nicephorus-gregoras.historia-romana 19.4.4
( Δ . ) Ἀλλὰ μικρὸν ἐπισχόντες πυθέσθαι θελήσωμεν καὶ πῶς προϊὼν ὁ μέγας οὗτος διδάσκαλος σοφωτάτην ποιεῖ τὴν τῶν ῥηθέντων εὐκρίνειαν . « πᾶν γὰρ , » φησὶ , « τὸ μεταβαλλόμενον ἢ καθ' αὑτὸ ἢ κατ' οὐσίαν μεταβάλλεται · ὃ δὴ περὶ γένεσιν καὶ φθορὰν θεωρεῖται · ἢ κατά τι τῶν ἐν αὐτῷ , καὶ τοῦτο διχῶς · ἢ κατὰ τὸ ποσὸν , καθ' ὃ ἡ αὔξησις καὶ ἡ μείωσις δείκνυται · ἢ κατὰ τὸ ποιὸν , ἐξ οὗ ἐμφαίνεται ἡ ἀλλοίωσις · ἥ ἐστι μετασχηματισμὸς χαρακτῆρός τινος , ἢ κατά τι τῶν τοῦ ὑποκειμένου πράγματος ἐξαλλαγὴ , χωριστῶς ἢ ἀχωρίστως ἐπισυμβαίνουσα · ὅπερ ἀλλοῖον μὲν καὶ διάφορον τοῦ προτέρου δείκνυσιν , οὐ μὴν ἄλλο τι τὸ ἀλλοιούμενον ἀπεργάζεται . οὐ γὰρ οὐσιωδῶς μετέβαλεν · ἀλλ' ἐκ τοιοῦδε τὸν αὐτὸν τοιόνδε κατὰ τὸ ποιὸν γενέσθαι πεποίηκε . τοῦτο δ' οὐκ ἔστιν ἐξ ὅλων ὅλον μεταβεβλῆσθαι . τὸ γὰρ ὑποκείμενον πάντως ὑπομένει σωζόμενον . εἰ δὲ κατὰ τὸ ποσὸν μετέβαλεν , αὔξησίν τινα ἢ μείωσιν ἐδέξατο καὶ παραλλαγὴν , κατὰ τὸν σωματικὸν ὄγκον μεγέθει διενέγκασα , ἥ ἐστι τοῦ γε ἤδη προϋπάρχοντος καὶ εἰδοπεποιημένου ἐπίδοσις ἢ ὕφεσις . ἀλλ' οὐδὲ ταῦτα ἄλλο τι παρὰ τὸ ἐξαρχῆς ὑπάρξαν ποιεῖ , ἀλλ' ἐκ τοσοῦδε τὸν αὐτὸν τοσόνδε κατὰ τὸ πηλίκον γενέσθαι πεποίηκεν . οὐκοῦν οὐδὲ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐξ ὅλων ὅλη μεταβέβληται ἡ μορφή . τί οὖν ἐστι ; λείπεται λέγειν καθ' αὑτὴν μεταβεβλῆσθαι . τοῦτο δὲ περὶ τὴν οὐσίαν αὐτὴν ἤδη τὴν μεταβολὴν ἐνδείκνυται , περὶ ἣν ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ θεωρεῖται . ἐπεὶ οὖν ὡμολόγηται ἡμῖν τὸ τοῦ Χριστοῦ σωματικὸν ὑπάρξαν εἶδος ( καὶ τοῦτο οὐδ' ἂν αὐτὸς οἶμαι ἀρνηθείη · δοκεῖ γὰρ εὐγνωμονεῖν ποσῶς περὶ τὴν ἐξαρχῆς ὕπαρξιν · ἐπεὶ πόθεν αὐτῷ ἡ μεταβολὴ πορισθήσεται ; ) μεταβέβληται δὲ κατ' αὐτὸν ἐξ ὅλων ὅλη ἡ τοιαύτη μορφὴ , πᾶσα ἀνάγκη ἐκ γενέσεως εἰς φθορὰν , κἀκ τοῦ ὄντος εἰς τὸ μηδαμῆ εἶναι κεχωρηκέναι . εἰ τοίνυν κατ' αὐτὸν ἐξ ὅλων ὅλη μεταβέβληται , οὐδὲν ἄρα αὐτῆς ὑπολέλειπται · ἐκποδὼν οὖν τὸ σῶμα καὶ ἔφθαρται · καὶ οὔτε σῶμα , οὔτε μορφὴ , οὔτ' ἄλλο τι λοιπόν ἐστιν . εἰς τοιοῦτον αὐτοὺς τῆς ἀτοπίας βόθρον καὶ ἀθεΐας ἡ σεσοφισμένη καὶ ἀστειοτάτη τοῦ λόγου κατεκρήμνισε περιπέτεια . »
