nicephorus-gregoras.historia-romana 14.3.3
( Γ . ) Καὶ τὸ εὔλογον τῆς αἰτίας προσεπιφέρων τῇ καινοτομίᾳ καὶ προθεραπεύων ἔφασκεν ὡς « πάλαι ἐχρῆν κεκυρῶσθαι τουτὶ τὸ δικαίωμα τῇ τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων ἐκκλησίᾳ , ἅτε πασῶν ὁπόσαι ὑφ' ἥλιον πόλεις εἰσὶν ὑπερεχούσης κατά τε μέγεθος καὶ πολιτείας εὐγένειαν . καὶ πρός γε ἔτι Κωνσταντίνῳ τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ τειχίσαντι ταύτην , καὶ τὸ τῆς Ῥώμης ἀξίωμα μετὰ τῆς βασιλείας ἐνταυθοῖ μετενηνοχότι , καὶ ἃ τῇ ἐκκλησίᾳ παρέσχεν ἐκεῖ προνόμια , συνηκολούθησε καὶ ταῦτα καὶ μετηνέχθη πρὸς ταύτην ὡς τὸ εἰκός . εἰ δὲ τοῖς ἐκεῖθεν ἠμέληται ἐπισκόποις καὶ διαδόχοις ἐνθάδε τῶν θρόνων , τί πρὸς ἔπος ἡμῖν τήμερον ; οὐ γὰρ νόμον τοῖς ὀψιγόνοις εἶναι χρεὼν , ἃ τοῖς γονεῦσιν ἐκ περιπετείας τινὸς πεπλημμέληται , ἀλλὰ διόρθωσιν μᾶλλον τοῖς ἄνω γίνεσθαι κάτωθεν , ὥσπερ ῥεύματος ἀνατρέχοντος ἐπ' ἀγαθῷ τοῦ βίου · ἐξεῖναί γε μὴν καὶ οἷς πρὸς βουλήσεως ἂν συνορᾷν γένηται , καὶ τὸν χρόνον , ὥσπερ ἐκ ταὐτομάτου σαφῶς εἰς τοῦτο συνελάσαντα τύχης τὰ πράγματα , μονονουχὶ συλλαμβάνοντά πως ἡμῖν καὶ μάλα εὔοδα προκαθιστῶντα τῆς μελέτης ἡμῶν ταυτησὶ τὰ προοίμια . ἢ φρασάτω τις ἐμοὶ παρελθὼν , ποῖος χρόνος εἶδεν εἰς ταὐτὸ ἀμφότερα συνενεχθέντα , βασιλείαν ἅμα καὶ ἐκκλησίαν · καὶ πατριάρχην ἅμα καὶ τοῦ τῶν δημοσίων κηδομένου πραγμάτων βασιλέως χηρεύουσαν βασιλίδα πρὸς ἓν καὶ ταὐτὸ ξυνιέναι καλῶς ἐνδιαίτημα , καὶ οἶκον δυσὶ τὸν αὐτὸν ἐν ταὐτῷ καθίστασθαι , τὸ βασιλικὸν παλάτιον · καὶ τὸν μὲν ἀποσώζειν εἰκόνα ψυχῆς , τὴν δὲ σώματος · καὶ τὸν μὲν ἀντὶ μὲν βασιλέως τοῖς πράγμασι γίνεσθαι τοῖς πολιτικοῖς , ἀντὶ δὲ πατρὸς τῷ ταύτης ὀρφανῷ παιδὶ τῷ νέῳ βασιλεῖ · τὴν δ' ὑπείκειν ὅσα καὶ ἡγεμόνι χρηστῷ καὶ μόνῳ δυναμένῳ σώζειν τὴν ἀρχὴν ἀσφαλῶς , ὅσα καὶ κυβερνήτης , καθάπερ ὁλκάδα πλημμελῶς ἐφ' ὑγραῖς ταλαντευομένην θαλάττης ἀγκάλαις . εἰ δὲ ταῦτα τῇδε ἔχει καὶ οὐδὲν ὑποτρέχει ψεῦδος τὰ εἰρημένα , τί κωλύει καὶ παρασήμοις καί τισι τεκμηρίοις βασιλικοῖς σκιωδῶς πως κεχρῆσθαι πρὸς τὴν τῶν οὕτως ἀληθῶν βεβαίωσιν ; »
