεῖνος φεύγω ὁ ὅρασις , ὁρατός ὁ πᾶς ἄτοπος καί ἀμαθής ἀποφαίνω · ὅς γάρ ἄκτιστον , ἀόρατος , οὖον μήv ὅς κτιστός ... ὁρατός · κτίσμα γάρ εἰμί καί ἄγγελος καί ψυχή καί ὁ γε τοιοῦτος ἥκιστος ὁράω ὁ φύσις δύναμαι . καί ὁ γε μείζων ὅτι καί ἀνούσιος ὁ ἀνόσιος ἐκεῖνος κατά ἑαυτοῦ προσεῖπον ὁ φάος οὖον συνίημι ὅτι μάλιστα πᾶς καί διά αὐτός γε οὗτος πρός ὁ μή εἰμί χωρέω ἀόρατος ἔτι μάλιστα πᾶς εἰμί . διό καί ὁ παρά φύσις ἐκεῖνος καί τερατώδης πάσχω καί αὐτός ἐνταυθοῖ , βίαιος ἀναπόμπιμος ἀπορρήγνυμι βιάζομαι μέν ὁ δυσώδης ψυχή εἰς ὁ βίαιος ἐκεῖνος καί ἀπέραντος κόλασις , οὐ ἀπορρήγνυμι δέ ὁ θεός προμηθέομαι καί καιρός ἴσως αὐτός μετάνοια δίδωμι , ὡς εἄν εἰμί μή μέχρι νῦν , ἀλλά νῦν γοῦν ἡμιθανής καί ἡμίτομος ὁράω ἑαυτοῦ , μᾶλλον δέ ὁ πλείων ὁ σῶμα μέρος βίαιος καί διά μάλα μακρός ἤδη ὁ χρόνος ῥήγνυμι , καί ὅς ζῶ πρός αἰσχύνη ζῶ , καί ὁ ὁ αὐτός κακία ἔλεγχος πᾶς κατάδηλος παρέχω , ὁ ταλαίπωρος αἰσθάνομαι πόσος χειμών ὁ ἐκκλησία ἐμπίμπλημι . ὡς ἐκ ὁ τελευταῖος ἔμφασις καί σύμβολον ἔχω ἅπας τις τεκμαίρομαι ἤδη ὁ τε ἀσέβεια ἑκάτερος ὁ ὑπερβάλλω ὅς ἀνά μέρος ἑκάτερος ἑκάτερος κοινωνέω ἐνταυθοῖ , καί ἅμα ὁ ταμιευμένος ἑκάτερος φλόξ εἰς ὁ μέλλω , ὅς κατά ὁ ἀνάλογος ἑκάτερος ἐκεῖ θησαυρίζω . Ἄρειος μέν γάρ ὁ ὁ ἐνταῦθα κόλασις ἔνδειξις πλέω ἔχω ὁ κολάζω ὁ φείδομαι , Παλαμά δέ πλέω ὁ φείδομαι μακρός ὁ κολάζω . ὁ μέν γάρ ὁ ὁ σπλάγχνον κένωσις φθάνω ὁ ὁ δρᾶμα αἴσθησις ἄπρακτος μένω ὁ ὁ ὀδύνη πράσσω βέλος , πρός τέως ἀναισθητέω ἐρείδω σῶμα · ὁ δέ ὁ μετά αἰσχύνη δριμύτης ἐκεῖνος ὁ πόνος , εἰς ὁμόνοια ὁ Ἰούδας κιρνάω πάθημα , ἐπί ἴσος ἐκεῖνος καί ὁ ὁ μέλλω αἰώνιος δεινός προζωγραφέω ἕνωσις . ὡς εἰκάζω εἰμί ἐντεῦθεν , μᾶλλον δέ οὐ εἰκάζω ἀλλά οἶδα , μακρός τις μείζων ταμιεύω Παλαμά ὁ κολάζω ἔκτεισις ἢ κατά ὁ δυσσεβής ὁ μανία ἐκεῖνος ἐπώνυμος Ἄρειος . εὕω λέγω . ἄρτι δέ ὁ ἠρινός ὁ ἥλιος τροπή παραλλάσσω καί ὁ Καντακουζηνός ὁ Ὀρεστιάς ἐνδιατρίβω ἔτι , αἰφνίδιος ὁ Παλαιολόγος ἐπιφαίνω περιπλέω ὁ περί ὁ Βυζάντιον πορθμός λέμβος ὁμοῦ καί μονήρης καί διαίρω ὀκτωκαίδεκα καί τριήρης εἷς · ὅς καί μακράν ὁ Καντακουζηνός ὁ δειλία ἐμποιέω μέρος . ἵημι γάρ ἐλπίζω , ὡς φημί , ῥᾴδιος αὐτός ὁ εἰς Βυζάντιον εἴσοδος εἰμί πρός τις κρύφα διαμηνύω αὐτός πρό βραχύς ὁ ὁ σύνθημα δρᾶμα . ἐπεί δέ ὁ βασιλίς Εἰρήνη διανίσταμαι τε παραχρῆμα καί δραστικός ἢ κατά γυναικεῖος φύσις διανοέομαι ὁ πανταχόθεν ὑποπτεύω εἴσοδος ταχύς ἀσφαλίζω τε καί ὁ ὑποπτεύω ἔτι πρόσωπον ἐντός Βυζάντιον ὁ ὁρμή ἀναστέλλω πάνυ ταχύς χείρ , ἄπρακτος αὐτός ἐν τρεῖς ἡμέρα ἀπέρχομαι πράσσω . δέκα μεταξύ παρέρχομαι ἡμέρα , καί ἀείρω ὁ Καντακουζηνός ἐκ ὀρεστιάς ἵημι εἰς Βυζάντιον διά οὗτος . καί ὕποπτος ἔχω ἐκ πολύς ὁ πατριάρχης πολύς τε ἄλλος ἕνεκα καί ὁ πρός Παλαιολόγος μάλιστα φίλιος καί ὁμοφροσύνη , σοφός εἰμί ὁ νομίζω πείρω καί νῦν λαμβάνω ὁ γνώμη αὐτός . πέμπω οὖν ἔρομαι εἰμί χρή ὁ ὁ στρατιώτης καί ὁ ἄλλως ἔχω συγκλητικός εἴκω βία ὁ τε ἀναγόρευσις ὁ υἱός ἐνδίδωμι Ματθαῖος γίγνομαι , καί ἅμα ὁ ὁ γαμβρός Παλαιολόγος ἀμνημοσύνη . ὅς δέ οὐδέ ἄκρος ἀνέχω δέχομαι ὁ οὖς , ἀλλά τραχύς τε ἀπωθέω λόγος , καί ἅμα εἰς ὁ ὑστεραῖος ὁ πατριαρχείο ἐξίστημι · καί αὐτός μέν ἐν ὁ ὁ Ἀθανάσιος καταλύω μονή , ὁ δέ σκευοφόρος εἰς ὁ ὁ ἅγιος Μάμαντος ἀποφορτίζω μονή , ὅς πρό τέσσαρες ἐνιαυτός σφετερίζω . βραχύς ἐκεῖθεν ῥέω χρόνος , καί Ματθαῖος ὁ ὁ Καντακουζηνός υἱός ἐπί ἀσπίς βασιλεύς ἐν Παλάτιον Ῥωμαῖος ἀναγορεύω . καί ὁ ἔαρ ἐν οὗτος τελευτάω . ὁ δέ θέρος ἤδη μέσος πολύς τις ἑκατέρωθεν αὖθις συγκροτέω σπουδή ὁ Λατῖνος πρός διαπόντιος Πολέμων παρασκευή . ὁ μέν γάρ Κατελάνος ἐκ τε οἰκέω χρῆμα καί ὅς τηνικαῦτα Βενετικός χαρίζομαι ὅς τεσσαράκοντα