nicephorus-gregoras.historia-romana 14.6.2
( Β . ) Εἰδέναι γὰρ οἶμαι πάντας , ὡς οὐχ ὅτε καὶ καθ' ὧν ἐνσκήπτει τὸ τῆς χαλάζης σῶμα καρπῶν , τότε μόνον καὶ τούτους μόνους ἐκτυφλοῖ καὶ μαραίνει , ἀλλὰ καὶ τὰ πέριξ ἅμα , καὶ ἐς πολὺν τὸν χρόνον ὁ μαρασμὸς ἐπιβόσκεται πάντα , ὥσπερ αἰσθήσει τινὶ διοικουμένων καὶ τῶν φυτῶν , καὶ τὸν τοῦ κοινοῦ δεσπότου θυμὸν καθάπαξ ἐκπληττομένων , καὶ ὑπὸ δέους συστελλομένων , καὶ αὐτῆς ἀποῤῥηγνυμένων τῆς ζωογόνου ψυχῆς . λίθῳ μὲν γὰρ ὑπ' ἀνθρωπίνης πληγέντος χειρὸς ἀπίου καὶ μήλου καὶ βότρυος καὶ τῶν τοιούτων , τὸ μὲν πληγὲν τραῦμα μὲν ἔχει , νεκροῦται δ' ἥκιστα · τὸ γειτονοῦν δ' ὅμως οὔτε πληγῆς τινος ᾔσθετο , οὔτ' ἐπεπόνθει φθορὰν , καὶ ταῦτα τοῦ μὲν πλήττοντος λίθου τραχέος τε ὄντος καὶ ὀξύτητας περὶ αὐτὸν διαφόρους τε καὶ πλείστας ἴσως ἔχοντος , τῆς δὲ χαλάζης ἥκιστα τούτων οὐδέν · γίνεσθαι γὰρ τὴν χάλαζαν , ὅταν τῆς ἀναγούσης καπνώδους κάτωθεν ἀναθυμιάσεως ἐπὶ τὰ μετεωρότερα διακρίνηται διὰ θέρμης ἔνδειαν ἡ ἀτμώδης αὐτῆς ἀνάχυσις . ἐκείνης γὰρ διὰ κουφότητα φερομένης μετεωρότερον , ὑπολείπεται διὰ βάρος αὕτη περὶ τὸν μεταξὺ τόπον , ἔνθα πολυτελέστερον τὸ ψύχος οἱ τοῦ ἀέρος ταμιεύουσι κόλποι . τῶν μὲν γὰρ ἑκατέρωθεν τόπων ὁ μὲν ἄνω τῇ κύκλῳ φορᾷ καὶ περιστροφῇ τοῦ οὐρανίου συμπεριδινούμενος σώματος νεφῶν ἥκιστα ποιεῖσθαι δύναται σύστασιν · ὁ δ' αὖ περιγειότερος , καὶ αὐτὸς διὰ τὸ τῶν ἡλιακῶν ἀνακλάσεων ἔντονον διαῤῥέων , ἥκιστά πως οὐδ' αὐτὸς ἂν δυνηθείη νέφους σύστασιν ποιεῖσθαι · ὡς τῆς ἑκατέρωθεν μάχης ἐς τὸ ἀπρακτοῦν οὑτωσὶ τελευτώσης , ἰσχύος λαμπρᾶς τινος ἀντίληψιν λείπεσθαι ἔχειν ἐνταυθοῖ τὸ ψυχρὸν , καὶ νεφῶν τῇ τῶν ὑγρῶν ἀνάλογον πηλικότητι σύστασιν ἤδη ποιεῖσθαι . ὧν μεταβαλλομένων , ὄμβρον γίνεσθαι πρότερον , οἱονεὶ συνθλιβομένου τοῦ ἀέρος , καὶ μηκέτι μηδαμῆ δυναμένου φέρειν τὴν ἐμβρίθειαν τοῦ ὑγροῦ . ἀλλ' ἐπειδὰν εἰς ὄμβρον οὕτω διαλυθῇ τὸ ἐκ τοῦ νέφους ὑγρὸν , βιαιοτέραν ἔχοντος ἤδη τὴν θέρμην τοῦ περιέχοντος , καὶ πανταχόθεν ἀντιπεριϊσταμένου , καὶ βίᾳ περὶ τὰ μέσα ξυνελαύνοντος , χάλαζα γίνεται , πλίνθου τινὸς συμπίλησιν μιμουμένης , ὡς εἰπεῖν , καὶ δημιουργούσης τῆς φύσεως , ἐξ ἀγεωργήτων καὶ μετεώρων πηγῶν καὶ ῥευμάτων . τὰ δὲ τοιαῦτα συμπτώματα σπάνια μεντἂν ἐν θέρει που γίγνεσθαι διὰ τὴν βραχύτητα τοῦ τῷ ἀέρι ἐγκαρτεροῦντος ὑγροῦ · δαψιλέστερα δ' ἐν ἔαρος ὥρᾳ τε καὶ φθινοπώρου , ἅτε παραπλησίως πως τὴν μέσην θέρους καὶ χειμῶνος χώραν εἰληφότων , καὶ θέρμης εὐπορίαν ὁμοῦ καὶ ὑγρότητος ἐντεῦθεν ἐχόντων , ἃ τὴν χάλαζαν , ὡς εἰρήκειμεν , ἰσχύει κατασκευάζειν .
