nicephorus-gregoras.historia-romana 9.10.8
( Η . ) Ταῦτα καὶ πλείω τούτων διεξελθὼν ἐπ' αὐτῶν μηδὲν δ' ὧν ἐζήτουν ἐκεῖνοι μαθεῖν ἀποκρινάμενος ἐξέπεμψεν . αὐτὸς δ' ἐπὶ τῆς κλίνης καθεσθεὶς , « ἐπίστρεψον , » φησὶ , « ψυχή μου , εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου , ὅτι κύριος εὐηργέτησέ σε , » μηδὲν τοῦ λοιποῦ λύπης ἄξιον ἐξειπὼν οὐδὲν τῶν ἁπάντων , εἴτε περιουσίᾳ συνέσεως χαλινώσας τὴν γλῶτταν , εἴτε διὰ τὸ ὑπερβάλλον τῆς λύπης οὐ μάλα ἑκὼν ἀδακρυτὶ παραδραμὼν τὴν συμφορὰν , ὥσπερ ἀμηχανίᾳ καὶ νάρκῃ τῆς ψυχῆς πεδηθείσης , πρὶν τὸ περὶ τὸν ἐγκέφαλον ἀθροισθὲν ὑγρὸν εἰς δακρύων φορὰν ἐκτακῆναι . ἰδοὺ γὰρ καὶ ἥλιος , ὅπη μετρίας ἀφίησι τὰς ἀκτῖνας , πολλὰ τὰ πνεύματα καὶ τὰς ὑγρότητας ἐκεῖθεν ἀνέλκει · ὅπη δ' ὑπερβαλλούσας , ὁ δὲ φθάνει κατηναλωκὼς σφᾶς , πρίν τι ἐκεῖθεν ἀνιμήσασθαι . παραπλησίως δ' οὖν καὶ ὅσα τῶν ἐν ψυχῇ γινομένων παθῶν μετριώτερά πως ἡμῖν ξυνεῖναι ἐθέλοι , ταῦτα καὶ λόγον ἔχειν ἑρμηνέα τῆς ἐν καρδίᾳ φλογὸς οὐ μάλα τοι ἀπαναίνεται . ὅσα δ' ἀφειδοῖεν τοῦ πλεονεκτούσαις χρῆσθαι ταῖς ἕξεσι , ταῦτ' ἴδοι τις ἂν ἐξιστῶντα μέν πως καὶ τὴν ψυχὴν , δυοῖν δὲ πείθοντα θάτερον , εἰ καὶ μηδέτερον ὡς εἰκός · ἢ γὰρ πάντα λέγειν μᾶλλον ἢ ἃ δεῖ , ἢ μηδὲν μᾶλλον ἢ ἃ δεῖ . ἵνα δὲ πρὸς τὴν τοῦ παρόντος λόγου βεβαίωσιν καὶ παλαιοτέρῳ τινὶ διηγήματι χρήσωμαι · ὁπότε γὰρ Καμβύσου τοῦ Πέρσου στρατεύσαντος ἐκ Σούσων ἐπ' Αἴγυπτον , ἐπεὶ μετὰ τῆς ἀρχῆς καὶ ὁ τῶν Αἰγυπτίων ἑάλω βασιλεὺς , ἀγομένων ἐπὶ θάνατον ξὺν οὐδενὶ κόσμῳ τῶν υἱέων οὐδὲ βραχύ τι αὐτὸς βλέπων ἐφθέγξατο , ἀλλὰ σιωπῇ κύψας ἔπειτα μόνον ἑώρα τοὔδαφος · τῶν δὲ γνωρίμων ἕνα ἰδὼν , ὃς πρότερον μὲν πλούτῳ πολλῷ καὶ δόξῃ χρησάμενος ἦν ἱσταμένης Αἰγύπτου , νῦν δὲ πάνυ διεῤῥωγυῖαν ἐσθῆτα περικείμενος προσαιτῶν περιῄει , εἴ τις ἄρτον ὀλίγον παράσχοι · ὁ δὲ τὴν αὐτὸς ἑαυτοῦ κεφαλὴν ἤδη πατάξας καὶ βύθιόν τι στενάξας ὀνομαστὶ τὸν ἑταῖρον ἐκάλει , μονονοὺ τοῖς δάκρυσι βρέχων τοὺς λόγους . ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν αἰτίαν ὁ Καμβύσης ἤρετο , ὅπως ἐπὶ μὲν τοῖς υἱέσι μὴ δακρύσας μηδὲ φθεγξάμενος μηδὲν ὁ δὲ τὸν ἑταῖρον ἐδάκρυσε καὶ προσείρηκε , φάναι λέγεται , καὶ σφόδρα μεῖζον εἶναι ἢ ὥστε καὶ δακρῦσαι τὸ τῶν υἱέων πάθος · τὸ δὲ τοῦ ἑταίρου μὴ τοσοῦτον ὂν καὶ δακρύειν λοιπὸν δίκαιον , ὃς μεγάλης ἐκπεπτωκὼς δόξης ἐς τοσαύτην δυστυχίαν ἐπὶ γήραος ἀφίκετο οὐδῷ .