τριήρης ὁπλίζω . εἴωθα γάρ ἐκ πολύς Βενετικός διά ὀλιγανδρία περί χρῆμα ἅπας ἐνδείκνυμι σπούδασμα συλλογή , ὅς ἕνεκα καί πολύς ὁ εὐτελής ἀδίκημα ἑκοντί παρατρέχω τε καί φέρω ὑπομένω ἐκ τε ὁμόφυλος καί ἀλλόφυλος γένος ὑπέρ γε ὁ μή πρός δημόσιος καί ὑπαίθριος ῥέω μάχη , μηδέ πρόφασις παρεισδύνω τις συγχωρέω μεταξύ διακόπτω ὁ ὁ ἐκ ἐμπορία παντοδαπής ἐτήσιος κέρδος συλλογή . καί οὕτως ἀεί ἐλαχύς συγχωρέω καρπέω ὁ μείζων , ὡς γένος εἰμί Λατῖνος σχεδόν οὐδείς ὅς τοσοῦτος ἔχω χρῆμα ἐντεῦθεν δαψίλεια . ὅταν δέ εἰς ἐμφανής βιάζω ὁθενοῦν καθίστημι ὁ μάχη , εὐθύς ἀφειδέω χείρ χρῆμα παμπολύς ὠνέομαι ὁ ὁ ἀστυγείτων ὁ ἀντίπαλος γνώμη καί ὅσος περίοικος , καί ῥᾳδίως οὑτωσί πρός συμμαχία μεθέλκω ἑαυτοῦ ὁπόσος τε καί οἷος εἄν ἐθέλω . καί οὗτος μέγας ἢ κατά πᾶς ἄλλος ὁ νῦν δύναμις ναυστολέω κατατροπόω ὁ ἐναντίος . ὁ δή τοιοῦτος καί νῦν τρόπος οἰκειόω μέν Ῥωμαῖος ἔχω καί αὐτός ἴδιος πρόφασις ὁ μάχη κατά γεννουιος , ὡς ἐν ὁ ἀνωτέρω Βίβλος ἐγώ πολλάκις τε καί πολύτροπος εἴρω , οἰκειόω δέ Κατελάνος ἔχω καί αὐτός ἴδιος ὁμοίως ὁ μάχη πρόφασις κατά γεννουιος , ὡς εἴρω . Νῆσος γάρ εἰμί μέγας καί πολυάνθρωπος καλέω Σαρδώ , παρά ὁ Τυρρηνικός ἀνίημι πέλαγος , ὄρος μέν πλουτέω μακρός καί ἅμα ποταμός ἄρδω παντοῖος , πόλις δέ καί κώμη εὐθηνέω πολύς , ὁπόσος τε μεσόγαιος καί ὁπόσος παράλιος · ἀκτή τε αὐτός καί λιμήν περιχορεύω καί κόλπος πολυειδής . οὗτος πολύς τις χρόνος ὑπό Κατελάνος τελέω τε καί ἤδη ὁ πλείων μέρος τελέω . νῦν δέ ὀλίγος πρότερος δόλος λαθραῖος φρούριον δύο κατέχω ὁ γεννουιτης αὐτόθι , πρίν αἰσθάνομαι ὁ ἐγχώριος . οὗτος Κατελάνος γιγνώσκω οὔτε φορητός καί κομιδή νομίζω βαρύς . διό καί οὗτος δυσμενής πρός ἐκεῖνος διάκειμαι , πρός ὁ ἑαυτοῦ ἑτοῖμος συμμαχία ἐντυγχάνω σφεῖς ὁ Βενετικός κατά ὁ μάλα τίς καίριος . ἐπειδή περ , ὡς φημί , τεσσαράκοντα τριήρης ὁ Κατελάνος δύναμις ἅπας ὁπλιτικός πληρόω , ὁ ἀγαθός δοκέω διαβαίνω πρότερος ἐκεῖνος σφεῖς αὐτός ἐκ ἔφοδος ὁ φρούριον περιποιέω , ὅσπερ ἐν Σαρδώ ὁ νῆσος πρός ὁ γεννουιος , ὡς λέγω , ζημιόω . ὅς ὁ δέ οὗτος γίγνομαι καί ὁ Γεννουϊτικὸς στόλος , πέντε καί ἑξήκοντα τριήρης ὁ οἰκέω πληρόω ἐπίνειον , ὁ ἐπιπλέω καραδοκέω ὁ πολέμιος . ἐπεί δέ ἀκούω οὗτος εἰς ὁ Σαρδώ καταπλέω , πέμπω εἰς κατασκοπή ταχυναυτέω εἷς τριήρης · ἐπειδή ταχύς ἐπανίημι τεσσαράκοντα μόνος ἀπαγγέλλω ὁ ὁ ἐναντίος εἰμί τριήρης ( ὁ γάρ ὁ Βενετικός τριάκοντα οὔπω θεάομαι , πρός τις κόλπος ὁ ἐφεδρεία ἐγγύς ποῦ τελέω ἕτερος , ὅς ὁ Νικόλαος ἄρχω Πισσαῖος ) , ἀείρω μετά πολύς ὁ ὀφρύς καί σοβέω ὁ ἦθος καί ὁ φρόνημα , εὐθύς2 ὁ πολέμιος χωρέω πολύς πρός ὀλίγος . ἀλλά πρίν ἀφικνέομαι , λανθάνω ἐκεῖνος ὁ ὁ Βενετικός στόλος ναύαρχος φθάνω εἷς προλαμβάνω ἡμέρα ὁ Γεννουϊτικὸν στόλος , καταίρω τε εἰς ὁ Σαρδῷος καί αὐτός ἐπίνειον ἐκεῖνος , καί συμμείγνυμι ὁ Κατελάνος σύν ὅς λέγω τριάκοντα τριήρης μέγας τε καί μάλα γε λαμπρός καί πολύς ὁ ὅπλον βρίθω . ἐπεί εἰς ὁ ὑστεραῖος ἔπειμι ὁ γεννουιτης ἑβδομήκοντα παρά πᾶς θεάομαι προσδοκία ὁ ὁ ἐναντίος τριήρης , εἰς πολύς ἐμπίπτω ἤδη δειλία . καί πόρρωθεν ἐν μέσος πέλαγος βραχύς τίς ἀνοκωχεύω , ὅπως εἄν διαθέω ὁ ναυμαχία σκοπέω κατά ἑαυτοῦ . καί δράω ὁ δοκέω εὐθύς . δεσμέω μέν γάρ σειρά δίκη ἀλλήλων ἀλλήλων ὁ πλείων ἑαυτοῦ τριήρης ὑπέρ ὁ μή ὁ διέχεια καί ὁ σκεδασμός δίδωμι πάροδος ὁ πολέμιος ναῦς , μηδέ ἔχω ἐκ ὁ ῥᾴδιος φυγομαχέω ὁ οἰκεῖος · ἐξαιρέω δέ αὖος ὁ ἐρετικός ἐκ μέσος ἔνιοι καθέδρα , ἵνα ὡς ἐν ἐπίπεδος ὁ μάχη ποιέω καί ἀκώλυτος ὁ τε ἐξέλασις καί ἐπέλασις καί ὁ πάροδος ἔχω . ἐν οὗτος δέ ἀσχολέω αὐτός θόρυβος ἐκ ἀπόγειον πνεῦμα ἐξαπίνης ἐγείρω , ὁ μέν Κατελάνος ἅμα καί Βενετικός ἀπό πρύμνα , ὁ δέ γεννουιτης εἰμί πελάγιος