nicephorus-gregoras.historia-romana 26
Περὶ μὲν οὖν δὴ ὧν ἐξεγένετό μοι μαθεῖν τοῖς ἐχθροῖς τουτοισὶ μεμηχανημένων ἐπιβουλῶν κατὰ σοῦ , καὶ δι' ἃ μάλιστα πάντων ἐπὶ σὲ τὸ ἀντίπαλον ἅπαν ὁλοσχερέστερον ὥρμηται μέρος , φόνου πνέον καὶ ποικίλων θανάτων μελέτας ἔχον , ταῦτα ἐστί . περὶ δὲ τοῦ καλουμένου τοῖς Παλαμίταις τόμου , καὶ ὅσα τούτῳ καὶ οἷα ἐγγέγραπται δόγματα , εἰ πάντα μοι διεξιέναι βουλομένῳ γε εἴη , πολλοῦ μέντ' ἂν οἶμαι δεήσειν τοῦ χρόνου , πολλῆς δ' αὖ τῆς σχολῆς , ἣ ἂν ἀπηλλαγμένη παντάπασιν εἴη πραγμάτων καὶ ἀωρίας ἁπάσης . φασὶ γὰρ οἷς διεξιόντων ἐκείνων ἀκηκοέναι τετύχηκε , μηδὲν μηδαμῇ μήθ' ὑγιὲς μήτ' ἀληθείας ἐχόμενον εἶναι ἐκεῖ , μήτε μὴν οὐδέν , οὔθ' ἃ λελάληται μήθ' ἃ πέπρακται , μεμνῆσθαι μηδενὸς καθά τε λελάληται καὶ καθὰ πέπρακται , ἀλλ' ὥσπερ ἂν εἰ οἱ τὰς Ἀτλαντίδας οἰκοῦντες νήσους , αἵτινές ποτ' ἄρ' εἶεν ἐκεῖναι , πολλὴν παρεχόμεναι τὴν αὐτονομίαν τῇ γλώττῃ τῶν ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι περὶ τῶν ἐκεῖ βουλομένων , οὔτ' ἰδόντες οὔτ' ἀκούσαντες τῶν ἐνταυθοῖ μηδέν , παρελθόντες οὖν εἰδέναι διετείνοντο βέλτιον ἡμῶν περὶ τῶν ἐνταῦθα καὶ διεμυθολόγουν τερατώδη τινὰ καὶ ἀλλόκοτα διηγήματα , οὕτω καὶ οἱ περὶ τὸν Παλαμᾶν ἐπεπράχεσαν καὶ τοιαῦτα τῷ οἰκείῳ ξυνέθεσαν τόμῳ . ἃ γὰρ ἐβούλοντο γενέσθαι μέν , οὐ γεγένηνται δέ , καὶ ἃ λέγειν ἐβούλοντο μέν , οὐ δεδύνηνται δέ , τῶν παραχρῆμα ἐλέγχων τοῖς μὲν ἐντυγχάνοντες ἤδη τοὺς δ' ὑποπτεύοντές γ' ἔτι , ταῦτα δὴ μετὰ πολλῆς ἐξέθεντο τῆς αὐθαδείας ἐκεῖ , τῇ τοῦ καιροῦ ῥοπῇ τὸ ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι μάλα τεθαρρηκότες , καὶ τό γε παρὰ σφίσιν αὐτοῖς ἀνέκφορα ἔχειν αὐτὰ καὶ ἡμῖν ἀθέατα . φασὶ δ' οὖν Παλαμᾶν τά τε ἄλλα πρὸς ἀπάτην δρᾶν τῶν ἁπλουστέρων , καὶ θεραπείας δῆθεν τῶν σκανδαλιζομένων κατ' αὐτοῦ ἐπισκόπων . καὶ μὲν δὴ καὶ τῶν αὐτῷ βλασφημηθέντων ἔνια κόπτοντά τε καὶ ξέοντα , ξυντιθέναι νῦν ἐν ἄλλαις λέξεσι τὸν βλασφημοῦντα νοῦν τοῖς νέοις τόμοις αὐτοῦ , ἅτ' οὐκ εἰδέναι τῶν ἐπισκόπων ἐχόντων πλέον οὐδὲν ἢ ὅτι ἔξεσται ἃ κακῶς τέθειται , οἷα δ' ἃ μὲν ἔξεσται οἷα δ' αὖ ἃ τέθειται τὴν δύναμίν ἐστι , τούτων δ' οὔτ' ἐπαΐειν ὅλως οὔτε φροντίζειν . προφέρειν γὰρ καὶ γραφικὰς λέγεται μαρτυρίας , οὐχ ὡς ἔχουσιν ὑγιείας , ἀλλὰ παραφθείροντα πῇ μὲν ταῖς ἐντομαῖς καὶ παραλλάξεσι , πῇ δὲ ταῖς παρεξαγωγαῖς ὁμοῦ τε καὶ παρεξηγήσεσιν . ὧν , εἰ βουληθείης , οὐκ ἂν ἔγωγ' ὀκνήσαιμι σχολὴν ἄγοντι νῦν προφέρειν ἔνια καὶ προτιθέναι σοι βραχείας τινὸς ἀντιρρήσεως πρόφασιν . Τῷ μὲν δὴ τόμῳ ἐκείνῳ τῆς ἀντιθέτου δυνάμεως , Ἀγαθάγγελε , νῦν ἀωρίαν εἶναι μακρὰν ἀντιλέγειν , σκοπῶν ἀκριβῶς οὐδ' αὐτὸς ἀρνηθείης ἄν · πολλοὶ γὰρ ἡμᾶς ἐλλοχῶσι πολέμιοι , τὰς κύκλῳ παρόδους ἀκριβῶς κατέχοντες , καὶ πολλοὶ τῆς ἡμετέρας γλώττης ἐπίβουλοι κάθηνται , ἔφεδροί τινες εἰπεῖν φρουροὶ καὶ ἡμεροσκόποι , ἴνδαλμά τι ζητοῦντες προφάσεως οἱασοῦν εἰληφέναι , ἵν' ἡμᾶς ἀναιδέστερον ὑβρίσαντες ὁμοῦ καὶ τῆς παρούσης ζωῆς ἀπαλλάξωσι , καὶ δόξωσι λατρείαν προσάγειν τοῖς νῦν ἡγεμόσι . κἀμοὶ μὲν θανάτου μέλει οὐδ' ὁτιοῦν · συμφυὴς γάρ , καὶ εἰ μὴ τήμερον , ἀλλ' αὔριον ἴσως ἀδήλοις ποσὶν ἐπικείσεται . τῶν δ' οὖν διωκόντων φειδοῖ , μὴ πρόφασιν ἡμᾶς ποιούμενοι τὴν θείαν αὐτοὶ καθ' αὑτῶν ὀργὴν ἐρεθίζωσι , τούτων δ' οὖν ἕνεκα σιγᾶν ἀνάγκη , καὶ μάλισθ' ὅτι μηδ' ἀνὰ χεῖρας ἔχειν ἡμᾶς ξυνεπεπτώκει τὸν τόμον ἐκεῖνον , ἵνα πάντως βέβαια καὶ μὴ κωφὰ τὰ προβαλλόμενα ᾖ . ἐπειδὰν δ' ὁ τῆς αἰθρίας ἀναλάμψῃ καιρὸς καὶ ἡ προσήκουσα τῇ γλώττῃ παρρησία προσγένηται ξύν γε θεῷ , τότε δὴ κἀγὼ μετὰ σχολῆς ἀναλαβὼν θρηνήσω τὸν νεκρόν μου , καὶ τότε κλαύσομαι πικρῶς ἐπὶ τὸ σύντριμμα τοῦ γένους μου , καταδέσμοις φάναι καὶ φαρμάκοις ἰατρικοῖς τισὶ τὴν τοῦ τοσούτου πάθους ὡς οἷόν τε πειρώμενος φλεγμονὴν θεραπεύειν . περί γε μὴν τῶν νῦν ἐπισκόπων , οὐ χρή σε θαυμάζειν ὅτι μηδὲ τὰς πρώτας ἀρχὰς τῶν στοιχείων οἱ πλείους ἴσασιν ὑγιῶς συντιθέναι , τοῖς πολλοῖς γοῦν τῶν βρεφῶν καὶ νηπίων ἐπ' ἴσης , ἀλλ' ἀγροικότερον τρόπον τὰ τῶν θείων δογμάτων ... τὴν πᾶσαν κενοῦσι σπουδήν . οὐδὲ μεταπείθειν πειρᾶσθαι μηδένα , μηδὲ συναναμίγνυσθαι τούτων οὐδέσι μηδ' ὁτιοῦν · μεστοὶ γὰρ ἅπαντες ὑποψίας . καὶ ὅσον ἐς τὸ καλὸν κἀγαθὸν τυφλῶς τε ἔχουσι καὶ ἀμαθῶς , τοσοῦτο δολιότητός τε καὶ φθόνου μεστοί . καὶ ῥᾷστα παριόντες διαβαλοῦσί σε πρὸς τοὺς ἡγεμόνας . πολλοῦ γὰρ εἶναι δεῖν τῇ τούτων παραβαλεῖν κακίᾳ πᾶσαν παλαιῶν τε καὶ νέων ἀνδρῶν κακοτρόπων κακίαν . εἰ δὲ μὴ ῥᾴδιον ἐκ πρώτης συνορᾶν ὁμιλίας μηδὲ τοῦ τῷ κριτικῷ τῆς ψυχῆς ταμιευομένου δικαστηρίου τὰς ψήφους ἀνακύπτειν εὐθὺς ἐλευθερίας καὶ ἀδεκάστους , ἀλλ' οὖν διὰ τῆς τοῦ χρόνου πείρας ἔξεστιν ἴχνη λαμβάνειν τινά , τῆς φύσεως οἷον ἀναδιδούσης ἀμυδρὰς εἰκασίας , οὐκ ἐκ προνοίας μέν , ἐκ τοῦ παρήκοντος δ' οὖν , ἐν οἷς ἐνίοτε καὶ ἡ γλῶττα λανθάνουσα προδότις ἀκούσιος γίνεται τῶν τῆς ψυχῆς ἀπορρήτων ἀρρωστημάτων , θυμοῦ τινὸς ἐρεθίζοντος ἴσως καθάπερ πνεύματος τὴν ψυχήν , ἢ πραγματικῆς οἵας δή τινος ἔξωθεν ἐπιρροῆς καὶ ἀδοκήτου φορᾶς . ὁπόσαι γὰρ τῶν σωματικῶν χρωμάτων τε καὶ σχημάτων αἱ παραλλάξεις εἰσὶ τοῖς ἀνθρώποις , τοσαῦται καὶ τῶν ψυχικῶν ἕξεων αἱ διαφοραί . καὶ τοῦτ' εἰς ἀπειρίας ἴδοις ἂν ἐκτεῖνον τοὺς δρόμους πελάγη , στάσιν ἀληθῶς οὐ δυνάμενον οὐδαμῇ ποτὲ γνώσεως ἔχειν . πᾶσάν τε γὰρ ὑπερβαίνει σχολαστικὴν ἀνθρώπων σοφῶν ἐπίνοιαν , καὶ πάσας ἄρδην ἐπιστημονικὰς καὶ τεχνικὰς μεθόδους μακρὸν καὶ ἡδύ τι γελώσῃ περιφανῶς ὑποτίθησι χλεύῃ . ἦ γὰρ ἂν οὐδ' ἐλαχίστου σφίσιν ἔδει διερευνᾶν ὅστις ἂν εἴη λόγος τῶν τῆς ψυχῆς βραβευτὴς ἀσφαλὴς ἀπορρήτων . οὐδ' ἂν οὐδέσιν ἔδει τοῦ λοιποῦ τῶν ἔξωθεν ἠθῶν καὶ χρωμάτων , ἀφθόγγοις ταυτὶ φωναῖς ἀναδιδασκόντων , ἀμυδρῶς μὲν πρότερον τελεωτικῶς δ' αὖ προχωρούσης τῆς πείρας , ὡς εὐχερέστερόν πως ἔχειν ἤδη κἀπὶ τὰς πρώτας αἰτίας καὶ διαλήψεις ὅπως ποτὲ τῶν τῆς ψυχῆς χρωμάτων καὶ διαθέσεων παραπέμπειν , κἀπί τι γνώριμον ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν ἀεὶ ἀναφέρειν τὸν τῆς συνεχοῦς εἰκασίας εἱρμόν , καὶ ἐπερείδειν τοῖς πρώτοις ἴχνεσι τὰς κατόπιν ἐφόδους τῶν ἀναλογισμῶν . ὁρῶν γὰρ ὡς κἀκ τῶν οἰκείων οὐδὲν οὐδαμῇ οὐδενί ποτε οὐδ' αὐτοί γε ἐγκαλλωπίζεσθαι ἔχοντες ἐπὶ τἀφανὲς καταφεύγουσι τῶν ὀνείρων , τοῖς τὰς τραγῳδίας γράφουσιν ἥκοντες ἐς ταὐτόν , οἷς αἱ καταστροφαὶ καὶ ἐσχατιαὶ τῶν δραμάτων θεοῦ τινὸς ἐκ μηχανῆς προσδέονται , μὴ δυναμένοις ῥᾳδίως ψευδῶν καὶ παραλόγων προτάσεων ὑποθέσεων εὐφυὲς ἐπάγειν τέλος . καὶ οὗτοι γὰρ τὰ πέρατα τῶν ψευδῶν ἐξ ὀνείρων προρρήσεων εἰς τοὐναντίον ὁρῶντες ἰόντα , τὸ τῶν ὀνείρων αὖ αἰτιῶνται ἀμφισβητήσιμον . ἡδέως δ' ἂν ἔγωγ' ἐροίμην αὐτούς , πῶς τοῖς αὐτῶν ἔργοις ἐναντιοῦται θεός , καὶ τὰς τῶν προρρήσεων ἐκείνων ἐλπίδας ἀεὶ στρέφει πρὸς τἀναντία , καὶ μάλισθ' ὅτε τῇ σφῶν δυσσεβείᾳ καθ' ἡμῶν τὸ κράτος ἡ βασιλεία παρέχει τρανότερον · τότε γὰρ καὶ ζημίαι προσγίνονται , βασιλεῦσι μὲν περὶ τὰ φίλτατα , Ῥωμαίοις δὲ κοινῇ περὶ τὰς πόλεις καὶ τὰ δημόσιά τε καὶ καθ' ἕκαστα πράγματα , καὶ ναυαγίων οἷον ἐμπίπλαται πάντα καὶ κινδύνων παντοδαπῶν · ἐχρῆν γὰρ εὐδαιμονίαν ἀποδιδόναι σφίσι πραγμάτων καὶ πλάτος ἀρχῆς , ἅτ' ἐκδικηταῖς τῶν πατρίων ἐθῶν καὶ δογμάτων καθισταμένοις καὶ κολασταῖς τῶν ἀνόμων , καὶ μὴ μᾶλλον παρὰ τοσοῦτον αὔξειν τὰ χείρω παρ' ὅσον αὔξην αὐτοὶ τοῖς καθ' ἡμῶν παρέχουσι διωγμοῖς . δυοῖν γὰρ ἕποιτ' ἂν θάτερον , ἢ τὸν θεὸν ἄδικον εἶναι νομίζειν ἐναντιούμενον τοῖς , ὡς αὐτοί γε δήπου φαῖεν ἄν , ὑπερμαχοῦσι τῶν θείων δογμάτων , ἢ δίκαιον ὄντα , σφίσιν ἄδικα δρῶσι περιφανῶς ἀντιπράττοντα , πράττειν καλῶς , ἵνα τοῖς ἀσυνέτοις ἐγγίνηται σύνεσις καὶ τῶν καθ' ὑμῶν αὐτοῖς πραττομένων μετάνοια . ἀλλ' ὁ νοῦς αὐτῶν εἰς ἀπόνοιαν ἐμπεσὼν ἐκτετύφλωται , καὶ σύνεσιν πᾶσαν καθάπαξ ἀπείπαντο . Ἀλλὰ γὰρ ἐπειδή περ οὔπω καὶ τήμερον τοῖς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβέσιν ἐντετύχηκας γράμμασιν ἔκδημος σύγε ὤν , ἑνὸς ἐγὼ καὶ δυοῖν τῶν ἐκείνου νῦν ἐκ τοῦ σχεδὸν μνησθεὶς ἀπαλλάξομαι , ἵν' ὡς ἐκ κρασπέδου τὸ ὕφασμα , γνοίης ἂν καὶ αὐτὸς ὅπως ἐκ μοχθηροτέρων ἐκεῖνος προλήψεων , σπερματικῶς ἐγκειμένων ταῖς ἐκτετυφωμέναις αὐτοῦ διανοίαις , δῆμον τοσαύτης κακίας ὁ κάκιστος ἐξηρεύξατο . ἐπεὶ γὰρ μετὰ πολλούς τινας δρόμους βίᾳ καὶ μόλις τῆς ἐς Θεσσαλονίκην εἰσόδου τετύχηκεν , ἐῶ λέγειν ὁπόσα θεόθεν ἐδείχθη σημεῖα τὴν εἴσοδον αὐτόχρημα τούτου χλευάζοντα καὶ ἀποτρεπόμενα · ἔστι γὰρ ἁπάντων διηγουμένων ἀκούειν συχνά · ἐς δὲ τὸ θεῖον τέμενος τὴν ἱερὰν σὺν ἄλλοις ἱερεῦσι τελοῦντος θυσίαν , κατὰ γῆς κενωθῆναι συνέβη τὰ δῶρα τοῦ θείου κρατῆρος . πάντων οὖν καταπεπληγμένων ἐπὶ τῷ γεγονότι , μὴ θορυβεῖσθαι παρῄνει , εἰ γὰρ τὸ τοῦ Χριστοῦ , φάσκων , τότε χεθὲν αἷμα τοῖς Ἰουδαίοις καταπεπάτηται , καινὸν οὐκ ἂν εἴη τὸ ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ἁγιαζόμενον τοῦτο πάσχειν ταὐτὰ κατὰ σύμβασιν οὑτωσίν . ὁρᾷς οἵας προλήψεις ἔχων ἐκ πολλοῦ πεφώραται κἀν τούτῳ · οὐ γὰρ δὴ σῶμα γίνεσθαι καὶ αἷμα Χριστοῦ κατ' ἀλήθειαν οἴεται τὸ διὰ τῶν θείων τῆς ἱερουργίας εὐχῶν ἁγιαζόμενον , ἀλλ' ὥσπερ ὑφειμένον εἶναι λέγει θεὸν τὸν υἱὸν καὶ τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας ἕτερον ἐν πολλοῖς τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων , οὕτως ἔτι τοῦ ἱεροῦ σώματος ἐκείνου τοῦθ' ὑφειμένον καὶ πολλῷ διάφορον ἐκείνου , καὶ μὴ εἶναι δήπουθεν καινὸν εἰ περιφρονοῖτο τοῦθ' ὑφ' ἡμῶν ὡς ἐκεῖνο πάλαι τοῖς φονευταῖς Ἰουδαίοις ἐκείνου . ἓν μὲν δὴ τοῦθ' ἱκανὸν ἐπὶ τὰς πρώτας αἰτίας καὶ διαλήψεις τῶν ἀφανῶν ἀρρωστημάτων τῆς ἐκείνου ψυχῆς ἀναφέρειν σου τὴν διάνοιαν καὶ ἐπερείδειν ὡς ἐπὶ θεμελίῳ τὰς κατόπιν ἐφόδους τῶν ἀναλογισμῶν · δεύτερον δ' ὅτι πολυθεΐαν ἐγκαλούμενος , μηδὲ γὰρ Ἰουδαῖος ἔφασκεν εἶναι μηδὲ τῶν Ἰσμαηλιτῶν εἷς , ἵν' ἕνα σέβῃ θεόν . ἐγὼ δὲ καὶ πλείω καὶ μείζω συνείρειν ἐθέλων τῆς αὐτῆς ἐχόμενα κακίας , καὶ δεικνύειν καὶ ἀναπτύσσειν ὁπόσους τῆς ἀσεβείας ταμιεύει τὰ βραχέα ταυτὶ θησαυρούς , δυοῖν ἕνεκα παρίημι , ἑνὸς μὲν ὅτι σοφὸς ὢν καὶ αὐτὸς ξυνῆκας ἀκούσας εὐθύς , γνώσῃ δ' αὖ τελεώτερον ταῖς ἐκείνου βίβλοις ἐντετυχηκώς , δευτέρου δ' ὅτι καιρὸν ἀπιέναι σε οἴκαδ' ἀρτίως ἁρμόττοντα οἴομαι εἶναι , πρὶν τοὺς κύκλῳ πανόπτας αἰσθέσθαι καὶ τοὺς πικροὺς τῆς ἐμῆς δεσμοφύλακας τύχης . Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον , καὶ ὁ καλὸς Ἀγαθάγγελος τοσαῦτ' εἰπὼν καὶ ἀκούσας ἀπῄει νύκτωρ , μηδενὸς τῶν ἐμῶν διωκτῶν αἰσθομένου . χρόνον δ' ἐκεῖθεν ἑξαμηνιαῖον ἀνὰ τὴν πόλιν ταυτηνὶ διατετριφώς , καὶ Βυζαντίων τοῖς προύχουσιν ἐπί τε σοφίᾳ καὶ δόξῃ συναναμιγνύμενός τε καὶ ὁμιλῶν εὐφυῶς , καὶ τοῖς πρὶν ἠκουσμένοις τὰ πλείω κατὰ τὸ συνεχὲς ἠθροικώς , ἧκεν αὖθις ὡς πρότερον ἡμῖν τὰ λειπόμενα ἀπαγγέλλων ἑξῆς . ἦσαν δὲ τοιαδί . Τοῦ Γαλατωνύμου , φησί , φρουρίου γῆς καὶ θαλάττης ἀποκλεισθέντος , καὶ τῶν ὁλκάδων αἳ τὴν σιτοπομπίαν αὐτῷ ἐκόμιζον ἐκ τῆς ἄνωθεν θαλάττης , ἀφῃρημένου πρὸς τῶν Βενετικῶν , ὡς εἴρηται , τεσσαρεσκαίδεκα μακρῶν ἐκείνων νεῶν ἔτει πρότερον ἑνί , κἀκεῖθεν ἔπειτα τὴν τοιαύτην μάχην διαδεξαμένου τοῦ βασίλεως , καὶ τριήρεσι μὲν ἐκ θαλάσσης δέκα , στρατιωτικαῖς δ' ἐξ ἠπείρου δυνάμεσι μαχομένου , σπάνις μακρὰ τῶν ἐπιτηδείων τοὺς ἔνδον κατεῖχε Λατίνους . διὸ πρεσβεύεται πρὸς αὐτοὺς ἐλεήσας ὁ βασιλεύς , δι' ὅρκων σφᾶς ἀζημίους βεβαιῶν ἀφιέναι , εἴτ' αὐτόθι καθῆσθαι βούλοιντο , εἴτ' οὖν πορεύεσθαι ὅπῃ βούλοιντο , καθαιρεθέντος πρότερον τοῦ τὸ φρούριον τειχίζοντος νεοπαγοῦς περιβόλου . πρὸς ἃ τερατευσαμένους ἐκείνους τά τε ἄλλα τῆς εἰωθυίας καὶ νῦν ὀφρύος ἀποκρίνασθαι , καὶ μὲν δὴ καὶ ὅτι , εἰ μὲν ἑνὶ θεῷ τῷ τοῦ παντὸς ἐλάτρευες ποιητῇ δηλαδή , ἦν ἂν ὡρισμένῃ μνήμῃ τὰς τῶν ὅρκων ἀσφαλείας ἐγκλείοντας , ἀφρόντιδα βίον ἐν ἀτειχίστῳ διάγειν χωρίῳ . νῦν δ' οὐκ εἰδόσι τίνι τῶν ἀπείρων οἷς λατρεύεις θεοῖς τὰς τῆς πίστεως νέμεις ἐγγύας , δεδιέναι μὴ συναρπασθεῖσιν ἔπειτα τὰς ἀκοὰς διά τε τῆς ὁμωνυμίας καὶ τῆς τοῦ μόνου θεοῦ προσηγορίας , ἐς τὴν τῆς ἀπειρίας ἐκείνης ἀνάχυσιν καταδύντας , ἀπείροις περιαντλεῖσθαι γένηται ναυαγίοις ἡμῶν αὐταῖς ψυχαῖς καὶ αὐτοῖς σώμασι . ταῦτ' ἀκούων ὁ βασιλεὺς καιρίαν , φησίν , ἐνόμιζε δέχεσθαι κατὰ τῆς καρδίας πληγήν , καὶ μεμελέτηκεν ἀντ' ἄλλου φαρμάκου , τόν τε Ἀλεξανδρείας πατριάρχην καὶ ἅμα τὸν τῆς Ἀντιοχείας δώροις περιελθὼν καὶ πόρρωθεν , ἐνδημήσαντας πείθειν ἐνταυθοῖ συνθέσθαι τοῖς νέοις καὶ παρανόμοις τόμοις , καὶ ὑπογράψαντας εἶναι καὶ αὐτοὺς τοῦ λοιποῦ γε ὁμόφρονας , ἐς τὸ τῶν τρόπων ἐκείνων ἀπιδὼν καὶ θαρρήσας ἁπλοῦν καὶ τὸ τῶν γραφικῶν μεθόδων ἀποίκιλον , καὶ καθολικὴν ἐνταῦθα τὸ μερικὸν ἐκεῖνο καὶ λῃστρικὸν ὀνομάζειν ἔχειν ἤδη συνέδριον σύνοδον , καὶ οὕτω τοῦ λοιποῦ τῶν ὀνειδιζόντων καταφρονεῖν ὡς ἀφρόνων , καὶ μηδαμῇ καταπλήττεσθαι . οὕτω τῇ ἑαυτοῦ πιστεύων εὐθύνειν ἅπαντα γνώσει , παντάπασιν ἀμελῶν ὁρᾶται προνοίας θεοῦ . Ἤδη δὲ τοῦ φθινοπώρου περὶ τὰς τοῦ ἀρκτούρου ἐπιτολὰς γενομένου , φήμης ῥυείσης ὡς Βενετικαὶ τριήρεις ὑπὲρ τὰς ἑκατὸν τὸν Ἰόνιον παραλλάξασαι κόλπον , καὶ τὸ Ἀδριατικὸν ἐν δεξιᾷ καταλελοιπυῖαι πέλαγος , τὰς Κερκυραίων καὶ Ζακυνθίων καὶ Πελοποννησίων παραπλέουσι πόλεις , ξενολογοῦσαί τε καὶ τῶν ἐκεῖθεν ἀκμὴν τῆς ἡλικίας , ὁπόση στρατεύσιμος εἴη , μισθοῦ στρατεύεσθαι πείθουσαι μάλα τι βρίθοντος ( μεγέθει γὰρ εἶναι μεγίστας ἐκείνας τὰς ναῦς , καὶ πληρώματος δεῖσθαι μείζονος ἢ τριακοσίων ἑκάστην ἀνδρῶν ) , αἱ προφυλακίδες τριήρεις τῆς ναυτικῆς τῶν Γεννουϊτῶν δυνάμεως πυθόμεναι τὴν ταχίστην ἧκον ἀγγέλλουσαι , καὶ ἅμα ὀτρύνουσαι μηδὲν μελλήσαντας Χίου αὐθημερόν τε ἀπαλλάττεσθαι καὶ ὅλαις κώπαις εὐθὺ Βυζαντίου ἐλαύνειν · εἶναι γὰρ βέλτιον ἐκεῖ τὴν τῶν πολεμίων ἔφοδον περιμένειν , ὅπῃ δὴ καὶ τὸ Γαλατώνυμον φρούριον εἴη ἂν πολλήν τινα καὶ παντοδαπὴν παρέχον ὠφέλειαν . ἄραντες οὖν εὐθὺς ἐκεῖθεν ἑξήκοντα ταῖς πάσαις ναυσὶν ἀφίκοντο πρῶτον ἄχρι καὶ ἐς τὸ τοῦ Ἑλλησποντίου στόμα πορθμοῦ , καὶ αὐτόθεν ἐς Τένεδον καθωρμίσαντο . ἔνθα συχνὰς διατετελεκότες ἡμέρας , πολέμιον ἔφηναν οὐδαμῇ τὸ παράπαν οὐδ' ἔνοπλον ἔργον οὐδέν , ἀλλ' ἀγορὰν αἰτήσαντες καὶ λαβόντες μετ' εἰρήνης ἐκεῖθεν ἀπήλλαξαν . καὶ τοῦτο ποιοῦντες ἠρέμα τὰς ἐν θαλάττῃ Ῥωμαϊκὰς παρέπλεον πόλεις ἁπάσας , ἄχρι καὶ ἐς τὴν Πείρινθον τὴν καὶ Ἡράκλειαν καλουμένην . ἐνταυθοῖ δ' οὐκ εὐμενοῦς οὐδὲ φιλανθρώπου τῆς ἀγορᾶς τῶν ἐπιτηδείων τυχόντες , ἔστησαν ἀλύοντές τε καὶ μαθεῖν περιμένοντες ἐκ τοῦ Γαλατωνύμου φρουρίου , εἰ τὴν ὑποδοχὴν ἀξίαν τοῦ στόλου παρεσκευάσαντο · φθάσαντες γὰρ ἐκεῖ τριήρεις προύπεμψαν δέκα . μεταξὺ δὲ λάχανα παρεξιόντες ξυνέλεγον καὶ βοτάνην ἔνιοι τῆς ναυτικῆς δυνάμεως ἐκ τῆς χώρας , ἡμερήσιον ἐντεῦθεν τῇ γαστρὶ μνηστεύοντες τράπεζαν · μακρῷ γάρ τινι καὶ πολυημέρῳ δαπανώμενοι διετέλουν λιμῷ . οἵ γε μὴν Ἡρακλεῶται , καθάπερ θεηλάτῳ πληγέντες ἀγνοίᾳ τὸν νοῦν , ἀντ' ἄλλης ξενίας ἐνέδραν ἐκεῖ προλοχίζουσι πρὸ τοῦ στόλου νυκτός , ἅμα δ' ἕῳ συχνοὺς οὑτωσὶ τῶν Λατίνων συνειληφότες ἀπέκτειναν . τοῦτο πρὸς ὀξεῖαν σφᾶς ἠρέθισεν ὀργήν , καί τοι καὶ βουλομένους μάχης ἀπέχεσθαι πάσης , ἄχρις ἀφικομένους ἐς Βυζάντιον περὶ εἰρήνης πρεσβεύσασθαι , καὶ πᾶσι τρόποις ἐπαγγελιῶν καὶ πάσαις δόσεσι χρημάτων περιεληλυθέναι τὸν βασιλέα , καὶ πεῖσαι τὰς τῶν Βενετικῶν σπονδὰς ἀπειπάμενον ἀνθελέσθαι τὰς σφῶν . ὅθεν ἐπὶ πολλὰς τὰς ὥρας γνωσιμαχήσασι καθ' ἑαυτοὺς καὶ μάλα γέ τι ἀνεκτὰ ἐδόκει σιωπήσαντας τὸ συμβὰν παρεληλυθέναι ἀτόπημα , καὶ μάλιστα τῆς ναυτικῆς καὶ πολυμιγοῦς ἀναρχίας ἐκριπιζούσης καὶ ἀναφλεγούσης τὸν πόλεμον . διόπερ ἐς τὴν ὑστεραίαν ἕωθεν οἱ ναύαρχοι τὰ πολεμικὰ τῶν σημείων ἐνεκελεύοντο δὴ τοῖς σαλπιγκταῖς ἀνακρούεσθαι , καὶ οὕτως εἰς ἄμυναν ἔνοπλοι πάντες ἐκπηδήσαντες περιεστρατοπέδευσαν τὴν πόλιν . καὶ ἅμα τὰς πύλας ἀναμοχλεύσαντες πάσας , ἐν ὥραις εἷλον δυσὶ μεστὴν οὖσαν οὐ μόνον τῶν πάλαι οἰκητόρων αὐτῆς , ἀλλὰ καὶ ὅσοι τὰς ἔξω κώμας τῆς Θρᾴκης διὰ συχνὰς τῶν ἐθνῶν ἐφόδους λιπόντες ἐν τοῖς αὐτῆς μετῳκίσθησαν , πλοῦτον παντοδαπὸν ἐκεῖ συμφορήσαντες . καὶ μὲν δὴ καὶ εἰσεχέοντο πάντες ἁπανταχόθεν Λατῖνοι , καὶ πᾶσαν ἠνδραποδίζοντο ἡλικίαν ἐλεεινῶς , ὅση μὴ δρασμῷ τὴν σωτηρίαν ἔφθη πορίσασθαι . τηνικαῦτα δ' ἀπῆν ὁ τῆς πόλεως ἐπισκοπικῶς προΐστασθαι λαχὼν Κόκκινος · οὕτω γὰρ ἐκαλεῖτο διὰ τὸ πυρῶδες καὶ ἄγριον τῆς ὄψεως ὁ ποιμενικὸς πατήρ . ἔτυχε γὰρ ἐν Βυζαντίῳ , ταῖς μὲν τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίαις πάσῃ γνώμῃ καὶ σπουδῇ συμμαχῶν , τοῦ δὲ ποιμνίου μικρὰ φροντίζων , καὶ τὸν μὲν κατὰ τῆς εὐσεβείας ἀναρριπίζων ἐνταυθοῖ διωγμόν , τῷ δὲ βασιλεῖ προφοιβαζόμενος ἐξ ὀνείρων , κἀκ τοῦ τοιούτου μαντικοῦ τρίποδος ὑπισχνούμενος τὰ μεγάλα τε καὶ ἀπόρρητα , κλήρους ἀρχῆς δηλαδὴ καινοτέρους , καὶ πάσας ἑῴας καὶ ἑσπερίου λήξεως ἐπικράτειαν ἄμοχθον αὐτίκα μάλα τι ἑψομένην τῷ διωγμῷ . ἀλλὰ γὰρ ἐπειδὴ πρὸς πᾶν τοὐναντίον ἐχώρει τὸ τοῦ Κοκκίνου μάντευμα , πολλὴν παρεῖχε τὴν ἀπορίαν τῷ βασιλεῖ , καὶ ἃ χθὲς καὶ πρότριτα προσίετό τε καὶ σφόδρα ἀσμένως ἐπίστευε , νῦν ἐς ἀμφιβόλους ἔρριπτεν ἐννοίας , καὶ τρικυμίαν εἶχε λογισμῶν , καὶ ἀπεσείετο τοὺς λήρους ἐκείνους , καὶ πολλαῖς ἐπειρᾶτο μέμψεσι βαπτίζειν τοὺς οὕτως ἐπ' αὐτοφώρῳ ψεύδεσθαι οὐκ ἐρυθριῶντας . ἀλλ' ἐγγύθεν αὖθις ὁ τὰς μαντείας εἰσάγων ἑστώς , καὶ παρεξηγούμενος τὴν ἀλήθειαν , ἔπειθε πάλιν τὴν αὐθεντικὴν ὑποτρέχων ἁπλότητα , καὶ τοὐναντίου πνεύματος ἐνέργειαν ἔφασκεν εἶναι , ἵνα τὸν ὑπὲρ εὐσεβείας σβέσῃ θυμόν , καπηλεύσας τὸν δρόμον τοῦ διωγμοῦ . εἶναι δὲ καὶ δοκιμήν τινα τοῦτ' ἔφασκεν αὐτῷ θεοῦ , καὶ τῆς μελλούσης ἴσως εὐδαιμονίας γίνεσθαί οἱ προοίμιον , ἵνα μὴ τῇ τῆς χαρᾶς ἐκείνης ὑπερβολῇ πρὸς οἴησιν ἀρθῇ σου , φησί , τὸ φρόνημα , καὶ τῶν ἐπηγγελμένων σὺ τότε μᾶλλον ἐκπέσῃς , καὶ ἡμεῖς τῶν μεγάλων ψευσθῶμεν ἐλπίδων · οὓς γὰρ ἂν ὁ θεὸς ἀνάγειν ἐθέλοι πρὸς μειζόνων πραγμάτων ἐπιστασίαν , δοκιμωτέρους ποιεῖ , προγυμνάζων διὰ σμικρῶν τινῶν περιστάσεων . ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν τοιαῦτα τῆς ἀληθείας κατεψεύδετο , καὶ οὕτω τῆς εὐσεβείας ἀναιδῶς κατωρχεῖτο , τοῦ δὲ ποιμνίου σπαραττομένου μάλα πικρῶς ὑπὸ τῶν πολεμίων ἐκεῖ καὶ ἀφειδῶς ὑπὲρ χρημάτων πάντων καὶ παντοδαπῶν αἰκιζομένου νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἠμέλει , καὶ δεύτερα πάντ' ἐνόμιζε τῆς ἐς τὸν τῆς πίστεως διωγμὸν σπουδῆς , καὶ οὐδὲ τὸν προφανῆ τοῦτον ἔλεγχον προφανῶς ᾐδεῖτο · ὃ γὰρ ὁ μέγας πάλαι πεποίηκε Κωνσταντῖνος ( τοὺς γὰρ νεωτερίζοντας τότε τῶν Ἰουδαίων , καὶ τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἀνανεοῦσθαι νεὼν ἐγχειροῦντας , συνειληφώς , καὶ σφῶν τὰ ὦτα λωβησάμενος , μαστιγοφόρους περιάγειν τε καὶ μαστίζειν παρέσχε τὸ τῆς γνώμης ἀκόλαστον μετὰ τῆς σαρκός , μὴ καὶ πλείοσιν ἄλλοις στήλη κακίας ὁ νεωτερισμὸς αὐτῶν καταστῇ ) , τοῦτο πέπραχεν ὁ θεὸς ἐνταυθοῖ , τὸν ἀσεβῆ ποιμένα τῆς πόλεως ἐλέγχων ἐκείνης καὶ τὰς τούτων φαυλίζων προρρήσεις , καὶ ἐκπομπεύων τοὺς τῶν μακρῶν ὀνείρων ἐκείνων λήρους ἐν μέσῃ γῇ τε καὶ θαλάσσῃ , στήλης ἁπάσης ὑπέρτερον . ὡς γὰρ Ἰουδαίους Κωνσταντῖνος ἐκείνους κατ' ἐκεῖνο τὸ μέρος ἐλωβήσατο ᾧ πάντων μάλιστ' ἀκούειν καὶ συνιέναι προσῆκε τῶν τοῦ σωτῆρος προρρήσεων , τὸν μὲν παντελῆ τῆς οἰκοδομῆς ἐκείνης ὄλεθρον προειπόντος , τὴν δ' ἀναβίωσιν οὐδαμῇ γε προσθέντος , οὕτω νῦν ὁ θεὸς ἐνταυθοῖ πρῶτον αὐτὸν τὸν τὰς μαντείας ὑπέκκαυμα τῆς τοῦ διωγμοῦ φλογὸς παρεισάγοντα κατὰ τῆς εὐσεβείας τῷ βασιλεῖ χλευάζων , καὶ τῆς ὀνειροσκοπικῆς αὐτοῦ λαμπρῶς ἀναμοχλεύων τοὺς τρίποδας , τοῦ ποιμνίου πέπραχεν ἀλλότριον , ἀνάξια δρῶντα ποιμαντικῆς ἁπάσης καὶ θεοῦ , μονονουχὶ τῶν πραγμάτων βοώντων αὐτῶν ὡς ἐχρῆν μὲν ὑπὸ βασιλέως τῆς ποιμαντικῆς ἐξωθεῖσθαι τὸν ἀσεβῆ ποιμένα , ἐπεὶ δ' ἀντὶ τοῦ κολάζειν ὃ δὲ καὶ στεφανίτην ἀνέδειξε , κοινὸν ἀμφοῖν ἐπάγει λοιπὸν ὁ θεὸς τῆς ζημίας τὴν δίκην , μηλόβοτον μὲν καταστήσας τὴν πόλιν , τὸν δὲ λαὸν φεῦ πανταχῇ διασπείρας τῆς οἰκουμένης , ἵν' αἴσθωνται πάντες ὁμοῦ τε τῶν ἐλέγχων τῆς ἀσεβείας , καὶ οἷα τῶν πονηρῶν σπερμάτων εἰσὶ τὰ γεώργια , ἢ μᾶλλον τὰ τῶν μελλόντων δεινῶν προοίμια . Μετὰ μέντοι τὴν παντελῆ τῆς Ἡρακλείας ἐρήμωσιν καὶ ἀπώλειαν ἀφικέσθαι ἔδοξε Λατίνοις καὶ στῆναι πάσαις ὁμοῦ ταῖς ναυσὶ παρὰ τὸ τοῦ Εὐξείνου πόντου στόμα καὶ τοὺς ἐκεῖσε λιμένας , οὐ πάνυ πολλῷ τινὶ διαστήματι τοῦ Γαλατωνύμου φρουρίου ἀπέχοντας , κἀκεῖθεν περὶ σπονδῶν πρὸς βασιλέα πρεσβεύεσθαι . καὶ μέντοι καὶ ἐληλυθόσι προσετέθησαν σφίσι καὶ ἕτεραι τριήρεις πέντε , ἄλλους τε ἔχουσαι κατ' ἐκλογὴν ἄνδρας τῶν τοῦ φρουρίου τὰ πρῶτα φερόντων οἰκητόρων , καὶ οὓς ὠνόμαζον τέως λευκοφόρους , ὥσπερ τοὺς τῷ Ἀλεξάνδρῳ πάλαι τῷ Μακεδόνι κατ' ἐκλογὴν παρασπίζοντας ἐκείνους λευκάσπιδας . ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνοι διὰ τὸ τῶν ἀσπίδων χρῶμα , οὕτω νῦν οὗτοι διὰ τὴν τῶν ἐνδυμάτων λευκότητα λευκοφόροι καλεῖσθαι ἐνόμισαν , καὶ εἶναι ἐπίσημοι διὰ τὴν τῆς ψυχῆς ἀνδρίαν , ἣν ἐπηγγείλαντο φιλοτίμως ἐνδείξασθαι κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν μάχην ἄχρι θανάτου , ἑνὶ πάντες ὅρκῳ δημοσίῳ προκαταδήσαντες ἑαυτοὺς ἀφειδῆσαι τελέως τοῦ σώματος . ἦσαν δ' οὗτοι πεντακόσιοι τὸν ἀριθμόν . ἀλλὰ γὰρ ὁ τῶν Γεννουιτῶν στόλος ἐς πέντε καὶ ἑξήκοντα τριήρεις ἀνηγμένος , ἐπρεσβεύοντο μετὰ παρρησίας ἤδη πρὸς βασιλέα , τά τε ἄλλα τῇ πρεσβείᾳ ἐγγοητεύοντες εἰς πειθώ , καὶ μάλιστα πάντων τὴν τῶν Βενετικῶν νεῶν πλάνην , καὶ τὸν μεταξὺ διὰ τοὺς ἐπενεχθέντας κλύδωνας μερισμὸν καὶ ἀποστροφὴν ἐς τὰ οἴκοι . τοῦ μέντοι βασιλέως τὴν ἐκείνων βεβαίως ἄφιξιν προσδοκῶντος , καὶ ἀποστρεφομένου προθέσεσιν ὅλαις ψυχῆς τὴν πρεσβείαν , ἀποτυχόντες πέμπουσι παρὰ τὰς τῷ Εὐξείνῳ προβεβλημένας πόντῳ παραθαλασσίους πόλεις Ῥωμαίων τριήρεις δέκα , αἳ δὴ καὶ δυοῖν ἡμέραιν ἀγωνισάμεναι Σωζόπολιν εἷλον , βαθύπλουτόν τε καὶ πολυάνθρωπον πόλιν Ῥωμαίων , πλεῖον ἢ χιλίους σταδίους ἀπέχουσαν τοῦ Πόντου αὐχένος . ὁ δὲ βασιλεὺς τάφρους τε ἀνώρυττε κύκλῳ περὶ πᾶν τὸ παράλιον τεῖχος τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων , τάς τε τῶν τειχῶν ἐπάλξεις ἐς ὕψος ἀνῆγε καὶ ὠχύρου , ξυλίνους ἐποικοδομῶν καὶ περιστέφων πύργους καὶ ἡμιπύργια . οἱ δὲ Γεννουῖται νῦν μὲν ἠπείλουν , νῦν δ' ἐπρεσβεύοντο περὶ σπονδῶν . ἐπεὶ δ' ἐλπίδας ἐξ ἐλπίδων στρεφόντων ὁ χρόνος ἐτρίβετο καὶ τὰ ἐπιτήδεια ἐπέλιπε σφίσιν , εἰς ἀνάγκην ᾔεσαν σπείσασθαι τοῖς τὴν Βιθυνίαν ἔχουσι Πέρσαις . πρεσβεύονται τοίνυν πρὸς τὸν ἡγεμόνα σφῶν , καὶ δῶρα τὰ μὲν πέμπουσι τὰ δ' ἐπαγγέλλονται , συμμάχους εἶναι σφίσι παρακαλοῦντες διηνεκεῖς , καὶ φόρους ἐτησίους λαμβάνειν πολυταλάντους καὶ παντοδαπούς . Τούτων δ' οὕτω γιγνομένων , λῦπαι μακραὶ τὴν ψυχὴν ἐδαπάνων τοῦ βασιλέως , τὴν ἀπουσίαν ἐς πολὺν παρατείνουσαν χρόνον ὁρῶντος τῶν Βενετικῶν νεῶν . ἵνα γὰρ ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τοῦ λόγου ἐπανακάμψωμεν , κατέπλευσαν μὲν ἐκεῖναι πρῶτον ἐς Κρήτην ἀπαθεῖς ἠθροισμέναι τοῦ φθινοπώρου μεσοῦντος , τριάκοντα μέν , ὡς φασί , τῶν Κατελάνων , ἑβδομήκοντα δὲ τῶν Βενετικῶν · ἔνθα καὶ πλείστας ἡμέρας διατετρίφασι , τὰ ἐπιτήδεια ἱκανῶς ἐσκομιζόμεναι . ἔπειτ' εὐπλοίας γενομένης ἀνήχθησαν , καὶ μήπω δυοῖν ἡμερῶν ἀνύσασαι πλοῦν χειμῶνι δεινῷ κατὰ τὸ Ἰκάριον περιεπεπτώκεσαν πέλαγος , τῶν ἀπ' ἄρκτου ῥεόντων πνευμάτων σφοδροτέρων ἤδη κατὰ τοῦ Αἰγαίου χεθέντων πελάγους . κἀντεῦθεν ἀλλήλων διαζευχθεῖσαι κατὰ πλείω καὶ ἥττω γε μέρη , αἳ μὲν ἐς Κρήτην παλινδρομοῦσιν , αἳ δὲ τῇ Εὐβοίᾳ προσώκειλαν , αἳ δὲ τῶν Κυκλάδων ἥψαντο νήσων . ἔνιαι δὲ καὶ ἀπώλοντο , βράχεσι καὶ τεναγώδεσι τόποις νυκτὸς προσρηγνύμεναι . ἐπεὶ δ' ἐς Βενετίαν σφίσιν ἐπανιέναι οὐκ ἦν ( τὸ γὰρ ἅπαξ ἐκεῖ τῇ βουλῇ κυρωθὲν ἄλυτα νόμου ἰσχύοντα εἶναι συμβαίνει , εἶναι δ' αὐτοῖς ἐκεῖθεν προστεταγμένον δυοῖν θάτερον , ἢ νικητὰς ἐπανιέναι τῶν πολεμίων , ἢ πολεμίοις ἅμα πάντας ἐκεῖ σφαγῆναι χερσί , τῷ δ' ἄλλως ἐπανιόντι θάνατον εἶναι τὸν αἴσχιστον τοὐπιτίμιον , ἁπάσης προφάσεως λίαν ὑπέρτερον ) , εἰς ἀνάγκας ᾔεσαν ἅπασαι τὰς αὐτάς , εὐθὺ Βυζαντίου ἐλαύνειν ἑκασταχόθεν ἁπάσας ἐν ὁμοίᾳ τῇ γνώμῃ . συνέβη τοίνυν συχνῶν ἡμερῶν σποράδας ἠθροῖσθαι τριήρεις ἐκ τούτων δύο καὶ ὀγδοήκοντα , αἳ δὴ καὶ μετὰ βραχὺ κατέπλευσαν ἐς Τένεδον μάλα μόλις · χειμῶνι γὰρ περιέτυχον αὖθις , μετρίῳ μέν , ἐνέτυχον δ' οὖν . ἡμέρας δ' ἐκεῖ συχνὰς περιμείναντες τοῦ χειμερίου κλύδωνος , ὅσον ἐφικτόν , ἑαυτὰς ἀνελάμβανον . νοτίων δ' ἔπειτα πνοαῖς ἐξ οὐρίας γενομένων ἀνήχθησαν ἕωθεν . περὶ δὲ δείλην ὀψίαν ἀντιπνοίας γενομένης σφίσιν ἐκ πρῴρας , ἐς μίαν τῶν ἐν Χερρονήσῳ πόλεων προσωρμίσθησαν , καλουμένην Σηστόν . κἀκεῖθεν αὖθις μετὰ πολλὰς τὰς ἡμέρας ἐξέπλευσαν , νότου μαλακοῦ μὲν τὴν ἀρχὴν γενομένου , τραχυνθέντος δ' ἐς τὴν ὑστεραίαν τοσοῦτον ὥστε μόλις ἐδυνήθησαν ταῖς τῆς Προποντίδος προσεληλυθέναι νήσοις , δυοῖν δέουσαι ἑβδομήκοντα , τοῦ χρόνου τηνικαῦτα τὰς τοῦ χειμῶνος ἐσχατιὰς παραθέοντος , καὶ μέλλοντος ὅσον οὐδέπω τὰς τῆς ἠρινῆς ἰσημερίας ἀνίσχειν τροπάς . κἀπειδὴ λιμὴν ταῖς νήσοις ἐκείναις οὐκ ἦν οὐδαμῇ τοσούτῳ στόλῳ προσήκων , μετέωροι νυχθημέροις δυσὶν ἐπ' ἀγκυρῶν ἐσάλευον ἅπασαι πάνυ τι πλημμελῶς , τοῦ τε κύματος κάτωθεν ἀνοιδοῦντος , καὶ τοῦ πνεύματος οὐδαμῇ πω λήξεως μεμνημένου . ἦ γὰρ ἂν ἐνῆν καὶ Γεννουίταις ἐπὶ σφᾶς ἐξαίφνης πλευσεῖσθαι , πάλαι τοῦτο μελετηθὲν αὐτοῖς καὶ παρασκευασθὲν κεκοπωμένοις ἐπεισπεσεῖν κατὰ τὸν ἀνάπλουν . καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πῃ ἔσχεν · ἀλλ' ἐπειδήπερ οὐκ ἦν ἐς πλέον οὐδ' ἐνταυθοῖ καθημένοις θαλάττῃ καὶ κύμασι μάχεσθαι καὶ πνεύματι τραχυνομένῳ διηνεκῶς , ἄραντες ἐκεῖθεν τριταῖοι περὶ δείλην ὀψίαν κατῄεσαν ἠρέμα καὶ μοχθηρῶς ἐς τὸν τῶν Βυζαντίων λιμένα . καὶ ἅμα τριήρεις ἐντεῦθεν ὀκτὼ ἀναχθεῖσαι Ῥωμαϊκαὶ συνδιέφερον τὴν καταγωγὴν καὶ συνεκρότουν , προάγουσαι καὶ χειραγωγοῦσαι . ἀλλὰ πρὶν ἅψασθαι γῆς , ἐπιπλέουσιν ἐξαίφνης αὐταῖς αἱ Γεννουιτικαὶ τριήρεις , ἐφεδρεύουσαι πάλαι πολύν τινα χρόνον . καὶ πρῶτα μὲν τριήρεις ταχυναυτούσας σύνδυο καὶ σύντρεις ἐκ διαστήματος ἐς πρύμναν ἐκείνων προύπεμψαν , κἄπειτα ἐσπουδασμένην τινὰ καὶ μάλα τι σφόδρα κατόπιν ὀξεῖαν αἱ πᾶσαι τὴν ἔφοδον ἐποιοῦντο , ὡς ἐς ἀνάγκας ἰέναι Βενετικούς , καίπερ οὕτω κεκοπωμένους καὶ ἐν οὕτω ἀστατούσῃ θαλάττῃ διὰ τὸν τότε κλύδωνα , συνάψαι τὴν μάχην αὐτόθι . στρέψαντας οὖν ἐπὶ σφᾶς ἤδη τοὺς πολεμίους οἱ Γεννουῖται τὰς πρῴρας ἰδόντες πρύμνας τε ἐκρούσαντο εὐθύς , καὶ ἀμεταστρεπτὶ παρὰ τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου καὶ τοὺς συνήθεις λιμένας κατέφευγον . οἳ δ' ἐπέκειντο διώκοντές τε καὶ βάλλοντες κατὰ νώτου . τέτταρας αὐτοῦ παρὰ τὸν λιμένα διὰ τὸν κλύδωνα μικρόν τι ῥαγείσας ἐν ταῖς ἐκεῖ προβλῆσι τῶν πετρῶν καταλελοιπότες τριήρεις . καὶ ξύν γε αὐταῖς αἱ Ῥωμαϊκαὶ συνεξέθεον ἐκεῖναι , τὸν ἐκείνων θυμὸν ἀναζωπυροῦσαί τε καὶ ἀναφλέγουσαι πρὸς τὸν πόλεμον . καὶ μὲν δὴ τετύχηκε συρραγῆναι σφᾶς κατ' ἀλλήλων ὅπῃ κίονες διπλοῖ σχῆμα τάφου τινὸς ἀνέχοντες ἵστανται . ἐκεῖ γὰρ ἐπ' ἀλλήλους μάλα τι καταπληκτικῶς καὶ εὐρώστως ὁρμήσαντες ἐναυμάχουν , καὶ μάλιστα πάντων ἔνθεν μὲν οἱ Κατελάνοι , ἐκεῖθεν δ' οἱ πεντακόσιοι λευχείμονες ἐκεῖνοι , συχνὰ ἐπεκθέοντες ἐκ τῶν ἰδίων ἐς τὰς ἀντιπάλους ἑκάτεροι ναῦς , καὶ νῦν μὲν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε νῦν δ' ἐκεῖθεν ἐνταῦθα περιειλούμενοι , καὶ ἀγχιστρόφους τελοῦντες τὰς ἐκδρομὰς καὶ καταδρομάς , καὶ ἀφειδῶς ὑπ' ἀλλήλων ῥηγνύμενοί τε καὶ ῥηγνύντες , καὶ τῶν ἰδίων αἱμάτων τε καὶ σαρκῶν ὡς ἀλλοτρίων ἀφειδοῦντες ὠμῶς καὶ θηριωδῶς . καὶ εἰ μὴ νὺξ ἐν βραχεῖ διέκοψεν ἐπιοῦσα τὴν ναυμαχίαν ἐκείνην , τάχ' ἂν ὑπ' ἀλλήλων καὶ τῆς θαλάττης ἐκεῖ διεφθείροντο πάντες · διελύθησαν γὰρ οὐ μάλα ἑκόντες ἑκατέρων ἑκάτεροι περὶ δευτέραν μόγις που καὶ τρίτην ὥραν τῆς νυκτός . Τῆς δ' ὑστεραίας ἐπιούσης καὶ τὰ τῆς ἑσπέρας ἐκείνης ἀνακαλυπτούσης ἔργα , ὤφθησαν αἱ μὲν Βενετικαὶ τριήρεις ἄνω που περὶ τὸν Θεραπέαν λεγόμενον οὑτωσί πως λιμένα , πλησίον τοῦ ἱεροῦ τοῦ Σαράπιδος , ὁρμοῦσαι , αἱ δ' αὖ Γεννουιτικαὶ πρὸς ἕω παρὰ τὰς ὄχθας τῆς Χαλκηδονίας μετέωροι σαλεύουσαι , μικρὸν ἐνδοτέρω τῆς ψάμμου . τὸ γὰρ ἑσπέριον πεφόβηνται μᾶλλον μέρος ἢ τὸ πρὸς ἕω διά γε τὸ Ῥωμαίοις μὲν ἐνταῦθα πολεμίους εἶναι , βαρβάροις δ' ἐνσπόνδους ἐκεῖ καὶ συμμάχους , ὅσον ἐφικτόν , ἐπιρρωννύουσιν ἔξωθεν καὶ ἐπικροτοῦσι φωναῖς συχνοτέραις καὶ ἀσήμοις οἷον κλαγγαῖς , καὶ μάλισθ' ὅτι καὶ πλῆθος Ῥωμαίων πρὸ δείλης ἑώας τεθέανται μάλα συχνὰ κατὰ ποταμοὺς ἐπιρρέον ἐξ ἠπείρου πρὸς θάλασσαν βοηθείας τε ἕνεκα τῶν Βενετικῶν , καὶ ἅμα τῶν ἐκ ναυαγίου λαφύρων . συνεπεπτώκει δ' οὐ μικρῶς τοῖς στρατεύμασιν ἑκατέροις ζημιωθῆναι . Γεννουιτικαὶ μὲν γὰρ ἀπώλοντο δύο καὶ εἴκοσι νῆες , Βενετικαὶ δ' ὀκτωκαίδεκα , ὧν αἱ πλείους ἦσαν τῶν Κατελάνων κραταιότερον ἀγωνισαμένων ἢ κατὰ πάντας . κατὰ στόμα γὰρ τοῖς πολεμίοις , ὡς εἴρηται , ἐπεισπίπτοντες , ναυάρχῳ ναύαρχος καὶ ναύτῃ ναύτης , καὶ συστάδην ὡς ἐπὶ ξηρᾶς μαχόμενοι , πολὺν εἰργάσαντο φόνον τῶν πολεμίων , ὡς καταδῦναι μὲν καὶ νῆας ἐνίας αὐτάνδρους ὑπὸ βρίθους τῶν ἀλλήλοις ἐπιπηδώντων ἀπροόπτως ἐν σκότει καὶ νυκτί . ἦσαν δ' αἳ καὶ ἀπειρίᾳ καὶ ἀγνοίᾳ χωρίων ἐς βράχη συνερρήγνυντό τε καὶ εἰς γῆν τοὺς ἄνδρας ἐρρίπτουν , ὠθοῦντος τοῦ κύματος , ὡς καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν ὁρᾶσθαι τῶν Κατελάνων πολλοὺς πλανωμένους ἐν τῇ Ῥωμαίων γῇ , καὶ μὴ συνιέντας γλώττης Ἑλληνικῆς , μήθ' ὅπῃ γῆς εἰσί , μήθ' ὅπῃ χρὴ πορευομένους τὴν σωτηρίαν πορίζεσθαι . ἦσαν δ' οἳ κἀκ τῶν τραυμάτων λειποψυχοῦντες ἔπιπτον . οἳ δ' ἡμιθνῆτες ἔπιπτον κατὰ τῆς ψάμμου , οἳ δ' ἐκπεπνευκότες ἤδη τελέως ἀναμὶξ ἑκατέρων τῶν στρατευμάτων . ἐκβρασσομένων γὰρ τῶν νεῶν ὑπὸ τοῦ κύματος ἔξω παρὰ τὴν γῆν ἐξέπιπτον μὲν καὶ αὐτοί , τῆς δὲ συμπλοκῆς οὐκ ἠμέλουν , ἀλλ' ὅπλοις ἀντετίθουν ὅπλα καὶ φάλαγξι φάλαγγας πεζικάς , ὡς γίνεσθαι διπλοῦν ἐκεῖνον συμβαίνειν τὸν πόλεμον , ναυμαχίαν τε καὶ πεζομαχίαν κατὰ ταὐτόν . τραυματίαι δ' ὅσοι βαδίζειν ἐδύναντο , ἄλλος ἄλλῳ ἡγεμόσι χρησάμενοι τῆς ὁδοῦ , δι' ὅλης ἡμέρας ἐντὸς ἐγένοντο Βυζαντίου . καὶ ψυχαγωγίας ἔτυχον , ὁπόσον ἐφικτόν . τό γε μὴν παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἐπιρρεῦσαν ἕωθεν ἠπειρωτικόν , ὡς εἴρηται , πλῆθος ὀλίγους μὲν εἶχε τοὺς στρατιώτας , τὸ δὲ πλεῖστον ἐξ ἁπάσης τέχνης ἦν ξυμμιγές , ὅση τε βαναυσώδης καὶ ὅση τῇ γεωργίᾳ προσετετήκει · καὶ ἦν ἁπάντων ἐκείνων οὐδεὶς ᾧ μὴ προσεγεγόνει κέρδος οἴκαδ' ἐπανιόντι , τῶν θαλαττίων κυμάτων ἐς γῆν ὅπλα καὶ βέλη παντοδαπὰ καὶ ἀσπίδας καὶ κράνη , καὶ τὰς κενεμβατούσας ἐν τῷ πελάγει τριήρεις ἀναμὶξ ἑκατέρων τῶν στρατευμάτων , ἐρήμους μὲν παντάπασιν οὔσας ναυμάχων ἀνδρῶν καὶ κώπης πάσης καὶ ταρσῶν , μεστὰς δὲ χρημάτων πολυτελῶν καὶ νεκρῶν πλουσίοις συμπεφυρμένων αἵμασι . Μετὰ μέντοι τὴν ναυμαχίαν ἐκείνην νόσου κοινῆς διανεμηθείσης τὸ πλεῖστον τῆς ναυτικῆς ἑκατέρας δυνάμεως , ἀποθνήσκειν ἐπῄει μάλα συχνοὺς ἑκατέρωθεν , ὡς εἰς ἀνάγκην ἰέναι βουλεύσασθαι ἑκατέρους ἃ ἐδόκει λυσιτελεῖν . ἐδόκει δὲ Βενετικοῖς μὲν τὸν ἴδιον μεταστῆσαι στόλον , καίτοι βουλομένους ἐκεῖ τὰς ἐκ Πόντου κατιούσας στρογγύλας τῶν πολεμίων ὁλκάδας αἱρεῖν , αἳ παρεκόμιζον ἔκ τε Σκυθῶν καὶ Τανάιδος τἀπιτήδεια . ἀλλ' ἀνθεῖλκε σφᾶς οὐ μόνον τὸ τοὺς νοσοῦντας αὐτῶν ἀνακτᾶσθαι βούλεσθαι , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπιτηδείων ἡ σπάνις πολλὴ καὶ ποικίλη καθ' ἡμέραν ἑκάστην ἀπαιτουμένη . διὸ λύσαντες τὰ πρυμνήσια ἐκεῖθεν παρὰ τὸν εἴσπλουν τοῦ τῶν Βυζαντίων λιμένος ἔστησαν καταχθέντες , τοῦ πρὸς ἕω βλέποντος , τὰς πολεμίας ἑστώσας εὐώνυμα ναῦς παραπλεύσαντες παρὰ τοὺς αἰγιαλοὺς τῆς Χαλκηδονίας γῆς τῶν βαρβάρων . στενοχωρούμενοι γὰρ κἀκεῖνοι τῇ τῶν ἐπιτηδείων ὁμοίως σπάνει , καὶ ἅμα νοσοῦντας ὁρῶντες ὁπόσοις τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν μὴ πολεμίου ξίφους τετύχηκεν ἔργον γενέσθαι , τοῖς τῶν βαρβάρων προσωρμίζοντο λιμέσιν ἐνσπόνδοις οὖσιν , ὡς εἴρηται , τροφῶν τε εἵνεκα καὶ πλείστων ἄλλων καὶ μεγάλων καὶ παντοδαπῶν ἐλπίδων , καὶ πρός γε ἔτι θάπτειν ἐν ἀλλοτρίᾳ πόρρω που τῆς οἰκείας γῆς τοὺς οἰκείους νεκρούς , μὴ τῶν γαμετῶν καὶ τέκνων αἰσθανομένων . τοσοῦτον γὰρ τὴν τῶν πολεμίων κατεπλάγησαν τόλμαν ὥστ' οὐκ ἀρκεῖν ἐνόμισαν βαρβάρους ἐκ τοῦ σχεδὸν τὰ μέγιστα βοηθοῦντας ἔχοντες , ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν οἰκείων μεγίστας ὁλκάδας ἀναγκαῖον ἔδοξεν ἀγαγόντας στιχηδὸν κατὰ μέτωπον παραστήσασθαι δίκην πύργων καὶ τειχῶν , στρατιώτας παμπόλλους ἐχούσας , ἐπί τε τῶν καταστρωμάτων καὶ ἄνω παρὰ τὰ τῶν ἱστῶν ἀκρωτήρια λίθων παρεσκευασμένους ἔχοντας σωροὺς ἐς τὸ ἐπιρρίπτειν τοῖς πολεμίοις καὶ τὸν ἐπίπλουν ἀνείργειν αὐτῶν . νῆας δ' ἔχοντες τὸν ἀριθμὸν ἐλάττους ἢ κατὰ τὰς πολεμίας , καὶ τούτων τὰς πλείους ἐρήμους στρατιωτῶν , τῇ τε ναυμαχίᾳ καὶ τῇ κατόπιν τῆς ναυμαχίας νόσῳ φθαρέντων , εἰς ἀνάγκας ᾔεσαν καὶ αὐτοὶ μισθοφορικὸν ἀθροίζειν ἐξ ἀλλοδαπῆς καὶ στρατιώτας ἐκ τῶν Βιθυνῶν καταγράφειν βαρβάρων , ἐνδιδόντος τοῦ σφῶν ἡγεμόνος Ὑρκανοῦ παμπόλλων ἕνεκα χρημάτων . μισθωσάμενοι τοίνυν ὑπὲρ χιλίους ἐκεῖθεν ψιλοὺς διεῖλον , καὶ τοὺς μὲν παραβοηθεῖν δεῆσαν ἐκτάξαντες ἀνὰ τὸν ἑῷον εἶχον