nicephorus-gregoras.historia-romana 24.2.5
( Ε . ) ἤδη δὲ τοῦ φθινοπώρου λήγοντος , καὶ τῆς ἑορτῆς ἐπιστάσης ἣ τοῖς ἐμοῖς δεσμοφύλαξιν ἐτήσιος τῇ πανάγνῳ τελεῖται μητρὶ τοῦ θεοῦ , καὶ μὲν δὴ πολλῶν καὶ παντοδαπῶν ἀνδρῶν ἀναμὶξ εἰσιόντων ἅμα καὶ ἐξιόντων ἐς τὸ ἱερόν , ἔλαθέ τις τῶν οὐκ ἀγενῶν καὶ πάλαι φοιτητῶν καὶ ἐς τὰ μάλιστα φίλων ἐμοὶ περὶ δευτέραν ἤδη φυλακὴν τῆς νυκτὸς διὰ θυρίδος τινὸς εἰς τὴν ἐμὴν παρεισρυεὶς οἰκίαν · ἔτυχε γάρ πως κἀκείνην ἀσέληνον εἶναι τὴν νύκτα , ἅτε καθ' ἓν ζώδιον , δηλαδὴ τὸν τοξότην , τῶν δυοῖν διατριβόντων φωστήρων τηνικαῦτα , καὶ μόλις που πεντεκαίδεκα μοίρας ἀφισταμένων ἀλλήλων , μετὰ σύνοδον ἤδη τῆς σελήνης φευγούσης τὸν ἥλιον , καὶ μήπω μηδ' αὐτῆς μηδ' ἐπὶ βραχὺ δυναμένης βραχείας γοῦν τῇ καθ' ἡμᾶς οἰκουμένῃ χορηγεῖν τῶν οἰκείων αὐγῶν τὰς λαμπάδας . ἐγὼ γοῦν ἀήθους καὶ ξένου τινὸς αἰσθόμενος ἐντεῦθεν πατάγου τὰ μὲν πρῶτα διὰ τὴν ἀωρίαν ἐξεπεπλήγμην · εἶτα φωτὸς κομισθέντος καὶ ἰδὼν οὐδ' οὕτως οὐδέπω τῶν γνωρίμων ἐντὸς ἐνόμιζον εἶναι τινά , μακρῶν διὰ τὴν ἐκδημίαν ἤδη που παραρρυέντων ἐτῶν , καὶ αὐτὰ σχεδὸν τῶν χαρακτήρων τῆς ὄψεως αὐτοῦ τὰ σημεῖα τῆς ἐμῆς ἀφῃρημένων μνήμης . ἀλλ' ἐκεῖνος ἐπεί τε ἴδοι καὶ ἀναγνοίη βεβαίως ἐμέ , βύθιόν τι καὶ σφόδρα περιπαθὲς ἀνῴμωξεν , οἷον ἄθρουν τινὰ καὶ ὁμιχλώδη καπνὸν καμινιαίας αἰθάλης τῆς ἔνδον ἐπιεικῶς ὀδυνωμένης ψυχῆς ἀναπέμπων τοῦ στόματος · καὶ ἅμα περιχυθεὶς καὶ περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὸν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνατο , οὐδ' ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅσα γνώμη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχοῦσα καί πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἕξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς . ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ὕψος τὰς χεῖρας « εὐχαριστῶ σοι , πάντων » ἔλεγε « θεός , ὅτι με , πρὶν ἢ θανεῖν , θεατὴν ἐδεδώκεις γενέσθαι τοῦ ποθουμένου , ὃν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τόδε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν ποιούμενος · ὡς νῦν γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντι κινδυνεύω δοκεῖν ἐκλαθέσθαι πως καὶ ἐμαυτοῦ , μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι εἴτε καθεύδοντος τὸ τοσοῦτον χρῆμα τῆς ἡδονῆς περιγίνεται , εἴτε ἐγρηγορότι . οὕτω μοι σφοδρὸν