nicephorus-gregoras.historia-romana 8.13.2
( Β . ) Καὶ δὴ δέον εἶναι πρῶτον ἐφάμην τὴν ἐαρινὴν ἰσημερίαν ἐς τἀκριβὲς ἐρευνῆσαι . τοῦτο γὰρ αἴτιον ἁπάσης τῆς ἑξῆς ὑποθέσεως , ὡς προϊόντες ἐροῦμεν · εἶτα τὴν ἐφεξῆς μετ' ἰσημερίαν πανσέληνον . πανσέληνον δέ φαμεν , ὁπότε πλησιφαὲς εἴη τὸ πρὸς ἡμᾶς ἡμισφαίριον τῆς σελήνης . τοῦτο δὲ γίγνοιτ' ἂν , ὁπότε βραχύ τι πλέον ἢ τεσσαρεσκαιδεκαταίαν ἡ σελήνη τὴν ἡμέραν ἄγοι , ἐξότου περὶ τὴν αὐτὴν ἐν ταὐτῷ συνέλθοι τῷ ἡλίῳ μοῖραν τῆς τῶν ζωδίων σφαίρας , μιᾶς ἁψαμένης ἀμφοτέρων καθέτου . ἐπεὶ οὖν τῷ νομικῷ μὲν ἕπεται τὸ ἡμέτερον Πάσχα , ἐκεῖνο δὲ τῇ μετ' ἰσημερίαν πανσελήνῳ , δέον ἐκεῖνα διευκρινῆσαι πρίν · εἶτα τοῖς ἅπασιν εὔδηλον ἂν εἴη τὸ καθ' ἡμᾶς . ἀκριβὴς τοίνυν γίνεται ἰσημερία ἐν μόνοις δυσὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ νυχθημέροις · ἑνὶ μὲν ἀρχομένου ἤδη φθινοπώρου · ἑτέρῳ δ' ἀρχομένου ἔαρος εὐθύς . καὶ περὶ μὲν τῆς φθινοπωρινῆς ἰσημερίας οὐδεὶς ἡμῖν ἐν τῷ παρόντι λόγος · περί γε μὴν τῆς ἠρινῆς καὶ μάλα γέ τοι πλεῖστος . γίνεται τοίνυν ἀκριβὴς ἰσημερία ἐν ἔαρος ὥρᾳ , ὁπότε περὶ μοῖραν πρώτην ὁ ἥλιος γένοιτο τοῦ κριοῦ · ὅπη καὶ ὁ ἰσημερινὸς τοῖς ἀστροθεάμοσι διαγράφεται κύκλος . γίνεται δὲ οὐχ ὁμοίως ἐν ἅπασιν ἔτεσιν · ἀλλ' ἐν μὲν τοῖς τοῦ Ναβονασάρου περὶ λῆξιν ἑσπερίαν τῆς τοῦ μαρτίου πέμπτης καὶ εἰκοστῆς · ἐν δὲ τοῖς Φιλίππου τοῦ Ἀριδαίου περὶ μεσημβρίαν τῆς εἰκοστῆς τετάρτης αὐτοῦ · ἐν αἷς δ' ἡμέραις ὁ Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἐθανατοῦτο τρίτην καὶ εἰκοστὴν διανύοντος αὐτοῦ , πολλῷ πρότερον πρὶν ἢ ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον , ἢ μᾶλλον εἰπεῖν περὶ μέσην ἐκείνην τὴν νύκτα · νῦν δ' ἐφ' ἡμῶν ἑπτακαιδεκάτην ἀνύοντος αὐτοῦ . οὐκ ἀκριβολογοῦμαι δ' οὔτε μὴν τὴν τῆς ἡμέρας ὥραν , οὔτε μὴν οὐδέ γε τὸ τῆς ὥρας μέρος . οὐ γὰρ ἀναγκαῖον νῦν , ὅτι μὴ διατριβὴ μὴ πάνυ τοι προσήκουσα τῇ χρείᾳ . ὥστ' ἔξεστι συλλογίζεσθαι τὴν τῶν μεταξὺ χρόνων διαφορὰν κἀντεῦθεν καὶ δι' ὅσων ἐτῶν ὀπισθόπους ὁ χρόνος ἡμέρᾳ μιᾷ γίνεται καὶ δι' ὅσων αὖθις ἑτέρᾳ μιᾷ καὶ ὁμοίως ἀεί . τοῦτο δ' οὐ παρὰ τὴν τοῦ ἡλίου γίνεται κίνησιν . ὁμαλὴν γὰρ ἐκεῖνος ἀεὶ ταύτην ποιεῖται καὶ ἀπαρέγκλιτον · ἀλλὰ παρὰ τὴν τῶν ἐνιαυσίων ἡμερῶν ἀπαρίθμησιν , ἣν σφαλερῶς αὐτοὶ ποιούμεθα . πρὸς γὰρ τοῖς τριακοσίοις ἑξήκοντα πέντε νυχθημέροις τίθεμεν καὶ ὁλόκληρον τέταρτον νυχθημέρου ἑνὸς , οὐκ ὀφείλοντες οὕτω . ὡς γὰρ ὁ μέγας φησὶ Πτολεμαῖος , τριακοσιοστοῦ δέοντος ἡμέρας μέρους δεῖ τοῦτο προστίθεσθαι καὶ οὐχ ὁλόκληρον · ὡς δ' ἔγωγε αὐτὸς ἐξακριβώσας εὗρον , μείζονος καὶ ἥκιστα τριακοσιοστοῦ τελέως , εἰ μὲν ἀσφαλῶς ἠκριβωσάμην · εἰ δὲ μὴ , σκέμμα τοῦτο τίθημι τοῖς ἔπειτ' ἀστρολόγοις . ἐγὼ γὰρ οὐ σχολάζω τοῦτο νῦν διασαφεῖν . ὅμως ἔστω κατ' ἐκεῖνον . ἧττον γὰρ λυμανεῖται τῷ λόγῳ πρὸς οὐ πάνυ τοι πολλοὺς τοὺς χρόνους διατρίβοντι . παρατηρητέον οὖν , ὡς κατ' ἐκεῖνον τὸν μέγιστον δηλαδὴ Πτολεμαῖον δι' ὅλων τριακοσίων ἐνιαυτῶν νυχθήμερον ὅλον συνάγεται . τὸ δ' εἰρημένον πολλοστημόριον τῆς ἡμέρας ἐν μὲν τοσούτοις ἔτεσι καὶ μάλα ἐπίδηλον ἤδη καθίσταται · ἐν δὲ τρισὶ καὶ τέτρασι καὶ πέντε καὶ δέκα καὶ τρὶς τοσούτοις , οὐκ ἂν δήπου , διὰ τὸ πάνυ βραχύτατον τῆς προσθήκης . ὅπερ δὴ καὶ κατ' ἐνιαυτῶν παραδρομὴν τοσούτων οἱ πρὸ ἡμῶν τὰ μετέωρα φροντισταὶ καὶ ἀστροθεάμονες ὑφαιρούμενοι ἀσφαλῶς τὸ τῆς ἰσημερίας νυχθήμερον εὕρισκον · κἀντεῦθέν γε μὴν ἀσφαλῆ καὶ τὴν τοῦ Πάσχα διόρθωσιν ἐποιοῦντο · καὶ τὸ τῆς διορθώσεως ταύτης ἐγίνετο μέχρι τοῦ ἐξ Ἀδὰμ ἑξακισχιλιοστοῦ τριακοσιοστοῦ ἔτους ἔγγιστα . τὸ δ' ἐξ ἐκείνου μέχρις ἡμῶν οὐκ οἶδ' ὅπως ἐῤῥᾳθυμημένον τὸ πρᾶγμα καὶ ἀδιόρθωτον ἔμεινε . καὶ νῦν ὀφείλοντες οἱ τῆς καθ' ἡμᾶς ἐκκλησίας ἄνθρωποι τὴν ἀρχὴν τῆς τοῦ Πάσχα παρατηρήσεως πρὸ τῆς τοῦ μαρτίου ἔγγιστα ποιεῖσθαι εἰκοστῆς , οἱ δ' ἐκ τῆς αὐτοῦ δευτέρας καὶ εἰκοστῆς ποιοῦνται , οὐκ ὀρθῶς γε ποιοῦντες τουτί . ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἄλλοθέν ποθεν , ἢ τῆς πρὸς κριὸν ἡλιακῆς εἰσόδου τὰ τῆς ἰσημερίας ἀποφαινόμεθα , τὴν δέ γε πανσέληνον ὁμοίως οὐκ ἄλλοθέν ποθεν , ἢ τῆς τοῦ ἡλίου διαμετρικῆς ἀποστάσεως καὶ ἔτι γε τὸ Πάσχα τὸ νομικὸν οὐκ ἄλλοθέν ποθεν ἢ τῆς πανσελήνου · εὔδηλον ἄρα , ὡς τῆς ἰσημερίας μεταπεσούσης μετέπεσε καὶ τὰ τῆς πανσελήνου · καὶ ταύτῃ γε ἑπομένως συμπαρήλλαξε καὶ τὸ τῶν Ἰουδαίων Πάσχα , κἀκείνῳ δ' αὖ δήπου συμπαραλλάττειν χρεὼν καὶ τὸ ἡμέτερον . πρὸς γὰρ ἐκεῖνό γε ἀφορᾷ τὸ ἡμέτερον κἀκείνῳ τέτακται ἕπεσθαι οἱονεί τινι κρηπῖδι καὶ θεμελίῳ . ῥᾴδιον δ' ἂν εἴη βουλομένοις ἡμῖν ποιήσασθαι τὴν διόρθωσιν , βραχύ τι πλέον ἢ δύο νυχθημέρων ὑφαίρεσιν ποιησαμένοις . οὕτω γὰρ ἀνήκειν τοῖς μεταξὺ τοσούτοις ἔτεσιν ἡ τῆς ἀστρονομίας ἐπαγγέλλεται μέθοδος . τούτου δὲ μὴ γιγνομένου τὸ σφαλερὸν οὐ μικρόν . συμπίπτει γὰρ ἔσθ' ὅτε , καθὰ καὶ πολλάκις ἤδη γεγένηται , οἴεσθαι μὲν εἶναι πανσέληνον τὴν κυριακὴν καὶ πρώτην ἡμέραν τῆς μελλούσης ἑβδομάδος · οἴεσθαί γε μὴν τοῦτο ψευδές · γεγενῆσθαι γὰρ ἤδη πρὸ δύο νυχθημέρων κατὰ τὴν ἕκτην δηλαδὴ τῆς παρεληλυθυίας ἑβδομάδος ἡμέραν · κἀντεῦθεν σφαλλομένους ἄλλην ἀντ' ἄλλης περιμένειν κυριακὴν καὶ ποιεῖν τὴν ἀναστάσιμον ἑβδομάδα , ἑβδομάδα τῶν τοῦ Χριστοῦ παθημάτων . καὶ τὰ ἑξῆς τοῦ σφάλματος ἐντεῦθεν γνώριμα τοῖς ἅπασιν . ὅτι δ' οὐχ ἁπλῶς οὑτωσί πως οὐδ' εἰκῆ καὶ μάτην τὰ τοιαῦτα παρὰ τῶν θεμένων ἐτέθησαν , ἀλλ' ἕκαστα λόγον ἔχουσιν εὔλογον , δῆλον ἤδη ποιήσομαι . ἡ μὲν γὰρ μετ' ἰσημερίαν πανσέληνος τοῖς Ἑβραίων ζητεῖται παισίν · ἐπειδὴ τοιοῦτος καὶ ὁ καιρὸς ἐκεῖνος ἦν , καθ' ὃν τόν τε ἀμνὸν ἔθυσαν καὶ Αἴγυπτον ἔφυγον . ἡ μὲν γὰρ τότε ἰσημερία τῇ τοῦ μαρτίου ἐννάτῃ καὶ εἰκοστῇ γεγένηται · ἡ δὲ μετὰ τὴν ἰσημερίαν τότε πανσέληνος τῇ μετ' αὐτὴν ἑξῆς , ἥτις κατ' ἐκείνους ἦν τεσσαρεσκαιδεκάτη τοῦ Νισσάν · ὃς ἀντὶ τοῦ καθ' ἡμᾶς μαρτίου πρῶτος αὐτοῖς ἐν τοῖς μησὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀριθμεῖται . οὐ γὰρ ὁμοίως ἡμῖν οὐδ' ἀπὸ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἡμέρας ποιοῦνται τὰς τῶν μηνῶν τε καὶ ἐνιαυτῶν ἀρχὰς Πέρσαι καὶ Ἀλεξανδρεῖς καὶ Αἰγύπτιοι καὶ πρὸς τοῖς ἄλλοις Ἰουδαίων παῖδες , ἀλλ' ὡς ἑτέρως ἕκαστοι . Ἀλεξανδρεῖς μὲν γὰρ πρὸ τριῶν ἡμερῶν τῆς πρώτης τοῦ καθ' ἡμᾶς σεπτεμβρίου τὴν ἀρχὴν τοῦ σφετέρου τίθενται ἔτους · Αἰγύπτιοι δὲ νῦν μὲν αὐτὴν , νῦν δ' ἑτέραν , καὶ ἄλλοτ' ἄλλην ἀεί · καὶ Πέρσαι δὲ καὶ Μῆδοι καὶ Ἰνδοὶ τούτοις τε πᾶσι καί σφισιν αὐτοῖς ἀλλήλοις ἀσύμφωνα . καὶ Ἰουδαῖοι δὲ ποτὲ μὲν τήνδε τοῦ καθ' ἡμᾶς μαρτίου , ποτὲ δ' ἑτέραν ἡμέραν , καὶ ἄλλοτ' ἄλλην ἀεὶ , ἀρχὴν τοῦ παρ' αὐτοῖς ποιοῦνται Νισσάν . ἀπὸ γὰρ συνόδου πρὸς σύνοδον τῶν δύο φωστήρων τὰς τῶν μηνῶν ἀριθμοῦντες περιόδους τὸν ἑαυτοῦ μεταξὺ τὴν ἠρινὴν ἰσημερίαν περιλαμβάνοντα πρῶτον καὶ ἀρχὴν τῶν ἄλλων ποιοῦνται μηνῶν καὶ Νισσὰν ὀνομάζουσιν , ἀόριστον τὴν οἰκείαν ἔχοντα ἀρχήν . φησὶν οὖν πρὸς Μωσέα πάλαι ὁ κύριος · « ὁ μὴν οὗτος ὑμῖν ἀρχὴ μηνῶν πρῶτος ὑμῖν ἐστιν ἐν τοῖς μησὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ . τῇ δεκάτῃ τοῦ μηνὸς τούτου λαβέτω ἕκαστος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πρόβατον κατ' οἰκίαν . καὶ ἔσται ὑμῖν διατετηρημένον ἕως τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τοῦ μηνὸς τούτου · καὶ σφάξουσι πρὸς ἑσπέραν καὶ φάγονται . καὶ ποιήσετε τὴν ἡμέραν ταύτην νόμιμον αἰώνιον εἰς γενεὰς ὑμῶν . » ταῦτ' ἄρα καὶ εἰς ἀνάμνησιν τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐτήσιον ἀεὶ ποιοῦνται τὴν τοῦ Πάσχα πανήγυριν · οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ εἰς τύπον τῆς ἐκ τοῦ παρόντος πρὸς τὸν μέλλοντα αἰῶνα διαβάσεως κατὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου διάβασιν . ὅθεν καὶ ἀνεσπέρου τοῦ μέλλοντος ὄντος αἰῶνος ἀνέσπερον ἕτερον τρόπον εἶναι δεῖν φασι καὶ τὸ τῇδε τῇ πανηγύρει διακονοῦν νυχθήμερον . τοῦτο δὲ γίνεται πλησιφαές τε καὶ πανσέληνον τὸ πρὸς ἡμᾶς ἡμισφαίριον τῆς σελήνης ἐχούσης . τὴν γὰρ τοῦ ἡλίου τηνικαῦτα δύσιν ἡ τῆς σελήνης εὐθὺς ἀνατολὴ διαδέχεται καὶ οὐδεμίαν ὥραν ἡμῖν ἐᾷ σκοτισθῆναι τὸν ὑπὲρ κεφαλῆς ἀέρα . ἦν μὲν τοίνυν καὶ τότε , ὡς εἰκὸς , πλησιφαὲς τὸ πρὸς ἡμᾶς αὐτῆς ἡμισφαίριον ἔχουσα ἡ σελήνη τῇ ἕκτῃ τῆς ἕκτης