αἰγιαλόν , τοὺς δὲ πέμψαντες τὸ τοῦ Γαλάτου φρουρεῖν προσετετάχεισαν πολίχνιον ἔνδοθέν τε καὶ ἔξωθεν , καὶ ἅμα συχνὰς ἐκδρομὰς καὶ καταδρομὰς ποιουμένους ληΐζεσθαι τὰ τῶν Βυζαντίων προάστεια , καὶ σφᾶς ἀντιπερισπᾶν ἐς οἰκεῖα πάθη , καὶ μὴ διδόναι σχολὴν μήθ' ὡς τὰ πολλὰ τοῖς Βενετικοῖς συμμαχεῖν , μήτ' ἔχειν ῥᾳδίως ἔξωθεν τἀπιτήδεια ἐσκομίζεσθαι . Ὃ δὴ καὶ μάλιστα πάντων μακρὰν ἐνεποίησε Βυζαντίοις τὴν βλάβην . ὑπὲρ γὰρ τὰς ὀκτωκαίδεκα χιλιάδας παρεισενεχθέντος τῇ πόλει στρατοῦ ναυτικοῦ , πολλῶν ἐς ἡμέραν ἑκάστην τροφῶν δεομένου , μὴ μόνον ἅπανθ' ἑξῆς ἐν βραχεῖ σπανίζειν ἐξεγένετο τἀπιτήδεια Βυζαντίοις , ἁπάντων σχεδὸν ἐκ πολλοῦ πανταχόθεν ἀποκλεισθεῖσι διὰ τὰς μάχας , τῶν τε ἄλλων ὁπόσα τραπέζης ἀναγκαίας εἰσὶ προσφορήματα , καὶ ὅσα ὁ γείτων πορθμὸς τοῖς ἁλιεῦσι παρεῖχε τὰ χρήσιμα ἐς ἡμέραν ἑκάστην τὸν ἅπαντα χρόνον , ἀλλ' ἤδη καὶ ὁ σῖτος ἡμερῶν ὀλίγων ἐς τὸ διπλάσιον ἀνήγετο τοῦ χθὲς καὶ πρώην τιμήματος . ὅθεν εἰς ἀπορίας ἐνέπιπτον μάλα μακρὰς οἵ τε τῶν Βενετικῶν ἡγεμόνες , ἀκουσίου δαπανώσης τὸν χρόνον ἀπραγμοσύνης αὐτῶν , ἅτε ἐφιεμένων μέν , οὐκ ἐχόντων δ' ὅθεν ἐγχειροῖεν ἂν τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι , ἀσφαλῶς οὑτωσὶ πεφραγμένους ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης , ὡς εἴρηται . καὶ μάλιστα πάντων τὴν τοῦ βασιλέως ψυχὴν αἱ τῶν λογισμῶν περιέκλυζον τρικυμίαι , συχνὰ τῶν καθ' αὑτὸν πραγμάτων ἀνακυκλοῦντος τοὺς κύβους , οἷς πρόσωπον μὲν ἐλπίδων ὑποτείνειν ἔπεισι χρηστόν , τοὐναντίον δ' ἅπαν ὡς ἐπίπαν ἔπειτα περαίνειν , ὥσπερ ἐξεπίτηδες πᾶσαν ἐπίνοιαν αὐτοῦ καὶ σπουδὴν παίζοντάς τε καὶ ἀνατρέποντας . καὶ τό γε δήπου μεῖζον , ὅτι τοσούτοις καὶ τηλικούτοις περιαντλουμένῳ χειμῶσιν ἀπεῖναι οὐκ ἦν οὐδὲ τὰς τῶν υἱέων αὐτῷ συμφορὰς τηνικαῦτα , ἀλλ' ἐστασίαζον ἤδη καὶ αὐτοὶ περὶ τῆς ἀρχῆς , καὶ ταῦθ' οὕτω ναυαγούσης τε κἀπὶ σαθροῦ τοὺς πόδας ἐρειδούσης καὶ ἐς τὸ πάνυ τι λίαν βραχύτατον πάνυ τι λίαν ἐλαυνομένης , ὅτε δήπου μᾶλλον ἐχρῆν τῷ πατρὶ καὶ βασιλεῖ κατὰ πᾶν ἐφικτὸν συναίρεσθαι σφᾶς , κοινῇ καὶ καθ' ἕκαστα , καθάπαξ ἅπαν ἴδιον βυθοῖς παραπέμψαντας λήθης . ὅ τε γὰρ Παλαιολόγος κἀπὶ τῇ θυγατρὶ γαμβρὸς Ἰωάννης , ὡς πάλαι πατρόθεν τὴν ἀρχὴν αὐτῷ προσήκουσαν ἔχων , ἀντείχετο ταύτης ὁλοσχερῶς , καὶ οὐδὲν οὐδενὶ τῆς διαδοχῆς παρεχώρει · ὅ τε Ματθαῖος υἱὸς ὢν καὶ αὐτός , ἐνέκειτο μάλα σφοδρῶς καὶ αὐτὸς ἀπαιτῶν , ὡς νῦν γε καὶ αὐτῷ προσηκούσης πατρόθεν , μεταπεσόντων ἤδη μεταξὺ τῶν σκήπτρων κατὰ τὰς ἀεὶ φερομένας οὑτωσὶ τῶν πραγμάτων τύχας , καὶ πρὸς ἄλλοτ' ἄλλους συχνὰ μεταρριπτουμένας , καὶ παραλλάξεσιν ἀτεκμάρτοις οὕτω καὶ ἀπορρήτοις οἰακιζούσας τὸν βίον , καὶ νῦν μὲν τούτῳ νῦν δ' ἐκείνῳ παρεχομένας τὴν τῶν οἰκείων εὐμένειαν ὀφθαλμῶν , καὶ τοὐναντίον αὖθις καὶ διὰ παντὸς ἑκάτερον , καὶ νόμον γίνεσθαι τοῦτον ἀνομοθέτητον εἰπεῖν , ἐπιφυεῖσαν τοῖς πράγμασιν ἄνωθεν καρπωσάμενον βλαστήν , καὶ μὴ ῥᾷστα δυναμένην ἀναίμακτον προΐεσθαι τὴν μεταβολήν , οὐδ' ἄνευ τὸ πλεῖστον εἰπεῖν τοῦ βιαίου . δεδιέναι γοῦν καὶ τὰς ἐφεδρευούσας τοῖς τοιούτοις κῆρας , ὅσαι θανάτων παντοίων μεστὰς ὑποτείνουσι χεῖρας · καὶ χρῆναι διὰ ταῦτα , πρὶν μεταστῆναι τὸν δίκην ἰσθμοῦ τοὺς ἑκατέρωθεν ἀναχαιτίζοντα κλύδωνας , τοὺς ἑκατέρων ὁρισθῆναι θεσμούς . Τοσαύτην τοίνυν κατ' αὐτοῦ ῥαγεῖσαν κυμάτων ἐπαγωγὴν ἐν ταὐτῷ συνορῶν ὁ βασιλεὺς οὕτω στενῷ κομιδῇ τῷ καιρῷ , ἤσχαλλέ τε καὶ ἐδυσφόρει , καὶ μακραῖς ἐβάλλετο καὶ πολυτρόποις τὴν ψυχὴν ὀδύναις . μὴ ἔχων δ' ὅπῃ βλέψας παρήγορον ἄν τινα δέξαιτο λόγον , ἔστενέ πως καὶ αὑτόν , καὶ οἷον ἀπολεγομένῳ ἐῴκει τὸ ζῆν . ἐχεμυθῶν γὰρ ἦν ἀεί , καὶ οὐδενί ποτε τῶν ἁπάντων ἐβούλετο κοινοῦσθαι τῶν τῆς ψυχῆς ἀπορρήτων οὐδὲν οὐδαμῇ · πάντων γὰρ καθάπαξ ἀποδοκιμάζειν εἴωθεν ἀεὶ τὰ βουλεύματα , καὶ πρὶν ἀκοῦσαι . οὕτω τοίνυν ὁρῶσαν τὴν βασιλίδα τὸν σύζυγον ἔχοντα λύπης , φάσκειν ἐπῄει τοιαδὶ πρὸς αὐτόν . « ὅτι μὲν οὐκ ἀθεεὶ τὰς συμφορὰς ἐπιέναι τοῖς ἀνθρώποις ἔστι , καθάπερ δήπουθεν οὐδὲ τὰς εὐπραγίας , ἀγνοεῖν οἶμαι τῶν πάντων οὐδένα , οἷς νοῦ μέτεστι καὶ διανοίας , τῶν ἀεὶ γιγνομένων στοχαζομένοις ὀρθῶς . δίκαιον δ' εἶναι τὸν θεὸν καὶ δίκαια δρῶντας ἀνθρώπους φιλεῖν , καὶ τοῦτο δ' οἶμαι τοῖς ἅπασι γνώριμον εἶναι οἷς τὸν νοῦν τῆς ψυχῆς οἴαξι πηδαλιουχεῖσθαι ξυνερρυήκει συνέσεως . τὸ γοῦν ἕωθέν τινα τὴν πρόσω φάναι πορείαν βαδίζειν ἁπάσῃ σπουδῇ προθέμενον τοσοῦτον ὄπισθεν ἑσπέρας ὁρᾶσθαι καθήμενον ὅσον ἔμπροσθεν ἐχρῆν , τοῦτο δὲ καὶ οἷς ὀλίγος ἐμπέφυκε νοῦς , γνοίη ἂν θεοῦ πάντως εἶναι , μήτε μὴν τοῖς τοῦ βαδίζοντος τρόποις ἀρεσκομένου , καὶ ἅμα τοῖς τούτῳ δρωμένοις ἅπασιν ἐμφανῶς μαχομένου , καὶ ἐς τὰ πάνυ τῶν προοιμίων ἐναντιώτατα πέρατα τὴν σπουδὴν ἀντιπεριάγοντος . μέμνημαι τοίνυν οὐχ ἅπαξ , οὐδὲ δίς που καὶ τρὶς μόνον , ἀλλὰ καὶ μάλα δήπου γε πολλάκις ἀμφοῖν ἡμῖν εἰπόντος τοῦ Γρηγορᾶ κατὰ τὰς ἐνταυθοῖ πολλάκις ἰδιαζούσας μακρὰς καὶ πολυειδεῖς ἡμῶν ὁμιλίας ( οἶσθα δὲ καὶ αὐτός ) τὰς βίβλους εἶναι τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας πλήρεις μακρᾶς · ἃς δεχομένοις ἡμῖν , καὶ πολλὴν καὶ παντοδαπὴν τὴν εὐμένειαν σφίσι παρεχομένοις , ἔφασκέ τε καὶ ὑπισχνεῖτο μηδενὶ τῶν ἡμῖν γε δρωμένων δημοσίων εὐδρομίαν ἀκολουθήσειν πρὸς τοῦ δικαίου θεοῦ , ἀλλ' ἀνατρέπεσθαί τε πάντα καὶ φθείρεσθαι προφανῶς , καθάπερ κεραυνοῖς αἰθερίοις τὰ λήια . εἰ δέ που καὶ δόξειε τῶν ἡμετέρων ἔργων ἓν ὁποιονοῦν ὁπῃοῦν εὐτυχεῖν ἐκ προοιμίων , ἀλλ' οὖν οὐκ εἰς μακρὰν ἐκεῖ πικρὸν ἐπιφύεσθαι καὶ μάλα πολύχουν ἐν τοῖς πέρασι τὸ γεώργιον . τοῦτο δὲ καὐταῖς πανδήμοις σφοδρότερον ἠκηκόειμεν φάμενον , οὐ δισταγμοῦ τινὸς μέρος παραμιγνύντα τῷ ἤθει , ὁποῖος τοῖς δεδιόσιν ἕπεται τὴν τοῦ μέλλοντος ἀδηλίαν ὡς τὰ πολλά . καὶ οἶσθά γε ὡς ἠχθόμεθα τῆς παρρησίας τἀνδρί · ὃ δ' οὐκ ἐνεδίδου λέγων . σκεπτέον οὖν μὴ θεοῦ μαχομένου διὰ τὸ δόγμα πονῶμεν ἀνήνυτα . » Ταῦτα τοίνυν καὶ τὰ τοιαῦτα διεξιούσης ἐκείνης , « ὦ γύναι » φησὶν ὁ βασιλεύς , « οὐ πάντα καθάπαξ χρεὼν ἀνατιθέναι θεῷ . εἶναι γάρ τινα καὶ τύχην τύραννον , κατὰ τὸ αὐτόματον ἐπιοῦσαν τοῖς τῶν ἀνθρώπων πράγμασι , κἀκ τοῦ προσεχοῦς αὐτὴν μᾶλλον τἀνθρώπεια διοικοῦσαν ἢ τὸν θεόν , ἐνέργειαν μὲν καλουμένην ἄκτιστον , δεσποτικοὺς δὲ χαρακτῆρας φέρουσάν τε καὶ δεσποτικῶς τοῖς πράγμασιν ἐπιστρατεύουσαν κατὰ τὴν τοῦ αὐτομάτου φοράν τε καὶ κίνησιν . εἰ δ' οὖν , λόγον ἐγώ σοι καὶ μάλα εἰδυίᾳ ἐρῶ , τῆς ἐμῆς ἀληθείας μάρτυρά τε καὶ βεβαιωτήν . οἶσθα γὰρ ὁποίαις καὶ ὅσαις ἠπειγόμην ἐξευμενίζειν τὸν θεὸν χρημάτων δόσεσιν , ἃς ἀφθόνοις παλάμαις ἐξήντλουν ἱερεῦσι καὶ μονοτρόποις , καὶ ὅσοι σπηλαίοις ἐνδιαιτῶνται καὶ ὄρεσι , καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως πενίᾳ καὶ νόσῳ συζώντων ὑπῆρχον , καὶ πῇ μὲν δημοσίᾳ , πῇ δὲ βλέποντος ἁπάντων οὐδενός . ὤνησαν δ' ἡμῖν οὐδέν , ἀλλ' αὔραις , ὥς γε ἔοικεν , ἐκεῖνα πάντ' ἐκπεπονήκαμεν , καὶ περιέστη ἡμῖν ἐκεῖνα παθεῖν ἃ μηδὲ τοῖς σφόδρα ἀνδροφόνοις διὰ βίου πεπονθέναι ξυμπέπτωκεν . ἀφ' οὗ δ' ὁμόφρων γεγένημαι Παλαμᾷ , καὶ βασιλεὺς εὐθὺς κεκράτηκα . » ἣ δ' ὑπολαβοῦσα τοιάδ' ἀντέφησεν αὖθις . « ἐγὼ δέ » φησιν « ἐκ τῶν ἡμετέρων καὶ ἀνθρωπίνων βραχέα σοι φθέγξομαι . Εἰπὲ γάρ μοι · εἴ τις τῶν ἡμετέρων δούλων ἀμπελῶνος εἰπεῖν ἢ τῶν ἄλλως ἐχόντων ἡμῖν κτημάτων ἑνὸς οὑτινοσοῦν ἐπιμελητὴς ὑφ' ἡμῶν καταστάς , ἔπειτα τὴν μὲν δεσποτείαν ἡμῶν ἀφῃρεῖτο περιφανῶς , πολλοστημόριον δὲ τῶν ἐκεῖθεν παρείχετο φέρων ἡμῖν καρπῶν , οὐ μᾶλλόν γ' ἂν ἐμεμισήκειμεν ἐκεῖνον ἢ ἠγαπήκειμεν ; τοῦτ' αὐτὸ νομίζειν ἔπεισί μοι καὶ περί γε τοῦ μόνου θεοῦ . εἰ γὰρ πλούτου καὶ δόξης τοσαύτης ἡμεῖς ἀπολαύοντες πρὸς θεοῦ , ἔπειτα τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν πολυθεΐαν ἑκόντες ἤ τινι τῶν ἁπάντων ἑτέρᾳ παρ' αὐτὸν ἐνεργείᾳ , ἐξευμενίζειν ἐκεῖνον νομίζοιμεν πολλοστημόριον χρημάτων τῶν αὐτοῦ προσάγοντες αὐτῷ , θᾶττον μέντ' ἂν μισήσειεν ἢ ἀγαπήσειεν ἡμᾶς , ὅτι τὸ μεῖζον ἀφαιροῦντες τοὔλαττον παρέχομεν , ἢ μᾶλλον τὸ πᾶν ἀφαιροῦντες τὸ μηδὲν παρέχομεν . εἴη δ' ἂν κἀκ τῶν ἡμετέρων ἔτι πραγμάτων ἐναργέστερα τὰ λεγόμενα . οἶσθα γὰρ ὡς πρὶν ἢ ταῖς τοῦ Παλαμᾶ προστεθῆναι καινοφωνίαις ἡμᾶς , σφόδρα γε ἐξ οὐρίας ἡμῖν τὰ τῆς εὐδαιμονίας ἔπλει , καὶ οὐδὲν ἀντέπνει τῶν δεινῶν ἀντίπρῳρον , ἀλλὰ καὶ ὑπ' ἄλλων τέως βασιλευόμενοι πλείω τῶν βασιλευόντων ἡμεῖς τὴν ἰσχὺν ἐκαρπούμεθα , καὶ τὸ τῆς βασιλικῆς ἐκείνης δόξης κλέος πλεῖον ἡμῖν ἢ τοῖς ἔχουσι περιῆν · ἐκείνων γὰρ ἐνομίζετο καὶ ἡμῶν ἦν . ἀφ' οὗ δὲ τοῖς ἀμφὶ τὸν Παλαμᾶν φέροντες συμμαχεῖν ἡμᾶς αὐτοὺς ἐδεδώκειμεν , κατὰ πόσας ἡ τίσις εὐθὺς ἠκολούθει · πᾶσαν μὲν γὰρ εὐθὺς κακοδαιμονίαν συλλήβδην εἰπεῖν διηντλήκαμεν , πᾶσαν δ' ἐκείνην τὴν δόξαν μετὰ τοῦ πλούτου παντὸς ἡμῖν ἀποβεβληκέναι ξυμπέπτωκε , καθάπερ τοῖς διαγρηγορήσασι τὰ ἐν τοῖς ὕπνοις ὀνείρατα . καὶ τὸ τῆς βασιλείας δ' ὀψὲ περιζωσαμένοις κράτος ἕπεται δυστυχεῖν ἡμῖν ἀνακράτος , οἶμαι , διὰ τὸ μὴ τὴν βασιλικὴν ἰσχὺν εἰς διόρθωσιν ἀλλ' εἰς διωγμὸν ἐκκενοῦν τῶν ὑπὲρ τῆς πατρίου λεγόντων πίστεως . ταῦτα δ' οὐ σοὶ λέγουσα ὀνειδίζω τὰς τύχας , ἀλλὰ τὰς ἐμὰς ἀποκλαίομαι συμφοράς . οὐ γὰρ ἄλλος ἐμοῦ γε σύ . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ τῶν αὐτῶν ἐσμὲν ἄμφω γεννήτορες παίδων · καὶ εἰ μὴ πλέον , ἀλλ' ἐπ' ἴσης γοῦν σοι τὴν καρδίαν ἐμπίπρασθαί με κἀπὶ ταῖς νῦν αὐτῶν περιστάσεσι , πάντως οὐκ ἂν οὐδ' αὐτὸς ἀρνηθείης . εἰ δ' οὖν , λεγέτω μοί τις παρελθών , τίνος ἑτέρου τῶν πάντων ἕνεκα , τοσούτου κατέχοντος ἤδη ψύχους τήν τε γῆν καὶ τὸν περιέχοντα τοῦτον ἀέρα , καὶ τοσούτου χειμῶνος αὖθις τοῖς καθ' ἡμᾶς περικεχυμένου πράγμασιν , οὖσα γυνὴ τὸν ἐντεῦθεν ἐς Ὀρεστιάδα καὶ Διδυμότειχον ἀναδέχομαι μόχθον , παύειν ἐπειγομένη τῶν κοινῶν ἡμῖν παίδων τὰς περιστάσεις , καὶ εἴ τινές ποτ' ἄρ' εἶεν καὶ ὅσοι κυκεῶνας καὶ κλύδωνας . » Ἀλλὰ τὸν περὶ τούτων εἰς δάκρυα καταλελυκότες λόγον τέως ἀνέστησαν , καὶ ἡ μὲν βασιλὶς ἁπάσῃ σπουδῇ παρεσκευάζετο πρὸς τὴν ἔξοδον , ὁ δὲ βασιλεὺς πέμψας ἠξίου τὸν ἡγεμόνα Βιθυνίας καὶ γαμβρὸν Ὑρκανὸν μὴ βοηθεῖν Γεννουίταις . καὶ ἅμα περὶ τῶν αὐτῶν ἠξίου πέμψας καὶ ὁ τοῦ Βενετικοῦ ναύαρχος στόλου , καὶ δῶρα τὰ μὲν ἐδίδου τὰ δ' ὑπισχνεῖτο . ὃ δ' ἐλπίσι μετεωρίζων διῆγε κεναῖς , δύ' ἐν νῷ ἔχων ταυτί , ἓν μὲν χρήματα λαμβάνειν ἐξ ἀμφοῖν τοῖν μεροῖν , δεύτερον δ' ὅτι τουτωνὶ μαχομένων ἀλλήλοις ἀφοβίαν ἔχειν συνέβαινε τὴν αὐτοῦ δύναμιν περαιουμένην ληΐζεσθαι Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν , καὶ ὅσαπερ εἴη σκάφη καὶ ναυτικαὶ φορτίδες , φέρουσαί τε καὶ ἄγουσαι κατὰ νόμους ἐμπορικοὺς τἀπιτήδεια καὶ ὧν ἐν χρείᾳ καθίστανται νῆσοί τε καὶ πόλεις παράλιαι , τοῦτ' ἐκεῖνο σχεδὸν ὃ καὶ Φαρνάβαζος ἐκεῖνος ὁ Δαρείου παραθαλάττιος ἔπραττε στρατηγός , τῶν Ἑλλήνων πάλαι κατ' ἀλλήλων μαχομένων . ἀλλὰ γὰρ ἐπειδὴ καὶ τὸ συμβὰν ἐμεμαθήκει μεταξὺ κατ' αὐτοῦ πλημμέλημα νεωστὶ πρὸς τῶν τοῦ βασιλέως υἱέων , ἀνεπήδησέ τε εὐθὺς ὑπ' ὀργῆς καὶ ἠπείλησε τὸν σατραπικὸν καὶ βαρβαρικώτερον τρόπον . εἶχε δ' οὑτωσὶ τὸ συμβάν . πρεσβείαν ὁ τῶν Τριβαλλῶν πρὸ βραχέος ἡγεμὼν ἐπεπόμφει , πρὸς γάμου ζητῶν κοινωνίαν συνάψαι τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα τῶν τοῦ Ὑρκανοῦ τούτου παίδων ἑνί , ἵνα συγγενικῆς σχέσεως τὰς μεταξὺ σπονδὰς ἐρειδούσης μονιμώτερον τῇ τῶν Τριβαλλῶν ἐντεῦθεν εἴη χώρᾳ τὸ ἄφοβον . ἐς τοσοῦτο γὰρ ὁ βάρβαρος οὗτος ἤρθη δυνάμεως Ὑρκανός , ὡς μὴ μόνον Μακεδονίαν καὶ Θρᾴκην καὶ τοὺς ἐν Θρᾴκῃ ληΐζεσθαι Ῥωμαίους καὶ Μυσοὺς ἀδεῶς , ἤδη δὲ καὶ Τριβαλλοῖς μακρὸν ἐνέβαλε δέος , πολέμιον κἀπὶ τῆς χώρας ἐκείνων ἐκπέμπων στρατόν , καὶ πλείστην ἐκεῖθεν ἐπαγόμενος , ὁπότε βούλοιτο , λείαν . τὴν δὴ τοιαύτην ἀσμένως ὁ βάρβαρος δεδεγμένος πρεσβείαν , δεξιάν τε ἐπεπόμφει σπονδῶν , καὶ ἅμα τοὺς τὸ κῆδος βεβαιώσοντας πρέσβεις . καὶ μὲν δὴ τούτοις ἐνεδρεύσας ἐπανιοῦσι μετὰ Τριβαλλικῶν πρέσβεων καὶ δώρων συχνῶν , περί που τὰς τοῦ Ῥαιδεστοῦ παρόδους , ὁ τοῦ βασιλέως ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρός , ὁ τοῦ τῶν Αἰτωλῶν καὶ Ἀκαρνάνων ἄρξαντος Κόντου πάλαι παῖς , τὰ μὲν δῶρα ἐκεῖνα λῃστρικώτερον διήρπασε τρόπον , τῶν δὲ πρέσβεων οὓς μὲν ἀπέκτεινεν ἐξ ἐφόδου , οὓς δ' ἐζώγρησε . καὶ ἦν αὖθις καὶ τοῦτο προσθήκη δεινὴ τῇ τῶν ταλαιπώρων τύχῃ Ῥωμαίων . ὡς γὰρ χειμῶνος ἐν θαλάσσῃ κυμάτων ἀλλεπαλλήλων πλῆθος , οὕτως ἄλλο ἐπ' ἄλλοις ἀεὶ κἀνταῦθα συμπίπτει δυστύχημα · καὶ πρὶν τὰ πρῶτα δυνηθῆναι θεραπεύειν ὁπωσοῦν , ὁ τῆς ἁμαρτίας δαίμων ἐπαντλεῖ τὰ δεύτερα , κἀπὶ τούτοις αὖ ἀεὶ τὰ μείζω καὶ μηδαμῇ προσδοκώμενα . ναὶ μὴν καὶ ὅσα τῶν παρεσκευασμένων βέβαιόν τε καὶ ἀναμφίλεκτον ἔχειν δοκεῖ πως τὸ εὔδαιμον , καὶ οἷς οὐδεὶς οὐδ' ὁθενοῦν οὐδ' ὁτιοῦν ἔχει μέμφεσθαι , ἕωθεν ἐς ἑσπέραν ἀνατρεπόμενα πάντα κεῖται , καὶ ἐς τοὐναντίον περιχωρεῖ , καὶ ῥᾷστα τῷ τῆς ἁμαρτίας περιτρέπει δαίμονι , ἐξ αὐτῶν ἀπηρτισμένα τελέως εἰπεῖν ἁρπαζόμενα τῶν χειρῶν . καὶ ἀεὶ πλείους καὶ κρείττους κεκτημένοι πολλαχόθεν τὰς ἀφορμὰς τῶν μαχίμων παρασκευῶν , ἥττους ἐν τοῖς καιρίοις ἑκάστοτε μακρῷ τῶν πολεμίων ἐξαίφνης φαινόμεθα · καὶ ἀεὶ γέμοντες ἐλπίδων χρηστῶν , ἀεὶ μακρῶν οὐκ εἰς μακρὰν ἀπογνώσεων τοὺς ἐν τέλει τρυγῶμεν καρπούς . ὃ καὶ μακρᾶς περιίστησί μοι τὰς ἀπορίας , καὶ πολλοῖς καὶ μάλα ἀτόποις περικλύζει τοῖς ἐντεῦθεν κύμασιν , ὡς μηδὲ τὴν γλῶτταν ἔτι πρόσω δύνασθαι κινεῖν , χείροσιν ἀεὶ διηγήμασιν ἐντυγχάνουσαν . καὶ ἢν μὴ σύ μοι λύσαις , Ἀσκληπιός τις καὶ Ἱπποκράτης οὑτωσί πως καμνούσῃ φανεὶς διανοίᾳ , οὐκ ἂν ἐμοὶ τῶν ἐφεξῆς ἐνείη λέγειν οὐδαμῇ , ἀλλ' ἐνταῦθα δή με τῶν ἀποριῶν αἱ φάραγγές τε καὶ τὰ ἔνεδρα φάναι τὸν οὕτω ταλαίπωρον κάμψαι βιάσονται δρόμον τῶν λόγων , πρὶν τῶν δεινῶν ἐπιθεῖναι τὰ μείζω . ἄγε δὴ οὖν , ἄγε , φίλη μοι κεφαλή , τὸ δοκοῦν περὶ ὧν ἂν ἐροίμην , ἀπόκριναι σὺ πρὸς θεοῦ . εἰπὲ πῶς πολλῶν καὶ παντοδαπῶν κατ' ἄλλοτ' ἄλλους καιροὺς ἁμαρτόντων ἀρχόντων καὶ ἡγεμόνων , οὐ τοσαῦτα καὶ τὸ ὑπήκοον ὅσα νῦν πεπονθέναι συμπέπτωκε , μικρὰ δ' οὖν ἢ οὐδέν . ἔπειτα πῶς τῶν ἀρχόντων ἐξουσίᾳ τὰ χείριστα δρώντων , αὐτῶν μὲν τοῖς πλείοσιν ἥκιστα πάσχειν συμβαίνει , σφόδρα δ' οὖν τοῖς ὑπηκόοις , καὶ ταῦθ' ὡς τὰ πολλὰ τοῖς πλείοσι τὴν τῶν ἀρχόντων ἐκείνων βδελυττομένοις μὲν κακίαν , διὰ δὲ φόβον φρίττουσί τε καὶ καταδυομένοις . Καὶ τίς θεοῦ κρίματα δύναιτ' ἂν ἐρευνᾶν , Ἀγαθάγγελε φίλτατε ; εἰ μὲν γὰρ ἀλλήλοις ἦν ἀλλήλων γνώριμα , καὶ πᾶσι πάντων ἴσως , ὁπόσα ψυχαῖς ἀπόρρητα θαλαμεύεται , εἶχεν ἂν ὅπως ποτέ τις μεθ' ὁποιασδηποτοῦν τῆς γνώμης τὰ ἑκάστῳ γινόμενα εἰδὼς ἀκαπήλευτον ἐκφέρειν κρίσιν . νῦν δ' ὁρῶμεν ὡς οὐδ' αὐτός τις ἕκαστος δύναιτ' ἂν ἑαυτῷ συνορᾶν ἁμαρτάνοντι , ὅτι τε μάλιστα πάντων περὶ ἑαυτὸν ἐκτετύφλωται μάλιστα πάντων ἑαυτῷ φιλούμενον , καὶ ὅθ' ἥκιστα οἶδεν εἰ τοῦ χρόνου ῥέοντος ἡ κακία ποσὶν ἀδήλοις ἐπιδραμοῦσα δαπανήσει , κύβων δίκην μεταθεῖσα σύνεσιν αὐτῷ , καὶ τοὐναντίον αὖθις ἥγε τῇ κακίᾳ μαχομένη φύσις τἀγαθοῦ . εἰ δὲ τοῦθ' οὕτω , πολλοῦ μέντ' ἂν δεήσειε τὰ ἑτέρων ἑτέρους εἰδέναι ποτέ . θεῷ γὰρ μόνῳ τοῦτ' ἀπρόϊτον τετήρηταί γε καὶ τεταμίευται . ἀνθρώπων δ' ὃς ἂν δρῴη τἀγαθά , πνέοντα βίον εἰρήνης εἶναί οἱ ὑπεσχημένον ἐκεῖθεν βιοῦν , ὃς δ' οὖν τἀναντία , τούτῳ δ' αὖ τἀναντία . εἶναι δ' οὐ πάνυ τι ἐλαχίστον οὐδ' ἀγεννῆ τινὰ τὴν μεταξὺ διαφοράν , ἣν ἀγαθά τε ἔχει πρὸς ἀγαθὰ καὶ ἣν αὖ κακία πρὸς κακίαν . ἀγαθῶν μὲν γὰρ ἁπάντων κράτιστόν τε καὶ πρώτιστον ἔγνωμεν εἶναι τὴν πρὸς θεὸν εὐσέβειάν τε καὶ ἀκαπήλευτον πίστιν . « ἀγαπήσεις » γάρ φησι « κύριον τὸν θεόν σου ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου , » καὶ πάλιν « κύριον τὸν θεόν σου προσκυνήσεις , καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις . » τὸ γὰρ ἄλλῳ τῳ λατρεύειν τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα λατρεύειν ἐστί . γνώριμον δ' ἂν εἴη σοι πάντως ἡ τῶν τοιούτων ἀγαθῶν ἐκ τῶν βαθμῶν ἑξῆς καὶ ὑποβάσεων τῆς ἀπαριθμήσεως διαφορά . κακῶν δ' αὖ ἁπάντων ἂν εἴη κάκιστον ἐκ διαμέτρου πάντως ὁ θεοῦ χωρισμός , οὗ σημεῖον καὶ γνώρισμα προφανὲς ἡ τῶν πατρίων κανόνων καὶ νόμων ἀθέτησις , ἣν προσθέσεσί τε γίνεσθαι καὶ ὑφαιρέσεσι τοῖς θεομάχοις συμπίπτει , καὶ ἅμα ταῖς ἀναιδέσιν ἐπιορκίαις . οὐδὲ γὰρ ἂν ἐπιορκῆσαί ποτε γένοιτο θεόν , ὅτῳ ἂν εὐσεβεῖς περὶ θεοῦ τὰς ὑπολήψεις ἐν καρδίᾳ περιθάλπειν ἐνείη . μάθοις δ' ἂν ἀκριβῶς , Ἰουδαίων ἐξετάζων τοὺς πάλαι , οἷς τὸ τοῦ θεοῦ σέβας εἰς ἀλλοτρίους μετατιθεμένοις θεοὺς δούλοις εὐθὺς καθίστασθαι τῶν περιοίκων συνέπιπτεν ἐθνῶν , ὧν εὐσεβοῦντες ἦσαν δεσπόται , ἡγεμόνος δ' αὖθις εὐσεβοῦς καθισταμένου , καὶ τῶν ἐναντίων αὖθις ὑπερτέροις