τὸ πάθος καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακται τῇ ψυχῇ , καί μοι μακρῷ τινὶ βέλτιον εἶναι δοκεῖ , πάσας τὰς τέως μακρὰς περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφεμένῳ , καὶ τὰς οὕτως ἀτεκμάρτους πλάνας τοῦ βίου , αἵ με μακροῦ τινὸς περιαντλοῦσι χρόνου μόχθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα , νῦν ἐνταυθοῖ , σεβασμία μοι κεφαλή , παρὰ τοὺς πόδας τοὺς σοὺς τὸν ταλαίπωρον κάμψειν βίον . » πολλά τε οὖν ἐκείνου τοιαῦτα λέγοντος , καὶ ἅμα δακρύων ἀναρρηγνύντος ἐξ ὀφθαλμῶν ῥύακας , ἀτενέστερον κἀγὼ τὰς ὄψεις ἀπερεισάμενος ἐς αὐτόν , ἠρέμα καὶ κατ' ὀλίγον ἀναγνωρισμάτων ἴχνη τινὰ συνέλεγον ἤδη καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν , ὥστε καὶ τελέως ὅστις εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπεπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς , ξυμμιγῆ πως τῷ λυποῦντι τὴν τέρψιν καρπούμενος · φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆς ἐνίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον , τοῦ τῆς ἀθυμίας καπνοῦ διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἕξεως ἀντιπαθείᾳ , καθάπερ διὰ σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἅλμην κενούσης τῆς λύπης , καὶ τὸ βάρος ἀποτινασσομένης ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγράπτους κῆρας καὶ νόσημα ἔπηλυ λογισμῶν . ἦν γε μὴν τῶν Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος · Ἀγαθάγγελος ὄνομα τἀνδρί . χρόνῳ γε μὴν ἑαυτοὺς ἀνειληφότες ἑκάτεροι , ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα διδασκάλοις διηγημάτων , τά τε ἄλλα καὶ ὅσας τῶν ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχαι κεκομίκασι τῇ γε τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ καὶ ἅμα τοῖς πολιτικοῖς πράγμασι τὰς συμφοράς , τοῦ θεοῦ συγκεχωρηκότος διὰ τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας δογμάτων ἀθέτησιν , ἣν οὐδὲ σὲ λεληθέναι δοκεῖ μοι , ἔγωγε ἔφασκον · ἔτι γὰρ ἐνταυθοῖ παρεῖναί σε μέμνημαι , καὶ εἰδέναι σαφῶς Παλαμᾶν κύοντα μὲν ἔτ' ἐν γαστρὶ μοχθηρά , καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθεΐας ἅμα καὶ ἀθεΐας δόγματα , ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταῦτά τε καὶ ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην καὶ κατὰ διαφόρους τοὺς χρόνους αἱρέσεως εὕρηται πολυειδῆ κακίας ὑπομνήματα . ἃ καὶ μικρὸν ὕστερον γεγέννηκέ τε ἐς προῦπτον καὶ ἔθρεψε , μαιευσαμένων τῶν τηνικαῦτα δυναμένων ἄγειν καὶ φέρειν τὰ πράγματα . διὸ καὶ καθῄρηται μὲν τὸ μέγα καὶ περιβόητον τέμενος , συγκαθῄρηται δ' ἅμα αὐτῷ καὶ τὸ θεῖον ἐκεῖνο θυσιαστήριον , τοῦ θεοῦ ζωγραφοῦντος ἐν αὐτοῖς τὴν ὀργὴν ἣν διὰ τὸ τῆς ἀσεβείας ταύτης ἔσχεν ἀθέμιτον . ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν καλὸν ποιεῖν προϊοῦσιν ἀπῆν , τὸ δὲ κακὸν ἀπεῖναι οὐκ ἦν , ἀνατρέπεται καὶ συγχεῖται διηνεκῶς τὰ Ῥωμαίων ὁρῶν πράγματα , καὶ τὸ γενόμενον τῆς θείας ὀργῆς οὐκ ἔγνωκεν ἀπρακτεῖν οὐδαμῇ . διὰ δὴ ταῦτα καὶ δέσμιοι τήμερον ἡμεῖς , ἀνθιστάμενοι τῇ ῥύμῃ τῆς ἀσεβείας , ὅσον ἐφικτόν .
Lemmas: ( Ε . ) ἤδη δέ ὁ φθινόπωρον λήγω , καί ὁ ἑορτή ἐφίστημι ὅς ὁ ἐμέω δεσμοφύλαξ ἐτήσιος ὁ πάναγνος τελέω μήτηρ ὁ θεός , καί μέν δή πολύς καί παντοδαπής ἀνήρ ἀναμίξ εἰσέρχομαι ἅμα καί ἔξειμι εἰς ὁ ἱερός , λανθάνω τις ὁ οὐ ἀγενής καί πάλαι φοιτητής καί εἰς ὁ μάλιστα Φίλων ἐγώ περί δύο ἤδη φυλακή ὁ νύξ διά θυρίς τις εἰς ὁ ἐμός παρεισρέω οἰκίον · τυγχάνω γάρ πως ἐκεῖνος ἀσέληνος εἰμί ὁ νύξ , ἅτε κατά εἷς ζῴδιον , δηλαδή ὁ τοξότης , ὁ δύο διατρίβω φωστήρ τηνικαῦτα , καί μόλις ποῦ πεντεκαίδεκα μοῖρα ἀφίστημι ἀλλήλων , μετά σύνοδος ἤδη ὁ σελήνη φεύγω ὁ ἥλιος , καί μήπω μηδέ αὐτός μηδέ ἐπί βραχύς δύναμαι βραχύς γοῦν ὁ κατά ἐγώ οἰκέω χορηγέω ὁ οἰκέω αὐγή ὁ λαμπάς . ἐγώ γοῦν ἀήθης καί ξένος τις αἰσθάνομαι ἐντεῦθεν πάταγος ὁ μέν πρῶτος διά ὁ ἀωρία ἐκπλήσσω · εἶτα φάος κομίζω καί εἶδον οὐδέ οὕτως οὐδέπω ὁ γνώριμος ἐντός νομίζω εἰμί τις , μακρός διά ὁ ἐκδημία ἤδη ποῦ παραρρέω ἔτος , καί αὐτός σχεδόν ὁ χαρακτήρ ὁ ὄψις αὐτός ὁ σημεῖον ὁ ἐμός ἀφαιρέω μνήμη . ἀλλά ἐκεῖνος ἐπεί τε ὁράω καί ἀναγιγνώσκω βεβαίως ἐγώ , βύθιος τίς καί σφόδρα περιπαθής ἀνοιμώζω , οἷος ἀθρόος τις καί ὁμιχλώδης καπνός καμινιαῖος Αἰθάλεια ὁ ἔνδον ἐπιεικής ὀδυνάω Ψυχή ἀναπέμπω ὁ στόμα · καί ἅμα περιχέω καί περιβάλλω ἐγώ οὐκέτι ἑαυτοῦ ὁ δάκρυ καταχέω δύναμαι , οὐδέ ἀπάγω ῥᾳδίως ἐκεῖνος δήπου λέγω ὅσος γνώμη δίδωμι ἐκ λύπη καί χαρά ἀνακεράννυμι καί ζυγομαχέω καί πως μεταχρώννυμι ὁ ὁ ἕξις βαφή ὁ Ψυχή . ἔπειτα ἀνέχω εἰς ὕψος ὁ χείρ « εὐχαριστέω σύ , πᾶς » λέγω « θεός , ὅτι ἐγώ , πρίν ἢ θνῄσκω , θεατής δίδωμι γίγνομαι ὁ ποθέω , ὅς ἐγώ μέχρι καί εἰς ὅδε ὁ ἐν βίος πᾶς ἡδύς ἐπίπροσθεν διατελέω ποιέω · ὡς νῦν γε καί ὁ ὁ ἡδονή ὑπερβάλλω κινδυνεύω δοκέω