ἐκείνης ἡμέρας ὥρᾳ ὀγδοήκοντα καὶ ἑκατὸν τηνικαῦτα τοῦ ἡλίου ἀφισταμένη μοίρας . διά τοι τοῦτο καὶ τεράστιον ἔδοξε τοῖς ἀστρολόγοις καὶ ὑπὲρ λόγον ὁ λόγος τῆς τότε γενομένης ἡλιακῆς ἐκλείψεως . οὐ γὰρ φυσικός τις εἵπετο ταύτῃ λόγος . ἐν γὰρ μιᾷ τοῦ ζωδιακοῦ γενομένων μοίρᾳ τῶν δύο φωστήρων αἱ φυσικαὶ τοῦ ἡλίου τελοῦνται ἐκλείψεις , ὑποτρεχούσης τῆς σελήνης τὸν ἥλιον . ὀγδοήκοντα δὲ καὶ ἑκατὸν διϊσταμένην μοίρας τὴν σελήνην ὀπισθοδρομῆσαι καὶ ὑποδραμεῖν τὸν ἥλιον , τοῦτο δ' ὑπὲρ πάντα φυσικὸν ἐτελεσιουργήθη λόγον . ὅθεν καὶ πρό γε πάντων ἀστρονόμοι τὸ θαῦμα διὰ θαύματος ἤγαγον καὶ θεὸν εἶναι τὸν πάσχοντα ἔφασαν . τοῖς γὰρ ἀμαθέσιν οὐδὲ τεράστιον ἔδοξεν , ἀλλ' εἰωθὸς τοῖς πλείστοις ἔτεσιν . ἐν ἐκείνῃ τοίνυν τῇ πανσελήνῳ καὶ τὸ Πάσχα τοῖς Ἰουδαίοις ἐθύετο · ἐν ἐκείνῃ δέ γε καὶ τὰ τῆς ἰσημερίας ἦν · ἐν ἐκείνῃ δὲ καὶ ὁ σωτὴρ , ὡς ἔφημεν , ὑπὲρ ἡμῶν ἐθανατοῦτο . γνώριμον δὲ δήπου τοῖς ἅπασιν , ὡς τρίτη μὲν ἦν μετὰ τὴν νομικὴν ἐκείνην ἑορτὴν , ἐν ᾗ τὸ τῆς θεϊκῆς ἡμῖν ἀναστάσεως μυστήριον ἐγεγένητο · καὶ ὡς πέμπτην καὶ εἰκοστὴν τηνικαῦτα ὁ μάρτιος ἤνυε μήν . ἃ δὴ δύο ὄντα ἐν ταὐτῷ , τήν τε τοῦ μηνὸς ἡμέραν δηλαδὴ καὶ τὸ τῆς ἀναστάσεως μυστήριον , διχῆ καὶ τριχῆ καὶ πολλαχῆ διελόμενοι τὸ τῶν εὐσεβῶν σύστημα οἱ μὲν τὴν τοῦ μηνὸς ἡμέραν νόμιμον αἰώνιον ἦγον ἑξῆς ὑπηρέτιν τῆς ἡμῶν πανηγύρεως · οἱ δὲ τὴν τοῦ νομικοῦ Πάσχα πανήγυριν πρότερον ἀνιχνεύοντες εἶτα τὴν ἐξ ἐκείνης τρίτην ἑόρτιον ἦγον τοῦ καθ' ἡμᾶς μυστηρίου · κἀντεῦθεν ἀνέορτον καὶ τὸ τῆς ἑορτῆς ἐφαίνετο καὶ οὐ μικρόν τι τὸ στασιάζον καὶ ἀτακτοῦν τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίᾳ ἐπήγετο . εἰ μὲν γὰρ ἀεὶ τὴν ἐκ τοῦ νομικοῦ Πάσχα τρίτην ἐν ταὐτῷ συνέπιπτε καὶ πέμπτην εἶναι τοῦ μηνὸς καὶ εἰκοστὴν , βέλτιον ἂν ἦν καὶ ὁμήγυρις ἦν ἡ πανήγυρις . ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν συμπίπτειν ἀμφότερα πάνυ τοι σπάνιον καὶ μόγις που διὰ πλείστων ἐτῶν · τὸ δὲ διεστάναι θάτερον θατέρου , τοῦτο δὲ μικροῦ διηνεκὲς καὶ ἐτήσιον · οἱ μὲν ἔφθανον τὴν μετ' ἰσημερίαν πανσέληνον , οἱ δ' ὑστέριζον . ἄλλοι δὲ χαίρειν φάσκοντες ἰσημερίας καὶ ἀμνοὺς καὶ θύματα καὶ πάντα νόμιμα ἔθιμα μόνην τὴν τεσσαρακονθήμερον ἐξαριθμοῦντες ἤνυον νηστείαν , ὅποι τε καὶ ὅπως τύχοιεν . ἐντεῦθεν καὶ σύγχυσίς τις καὶ κυκεὼν ἦν καὶ γλωσσῶν , ὡς εἰπεῖν , μερισμὸς ἐφ' ἑνί τινι πράγματι . ἦπου γὰρ εἰκὸς , τοὺς μὲν ἀσιτίαν ἀσκεῖν καὶ συμπαθεῖν τοῖς τοῦ σωτῆρος πάθεσι · τοὺς δὲ τρυφᾷν καὶ τοῖς ἐκείνου ἐπινικίοις συνήδεσθαι · καὶ τὸ καλὸν οὐ καλῶς ἑκατέρους ἐπιτελεῖν , πολλὰ ποιοῦντας τὸ ἓν καὶ διασπῶντας τὴν τῆς ἐκκλησίας ὁμόνοιαν καὶ τὸν καλῶς ἀλληλουχούμενον μεριζομένους σύνδεσμον . τοῦτο τοίνυν οὕτω τεμνόμενον καὶ οὕτω διασπώμενον οἱ τῆς εὐσεβείας πρόβολοι καὶ θεῖοι συνιδόντες διδάσκαλοι θεσπίσμασι κανονικοῖς ὡσπερεί τισι χαρακώμασι περιφράττουσι , μηδένα πιστὸν πρό γε τῆς ἠρινῆς ἰσημερίας τελεῖν τὴν τῆς ἀναστάσεως νομοθετήσαντες πανήγυριν · ἀλλ' ἐν κυριακῇ τῇ ἐφεξῆς μετὰ τὸ Ἰουδαϊκὸν Πάσχα , τῇ μετὰ πανσέληνον δηλαδὴ τῇ μετ' ἰσημερίαν . ταῦτ' ἄρα καὶ χρεὼν πάντα πιστὸν σὺν ἀκριβείᾳ ζητεῖν τὴν μετ' ἰσημερίαν πανσέληνον , εἰ βούλοιτο μὴ παραβαίνειν τὰ τῆς ἐκκλησίας θεσμά . ταύτης γὰρ λανθανούσης ἕπεται λανθάνειν καὶ τὴν ἡμῖν ὀφειλομένην ἡμέραν ἑόρτιον καὶ ὥσπερ ἐν ἀδήλῳ πελάγει ναυαγεῖν ἡμᾶς ἴσα γε πλανωμένῃ νηῒ , ἣν ἀπολαβοῦσαι νύκτες καὶ χειμῶνες τάς τε ἀγκύρας ἐξέκοψαν καὶ αὐτὴν τῆς προσηκούσης μάλα ἀπήλλαξαν καταγωγῆς .
Lemmas: ( Β . ) καί δή δήω εἰμί πρῶτος φημί ὁ ἐαρινός ἰσημερία εἰς ἀκριβής ἐρευνάω . οὗτος γάρ αἴτιος ἅπας ὁ ἑξῆς ὑπόθεσις , ὡς πρόειμι εἴρω · εἶτα ὁ ἐφεξῆς μετά ἰσημερία πανσέληνος . πανσέληνος δέ φημί , ὁπότε πλησιφαής εἰμί ὁ πρός ἐγώ ἡμισφαίριον ὁ σελήνη . οὗτος δέ γίγνομαι εἄν , ὁπότε βραχύς τίς πλέω ἢ τεσσαρεσκαιδεκαταίαν ὁ σελήνη ὁ ἡμέρα ἄγω , ἐξότου περί ὁ αὐτός ἐν αὐτός συνέρχομαι ὁ ἥλιος μοῖρα ὁ ὁ ζῴδιον σφαῖρα , εἷς ἅπτω ἀμφότερος κάθετος . ἐπεί οὖν ὁ νομικός μέν ἕπω ὁ ἡμέτερος Πάσχα , ἐκεῖνος δέ ὁ μετά ἰσημερία πανσέληνος , δήω ἐκεῖνος διευκρινέω πρίν · εἶτα ὁ ἅπας εὔδηλος εἄν εἰμί ὁ κατά ἐγώ . ἀκριβής τοίνυν γίγνομαι ἰσημερία ἐν μόνος δύο ὁ ἐνιαυτός νυχθήμερον · εἷς μέν ἄρχω ἤδη φθινόπωρον · ἕτερος δέ ἄρχω ἔαρ εὐθύς . καί περί μέν ὁ φθινοπωρινός ἰσημερία οὐδείς ἐγώ ἐν ὁ πάρειμι λόγος · περί γε μήv ὁ ἠρινός καί μάλα γε ὅς πλεῖστος . γίγνομαι τοίνυν ἀκριβής ἰσημερία ἐν ἔαρ ὥρα , ὁπότε περί μοῖρα πρῶτος ὁ ἥλιος γίγνομαι ὁ κριός · ὅπῃ καί ὁ ἰσημερινός ὁ ἀστροθεάμων διαγράφω κύκλος . γίγνομαι δέ οὐ ὁμοίως ἐν ἅπας ἔτος · ἀλλά ἐν μέν ὁ ὁ Ναβονασάρου περί λῆξις ἑσπέριος ὁ ὁ Μάρτιος πέμπτος καί εἰκοστός · ἐν δέ ὁ Φίλιππος ὁ Ἀριδαῖος περί μεσημβρία ὁ εἰκοστός τέταρτος αὐτός · ἐν ὅς δέ ἡμέρα ὁ Χριστός ὑπέρ ἐγώ θανατόω τρίτος καί εἰκοστή διανύω αὐτός , πολύς πρότερος πρίν ἢ ἀνατέλλω ὁ ἥλιος , ἢ μᾶλλον εἶπον περί μέσος ἐκεῖνος ὁ νύξ · νῦν δέ ἐπί ἐγώ ἑπτακαιδέκατος ἀνύω αὐτός . οὐ ἀκριβολογέομαι δέ οὔτε μήv ὁ ὁ ἡμέρα ὥρα , οὔτε μήv οὐδέ γε ὁ ὁ ὥρα μέρος . οὖον γάρ ἀναγκαῖος νῦν , ὅτι μή διατριβή μή πάνυ ὅς προσήκω ὁ χρεία . ὥστε ἔξεστι συλλογίζομαι ὁ ὁ μεταξύ χρόνος διαφορά ἐντεῦθεν καί διά ὅσος ἔτος ὀπισθόπους ὁ χρόνος ἡμέρα εἷς γίγνομαι καί διά ὅσος αὖθις ἕτερος εἷς καί ὁμοίως ἀεί . οὗτος δέ οὖον παρά ὁ ὁ ἥλιος γίγνομαι κίνησις . ὁμαλός γάρ ἐκεῖνος ἀεί οὗτος ποιέω καί ἀπαρέγκλιτος · ἀλλά παρά ὁ ὁ ἐνιαύσιος ἡμέρα ἀπαρίθμησις , ὅς σφαλερός αὐτός ποιέω . πρός γάρ ὁ τριακόσιοι ἑξήκοντα πέντε νυχθήμερον τίθημι καί ὁλόκληρος τέταρτος νυχθήμερον εἷς , οὐ ὀφείλω οὗτος . ὡς γάρ ὁ μέγας φημί Πτολεμαῖος , τριακοσιοστός δήω ἡμέρα μέρος δεῖ οὗτος προστίθημι καί οὐ ὁλόκληρος · ὡς δέ ἔγωγε αὐτός ἐξακριβόω εὑρίσκω , μείζων καί ἥκιστος τριακοσιοστός τέλειος , εἰμί μέν ἀσφαλῶς ἀκριβόω · εἰμί δέ μή , σκέμμα οὗτος τίθημι ὁ ἔπειτα ἀστρολόγος . ἐγώ γάρ οὖον σχολάζω οὗτος νῦν διασαφέω . ὅμως ἵστημι κατά ἐκεῖνος . κακός γάρ λυμαίνομαι ὁ λόγος πρός οὖον πάνυ ὅς πολύς ὁ χρόνος διατρίβω . παρατηρητέον οὖν , ὡς κατά ἐκεῖνος ὁ μέγας δηλαδή Πτολεμαῖος διά ὅλος τριακόσιοι ἐνιαυτός νυχθήμερον ὅλος συνάγω . ὁ δέ εἴρω πολλοστημόριον ὁ ἡμέρα ἐν μέν τοσοῦτος ἔτος καί μάλα ἐπίδηλος ἤδη καθίστημι · ἐν δέ τρεῖς καί τέσσαρες καί πέντε καί δέκα καί τρίς τοσοῦτος , οὐ εἄν δήπου , διά ὁ πάνυ βραχύς ὁ προσθήκη . ὅσπερ δή καί κατά ἐνιαυτός παραδρομή τοσοῦτος ὁ πρό ἐγώ ὁ μετέωρος φροντιστής καί ἀστροθεάμων ὑφαιρέω ἀσφαλῶς ὁ ὁ ἰσημερία νυχθήμερον εὑρίσκω · ἐντεῦθεν γε μήv ἀσφαλής καί ὁ ὁ Πάσχα διόρθωσις ποιέω · καί ὁ ὁ διόρθωσις οὗτος γίγνομαι μέχρι ὁ ἐκ Ἀδάμ ἑξακισχιλιοστός τριακοσιοστός ἔτος ἔγγιστος . ὁ δέ ἐκ ἐκεῖνος μέχρι ἐγώ οὐ οἶδα ὅπως ῥᾳθυμέω ὁ πρᾶγμα καί ἀδιόρθωτος μένω . καί νῦν ὀφείλω ὁ ὁ κατά ἐγώ ἐκκλησία ἄνθρωπος ὁ ἀρχή ὁ ὁ Πάσχα παρατήρησις πρό ὁ ὁ Μάρτιος ἔγγιστος ποιέω εἰκοστός , ὁ δέ ἐκ ὁ αὐτός δύο καί εἰκοστός ποιέω , οὐ ὀρθῶς γε ποιέω οὗτος . ἐπεί γάρ οὐ ἄλλοθεν πόθεν , ἢ ὁ πρός κριός ἡλιακός εἴσοδος ὁ ὁ ἰσημερία ἀποφαίνω , ὁ δέ γε πανσέληνος ὁμοίως οὐ ἄλλοθεν πόθεν , ἢ ὁ ὁ ἥλιος διαμετρικός ἀπόστασις καί ἔτι γε ὁ Πάσχα ὁ νομικός οὐ ἄλλοθεν πόθεν ἢ ὁ πανσέληνος · εὔδηλος ἄρα , ὡς ὁ ἰσημερία μεταπίπτω μεταπίπτω καί ὁ ὁ πανσέληνος · καί οὗτος γε ἑπομένως συμπαραλλάσσω καί ὁ ὁ Ἰουδαῖος Πάσχα , ἐκεῖνος δέ αὖος δήπου συμπαραλλάσσω χρεὼν καί ὁ ἡμέτερος . πρός γάρ ἐκεῖνος γε ἀφοράω ὁ ἡμέτερος ἐκεῖνος τάσσω ἕπω οἱονεί τις κρηπίς καί θεμέλιος . ῥᾴδιος δέ εἄν εἰμί βούλομαι ἐγώ ποιέω ὁ διόρθωσις , βραχύς τίς πλέω ἢ δύο νυχθήμερον ὑφαίρεσις ποιέω . οὗτος γάρ ἀνήκω ὁ μεταξύ τοσοῦτος ἔτος ὁ ὁ ἀστρονομία ἐπαγγέλλω μέθοδος . οὗτος δέ μή γίγνομαι ὁ σφαλερός οὖον μικρός . συμπίπτω γάρ ἔστω ὅτε , καθά καί πολλάκις ἤδη γίγνομαι , οἴομαι μέν εἰμί πανσέληνος ὁ κυριακός καί πρῶτος ἡμέρα ὁ μέλλω ἑβδομάς · οἴομαι γε μήv οὗτος ψευδής · γίγνομαι γάρ ἤδη πρό δύο νυχθήμερον κατά ὁ ἕκτος δηλαδή ὁ παρέρχομαι ἑβδομάς ἡμέρα · ἐντεῦθεν σφάλλω ἄλλος ἀντί ἄλλος περιμένω κυριακός καί ποιέω ὁ ἀναστάσιμος ἑβδομάς , ἑβδομάς ὁ ὁ Χριστός πάθημα . καί ὁ ἑξῆς ὁ σφάλμα ἐντεῦθεν γνώριμος ὁ ἅπας . ὅτι δέ οὐ ἁπλόος οὕτως πως οὐδέ εἰκῇ καί μάτην ὁ τοιοῦτος παρά ὁ τίθημι