ἀντίπρωρος . καί μέν δή λοιπός ὁ ὁ ἐκεῖσε τηνικαῦτα κατάγω ὁθενδήποτε μέγας τέσσαρες ὁλκάς ἱστίον πετάννυμι ὁ τε Κατελάνος καί Βενετικός ὁ πολέμιος χωρέω ὁμόσε , ἐκ οὐρία ποιέω ὁ πλόος · ἕπω δέ ὁμοῦ καί ὁ στόλος ἅπας , ὁ πολεμικός ὄργανον τέρπω καί ὁ ὁ ὁπλομάχος ψυχή πρός ὁ ἀκμαῖος ἐρεθίζω . ὅθεν ὁ μέν εὐθύς εἰς βυθός καταδύω ὥσπερ καταπατέω ὑπό ὁ ὁλκάς , ὁ δέ ζωγρέω . καί οὕτως ἐν βραχύς τρόπαιον σχεδόν ἀναίμακτος ἔχω , ὑπέρτερος παντάπασι ὁ γεννουιτιπου γίγνομαι στόλος πᾶς , πλήν ὅσος φυγάς φθάνω γίγνομαι ταχυναυτέω τριήρης ὀκτωκαίδεκα . καί οὗτος μέν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , καί ὁ θέρος ἐν οὗτος τελευτάω . καί μέν δή εἰς οὗτος καταφέρω τυγχάνω ὁ κατά Γένουα πρᾶγμα , καί μηδείς ἔτι ὁ οὗτος οἰκέω ἔνοπλος ἔργον δράω δύναμαι , ἄρδην ἅπας σχεδόν , ὡς εἴρω , φθείρω ἤδη καί ὅπλον καί ἀνήρ ὁπλομάχος καί ὅσος ὁ ἐδώδιμος , καί δείδω μή ὁ πολέμιος ἐκ ὁ ῥᾴδιος καθίστημι ἁλώσιμος ὁ ἐπάρατος τε καί αἰσχρός ὁ περιλείπομαι ὀφλισκάνω ὄλεθρος αὐτός γυνή καί παῖς καί πόλις ὁ πᾶς , κατά ἀλλήλων τε στασιάζω , διάφορος καί ποικίλος αὐτός βούλευμα ἀναφύω καί σφόδρα ἀσύμφωνος ἀλλήλων , καί ἅμα πᾶς ἀνατρέπω ἐν βραχύς ὁ πάλαι ὁ πολιτεία ἑαυτοῦ νόμιμος , ὁ ἀστυγείτων ἑαυτοῦ ἑκοντί παραδίδωμι ὑποχείριος , ὁ μείζων κακός ὁ κοῦφος ἀνθαιρέω . ἀστυγείτων δέ φημί ἕ ὁ ὑπέρ κεφαλή αὐτός κατοικέω ὕψιστος ὄρος ὁ Ἄλπεις καί ἠπειρωτικός ἀεί διάγω βίος , πάλαι πολύς τις χρόνος μάχιμος ὅς διάκειμαι καί πολεμέω καί ληΐζομαι κατά ὅς βούλομαι ὥρα αὐτός αὐτός . Μεδιόλανον δέ αὐτός ὁ ὁ ῥῆξ εἰμί κατοίκιος , πόλις ἀρχαῖος τε καί δυσάλωτος πολέμιος . ὅς δέ μάλιστα πᾶς φοβερός ὁ πέριξ ὁ ἔθνος οὗτος ποιέω , καί ὁ οὗτος ῥῆξ μάλα τίς δυσαντίβλεπτος καί ἀκαταγώνιστος , ὅτι ὁ τόπος ὄρος σχεδόν πανταχόθεν ὑψηλός καί δύσβατος τειχίζω ὑπό ὁ φύσις ἄβατος ὡς ὁ πολύς πολέμιος ὁ πλεῖστος χρόνος τηρέω ἑαυτοῦ , ὀλίγος δύναμις χράω . ὅς γάρ ὁ ἄλλος ἵππος τε μυρίος καί στρατός παμπληθής μόλις ἀρκέω πρός ἀντίπαλος ἀνασόβησις , οὗτος ῥᾳδίως ὀλίγος δύναμις ἀρκέω διά ὁ ὁ πέριξ ὄρος φυσικός συμμαχία . ὁ δή τοιοῦτος ἔθνος ὁ ὁ γείτων γεννουιος ὑφοράω ὀφρύς καί κακότροπος εἰς ἐπιβουλή περίνοια καί πρός παρασπόνδησις σφόδρα ἐπιρρεπής , ἔργον ἐπιμελής ποιέω σφεῖς ταπεινόω ὁ ἔνειμι τρόπος ἀεί . νῦν δέ καί καιρός λαμβάνω ἔνσπονδος ὑποχείριος ποιέω ῥᾳδίως . καί μέν δή καί εἰς ὁ πόλις Γένουα εἴσειμι καί ἀναμφισβήτητος ἄρχω αὐτός ἀναγορεύω , ὁ πλείων μέρος καθαιρέω ὁ κύκλος τεῖχος καί πύργος , μή καιροφυλακέω ἴσως ὀψέ , ὁ εἴωθα τρόπος σφεῖς ἀεί , ἐνταῦθα νεωτερίζω ὁ οὗτος οἰκήτωρ . καί οὗτος μέν τῇδε πῃ ἔχω , καί εἰς τοιοῦτος λήγω πέρας ὁ ὁ γεννουιτικεω ὀφρύς ἄτοπος ὄγκος , καί ὁ θεόθεν ἀκολουθέω ἀμοιβή ὁ ἄδικος ἔργον ἐκεῖνος ὅς τε κατά Ῥωμαῖος ἄρχω τε καί καταπράσσω καί ὅς ἕτερος προσδέχομαι ὁμοίως ἅπας , Ὅρκος ἅπας θεῖος κατόπιν ῥίπτω , καί μήτε θεῖος νέμος τίθημι πρό ὀφθαλμός μήτε ἄνθρωπος αἰδώς . ὀνειροπολέω γάρ ἅπας θάλασσα συλλήβδην ἡγεμονία ἄνωθεν ἐκ Τάναϊς καί Μαιῶτις ἄχρι Γάδειρα καί Ἡρακλείων στήλη , καί αὐτός ἐκπίπτω ἐν βραχύς ὁ πατρίς · καί ὁ κοινός ἄδικος ἰδιοποιέω , λανθάνω καί ὁ ἴδιος ἔνδικος ὁ ταχύς ἀπόλλυμι . οὗτος ἐκεῖνος ὁ ὁ παροιμία ἄντικρυς , ὁ κάμηλος ἐπιθυμέω κέρας καί ὁ οὖς προσαπόλλυμι . μακρόθυμος μέν γάρ ὁ θεός , ἀλλά καί δίκαιος . καί δίδωμι μέν καιρός μετάνοια ὁ ἁμαρτάνω εἰς ὁ ὁ δίκη θρόνος · εἄν δέ καί ὁ ὁ μετάνοια χρόνος καιρός κακία θεάομαι ποιέω , χράω ὁ στύφω , πρίν ὑπό ὁ ἕλκος ἀναλίσκω ὁ ταλαίπωρος , ἅπας ὁ πλήρωμα ὁ οὐσία ὁλοσχερῶς διανέμω . ἀλλά γάρ ἐκεῖνος οὑτωσί φέρω Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς πολύς τις χρόνος ἐν ὁ ὁ Ἀθανάσιος μονή