γίνεσθαι καθίστατο . καὶ ἵνα τοὺς πάλαι καταλίπωμεν , ὅρα μοι Κωνσταντῖνον τὸν μέγαν ἐν βασιλεῦσιν , ᾧ τὸ τῶν ψευδωνύμων σέβας εἰς τὸν ἀληθῆ μετενεγκόντι θεὸν πλείονος ἢ κατὰ πάντας τοὺς πρὸ αὐτοῦ βασιλέας ἄρξαι γέγονε γῆς . ἀλλὰ τοῖς μετ' ἐκεῖνον εὐθὺς ἄρξασί τε καὶ ἀρξαμένοις τὰς αἱρέσεις κατὰ τῶν θείων δογμάτων εἰσάγειν τῆς πίστεως , καὶ θεὸν ἐπιορκεῖν ὃν ἄκροις ἔφασκον σέβειν τοῖς χείλεσιν , εὐθὺς καὶ τὸ τῆς ἀρχῆς ἐκείνης ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν ζημιοῦσθαι συνέβαινε μέγεθος . Ἀλλ' ὁ μακρὸς ἐπιλείψει με χρόνος παλαιῶν τε καὶ νέων ὑποδειγμάτων μεμνῆσθαι πρὸς τὴν τῶν εἰρημένων ἀλήθειαν θέλοντα . τοῦτο δ' οὐ πάνυ τι συγχωρεῖν τὴν τῆς ἱστορίας ἁπλότητα . διὸ τοῖς ῥηθεῖσιν ἐκεῖνο μόνον προσθεὶς ἀπαλλάξομαι . μαθεῖν γὰρ ἐζητήκεις καὶ ὅπως τῶν προσεχῶς τῆς κακίας αἰτίων ἀρχόντων ἥκιστα πασχόντων ἐνίοτε , μόνον πολυτρόποις δαπανᾶται πάθεσι τὸ ὑπήκοον , μικρὰν ἴσως ἢ μηδεμίαν ἑτέραν συνεισενεγκάμενον τὸ παράπαν πλὴν τοῦ συνειδέναι καὶ συμπαρανομεῖν διὰ φόβον . φαίνεται τοίνυν ὥς γε τῶν πάλαι βίβλων αἱ πλείους οὐ μικρὰς συνιέναι παρέσχον τὰς ἀφορμάς , καὶ ἅμα ἡ χρόνιος ἡμῶν ὅπως ποτὲ πέπεικεν ἐμπειρία , ὡς οἷς τῶν ἡγεμόνων μήτε πᾶν τὸ τῆς αἰτίας ἄντικρυς ἀνεῖται ἐς κακίαν ἐνδόσιμον , ταῖς τε συμφοραῖς τῶν ὑπηκόων κηδεμονικῶς καμπτομένοις ἐν ταπεινώσει γίνεται καρδίας τούτοις ἐπικαλεῖσθαι τὸν κύριον , τούτους δήπουθεν οἰκτείρων ἐνταυθοῖ κατὰ τὸ τῆς αἰτίας δίδωσι πάσχειν ἀνάλογον , ἵν' ἐς τὸ μέλλον σχῇ κουφοτέραν τὴν κόλασιν . εἰ δ' αἴτιος μὲν τῆς ὅλης εἴη κακίας καθάπαξ αὐτός , δι' ἣν ἐς φθορὰν ὁλοσχερῆ τὸ ὑπήκοον καταφέρεται , ἔπειτ' αὐτὸς ἀνάλγητός τε μένων καὶ ἥκιστα ταῖς τοιαύταις συμφοραῖς μήτε καμπτόμενος , μήτε μὴν οὐδ' ἄχρι τοῦ φαινομένου συμπάσχειν ὁρώμενος σχήματος , ἔπειτα μακρὸν ἐξ ἀπονοίας καὶ τῦφον ἐν ψυχῇ περιθάλπει , δικαίωμα τοῦ μὴ δῆθεν αὐτὸν ἁμαρτεῖν τὸ μὴ πάσχειν οἰόμενος , τούτῳ πάντας ἐκεῖ τοὺς τῆς δίκης λαμπρῶς ταμιεύει πρηστῆρας . μηδὲ γὰρ εἶναι τὴν ἐνταῦθα κόλασιν ἀποχρῶσαν οὕτω μεγάλοις καὶ παρανομωτάτοις πταίσμασιν ἀσεβείας , ἧς τὰς δίκας αὐτός θ' ὑπὲρ ἑαυτοῦ ὀφλισκάνει , καὶ ἅμα ὑπὲρ τοῦ τῶν ὑπηκόων δι' αὐτὸν ἀπολωλότος πλήθους · ποιμένος γὰρ ἀνειλημμένος τόπον , μὴ μόνον οὐ πεποίηται τὴν ἁρμόττουσαν τῷ ποιμνίῳ πρόνοιαν , ἀλλὰ καὶ φθορᾶς αὐτῷ προσεπεδαψιλεύσατο τρόπους , λύκος ἀντὶ προστάτου καὶ ποιμένος φανείς . ἔπειτα οὐδ' ἡμῖν ἀνθρώποις οὖσιν ἀνεῖται τὴν ἐν ὁτουδηποτοῦν ἑτέρου κρυπτομένην καρδίᾳ κακίαν ἢ ἀρετὴν πλὴν ὅσον ἐκ τῶν ἔξωθεν σχημάτων καὶ χρωμάτων τοῦ τε ἤθους καὶ τῶν λόγων εἰκασίας θηρᾶσθαι τινὰς ἀμυδρῶς . γνοίης δ' οὖν ὁμῶς κἀντεῦθεν , εἰ τὰ πλείω διὰ συντομίαν καὶ τουτωνὶ παρέντες τοῦ ἄρχοντος διεξέλθοιμεν ἔνια . ἔσται γὰρ ἐκ τῶν ἔξωθεν σημείων γνώριμος τοῖς συνετωτέροις καὶ τουτουὶ τῆς ψυχῆς ἡ διάθεσις , καὶ ὡς σφαλεραὶ μὲν περὶ θεοῦ τῇ τούτου καρδίᾳ θαλαμεύονται ἔννοιαι , καὶ κηλίδων οὐ μάλ' ἀξίων τοῖς τῆς εὐσεβείας δόγμασι τὸ λογιζόμενον ἐμπίπλαται τῆς ψυχῆς . καὶ τοῦτ' ἂν εἴη τοῦ μηδὲν τῶν αὐτῷ πραττομένων εὐοδοῦσθαι τὸ αἴτιον , ἥκιστ' ἀνεχομένου θεοῦ μὴ θεατρίζειν τὴν ἐν τοῖς τῆς καρδίας θαλάμοις κεκρυμμένην κακίαν διὰ τῶν ἔξωθεν πραγμάτων . ἔχει δὲ οὕτως . Ὁ Πισσαῖος Νικόλαος , ὁ τῶν τεσσαρεσκαίδεκα Βενετικῶν νεῶν ναύαρχος ἐκείνων , ἃς καταπεπλευκέναι πέρυσιν ἔφαμεν κατὰ τοῦ Γαλατωνύμου φρουρίου , ἐπειδὴ καὶ βασιλέα σύμμαχον λάβοι καὶ ὁμόφρονα τοῖς Βενετικοῖς κατὰ τῶν Γεννουιτῶν , ὅρκους φρικώδεις δοὺς καὶ λαβών , ἔπειτ' αὐτὸς μὲν ὅλος τῶν ἐνεστώτων τηνικαῦτα γινόμενος ἔργων τὸν βασιλέα πρὸς μὲν τὴν μάχην ἐκείνην ἀργῶς διακείμενον ἔβλεπε , πρὸς δ' ἕτερα τὴν ὅλην σπουδὴν περισπώμενον , τὰ καθ' ἡμῶν ἐκεῖνα δηλαδὴ λῃστρικὰ συνέδρια , βιαιότερόν πως ἐνέκειτο διεγείρων εἰς τοὖργον . πάντων γὰρ ἔλεγεν ἥκιστα δεῖν καρτερεῖν ἐνταυθοῖ , τῶν πολεμικῶν οὐκ ἀνεχομένων ὅλως πραγμάτων οὐδ' ἐς μικρὸν ὑπερτίθεσθαι , ἀλλ' ἐν τῷ παραχρῆμα τὴν ἔμπρακτον ἀπαιτούντων ὀξύτητα . δὶς δ' οὖν καὶ τρὶς καὶ πολλάκις ὁμοίας αὐτῷ παρεῖχε τὰς ἀποκρίσεις ὁ βασιλεύς , μετὰ μάλα τι γαύρου καὶ ἀναμφισβητησίμου τοῦ ἤθους , « μεῖνον » λέγων « μικρόν με καταβαλεῖν τοὺς δογματικοὺς ἐχθροὺς τῆς ἐμῆς προαιρέσεως ἐπειγόμενον . κἄπειτ' ἀναστὰς ὡς νοσσιὰν τὸ πολέμιον τουτοῒ καταλήψομαι φρούριον , ῥᾷον ἢ κατὰ πᾶσαν ὑμῶν προσδοκίαν . » ἔπειτα κατεσπουδασμένην τινὰ καὶ σχέδιον δι' ἐκεῖνον δῆθεν τὴν ἡμετέραν ποιεῖσθαι θέλων ἀπαλλαγήν , στραφεὶς πρὸς τοὺς ἡμῶν ἀσκητικοὺς ἐκείνους ἄνδρας , οἳ τοῖς τῆς μακρᾶς ἀρετῆς καὶ πολυετοῦς ἀσκήσεως ἴχνεσι τὸ αἰδέσιμον λίαν ἐκόσμουν τῆς πολιᾶς , ἔφασκε τοιαδί . « τοσοῦτο βέλτιον αἱροῦμαι » φησὶν « τὰς ὑμῶν ἀράς , ὅσον μισῶ τὰς εὐχάς · τοσοῦτο δ' αὖ ἀπαναίνομαι τὰς Παλαμικὰς ἀράς , ὅσον ἀσπάζομαι τὰς εὐχάς . » ἔπειτ' ἐκεῖνα τὰ λῃστρικὰ πεπραχὼς ἐξ αὐτοσχεδίου , ἃ μακρᾶς τινὸς δεῖται σχολῆς ἀφηγεῖσθαι , πρὸς τὸν Λατινικὸν ἐξῄει πόλεμον , μακράν τινα σφόδρα καὶ ὡς εἰπεῖν ὑπερνέφελον ἐπαγόμενος τὴν ὀφρύν , ὅτι τοιούτοις ἐφοδίοις καθώπλισεν ἑαυτόν . εἰ δὲ καὶ τὰ τῶν αἰθερίων κεραυνῶν ἀμυντήρια τηνικαῦτα καθεύδειν προῄρηνται , τρίβον τῇ ὀργῇ φιλανθρώπως ὁδοποιοῦντος τοῦ κτίσαντος , ἀλλ' ὁ ἐφεξῆς ἐκεῖθεν οὐκ ἔληγε χρόνος νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀεὶ διὰ τῶν ἔργων ἐλέγχων περιφανῶς , καὶ πάσας αὐτόχρημα πανηγυρικῆς βοῆς ἐμπιπλῶν ἀκοάς , καὶ ἐξαγγέλλων τὰς ἐκ πολλοῦ τῇ καρδίᾳ τἀνδρὸς ἐντεθησαυρισμένας δυσσεβεῖς περὶ θεοῦ καὶ τῶν θείων δογμάτων ἐννοίας καὶ τοὺς τῆς ἀπονοίας ἐκείνης γεννήτορας τύφους . Ἔτι καὶ τοῦτο προσθήσω τοῖς εἰρημένοις , ἀκόλουθον εἰς παράστασιν τῆς γνώμης ὑπάρχον καὶ τοῦτο τἀνδρός . ἔστι δὲ τῶν πολλῶν ἓν ἃ φειδοῖ παρήκαμεν αὐτοῦ . Εἰρήνη γὰρ ἡ βασιλὶς καὶ σύζυγος αὐτοῦ πολλὰς ἐπήνεγκεν ἐμοὶ παρακλήσεις , εὐχαριστήριον ὡς ἐξ αὐτῆς ἐκθεῖναι λόγον τῇ πανάγνῳ μητρὶ τοῦ θεοῦ , ἅτε τὴν σφῶν βασιλικὴν ἐς Βυζάντιον εἴσοδον καὶ λῆξιν τῆς ἐπικινδύνου καὶ μακρᾶς ἐκείνης πλάνης ἐν μνήμῃ μιᾷ τῶν αὐτῆς ἑορτῶν γενομένην , καὶ οὐκ ἄλλοθεν εἶναι ὁμολογεῖν ταυτηνὶ τὴν ἐπικουρίαν πλὴν αὐτῆς . φιλοτιμότερον τοίνυν ἐμοῦ τὸν τοιοῦτον ἐκδεδωκότος λόγον διὰ τὴν τῆς βασιλίδος ἔφεσιν , αὐτὸς θεασάμενος ἀντὶ τοῦ ἀγαπῆσαι μεμίσηκε μάλα τι μᾶλλον , ὅτι μὴ τῇ αὐτοῦ συνέσει καὶ στρατηγίᾳ τοῦ τροπαίου τὸ πᾶν ἀνῆπτεν , ἀλλὰ τῇ μητρὶ τοῦ θεοῦ , ὥσπερ ἂν εἰ νεκρὸν ὑπάρχοντα κεκόμικε , φησίν , αὐτὸν ἐκείνη μετὰ ξυλίνου τινὸς κραββάτου . πρὸς ταῦτ' ἐγὼ μὲν ἐξεπεπλήγμην , καὶ τὴν αὐτοῦ κατ' ἐμαυτὸν κακοήθειαν ἐμεμψάμην · ἡ δὲ βασιλὶς Εἰρήνη λόγοις μὲν σκληροτέροις τοῖς πρὸς αὐτόν , ἔργοις δὲ τοῖς ἐφεξῆς ἔφηνεν ὅσον τῆς εὐηθείας καὶ αὐτὴ τοῦ συζύγου κατέγνω . διὰ γὰρ μεγάλης ἔχουσα σπουδῆς λαμπρὰν τῇ θεοτόκῳ καὶ πολυτελῆ πανήγυριν ἑορτάζειν κατὰ περίοδον τῆς ἡμέρας ἐτήσιον , ἀπέσχετο τοῦ λοιποῦ καὶ σεσίγηκεν , οὐ καλὰ μαντευομένη περὶ τἀνδρός , οὐδ' ἑσπέρας ἀπαντήσειν στοχαζομένη τὸν δρόμον τοῦ βίου χρηστὸν αὐτῷ καὶ παισί . καὶ μὲν δὴ τοῦτ' ἦν ὃ τήν τε πρόθεσιν καὶ προθυμίαν ἔσβεσε τῆς βασιλίδος τότε , καὶ τὴν ἑορτὴν ἐκείνην πέπραχεν ἀνέορτον πρὶν εἰς ἡλικίαν ἐληλυθέναι , ῥίζαις αὐταῖς ἐκτεμόν , καὶ λήθης πυθμέσι μετὰ τοῦ πανηγυρίζοντος ἐκείνου καταχῶσαν λόγου . Ἐμοὶ δὲ πλεῖστα διεξιέναι ἔχοντι παραπλήσια , σιγῇ δ' οὖν παρεληλυθέναι κέκριται δεῖν , αἰδοῖ τῆς πάλαι τοῦ ἀνδρὸς φιλίας . ἀποχρῆναι γὰρ οἶμαι κἀκ τούτων ἀνιέναι συνετοῖς ἀνδράσι , καὶ μάλιστα σοί , διὰ τῶν ἔξω τοιούτων ἰχνηλατοῦντι σημείων ἐπὶ τὰς πρώτας αἰτίας καὶ διαλήψεις τῶν τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνδρὸς ἕξεων καὶ διαθέσεων , καὶ ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν ἀεὶ σκοπουμένῳ τε καὶ ἀναλαμβάνοντι τὸν τῆς συνεχοῦς εἰκασίας εἱρμόν , τοῖς πρώτοις ἐναρμόττειν ἴχνεσι τὰς κατόπιν τὰς ἐκ λογισμῶν ἐφόδους , κἀκ ποίας εὐθὺς εἰδέναι ῥίζης τὸ πονηρὸν ἐκεῖνο βλαστάνει γεώργιον , κἀκ ποίας χεῖται πηγῆς τὰ τοσαῦτα κατὰ τῶν θείων τῆς ἐκκλησίας δογμάτων ναυάγια , καὶ ὅθεν ἔτι πολύχουν οὕτω καὶ ἄφθονον κατὰ τῆς Ῥωμαίων τύχης ῥεῖ τὸ κακόδαιμον , καθ' ὅσον ἐφικτὸν ἀνθρώποις · τὸ γὰρ ἄκρως ἀληθὲς μόνῳ θεῷ τεταμίευται . ὥστε σε χρεὼν ὁρῶντα πλείστους οὐ μεγάλα μὲν ἐς προῦπτον ἁμαρτάνοντας , μεγάλα δ' οὖν ἐς προῦπτον πάσχοντας , μήτ' ἀπορεῖν μήτε γνωσιμαχεῖν ἐς πλεῖστον , ἀλλὰ τῷ μόνῳ θεῷ παραπέμπειν τὴν κρίσιν , τῷ τὰς πρώτας αἰτίας γινώσκοντι τῆς τὰς ἐννοίας ἐχούσης ψυχῆς περὶ θεοῦ τε καὶ τῶν θείων δογμάτων πάνυ τι σφαλεράς , καὶ ἥκιστ' ἐς πλεῖστον ἀνεχομένῳ τὴν τῶν πλείστων ἐν τούτοις καλύπτειν σιγήν , τῶν τε ἄλλων καὶ ὅσοι τοῖς ἐπισκοπικοῖς ἐνιδρύονται θρόνοις , οἳ συνευδοκεῖν ἑκοντὶ ταῖς ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις οὐκ ὀκνοῦσι τοῦ παρόντος αἰῶνος , πῇ μὲν ματαίας ἕνεκα δόξης καὶ τύχης , πῇ δὲ προσκαίρων οἵων δὴ τινῶν φόβων . ἑκόντες γὰρ ἑκάτεροι τὰ μέγιστα λανθάνουσι βλάπτοντες κοινῇ τε καὶ καθ' ἕκαστα ἑαυτούς , τῆς αἰωνίου δόξης τὴν αἰώνιον ἀλλαττόμενοι κόλασιν . ἦ γὰρ ἂν καθάπαξ ἅπαντες , ἢ τό γε δεύτερον οἱ πλείους , ὑπὲρ τῆς πατρίου πίστεως ἐς μίαν ἀθλητικὴν παραταξάμενοι φάλαγγα δυοῖν τε τῶν καλλίστων ἐτύγχανον , καὶ ἅμα δυοῖν τῶν κακίστων ἀπείχοντο . τήν τε γὰρ ἑαυτῶν ἀίδιον ἐκαρποῦντο ὠφέλειαν , καὶ ἅμα τὸν βασιλέα μακάριον ἔδρων , τοῖς πατρίοις πείθοντες ὅροις ἐμμένειν καὶ δόγμασι . μηδὲ γὰρ δυνάμενος καθάπαξ ἅπασιν αὐτὸς ἀνθίστασθαι , καὶ ἄκων γοῦν τοῖς τῆς ὁμοφροσύνης εὐσεβέσιν ὅροις συνηλαύνετ' ἄν , καθὰ καὶ πλείστοις ἄλλοις ἀλλαχῇ πολλαχῇ συμπεπτωκὸς κατ' ἄλλοτ' ἄλλους τοὺς χρόνους , νῦν μὲν ἐνίοις ἐνιαχοῦ , νῦν δὲ πλείστοις , τὸ πλεῖστον εἰπεῖν εἰς σωτηρίαν ἀπέχρησε . καὶ οὕτως οὔτε τῆς αἰωνίου δόξης ὑπερόριοι ἐγίγνοντ' ἄν , καὶ ἅμα τῆς αἰωνίου κολάσεως ὑπερόριοι μάλα τι εὐπρεπῶς ἐγίγνοντ' ἄν . κἀντεῦθεν τήν τ' οἰκείαν συνέβαινεν ἂν χώραν ἀζήμιον ἔχειν ἀεί , καὶ ἅμα τὴν ἀλλοτρίαν προσκτᾶσθαι , καὶ δουλοῦσθαι μὲν οὐδέσιν ἔθνεσιν οὐδέποτε , δεσπότας δ' ἄλλοτ' ἄλλων γίγνεσθαι κατὰ μικρὸν ἐθνῶν ἀεί , τῆς θείας ἀεὶ δεξιᾶς εὐμενῶς φυλαττούσης τὸν ἴδιον κλῆρον , εὐθυνούσης πρὸς εὐκληρίαν πλάτος καὶ μέγεθος . Ἀλλ' ἔγωγέ σοι , φίλη μοι κεφαλή , τὰ παραπλήσια ἐπειπὼν βεβαιώσω τὰ εἰρημένα σαφέστερον , ἐκ πάνυ πολλῶν ὧν μοι τετύχηκε πρὸ βραχέος ἀκηκοέναι καὶ ὧν εἰληφέναι δι' ὄψεων , πάνυ βραχέα σὴν ἐκλεξάμενος χάριν . οἶσθα δὴ πάντως καὶ Συμεὼν ἐκεῖνον , ᾧ τὸ νομοφύλακος προσεγεγόνει ἀξίωμα ἐν τῇ τῶν πραγμάτων ζάλῃ , ὃς τοῖς Παλαμίταις καὶ στόμα καὶ γλῶττα καὶ νόμος ἦν , καὶ στρατηγὸς τῇ παρανόμῳ φάναι καθίστατο φάλαγγι , ἅτε μᾶλλον ἐλλόγιμος ἢ κατ' ἐκεῖνον ὑπάρχων τὸν θίασον . πένης δ' ἄλλως ὢν καὶ λιμῷ τὸν βίον στρατηγούμενος , κολακείᾳ τοὺς ἐν δόξῃ μετῄει παντοδαπῇ , βίον πρόφασιν ἐπιτηδεύων καὶ ζωῆς πορισμὸν ἑαυτῷ καὶ παισὶ καὶ συζύγῳ καὶ ὅλῃ φάναι συλλήβδην οἰκίᾳ . καίπερ οὖν εἰδὼς ὡς ὀλέθριόν τε καὶ μυσαρὰν τὰ τοῦ Παλαμᾶ κεκλήρωται δόγματα μοῖραν , ὅμως δόξης ἕνεκα καὶ πλούτου δή τινος προσκαίρου τοῖς Παλαμικοῖς συνευδοκῶν ἦν δόγμασιν , ὡς οἶσθα μᾶλλον αὐτός , καὶ μάλα τι λίαν ἡττώμενά τε καὶ ὑποκείμενα παρεδείκνυ τὰ ἤθη . διὸ καὶ ὧν ἤρα μάλιστα , μάλιστα πάντων αὐτὸς ἀπέλαυσε μὲν συνεχῶς , ἐνεπίμπλατο δ' οὐδαμῶς . ἀλλ' ἐπεὶ πρὸ βραχέος ἐν ἐσχάταις ἐγεγόνει τοῦ βίου πνοαῖς , ἐννέα λοιπὸν ἡμέραις τῇ τε νόσῳ καὶ τοῖς λογισμοῖς τυραννούμενος ἔκειτο , ὅτε δὴ καὶ μεταξὺ πολλάκις οἷον ἔνθους ἐν ὡριαίοις τισὶ καθιστάμενος διαστήμασιν , ὑποψιθυρίζων τε ἐφαίνετο πρὸς ἀέρα , καὶ σφόδρα δήπου δίκας ὧν ἐπεπράχει βιαίως ἀπαιτουμένῳ ἐῴκει . καὶ μὲν δὴ τά τ' ἄλλα λέγων ἦν , καὶ ὡς ἄκων τῆς αἱρέσεως ἥττηται ταυτησί . τέλος δ' ἑαυτὸν ἀνειληφὼς καὶ οἷον ἀναπεπνευκὼς ἐλευθέριον , ὅσα τῶν Παλαμικῶν δογμάτων τε καὶ βιβλίων παρὰ τὸν οἶκον ἔτυχεν ἔχων , ὅλαις ἐζητήκει προθέσεσι τῆς ψυχῆς , καὶ εἰληφὼς εἰς φλόγα παραχρῆμα χερσὶν οἰκείαις καθῆκε προσενεχθέντος πυρός , καὶ τοιαδὶ πεπαρρησιασμένῃ τῇ γλώττῃ φθεγγόμενος . « ἐγώ » φησιν « ἐς τἀκριβὲς εἰδὼς ὁπόσης καὶ οἵας γέμει ταυτὶ τὰ βιβλία τῆς ἀσεβείας , ὅμως πῶς μὲν θηρώμενος δόξαν πῶς δὲ καὶ δεδιὼς τὰς αὐθεντικὰς ἀπειλάς , καὶ ἅμα τὴν σύνοικον παραμυθεῖσθαι πενίαν ἐπιτηδεύων , ἔλαθον παρὰ πᾶσαν δήπου πεπραχὼς τὴν ἐμαυτοῦ συνείδησιν , καὶ τοῖς οὕτω μοχθηρίας ἔχουσι δόγμασιν ὑποκεκυφώς . πρὸς γοῦν θεοῦ , τὴν παροῦσαν ἐμὴν ἐξαγόρευσιν οἱ παρόντες ἀκούοντες , ὑπὲρ τῆς ἐμῆς τῷ θεῷ ταλαιπώρου ψυχῆς συνεύξασθαι προθυμήθητε , δέομαι . » καὶ οὕτω τοῖς τοιούτοις ἀνὴρ ἐκεῖνος συναπέψυξε ῥήμασιν . ὅθεν ἐπὶ πολλαῖς ἡμέραις ἀνὰ πᾶσαν διεσκεδάσθη τὸ πρᾶγμα τὴν πόλιν , καὶ σφόδρα διατεθρύλληται , ἕως καὶ εἰς βασιλικὰς ἰὸν ἀκοὰς σιωπᾶσθαι προστέτακται . καί μοι ἐπιεικῶς ἔδοξεν ἱκανὸν εἰς διόρθωσιν τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας εἶναι τουτί , εἰ μὴ ἐμποδὼν αἱ τοῦ βασιλέως κατέστησαν ἀπειλαί , ἢ μᾶλλον εἰ ζώσας εἶχον ἐπίσκοποι τὰς ψυχὰς καὶ μὴ τεθνηκυίας τῷ δέει τῆς ἀγροικίας , καὶ ἥκιστα διὰ δόξαν καὶ τρυφὴν συνευδοκεῖν ταῖς ἀρχαῖς ἐβούλοντο τοῦ παρόντος αἰῶνος . Ἓν μὲν δὴ τοῦτο τοῖς σοῖς ἐκείνοις ἀκόλουθον λόγοις συνεβαλόμην ἔγωγε πρότριτα γεγονός · δεύτερον δέ , τὸ ἔθνος τῶν Ῥὼς οἶσθα ὡς πολυανθρωπότατόν τέ ἐστι καὶ τόπον εὐδαίμονα λίαν οἰκοῦν . πλοῦτον γὰρ ἐκεῖθεν ἴσχει παντοδαπόν , καὶ συλλήβδην εἰπεῖν , οὐδενὸς ἀχορήγητόν ἐστι τῶν ὅσα πρὸς ἄφθονον χάριν ὁρᾷ τῶν ἐπιτηδείων . καὶ πρός γε νόμοις ὀρθοδοξίας οὐδαμῇ σαλευομένοις ἕπεται κατά γε τὸν ἁπλούστερον καὶ ἀπράγμονα τρόπον , ἐξ ὅτου περ αὐτὴν τὰς εὐχὰς ἀνειλήφει . ἔτυχε δ' οὖν κἀν τούτοις τοῖς χρόνοις τὸν ἐπισκοπικὸν ἐκείνοις θρόνον κοσμῶν καὶ τὴν ψυχικὴν τοῦ ἔθνους ἐπιστασίαν ἀνειλημμένος ἀνὴρ συνετός , ὡς οἶσθα , καὶ τῶν θείων κανόνων καὶ νόμων ἐξ ἔτι νέου πεῖραν ἐκ τῆσδε τῆς μεγίστης τῶν πόλεων ἠθροικὼς ἀκριβῆ . καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω , τοὺς νέους κἀκείνῳ πεπόμφασι τόμους οἱ τῆς Παλαμικῆς θιασῶται φατρίας , εἰς τὸν οἰκεῖον τῆς ἑαυτῶν ἀπωλείας κρημνὸν ἐκκαλούμενοι καὶ αὐτόν , σφίσι ποιεῖν εἰωθὸς τουτοῒ πρὸς ἁπάσας πόλεις καὶ χώρας . ὃ δ' ἀναγνούς , καὶ ἰδὼν τῶν βλασφημιῶν ἐκείνων τὸ σμῆνος καὶ τὴν Ἑλληνικὴν πολυθεΐαν ἁπασῶν ἐκεῖ προεδρεύουσαν πάνυ δεσποτικῶς , κατὰ γῆς τε ἔρριψεν εὐθύς , καὶ τὰ ὦτα φραξάμενος ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς ἀπεπήδησε τάχιστα . καὶ λοιδορίας μάλα μακρὰς γεγραφὼς μετὰ τῶν εἰκότων ἐκ τῆς θείας γραφῆς ἐλέγχων καὶ ἀποδείξεων , ἐπεπόμφει ξύν γε τῷ πατριάρχῃ τοῖς ἐπισκόποις , πολυθέους τε καὶ ἀθέους τούτους ἀποκαλῶν καὶ σφόδρα ἀναιδεῖς τῶν πατρίων ἀθετητὰς καὶ διώκτας δογμάτων , καὶ ἅμα τοῖς προσήκουσιν ἀναθέμασιν ὑποβάλλων . Καὶ τὰ μὲν ἐκ Ῥωσίας γράμματα τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον , καὶ οὕτω τοὺς κακοσχόλους τούτους ἐξήλεγξε μέν , οὐκ ἐμάλαξε δέ . τεθαύμακα δ' ἔγωγε πῶς τἆλλά γε ἀμαθεῖς ὑπάρχοντες οὗτοι τοῦτο φρονίμως οἰκονομοῦσι , πρὶν ἔκπυστον φθῆναι γενέσθαι , πάσαις ἀπειλαῖς αὐθεντικαῖς συστέλλοντες καὶ φόβοις , καὶ τάφῳ φάναι σιγῆς ἐν βραχεῖ συγχωννύντες , οἶμαι , τὸν πονηρὸν οἰκονόμον ἐκεῖνον μιμούμενοι , οὗ τὴν ἐν χρήμασι μεμηχανημένην οἰκονομίαν ἐν εὐαγγελίοις ὁ κύριος ἐπαινῶν , εἶτα τῷ αἰωνίῳ παραπέμπει πυρί . Ἐβουλόμην καὶ τρίτον προσθεῖναι διήγημα , τῶν εἰρημένων οὐχ ἧττον εἰς ἔλεγχον τῆς τῶνδε τῶν ἀνδρῶν ἀσεβείας . ἀλλά σε πρὸς τὴν ἀκοὴν ἀηδῶς θεώμενος ἔχοντα , τὸν νοῦν ἔκ τε ἀκοῆς εἰς τὰς ἀκοὰς τοῦ λοιποῦ μεταφέρειν ἔγνωκα δεῖν , ἵνα τι τῆς σῆς ἀπολαύσαιμι γλώττης , πρὶν τῶν δημίων ἐνίους φυλάκων ἐληλυθότας ἐπιταράξαι καὶ διακόψαι τὴν ἡσύχιον ὁμιλίαν ἡμῶν ταυτηνὶ καὶ ἀπ' ἀλλήλων ἡμᾶς διαστῆσαι . Πάνυ καλῶς τε ἐμῆς ἐστοχάσω γνώμης καὶ διανοίας διὰ τῶν ἔξωθεν ἠθῶν , καλὲ Ἀγαθάγγελε . διὸ τὰ τῶν ἄλλων εὐφήμως θεατρίζων ἐγκλήματα , τὰ καθ' ἑαυτὸν ὅρα καὶ γνῶθι σαυτόν . τοῖς γὰρ κακοῖς ἀρκεῖ τὸ κακοῖς εἶναι , καὶ τὴν δίκην ἔχουσιν αὐτόθεν ἀποχρῶσαν . ἄλλως τε καὶ κηλῖδας οἶδά τινας ἐναποματτομένην ἐντεῦθεν τὴν ἀκοήν , καί τι νέφος ἀθροίζουσαν τῇ ψυχῇ δυνάμενόν πως ἐπιθολοῦν καὶ ἀμβλύνειν μὲν τὸ καθαρὸν καὶ ἄυπνον ἐκεῖνο τοῦ νοῦ , ἐξυπνίζειν δὲ τὸ τῆς ψυχῆς ἐμπαθές . ὅσῳ γὰρ δύσεργόν τε καὶ δυσκατόρθωτον πέφυκε τἀγαθόν , ἄυπνον τὸν διάβολον ἔχον πολέμιον , νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν τὴν τῶν λογισμῶν ἐπιβοσκόμενον χώραν καὶ μεθαρμόζοντα πρὸς τὸ χεῖρον ἀεὶ τὴν τῶν χρηστοτέρων ἕξεων ἰδέαν , τοσούτῳ ῥᾳδίαν τῆς κακίας ἡ κτῆσις ἔχει τὴν πάροδον καὶ οἷον κατὰ πρανοῦς φερομένην , ἅτε σπερματικάς τινας καὶ οἰκογενεῖς κῆρας ἐχούσης τῆς ἀνθρωπίνης ἐκείνης