τίθημι , ἀλλά ἕκαστος λόγος ἔχω εὔλογος , δῆλος ἤδη ποιέω . ὁ μέν γάρ μετά ἰσημερία πανσέληνος ὁ Ἑβραῖος ζητέω παῖς · ἐπεί τοιοῦτος καί ὁ καιρός ἐκεῖνος εἰμί , κατά ὅς ὁ τε ἀμνός θύω καί Αἴγυπτος φεύγω . ὁ μέν γάρ τότε ἰσημερία ὁ ὁ Μάρτιος ἐννάτη καί εἰκοστός γίγνομαι · ὁ δέ μετά ὁ ἰσημερία τότε πανσέληνος ὁ μετά αὐτός ἑξῆς , ὅστις κατά ἐκεῖνος εἰμί τεσσαρεσκαιδέκατος ὁ Νισσάν · ὅς ἀντί ὁ κατά ἐγώ Μάρτιος πρῶτος αὐτός ἐν ὁ μείς ὁ ἐνιαυτός ἀριθμέω . οὖον γάρ ὁμοίως ἐγώ οὐδέ ἀπό εἷς καί ὁ αὐτός ἡμέρα ποιέω ὁ ὁ μείς τε καί ἐνιαυτός ἀρχή Πέρσης καί Ἀλεξανδρεύς καί Αἰγύπτιος καί πρός ὁ ἄλλος Ἰουδαῖος παῖς , ἀλλά ὡς ἑτέρως ἕκαστος . Ἀλεξανδρεύς μέν γάρ πρό τρεῖς ἡμέρα ὁ πρῶτος ὁ κατά ἐγώ Σεπτέμβριος ὁ ἀρχή ὁ σφέτερος τίθημι ἔτος · Αἰγύπτιος δέ νῦν μέν αὐτός , νῦν δέ ἕτερος , καί ἄλλοτε ἄλλος ἀεί · καί Πέρσης δέ καί Μῆδος καί Ἰνδός οὗτος τε πᾶς καί σφεῖς αὐτός ἀλλήλων ἀσύμφωνος . καί Ἰουδαῖος δέ ποτέ μέν ὅδε ὁ κατά ἐγώ Μάρτιος , ποτέ δέ ἕτερος ἡμέρα , καί ἄλλοτε ἄλλος ἀεί , ἀρχή ὁ παρά αὐτός ποιέω Νισσάν . ἀπό γάρ σύνοδος πρός σύνοδος ὁ δύο φωστήρ ὁ ὁ μείς ἀριθμέω περίοδος ὁ ἑαυτοῦ μεταξύ ὁ ἠρινός ἰσημερία περιλαμβάνω πρῶτος καί ἀρχή ὁ ἄλλος ποιέω μείς καί Νισσάν ὀνομάζω , ἀόριστος ὁ οἰκεῖος ἔχω ἀρχή . φημί οὖν πρός Μωσῆς πάλαι ὁ κύριος · « ὁ μήv οὗτος σύ ἀρχή μείς πρῶτος σύ εἰμί ἐν ὁ μείς ὁ ἐνιαυτός . ὁ δέκατος ὁ μείς οὗτος λαμβάνω ἕκαστος ὁ υἱός Ἰσραήλ πρόβατον κατά οἰκίον . καί εἰμί σύ διατηρέω ἠώς ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος ὁ μείς οὗτος · καί σφάζω πρός ἑσπέρα καί ἐσθίω . καί ποιέω ὁ ἡμέρα οὗτος νόμιμος αἰώνιος εἰς γενεά σύ . » αὐτός ἄρα καί εἰς ἀνάμνησις ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἐτήσιος ἀεί ποιέω ὁ ὁ Πάσχα πανήγυρις · οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί εἰς τύπος ὁ ἐκ ὁ πάρειμι πρός ὁ μέλλω αἰών διάβασις κατά ὁ ἐκ Αἴγυπτος διάβασις . ὅθεν καί ανέσπερος ὁ μέλλω εἰμί αἰών ἀνέσπερον ἕτερος τρόπος εἰμί δήω φημί καί ὁ ὅδε ὁ πανήγυρις διακονέω νυχθήμερον . οὗτος δέ γίγνομαι πλησιφαής τε καί πανσέληνος ὁ πρός ἐγώ ἡμισφαίριον ὁ σελήνη ἔχω . ὁ γάρ ὁ ἥλιος τηνικαῦτα δύσις ὁ ὁ σελήνη εὐθύς ἀνατολή διαδέχομαι καί οὐδείς ὥρα ἐγώ ἐάω σκοτίζω ὁ ὑπέρ κεφαλή ἀήρ . εἰμί μέν τοίνυν καί τότε , ὡς εἰκός , πλησιφαής ὁ πρός ἐγώ αὐτός ἡμισφαίριον ἔχω ὁ σελήνη ὁ ἕκτος ὁ ἕκτος ἐκεῖνος ἡμέρα ὥρα ὀγδοήκοντα καί ἑκατόν τηνικαῦτα ὁ ἥλιος ἀφίστημι μοῖρα . διά ὅς οὗτος καί τεράστιος δοκέω ὁ ἀστρολόγος καί ὑπέρ λόγος ὁ λόγος ὁ τότε γίγνομαι ἡλιακός ἔκλειψις . οὖον γάρ φυσικός τις ἕπω οὗτος λόγος . ἐν γάρ εἷς ὁ ζωδιακός γίγνομαι μοῖρα ὁ δύο φωστήρ ὁ φυσικός ὁ ἥλιος τελέω ἔκλειψις , ὑποτρέχω ὁ σελήνη ὁ ἥλιος . ὀγδοήκοντα