θεωρός ἀπρακτέω ὁ Κάλλιστος , ὅτι βούλομαι ὁ πέμπω ἐρωτάω ὁ πατριαρχικός δίαιτα ὁ χρόνιος διάστασις . εἰμί γάρ φημί δῆλος ὁ ἅπας ὡς ὁ τε πολιτικός καί δημόσιος ὁ πρᾶγμα ἀνθρώπινος εἰμί ἄνθρωπος , μετά γε θεός , καί ὁ ἐπόπτης ἔχω καί διοικητής , ἅτε σύνθημα εἰμί Ψυχή ὁμοίως καί σῶμα . ὁ μέν οὖν σωματικός ὁ διοίκησις βασιλεύς ῥυθμίζω καί διοικέω εἰς ὁ ἀγαθός , ὁ ἄνωθεν κρατέω πολιτικός ἕπομαι νόμος , ὁ μακρός παρέχω χρόνος , ὁ δέ αὖος ψυχικός ἱερός ἀνήρ , ὁ ἄνωθεν κρατέω καί αὐτός ἕπομαι κανών καί δόγμα . καί οὕτως ὁ πολιτεία διοικέω πᾶς πρός ὁμόνοια οίσ̔ανδηποτς , καί ὥσπερ ἔμψυχος εἷς γίγνομαι σῶμα , ὁ πᾶς διέξειμι χρόνος , ἐφόδια κτάομαι πρός τε ὁ χείρων καί ἀγαθός , κατά ὁπότερος ὁ ὁ κρατέω τε καί οἰακοστροφέω δύναμις ἔχω γνώμη καί διάθεσις . εἰμί γάρ παρεξάγω ἕτερος ἐρεθίζω μέρος ῥόθιος ὁπωσποτέ καί ὁτεδήποτε βίαιος ἐντυγχάνω , ὁ ἀβούλητος ὁθενδήποτε τρόπος ἀντιφέρω , ὑπό θατέρου σωφρονίζω εἄν ἴσως ὑγιαίνω τε καί ὁ ἀγαθός λογισμός ὁ ὁ καλός κρηπίς ἔχω ἑδράζω . ἀνάγκη τοίνυν δύο ἕτερος , ἢ πρός ὁ πατριαρχικός ἐπανέρχομαι σύ δίαιτα ὁ ὁ θρόνος ἀνήκω δράω , ἢ παραιτέομαι ὁ λειτούργημα , χώρα ἕτερος ἀντεισάγω παρέχω . ἢ ὁ γε τρίτος , ὁ δρᾶμα λόγος δίδωμι , ὁ ὁ ἀπορία λύω ἀμφίδοξος . πρός οὗτος ὅδε εὐθύς ὑποτρέχω νέφος θυμός , καί ἀνίστημι ἀφορισμός μέν ἐκφωνέω πρῶτος θεός κατά πᾶς ὅς πρός βούλησις ἄνποτε γίγνομαι αὖθις ὁ εἰς ὁ πατριαρχικός θρόνος ἐπάνοδος ὁ παράπαν αὐτός ὑποτίθημι , εἶτα μακρός τις ὁ βασιλεύς ποιέω καταδρομή , ὅτι ὁ μέν ὁ ὑπό χείρ Χριστιανός γένος μισέω ὡς ἐχθρός , ὁ δέ βάρβαρος οἰκειόω ὡς φίλος , Ὑρκανός ὁ γαμβρός καί ὁ ὑπό ἐκεῖνος βάρβαρος προδίδωμι προίξ νύκτωρ καί μετά ἡμέρα , καθάπερ ἀγελάρχης πρόβατον δορά , ὁ οὗτος οὐσία . καί ὁ ὁ ἐκεῖθεν ἀμοιβή ὅτι συχνός συχνός ὁ ὑπό ἐκεῖνος βάρβαρος ἀεί μεταπέμπω , πρόφασις μέν κατά μόνος ὁ βασιλεύς Παλαιολόγος , ὁ δέ ἀληθής προστίθημι καί ὁ λείπω ὁ ὁ Ῥωμαῖος λεῖος αὔτανδρος προνομή ἐκεῖνος , ὡς εἰς θηριώδης κρεοφαγία σφάγιον αὐτός σῶμα καί αὐτός Ψυχή . καί ὁ ἐχθρός κορέννυμι ὁ θοίνη , καί ἀποσείω ἤδη ὁ ὁ ὠμότης ὁ ἀνήρ ὑπερβάλλω , καί ὁ πρός ὁ ὁμόφυλος χλευάζω ἀγνωμοσύνη , αὐτός οὔτε κορέννυμι οὔτε αἰδέομαι οὔτε ἐχθρός οὔτε φίλος οὔτε μήv ὁ πᾶς βόσκω ἥλιος φλόξ . πρός ἀνάλγητος δέ ἑαυτοῦ ὁ παράπαν χαλκεύω ἀεί , καί ὁ μείζων προστίθημι ὁ κακός , καί αὐτουργός ὁ ἄθλιος ὁ οἰκέω γίγνομαι συμφορά ἀναγκάζω , βίαιος μαστιγοφόρος σφοδρός ἐφιστάω , ὡς εἄν ὁ ἑαυτοῦ αὐτός καί πλοῖον ἅμα καί χείρ ἐκ ὁ πάτριος γῆ πρός ὁ ἀλλόφυλος τε καί βάρβαρος αἰχμάλωτος διαπορθμεύω ὁ ἀδελφός καί φίλος καί ὁμόφυλος καί συγγενής , θρηνέω αὐτός θρηνέω αὐτός , γύναιον τε καί παιδάριον οἰκτρός πᾶς ἀριθμός ὑπερβαίνω , καί περιαγκωνίζω ἀνήρ , καί αἱμάσσω λάφυρα , καί ἅμα βοή συμμιγής καί ὀλοφυρμός ἀμύθητος . φειδώ δέ πᾶς καί ἀνθρώπινος σπλάγχνον οἰκτιρμός ὁ ποιμαίνω σφεῖς καί διοικέω λαγχάνω βασιλεύς ἐκρέω παντάπασι , εἰς διαπόντιος καταδύω συλλήβδην πυθμήν εἶπον . οὗτος δέ μετά ὁ ἑαυτοῦ καί ὁ ἐμός ἁρπάζω καί ὑποτάσσω διοίκησις ὁ Ψυχή , καί εἷς ποιέω ὠμότης τυραννίς , Ψυχή ὁμοῦ καί σῶμα ἀπώλεια , θαυμάζω ἐγώ ἔπειμι πῶς εἰρωνεύομαι πρός ἐγώ αὐτός οὐ ἐρυθριάω , ἀλλά εἰς ἁρμονία δῆθεν παρακαλέω ἐγώ Ῥωμαϊκός πολιτεία καί ἅμα σωματικός τε καί ψυχικός κατάστασις , καί συγχέω ὁ ἀλήθεια ὁ φύσις , καί ὁ καταλύω ὁ ἔργον οὗτος γλῶσσα μεγαλορρημονέω διορθόω , καί μάχομαι ἔχω ὁ χείρ ὁ γλῶσσα αὐτός ἕτερος ἁρμόζω καί μεθαρμόζω βρενθύομαι πρός δικαιοσύνη ὁμόνοια . καί λέγω βούλομαι « ἔρχομαι , μετά ἐγώ κοινωνέω αἷμα , » ὅς δέ ἐπί ἕτερος μετασχηματίζω ὁ φθόγγος , λανθάνω προσποιέω ὡς ὁ γλῶσσα μέν ὁ δήω φθέγγομαι πάνυ τίς ῥᾴδιος καί ὁ βούλομαι πᾶς , ὁ δέ πᾶς ὅς λέγω δράω τἀναντία , οὗτος δέ φύσις ὄλισθος καί κακός ἅπας ὁ μέγας . τίς δέ εἄν ὑπήκοος εἰμί κακοδαίμων ἅπας ἕτερος ἢ δεσπότης ἔχω ἐπίβουλος καί πολέμιος ; ὅταν δέ καί τἀναντία καθάπαξ ὁ βασιλεύω ἐπείγω δράω ὁ ὁ πνευματικός ἀναλαμβάνω συνδιοικέω ἐπιτροπή εἰς ὁ ὁ ὑπήκοος λυσιτελής , τότε δέ καί μάλα τίς σφόδρα περιφανής αὐτός αὐτόθεν καθίστημι χείρων πᾶς ἐμφύλιος πόλεμος ὁ πρᾶγμα . καί τίς δεῖ ὁ πλείων καί πᾶς δῆλος διεξιέναι ; ἐπίλειψις γάρ ὁ χρόνος ἐγώ διηγέομαι , εἰμί πᾶς δή ὁ παραπλήσιος λέγω ἐθέλω . ὅμως εἷς τίς ὁ βραχύς εἶπον ἀπαλλάσσω . ὁ γάρ μέγας καί μάλα περιβόητος ὁ ὁ θεός σοφία ναός ὁ πρός ἠώς ζημιόω μέρος πρό δέκα ἐνιαυτός , ἀνεγείρω πάλιν εὐθύς μετά ὁ πτῶσις , ὡς ἅπας οἶδα , πρός Ἄννα ὁ βασιλίς μετά ὁ υἱός τηνικαῦτα βασιλεύω , ὁ πᾶς προΐσχω δυσχέρεια μετά ὁ ὁ βῆμα ὀροφή , ὁ πίπτω Οὐρανία ἐκεῖνος καί μέγας ἁψίς . ὁ δέ ἑκατέρωθεν ὑπέρ ὁ ἁψίς λείπω ὁ ἡμισφαίριον ὁ ὀροφή βραχύς λεῖμμα μέλλω μέν καί αὐτός βραχύς εἰμί κατά σειρά , ὁ ὕλη ἐμπαρασκευάζω κεῖμαι , ἐν βραχύς συντελέω , κωλύω δέ οὗτος , ὁ βασίλειος κράτος ἐκεῖνος ὅπως πρός εἰς ἑαυτοῦ μεθίστημι ἐξαπίνης ἅμα καί ἀπροσδόκητος · καί μένω ὁ θεῖος οὗτος οἶκος ἐκεῖθεν ἀμελέω ὁ παράπαν , ἐκ ὁ ὁράω ἅπας συχνός προκαλέω δάκρυ , μή μόνος Ῥωμαῖος ἀλλά καί πᾶς σχεδόν ἐθνικός καί ἀλλόφυλος ἄνθρωπος . ὁ δέ φήμη ὁ παγκόσμιος ὅδε θέαμα εἰς ὁ ὁ οἰκέω διαβαίνω πέρας , ζηλόω πίμπλημι συμβαίνω θεῖον ὁ ἀρχηγός ὁ Ῥωσία . χώρα δέ οὗτος μέγας καί πολυάνθρωπος , μεταξύ ὁ υπερβόρειος ἐκεῖνος κεῖμαι ὄρος , ἀπό ὅς Τάναϊς τε ῥήγνυμι ποταμός ὁ μέγας , καί ὅσος πρός ὁ Μαιῶτις τε καί Κάσπιος μείζων τε καί κακός ποταμός κατέρχομαι ποιέω ὁ ἐκβολή , ἐν δεξιός μέν , εἰμί τις ἀπό ἄρκτος εἰς ἐγώ ἀφικνέομαι , Ζέφυρος ἄνεμος ἀφίημι καί γειτνιάω ὁ δυτικός Ὠκεανός , παρά δέ ὁ εὐώνυμος ὁ τε Ὑπερβόρεοι Σκύθης καί ὁπόσος ὁ αφηλιωτικος πνεῦμα ὁ γῆ ἐκεῖνος εἴωθα ἐπιπνέω . δεῖ γάρ καί οὗτος διεξιέναι χωρογραφέω , ἵνα πρός ἔλεγχος εἰμί ὁ πάνυ τίς πόρρω ὁ οἰκέω ἔθνος ὁ ἐν κόλπος μέν ἔχω ἐγώ θέαμα ὁ καλῶς , ἀναισθητέω δέ ἅπας μάλιστα ὁ ἐπί γῆ ἔθνος . ὁ τοίνυν ὁ χώρα ἀρχηγός ἐκεῖνος χιλιάς ἐγώ χρῆμα πέμπω ἐκεῖθεν ὅσος δῆτα καί πέμπω , διά αὐτός ἀξιόω τελέω ὁ λείπω ἐκεῖνος μέρος ὁ θεῖον ναῦς , ἐπαγγέλλω ἔτι καί πλείων πέμπω ἐκεῖθεν ἑξῆς κατά ὁ ὁ χρεία ἀνάλογος . ὁ δέ βασιλεύς σύ οὗτος καί θεός καί ἄνθρωπος αἰδώς καθυβρίζω , καί δίκη θεῖος θρόνος σεμνός παροράω , ἀφαιρέω μέν ἐγώ ἐκεῖνος ὁ χρῆμα , πέμπω δέ Ὑρκανός ὁ ἀσεβής γαμβρός , προφανής ἱερόσυλος καθίστημι , καί δαίμων θύω ὁ τίμιος . ὅμως τίς οὗτος πρός γε ὁ ἐγώ ἀνωτέρω λέγω ; οὖον γάρ μείζων οὗτος ἐκεῖνος γε ὁ ὁ αὐτός βάρβαρος χριστιανός προδίδωμι διηνεκής , καί καθάπερ ἱερεῖον διά ὁ φαίνω οὗτος προσάγω ὁ μή φαίνω δαίμων ὁ ἐκεῖνος Ψυχή . θέατρον τοίνυν ἄγγελος καί ἄνθρωπος ἐλεέω ὁ θεῖος οἶκος , ὁ μέγας οὗτος θαῦμα ὁ οἰκέω ἐγκαταλείπω , καί μή ἔχω ὅποι ὁ οἰκέω πρεσβεία πέμπω ὁ ἀδικία ἀπαγγέλλω , νοσέω ἅπας διά εἷς ἀνήρ μοχθηρία , ἵστημι λοιπός ἐπί μέσος θέατρον ὁ οἰκέω φωνή ἄφθογγος ὁ αἴτιος θρηνέω ὁ ἀγνωμοσύνη . εἰς τοιοῦτος τοίνυν καί τηλικόσδε βάθος κακός ἐμπίπτω ποῖος ἀδαμάντινος λογισμός ἢ ποῖος λίθινος ψυχή κοινωνέω ὁ αἰσχρός αὐτός βούλομαι ποτός ; οὗτος δή καί πλείων οὗτος προεῖπον , καί ἐπιλέγω ἀνώμαλος τε καί ἀφελής καί ἀταμίευτος μέν ἔχω ὁ τραχύτης μακρός δέ γέμω ὁ λοιδορία , ἀφίημι ὁ πρέσβυς διακελεύομαι . καί μέν δή ὁ πλείων διά ὁ ἄγαν τραχύτης σιγή κρύπτω ἔγωγε μόνος οὗτος , κατά ὅσος ἐγώ ἔξεστι , ὁ πρός σός ἐγώ γε οὗτος ταμιεύω ὑπόμνημα , μέτριος καί ὥσπερ ὕλη πρόφασις ὁ ὁ σός ἱστορία Βίβλος ἀφοσιόω . σύ δέ ἀναλαμβάνω ὁ σός Καλλιόπη κοσμέω