ψυχῆς ἐν τῇ πρὸς τὴν σάρκα κοινωνίᾳ ταύτης οἱονεὶ κοιμωμένας . διὰ γὰρ τοῦτο κἀγὼ τῶν τοιούτων ἀποσχόμενος ἀφηγήσεων , καὶ μάλα τι πλείστας ἔχων διεξιέναι , σιγῇ παρέσχον τὴν γλῶτταν . φέρε τοίνυν τῶν δημοσίων πραγμάτων ἐχόμενος , ὅπου τὸ πρότερον ἴχνος τοῦ λόγου σὺ καταλέλοιπας , λέγε κατὰ τὸ συνεχὲς ἡμῖν , ἀναμιμνησκόμενος τῶν εἱρμῶν ἐκείνης τῆς ἀφηγήσεως , μάλα σοι πρόθυμον ὑπέχειν βεβουλημένοις τὴν ἀκοήν . Εὖ μὲν λέγεις , ὦ φίλη μοι κεφαλή , συγγινώσκειν δ' οὖν σε δεῖ , καὶ μὴ πάνυ μοι μέμφεσθαι . οὐ γὰρ βουλόμενος λοιδορεῖν , ἀλλ' ἱστορίας εἶναι καὶ ταυτὶ συμμαχίαν ἡγούμενος τὴν βελτίστην , ἐγὼ διεξῄειν σοι μήπω πυθέσθαι μηδ' ὁθενοῦν ἐσχηκότι καινότερα ὄντα . μέμνημαι γάρ σου πολλάκις εἰπόντος ὅτι καθάπερ ἐν ἁρμονίᾳ πολυμιγέων ἕνωσις γίνεται καὶ δίχα φρονεόντων συμφρόνησις , καὶ ὥσπερ ὁμοίως ἐν ταῖς οἰκοδομίαις λίθοι τε καὶ ξύλα καὶ πηλὸς καὶ χάλιξ καὶ τοιαύτη τις ἄλλη πολυειδής τις συμφόρησις ἥκει πρὸς τοὖργον , οὕτω κἀνταῦθα τῇ ἱστορίᾳ πάντων δεῖν τῶν τοιούτων · μίαν γάρ τινα τοῖς μετιοῦσι γίνεσθαι τὴν ὠφέλειαν ἐξ ἀμφοῖν , τὰ μὲν ἀγαθὰ μιμουμένοις διὰ τὸν πόθον τῶν ὕμνων , τὰ δὲ χείρω φυλαττομένοις διὰ τὴν πρὸς τὰς λοιδορίας ἀπέχθειαν . Ἀλλὰ μετιτέον ἡμῖν ἐστὶ λοιπὸν ἐς Ὑρκανὸν τὸν τῶν Βιθυνῶν ἡγεμόνα βαρβάρων · ἐκεῖ γὰρ ἡμῖν ὁ τῆς ἀφηγήσεως ἐκείνης εἱρμὸς καταλέλειπται . τὰ γὰρ κατὰ τῶν πρέσβεων ξυμπεπτωκότα αὐτοῦ πυθομένῳ ἐκείνῳ ἥκιστ' ἀποχρῆναι ἔδοξε μέχρι τῆς ἀπειλῆς ἑστήξειν τὰ τῆς ἀμύνης , ἀλλὰ σατραπικὰς μὲν προύπεμπε τὰς ἀπειλὰς καὶ μάλα ἀτόπους , βαρβαρικώτερα δὲ καὶ μάλα ἀτοπώτερα ταῖς ἀπειλαῖς προσετίθει τὰ πράγματα . καὶ μὲν δὴ τῶν μὲν υἱέων προστεταχὼς τὸν πρῶτον δι' Ἑλλησπόντου κατὰ τῶν ἐπὶ Θρᾴκης Ῥωμαϊκῶν περαιοῦσθαι χωρίων , αὐτὸς ἐκ τῶν ὑψηλοτέρων τῆς Βιθυνίας πόλεων κατῄει , πολλὴν ἐπαγόμενος λόγχην ἐπὶ τὰ τῆς Χαλκηδονίας ἱππήλατα γῆς , παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ὅπῃ τηνικαῦτα καὶ τὸν Γεννουιτικὸν συνέβαινεν ἵστασθαι στόλον δι' οὓς ἔφθημεν τρόπους εἰπόντες . κἀκεῖθεν ὡς ἀπὸ δίφρου δεσποτικοῦ τούς τε πρέσβεις μετὰ τῶν χρημάτων ἀπῄτει , καὶ ἀπειλὰς τῶν προτέρων μείζους πολλῷ προσετίθει , αὐτίκα μάλα κατὰ τῆς Βυζαντίων πόλεως διαπεραιοῦσθαι ὑπισχνούμενος , εἰ μὴ λάβοι μετὰ πάνυ μακροῦ τοῦ ὑπερβάλλοντος ἅπαντα . τοὺς μὲν δὴ οὖν ζῶντας τῶν πρέσβεων , καὶ ὅσα τῶν χρημάτων ἀνερευνώμενα ξυνελέγετο πρὸς τῶν διανειμαμένων , .... ὁ βάρβαρος ἀεὶ τὰ λείποντα σφοδρῶς τε καὶ λίαν ὑπερηφανῶς ἐνέκειτο ἀπαιτῶν , καὶ ἀεὶ λαμβάνων ἀεὶ ζητῶν ἦν , τὰ ψευδῆ προστιθεὶς καὶ προφασιζόμενος . τέλος δὲ στρατιὰν ἑτέραν τῶν υἱέων τὸν δεύτερον εἰληφότα διαπεραιοῦσθαι προσέταττε τὸν τοῦ Πόντου αὐχένα διὰ Γεννουιτικῶν νεῶν , καὶ ξυμμῖξαι κατὰ Θρᾴκην τἀδελφῷ , ὡς ὁμοῦ γενομένων τῶν στρατευμάτων ἀμφοῖν τά τε πρὸ ποδῶν πάντα δηῶσαι , καὶ ἅμα ἐξ ἐφόδου καὶ ἐς τὴν Μυσῶν ἐσβαλεῖν χώραν . ὃ δὴ τάχιστα πρόσταγμα πεπραχότες ἐκεῖνοι , ἡμερῶν μεταξὺ μικρῶν ἐπανῄεσαν ὑπὲρ ἀριθμὸν ἐλαύνοντες , οὐ Μυσῶν λείαν μόνον , ἀλλὰ τὴν πλείω Ῥωμαϊκήν , μᾶλλον δ' εἰ χρὴ τἀληθὲς εἰπεῖν , τὴν πᾶσαν Ῥωμαϊκήν · ἄποικοι γὰρ κἀκεῖνοι Ῥωμαίων ὑπῆρχον , διὰ πενίαν πρὸ ἐτῶν οὐ μάλα μακρῶν ἐκεῖ μετοικήσαντες . διὰ γὰρ τὸ καὶ τὰς ἐκεῖ πόλεις εἶναι τῶν πρὶν βεβασιλευκότων Παλαιολόγων οἰκοδομὰς καὶ ὅρια τῆς τότε Ῥωμαίων ἡγεμονίας , ἔπειτα Μυσοῖς τισὶν ἡλωκυίας ὑπείκειν ἀρτίως , συμβαίνει καὶ κύκλῳ περὶ αὐτὰς τοὺς ἐντεῦθεν ἐκεῖ διὰ πενίαν ἑκόντας , ὡς εἴρηται , μεθισταμένους ἐκ τοῦ σύνεγγυς αὐτόθι κληροῦσθαι τὴν δίαιταν . ἄρτι τοίνυν μέχρι μὲν ἐς τάσδε τὰς πόλεις τῆς βαρβαρικῆς γενομένης ἐφόδου , περαιτέρω δ' οὐ δυνηθείσης διὰ τὴν τῶν τῆς γῆς ἐκείνης ἀρχόντων πρόνοιαν , πάντας συνεπεπτώκει Ῥωμαίους μὲν εἶναι τοὺς ἀπαχθέντας ἐκεῖθεν , Μυσοὺς δ' ὀνομάζεσθαι διὰ τὸ Μυσοῖς ἐκ πολλοῦ καὶ αὐτοὺς ὑπηκόους γενέσθαι . τὴν μέντοι λείαν εἰς Ἀσίαν οἱ βάρβαροι πέμψαντες πᾶσαν ἐκείνην , οὐ πρότερον αὐτοί τε ἐντεῦθεν ἀπαλλάττειν ἤθελον , πρὶν ταῖς ἐν Χερρονήσῳ πόλεσιν ἐπιθεῖναι φόρους , καὶ τοὺς μὲν ἤδη λαβεῖν , τοὺς δ' ἐτήσιον ἀναγκάσαι σφίσι διδόναι συνθέσθαι δασμόν , ὡς καὶ Θρᾴκης ἤδη καταστᾶσι δεσπόταις . ἀλλὰ πρὸς μὲν βαρβάρων τοιοῦτος ἐπιπολαίως ἄρτι διέσπαρται λόγος ὥσπερ προαναφώνησις καὶ προμάντευμα , οὔπω μέντοι τὸ κῦρος ἔσχεν , οὐ μάλα τι ἐθελόντων ἑκόντων συνθέσθαι Ῥωμαίων . διὸ οὐδ' αὐτοῖς γε ἀπαλλάττειν ἐκεῖθεν γεγένηται πρὸς βουλήσεως , ἀλλ' ἐκάθηντο ἀναπόσπαστα δηοῦντες ἅπασαν Θρᾴκην νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀεί .
Lemmas: περι μέν οὖν δή ὅς ἐκγίγνομαι ἐγώ μανθάνω ὁ ἐχθρός οὗτος μηχανάομαι ἐπιβουλή κατά σύ , καί διά ὁ μάλιστα πᾶς ἐπί σύ ὁ ἀντίπαλος ἅπας ὁλοσχερής ὁρμάω μέρος , φόνος πνέω καί ποικίλος θάνατος μελέτη ἔχω , οὗτος εἰμί . περί δέ ὁ καλέω ὁ Παλαμίτης τόμος , καί ὅσος οὗτος καί οἷος ἐγγράφω δόγμα , εἰμί πᾶς ἐγώ διεξιέναι βούλομαι γε εἰμί , πολύς μέντα εἄν οἴομαι δήω ὁ χρόνος , πολύς δέ αὖος ὁ σχολή , ὅς εἄν ἀπαλλάσσω παντάπασι εἰμί πρᾶγμα καί ἀωρία ἅπας . φημί γάρ ὅς διεξέρχομαι ἐκεῖνος ἀκούω τυγχάνω , μηδείς μηδαμός μήτε ὑγιής μήτε ἀλήθεια ἔχω εἰμί ἐκεῖ , μήτε μήv οὐδείς , οὔτε ὁ λαλέω μήτε ὁ πράσσω , μιμνήσκω μηδείς καθά τε λαλέω καί καθά πράσσω , ἀλλά ὥσπερ εἄν εἰμί ὁ ὁ Ἀτλαντίς οἰκέω νῆσος , ὅστις πρός ἄρα ἄγω ἐκεῖνος , πολύς παρέχω ὁ αὐτονομία ὁ γλῶσσα ὁ ἀνέλεγκτος ψεύδω περί ὁ ἐκεῖ βούλομαι , οὔτε ὁράω οὔτε ἀκούω ὁ ἐνταυθοῖ μηδείς , παρέρχομαι οὖν οἶδα διατείνω ἀγαθός ἐγώ περί ὁ ἐνταῦθα καί διμυθολογεω τερατώδης τις καί ἀλλόκοτος διήγημα , οὗτος καί ὁ περί ὁ παλάμη πράσσω καί τοιοῦτος ὁ οἰκεῖος συντίθημι τόμος . ὁ γάρ βούλομαι γίγνομαι μέν , οὖον γίγνομαι δέ , καί ὁ λέγω βούλομαι μέν , οὖον δύναμαι δέ , ὁ παραχρῆμα ἐλέγχω ὁ μέν ἐντυγχάνω ἤδη ὁ δέ ὑποπτεύω γε ἔτι , οὗτος δή μετά πολύς ἐκτίθημι ὁ αὐθάδεια ἐκεῖ , ὁ ὁ καιρός ῥοπή ὁ ἀνέλεγκτος ψεύδω μάλα θαρσέω , καί ὁ γε παρά σφεῖς αὐτός ἀνέκφορος ἔχω αὐτός καί ἐγώ ἀθέατος . φημί δέ οὖν παλάμη ὁ τε ἄλλος πρός ἀπάτη δράω ὁ ἁπλόος , καί θεραπεία δῆθεν ὁ σκανδαλίζω κατά αὐτός ἐπίσκοπος . καί μέν δή καί ὁ αὐτός βλασφημέω ἔνιοι κόπτω τε καί ξέω , συντίθημι νῦν ἐν ἄλλος λέξις ὁ βλασφημέω νόος ὁ νέος τόμος αὐτός , ἅτε οὐ οἶδα ὁ ἐπίσκοπος ἔχω πλέω οὐδείς ἢ ὅτι ξέω ὁ κακῶς τίθημι , οἷος δέ ὁ μέν ξέω οἷος δέ αὖος ὁ τίθημι ὁ δύναμις εἰμί , οὗτος δέ οὔτε ἐπαΐω ὅλως οὔτε φροντίζω . προφέρω γάρ καί γραφικός λέγω μαρτυρία , οὐ ὡς ἔχω ὑγίεια , ἀλλά παραφθείρω πῇ μέν ὁ ἐντομή καί παράλλαξις , πῇ δέ ὁ παρεξαγωγή ὁμοῦ τε καί παρεξήγησις . ὅς , εἰμί βούλομαι , οὐ εἄν ἐγώ ὀκνέω σχολή ἄγω νῦν προφέρω ἔνιοι καί προτίθημι σύ βραχύς τις ἀντίρρησις πρόφασις . ὁ μέν δή τόμος ἐκεῖνος ὁ ἀντίθετος δύναμις , Ἀγαθάγγελος , νῦν ἀωρία εἰμί μακράν ἀντιλέγω , σκοπός ἀκριβῶς οὐδέ αὐτός ἀρνέομαι ἄν · πολύς γάρ ἐγώ ἐλλοχάω πολέμιος , ὁ κύκλος πάροδος ἀκριβῶς κατέχω , καί πολύς ὁ ἡμέτερος γλῶσσα ἐπίβουλος κάθημαι , ἔφεδρος τις εἶπον φρουρός καί ἡμερόσκοπος , ἴνδαλμα τίς ζητέω πρόφασις οἱασοῦν λαμβάνω , ἵνα ἐγώ ἀναιδής ὑβρίζω ὁμοῦ καί ὁ πάρειμι ζωή ἀπαλλάσσω , καί δοκέω λατρεία προσάγω ὁ νῦν ἡγεμών . ἐγώ μέν θάνατος μέλος οὐδέ ὁστισοῦν · συμφυής γάρ , καί εἰμί μή σήμερον , ἀλλά αὔριον ἴσως ἄδηλος πούς ἐπίκειμαι . ὁ δέ οὖν διώκω φειδώ , μή πρόφασις ἐγώ ποιέω ὁ θεῖος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὀργή ἐρεθίζω , οὗτος δέ οὖν ἕνεκα σιγάω ἀνάγκη , καί μάλιστα ὅτι μηδέ ἀνά χείρ ἔχω ἐγώ συμπίπτω ὁ τόμος ἐκεῖνος , ἵνα πάντως βέβαιος καί μή κωφός ὁ προβάλλω εἰμί . ἐπειδάν δέ ὁ ὁ αἰθρία ἀναλάμπω καιρός καί ὁ προσήκω ὁ γλῶσσα παρρησία προσγίγνομαι σῦς γε θεός , τότε δή ἐγώ μετά σχολή ἀναλαμβάνω θρηνέω ὁ νεκρός ἐγώ , καί τότε καλέω πικρός ἐπί ὁ σύντριμμα ὁ γένος ἐγώ , κατάδεσμα φαίνω καί φάρμακον ἰατρικός τις ὁ ὁ τοσοῦτος πάθος ὡς οἷος τε πειράω φλεγμονή θεραπεύω . περί γε μήv ὁ νῦν ἐπίσκοπος , οὖον χρή σύ θαυμάζω ὅτι μηδέ ὁ πρῶτος ἀρχή ὁ στοιχεῖον ὁ πλείων οἶδα ὑγιής συντίθημι , ὁ πολύς γοῦν ὁ βρέφος καί νήπιος ἐπί ἴσος , ἀλλά ἄγροικος τρόπος ὁ ὁ θεῖον δόγμα ... ὁ πᾶς κενόω σπουδή . οὐδέ μεταπείθω πειράω μηδείς , μηδέ συναναμείγνυμι οὗτος οὐδείς μηδέ ὁστισοῦν · μεστός γάρ ἅπας ὑποψία . καί ὅσος εἰς ὁ καλός ἀγαθός τυφλός τε ἔχω καί ἀμαθής , τοσοῦτος δολιότης τε καί φθόνος μεστός . καί ῥᾳδίως πάρειμι διαβάλλω σύ πρός ὁ ἡγεμών . πολύς γάρ εἰμί δήω ὁ οὗτος παραβάλλω κακία πᾶς παλαιός τε καί νέος ἀνήρ κακοτροπέω κακία . εἰμί δέ μή ῥᾴδιος ἐκ πρῶτος συνοράω ὁμιλία μηδέ ὁ ὁ κριτικός ὁ Ψυχή ταμιεύω δικαστήριον ὁ ψῆφος ἀνακύπτω εὐθύς ἐλευθερία καί ἀδέκαστος , ἀλλά οὖν διά ὁ ὁ χρόνος πείρω ἔξεστι ἴχνος λαμβάνω τις , ὁ φύσις οἷος ἀναδίδωμι ἀμυδρός εἰκασία , οὐ ἐκ πρόνοια μέν , ἐκ ὁ παρήκω δέ οὖν , ἐν ὅς ἐνίοτε καί ὁ γλῶσσα λανθάνω προδότις ἀεκούσιος γίγνομαι ὁ ὁ Ψυχή ἀπόρρητος ἀρρώστημα , θυμός τις ἐρεθίζω ἴσως καθάπερ πνεῦμα ὁ Ψυχή , ἢ πραγματικός οἷος δή τις ἔξωθεν ἐπιρροή καί ἀδόκητος φορός . ὁπόσος γάρ ὁ σωματικός χρῶμα τε καί σχῆμα ὁ παράλλαξις εἰμί ὁ ἄνθρωπος , τοσοῦτος καί ὁ ψυχικός ἕξις ὁ διαφορά . καί οὗτος εἰς ἀπειρία ὁράω εἄν ἐκτείνω ὁ δρόμος πέλαγος , στάσις ἀληθής οὖον δύναμαι οὐδαμῇ ποτέ γνῶσις ἔχω . πᾶς τε γάρ ὑπερβαίνω σχολαστικός ἄνθρωπος σοφός ἐπίνοια , καί πᾶς ἄρδην ἐπιστημονικός καί τεχνικός μέθοδος μακρός καί ἡδύς τίς γελάω περιφανής ὑποτίθημι χλεύη . εἰμί γάρ εἄν οὐδέ μικρός σφεῖς ἐσθίω διερευνάω ὅστις εἄν εἰμί λόγος ὁ ὁ Ψυχή βραβεύς ἀσφαλής ἀπόρρητος . οὐδέ εἄν οὐδείς ἐσθίω ὁ λοιπός ὁ ἔξωθεν ἠθέω καί χρῶμα , ἄφθογγος οὗτος φωνή ἀναδιδάσκω , ἀμυδρός μέν πρότερος τελεωτικῶς δέ αὖος προχωρέω ὁ πείρω , ὡς εὐχερής πως ἔχω ἤδη ἐπί ὁ πρῶτος αἴτιος καί διάληψις ὅπως ποτέ ὁ ὁ Ψυχή χρῶμα καί διάθεσις παραπέμπω , κἀπί τίς γνώριμος ἠρέμα καί κατά μικρός ἀεί ἀναφέρω ὁ ὁ συνεχής εἰκασία εἱρμός , καί ἐπερείδω ὁ πρῶτος ἴχνος ὁ κατόπιν ἔφοδος ὁ ἀναλογισμός . ὁράω γάρ ὡς ἐκ ὁ οἰκέω οὐδείς οὐδαμῇ οὐδείς ποτός οὐδέ αὐτός γε ἐγκαλλωπίζομαι ἔχω ἐπί ἀφανής καταφεύγω ὁ ὄνειρος , ὁ ὁ τραγῳδία γράφω ἥκω εἰς αὐτός , ὅς ὁ καταστροφή καί ἐσχατιά ὁ δρᾶμα θεός τις ἐκ μηχανή προσδέω , μή δύναμαι ῥᾳδίως ψευδής καί παράλογος πρότασις ὑπόθεσις εὐφυής ἐπάγω τέλος . καί οὗτος γάρ ὁ πέρας ὁ ψευδής ἐκ ὄνειρος πρόρρησις εἰς ἐναντίος ὁράω εἶμι , ὁ ὁ ὄνειρος αὖος αἰτιάομαι ἀμφισβητήσιμος . ἡδύς δέ εἄν ἐγώ εἴρω αὐτός , πῶς ὁ αὐτός ἔργον ἐναντιόομαι θεός , καί ὁ ὁ πρόρρησις ἐκεῖνος ἐλπίς ἀεί στρέφω πρός τἀναντία , καί μάλιστα ὅτε ὁ σφεῖς δυσσέβεια κατά ἐγώ ὁ κράτος ὁ βασίλειος παρέχω τρανής · τότε γάρ καί ζημία προσγίγνομαι , βασιλεύς μέν περί ὁ φίλος , Ῥωμαῖος δέ κοινός περί ὁ πόλις καί ὁ δημόσιος τε καί κατά ἕκαστος πρᾶγμα , καί ναυάγιον οἷος ἐμπίμπλημι πᾶς καί κίνδυνος παντοδαπής · χρή γάρ εὐδαιμονία ἀποδίδωμι ὅς πρᾶγμα καί πλάτος ἀρχή , ἅτε ἐκδικητής ὁ πάτριος ἔθος καί δόγμα καθίστημι καί κολαστής ὁ ἄνομος , καί μή μᾶλλον παρά τοσοῦτος αὐξάνω ὁ χείρων παρά ὅσος αὔξη αὐτός ὁ κατά ἐγώ παρέχω διωγμός . δύο γάρ ἕπομαι εἄν ἕτερος , ἢ ὁ θεός ἄδικος εἰμί νομίζω ἐναντιόομαι ὁ , ὡς αὐτός γε δήπου φημί ἄν , ὑπερμαχέω ὁ θεῖον δόγμα , ἢ Δίκαιος εἰμί , σφεῖς ἄδικος δράω περιφανής ἀντιπράσσω , πράσσω καλῶς , ἵνα ὁ ἀσύνετος ἐγγίγνομαι σύνεσις καί ὁ κατά σύ αὐτός πράσσω μετάνοια . ἀλλά ὁ νόος αὐτός εἰς ἀπόνοια ἐμπίπτω ἐκτυφλόω , καί σύνεσις πᾶς καθάπαξ ἀπεῖπον . ἀλλά γάρ ἐπειδή περ οὔπω καί σήμερον ὁ ὁ Παλαμά δυσσεβής ἐντυγχάνω γράμμα ἔκδημος σύ εἰμί , εἷς ἐγώ καί δύο ὁ ἐκεῖνος νῦν ἐκ ὁ σχεδόν μιμνήσκω ἀπαλλάσσω , ἵνα ὡς ἐκ κράσπεδον ὁ ὕφασμα , γιγνώσκω εἄν καί αὐτός ὅπως ἐκ μοχθηρός ἐκεῖνος πρόληψις , σπερματικός ἔγκειμαι ὁ ἐκτυφόω αὐτός διάνοια , δῆμος τοσοῦτος κακία ὁ κακός ξηρεύγω . ἐπεί γάρ μετά πολύς τις δρόμος βία καί μόλις ὁ εἰς Θεσσαλονίκη εἴσοδος τυγχάνω , ἐάω λέγω ὁπόσος θεόθεν δείκνυμι σημεῖον ὁ εἴσοδος αὐτόχρημα οὗτος χλευάζω καί ἀποτρέπω · εἰμί γάρ ἅπας διηγέομαι ἀκούω συχνός · εἰς δέ ὁ θέω τέμενος ὁ ἱερά σύν ἄλλος ἱερεύς τελέω θυσία , κατά γῆ κενόω συμβαίνω ὁ Δῶρα ὁ θεῖον κρατήρ . πᾶς οὖν καταπλήσσω ἐπί ὁ γίγνομαι , μή θορυβέω παραινέω , εἰμί γάρ ὁ ὁ Χριστός , φάσκω , τότε χέω αἷμα ὁ Ἰουδαῖος καταπατέω , καινός οὐ εἄν εἰμί ὁ ὑπό ὁ ἄνθρωπος ἁγίζω οὗτος πάσχω αὐτός κατά σύμβασις οὕτως . ὁράω οἷος πρόληψις ἔχω ἐκ πολύς φωράω ἐν οὗτος · οὖον γάρ δή σῶμα γίγνομαι καί αἷμα Χριστός κατά ἀλήθεια οἴομαι ὁ διά ὁ θεῖον ὁ ἱερουργία εὖχος ἁγίζω , ἀλλά ὥσπερ ὑφίημι εἰμί λέγω θεός ὁ υἱός καί ὁ ὁ πατήρ οὐσία ἕτερος ἐν πολύς ὁ αὐτός σύγγραμμα , οὕτως ἔτι ὁ ἱερός σῶμα ἐκεῖνος οὗτος ὑφίημι καί πολύς διάφορος ἐκεῖνος , καί μή εἰμί δήπουθεν καινός εἰμί περιφρονέω οὗτος ὑπό ἐγώ ὡς ἐκεῖνος πάλαι ὁ φονευτής Ἰουδαῖος ἐκεῖνος . εἷς μέν δή οὗτος ἱκανός ἐπί ὁ πρῶτος αἴτιος καί διάληψις ὁ ἀφανής ἀρρώστημα ὁ ἐκεῖνος Ψυχή ἀναφέρω σύ ὁ διάνοια καί ἐπερείδω ὡς ἐπί θεμέλιος ὁ κατόπιν ἔφοδος ὁ ἀναλογισμός · δύο δέ ὅτι πολυθεία ἐγκαλέω , μηδέ γάρ Ἰουδαῖος φάσκω εἰμί μηδέ ὁ Ἰσμαηλίτης εἷς , ἵνα εἷς σέβομαι θεός . ἐγώ δέ καί πλείων καί μείζων συνείρω ἐθέλω ὁ αὐτός ἔχω κακία , καί δείκνυμι καί ἀναπτύσσω ὁπόσος ὁ ἀσέβεια ταμιεύω ὁ βραχύς οὗτος θησαυρός , δύο ἕνεκα παρίημι , εἷς μέν ὅτι σοφός εἰμί καί αὐτός συνίημι ἀκούω εὐθύς , γιγνώσκω δέ αὖος τέλειος ὁ ἐκεῖνος Βίβλος ἐντυγχάνω , δύο δέ ὅτι καιρός ἀφίημι σύ οἴκαδε ἄρτιος ἁρμόζω οἴομαι εἰμί , πρίν ὁ κύκλος πάνοπτος αἰσθάνομαι καί ὁ πικρός ὁ ἐμός δεσμοφύλαξ τυγχάνω . καί οὗτος μέν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , καί ὁ καλός Ἀγαθάγγελος τοσοῦτος εἶπον καί ἀκούω ἄπειμι νύκτωρ , μηδείς ὁ ἐμέω διώκτης αἰσθάνομαι . χρόνος δέ ἐκεῖθεν ἑξαμηνιαῖος ἀνά ὁ πόλις οὗτος διατρίβω , καί Βυζάντιος ὁ προέχω ἐπί τε σοφία καί δόξα συναναμείγνυμι τε καί ὁμιλέω εὐφυής , καί ὁ πρίν ἀκούω ὁ πλείων κατά ὁ συνεχής ἀθροίζω , ἵημι αὖθις ὡς πρότερος ἐγώ ὁ λείπω ἀπαγγέλλω ἑξῆς . εἰμί δέ τοιαδίͅς . ὁ Γαλατώνυμος , φημί , φρούριον γῆ καί θάλασσα ἀποκλείω , καί ὁ ὁλκάς ὅς ὁ σιτοπομπία αὐτός κομίζω ἐκ ὁ ἄνωθεν θάλασσα , ἀφαιρέω πρός ὁ Βενετικός , ὡς εἴρω , τεσσαρεσκαίδεκα μακρός ἐκεῖνος νέος ἔτος πρότερος εἷς , ἐκεῖθεν ἔπειτα ὁ τοιοῦτος μάχη διαδέχομαι ὁ βασιλεύς , καί τριήρης μέν ἐκ θάλασσα δέκα , στρατιωτικός δέ ἐκ ἤπειρος δύναμις μάχομαι , σπάνις μακρός ὁ ἐπιτήδειος ὁ ἔνδον κατέχω Λατῖνος . διό πρεσβεύω πρός αὐτός ἐλεέω ὁ βασιλεύς , διά Ὅρκος σφεῖς ἀζήμιος βεβαιόω ἀφίημι , ἔτι αὐτόθι κάθημαι βούλομαι , ἔτι οὖν πορεύω ὅπῃ βούλομαι , καθαιρέω πρότερος ὁ ὁ φρούριον τειχίζω νεοπαγής περίβολος . πρός ὁ τερατεύομαι ἐκεῖνος ὁ τε ἄλλος ὁ εἴωθα καί νῦν ὀφρύς ἀποκρίνω , καί μέν δή καί ὅτι , εἰμί μέν εἷς θεός ὁ ὁ πᾶς λατρεύω ποιητής δηλαδή , εἰμί εἄν ὁρίζω μνήμη ὁ ὁ Ὅρκος ἀσφάλεια εγκλείω , ἀφρόντιδα βίος ἐν ἀτείχιστος διάγω χωρίον . νῦν δέ οὐ οἶδα τίς ὁ ἤπειρος ὅς λατρεύω θεός ὁ ὁ πίστις νέμω ἐγγύη , δείδω μή συναρπάζω ἔπειτα ὁ ἀκοή διά τε ὁ ὁμωνυμία καί ὁ ὁ μόνος θεός προσηγορία , εἰς ὁ ὁ ἀπειρία ἐκεῖνος ἀνάχυσις καταδύω , ἤπειρος περιαντλέω γίγνομαι ναυάγιον ἐγώ αὐτός Ψυχή καί αὐτός σῶμα . αὐτός ἀκούω ὁ βασιλεύς καίριος , φημί , νομίζω δέχομαι κατά ὁ Καρδία πληγή , καί μελετάω ἀντί ἄλλος φάρμακον , ὁ τε Ἀλεξάνδρεια πατριάρχης καί ἅμα ὁ ὁ Ἀντιόχεια δῶρον περιέρχομαι καί πόρρωθεν , ἐνδημέω πείθω ἐνταυθοῖ συντίθημι ὁ νέος καί παράνομος τόμος , καί ὑπογράφω εἰμί καί αὐτός ὁ λοιπός γε ὁμόφρων , εἰς ὁ ὁ τρόπος ἐκεῖνος ἀφοράω καί θαρσέω ἁπλόος καί ὁ ὁ γραφικός μέθοδος ἀποίκιλος , καί καθολικός ἐνταῦθα ὁ μερικός ἐκεῖνος καί λῃστρικός ὀνομάζω ἔχω ἤδη συνέδριον σύνοδος , καί οὗτος ὁ λοιπός ὁ ὀνειδίζω καταφρονέω ὡς ἄφρων , καί μηδαμός καταπλήσσω . οὗτος ὁ ἑαυτοῦ πιστεύω εὐθύνω ἅπας γνῶσις , παντάπασι ἀμελής ὁράω πρόνοια θεός . ἤδη δέ ὁ φθινόπωρον περί ὁ ὁ Ἀρκτοῦρος ἐπιτολή γίγνομαι , φήμη ῥέω ὡς Βενετικός τριήρης ὑπέρ ὁ ἑκατόν ὁ Ἰόνιος παραλλάσσω κόλπος , καί ὁ Ἀδριατικός ἐν δεξιός καταλείπω πέλαγος , ὁ Κερκυραῖος καί Ζακύνθιος καί Πελοποννήσιος παραπλέω πόλις , ξενολογέω τε καί ὁ ἐκεῖθεν ἀκμή ὁ ἡλικία , ὁπόσος στρατεύσιμος εἰμί , μισθός στρατεύω πείθω μάλα τίς βρίθω ( μέγεθος γάρ εἰμί μέγας ἐκεῖνος ὁ ναῦς , καί πλήρωμα δήω μείζων ἢ τριακόσιοι ἕκαστος ἀνήρ ) , ὁ προφυλακίς τριήρης ὁ ναυτικός ὁ γεννουιος δύναμις πυνθάνομαι ὁ ταχύς ἥκω ἀγγέλλω , καί ἅμα ὀτρύνω μηδείς μέλλω Χίος αὐθήμερος τε ἀπαλλάσσω καί ὅλος κώπη εὐθύς2 Βυζάντιον ἐλαύνω · εἰμί γάρ ἀγαθός ἐκεῖ ὁ ὁ πολέμιος ἔφοδος περιμένω , ὅπῃ δή καί ὁ Γαλατώνυμος φρούριον εἰμί εἄν πολύς τις καί παντοδαπός παρέχω ὠφέλεια . ἀείρω