δέ καί ἑκατόν διΐστημι μοῖρα ὁ σελήνη ὀπισθοδρομέω καί ὑποτρέχω ὁ ἥλιος , οὗτος δέ ὑπέρ πᾶς φυσικός τελεσιουργέω λόγος . ὅθεν καί πρό γε πᾶς ἀστρονόμος ὁ θαῦμα διά θαῦμα ἄγω καί θεός εἰμί ὁ πάσχω φημί . ὁ γάρ ἀμαθής οὐδέ τεράστιος δοκέω , ἀλλά εἴωθα ὁ πλεῖστος ἔτος . ἐν ἐκεῖνος τοίνυν ὁ πανσέληνος καί ὁ Πάσχα ὁ Ἰουδαῖος θύω · ἐν ἐκεῖνος δέ γε καί ὁ ὁ ἰσημερία εἰμί · ἐν ἐκεῖνος δέ καί ὁ σωτήρ , ὡς φημί , ὑπέρ ἐγώ θανατόω . γνώριμος δέ δήπου ὁ ἅπας , ὡς τρίτος μέν εἰμί μετά ὁ νομικός ἐκεῖνος ἑορτή , ἐν ὅς ὁ ὁ θεῖος ἐγώ ἀνάστασις μυστήριον γίγνομαι · καί ὡς πέμπτος καί εἰκοστή τηνικαῦτα ὁ Μάρτιος ἀνύω μείς . ὁ δή δύο εἰμί ἐν αὐτός , ὁ τε ὁ μείς ἡμέρα δηλαδή καί ὁ ὁ ἀνάστασις μυστήριον , διχῆ καί τριχῆ καί πολλαχῆ διαιρέω ὁ ὁ εὐσεβής σύστημα ὁ μέν ὁ ὁ μείς ἡμέρα νόμιμος αἰώνιος ἄγω ἑξῆς ὑπηρέτις ὁ ἐγώ πανήγυρις · ὁ δέ ὁ ὁ νομικός Πάσχα πανήγυρις πρότερος ἀνιχνεύω εἶτα ὁ ἐκ ἐκεῖνος τρίτος ἑόρτιος ἄγω ὁ κατά ἐγώ μυστήριον · ἐντεῦθεν ἀνέορτος καί ὁ ὁ ἑορτή φαίνω καί οὖον μικρός τίς ὁ στασιάζω καί ἀτακτέω ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία ἐπάγω . εἰμί μέν γάρ ἀεί ὁ ἐκ ὁ νομικός Πάσχα τρίτος ἐν αὐτός συμπίπτω καί πέμπτος εἰμί ὁ μείς καί εἰκοστή , ἀγαθός εἄν εἰμί καί ὁμήγυρις εἰμί ὁ πανήγυρις . ἐπεί δέ ὁ μέν συμπίπτω ἀμφότερος πάνυ ὅς σπάνις καί μόγις ποῦ διά πλεῖστος ἔτος · ὁ δέ διίστημι ἕτερος θατέρου , οὗτος δέ μικρός διηνεκής καί ἐτήσιος · ὁ μέν φθάνω ὁ μετά ἰσημερία πανσέληνος , ὁ δέ ὑστερίζω . ἄλλος δέ χαίρω φάσκω ἰσημερία καί ἀμνός καί θῦμα καί πᾶς νόμιμος ἔθιμος μόνος ὁ τεσσαρακονθήμερος ἐξαριθμέω ἀνύω νηστεία , ὅποι τε καί ὅπως τυγχάνω . ἐντεῦθεν καί σύγχυσις τις καί κυκεών εἰμί καί γλῶσσα , ὡς εἶπον , μερισμός ἐπί εἷς τις πρᾶγμα . ἦπου γάρ εἰκός , ὁ μέν ἀσιτία ἀσκέω καί συμπαθέω ὁ ὁ σωτήρ πάθος · ὁ δέ τρυφάω καί ὁ ἐκεῖνος ἐπινίκιος συνήδομαι · καί ὁ καλός οὖον καλῶς ἑκάτερος ἐπιτελέω , πολύς ποιέω ὁ εἷς καί διασπάω ὁ ὁ ἐκκλησία ὁμόνοια καί ὁ καλῶς ἀλληλουχέω μερίζω σύνδεσμος . οὗτος τοίνυν οὗτος τέμνω καί οὗτος διασπάω ὁ ὁ εὐσέβεια πρόβολος καί θεῖος συνοράω διδάσκαλος θέσπισμα κανονικός ὥσπερ τις χαράκωμα περιφράσσω , μηδείς πιστόν πρό γε ὁ ἠρινός ἰσημερία τελέω ὁ ὁ ἀνάστασις νομοθετέω πανήγυρις · ἀλλά ἐν κυριακός ὁ ἐφεξῆς μετά ὁ Ἰουδαικός Πάσχα , ὁ μετά πανσέληνος δηλαδή ὁ μετά ἰσημερία . αὐτός ἄρα καί χρεὼν πᾶς πιστόν σύν ἀκρίβεια ζητέω ὁ μετά ἰσημερία πανσέληνος , εἰμί βούλομαι μή παραβαίνω ὁ ὁ ἐκκλησία θεσμά . οὗτος γάρ λανθάνω ἕπω λανθάνω καί ὁ ἐγώ ὀφείλω ἡμέρα ἑόρτιος καί ὥσπερ ἐν ἄδηλος πέλαγος ναυαγέω ἐγώ ἴσος γε πλανάω ναῦς , ὅς ἀπολαμβάνω νύξ καί χειμών ὁ τε ἄγκυρα ἐκκόπτω καί αὐτός ὁ προσήκω μάλα ἀπαλλάσσω καταγωγεύς .