nicephorus-gregoras.historia-romana 16.5.14
( ΙΔ . ) « Ἀλλ' ἔμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ὑστέρων δοκεῖ γραμμάτων εἶναι , » φησὶν ὁ βασιλεὺς , τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερμὸς ἀποροῦντι γινόμενος . « εἰ γὰρ ἃ κατέλυσα , φησὶν ὁ ἀπόστολος , πάλιν οἰκοδομῶ , παραβάτην ἐμαυτὸν συνίστημι . » πρὸς ὃν ἐμοὶ τοιάδε , πρὶν εἰς ἑτέρας ἐμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων , ἀνθιστᾷν τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα · « εἰ παραβάτην αὑτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν , ὦ βασιλεῦ , ἅτε θραυόμενον αὐτὸν ὑφ' αὑτοῦ , πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει τὴν συμμαχίαν . συγκαταλύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ τῳ τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα , εἰ μὴ τυραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἁμηγέπη τὸ ψεῦδος , ἀλλὰ πηγὴ δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμπρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ ῥυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις · καὶ μακρῶν διὰ ταῦτ' ἐν βραχεῖ πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα τήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ ὑπαρχῆς καινοφωνιῶν . εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἀγνοίας νόσημα , ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεῦον διανοίαις , παρέλκοι τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνοὺς ἐκ προοιμίων · τοῦ δὲ χρόνου μετὰ τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος , τὸ ἀληθείας ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται , οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικότων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰθισμένων ὡς ποῤῥωτάτω βαδίζον τρόπων , εἰ καὶ πατριάρχην τἀληθὲς ἠγνοηκότα πρότερον , διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν , ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ἡ τὰ δρώμενα ξὺν χρόνῳ γυμνάζουσα γνῶσις ἐπηνώρθου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δόγμασί τε καὶ γράμμασιν . ἔπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσα πράττεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως ῥοπὴν , ὅρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν , καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένῃ περιπετὴς ἐν βραχεῖ . οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες ἐπίσκοποι γράμματα , οὗτοι καὶ κατὰ πάντων Ῥωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν τόμους καὶ πολύτροπά τινα τὰ ψηφίσματα · δι' ὧν τῷ αἰωνίῳ πυρὶ παρέπεμψαν , εἴ τινες εἶεν , οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὸν Καντακουζηνόν σε βασιλέα τε δέχεσθαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν · ἐν ὑστέροις δ' ἀκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ θρόνων ὅλαις ἀνηγόρευον βασιλέα φωναῖς , μικρὰ τῶν οἰκείων ἐκείνων ἀρῶν φροντίσαντες . εἰ οὖν τὰ πρότερα , κατὰ τὰς σὰς δίκας , τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κἀνταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴη , ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι · σὺ δ' αὐτὸς ἀῤῥεπῶς δίδαξον , ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης περιφανῶς . δυοῖν γὰρ ἕποιτ' ἂν θάτερον , εἰ πηγὴ δικαιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης ῥύακας . ἢ γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ' ἂν θείημεν τὰ πρῶτα , κατὰ τὴν σὴν ἐπ' ἐκείνοις κρίσιν · καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων ἐκφωνούμενος ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ , καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείᾳ · ἢ τῶν προτέρων ἀθετουμένων , διὰ τὸ τῆς συναρπαγῆς καὶ τῆς ἀπάτης ἔγκλημα , σοὶ μὲν κυροῦται τὸ τῆς βασιλείας κράτος ἐς τὸ ἀθῶον μετὰ τῆς εὐσεβείας · λύονται δ' αἱ τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίαι , καθάπερ ὁ τῆς Χαλάνης πύργος · συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα τῆς ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην . εἰ δ' αὐθεντικῶς οὑτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προτέροις δίδως , ἐνταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέροις , τυραννὶς τὸ πρᾶγμα καὶ κανόνας πάντας ὑπερβαῖνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους . καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος νομίζεται , ὥρα σοι λοιπὸν ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους , ὁποῖοι καὶ ὅσοι , παῖδάς τε ἔχοντι καὶ πλείστην συγγένειαν , καὶ πρό γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα · ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δεδίττεται κολαστήρια , τῷ δὲ μυρίοις ὑποκεῖσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι . »
Lemmas: ( ΙΔ . ) « ἀλλά ἐγώ ὁ πρίν βέβαιος ὁ ὕστερος δοκέω γράμμα εἰμί , » φημί ὁ βασιλεύς , ὁ λόγος διαδέχομαι καί σύμμαχος ὁ Παλαμά θερμός ἀφοράω γίγνομαι . « εἰμί γάρ ὁ καταλύω , φημί ὁ ἀπόστολος , πάλιν οἰκοδομέω , παραβάτης ἐμαυτοῦ συνίστημι . » πρός ὅς ἐγώ τοιόσδε , πρίν εἰς ἕτερος ἐμβάλλω ὁ αντίρρηση , ἀνθίστημι τυγχάνω ὁ λέγω ἐπιχείρημα · « εἰμί παραβάτης ἑαυτοῦ ἐθέλω τις κρίνω , εἰμί βασιλεύς , ἅτε θραύω αὐτός ὑπό αὐτός , πολύς ἐγώ καί οὗτος φημί ὁ εἰκός παρέχω ὁ συμμαχία . συγκαταλύω γάρ αὐτός μετά ὁ ὕστερος εἷς γε ὁ τρόπος καί ὁ πρίν ἐκεῖνος ψήφισμα , εἰμί μή τυραννέω ὁ ἀλήθεια ἀντιπνέω ἁμηγέπη ὁ ψεῦδος , ἀλλά πηγή δικαιοσύνη ἐπιχωριάζω λαμπρῶς ὁ δήω χορηγέω ὁ ὁ τοιοῦτος κρίνω καί ῥυθμίζω προθυμέομαι γλῶσσα · καί μακρός διά αὐτός ἐν βραχύς πρᾶγμα ἀπαλλάσσω νέος σήμερον συγκροτέω δικαστήριον περί ὁ ὁ Παλαμά παμπολύς τε καί ποικίλος ἐκ ὑπαρχή καινοφωνία . εἰμί δέ πολύτροπος ὁ ὁ λήθη καί ὁ ἄγνοια νόσημα , ὁ ὁ ἄνθρωπος ἐνδυναστεύω διάνοια , παρέλκω ὁ ἡγεμών λογισμός ὡς ὁ πολύς πρός ἀπάτη κρημνός ἐκ προοίμιον · ὁ δέ χρόνος μετά ὁ πείρω ὁ πράσσω γυμνάζω , ὁ ἀλήθεια ἀνακαθαίρω κράτος καί ὁ νέφος ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀπάτη ἐκ μέσος λαμπρῶς ἐλαύνω , οὐ εἄν εἰμί ὁ ἀφίημι οὗτος καί ἅμα ὁ ἐθίζω ὡς προσωτέρω βαδίζω τρόπος , εἰμί καί πατριάρχης ἀληθής ἀγνοέω πρότερος , διά ὁ ὁ σαφήνεια ὁ γράφω ἐπίκρυψις , ἔπειμι μετά ὁ ἁρμόζω πείρω ὁ ὁ δράω ξὺν χρόνος γυμνάζω γνῶσις ἐπανορθόω τε καί ὅς ἐμμένω χρεὼν διδάσκω δόγμα τε καί γράμμα . ἔπειτα εἰμί ὁ πρότερος καθάπαξ ὁ ὅσος πράσσω πᾶς ὁ ὁ Δίκαιος δίδωμι ῥοπή , ὁράω μή κατά ἑαυτοῦ ὁ ψῆφος ἐγείρω ὁ νόμος ὁ σός , καί ὁ ἴδιος δίκη γίγνομαι περιπετής ἐν βραχύς . ὁ γάρ ἐκεῖνος ὁ πρῶτος ὁ Παλαμά βεβαιόω ἐπίσκοπος γράμμα , οὗτος καί κατά πᾶς Ῥωμαῖος ἔγγραφος ἐκφέρω τόμος καί πολύτροπος τις ὁ ψήφισμα · διά ὅς ὁ αἰώνιος πῦρ παραπέμπω , εἰμί τις ἄγω , ὅς πρός βούλησις εἰμί ὁ Καντακουζηνός σύ βασιλεύς τε δέχομαι καί Χριστιανός ἀποκαλέω · ἐν ὕστερος δέ ἄκων αὐτός ἐγκρατής γίγνομαι ὁ βασίλειος σκῆπτρον καί θρόνος ὅλος ἀναγορεύω βασιλεύς φωνή , μικρός ὁ οἰκέω ἐκεῖνος ἀρόω φροντίζω . εἰμί οὖν ὁ πρότερος , κατά ὁ σός δίκη , ὁ ἐπίσκοπος ψήφισμα ἐνταῦθα κρατέω καί βέβαιος ὁ ὕστερος εἰμί , ἐγώ μέν οὐ εἄν εἶπον · σύ δέ αὐτός ῥώψ διδάσκω , ὅπῃ χωρέω ὁ ὁ καταδίκη περιφανής . δύο γάρ ἕπομαι εἄν ἕτερος , εἰμί πηγή δικαιοσύνη πρυτανεύω ὁ ὁ δίκη ῥύαξ . ἢ γάρ ἐνταῦθα προτιμότερος εἄν τίθημι ὁ πρῶτος , κατά ὁ σός ἐπί ἐκεῖνος κρίσις · καί βεβαιόω λοιπός ὁ κατά Ῥωμαῖος ἐκφωνέω ἐκεῖθεν ἀναθεματισμός διά σύ , καί ἅμα λύω σύ ὁ ὁ βασίλεια ἰσχυρός ἐν βραχύς σύν ὁ εὐσέβεια · ἢ ὁ πρότερος ἀθετέω , διά ὁ ὁ συναρπάζω καί ὁ ἀπάτη ἔγκλημα , σύ μέν κυρόω ὁ ὁ βασίλεια κράτος εἰς ὁ ἀθῶος μετά ὁ εὐσέβεια · λύω δέ ὁ ὁ Παλαμά καινοφωνία , καθάπερ ὁ ὁ Χαλάνης πύργος · συνάπτω δέ ὁ διίστημι ὁ ἐκκλησία μέρος πρός ὁμόνοια καί εἰρήνη . εἰμί δέ αὐθεντικός οὕτως ἐκεῖ μέν ὁ Νίκη ὁ πρότερος δίδωμι , ἐνταυθοῖ δέ ὁ ὕστερος , τυραννίς ὁ πρᾶγμα καί κανών πᾶς ὑπερβαίνω θεῖος καί ἀνθρώπινος . καί εἰμί φοβερός σύ ὁ ἐμπίπτω εἰς χείρ θεός ζῶ νομίζω , ὥρα σύ λοιπός ἐκλογίζομαι ὁ ἐντεῦθεν φόβος , ὁποῖος καί ὅσος , παῖς τε ἔχω καί πλεῖστος συγγένεια , καί πρό γε πᾶς ψυχή καί σῶμα · ὅς ὁ μέν ὁ ἐκεῖ δειδίσσομαι κολαστήριον , ὁ δέ μυρίος ὑπόκειμαι καί ποικίλος συμπίπτω νόσημα . »