οὖν εὐθύς ἐκεῖθεν ἑξήκοντα ὁ πᾶς ναῦς ἀφικνέομαι πρῶτος ἄχρι καί εἰς ὁ ὁ Ἑλλησποντίας στόμα πορθμός , καί αὐτόθεν εἰς Τένεδος καθορμίζω . ἔνθα συχνός διατελέω ἡμέρα , πολέμιος φαίνω οὐδαμῇ ὁ παράπαν οὐδέ ἔνοπλος ἔργον οὐδείς , ἀλλά ἀγορά αἰτέω καί λαμβάνω μετά εἰρήνη ἐκεῖθεν ἀπαλλάσσω . καί οὗτος ποιέω ἠρέμα ὁ ἐν θάλασσα Ῥωμαικός παραπλέω πόλις ἅπας , ἄχρι καί εἰς ὁ πείρινθος ὁ καί Ἡράκλεια καλέω . ἐνταυθοῖ δέ οὐ εὐμενής οὐδέ φιλάνθρωπον ὁ ἀγορά ὁ ἐπιτήδειος τυγχάνω , ἵστημι ἀλύω τε καί μανθάνω περιμένω ἐκ ὁ Γαλατώνυμος φρούριον , εἰμί ὁ ὑποδοχή ἄξιος ὁ στόλος παρασκευάζω · φθάνω γάρ ἐκεῖ τριήρης προπέμπω δέκα . μεταξύ δέ λάχανον παρεξέρχομαι συλλέγω καί βοτάνη ἔνιοι ὁ ναυτικός δύναμις ἐκ ὁ χώρα , ἡμερήσιος ἐντεῦθεν ὁ γαστήρ μνηστεύω τράπεζα · μακρός γάρ τις καί πολυήμερος δαπανάω διατελέω λιμός . ὁ γε μήv Ἡρακλεώτης , καθάπερ θεήλατος πλήσσω ἄγνοια ὁ νόος , ἀντί ἄλλος Ξενίας ἐνέδρα ἐκεῖ προλοχίζω πρό ὁ στόλος νύξ , ἅμα δέ ἠώς συχνός οὑτωσί ὁ Λατῖνος συλλαμβάνω ἀποκτείνω . οὗτος πρός ὀξύς σφεῖς ἐρεθίζω ὀργή , καί ὅς καί βούλομαι μάχη ἀπέχω πᾶς , ἄχρι ἀφικνέομαι εἰς Βυζάντιον περί εἰρήνη πρεσβεύω , καί πᾶς τρόπος ἐπαγγελία καί πᾶς δόσις χρῆμα περιέρχομαι ὁ βασιλεύς , καί πείθω ὁ ὁ Βενετικός σπονδή ἀπεῖπον ἀνθαιρέομαι ὁ σφεῖς . ὅθεν ἐπί πολύς ὁ ὥρα γνωσιμαχέω κατά ἑαυτοῦ καί μάλα γε τίς ἀνεκτός δοκέω σιωπάω ὁ συμβαίνω παρέρχομαι ἀτόπημα , καί μάλιστα ὁ ναυτικός καί πολυμιγής ἀναρχία ἐκριπίζω καί ἀναφλέγω ὁ πόλεμος . διόπερ εἰς ὁ ὑστεραῖος ἕωθεν ὁ ναύαρχος ὁ πολεμικός ὁ σημεῖον ἐγκελεύω δή ὁ σαλπιγκτής ἀνακρούω , καί οὕτως εἰς ἄμυνα ἔνοπλος πᾶς ἐκπηδάω περιστρατοπεδεύομαι ὁ πόλις . καί ἅμα ὁ πύλη ἀναμοχλεύω πᾶς , ἐν ὥρα αἱρέω δύο μεστός εἰμί οὖον μόνος ὁ πάλαι οἰκήτωρ αὐτός , ἀλλά καί ὅσος ὁ ἔξω κώμη ὁ Θρᾴκη διά συχνός ὁ ἔθνος ἔφοδος λίπος ἐν ὁ αὐτός μετοικίζω , πλοῦτος παντοδαπός ἐκεῖ συμφορέω . καί μέν δή καί εἰσχέω πᾶς ἁπανταχόθεν Λατῖνος , καί πᾶς ἀνδραποδίζω ἡλικία ἐλεεινός , ὅσος μή δρασμός ὁ σωτηρία φθάνω πορίζω . τηνικαῦτα δέ ἄπειμι1 ὁ ὁ πόλις ἐπισκοπικός προίστημι λαγχάνω Κόκκινος · οὗτος γάρ καλέω διά ὁ πυρώδης καί ἄγριος ὁ ὄψις ὁ ποιμενικός πατήρ . τυγχάνω γάρ ἐν Βυζάντιον , ὁ μέν ὁ Παλαμά καινοφωνία πᾶς γνώμη καί σπουδή συμμαχέω , ὁ δέ ποίμνιον μικρός φροντίζω , καί ὁ μέν κατά ὁ εὐσέβεια ἀναρριπίζω ἐνταυθοῖ διωγμός , ὁ δέ βασιλεύς προφοιβάζω ἐκ ὄνειρος , ἐκ ὁ τοιοῦτος μαντικός τρίπους ὑπισχνέομαι ὁ μέγας τε καί ἀπόρρητος , κλῆρος ἀρχή δηλαδή καινός , καί πᾶς ἑῷος καί ἑσπέριος λῆξις ἐπικράτεια ἄμοχθος αὐτίκα μάλα τίς ἕψω ὁ διωγμός . ἀλλά γάρ ἐπεί πρός πᾶς ἐναντίος χωρέω ὁ ὁ Κοκκίνου μάντευμα , πολύς παρέχω ὁ ἀπορία ὁ βασιλεύς , καί ὁ χθές καί πρότριτα προσίημι τε καί σφόδρα ἄσμενος πιστεύω , νῦν εἰς ἀμφίβολος ῥίπτω ἔννοια , καί τρικυμία ἔχω λογισμός , καί ἀποσείω ὁ λῆρος ἐκεῖνος , καί πολύς πειράω μέμψις βαπτίζω ὁ οὕτως ἐπί αὐτόφωρος ψεύδω οὐ ἐρυθριάω . ἀλλά ἐγγύθεν αὖθις ὁ ὁ μαντεῖος εἰσάγω ἵστημι , καί παρεξηγώ ὁ ἀλήθεια , πείθω πάλιν ὁ αὐθεντικός ὑποτρέχω ἁπλότης , καί ἐναντίος πνεῦμα ἐνέργεια φάσκω εἰμί , ἵνα ὁ ὑπέρ εὐσέβεια σβέννυμι θυμός , καπηλεύω ὁ δρόμος ὁ διωγμός . εἰμί δέ καί δοκιμή τις οὗτος φάσκω αὐτός θεός , καί ὁ μέλλω ἴσως εὐδαιμονία γίγνομαι ὁ προοίμιον , ἵνα μή ὁ ὁ χαρά ἐκεῖνος ὑπερβολή πρός οἴησις ἀραρίσκω σύ , φημί , ὁ φρόνημα , καί ὁ ἐπαγγέλλω σύ τότε μᾶλλον ἐκπίπτω , καί ἐγώ ὁ μέγας ψεύδω ἐλπίς · ὅς γάρ εἄν ὁ θεός ἀνάγω ἐθέλω πρός μείζων πρᾶγμα ἐπιστασία , δόκιμος ποιέω , προγυμνάζω διά μικρός τις περίστασις . ἀλλά ἐκεῖνος μέν τοιοῦτος ὁ ἀλήθεια καταψεύδομαι , καί οὗτος ὁ εὐσέβεια ἀναιδής κατορχέομαι , ὁ δέ ποίμνιον σπαραττομενω μάλα πικρός ὑπό ὁ πολέμιος ἐκεῖ καί ἀφειδής ὑπέρ χρῆμα πᾶς καί παντοδαπής αἰκίζω νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ἀμελέω , καί δύο πᾶς νομίζω ὁ εἰς ὁ ὁ πίστις διωγμός σπουδή , καί οὐδέ ὁ προφανής οὗτος ἔλεγχος προφανῶς αἰδέομαι · ὅς γάρ ὁ μέγας πάλαι ποιέω Κωνσταντῖνος ( ὁ γάρ νεωτερίζω τότε ὁ Ἰουδαῖος , καί ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ ἀνανεόω ναός ἐγχειρέω , συλλαμβάνω , καί σφεῖς ὁ οὖς λωβάομαι , μαστιγοφόρος περιάγω τε καί μαστίζω παρέχω ὁ ὁ γνώμη ἀκόλαστος μετά ὁ σάρξ , μή καί πλείων ἄλλος στήλη κακία ὁ νεωτερισμός αὐτός καθίστημι ) , οὗτος πράσσω ὁ θεός ἐνταυθοῖ , ὁ ἀσεβής ποιμήν ὁ πόλις ἐλέγχω ἐκεῖνος καί ὁ οὗτος φαυλίζω πρόρρησις , καί ἐκπομπεύω ὁ ὁ μακρός ὄνειρος ἐκεῖνος λῆρος ἐν μέσος γῆ τε καί θάλασσα , στήλη ἅπας ὑπέρτερος . ὡς γάρ Ἰουδαῖος Κωνσταντῖνος ἐκεῖνος κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος λωβάομαι ὅς πᾶς μάλιστα ἀκούω καί συνίημι προσήκω ὁ ὁ σωτήρ πρόρρησις , ὁ μέν παντελής ὁ οἰκοδομεύς ἐκεῖνος ὄλεθρος προεῖπον , ὁ δέ ἀναβίωσις οὐδαμῇ γε προστίθημι , οὗτος νῦν ὁ θεός ἐνταυθοῖ πρῶτος αὐτός ὁ ὁ μαντεῖος ὑπέκκαυμα ὁ ὁ διωγμός φλόξ παρεισάγω κατά ὁ εὐσέβεια ὁ βασιλεύς χλευάζω , καί ὁ ὀνειροσκοπική αὐτός λαμπρῶς ἀναμοχλεύω ὁ τρίπους , ὁ ποίμνιον πράσσω ἀλλότριος , ἀνάξιος δράω ποιμαντορικός ἅπας καί θεός , μονονού ὁ πρᾶγμα βοῦς αὐτός ὡς χρή μέν ὑπό βασιλεύς ὁ ποιμαντορικός ἐξωθέω ὁ ἀσεβής ποιμήν , ἐπεί δέ ἀντί ὁ κολάζω ὅς δέ καί στεφανίτης ἀναδείκνυμι , κοινός ἄμφω ἐπάγω λοιπός ὁ θεός ὁ ζημία ὁ δίκη , μηλόβοτος μέν καθίστημι ὁ πόλις , ὁ δέ λαός φεῦ πανταχῇ διασπείρω ὁ οἰκέω , ἵνα αἰσθάνομαι πᾶς ὁμοῦ τε ὁ ἐλέγχω ὁ ἀσέβεια , καί οἷος ὁ πονηρός σπέρμα εἰμί ὁ Γεώργια , ἢ μᾶλλον ὁ ὁ μέλλω δεινός προοίμιον . μετά μέντοι ὁ παντελής ὁ Ἡράκλεια ἐρήμωσις καί ἀπώλεια ἀφικνέομαι δοκέω Λατῖνος καί ἵστημι πᾶς ὁμοῦ ὁ ναῦς παρά ὁ ὁ Εὔξεινος πόντος στόμα καί ὁ ἐκεῖσε λιμήν , οὖον πάνυ πολύς τις διάστημα ὁ Γαλατώνυμος φρούριον ἀπέχω , ἐκεῖθεν περί σπονδή πρός βασιλεύς πρεσβεύω . καί μέντοι καί ἔρχομαι προστίθημι ὅς καί ἕτερος τριήρης πέντε , ἄλλος τε ἔχω κατά ἐκλογή ἀνήρ ὁ ὁ φρούριον ὁ πρῶτος φέρω οἰκήτωρ , καί ὅς ὀνομάζω τέως λευκοφόρος , ὥσπερ ὁ ὁ Ἀλέξανδρος πάλαι ὁ Μακεδών κατά ἐκλογή παρασπίζω ἐκεῖνος λεύκασπις . ὥσπερ γάρ ἐκεῖνος διά ὁ ὁ ἀσπίς χρῶμα , οὗτος νῦν οὗτος διά ὁ ὁ ἔνδυμα λευκότης λευκοφόρος καλέω νομίζω , καί εἰμί ἐπίσημος διά ὁ ὁ Ψυχή ἀνδρεία , ὅς ἐπαγγέλλω φιλότιμος ἐνδείκνυμι κατά ὁ ἐνίστημι μάχη ἄχρι θάνατος , εἷς πᾶς Ὅρκος δημόσιος προκαταδέω ἑαυτοῦ ἀφειδέω τέλειος ὁ σῶμα . εἰμί δέ οὗτος πεντακόσιοι ὁ ἀριθμός . ἀλλά γάρ ὁ ὁ γεννουιος στόλος εἰς πέντε καί ἑξήκοντα τριήρης ἄνειμι , πρεσβεύω μετά παρρησία ἤδη πρός βασιλεύς , ὁ τε ἄλλος ὁ πρέσβυς ἐγγοητεύω εἰς πειθώ , καί μάλιστα πᾶς ὁ ὁ Βενετικός νέος πλάνη , καί ὁ μεταξύ διά ὁ ἐπιφέρω κλύδων μερισμός καί ἀποστροφή εἰς ὁ οἴκοι . ὁ μέντοι βασιλεύς ὁ ἐκεῖνος βεβαίως ἄφιξις προσδοκάω , καί ἀποστρέφω πρόθεσις ὅλος Ψυχή ὁ πρεσβεία , ἀποτυγχάνω πέμπω παρά ὁ ὁ Εὔξεινος προβάλλω πόντος παραθαλάσσιος πόλις Ῥωμαῖος τριήρης δέκα , ὅς δή καί δύο ἡμέρα ἀγωνίζομαι Σωζόπολις αἱρέω , βαθύπλουτος τε καί πολυάνθρωπος πόλις Ῥωμαῖος , πλείων ἢ χίλιοι στάδιον ἀπέχω ὁ Πόντος αὐχήν . ὁ δέ βασιλεύς τάφρος τε ἀνορύσσω κύκλος περί πᾶς ὁ παράλιος τεῖχος ὁ βασιλίς ὁ πόλις , ὁ τε ὁ τεῖχος ἔπαλξις εἰς ὕψος ἀνάγω καί ὀχυρόω , ξύλινος ἐποικοδομέω καί περιστέφω πύργος καί ἡμιπύργιον . ὁ δέ γεννουιτης νῦν μέν ἀπειλέω , νῦν δέ πρεσβεύω περί σπονδή . ἐπεί δέ ἐλπίς ἐκ ἐλπίς στρέφω ὁ χρόνος τρίβω καί ὁ ἐπιτήδειος ἐπιλείπω σφεῖς , εἰς ἀνάγκη ἔρχομαι σπένδω ὁ ὁ Βιθυνία ἔχω Πέρσης . πρεσβεύω τοίνυν πρός ὁ ἡγεμών σφεῖς , καί Δῶρα ὁ μέν πέμπω ὁ δέ ἐπαγγέλλω , σύμμαχος εἰμί ὅς παρακαλέω διηνεκής , καί φόρος ἐτήσιος λαμβάνω πολυτάλαντος καί παντοδαπός . οὗτος δέ οὗτος γίγνομαι , λύπη μακρός ὁ ψυχή δαπανάω ὁ βασιλεύς , ὁ ἀπουσία εἰς πολύς παρατείνω χρόνος ὁράω ὁ Βενετικός νέος . ἵνα γάρ εἰς ὁ πρότερος ἴχνος ὁ λόγος ἐπανακάμπτω , καταπλέω μέν ἐκεῖνος πρῶτος εἰς Κρήτη ἀπαθής ἀθροίζω ὁ φθινόπωρον μέσος , τριάκοντα μέν , ὡς φημί , ὁ Κατελάνος , ἑβδομήκοντα δέ ὁ Βενετικός · ἔνθα καί πλεῖστος ἡμέρα διατρίβω , ὁ ἐπιτήδειος ἱκανῶς σκομίζω . ἔπειτα εὔπλοια γίγνομαι ἀνάγω , καί μήπω δύο ἡμέρα ἀνύω πλόος χειμών δεινός κατά ὁ Ἰκάριος περιπίπτω πέλαγος , ὁ ἀπό ἄρκτος ῥέω πνεῦμα σφοδρός ἤδη κατά ὁ Αἰγαῖον χέω πέλαγος . ἐντεῦθεν ἀλλήλων διαζεύγνυμι κατά πλείων καί κακός γε μέρος , ὅς μέν εἰς Κρήτη παλινδρομέω , ὅς δέ ὁ Εὔβοια προσωκειλαω , ὅς δέ ὁ Κυκλάς ἅπτω νῆσος . ἔνιοι δέ καί ἀπόλλυμι , βράχεα καί τεναγώδης τόπος νύξ προσρήγνυμι . ἐπεί δέ εἰς Βενετία σφεῖς ἐπανίημι οὐ εἰμί ( ὁ γάρ ἅπαξ ἐκεῖ ὁ βουλή κυρόω ἄλυτος νόμος ἰσχύω εἰμί συμβαίνω , εἰμί δέ αὐτός ἐκεῖθεν προστάσσω δύο ἕτερος , ἢ νικητής ἐπανίημι ὁ πολέμιος , ἢ πολέμιος ἅμα πᾶς ἐκεῖ σφάζω χείρ , ὁ δέ ἄλλως ἐπανέρχομαι θάνατος εἰμί ὁ αἰσχρός ἐπιτίμιος , ἅπας πρόφασις λίαν ὑπέρτερος ) , εἰς ἀνάγκη ἔρχομαι ἅπας ὁ αὐτός , εὐθύς2 Βυζάντιον ἐλαύνω ἑκασταχόθεν ἅπας ἐν ὅμοιος ὁ γνώμη . συμβαίνω τοίνυν συχνός ἡμέρα σπορά ἀθροίζω τριήρης ἐκ οὗτος δύο καί ὀγδοήκοντα , ὅς δή καί μετά βραχύς καταπλέω εἰς Τένεδος μάλα μόλις · χειμών γάρ περιτυγχάνω αὖθις , μέτριος μέν , ἐντυγχάνω δέ οὖν . ἡμέρα δέ ἐκεῖ συχνός περιμένω ὁ Χειμέριον κλύδων , ὅσος ἐφικτός , ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω . νότιος δέ ἔπειτα πνοή ἐκ οὐρία γίγνομαι ἀνάγω ἕωθεν . περί δέ δείλη ὄψιος ἀντίπνοια γίγνομαι σφεῖς ἐκ πρῷρα , εἰς εἷς ὁ ἐν Χερσόνησος πόλις προσορμίζω , καλέω Σηστός . ἐκεῖθεν αὖθις μετά πολύς ὁ ἡμέρα ἐκπλέω , νότος μαλακός μέν ὁ ἀρχή γίγνομαι , τραχύνω δέ εἰς ὁ ὑστεραῖος τοσοῦτος ὥστε μόλις δύναμαι ὁ ὁ Προποντίς προσέρχομαι νῆσος , δύο δήω ἑβδομήκοντα , ὁ χρόνος τηνικαῦτα ὁ ὁ χειμών ἐσχατιά παρατίθημι , καί μέλλω ὅσος οὐδέπω ὁ ὁ ἠρινός ἰσημερία ἀνίσχω τροπή . ἐπειδή λιμήν ὁ νῆσος ἐκεῖνος οὐ εἰμί οὐδαμῇ τοσοῦτος στόλος προσήκω , μετέωρος νυχθήμερον δύο ἐπί ἄγκυρα σαλεύω ἅπας πάνυ τίς πλημμελής , ὁ τε κῦμα κάτωθεν ἀνοιδέω , καί ὁ πνεῦμα οὐδαμῇ πω λῆξις μιμνήσκω . εἰμί γάρ εἄν ἐν-εἰμί καί γεννουιτης ἐπί σφεῖς ἐξαπίνης πλέω , πάλαι οὗτος μελετάω αὐτός καί παρασκευάζω κοπόω ἐπεισπίπτω κατά ὁ ἀνάπλοος . καί οὗτος μέν τῇδε πῃ ἔχω · ἀλλά ἐπεί οὐ εἰμί εἰς πλέω οὐδέ ἐνταυθοῖ κάθημαι θάλασσα καί κῦμα μάχομαι καί πνεῦμα τραχύνω διηνεκής , ἀείρω ἐκεῖθεν τριταῖος περί δείλη ὄψιος κατέρχομαι ἠρέμα καί μοχθηρός εἰς ὁ ὁ Βυζάντιος λιμήν . καί ἅμα τριήρης ἐντεῦθεν ὀκτώ ἀνάγω Ῥωμαῖος συνδιαφέρω ὁ καταγωγή καί συγκροτέω , προάγω καί χειραγωγέω . ἀλλά πρίν ἅπτω γῆ , ἐπιπλέω ἐξαπίνης αὐτός ὁ Γεννουιτικαὶ τριήρης , ἐφεδρεύω πάλαι πολύς τις χρόνος . καί πρῶτος μέν τριήρης ταχύναυτέω σύνδυο καί σύντρεις ἐκ διάστημα εἰς πρύμνα ἐκεῖνος προπέμπω , ἔπειτα σπουδάζω τις καί μάλα τίς σφόδρα κατόπιν ὀξύς ὁ πᾶς ὁ ἔφοδος ποιέω , ὡς εἰς ἀνάγκη εἶμι Βενετικός , καίπερ οὗτος κοπόω καί ἐν οὗτος ἀστατέω θάλασσα διά ὁ τότε κλύδων , συνάπτω ὁ μάχη αὐτόθι . στρέφω οὖν ἐπί σφεῖς ἤδη ὁ πολέμιος ὁ γεννουιτης ὁ πρῷρα ὁράω πρύμνα τε κρούω εὐθύς , καί ἀμεταστρεπτί παρά ὁ αὐχήν ὁ Πόντος καί ὁ συνήθης λιμήν καταφεύγω . ἕ δέ ἐπίκειμαι διώκω τε καί βάλλω κατά νῶτον . τέσσαρες αὐτός παρά ὁ λιμήν διά ὁ κλύδων μικρός τίς ῥήγνυμι ἐν ὁ ἐκεῖ προβλής ὁ πέτρα καταλείπω τριήρης . καί σῦς γε αὐτός ὁ Ῥωμαῖος συνεκθέω ἐκεῖνος , ὁ ἐκεῖνος θυμός ἀναζωπυρέω τε καί ἀναφλέγω πρός ὁ πόλεμος . καί μέν δή τυγχάνω συρρήγνυμι σφεῖς κατά ἀλλήλων ὅπῃ κίων διπλόος σχῆμα τάφος τις ἀνέχω ἵστημι . ἐκεῖ γάρ ἐπί ἀλλήλων μάλα τίς καταπληκτικός καί εὔρωστος ὁρμάω ναυμαχέω , καί μάλιστα πᾶς ἔνθεν μέν ὁ Κατελάνος , ἐκεῖθεν δέ ὁ πεντακόσιοι λευχείμων ἐκεῖνος , συχνός ἐπεκθέω ἐκ ὁ ἴδιος εἰς ὁ ἀντίπαλος ἑκάτερος ναῦς , καί νῦν μέν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε νῦν δέ ἐκεῖθεν ἐνταῦθα περιειλέω , καί ἀγχίστροφος τελέω ὁ ἐκδρομή καί καταδρομή , καί ἀφειδής ὑπό ἀλλήλων ῥήγνυμι τε καί ῥήγνυμι , καί ὁ ἴδιος αἷμα τε καί σάρξ ὡς ἀλλότριος ἀφειδέω ὠμός καί θηριώδης . καί εἰμί μή νύξ ἐν βραχύς διακόπτω ἔπειμι ὁ ναυμαχία ἐκεῖνος , τάχα εἄν ὑπό ἀλλήλων καί ὁ θάλασσα ἐκεῖ διαφθείρω πᾶς · διαλύω γάρ οὖον μάλα ἑκών ἑκάτερος ἑκάτερος περί δύο μόγις ποῦ καί τρίτος ὥρα ὁ νύξ . ὁ δέ ὑστεραῖος ἔπειμι καί ὁ ὁ ἑσπέρα ἐκεῖνος ἀνακαλύπτω ἔργον , ὁράω ὁ μέν Βενετικός τριήρης ἄνω ποῦ περί ὁ Θεραπέαν λέγω οὕτως πως λιμήν , πλησίος ὁ ἱερός ὁ Σάραπις , ὁρμή , ὁ δέ αὖος Γεννουιτικαὶ πρός ἠώς παρά ὁ ὄχθη ὁ Χαλκηδονίαι μετέωρος σαλεύω , μικρός ἐνδοτέρω ὁ ψάμμος . ὁ γάρ ἑσπέριος φοβέω μᾶλλον μέρος ἢ ὁ πρός ἠώς διά γε ὁ Ῥωμαῖος μέν ἐνταῦθα πολέμιος εἰμί , βάρβαρος δέ ἔνσπονδος ἐκεῖ καί σύμμαχος , ὅσος ἐφικτός , ἐπιρρώννυμι ἔξωθεν καί ἐπικροτέω φωνή συχνός καί ἄσημος οἷος κλαγγή , καί μάλιστα ὅτι καί πλῆθος Ῥωμαῖος πρό δείλη ἑῶος θεάομαι μάλα συχνός κατά ποταμός ἐπιρρέω ἐκ ἤπειρος πρός θάλασσα βοήθεια τε ἕνεκα ὁ Βενετικός , καί ἅμα ὁ ἐκ ναυάγιον λάφυρα . συμπίπτω δέ οὖον μικρός ὁ στράτευμα ἑκάτερος ζημιόω . Γεννουιτικαὶ μέν γάρ ἀπόλλυμι δύο καί εἴκοσι ναῦς , Βενετικός δέ ὀκτωκαίδεκα , ὅς ὁ πλείων εἰμί ὁ Κατελάνος κραταιός ἀγωνίζομαι ἢ κατά πᾶς . κατά στόμα γάρ ὁ πολέμιος , ὡς εἴρω , ἐπεισπίπτω , ναύαρχος ναύαρχος καί ναύτης ναύτης , καί συστάδην ὡς ἐπί ξηρός μάχομαι , πολύς ἐργάζομαι φόνος ὁ πολέμιος , ὡς καταδύω μέν καί ναῦς ἔνιοι αὔτανδρος ὑπό βρῖθος ὁ ἀλλήλων ἐπιπηδάω ἀπρόοπτος ἐν σκότος καί νύξ . εἰμί δέ ὅς καί ἀπειρία καί ἄγνοια χωρίον εἰς ἔβραχον συρρήγνυμι τε καί εἰς γῆ ὁ ἀνήρ ῥίπτω , ὠθέω ὁ κῦμα , ὡς καί εἰς ὁ ὑστεραῖος ὁράω ὁ Κατελάνος πολύς πλανάω ἐν ὁ Ῥωμαῖος γῆ , καί μή συνίημι γλῶσσα Ἑλληνικός , μήτε ὅπῃ γῆ εἰμί , μήτε ὅπῃ χρή πορεύω ὁ σωτηρία πορίζω . εἰμί δέ ἕ ἐκ ὁ τραῦμα λειποψυχέω πίπτω . ἕ δέ ἡμιθνής πίπτω κατά ὁ ψάμμος , ἕ δέ ἐκπνέω ἤδη τέλειος ἀναμίξ ἑκάτερος ὁ στράτευμα . ἐκβράσσω γάρ ὁ νέος ὑπό ὁ κῦμα ἔξω παρά ὁ γῆ ἐκπίπτω μέν καί αὐτός , ὁ δέ συμπλοκή οὐ ἀμελέω , ἀλλά ὅπλον ἀντιτίθημι ὅπλον καί φάλαγξ φάλαγξ πεζικός , ὡς γίγνομαι διπλόος ἐκεῖνος συμβαίνω ὁ πόλεμος , ναυμαχία τε καί πεζομαχία κατά αὐτός . τραυματίας δέ ὅσος βαδίζω δύναμαι , ἄλλος ἄλλος ἡγεμών χράω ὁ ὁδός , διά ὅλος ἡμέρα ἐντός γίγνομαι Βυζάντιον . καί ψυχαγωγία τυγχάνω , ὁπόσος ἐφικτός . ὁ γε μήv παρά ὁ αἰγιαλός ἐπιρρέω ἕωθεν ἠπειρωτικός , ὡς εἴρω , πλῆθος ὀλίγος μέν ἔχω ὁ στρατιώτης , ὁ δέ πλεῖστος ἐκ ἅπας τέχνη εἰμί συμμιγής , ὅσος τε βαναυσώδης καί ὅσος ὁ γεωργία προστήκομαι · καί εἰμί ἅπας ἐκεῖνος οὐδείς ὅς μή πρόσειμι κέρδος οἴκαδε ἐπανέρχομαι , ὁ θαλάσσιος κῦμα εἰς γῆ ὅπλον καί βέλος παντοδαπός καί ἀσπίς καί κράνος , καί ὁ κενεμβατέω ἐν ὁ πέλαγος τριήρης ἀναμίξ ἑκάτερος ὁ στράτευμα , ἐρῆμος μέν παντάπασι εἰμί ναύμαχος ἀνήρ καί κώπη πᾶς καί Ταρσός , μεστός δέ χρῆμα πολυτελής καί νεκρός πλούσιος συμφύρω αἷμα . μετά μέντοι ὁ ναυμαχία ἐκεῖνος νόσος κοινός διανέμω ὁ πλεῖστος ὁ ναυτικός ἑκάτερος δύναμις , ἀποθνήσκω ἔπειμι μάλα συχνός ἑκατέρωθεν , ὡς εἰς ἀνάγκη εἶμι βουλεύω ἑκάτερος ὁ δοκέω λυσιτελέω . δοκέω δέ Βενετικός μέν ὁ ἴδιος μεθίστημι στόλος , καίτοι βούλομαι ἐκεῖ ὁ ἐκ Πόντος κατέρχομαι στρογγύλος ὁ πολέμιος ὁλκάς αἱρέω , ὅς παρακομίζω ἐκ τε Σκύθης καί Τάναϊς ἐπιτήδειος . ἀλλά ἀνθέλκω σφεῖς οὖον μόνος ὁ ὁ νοσέω αὐτός ἀνακτάομαι βούλομαι , ἀλλά καί ὁ ἐπιτήδειος ὁ σπάνις πολύς καί ποικίλος κατά ἡμέρα ἕκαστος ἀπαιτέω . διό λύω ὁ πρυμνήσιος ἐκεῖθεν παρά ὁ εἴσπλοος ὁ ὁ Βυζάντιος λιμήν ἵστημι κατάγω , ὁ πρός ἠώς βλέπω , ὁ πολέμιος ἵστημι εὐώνυμος ναῦς παραπλέω παρά ὁ αἰγιαλός ὁ Χαλκηδονίαι γῆ ὁ βάρβαρος . στενοχωρέω γάρ ἐκεῖνος ὁ ὁ ἐπιτήδειος ὁμοίως σπάνις , καί ἅμα νοσέω ὁράω ὁπόσος ὁ Ἀρίστων ἀνήρ μή πολέμιος ξίφος τυγχάνω ἔργον γίγνομαι , ὁ ὁ βάρβαρος προσορμίζω λιμήν ἔνσπονδος εἰμί , ὡς εἴρω , τροφή τε ἕνεκα καί πλεῖστος ἄλλος καί μέγας καί παντοδαπής ἐλπίς , καί πρός γε ἔτι θάπτω ἐν ἀλλότριος πόρρω ποῦ ὁ οἰκεῖος γῆ ὁ οἰκεῖος νεκρός , μή ὁ γαμέτης καί τέκνον αἰσθάνομαι . τοσοῦτος γάρ ὁ ὁ πολέμιος καταπλήσσω τόλμα ὥστε οὐ ἀρκέω νομίζω βάρβαρος ἐκ ὁ σχεδόν ὁ μέγας βοηθός ἔχω , ἀλλά καί ὁ ὁ οἰκέω μέγας ὁλκάς ἀναγκαῖος δοκέω ἄγω στιχηδόν κατά μέτωπον παρίστημι δίκη πύργος καί τεῖχος , στρατιώτης παμπολύς ἔχω , ἐπί τε ὁ κατάστρωμα καί ἄνω παρά ὁ ὁ ἱστός ἀκρωτήριον λίθος παρασκευάζω ἔχω σωρός εἰς ὁ ἐπιρριπτέω ὁ πολέμιος καί ὁ ἐπιπλέω ἀνείργω αὐτός . ναῦς δέ ἔχω ὁ ἀριθμός μικρός ἢ κατά ὁ πολέμιος , καί οὗτος ὁ πλείων ἐρῆμος στρατιώτης , ὁ τε ναυμαχία καί ὁ κατόπιν ὁ ναυμαχία νόσος φθείρω , εἰς ἀνάγκη ἔρχομαι καί αὐτός μισθοφορικός ἀθροίζω ἐκ ἀλλοδαπός καί στρατιώτης ἐκ ὁ Βιθυνός καταγράφω βάρβαρος , ἐνδίδωμι ὁ σφεῖς