Lemmas: ( Γ . ) καί ὁ εὔλογος ὁ αἴτιος προσεπιφέρω ὁ καινοτομία καί προθεραπεύω φάσκω ὡς « πάλαι χρή κυρόω οὗτος ὁ δικαίωμα ὁ ὁ βασιλεύω ὁ πόλις ἐκκλησία , ἅτε πᾶς ὁπόσος ὑπό ἥλιος πόλις εἰμί ὑπερέχω κατά τε μέγεθος καί πολιτεία εὐγένεια . καί πρός γε ἔτι Κωνσταντῖνος ὁ μέγας βασιλεύς τειχίζω οὗτος , καί ὁ ὁ Ῥώμη ἀξίωμα μετά ὁ βασίλεια ἐνταυθοῖ μεταφέρω , καί ὁ ὁ ἐκκλησία παρέχω ἐκεῖ προνομία , συνακολουθέω καί οὗτος καί μεταφέρω πρός οὗτος ὡς ὁ εἰκός . εἰμί δέ ὁ ἐκεῖθεν ἀμελέω ἐπίσκοπος καί διάδοχος ἐνθάδε ὁ θρόνος , τίς πρός ἔπος ἐγώ σήμερον ; οὖον γάρ νόμος ὁ ὀψίγονος εἰμί χρεὼν , ὁ ὁ γονεύς ἐκ περιπέτεια τις πλημμελέω , ἀλλά διόρθωσις μᾶλλον ὁ ἄνω γίγνομαι κάτωθεν , ὥσπερ ῥεῦμα ἀνατρέχω ἐπί ἀγαθός ὁ βίος · ἔξεστι γε μήv καί ὅς πρός βούλησις εἄν συνοράω γίγνομαι , καί ὁ χρόνος , ὥσπερ ἐκ αὐτόματος σαφῶς εἰς οὗτος συνελαύνω τυγχάνω ὁ πρᾶγμα , μονονού συλλαμβάνω πως ἐγώ καί μάλα εὔοδος προκαθίστημι ὁ μελέτη ἐγώ οὗτος ὁ προοίμιον . ἢ φράζω τις ἐγώ παρέρχομαι , ποῖος χρόνος ὁράω εἰς αὐτός ἀμφότερος συμφέρω , βασίλειος ἅμα καί ἐκκλησία · καί πατριάρχης ἅμα καί ὁ ὁ δημόσιος κήδω πρᾶγμα βασιλεύς χηρεύω βασιλίς πρός εἷς καί αὐτός συνίημι καλῶς ἐνδιαίτημα , καί οἶκος δύο ὁ αὐτός ἐν αὐτός καθίστημι , ὁ βασιλικός Παλάτιον · καί ὁ μέν ἀποσῴζω εἰκών Ψυχή , ὁ δέ σῶμα · καί ὁ μέν ἀντί μέν βασιλεύς ὁ πρᾶγμα γίγνομαι ὁ πολιτικός , ἀντί δέ πατήρ ὁ οὗτος ὀρφανός παῖς ὁ νέος βασιλεύς · ὁ δέ ὑπείκω ὅσος καί ἡγεμών χρηστός καί μόνος δύναμαι σῴζω ὁ ἀρχή ἀσφαλῶς , ὅσος καί κυβερνήτης , καθάπερ ὁλκάς πλημμελής ἐπί ὑγρός ταλαντεύω θάλασσα ἀγκάλη . εἰμί δέ οὗτος ὅδε ἔχω καί οὐδείς ὑποτρέχω ψεῦδος ὁ εἴρω , τίς κωλύω καί παράσημον καί τις τεκμήριον βασιλικός σκιωδῶς πως χράομαι πρός ὁ ὁ οὕτως ἀληθής βεβαίωσις ; »