Lemmas: ( δ . ) ἀλλά μικρός ἐπέχω πυνθάνομαι ἐθέλω καί πῶς προέρχομαι ὁ μέγας οὗτος διδάσκαλος σοφός ποιέω ὁ ὁ εἴρω εὐκρίνεια . « πᾶς γάρ , » φημί , « ὁ μεταβάλλω ἢ κατά ἑαυτοῦ ἢ κατά οὐσία μεταβάλλω · ὅς δή περί γένεσις καί φθορά θεωρέω · ἢ κατά τίς ὁ ἐν αὐτός , καί οὗτος διχῶς · ἢ κατά ὁ ποσός , κατά ὅς ὁ αὔξησις καί ὁ μείωσις δείκνυμι · ἢ κατά ὁ ποιός , ἐκ ὅς ἐμφαίνω ὁ ἀλλοίωσις · ὅς εἰμί μετασχηματισμός χαρακτήρ τις , ἢ κατά τίς ὁ ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα ἐξαλλαγή , χωριστός ἢ ἀχώριστος ἐπισυμβαίνω · ὅσπερ ἀλλοῖος μέν καί διάφορος ὁ πρότερος δείκνυμι , οὖον μήv ἄλλος τίς ὁ ἀλλοιόω ἀπεργάζομαι . οὖον γάρ οὐσιωδῶς μεταβάλλω · ἀλλά ἐκ τοιόσδε ὁ αὐτός τοιόσδε κατά ὁ ποιός γίγνομαι ποιέω . οὗτος δέ οὐ εἰμί ἐκ ὅλος ὅλος μεταβάλλω . ὁ γάρ ὑπόκειμαι πάντως ὑπομένω σῴζω . εἰμί δέ κατά ὁ ποσός μεταβάλλω , αὔξησις τις ἢ μείωσις δέχομαι καί παραλλαγή , κατά ὁ σωματικός ὄγκος μέγεθος διαφέρω , ὅς εἰμί ὁ γε ἤδη προυπάρχω καί εἰδοποιέω Ἐπίδοσις ἢ ὕφεσις . ἀλλά οὐδέ οὗτος ἄλλος τίς παρά ὁ ἐξαρχῆς ὑπάρχω ποιέω , ἀλλά ἐκ τοσόσδε ὁ αὐτός τοσόσδε κατά ὁ πηλίκος γίγνομαι ποιέω . οὐκοῦν οὐδέ κατά οὗτος ὁ τρόπος ἐκ ὅλος ὅλος μεταβάλλω ὁ μορφή . τίς οὖν εἰμί ; λείπω λέγω κατά ἑαυτοῦ μεταβάλλω . οὗτος δέ περί ὁ οὐσία αὐτός ἤδη ὁ μεταβολή ἐνδείκνυμι , περί ὅς ὁ γένεσις καί ὁ φθορά θεωρέω . ἐπεί οὖν ὁμολογέω ἐγώ ὁ ὁ Χριστός σωματικός ὑπάρχω εἶδος ( καί οὗτος οὐδέ εἄν αὐτός οἴομαι ἀρνέομαι · δοκέω γάρ εὐγνωμονέω ποσός περί ὁ ἐξαρχῆς ὕπαρξις · ἐπεί πόθεν αὐτός ὁ μεταβολή πορίζω ; ) μεταβάλλω δέ κατά αὐτός ἐκ ὅλος ὅλος ὁ τοιοῦτος μορφή , πᾶς ἀνάγκη ἐκ γένεσις εἰς φθορά , ἐκ ὁ εἰμί εἰς ὁ μηδαμῆ εἰμί χωρέω . εἰμί τοίνυν κατά αὐτός ἐκ ὅλος ὅλος μεταβάλλω , οὐδείς ἄρα αὐτός ὑπολείπω · ἐκποδών οὖν ὁ σῶμα καί φθείρω · καί οὔτε σῶμα , οὔτε μορφή , οὔτε ἄλλος τίς λοιπός εἰμί . εἰς τοιοῦτος αὐτός ὁ ἀτοπία βόθρος καί ἀθεΐα ὁ σοφίζω καί αστείος ὁ λόγος κατακρημνίζω περιπέτεια . »