εἄν εἰς ὁ εὐφραδής εὐθυρρημονέω . οὗτος δέ ὅμως καί ὁ τοιοῦτος οὕτως πως εἴρω ἐκεῖνος ἀνήρ πυνθάνομαι ὁ βασιλεύς χεῖλος μέν οὐ ἐκφέρω ὀργίλος οὐδείς ὁ ἅπας , ἀλλά ἐπί ὁ συνήθης μένω ἦθος , εἰς δέ ἔπειμι ὁ ἐπίσκοπος ἀθροίζω ὁ πατριαρχικός καθαιρέω αὐτός βαθμός . αἴτιος γάρ εἰσφέρω ἕτερος καί διάφορος ὁ ἐπίσκοπος , ὁ μέν ὁ προκατηγορέω αὐτός αἵρεσις ὁ Μασσαλιανός , ὁ δέ ὁ ὁ γλῶσσα ἄσεμνος καί διηνεκής αἰσχρορρημοσύνη καί ὁ ἄκαιρος καί μαίνομαι θυμός , καί ἄλλος ἄλλος , προτιμότερος πᾶς δοκέω ὁ βασιλεύς ὁ ἀφορισμός ὁ ἐκφώνησις , ὅς κατά ὁ βούλομαι πᾶς ἐκφωνέω εἰς ὁ πατριαρχικός αὐτός ἀνακαλέω πάλιν ἄξιος . καί οὗτος μέν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος · ὀλίγος δέ ἐκεῖθεν παρέρχομαι ἡμέρα καί διάδοχος γίγνομαι ὁ βαθμός Φιλόθεος ὁ Κόκκινος , ἐκ ὁ κατά πείρινθος Ἡράκλεια μετατίθεμαι . ὁ γε μήv ὑπέρ ὁ ναός ὁ ὁ θεός σοφία ἔλεγχος ἐκεῖνος ὁ Καντακουζηνός αἰσχύνω ἔρανος πρός ὁ Βυζάντιος κελεύω συμφορέω κατά ἄξιος ἕκαστος ὁ τε μάλα πλούσιος καί μή , καί ὁ μᾶλλον ἔνδοξος καί μή , καί οὕτως ἐν τρεῖς μείς καί ὁ ὁ ὀροφή ὁ ναός λείπω ἐκτελέω . τίς δέ εἰμί , εἰμί καλός Ἀγαθάγγελος , αὐτός ὁ διά κακία μέγεθος , φειδώ ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος , ὁ τε λέγω φημί καί ὁ ἀκούω , σιωπάω παραπέμπω γλῶσσα ; μηδέ γάρ εἰμί δοκέω ἐγώ ὁ μήπω γε σύ λέγω ὁ λέγω μήτε μείζων μήτε μήv ἄτοπος . ὅμως ἐκλογή ποιέω σῦς γε ἐκεῖθεν μέτριος , εἷς ἢ δύο ὁ κοῦφος ἀπαγγέλλω ἐγώ προθυμέομαι , ὡς μή ἀποκναίω μήτε μακρός σιγή ὁ ἐγώ ὑπόνοια μήτε μακρός λόγος ὁ ἐγώ ἀκοή . καί μέν δή πρῶτος ἵστημι σύ , θεῖος ἐγώ κεφαλή , πρός ἀκρόασις ὁ περί ὁ βάρβαρος ἐκεῖνος , ἕ διηνεκής καί ὅτε βούλομαι μετά πολύς κωμάζω ὁ ῥαστώνη εἰς ὁ βασίλεια , μυσταγωγός καί πρόεδρος ὁ ἀσεβής θρησκεία εἰμί , καί βίος μέν , ὡς φημί , ἄσκευος τε καί ἄζυγος βόσκω , γαστήρ δέ πᾶς μάλιστα δουλεύω καί ἀκρατοποσία ἡσσάομαι , καί ὅσος ὁ ὁ ἐπιθυμία ἀκόλαστος ἀναφλέγω . οὗτος τοίνυν μέλλω ὁ ἱερός τελέω μυσταγωγία ἐν ὁ ὁ βασίλειος ἐκτός ἱερός τέμενος , χορός ἱστάω ἐκεῖνος παρά ὁ βασίλειος αὐλή ἀντιδέω τε ὁ γυμνικός ἐκεῖνος ὀρχέομαι ὄρχησις , καί ἄσημος κλαγγή ὁ ὁ Μουάμεδ ἀναβοάω ἀοιδή καί ὁ ὕμνος , διά ὅς καί ἀνθέλκω πρός ὁ ἑαυτοῦ μᾶλλον ἀκρόασις ἢ ὁ ὁ θεῖον εὐαγγέλιον ποτέ μέν πᾶς ἁπλόος ποτέ δέ ἔνιοι ὁ ἀθροίζω ἐκεῖ . ὁ δέ αὐτός καί περί ὁ βασίλειος τράπεζα δράω ὡς ὁ πολύς μετά γε δή κύμβαλον καί θυμελικός ὄργανον καί ᾆσμα , ὁπόσος ὁ ἀσεβής ἐθίζω . εἷς μέν δή οὗτος σκιωδῶς εἴρω ἐγώ , δύο δέ ὅτι καί διά ὁ πολύμοχθος τε καί πολυάσχολος ὁ ὁ βάρβαρος στρατόπεδον διαπεραιόω συχνός πρός Εὐρώπη ἐκ Βιθυνία ἀπαγορεύω ἤδη , καί οὐκέτι καλέω ὁ βασιλεύς Καντακουζηνός προσέχω φημί αὖθις ὁ νόος · ὅθεν ἀναγκάζω οὗτος λογάς ἐκεῖθεν μισθόω τε καί ἅμα γυνή τε καί τέκνον εἰς Εὐρώπη μεταφέρω , ὁπόσος ἀποχράω δοκέω εἰς ἐπιτείχισμα καί φόβητρον ἀντί Γοργώ ἄλλος ὁ γαμβρός Παλαιολόγος , καί εἰμί τις ἐκεῖνος βούλομαι συμμαχέω ἐκ Τριβαλός καί Μυσός . καί αὐτός ὁ ἐν Χερσόνησος πόλις ἐνοικίζω τις , ὡς καί δοῦλος διηνεκής ἤδη χράομαι παντάπασι ὁ ἐκεῖ ταλαίπωρος Ῥωμαῖος , ὁ ἔφεσις συλλαμβάνω ἐπίκουρος ἤδη καί ὁ ὁ βασιλεύς ἐνδόσιμος , ἀπό ὅς ὡς ἐκ ορμητήριο λοιπός ἀσφαλής ἔξειμι καί ὁ ἑξῆς ἀεί ληΐζομαι τε καί ὑποποιέω Θρᾴκη . ἤδη δέ καί ὁ ὁ Ὑρκανός παῖς ὡς εἰς ἴδιος ἀποικία καί πάτριος γῆ διαβαίνω ὁ Ἑλλήσποντος , συνοικέω ἐκεῖ ὁ ὀλίγος πρότερος ἔρχομαι κρίνω δήω ἐκεῖνος βάρβαρος . ὁ δέ ἑξῆς ὡς ἥκιστος ἄδηλος ὁ συνετός οὐδείς , εἰμί βούλομαι σῦς , σιωπάω · ἀποχράω γάρ οἴομαι καί ὁ ὁ σιωπάω συμβάλλω ἐντεῦθεν ποιότης λογικός εἰκασία ὁ γε συνετός ἀκροατής , εἰμί καί φρικώδης φύω ἴσως ὁπόσος ὁ Κάλλιστος Καντακουζηνός