Lemmas: ( Β . ) οἶδα γάρ οἴομαι πᾶς , ὡς οὐ ὅτε καί κατά ὅς ἐνσκήπτω ὁ ὁ χάλαζα σῶμα καρπός , τότε μόνος καί οὗτος μόνος ἐκτυφλόω καί μαραίνω , ἀλλά καί ὁ πέριξ ἅμα , καί εἰς πολύς ὁ χρόνος ὁ μαρασμός ἐπιβόσκομαι πᾶς , ὥσπερ αἴσθησις τις διοικέω καί ὁ φυτός , καί ὁ ὁ κοινός δεσπότης θυμός καθάπαξ ἐκπλήσσω , καί ὑπό δέος συστέλλω , καί αὐτός ἀπορρήγνυμι ὁ ζωογόνος Ψυχή . λίθος μέν γάρ ὑπό ἀνθρώπινος πλήσσω χείρ ἄπιος καί μῆλον καί Βότρυς καί ὁ τοιοῦτος , ὁ μέν πλήσσω τραῦμα μέν ἔχω , νεκρόω δέ ἥκιστος · ὁ γειτονέω δέ ὅμως οὔτε πληγή τις αἰσθάνομαι , οὔτε πάσχω φθορά , καί οὗτος ὁ μέν πλήσσω λίθος τραχύς τε εἰμί καί ὀξύτης περί αὐτός διάφορος τε καί πλεῖστος ἴσως ἔχω , ὁ δέ χάλαζα ἥκιστος οὗτος οὐδείς · γίγνομαι γάρ ὁ χάλαζα , ὅταν ὁ ἀνάγω καπνώδης κάτωθεν ἀναθυμίασις ἐπί ὁ μετέωρος διακρίνω διά θέρμη ἔνδεια ὁ ἀτμώδης αὐτός ἀνάχυσις . ἐκεῖνος γάρ διά κουφότης φέρω μετέωρος , ὑπολείπω διά βάρος οὗτος περί ὁ μεταξύ τόπος , ἔνθα πολυτελής ὁ ψύχος ὁ ὁ ἀήρ ταμιεύω κόλπος . ὁ μέν γάρ ἑκατέρωθεν τόπος ὁ μέν ἄνω ὁ κύκλος φορός καί περιστροφή ὁ οὐράνιος συμπεριδινεω σῶμα νέφος ἥκιστος ποιέω δύναμαι σύστασις · ὁ δέ αὖος περίγειος , καί αὐτός διά ὁ ὁ ἡλιακός ἀνάκλασις ἔντονος διαρρέω , ἥκιστος πως οὐδέ αὐτός εἄν δύναμαι νέφος σύστασις ποιέω · ὡς ὁ ἑκατέρωθεν μάχη εἰς ὁ ἀπρακτέω οὑτωσί τελευτή , ἰσχύς λαμπρός τις ἀντίληψις λείπω ἔχω ἐνταυθοῖ ὁ ψυχρός , καί νέφος ὁ ὁ ὑγρός ἀνάλογος πηλικότης σύστασις ἤδη ποιέω . ὅς μεταβάλλω , ὄμβρος γίγνομαι πρότερος , οἱονεί συνθλίβω ὁ ἀήρ , καί μηκέτι μηδαμῆ δύναμαι φέρω ὁ ἐμβρίθεια ὁ ὑγρός . ἀλλά ἐπειδάν εἰς ὄμβρος οὗτος διαλύω ὁ ἐκ ὁ νέφος ὑγρός , βίαιος ἔχω ἤδη ὁ θέρμη ὁ περιέχω , καί πανταχόθεν ἀντιπεριίστημι , καί βία περί ὁ μέσος συνελαύνω , χάλαζα γίγνομαι , πλίνθος τις συμπίλησις μιμέομαι , ὡς εἶπον , καί δημιουργέω ὁ φύσις , ἐκ αγεώργητος καί μετέωρος πηγή καί ῥεῦμα . ὁ δέ τοιοῦτος σύμπτωμα σπάνις μέντοι ἐν θέρος ποῦ γίγνομαι διά ὁ βραχύτης ὁ ὁ ἀήρ ἐγκαρτερέω ὑγρός · δαψιλής δέ ἐν ἔαρ ὥρα τε καί φθινόπωρον , ἅτε παραπλήσιος πως ὁ μέσος θέρος καί χειμών χώρα λαμβάνω , καί θέρμη εὐπορία ὁμοῦ καί ὑγρότης ἐντεῦθεν ἔχω , ὁ ὁ χάλαζα , ὡς λέγω , ἰσχύω κατασκευάζω .