ἡγεμών Ὑρκανός παμπολύς ἕνεκα χρῆμα . μισθόω τοίνυν ὑπέρ χίλιοι ἐκεῖθεν ψιλός διαιρέω , καί ὁ μέν παραβοηθέω δήω ἐκτάσσω ἀνά ὁ ἑῷος ἔχω αἰγιαλός , ὁ δέ πέμπω ὁ ὁ Γαλάτης φρουρέω προστάσσω πολίχνιον ἔνδοθεν τε καί ἔξωθεν , καί ἅμα συχνός ἐκδρομή καί καταδρομή ποιέω ληΐζομαι ὁ ὁ Βυζάντιος προάστειον , καί σφεῖς ἀντιπερισπάω εἰς οἰκεῖος πάθος , καί μή δίδωμι σχολή μήτε ὡς ὁ πολύς ὁ Βενετικός συμμαχέω , μήτε ἔχω ῥᾳδίως ἔξωθεν ἐπιτήδειος εἰσκομίζω . ὅς δή καί μάλιστα πᾶς μακράν ἐμποιέω Βυζάντιος ὁ βλάβη . ὑπέρ γάρ ὁ ὀκτωκαίδεκα χιλιάς παρεισφέρω ὁ πόλις στρατός ναυτικός , πολύς εἰς ἡμέρα ἕκαστος τροφή δήω , μή μόνος ἅπας ἑξῆς ἐν βραχύς σπανίζω ἐκγίγνομαι ἐπιτήδειος Βυζάντιος , ἅπας σχεδόν ἐκ πολύς πανταχόθεν ἀποκλείω διά ὁ μάχη , ὁ τε ἄλλος ὁπόσος τράπεζα ἀναγκαῖος εἰμί προσφόρημα , καί ὅσος ὁ γείτων πορθμός ὁ ἁλιεύς παρέχω ὁ χρήσιμος εἰς ἡμέρα ἕκαστος ὁ ἅπας χρόνος , ἀλλά ἤδη καί ὁ σῖτος ἡμέρα ὀλίγος εἰς ὁ διπλάσιος ἀνάγω ὁ χθές καί πρώην τίμημα . ὅθεν εἰς ἀπορία ἐμπίπτω μάλα μακρός ὁ τε ὁ Βενετικός ἡγεμών , ἀεκούσιος δαπανόω ὁ χρόνος ἀπραγμοσύνη αὐτός , ἅτε ἐφίημι μέν , οὐ ἔχω δέ ὅθεν ἐγχειρέω εἄν ὁ πολέμιος ἀμύνω , ἀσφαλῶς οὑτωσί φράσσω ἐκ τε γῆ καί θάλασσα , ὡς εἴρω . καί μάλιστα πᾶς ὁ ὁ βασιλεύς ψυχή ὁ ὁ λογισμός περικλύζω τρικυμία , συχνός ὁ κατά ἑαυτοῦ πρᾶγμα ἀνακυκλέω ὁ κύβος , ὅς πρόσωπον μέν ἐλπίς ὑποτείνω ἔπειμι χρηστός , ἐναντίος δέ ἅπας ὡς ἐπίπαν ἔπειτα περαίνω , ὥσπερ ἐξεπίτηδες πᾶς ἐπίνοια αὐτός καί σπουδή παίζω τε καί ἀνατρέπω . καί ὁ γε δήπου μείζων , ὅτι τοσοῦτος καί τηλικόσδε περιαντλέω χειμών ἄπειμι οὐ εἰμί οὐδέ ὁ ὁ υἱός αὐτός συμφορά τηνικαῦτα , ἀλλά στασιάζω ἤδη καί αὐτός περί ὁ ἀρχή , καί αὐτός οὗτος ναυαγέω τε ἐπί σαθρός ὁ πούς ἐρείδω καί εἰς ὁ πάνυ τίς λίαν βραχύς πάνυ τίς λίαν ἐλαύνω , ὅτε δήπου μᾶλλον χρή ὁ πατήρ καί βασιλεύς κατά πᾶς ἐφικτός συναίρω σφεῖς , κοινός καί κατά ἕκαστος , καθάπαξ ἅπας ἴδιος βυθός παραπέμπω λήθη . ὅς τε γάρ Παλαιολόγος ἐπί ὁ θυγάτηρ γαμβρός Ἰωάννης , ὡς πάλαι πατρόθεν ὁ ἀρχή αὐτός προσήκω ἔχω , ἀντέχω οὗτος ὁλοσχερῶς , καί οὐδείς οὐδείς ὁ διαδοχή παραχωρέω · ὅς τε Ματθαῖος υἱός εἰμί καί αὐτός , ἔγκειμαι μάλα σφοδρός καί αὐτός ἀπαιτέω , ὡς νῦν γε καί αὐτός προσήκω πατρόθεν , μεταπίπτω ἤδη μεταξύ ὁ σκῆπτρον κατά ὁ ἀεί φέρω οὑτωσί ὁ πρᾶγμα Τύχη , καί πρός ἄλλοτε ἄλλος συχνός μεταρρίπτω , καί παράλλαξις ἀτέκμαρτος οὗτος καί ἀπόρρητος οἰακίζω ὁ βίος , καί νῦν μέν οὗτος νῦν δέ ἐκεῖνος παρέχω ὁ ὁ οἰκέω εὐμένεια ὀφθαλμός , καί ἐναντίος αὖθις καί διά πᾶς ἑκάτερος , καί νόμος γίγνομαι οὗτος ἀνομοθέτητος εἶπον , ἐπιφύω ὁ πρᾶγμα ἄνωθεν καρπόω βλάστη , καί μή ῥᾳδίως δύναμαι ἀναίμακτος προΐημι ὁ μεταβολή , οὐδέ ἄνευ ὁ πλεῖστος εἶπον ὁ βίαιος . δείδω γοῦν καί ὁ ἐφεδρεύω ὁ τοιοῦτος κῆρ , ὅσος θάνατος παντοῖος μεστός ὑποτείνω χείρ · καί χρή διά οὗτος , πρίν μεθίστημι ὁ δίκη ἰσθμός ὁ ἑκατέρωθεν ἀναχαιτίζω κλύδων , ὁ ἑκάτερος ὁρίζω θεσμός . τοσοῦτος τοίνυν κατά αὐτός ἀράσσω κῦμα ἐπαγωγή ἐν αὐτός σύνορος ὁ βασιλεύς οὗτος στενός κομιδή ὁ καιρός , ἀσχάλλω τε καί δυσφορέω , καί μακρός βάλλω καί πολύτροπος ὁ ψυχή ὀδύνη . μή ἔχω δέ ὅπῃ βλέπω παρήγορος ἄν τις δέχομαι λόγος , στένω πως καί ἑαυτοῦ , καί οἷος ἀπολέγω ἔοικα ὁ ζῶ . ἐχεμυθέω γάρ εἰμί ἀεί , καί οὐδείς ποτός ὁ ἅπας βούλομαι κοινόω ὁ ὁ Ψυχή ἀπόρρητος οὐδείς οὐδαμῇ · πᾶς γάρ καθάπαξ ἀποδοκιμάζω εἴωθα ἀεί ὁ βούλευμα , καί πρίν ἀκούω . οὗτος τοίνυν ὁράω ὁ βασιλίς ὁ σύζυγος ἔχω λύπη , φάσκω ἔπειμι τοιαδίͅς πρός αὐτός . « ὅτι μέν οὐ ἀθεεί ὁ συμφορά ἔπειμι ὁ ἄνθρωπος εἰμί , καθάπερ δήπουθεν οὐδέ ὁ εὐπραγία , ἀγνοέω οἴομαι ὁ πᾶς οὐδείς , ὅς νόος μέτειμι καί διάνοια , ὁ ἀεί γίγνομαι στοχάζομαι ὀρθῶς . Δίκαιος δέ εἰμί ὁ θεός καί Δίκαιος δράω ἄνθρωπος φιλέω , καί οὗτος δέ οἴομαι ὁ ἅπας γνώριμος εἰμί ὅς ὁ νόος ὁ Ψυχή Οἴαξ πηδαλιουχέω συρρέω σύνεσις . ὁ γοῦν ἕωθεν τις ὁ πρόσω φαίνω πορεία βαδίζω ἅπας σπουδή προτίθημι τοσοῦτος ὄπισθεν ἑσπέρα ὁράω κάθημαι ὅσος ἔμπροσθεν χρή , οὗτος δέ καί ὅς ὀλίγος ἐμφύω νόος , γιγνώσκω εἄν θεός πάντως εἰμί , μήτε μήv ὁ ὁ βαδίζω τρόπος ἀρέσκω , καί ἅμα ὁ οὗτος δράω ἅπας ἐμφανής μάχομαι , καί εἰς ὁ πάνυ ὁ προοίμιον ἐναντίος πέρας ὁ σπουδή ἀντιπεριάγω . μιμνήσκω τοίνυν οὐ ἅπαξ , οὐδέ δίς ποῦ καί τρίς μόνος , ἀλλά καί μάλα δήπου γε πολλάκις ἄμφω ἐγώ εἶπον ὁ Γρηγορά κατά ὁ ἐνταυθοῖ πολλάκις ἰδιάζω μακρός καί πολυειδής ἐγώ ὁμιλία ( οἶδα δέ καί αὐτός ) ὁ Βίβλος εἰμί ὁ Παλαμά δυσσέβεια πλήρης μακρός · ὅς δέχομαι ἐγώ , καί πολύς καί παντοδαπός ὁ εὐμένεια ὅς παρέχω , φάσκω τε καί ὑπισχνέομαι μηδείς ὁ ἐγώ γε δράω δημόσιος εὐδρομίας ἀκολουθέω πρός ὁ Δίκαιος θεός , ἀλλά ἀνατρέπω τε πᾶς καί φθείρω προφανῶς , καθάπερ κεραυνός αἰθέριος ὁ λήϊον . εἰμί δέ ποῦ καί δοκέω ὁ ἡμέτερος ἔργον εἷς ὁποῖος ὅπη εὐτυχέω ἐκ προοίμιον , ἀλλά οὖν οὐ εἰς μακράν ἐκεῖ πικρός ἐπιφύω καί μάλα πολύχοος ἐν ὁ πέρας ὁ Γεώργιος . οὗτος δέ καυτής πάνδημος σφοδρός ἀκούω φημί , οὖον δισταγμός τις μέρος παραμείγνυμι ὁ ἠθέω , ὁποῖος ὁ δείδω ἕπω ὁ ὁ μέλλω ἀδηλία ὡς ὁ πολύς . καί οἶδα γε ὡς ἔχθω ὁ παρρησία ἀνήρ · ὅς δέ οὐ ἐνδίδωμι λέγω . σκεπτέος οὖν μή θεός μάχομαι διά ὁ δόγμα πονέω ἀνήνυτος . » οὗτος τοίνυν καί ὁ τοιοῦτος διέξειμι ἐκεῖνος , « εἰμί γυνή » φημί ὁ βασιλεύς , « οὖον πᾶς καθάπαξ χρεὼν ἀνατίθημι θεός . εἰμί γάρ τις καί Τύχη τύραννος , κατά ὁ αὐτόματος ἔπειμι ὁ ὁ ἄνθρωπος πρᾶγμα , ἐκ ὁ προσεχής αὐτός μᾶλλον ἀνθρώπειος διοικέω ἢ ὁ θεός , ἐνέργεια μέν καλέω ἄκτιστον , δεσποτικός δέ χαρακτήρ φέρω τε καί δεσποτικός ὁ πρᾶγμα ἐπιστρατεύω κατά ὁ ὁ αὐτόματος φορός τε καί κίνησις . εἰμί δέ οὖν , λόγος ἐγώ σύ καί μάλα οἶδα εἴρω , ὁ ἐμός ἀλήθεια μάρτυς τε καί βεβαιωτής . οἶδα γάρ ὁποῖος καί ὅσος ἐπείγω ἐξευμενίζω ὁ θεός χρῆμα δόσις , ὅς ἄφθονος παλάμη ἐξαντλέω ἱερεύς καί μονότροπος , καί ὅσος σπήλαιον ἐνδιαιτάω καί ὄρος , καί ὅσος ὁ ἄλλως πενία καί νόσος συζάω ὑπάρχω , καί πῇ μέν δημόσιος , πῇ δέ βλέπω ἅπας οὐδείς . ὀνίνημι δέ ἐγώ οὐδείς , ἀλλά αὔρα , ὅς γε ἔοικα , ἐκεῖνος πᾶς ἐκπονέω , καί περιίστημι ἐγώ ἐκεῖνος πάσχω ὁ μηδέ ὁ σφόδρα ἀνδροφόνος διά βίος πάσχω συμπίπτω . ἀπό ὅς δέ Ὁμόφρων γίγνομαι Παλαμά , καί βασιλεύς εὐθύς κρατέω . » ὅς δέ ὑπολαμβάνω τοιόσδε ἀντίφημι αὖθις . « ἐγώ δέ » φημί « ἐκ ὁ ἡμέτερος καί ἀνθρώπινος βραχύς σύ φθέγγομαι . εἶπον γάρ ἐγώ · εἰμί τις ὁ ἡμέτερος δοῦλος ἀμπελών εἶπον ἢ ὁ ἄλλως ἔχω ἐγώ κτῆμα εἷς ὅστις ἐπιμελητής ὑπό ἐγώ καθίστημι , ἔπειτα ὁ μέν δεσποτεία ἐγώ ἀφαιρέω περιφανής , πολλοστημόριον δέ ὁ ἐκεῖθεν παρέχω φέρω ἐγώ καρπός , οὖον μάλα γε εἄν μισέω ἐκεῖνος ἢ ἀγαπάω ; οὗτος αὐτός νομίζω ἔπειμι2 ἐγώ καί περί γε ὁ μόνος θεός . εἰμί γάρ πλοῦτος καί δόξα τοσοῦτος ἐγώ ἀπολαύω πρός θεός , ἔπειτα ὁ αὐτός δεσποτεία πολυθεία ἑκών ἤ τις ὁ ἅπας ἕτερος παρά αὐτός ἐνέργεια , ἐξευμενίζω ἐκεῖνος νομίζω πολλοστημόριον χρῆμα ὁ αὐτός προσάγω αὐτός , ταχύς μέντα εἄν μισέω ἢ ἀγαπάω ἐγώ , ὅτι ὁ μείζων ἀφαιρέω ἐλαχύς παρέχω , ἢ μᾶλλον ὁ πᾶς ἀφαιρέω ὁ μηδείς παρέχω . εἰμί δέ εἄν ἐκ ὁ ἡμέτερος ἔτι πρᾶγμα ἐναργής ὁ λέγω . οἶδα γάρ ὡς πρίν ἢ ὁ ὁ Παλαμά προστίθημι καινοφωνία ἐγώ , σφόδρα γε ἐκ οὐρία ἐγώ ὁ ὁ εὐδαιμονία πλέω , καί οὐδείς ἀντιπνέω ὁ δεινός ἀντίπρῳρος , ἀλλά καί ὑπό ἄλλος τέως βασιλεύω πλείων ὁ βασιλεύω ἐγώ ὁ ἰσχύς καρπόω , καί ὁ ὁ βασιλικός ἐκεῖνος δόξα κλέος πλείων ἐγώ ἢ ὁ ἔχω περίειμι · ἐκεῖνος γάρ νομίζω καί ἐγώ εἰμί . ἀπό ὅς δέ ὁ ἀμφί ὁ παλάμη φέρω συμμαχέω ἐγώ αὐτός δίδωμι , κατά πόσος ὁ τίσις εὐθύς ἀκολουθέω · πᾶς μέν γάρ εὐθύς κακοδαιμονία συλλήβδην εἶπον διαντλέω , πᾶς δέ ἐκεῖνος ὁ δόξα μετά ὁ πλοῦτος πᾶς ἐγώ ἀποβάλλω συμπίπτω , καθάπερ ὁ διαγρηγορέω ὁ ἐν ὁ ὕπνος ὄνειρος . καί ὁ ὁ βασίλεια δέ ὀψέ περιζώννυμι κράτος ἕπω δυστυχέω ἐγώ ἀνακράτος , οἴομαι , διά ὁ μή ὁ βασιλικός ἰσχύς εἰς διόρθωσις ἀλλά εἰς διωγμός ἐκκενόω ὁ ὑπέρ ὁ πάτριος λέγω πίστις . οὗτος δέ οὖον σύ λέγω ὀνειδίζω ὁ Τύχη , ἀλλά ὁ ἐμός ἀποκλαίω συμφορά . οὖον γάρ ἄλλος ἐγώ γε σῦς . ὁ τε γάρ ἄλλος καί ὁ αὐτός εἰμί ἄμφω γεννήτωρ παῖς · καί εἰμί μή πλέω , ἀλλά ἐπί ἴσος γοῦν σύ ὁ Καρδία ἐμπίμπρημι ἐγώ ἐπί ὁ νῦν αὐτός περίστασις , πάντως οὐ εἄν οὐδέ αὐτός ἀρνέομαι . εἰμί δέ οὖν , λέγω ἐγώ τις παρέρχομαι , τίς ἕτερος ὁ πᾶς ἕνεκα , τοσοῦτος κατέχω ἤδη ψῦχος ὁ τε γῆ καί ὁ περιέχω οὗτος ἀήρ , καί τοσοῦτος χειμών αὖθις ὁ κατά ἐγώ περιχέω πρᾶγμα , εἰμί γυνή ὁ ἐντεῦθεν εἰς ὀρεστιάς καί Διδυμότειχο ἀναδέχομαι μόχθος , παύω ἐπείγω ὁ κοινός ἐγώ παῖς ὁ περίστασις , καί εἰμί τις πρός ἄρα ἄγω καί ὅσος κυκεών καί κλύδων . » ἀλλά ὁ περί οὗτος εἰς δάκρυ καταλύω λόγος τέως ἀνίστημι , καί ὁ μέν βασιλίς ἅπας σπουδή παρασκευάζω πρός ὁ ἔξοδος , ὁ δέ βασιλεύς πέμπω ἀξιόω ὁ ἡγεμών Βιθυνία καί γαμβρός Ὑρκανός μή βοηθέω γεννουιτης . καί ἅμα περί ὁ αὐτός ἀξιόω πέμπω καί ὁ ὁ Βενετικός ναύαρχος στόλος , καί Δῶρα ὁ μέν δίδωμι ὁ δέ ὑπισχνέομαι . ὅς δέ ἐλπίς μετεωρίζω διάγω κενός , δύο ἐν νάω ἔχω οὗτος , εἷς μέν χρῆμα λαμβάνω ἐκ ἄμφω ὁ μέρος , δύο δέ ὅτι οὗτος μάχομαι ἀλλήλων ἀφοβία ἔχω συμβαίνω ὁ αὐτός δύναμις περαιόω ληΐζομαι Θρᾴκη καί Μακεδονία , καί ὅσος εἰμί σκάφη καί ναυτικός φορτίς , φέρω τε καί ἄγω κατά νόμος ἐμπορικός ἐπιτήδειος καί ὅς ἐν χρεία καθίστημι νῆσος τε καί πόλις παράλιος , οὗτος ἐκεῖνος σχεδόν ὅς καί Φαρνάβαζος ἐκεῖνος ὁ Δαρεῖος παραθαλάσσιος πράσσω στρατηγός , ὁ Ἕλλην πάλαι κατά ἀλλήλων μάχομαι . ἀλλά γάρ ἐπεί καί ὁ συμβαίνω μανθάνω μεταξύ κατά αὐτός πλημμέλημα νεωστί πρός ὁ ὁ βασιλεύς υἱός , ἀναπηδάω τε εὐθύς ὑπό ὀργή καί ἀπειλέω ὁ σατραπικός καί βαρβαρικός τρόπος . ἔχω δέ οὑτωσί ὁ συμβαίνω . πρεσβεία ὁ ὁ Τριβαλλός πρό βραχύς ἡγεμών πέμπω , πρός γάμος ζητέω κοινωνία συνάπτω ὁ ἑαυτοῦ θυγάτηρ ὁ ὁ Ὑρκανός οὗτος παῖς εἷς , ἵνα συγγενικός σχέσις ὁ μεταξύ σπονδή ἐρείδω μόνιμος ὁ ὁ Τριβαλλός ἐντεῦθεν εἰμί χώρα ὁ ἄφοβος . εἰς τοσοῦτος γάρ ὁ βάρβαρος οὗτος ἀραρίσκω δύναμις Ὑρκανός , ὡς μή μόνος Μακεδονία καί Θρᾴκη καί ὁ ἐν Θρᾴκη ληΐζομαι Ῥωμαῖος καί Μυσός ἀδεῶς , ἤδη δέ καί Τριβαλλός μακρός ἐμβάλλω δέος , πολέμιος ἐπί ὁ χώρα ἐκεῖνος ἐκπέμπω στρατός , καί πλεῖστος ἐκεῖθεν ἐπάγω , ὁπότε βούλομαι , λεῖος . ὁ δή τοιοῦτος ἄσμενος ὁ βάρβαρος δέχομαι πρεσβεία , δεξιός τε πέμπω σπονδή , καί ἅμα ὁ ὁ κῆδος βεβαιόω πρέσβυς . καί μέν δή οὗτος ἐνεδρεύω ἐπανέρχομαι μετά Τριβαλλικός πρέσβυς καί δῶρον συχνός , περί ποῦ ὁ ὁ Ραιδεστός πάροδος , ὁ ὁ βασιλεύς ἐπί θυγάτηρ γαμβρός , ὁ ὁ ὁ Αἰτωλός καί Ἀκαρνάν ἄρχω Κόντου πάλαι παῖς , ὁ μέν Δῶρα ἐκεῖνος λῃστρικός διαρπάζω τρόπος , ὁ δέ πρέσβυς ὅς μέν ἀποκτείνω ἐκ ἔφοδος , ὅς δέ ζωγρέω . καί εἰμί αὖθις καί οὗτος προσθήκη δεινός ὁ ὁ ταλαίπωρος τυγχάνω Ῥωμαῖος . ὡς γάρ χειμών ἐν θάλασσα κῦμα αλλεπάλληλος πλῆθος , οὕτως ἄλλος ἐπί ἄλλος ἀεί ἐνταῦθα συμπίπτω δυστύχημα · καί πρίν ὁ πρῶτος δύναμαι θεραπεύω ὁπωσοῦν , ὁ ὁ ἁμαρτία δαίμων ἐπαντλέω ὁ δύο , ἐπί οὗτος αὖος ἀεί ὁ μείζων καί μηδαμός προσδοκάω . ναί μήv καί ὅσος ὁ παρασκευάζω βέβαιος τε καί ἀναμφίλεκτος ἔχω δοκέω πως ὁ εὐδαίμων , καί ὅς οὐδείς οὐδέ ὁθενοῦν οὐδέ ὁστισοῦν ἔχω μέμφομαι , ἕωθεν εἰς ἑσπέρα ἀνατρέπω πᾶς κεῖμαι , καί εἰς ἐναντίος περιχωρέω , καί ῥᾳδίως ὁ ὁ ἁμαρτία περιτρέπω δαίμων , ἐκ αὐτός ἀπαρτίζω τέλειος εἶπον ἁρπάζω ὁ χείρ . καί ἀεί πλείων καί ἀγαθός κτάομαι πολλαχόθεν ὁ ἀφορμή ὁ μάχιμος παρασκευή , κακός ἐν ὁ καίριος ἑκάστοτε μακρός ὁ πολέμιος ἐξαπίνης φαίνω · καί ἀεί γέμω ἐλπίς χρηστός , ἀεί μακρός οὐ εἰς μακράν ἀπόγνωσις ὁ ἐν τέλος τρυγάω καρπός . ὅς καί μακρός περιίστημι ἐγώ ὁ ἀπορία , καί πολύς καί μάλα ἄτοπος περικλύζω ὁ ἐντεῦθεν κῦμα , ὡς μηδέ ὁ γλῶσσα ἔτι πρόσω δύναμαι κινέω , χείρων ἀεί διήγημα ἐντυγχάνω . καί εἄν μή σῦς ἐγώ λύω , Ἀσκληπιός τις καί Ἱπποκράτης οὕτως πως κάμνω φαίνω διάνοια , οὐ εἄν ἐγώ ὁ ἐφεξῆς ἔνειμι λέγω οὐδαμῇ , ἀλλά ἐνταῦθα δή ἐγώ ὁ ἀπορία ὁ φάραγξ τε καί ὁ ἔνεδρον φαίνω ὁ οὗτος ταλαίπωρος κάμπτω βιάζομαι δρόμος ὁ λόγος , πρίν ὁ δεινός ἐπιτίθημι ὁ μείζων . ἄγω δή οὖν , ἄγω , φίλος ἐγώ κεφαλή , ὁ δοκέω περί ὅς εἄν εἴρω , ἀποκρίνω σύ πρός θεός . εἶπον πῶς πολύς καί παντοδαπής κατά ἄλλοτε ἄλλος καιρός ἁμαρτάνω ἄρχω καί ἡγεμών , οὖον τοσοῦτος καί ὁ ὑπήκοος ὅσος νῦν πάσχω συμπίπτω , μικρός δέ οὖν ἢ οὐδείς . ἔπειτα πῶς ὁ ἄρχω ἐξουσία ὁ κακός δράω , αὐτός μέν ὁ πλείων ἥκιστος πάσχω συμβαίνω , σφόδρα δέ οὖν ὁ ὑπήκοος , καί αὐτός ὡς ὁ πολύς ὁ πλείων ὁ ὁ ἄρχω ἐκεῖνος βδελύσσω μέν κακία , διά δέ φόβος φρίσσω τε καί καταδύω . καί τίς θεός κρίμα δύο εἄν ἐρευνάω , Ἀγαθάγγελος φίλος ; εἰμί μέν γάρ ἀλλήλων εἰμί ἀλλήλων γνώριμος , καί πᾶς πᾶς ἴσως , ὁπόσος Ψυχή ἀπόρρητος θαλαμεύω , ἔχω εἄν ὅπως ποτός τις μετά οποιασδηποος ὁ γνώμη ὁ ἕκαστος γίγνομαι εἰδοί ἀκαπήλευτος ἐκφέρω κρίσις . νῦν δέ ὁράω ὡς οὐδέ αὐτός τις ἕκαστος δύο εἄν ἑαυτοῦ συνοράω ἁμαρτάνω , ὅτι τε μάλιστα πᾶς περί ἑαυτοῦ ἐκτυφλόω μάλιστα πᾶς ἑαυτοῦ φιλέω , καί ὅτι ἥκιστος οἶδα εἰμί ὁ χρόνος ῥέω ὁ κακία πούς ἄδηλος ἐπιτρέχω δαπανάω , κύβος δίκη μετατίθημι σύνεσις αὐτός , καί ἐναντίος αὖθις ἥγε ὁ κακία μάχομαι φύσις ἀγαθός . εἰμί δέ οὗτος οὗτος , πολύς μέντα εἄν δήω ὁ ἕτερος ἕτερος οἶδα ποτός . θεός γάρ μόνος οὗτος ἀπρόϊτος τηρέω γε καί ταμιεύω . ἄνθρωπος δέ ὅς εἄν δράω τἀγαθά , πνέω βίος εἰρήνη εἰμί ὁ ὑπισχνέομαι ἐκεῖθεν βιόω , ὅς δέ οὖν τἀναντία , οὗτος δέ αὖος τἀναντία . εἰμί δέ οὖον πάνυ τίς μικρός οὐδέ ἀγεννής τις ὁ μεταξύ διαφορά , ὅς ἀγαθός τε ἔχω πρός ἀγαθός καί ὅς αὖος κακία πρός κακία . ἀγαθός μέν γάρ ἅπας κράτιστος τε καί πρῶτος γιγνώσκω εἰμί ὁ πρός θεός εὐσέβεια τε καί ἀκαπήλευτος πίστις . « ἀγαπάω » γάρ φημί « κύριος ὁ θεός σύ ἐκ ὅλος Ψυχή καί ἐκ ὅλος ὁ διάνοια σύ , » καί πάλιν « κύριος ὁ θεός σύ προσκυνέω , καί αὐτός μόνος λατρεύω . » ὁ γάρ ἄλλος ὁ λατρεύω ὁ κτίζω παρά ὁ κτίζω λατρεύω εἰμί . γνώριμος δέ εἄν εἰμί σύ πάντως ὁ ὁ τοιοῦτος ἀγαθός ἐκ ὁ βαθμός ἑξῆς καί ὑπόβασις ὁ ἀπαρίθμησις διαφορά . κακός δέ αὖος ἅπας εἄν εἰμί κακός ἐκ διάμετρος πάντως ὁ θεός χωρισμός , ὅς σημεῖον καί γνώρισμα προφανής ὁ ὁ πάτριος κανών καί νόμος ἀθέτησις , ὅς πρόσθεσις τε γίγνομαι καί ὑφαίρεσις ὁ θεομάχος συμπίπτω , καί ἅμα ὁ ἀναιδής ἐπιορκία . οὐδέ γάρ εἄν ἐπιορκέω ποτός γίγνομαι θεός , ὅστις εἄν εὐσεβής περί θεός ὁ ὑπόληψις ἐν Καρδία περιθάλπω ἔνειμι . μανθάνω δέ εἄν ἀκριβῶς , Ἰουδαῖος ἐξετάζω ὁ πάλαι , ὅς ὁ ὁ θεός σέβας εἰς ἀλλότριος μετατίθημι θεός δοῦλος εὐθύς καθίστημι ὁ περίοικος συμπίπτω ἔθνος , ὅς εὐσεβέω εἰμί δεσπότης , ἡγεμών δέ αὖθις εὐσεβής καθίστημι , καί ὁ ἐναντίος αὖθις ὑπέρτερος γίγνομαι καθίστημι . καί ἵνα ὁ πάλαι καταλείπω , ὁράω ἐγώ Κωνσταντῖνος ὁ μέγας ἐν βασιλεύς , ὅς ὁ ὁ ψευδώνυμος σέβας εἰς ὁ ἀληθής μεταφέρω θεός πλείων ἢ κατά πᾶς ὁ πρό αὐτός βασιλεύς ἄρχω γίγνομαι γῆ . ἀλλά ὁ μετά ἐκεῖνος εὐθύς ἄρχω τε καί ἄρχω ὁ αἵρεσις κατά ὁ θεῖον δόγμα εἰσάγω ὁ πίστις , καί θεός ἐπιορκέω ὅς ἄκρος φάσκω σέβω ὁ χεῖλος , εὐθύς καί ὁ ὁ ἀρχή ἐκεῖνος ὑπό ὁ ἐχθρός ἠρέμα καί κατά μικρός ζημιόω συμβαίνω μέγεθος . ἀλλά ὁ μακρός ἐπίλειψις ἐγώ χρόνος παλαιός τε καί νέος ὑπόδειγμα μιμνήσκω πρός ὁ ὁ εἴρω ἀλήθεια ἐθέλω . οὗτος δέ οὖον πάνυ τίς συγχωρέω ὁ ὁ ἱστορία ἁπλότης . διό ὁ εἴρω ἐκεῖνος μόνος προστίθημι ἀπαλλάσσω . μανθάνω γάρ ζητέω καί ὅπως ὁ προσεχῶς ὁ κακία αἴτιος ἄρχω ἥκιστος πάσχω ἐνίοτε , μόνος πολύτροπος δαπανάω πάθος ὁ ὑπήκοος , μικρός ἴσως ἢ μηδείς ἕτερος συνεισφέρω ὁ παράπαν πλήν ὁ σύνοιδα καί συμπαρανομέω διά φόβος . φαίνω τοίνυν ὅς γε ὁ πάλαι Βίβλος ὁ πλείων οὖον μικρός συνίημι παρέχω ὁ ἀφορμή , καί ἅμα ὁ χρόνιος ἐγώ ὅπως ποτέ πείθω ἐμπειρία , ὡς ὅς ὁ ἡγεμών μήτε πᾶς ὁ ὁ αἴτιος ἄντικρυς ἀνίημι εἰς κακία ἐνδόσιμος , ὁ τε συμφορά ὁ ὑπήκοος κηδεμονικός κάμπτω ἐν ταπείνωσις γίγνομαι Καρδία οὗτος ἐπικαλέω ὁ κύριος , οὗτος δήπουθεν οἰκτείρω ἐνταυθοῖ κατά ὁ ὁ αἴτιος δίδωμι πάσχω ἀνάλογος , ἵνα εἰς ὁ μέλλω ἔχω κοῦφος ὁ κόλασις . εἰμί δέ αἴτιος μέν ὁ ὅλος εἰμί κακία καθάπαξ αὐτός , διά ὅς εἰς φθορά ὁλοσχερής ὁ ὑπήκοος καταφέρω , ἔπειτα αὐτός ἀνάλγητος τε Μένων καί ἥκιστος ὁ τοιοῦτος συμφορά μήτε κάμπτω , μήτε μήv οὐδέ ἄχρι ὁ φαίνω συμπάσχω ὁράω σχῆμα , ἔπειτα μακρός ἐκ ἀπόνοια καί τύφω ἐν Ψυχή περιθάλπω , δικαίωμα ὁ μή δῆθεν αὐτός ἁμαρτάνω ὁ μή πάσχω οἴομαι , οὗτος πᾶς ἐκεῖ ὁ ὁ δίκη λαμπρῶς ταμιεύω πρηστήρ . μηδέ γάρ εἰμί ὁ ἐνταῦθα κόλασις ἀποχράω οὗτος μέγας καί παράνομος πταῖσμα ἀσέβεια , ὅς ὁ δίκη αὐτός ὁ ὑπέρ ἑαυτοῦ ὀφλισκάνω , καί ἅμα ὑπέρ ὁ ὁ ὑπήκοος διά αὐτός ἀπόλλυμι πλῆθος · ποιμήν γάρ ἀναλαμβάνω τόπος , μή μόνος οὖον ποιέω ὁ ἁρμόζω ὁ ποίμνιον πρόνοια , ἀλλά καί φθορά αὐτός προσεπιδαψιλεύω