ἐκλανθάνω πως καί ἐμαυτοῦ , μηδέ ἀκριβῶς οἶδα εἴτε καθεύδω ὁ τοσοῦτος χρῆμα ὁ ἡδονή περιγίγνομαι , εἴτε ἐγείρω . οὗτος ἐγώ σφοδρός ὁ πάθος καί ἐπιεικής ἄτοπος ἐνστάζω ὁ Ψυχή , καί ἐγώ μακρός τις ἀγαθός εἰμί δοκέω , πᾶς ὁ τέως μακρός περίοδος γῆ καί θάλασσα ἀφίημι , καί ὁ οὕτως ατέκμαρτος πλάνη ὁ βίος , ὁ ἐγώ μακρός τις περιαντλέω χρόνος μόχθος ἀνήνυτος λατρεύω , νῦν ἐνταυθοῖ , σεβάσμιος ἐγώ κεφαλή , παρά ὁ πούς ὁ σός ὁ ταλαίπωρος κάμπτω βίος . » πολύς τε οὖν ἐκεῖνος τοιοῦτος λέγω , καί ἅμα δάκρυ ἀναρρήγνυμι ἐκ ὀφθαλμός ῥύαξ , ἀτενής ἐγώ ὁ ὄψις ἀπερείδω εἰς αὐτός , ἠρέμα καί κατά ὀλίγος ἀναγνώρισμα ἴχνος τις συλλέγω ἤδη καί αὐτός εἰς ὁ ἐμαυτοῦ διάνοια , ὥστε καί τέλειος ὅστις εἰμί ἀναγιγνώσκω ὀψέ δάκρυ καί αὐτός πίμπλημι ὁ ὀφθαλμός , συμμείγνυμι πως ὁ λυπέω ὁ τέρψις καρπόω · φιλέω γάρ ἐκ ὁ ἡδονή ἐνίοτε θερμός ἀναρρήγνυμι δάκρυ , ὁ ὁ ἀθυμία καπνός διαλύω τε καί ὠθέω ὁ ὁ ἐναντίος ἕξις ἀντιπάθεια , καθάπερ διά σωλήν ὁ ὄψις ὁ φύσις ὁ ἅλμη κενόω ὁ λύπη , καί ὁ βάρος ἀποτινάσσω ἐκεῖνος καθάπερ τις νόθος καί παρέγγραπτος κῆρ καί νόσημα ἔπηλυς λογισμός . εἰμί γε μήv ὁ Καλλίστρατος παῖς ὁ πρέσβυς · Ἀγαθάγγελος ὄνομα ἀνήρ . χρόνος γε μήv ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω ἑκάτερος , ἑκάτερος ὁ οἰκέω χράω διδάσκαλος διήγημα , ὁ τε ἄλλος καί ὅσος ὁ ἄδηλος σύμπτωμα ὁ Τύχη κομίζω ὁ γε ὁ θεός ἐκκλησία καί ἅμα ὁ πολιτικός πρᾶγμα ὁ συμφορά , ὁ θεός συγχωρέω διά ὁ ὁ πάτριος ὁ εὐσέβεια δόγμα ἀθέτησις , ὅς οὐδέ σύ λανθάνω δοκέω ἐγώ , ἔγωγε φάσκω · ἔτι γάρ ἐνταυθοῖ πάρειμι σύ μιμνήσκω , καί οἶδα σαφῶς παλάμη κύω μέν ἔτι ἐν γαστήρ μοχθηρός , καί ὠδίνω ὁ ὁ πολυθεία ἅμα καί ἀθεΐα δόγμα , εἰμί δέ ὅς καί ἐξερεύγομαι οὗτος τε καί ὅσος ὁ πάλαι σποράδην καί κατά διάφορος ὁ χρόνος αἵρεσις εὑρίσκω πολυειδής κακία ὑπόμνημα . ὁ καί μικρός ὕστερος γεννάω τε εἰς πρόοπτος καί τρέφω , μαιεύω ὁ τηνικαῦτα δύναμαι ἄγω καί φέρω ὁ πρᾶγμα . διό καί καθαιρέω μέν ὁ μέγας καί περιβόητος τέμενος , συγκαθαιρέω δέ ἅμα αὐτός καί ὁ θέω ἐκεῖνος θυσιαστήριον , ὁ θεός ζωγραφέω ἐν αὐτός ὁ ὀργή ὅς διά ὁ ὁ ἀσέβεια οὗτος ἔχω ἀθέμιτος . ἐπεί δέ ὁ μέν καλός ποιέω πρόειμι ἄπειμι1 , ὁ δέ κακός ἄπειμι οὐ εἰμί , ἀνατρέπω καί συγχέω διηνεκής ὁ Ῥωμαῖος ὁράω πρᾶγμα , καί ὁ γίγνομαι ὁ θεῖος ὀργή οὐ γιγνώσκω ἀπρακτέω οὐδαμῇ . διά δή οὗτος καί δέσμιος σήμερον ἐγώ , ἀνθίστημι ὁ ῥύμη ὁ ἀσέβεια , ὅσος ἐφικτός .