κατατρέχω εἰς ὁ πάνυ τραχύς ξηρεύγω . καί ὁ μέν Ἀγαθάγγελος τοιοῦτος εἶπον καί ἀκούω ὁ εἴωθα παλινδρομέω , λάθρῃ καί κατά ἡσυχία οἴκαδε ἄπειμι . καί ὁ χειμών ἐν οὗτος οὔπω μέν τέλειος λήγω δέ οὖν . ἄρτι δέ ὁ ὥρα ἐφίστημι ἐν ὅς ψυχή ζωτικός πρός ἀναβίωσις πᾶς ἀνά-ἴσχω γῆ , χλόη ἐνδύω παντοδαπός καί παντοδαπός περιανθίζω ὁ χρῶμα , Ματθαῖος διάδημα περιτίθημι αὐτοκρατορικός ὁ πατήρ ἐν ὁ Βλαχερνῶν θεῖον τέμενος , Φιλοθέου ὁ μετά Κάλλιστος νεωστί πατριάρχης κατά ὁ πάλαι κρατέω ἔθος ὁ χρεία καθυπουργέω . σκοπός δέ εἰμί ὁ νέος οὗτος διάδημα ὥστε ὁ υἱός συνάρχω μέν ὁ πατήρ διά βίος , τελευτάω δέ ἴσως αὐτός διά γῆρας μόνος ἐκ διαδοχή ὁ υἱός αὐτοκρατορικός ὁ ὁ βασίλεια διέπω σκῆπτρον . ὁ γάρ γαμβρός Παλαιολόγος πᾶς παντάπασι καταψηφίζομαι λήθη , καί θύρα φιλικός ὁμόνοια τέλειος καλέω . Ἡμέραι μεταξύ παραρρέω οὖον μάλα συχνός , καί Ματθαῖος ὁ νέος οὗτος βασιλεύς εἰς ὁ ἐγκλείω οὗτος ἐμός ἀφικνέομαι οἰκίον , ὁ πατήρ βασιλεύς κελεύω μέσος γίγνομαι πείθω βαδίζω ἐγώ αὖθις εἰς ὁ βασίλεια καί δίδωμι μέν ὁ εἴωθα ὁ βασιλεύς ἐγώ ὁμιλία , ἀντιλαμβάνω δέ ἐκεῖθεν συχνός καί ποικίλος αὖος ὁ ὁ ἀντίδοσις ἀμοιβή . ἀλλά ἐγώ ὁ παράκλησις οὗτος μηδαμός μηδέ ἐκ πρῶτος προσήκω φωνή , ὁ γλῶσσα εὐθύς ἐκεῖνος ἑτέρωσε μεταρρυθμίζω . καί « εἰμί μέν ἐπί ἐγώ » φημί « εἰμί λογίζομαι ὁ βίος ὁ πρᾶγμα , καί ὁ γε ἡμέτερος ὁ ἡνία γνώμη παρέχω ὁ τοιῶσδε καί μή καί ἄλλως κινέω οὗτος , σκοπέω σύ χρεὼν μή καί σεαυτοῦ , μετά ὅς ἕτερος ἀδικέω , λανθάνω ὁμοίως αὐτός ἀδικέω , καί ὁ σός πολύς ὁμιλία μετά ὁ συμφυής ἀποστερέω ὠφέλεια , καί σαυτοῦ αὐτός φαίνω ὁμοῦ ζημία , δόξα θεῖος ἅμα καί ἀνθρώπινος ἐκ γε ὁ προφανής ἀποστερέω ἑκοντί . ὁ τε γάρ ἄλλος καί δή καί ὁ ἐμός ὁράω πατήρ καί βασιλεύς , σῦς γε μήτηρ ἐγώ ὁ βασιλίδι , πρός οὗτος ὅς μεταξύ συμπίπτω συμπίπτω μετάμελος ἔχω οὖον μάλα μικρός οὐδέ πρός ὁ περιφρονέω ὑπορρέω . μιμνήσκω γάρ σύ σύν θαῦμα , καί διά στόμα οὐδαμῇ διαλείπω ἴδιος καί δημόσιος φέρω ἑκάτερος ὁ σός καί ἀνακαλέω συχνός , καί μάλιστα νῦν ὅτε συχνός περιαντλέω συμβαίνω βίαιος πρᾶγμα κῦμα καί σάλος τυγχάνω αὐτός · καί οἷος σύ δήω , εἴπερ πρός , ὁμιλητής πρός παραμυθία , Ζέφυρος φαίνω τις ἡδονή αὐτουργός , καί χορηγέω παρασκευάζω χαίρω γνώμη χρῆμα καί δόξα σύν ὅσος προσήκω δεξίωσις τιμή συνοικέω παντοδαπός , καί οἷος σύ πρός βούλησις ἄγω ἄν . οὖον γάρ ἀνεμέσητος μή εἰς ὁ δήω χράω σύ ὁ δήω . ἔξεστι γάρ εὐδαιμονέω τε καί χαίρω , σύ δέ ἐθελοντής ἀφάνεια καί λύπη συντήκω σεαυτοῦ , καί οὐδαμῇ γε ῥώννυμι δίδωμι πρός ὁ νήφω αὖθις ὁ σός λογισμός . εἰμί δέ τύχη καί ὁ αὐτόματος ἄγω ὁ κατά ἐγώ καί ὁ ἐγώ ἐκ ἀφανής ἐπιτίθημι τυραννέω θέλησις , καί ἄκων δράω καί πάσχω ὑπό ἀνάγκη ὁπόσος ὁ ἐκεῖνος ῥόθιος ὁ κλύδων ἐπάγω , σύ μέν οὐ ἐγκαλέω οὐδείς ἔτι οὐδέ ὅρος κινέω ὑποζεύγνυμι ἀνάγκη βούλομαι ὁ λοιπός , ἀλλά υποψομης καί φυλάσσω ὁ Ἀδράστεια , τοὐντεῦθεν ὡς εἰκός ἀφοσιόω τόλμημα . πυνθάνομαι δέ οὖν ὅμως βούλομαι πρός ὁ σός σοφία , εἰμί ἀγαθός , ἀκριβής · εἰμί γάρ οὗτος κρατέω ἐγώ πείθω , οὐ εἄν φθάνω βαθύς ἐγώ χαρίζομαι ἡδονή , μακρός ἐν βραχύς ὁ ἐμός ἀποσφενδονάω καί ἀπορραπίζω Ψυχή ἀπορία , ὅς δή διά μακρός ὁ ὁ ἐμός διάνοια ἑστία σφοδρός κατέχω , νῦν μέν ἐπί ἤπειρος αὐξάνω ὁ ὁ ἐμέω φροντίς τε καί λογισμός ἀναρίθμητος ἀριθμός , καί ὁ γε δή σύνθεσις τε καί ἀντίθεσις σφεῖς καί διάθεσις ἄλλοτε ἄλλως παρεισκυκλέω , νῦν δέ ἐπί ἤπειρος τέμνω ἐγώ καί διαιρέω ὁ μέγεθος ὁ αὐθαίρετος λύπη , ὅς αὐτός ἐμαυτοῦ κατεγγυάω , λανθάνω οὐ οἶδα ὅπως ἐμαυτοῦ καί οὗτος ὁ ὁ βασίλεια ὑποδείκνυμι σχῆμα , πῶς μέν ἑκών ὁ πάτριος ὑποτάσσω πόθος , πῶς δέ οὖον μάλα ἑκών διά γε ὁ περιρρέω τε καί περιστοιχίζω τέως ἐγώ κομιδή