τρόπος , λύκος ἀντί προστάτης καί ποιμήν φαίνω . ἔπειτα οὐδέ ἐγώ ἄνθρωπος εἰμί ἀνίημι ὁ ἐν ὁστουδηποτοῦν ἕτερος κρύπτω Καρδία κακία ἢ ἀρετή πλήν ὅσος ἐκ ὁ ἔξωθεν σχῆμα καί χρῶμα ὁ τε ἦθος καί ὁ λόγος εἰκασία θηράω τις ἀμυδρός . γιγνώσκω δέ οὖν ὁμῶς ἐντεῦθεν , εἰμί ὁ πλείων διά συντομία καί οὗτος παρίημι ὁ ἄρχω διεξέρχομαι ἔνιοι . εἰμί γάρ ἐκ ὁ ἔξωθεν σημεῖον γνώριμος ὁ συνετός καί οὗτος ὁ Ψυχή ὁ διάθεσις , καί ὡς σφαλερός μέν περί θεός ὁ οὗτος Καρδία θαλαμεύω ἔννοια , καί κηλίς οὖον μάλα ἄξιος ὁ ὁ εὐσέβεια δόγμα ὁ λογίζομαι ἐμπίμπλημι ὁ Ψυχή . καί οὗτος εἄν εἰμί ὁ μηδείς ὁ αὐτός πράσσω εὐοδόω ὁ αἴτιος , ἥκιστος ἀνέχω θεός μή θεατρίζω ὁ ἐν ὁ ὁ Καρδία θάλαμος κρύπτω κακία διά ὁ ἔξωθεν πρᾶγμα . ἔχω δέ οὕτως . ὁ Πισσαῖος Νικόλαος , ὁ ὁ τεσσαρεσκαίδεκα Βενετικός νέος ναύαρχος ἐκεῖνος , ὅς καταπλέω πέρυσι φημί κατά ὁ Γαλατώνυμος φρούριον , ἐπεί καί βασιλεύς σύμμαχος λαμβάνω καί ὁμόφρων ὁ Βενετικός κατά ὁ γεννουιος , Ὅρκος φρικώδης δίδωμι καί λαμβάνω , ἔπειτα αὐτός μέν ὅλος ὁ ἐνίστημι τηνικαῦτα γίγνομαι ἔργον ὁ βασιλεύς πρός μέν ὁ μάχη ἐκεῖνος ἀργός διάκειμαι βλέπω , πρός δέ ἕτερος ὁ ὅλος σπουδή περισπάω , ὁ κατά ἐγώ ἐκεῖνος δηλαδή λῃστρικός συνέδριον , βίαιος πως ἔγκειμαι διεγείρω εἰς ἔργον . πᾶς γάρ λέγω ἥκιστος δήω καρτερέω ἐνταυθοῖ , ὁ πολεμικός οὐ ἀνέχω ὅλως πρᾶγμα οὐδέ εἰς μικρός ὑπερτίθημι , ἀλλά ἐν ὁ παραχρῆμα ὁ ἔμπρακτος ἀπαιτέω ὀξύτης . δίς δέ οὖν καί τρίς καί πολλάκις ὅμοιος αὐτός παρέχω ὁ ἀπόκρισις ὁ βασιλεύς , μετά μάλα τίς γαῦρος καί ἀναμφισβητήσιμος ὁ ἦθος , « μένω » λέγω « μικρός ἐγώ καταβάλλω ὁ δογματικός ἐχθρός ὁ ἐμός προαίρεσις ἐπείγω . ἔπειτα ἀνίστημι ὡς νοσσιά ὁ πολέμιος οὗτος καταλαμβάνω φρούριον , ῥᾳδίως ἢ κατά πᾶς σύ προσδοκία . » ἔπειτα κατασπουδάζομαι τις καί σχέδιος διά ἐκεῖνος δῆθεν ὁ ἡμέτερος ποιέω ἐθέλω ἀπαλλαγή , στρέφω πρός ὁ ἐγώ ἀσκητικός ἐκεῖνος ἀνήρ , ἕ ὁ ὁ μακρός ἀρετή καί πολυετής ἄσκησις ἴχνος ὁ αἰδέσιμος λίαν κοσμέω ὁ πολιός , φάσκω τοιαδίͅς . « τοσοῦτος ἀγαθός αἱρέω » φημί « ὁ σύ ἀρή , ὅσος μισέω ὁ εὐχή · τοσοῦτος δέ αὖος ἀπαναίνομαι ὁ Παλαμικός ἀρή , ὅσος ἀσπάζομαι ὁ εὐχή . » ἔπειτα ἐκεῖνος ὁ λῃστρικός πράσσω ἐκ αὐτοσχέδιος , ὁ μακρός τις δήω σχολή ἀφηγέομαι , πρός ὁ Λατινικός ἔξειμι πόλεμος , μακρός τις σφόδρα καί ὡς εἶπον ὑπερνέφελος ἐπάγω ὁ ὀφρύς , ὅτι τοιοῦτος ἐφόδιον καθοπλίζω ἑαυτοῦ . εἰμί δέ καί ὁ ὁ αἰθέριος κεραυνός ἀμυντήριον τηνικαῦτα καθεύδω προαιρέω , τρίβω ὁ ὀργή φιλάνθρωπος ὁδοποιέω ὁ κτίζω , ἀλλά ὁ ἐφεξῆς ἐκεῖθεν οὐ λήγω χρόνος νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ἀεί διά ὁ ἔργον ἐλέγχω περιφανής , καί πᾶς αὐτόχρημα πανηγυρικός βοή ἐμπίμπλημι ἀκοή , καί ἐξαγγέλλω ὁ ἐκ πολύς ὁ Καρδία ἀνήρ ἐνθησαυρίζω δυσσεβής περί θεός καί ὁ θεῖον δόγμα ἔννοια καί ὁ ὁ ἀπόνοια ἐκεῖνος γεννήτωρ τῦφος . ἔτι καί οὗτος προστίθημι ὁ εἴρω , ἀκόλουθος εἰς παράστασις ὁ γνώμη ὑπάρχω καί οὗτος ἀνήρ . εἰμί δέ ὁ πολύς εἷς ὁ φειδώ παρήκω αὐτός . Εἰρήνη γάρ ὁ βασιλίς καί σύζυγος αὐτός πολύς ἐπιφέρω ἐγώ παράκλησις , εὐχαριστήριος ὡς ἐκ αὐτός ἐκτίθημι λόγος ὁ πάναγνος μήτηρ ὁ θεός , ἅτε ὁ σφεῖς βασιλικός εἰς Βυζάντιον εἴσοδος καί λῆξις ὁ ἐπικίνδυνος καί μακρός ἐκεῖνος πλάνης ἐν μνήμη εἷς ὁ αὐτός ἑορτή γίγνομαι , καί οὐ ἄλλοθεν εἰμί ὁμολογέω οὗτος ὁ ἐπικουρία πλήν αὐτός . φιλότιμος τοίνυν ἐγώ ὁ τοιοῦτος ἐκδίδωμι λόγος διά ὁ ὁ βασιλίς ἔφεσις , αὐτός θεάομαι ἀντί ὁ ἀγαπάω μισέω μάλα τίς μᾶλλον , ὅτι μή ὁ αὐτός σύνεσις καί στρατηγία ὁ τρόπαιον ὁ πᾶς ἀνάπτω , ἀλλά ὁ μήτηρ ὁ θεός , ὥσπερ εἄν εἰμί νεκρός ὑπάρχω κομίζω , φημί , αὐτός ἐκεῖνος μετά ξύλινος τις κράββατος . πρός αὐτός ἐγώ μέν ἐκπλήσσω , καί ὁ αὐτός κατά ἐμαυτοῦ κακοήθεια μέμφομαι · ὁ δέ βασιλίς Εἰρήνη λόγος μέν σκληρός ὁ πρός αὐτός , ἔργον δέ ὁ ἐφεξῆς φαίνω ὅσος ὁ εὐήθεια καί αὐτός ὁ σύζυγος καταγιγνώσκω . διά γάρ μέγας ἔχω σπουδή λαμπρός ὁ θεοτόκος καί πολυτελής πανήγυρις ἑορτάζω κατά περίοδος ὁ ἡμέρα ἐτήσιος , ἀπέχω ὁ λοιπός καί σιγάω , οὖον καλός μαντεύομαι περί ἀνήρ , οὐδέ ἑσπέρα ἀπαντάω στοχάζομαι ὁ δρόμος ὁ βίος χρηστός αὐτός καί παῖς . καί μέν δή οὗτος εἰμί ὅς ὁ τε πρόθεσις καί προθυμία σβέννυμι ὁ βασιλίς τότε , καί ὁ ἑορτή ἐκεῖνος πράσσω ἀνέορτος πρίν εἰς ἡλικία ἔρχομαι , ῥίζα αὐτός ἐκτέμνω , καί λήθη πυθμήν μετά ὁ πανηγυρίζω ἐκεῖνος καταχώνω λόγος . ἐμός δέ πλεῖστος διεξιέναι ἔχω παραπλήσιος , σιγή δέ οὖν παρέρχομαι κρίνω δήω , αἰδώς ὁ πάλαι ὁ ἀνήρ φίλιος . ἀποχράω γάρ οἴομαι ἐκ οὗτος ἀνέρχομαι συνετός ἀνήρ , καί μάλιστα σύ , διά ὁ ἔξω τοιοῦτος ἰχνηλατέω σημεῖον ἐπί ὁ πρῶτος αἴτιος καί διάληψις ὁ ὁ Ψυχή ὁ ἀνήρ ἕξις καί διάθεσις , καί ἠρέμα καί κατά μικρός ἀεί σκοπέω τε καί ἀναλαμβάνω ὁ ὁ συνεχής εἰκασία εἱρμός , ὁ πρῶτος ἐναρμόζω ἴχνος ὁ κατόπιν ὁ ἐκ λογισμός ἔφοδος , ἐκ Ποίας εὐθύς οἶδα ῥίζα ὁ πονηρός ἐκεῖνος βλαστάνω Γεώργιος , ἐκ Ποίας χέω πηγή ὁ τοσοῦτος κατά ὁ θεῖον ὁ ἐκκλησία δόγμα ναυάγιον , καί ὅθεν ἔτι πολύχοος οὗτος καί ἄφθονος κατά ὁ Ῥωμαῖος τυγχάνω ῥέω ὁ κακοδαίμων , κατά ὅσος ἐφικτός ἄνθρωπος · ὁ γάρ ἄκρως ἀληθής μόνος θεός ταμιεύω . ὥστε σύ χρεὼν ὁράω πλεῖστος οὖον μέγας μέν εἰς πρόοπτος ἁμαρτάνω , μέγας δέ οὖν εἰς πρόοπτος πάσχω , μήτε ἀπορέω μήτε γνωσιμαχέω εἰς πλεῖστος , ἀλλά ὁ μόνος θεός παραπέμπω ὁ κρίσις , ὁ ὁ πρῶτος αἴτιος γιγνώσκω ὁ ὁ ἔννοια ἔχω Ψυχή περί θεός τε καί ὁ θεῖον δόγμα πάνυ τίς σφαλερός , καί ἥκιστος εἰς πλεῖστος ἀνέχω ὁ ὁ πλεῖστος ἐν οὗτος καλύπτω σιγή , ὁ τε ἄλλος καί ὅσος ὁ ἐπισκοπικός ἐνιδρύω θρόνος , ἕ συνευδοκέω ἑκοντί ὁ ἀρχή καί ἐξουσία οὐ ὀκνέω ὁ πάρειμι αἰών , πῇ μέν μάταιος ἕνεκα δόξα καί τυγχάνω , πῇ δέ πρόσκαιρος οἷος δή τις φόβος . ἑκών γάρ ἑκάτερος ὁ μέγας λανθάνω βλάπτω κοινός τε καί κατά ἕκαστος ἑαυτοῦ , ὁ αἰώνιος δόξα ὁ αἰώνιος ἀλλάσσω κόλασις . εἰμί γάρ εἄν καθάπαξ ἅπας , ἢ ὁ γε δύο ὁ πλείων , ὑπέρ ὁ πάτριος πίστις εἰς εἷς ἀθλητικός παρατάσσω φάλαγξ δύο τε ὁ καλός τυγχάνω , καί ἅμα δύο ὁ κακός ἀπέχω . ὁ τε γάρ ἑαυτοῦ ἀίδιος καρπέω ὠφέλεια , καί ἅμα ὁ βασιλεύς μακάριος δράω , ὁ πάτριος πείθω ὅρος ἐμμένω καί δόγμα . μηδέ γάρ δύναμαι καθάπαξ ἅπας αὐτός ἀνθίστημι , καί ἄκων γοῦν ὁ ὁ ὁμοφροσύνη εὐσεβής ὅρος συνελαύνω ἄν , καθά καί πλεῖστος ἄλλος ἀλλαχῆ πολλαχῆ συμπίπτω κατά ἄλλοτε ἄλλος ὁ χρόνος , νῦν μέν ἔνιοι ἐνιαχοῦ , νῦν δέ πλεῖστος , ὁ πλεῖστος εἶπον εἰς σωτηρία ἀποχράω . καί οὕτως οὔτε ὁ αἰώνιος δόξα ὑπερόριος γίγνομαι ἄν , καί ἅμα ὁ αἰώνιος κόλασις ὑπερόριος μάλα τίς εὐπρεπῶς γίγνομαι ἄν . ἐντεῦθεν ὁ τε οἰκεῖος συμβαίνω εἄν χώρα ἀζήμιος ἔχω ἀεί , καί ἅμα ὁ ἀλλότριος προσκτάομαι , καί δουλόω μέν οὐδείς ἔθνος οὐδέποτε , δεσπότης δέ ἄλλοτε ἄλλος γίγνομαι κατά μικρός ἔθνος ἀεί , ὁ θεῖος ἀεί δεξιός εὐμενής φυλάσσω ὁ ἴδιος κλῆρος , εὐθύνω πρός εὐκληρία πλάτος καί μέγεθος . ἀλλά ἐγώ σύ , φίλος ἐγώ κεφαλή , ὁ παραπλήσιος ἐπιλέγω βεβαιόω ὁ εἴρω σαφής , ἐκ πάνυ πολύς ὅς ἐγώ τυγχάνω πρό βραχύς ἀκούω καί ὅς λαμβάνω διά ὄψις , πάνυ βραχύς σός ἐκλέγω χάρις . οἶδα δή πάντως καί Συμεών ἐκεῖνος , ὅς ὁ νομοφύλαξ πρόσειμι ἀξίωμα ἐν ὁ ὁ πρᾶγμα ζάλη , ὅς ὁ Παλαμίτης καί στόμα καί γλῶσσα καί νόμος εἰμί , καί στρατηγός ὁ παράνομος φαίνω καθίστημι φάλαγξ , ἅτε μᾶλλον ἐλλόγιμος ἢ κατά ἐκεῖνος ὑπάρχω ὁ θίασος . πένης δέ ἄλλως εἰμί καί λιμός ὁ βίος στρατηγέω , κολακεία ὁ ἐν δόξα μέτειμι παντοδαπός , βίος πρόφασις ἐπιτηδεύω καί ζωή πορισμός ἑαυτοῦ καί παῖς καί σύζυγος καί ὅλος φαίνω συλλήβδην οἰκίον . καίπερ οὖν εἰδοί ὡς ὀλέθριος τε καί μυσαρός ὁ ὁ Παλαμά κληρόω δόγμα μοῖρα , ὅμως δόξα ἕνεκα καί πλοῦτος δή τις πρόσκαιρος ὁ Παλαμικός συνευδοκέω εἰμί δόγμα , ὡς οἶδα μᾶλλον αὐτός , καί μάλα τίς λίαν ἡσσάομαι τε καί ὑπόκειμαι παραδείκνυμι ὁ ἦθος . διό καί ὅς ἐράω μάλιστα , μάλιστα πᾶς αὐτός ἀπολαύω μέν συνεχῶς , ἐμπίμπλημι δέ οὐδαμῶς . ἀλλά ἐπεί πρό βραχύς ἐν ἔσχατος γίγνομαι ὁ βίος πνοή , ἐννέα λοιπός ἡμέρα ὁ τε νόσος καί ὁ λογισμός τυραννέω κεῖμαι , ὅτε δή καί μεταξύ πολλάκις οἷος ἔνθεος ἐν ὡριαῖος τις καθίστημι διάστημα , ὑποψιθυρίζω τε φαίνω πρός ἀήρ , καί σφόδρα δήπου δίκη ὅς πράσσω βίαιος ἀπαιτέω ἔοικα . καί μέν δή ὁ τε ἄλλος λέγω εἰμί , καί ὡς ἄκων ὁ αἵρεσις ἡσσάομαι οὗτος . τέλος δέ ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω καί οἷος ἀναπνέω Ἐλευθέριον , ὅσος ὁ παλαμικός δόγμα τε καί βιβλίον παρά ὁ οἶκος τυγχάνω ἔχω , ὅλος ζητέω πρόθεσις ὁ Ψυχή , καί λαμβάνω εἰς φλόξ παραχρῆμα χείρ οἰκεῖος καθίημι προσφέρω πῦρ , καί τοιαδίͅς παρρησιάζομαι ὁ γλῶσσα φθέγγομαι . « ἐγώ » φημί « εἰς ἀκριβής εἰδοί ὁπόσος καί οἷος γέμω οὗτος ὁ βιβλίον ὁ ἀσέβεια , ὅμως πῶς μέν θηράω δόξα πῶς δέ καί δείδω ὁ αὐθεντικός ἀπειλή , καί ἅμα ὁ σύνοικος παραμυθέομαι πενία ἐπιτηδεύω , λανθάνω παρά πᾶς δήπου πράσσω ὁ ἐμαυτοῦ συνείδησις , καί ὁ οὗτος μοχθηρία ἔχω δόγμα ὑποκύπτω . πρός γοῦν θεός , ὁ πάρειμι ἐμός ἐξαγόρευσις ὁ πάρειμι ἀκούω , ὑπέρ ὁ ἐμός ὁ θεός ταλαίπωρος Ψυχή συνεύχομαι προθυμέομαι , δήω . » καί οὗτος ὁ τοιοῦτος ἀνήρ ἐκεῖνος συναποψύχω ῥῆμα . ὅθεν ἐπί πολύς ἡμέρα ἀνά πᾶς διασκεδάννυμι ὁ πρᾶγμα ὁ πόλις , καί σφόδρα διαθρυλέω , ἠώς καί εἰς βασιλικός ἰός ἀκοή σιωπάω προστάσσω . καί ἐγώ ἐπιεικής δοκέω ἱκανός εἰς διόρθωσις ὁ ὁ Παλαμά δυσσέβεια εἰμί οὗτος , εἰμί μή ἐμποδών ὁ ὁ βασιλεύς καθίστημι ἀπειλή , ἢ μᾶλλον εἰμί ζώννυμι ἔχω ἐπίσκοπος ὁ ψυχή καί μή θνῄσκω ὁ δήω ὁ ἀγροικία , καί ἥκιστος διά δόξα καί τρυφή συνευδοκέω ὁ ἀρχή βούλομαι ὁ πάρειμι αἰών . εἷς μέν δή οὗτος ὁ σός ἐκεῖνος ἀκόλουθος λόγος συμβάλλω ἔγωγε πρότριτα γίγνομαι · δύο δέ , ὁ ἔθνος ὁ Ῥώς οἶδα ὡς πολυάνθρωπος τε εἰμί καί τόπος εὐδαίμων λίαν οἰκέω . πλοῦτος γάρ ἐκεῖθεν ἴσχω παντοδαπός , καί συλλήβδην εἶπον , οὐδείς ἀχορήγητος εἰμί ὁ ὅσος πρός ἄφθονος χάρις ὁράω ὁ ἐπιτήδειος . καί πρός γε νόμος ὀρθοδοξία οὐδαμῇ σαλεύω ἕπω κατά γε ὁ ἁπλόος καί ἀπράγμων τρόπος , ἐκ ὅστις περ αὐτός ὁ εὐχή ἀναλαμβάνω . τυγχάνω δέ οὖν ἐν οὗτος ὁ χρόνος ὁ ἐπισκοπικός ἐκεῖνος θρόνος κοσμέω καί ὁ ψυχικός ὁ ἔθνος ἐπιστασία ἀναλαμβάνω ἀνήρ συνετός , ὡς οἶδα , καί ὁ θεῖον κανών καί νόμος ἐκ ἔτι νέος πείρω ἐκ ὅδε ὁ μέγας ὁ πόλις ἀθροίζω ἀκριβής . καί ἵνα συναιρέω εἶπον , ὁ νέος ἐκεῖνος πέμπω τόμος ὁ ὁ παλαμικός θιασώτης φράτρα , εἰς ὁ οἰκέω ὁ ἑαυτοῦ ἀπώλεια κρημνός ἐκκαλέω καί αὐτός , ὅς ποιέω εἴωθα οὗτος πρός ἅπας πόλις καί χώρα . ὅς δέ ἀναγιγνώσκω , καί εἶδον ὁ βλασφημία ἐκεῖνος ὁ σμῆνος καί ὁ Ἑλληνικός πολυθεία ἅπας ἐκεῖ προεδρεύω πάνυ δεσποτικός , κατά γῆ τε ῥίπτω εὐθύς , καί ὁ οὖς φράσσω ἀπό ἀκοή πονηρός ἀποπηδάω ταχύς . καί λοιδορία μάλα μακρός γράφω μετά ὁ εἰκός ἐκ ὁ θεῖος γραφεύς ἐλέγχω καί ἀπόδειξις , πέμπω σῦς γε ὁ πατριάρχης ὁ ἐπίσκοπος , πολύθεος τε καί ἄθεος οὗτος ἀποκαλέω καί σφόδρα ἀναιδής ὁ πάτριος ἀθετητής καί διώκτης δόγμα , καί ἅμα ὁ προσήκω ἀνάθεμα ὑποβάλλω . καί ὁ μέν ἐκ Ῥωσία γράμμα οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , καί οὗτος ὁ κακόσχολος οὗτος ἐξελέγχω μέν , οὐ μαλάσσω δέ . θαυμάζω δέ ἔγωγε πῶς ἄλλος γε ἀμαθής ὑπάρχω οὗτος οὗτος φρονίμως οἰκονομέω , πρίν ἔκπυστος φθάνω γίγνομαι , πᾶς ἀπειλή αὐθεντικός συστέλλω καί φόβος , καί τάφος φαίνω σιγή ἐν βραχύς συγχώννυμι , οἴομαι , ὁ πονηρός οἰκονόμος ἐκεῖνος μιμέομαι , ὅς ὁ ἐν χρῆμα μηχανάομαι οἰκονομία ἐν εὐαγγέλιον ὁ κύριος ἐπαινέω , εἶτα ὁ αἰώνιος παραπέμπω πῦρ . βούλομαι καί τρίτος προστίθημι διήγημα , ὁ εἴρω οὐ κακός εἰς ἔλεγχος ὁ ὅδε ὁ ἀνήρ ἀσέβεια . ἀλλά σύ πρός ὁ ἀκοή ἀηδής θεάομαι ἔχω , ὁ νόος ἐκ τε ἀκοή εἰς ὁ ἀκοή ὁ λοιπός μεταφέρω γιγνώσκω δήω , ἵνα τίς ὁ σός ἀπολαύω γλῶσσα , πρίν ὁ δήμιος ἔνιοι φύλαξ ἔρχομαι ἐπιταράσσω καί διακόπτω ὁ Ἡσύχιος ὁμιλία ἐγώ οὗτος καί ἀπό ἀλλήλων ἐγώ διΐστημι . πάνυ καλῶς τε ἐμός στοχάζομαι γνώμη καί διάνοια διά ὁ ἔξωθεν ἠθέω , καλός Ἀγαθάγγελος . διό ὁ ὁ ἄλλος Εὔφημος θεατρίζω ἔγκλημα , ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁράω καί γιγνώσκω σεαυτοῦ . ὁ γάρ κακός ἀρκέω ὁ κακός εἰμί , καί ὁ δίκη ἔχω αὐτόθεν ἀποχράω . ἄλλως τε καί κηλίς οἶδα τις ἐναπομάσσω ἐντεῦθεν ὁ ἀκοή , καί τίς νέφος ἀθροίζω ὁ Ψυχή δύναμαι πως ἐπιθολόω καί ἀμβλύνω μέν ὁ καθαρός καί ἄυπνος ἐκεῖνος ὁ νόος , ἐξυπνίζω δέ ὁ ὁ Ψυχή ἐμπαθής . ὅσος γάρ δύσεργος τε καί δυσκατόρθωτος φύω τἀγαθόν , ἄυπνος ὁ διάβολος ἔχω πολέμιος , νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ὁ ὁ λογισμός επιβοσκω χώρα καί μεθαρμόζω πρός ὁ χείρων ἀεί ὁ ὁ χρηστός ἕξις ἰδέα , τοσοῦτος ῥᾴδιος ὁ κακία ὁ κτῆσις ἔχω ὁ πάροδος καί οἷος κατά πρανής φέρω , ἅτε σπερματικός τις καί οἰκογενής κῆρ ἔχω ὁ ἀνθρώπινος ἐκεῖνος Ψυχή ἐν ὁ πρός ὁ σάρξ κοινωνία οὗτος οἱονεί κοιμάω . διά γάρ οὗτος ἐγώ ὁ τοιοῦτος ἀπέχω ἀφήγησις , καί μάλα τίς πλεῖστος ἔχω διεξιέναι , σιγή παρέχω ὁ γλῶσσα . φέρω τοίνυν ὁ δημόσιος πρᾶγμα ἔχω , ὅπου ὁ πρότερος ἴχνος ὁ λόγος σύ καταλείπω , λέγω κατά ὁ συνεχής ἐγώ , ἀναμιμνήσκω ὁ ειρμός ἐκεῖνος ὁ ἀφήγησις , μάλα σύ πρόθυμος ὑπέχω βούλομαι ὁ ἀκοή . εὕω μέν λέγω , εἰμί φίλος ἐγώ κεφαλή , συγγιγνώσκω δέ οὖν σύ δεῖ , καί μή πάνυ ἐγώ μέμφομαι . οὖον γάρ βούλομαι λοιδορέω , ἀλλά ἱστορία εἰμί καί οὗτος συμμαχία ἡγέομαι ὁ ἀγαθός , ἐγώ διεξέρχομαι σύ μήπω πυνθάνομαι μηδέ ὁθενοῦν ἔχω καινός εἰμί . μιμνήσκω γάρ σύ πολλάκις εἶπον ὅτι καθάπερ ἐν ἁρμονία πολυμιγής ἕνωσις γίγνομαι καί δίχα φρονέω συμφρόνησις , καί ὥσπερ ὁμοίως ἐν ὁ οἰκοδομία λίθος τε καί ξύλον καί πηλός καί χάλιξ καί τοιοῦτος τις ἄλλος πολυειδής τις συμφόρησις ἥκω πρός ἔργον , οὗτος ἐνταῦθα ὁ ἱστορία πᾶς δήω ὁ τοιοῦτος · εἷς γάρ τις ὁ μετέρχομαι γίγνομαι ὁ ὠφέλεια ἐκ ἄμφω , ὁ μέν ἀγαθός μιμέομαι διά ὁ πόθος ὁ ὕμνος , ὁ δέ χείρων φυλάσσω διά ὁ πρός ὁ λοιδορία ἀπέχθεια . ἀλλά μετιτέον ἐγώ εἰμί λοιπός εἰς Ὑρκανός ὁ ὁ Βιθυνός ἡγεμών βάρβαρος · ἐκεῖ γάρ ἐγώ ὁ ὁ ἀφήγησις ἐκεῖνος εἱρμός καταλείπω . ὁ γάρ κατά ὁ πρέσβυς συμπίπτω αὐτός πυνθάνομαι ἐκεῖνος ἥκιστος ἀποχράω δοκέω μέχρι ὁ ἀπειλή ἵστημι ὁ ὁ ἄμυνα , ἀλλά σατραπικός μέν προπέμπω ὁ ἀπειλή καί μάλα ἄτοπος , βαρβαρικός δέ καί μάλα ἄτοπος ὁ ἀπειλή προστίθημι ὁ πρᾶγμα . καί μέν δή ὁ μέν υἱός προστάσσω ὁ πρῶτος διά Ἑλλήσποντος κατά ὁ ἐπί Θρᾴκη Ῥωμαϊκός περαιόω χωρίον , αὐτός ἐκ ὁ ὑψηλός ὁ Βιθυνία πόλις κατέρχομαι , πολύς ἐπάγω λόγχη ἐπί ὁ ὁ Χαλκηδονίαι ἱππήλατος γῆ , παρά ὁ αἰγιαλός ὅπῃ τηνικαῦτα καί ὁ Γεννουιτικὸν συμβαίνω ἵστημι στόλος διά ὅς φθάνω τρόπος εἶπον . ἐκεῖθεν ὡς ἀπό δίφρος δεσποτικός ὁ τε πρέσβυς μετά ὁ χρῆμα ἀπαιτέω , καί ἀπειλή ὁ πρότερος μείζων πολύς προστίθημι , αὐτίκα μάλα κατά ὁ Βυζάντιος πόλις διαπεραιόω ὑπισχνέομαι , εἰμί μή λαμβάνω μετά πάνυ μακρός ὁ ὑπερβάλλω ἅπας . ὁ μέν δή οὖν ζῶ ὁ πρέσβυς , καί ὅσος ὁ χρῆμα ἀνερευνάω συλλέγω πρός ὁ διανέμω , .... ὁ βάρβαρος ἀεί ὁ λείπω σφοδρός τε καί λίαν ὑπερήφανος ἔγκειμαι ἀπαιτέω , καί ἀεί λαμβάνω ἀεί ζητέω εἰμί , ὁ ψευδής προστίθημι καί προφασίζομαι . τέλος δέ στρατία ἕτερος ὁ υἱός ὁ δύο λαμβάνω διαπεραιόω προστάσσω ὁ ὁ Πόντος αὐχήν διά γεννουιτικως νέος , καί συμμείγνυμι κατά Θρᾴκη ἀδελφός , ὡς ὁμοῦ γίγνομαι ὁ στράτευμα ἄμφω ὁ τε πρό πούς πᾶς δηϊόω , καί ἅμα ἐκ ἔφοδος καί εἰς ὁ Μυσός εἰσβάλλω χώρα . ὅς δή ταχύς πρόσταγμα πράσσω ἐκεῖνος , ἡμέρα μεταξύ μικρός ἐπάνειμι ὑπέρ ἀριθμός ἐλαύνω , οὖον Μυσός λεῖος μόνος , ἀλλά ὁ πλείων Ῥωμαϊκός , μᾶλλον δέ εἰμί χρή ἀληθής εἶπον , ὁ πᾶς Ῥωμαϊκός · ἄποικος γάρ ἐκεῖνος Ῥωμαῖος ὑπάρχω , διά πενία πρό ἔτος οὖον μάλα μακρός ἐκεῖ μετοικέω . διά γάρ ὁ καί ὁ ἐκεῖ πόλις εἰμί ὁ πρίν βασιλεύω παλαιολογέω οἰκοδομή καί ὅριον ὁ τότε Ῥωμαῖος ἡγεμονία , ἔπειτα Μυσός τις ἁλίσκομαι ὑπείκω ἄρτιος , συμβαίνω καί κύκλος περί αὐτός ὁ ἐντεῦθεν ἐκεῖ διά πενία ἑκών , ὡς εἴρω , μεθίστημι ἐκ ὁ σύνεγγυς αὐτόθι κληρόω ὁ δίαιτα . ἄρτι τοίνυν μέχρι μέν εἰς ὅδε ὁ πόλις ὁ βαρβαρικός γίγνομαι ἔφοδος , περαιτέρω δέ οὖον δύναμαι διά ὁ ὁ ὁ γῆ ἐκεῖνος ἄρχω πρόνοια , πᾶς συμπίπτω Ῥωμαῖος μέν εἰμί ὁ ἀπάγω ἐκεῖθεν , Μυσός δέ ὀνομάζω διά ὁ Μυσός ἐκ πολύς καί αὐτός ὑπήκοος γίγνομαι . ὁ μέντοι λεῖος εἰς Ἀσία ὁ βάρβαρος πέμπω πᾶς ἐκεῖνος , οὖον πρότερος αὐτός τε ἐντεῦθεν ἀπαλλάσσω ἐθέλω , πρίν ὁ ἐν Χερσόνησος πόλις ἐπιτίθημι φόρος , καί ὁ μέν ἤδη λαμβάνω , ὁ δέ ἐτήσιος ἀναγκάζω ὅς δίδωμι συντίθημι δασμός , ὡς καί Θρᾴκη ἤδη καθίστημι δεσπότης . ἀλλά πρός μέν βάρβαρος τοιοῦτος ἐπιπόλαιος ἄρτι διασπείρω λόγος ὥσπερ προαναφώνησις καί προμάντευμα , οὔπω μέντοι ὁ κῦρος ἔχω , οὖον μάλα τίς ἐθέλω ἑκών συντίθημι Ῥωμαῖος . διό οὐδέ αὐτός γε ἀπαλλάσσω ἐκεῖθεν γίγνομαι πρός βούλησις , ἀλλά κάθημαι αναπόσπαστος δῃόω ἅπας Θρᾴκη νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ἀεί .