Lemmas: ( ὁ . ) οὗτος καί πλείων οὗτος διεξέρχομαι ἐπί αὐτός μηδείς δέ ὅς ζητέω ἐκεῖνος μανθάνω ἀποκρίνω ἐκπέμπω . αὐτός δέ ἐπί ὁ κλίνη καθέζομαι , « ἐπιστρέφω , » φημί , « ψυχή ἐγώ , εἰς ὁ ἀνάπαυσις σύ , ὅτι κύριος εὐεργετέω σύ , » μηδείς ὁ λοιπός λύπη ἄξιος ἐξεῖπον οὐδείς ὁ ἅπας , εἴτε περιουσία σύνεσις χαλινόω ὁ γλῶσσα , εἴτε διά ὁ ὑπερβάλλω ὁ λύπη οὖον μάλα ἑκών ἀδακρυτί παρατρέχω ὁ συμφορά , ὥσπερ ἀμηχανία καί νάρκη ὁ Ψυχή πεδάω , πρίν ὁ περί ὁ ἐγκέφαλος ἀθροίζω ὑγρός εἰς δάκρυ φορά ἐκτήκω . ἰδού γάρ καί ἥλιος , ὅπῃ μέτριος ἀφίημι ὁ ἀκτίς , πολύς ὁ πνεῦμα καί ὁ ὑγρότης ἐκεῖθεν ἀνέλκω · ὅπῃ δέ ὑπερβάλλω , ὁ δέ φθάνω καταναλίσκω σφεῖς , πρίν τίς ἐκεῖθεν ἀνιμάω . παραπλήσιος δέ οὖν καί ὅσος ὁ ἐν Ψυχή γίγνομαι πάθος μέτριος πως ἐγώ συνίημι ἐθέλω , οὗτος καί λόγος ἔχω ἑρμηνεύς ὁ ἐν Καρδία φλόξ οὖον μάλα ὅς ἀπαναίνομαι . ὅσος δέ ἀφειδέω ὁ πλεονεκτέω χράω ὁ ἕξις , αὐτός ὁράω τις εἄν ἐξίστημι μέν πως καί ὁ ψυχή , δύο δέ πείθω ἕτερος , εἰμί καί μηδέτερος ὡς εἰκός · ἢ γάρ πᾶς λέγω μᾶλλον ἢ ὁ δεῖ , ἢ μηδείς μᾶλλον ἢ ὁ δεῖ . ἵνα δέ πρός ὁ ὁ πάρειμι λόγος βεβαίωσις καί παλαιός τις διήγημα χράω · ὁπότε γάρ Καμβύσης ὁ Πέρσης στρατεύω ἐκ Σοῦσα ἐπί Αἴγυπτος , ἐπεί μετά ὁ ἀρχή καί ὁ ὁ Αἰγύπτιος ἁλίσκομαι βασιλεύς , ἄγω ἐπί θάνατος ξὺν οὐδείς κόσμος ὁ υἱός οὐδέ βραχύς τίς αὐτός βλέπω φθέγγομαι , ἀλλά σιωπή κύπτω ἔπειτα μόνος ὁράω ἔδαφος · ὁ δέ γνώριμος εἷς εἶδον , ὅς πρότερος μέν πλοῦτος πολύς καί δόξα χράω εἰμί ἵστημι Αἴγυπτος , νῦν δέ πάνυ διερρωγυεις ἐσθής περίκειμαι προσαίτης περίειμι , εἰμί τις ἄρτος ὀλίγος παρέχω · ὁ δέ ὁ αὐτός ἑαυτοῦ κεφαλή ἤδη πατάσσω καί βύθιος τίς στενάζω ὀνομαστί ὁ ἑταῖρος καλέω , μονονού ὁ δάκρυ βρέχω ὁ λόγος . ἐπεί δέ καί ὁ αἴτιος ὁ Καμβύσης ἔρομαι , ὅπως ἐπί μέν ὁ υἱός μή δάκρυ μηδέ φθέγγομαι μηδείς ὁ δέ ὁ ἑταῖρος δάκρυ καί προσφωνέω , φαίνω λέγω , καί σφόδρα μείζων εἰμί ἢ ὥστε καί δάκρυ ὁ ὁ υἱός πάθος · ὁ δέ ὁ ἑταῖρος μή τοσοῦτος εἰμί καί δάκρυ λοιπός Δίκαιος , ὅς μέγας ἐκπίπτω δόξα εἰς τοσοῦτος δυστυχία ἐπί γῆρας ἀφικνέομαι οὐδός .