κυκεών πρᾶγμα , ὡς εἴρω . εἰμί γάρ , εἰμί ἔνιοι , μᾶλλον δέ οὐ ἔνιοι , ὅτι μή πλήν ἔνιοι ἅπας Ῥωμαῖος δῆμος , ἕ καί τοὐμῷ ὁ αἴτιος ὁ Ῥωμαϊκός συμφορά ἀναρτάω πατήρ , ὅσος χαλεπῶς ἀναρρήγνυμι νῦν . ἤδη δέ καί εἰς δημόσιος ῥέω θέατρον ὁ κατηγορία , καί ἔθνος πᾶς βάρβαρος καί γένος παντοῖος μεστός μέν ἀγυιά μεστός δέ ἀγορά καί πλατύς ὁ φήμη ποιέω , ἐπιρρώννυμι αὐτός ἀεί καί πᾶς ἐπάγω λοιδορία , Δίκαιος περί καί ἄδικος μηδείς ἐξετάζω οἶδα , μηδέ εἰς νόος βάλλω ὡς ἔξεστι ὁ πατήρ ἐγώ , διά ὅς ἅπας οἶδα αἴτιος , Παλαιολόγος αὐτός ἀναιρέω ὁμοῦ ὁ μήτηρ , ὅς δέ καί γαμβρός ἐπί ὁ ἐμέω προσλαμβάνω ἀδελφός καί ἐγώ προτιμάω ὁ υἱός . νῦν δέ ἐπιβουλεύω βλέπω ἐκεῖνος καί πᾶς μηχανή κινέω κατά ἐγώ , καί δήω μισέω , ἕ δέ ἐκεῖνος μέν προστίθημι πᾶς γλῶσσα τε καί γνώμη , ὁ δέ ἐμός ἄκριτος μισέω πατήρ , ὅτι ἀναγκάζω εἰς βοήθεια προσκαλέω βάρβαρος , ἀμύνω διά γαμβρός γαμβρός ἀλλόφυλος μέν ὁμόφυλος εὐγνώμων δέ ἀγνώμων , καί ἅμα ἐπέξειμι κακόνοια καί ἀβουλία ὁ ὑπήκοος . καί ὅδε ὁ τρόπος ὁ θεῖος ἀναιρέω οὐ οἶδα πρόνοια , καί ὁ ἐπιπορεύομαι ὁ πρᾶγμα ἀθετέω ἀνάγκη ὁ τυγχάνω . πᾶς γάρ ὡς εἰκός προγιγνώσκω θεός , καί πᾶς πιστεύω μήπω μηδείς ὁ τρόπος ὁ θεῖος ἔξεστι διαψεύδω πρόνοια , ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω καί πᾶς ὁ ὁ θεῖος προγιγνώσκω πρόνοια πράσσω καθά καί προγιγνώσκω . ὅς δέ οὐ οὗτος δόξα ἔχω συμβαίνω , οὐ εἄν φθάνω οὗτος πᾶς ἐπί ἀβέβαιος καί πλανάω τίθημι δόξα , ὡς ἔγωγε οἴομαι , ὁ ὁ θεῖος θεμέλιος πρόνοια , ἐπί ὅσος ὁ πᾶς χρόνος προβαίνω τε καί προβαίνω ὁ βεβαιόω οὐ εἰμί ἔρεισμα . ὅς γάρ οὐ εἰμί ἐκ ἀνάγκη βέβαιος κτάομαι ὁ ἔκβασις ὁποῖος πρός εἄν εἰμί , αὐτός ἀόριστος εἰμί εἰκότως εἄν οὐδέ προγιγνώσκω δύναμαι ποτός . καί πᾶς εὐθύς καί συλλήβδην εἶπον διαβάλλω λόγος προφήτης ἱερός , καί εἰμί τις ἄγω ἐκ Δωδώνη ἅμα καί Δελφικός τρίπους ὁ φιλοπευστέω ὁπωσποτέ ὁ ἀποβαίνω περί προθεσπίζω , οὐδαμῇ ὁ ἀοριστία ἔχω ὅρος ἐπιστήμη ἐγκλείω . καί οὕτως ἐπί αὐτόφωρος ὁ θεῖος ἁλίσκομαι διαβάλλω πρόνοια · καί ὁ ἄτοπος ὁπόσος καί οἷος , πολύς μέν τε εἄν δήω μή καί ὁ ἀφελής πᾶς τις , καί εἰμί τις εἰμί ὁ πάνυ βάναυσος καί ἀγοραῖος , σαφῶς ἐννοέω . οὗτος δέ οὑτωσί πρός ἄτοπος ἐσχατιά τε καί φάραγξ ὠθέω , πολύς εἄν εἰμί ῥᾳθυμία μή ἄρρηκτος νομίζω ἀνάγκη δέσμιος ὁ ὁ γίγνομαι τε καί ἀεί γίγνομαι ἔκβασις πορεύω τε καί ἀτέκμαρτος ἄνθρωπος πᾶς δουλεύω Τύχη . εἰμί οὖν οὗτος οὗτος καί ὁ ἐπί ἐγώ ἐκ μέσος χωρέω πρός ἄβυσσος κατέρχομαι ἀνυπαρξία πυθμήν , τίς μηχανή ὁ ἐμός ἐξαιρέω πατήρ μή δράω ὁ πρός ὁ ἀναγκαῖος κλώθω τυγχάνω , καί οὗτος μέν ὡρισμένως προγιγνώσκω θεός , οὗτος δέ ὡς προγιγνώσκω συμπίπτω γίγνομαι ὁ πρόνοια , οὗτος δέ αὖος γιγνώσκω καθάπερ ὁρίζω τε καί γίγνομαι φύω πρός ὁ ἄνω πρόνοια , αὐτός δέ εἶπον ὁ ἀναγκαῖος ἄγω τυγχάνω . αὐτόματος γάρ καί Τύχη ὁ θεῖος καλέω πρόνοια ἀκώλυτος ἀκούω ὑπάρχω μή μόνος ὁ σοφός Ἕλλην παῖς , ἀλλά καί ὁ ἡμέτερος ἔνιοι . δήω οὖν ἐπαινέω ὅτι ὁ θεῖος πρόνοια καί ὁ ἐμός ἄγω πατήρ , καί ἄφυκτος δουλεύω ἀνάγκη , βάρβαρος μέν συγγενής δέ οὖν καί φίλος ἐπιτρέπω ὁ ὁ ἅπαξ ὑπό θεός καταψηφίζομαι εἰς ὄλεθρος σφαγή καί ὁ λάφυρα καί ὁ παντοῖος καί πολύτροπος ἀπαγωγή , ἕ δέ καί ἄχθομαι καί προσονειδίζω καί μισέω , καί ὁ μέν αὐτός διά εὐχή τελέω ποιέω ἀπαλλαγή , ὁ δέ ὁ γαμβρός Παλαιολόγος μάλα σφοδρός ἐφίημι καί ἀνακαλέω ἀρχή , καί ὁ αὐτός καί αὐτός συνεργέω οὐ ἀπολείπω , ὅσος ὁ ἐφικτός , ἐπιβουλή κατά ἐγώ , καί οὗτος διηνεκής ἀείδω ἐκ πάνυ πολύς καί παλαιός ὁ χρόνος ἀκούω ὁ τε ἄλλος κακός , καί ὡς ἔπορον εἰμί ὁ ἔθνος οὗτος χειρόομαι Ῥωμαῖος ἅπας χώρα καί πόλις , καί μέχρι αὐτός ἄγυια τε καί πλατύς καί στοά εἰστρέχω ὁ Βυζάντιος μέγας πόλις . »