nicephorus-gregoras.historia-romana 15.3.4
( Δ . ) « Οἶσθα » , φησὶν , « ἁγιώτατε δέσποτα πατριάρχα , τὴν φιλίαν , ὁπόσην ἐνεδειξάμην πρὸς σὲ καὶ τὴν σὴν τιμὴν , καὶ ὁπόσοι σοι κατὰ γένος προσῆκον · ὅσην τε σπουδὴν εἰσήνεγκα , πρὸς τὴν πατριαρχικὴν ἀναχθῆναί σε περιωπὴν , μήτε μηδεμιᾶς γενομένης μνήμης οὐδενὶ τῶν ἐπισκόπων καὶ πρεσβυτέρων ἐν ταῖς πατριαρχικαῖς ψηφηφορίαις περὶ σοῦ , μήτ' αὖ ἡμῶν εἰσαγαγόντων τὴν μνήμην ὀψὲ τὴν σὴν , ἀναμφίλεκτον εὑρηκότων τὴν εἰσαγωγὴν , ἀφανείᾳ τετιμημένην τέως μακρᾷ καὶ βαθείᾳ . ὅμως οἶσθα , ὁπόσους τηνικαῦτα διηντλήκαμεν ὑπὲρ τῆς σῆς τοὺς πόνους τιμῆς , πάντων ἀνθισταμένων μικροῦ , καὶ τυραννικὴν καλούντων ἐκείνην ἡμῶν τὴν σπουδήν . οἶσθα δ' αὖ καὶ μετὰ τὸ γενέσθαι , πόσαις ἐνέτυχες περιστάσεσι πρὸς τοῦ Ἀποκαύκου , τὰς βασιλικὰς ὑπορύττοντος ἀκοὰς , καὶ συχνὰ τῶν θρόνων σε πείθοντος καθελεῖν . ὧν ἁπάντων καθαιρέτης ὑπῆρχον αὐτὸς , μηχανήμασιν ἀνθιστὰς μηχανήματα καὶ ἑλεπόλεσιν ἑλεπόλεις , καὶ πύργος σοι γινόμενος κράτιστος καὶ θεμέλιος ἄσειστος . Δέον οὖν καὶ σὲ τοῖς ὁμοίοις ἡμᾶς ἀμείβεσθαι , σὺ δὲ καὶ προσεπιδαψιλεύσω τὰ χείριστα καθ' ἡμῶν . δεηθῆναί σε χρεὼν τοίνυν τοῦ θεοῦ , μὴ παραπλησίου τυχεῖν ἐκείνου κριτοῦ . καὶ εἰ μὲν εἰς πεῖραν ἰὼν πρότερον συνεβούλευες μὲν ἐμοὶ τὰ δοκοῦντα χρηστὰ , εὕρισκες δ' οὖν δυσανασχετοῦντα καὶ μὴ πειθόμενον , ἄν τινα πρόφασιν ἡ σὴ καθ' ἡμῶν τῆς κακίας ταύτης συσκευή . νῦν δ' οὐδένα σοι λόγον εὐπροφάσιστον οἶμαι λελεῖφθαι , πρὸς ἀπολογίαν τῶν οὕτω δρωμένων ἰόντι . ἅπαξ γὰρ ἀπειρηκότι παντάπασι τὴν πρὸς ἐμὲ τοῦ λοιποῦ συμφωνίαν , ἐξ οὐδεμιᾶς προφάσεως , οὐδένα περὶ τῶν ἀποβαινόντων ἐντεῦθεν τοῖς Ῥωμαίων πράγμασι δυσχερῶν ποιεῖσθαι λόγον πεφρόντικας . Εἰ οὖν ὀψὲ γοῦν , μετὰ τὴν πεῖραν τῆς ἀποβάσεως καὶ τῶν ἐν ὄψει διηνεκεῖ κακῶν , εἰς τὸ τῆς εἰρήνης ἀποβλέψαις καλὸν , σώζεις μὲν τὸ κατάλειμμα τῶν Ῥωμαίων , σώζεις δὲ σαυτὸν , καὶ βασιλέα τὸν νέον , μετὰ τῆς μητρὸς καὶ βασιλίδος Ἄννης . εἰ δὲ τοῖς ὁμοίοις ἔτι θέλεις ἐμμένειν , ἡμεῖς μὲν οὐκ ἐθελονταὶ βουληθείημεν ἄν ποτε γενέσθαι τῆς οἰκείας τύχης καὶ ζωῆς προδόται · σοὶ δ' ἔσται μετάμελος ἀνόνητος , αἰσχυνομένῳ καὶ κινδυνεύοντι περὶ τὰ μέγιστα , σύν γε δὴ τοῖς ταὐτά σοι συμβουλευομένοις . Ὄμνυμι δέ σοι τὴν ἁγίαν καὶ ζωαρχικὴν τριάδα , τὸν ἕνα θεὸν , ὡς οὔτε ζῶντος τοῦ μακαρίτου βασιλέως , οὔτε θανόντος , μεμελέτηκα οὔτε βεβούλευμαι δρᾷν τῶν ἁπάντων οὐδὲν , ὃ μὴ κατὰ γνώμην ἦν ἐκείνῳ , τῶν βασιλείων ἕνεκα πραγμάτων δηλαδὴ , οὔτε μὴν κατὰ τῆς ἐκείνου συζύγου , οὔτ' αὖ κατὰ τοῦ νέου βασιλέως κἀκείνων υἱέως · οὔθ' ἣν ἀπεδίδουν μετὰ τὸν τοῦ βασιλέως θάνατον βασιλικὴν ἔμοιγε τιμὴν , ἐν ταῖς ὑπαντήσεσι τῶν οἰκείων ἀποβάντες ἵππων , τῆς ἐμῆς ἐτύγχανε γνώμης , ἀλλά τις ἰδιότροπος ἐκείνων ὁρμή . ἐγὼ δὲ πάντ' ἔδρων ἀεὶ μετὰ τῆς οἴκοθεν δαπάνης , ὅσα συντήρησιν εἶχε τῆς τούτων ζωῆς , καὶ ἀσφαλείας σφίσιν ὑπῆρχεν ἀκρόπολις . Οὐ τοίνυν σιωπήσειν εἰς τέλος τὴν θείαν οἴομαι δίκην , τοσαύτης μὲν ῥαγείσης κατ' ἐμοῦ καὶ τῶν σὺν ἐμοὶ τῆς ἀδικίας ἐξ ὑμῶν , τοσούτων δὲ χεθέντων αἱμάτων , τοσούτων δὲ γενομένων καὶ γινομένων διὰ τὴν ὑμετέραν κακίαν ἐφόδων βαρβαρικῶν , τοσούτων δ' αἰχμαλώτων νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀπαγομένων · ἀλλὰ ταχεῖαν καὶ ἀποχρῶσαν καὶ καθ' ὑμῶν ἐποίσειν τὴν ἐκδίκησιν , ὥσπερ δῆτα καὶ κατὰ τῶν ἄλλων , οὓς ἔργον ξίφους , ἐμοῦ σιωπῶντος , ἐπεπράχει τὸ θεῖον πρὸ ὀφθαλμῶν ὑμῶν , ἵν' ὑμεῖς τοῖς τῶν ἄλλων κακοῖς παιδευθείητε . εἰ μέντοι τοσαύτην ἐθρέψατε δι' ἐμὲ τὴν θηριωδίαν ἐν τῇ ψυχῇ κατὰ πάντων ἁπλῶς Χριστιανῶν , καὶ σιδήρου μὲν παντὸς σκληροτέραν ἐκτήσασθε τὴν καρδίαν , φειδὼ δὲ πᾶσα καὶ οἶκτος ἅπας καθάπαξ ἐῤῥύη τῶν σπλάγχνων , μάρτυς ἔστω πρῶτον μὲν ὁ τὰ πάντα βλέπων ἀκοίμητος ὀφθαλμὸς τοῦ θεοῦ · δεύτερον δ' , ἡ τὰ πάντα βόσκουσα τἀν γῇ λαμπὰς ἡλίου , ὡς τό γ' ἐμὸν παντάπασι μέρος ἀπολελόγημαι , καὶ πλειόνων οὐ δέομαι λόγων . Ἅπτομαι δ' οὖν καὶ τῶν σῶν γονάτων ἁπάσῃ προθέσει ψυχῆς , καὶ πρὸς τὸν ἁπάντων ὁρκίζω σε ποιητὴν , μὴ κατοκνήσαντι γένοιτό σοι τὴν ἡμετέραν ταύτην γραφὴν λήθης ἐκδοῦναι ῥοθίοις καὶ ἀφανείας πυθμέσι καλύψαι . ἀλλὰ κοινῶσαι φίλοις καὶ συγγενέσι , κοινῶσαι συνετοῖς ἀνδράσιν · ἵνα δυοῖν θάτερον , ἢ τὰ συνοίσοντα συμβουλεύσασι πείθεσθαι ἔχῃς , ἢ μάρτυρες γοῦν τῶν γινομένων τε καὶ ἀποβαινόντων εἶεν αὐτοί . »
Lemmas: ( δ . ) « οἶσθα » , φημί , « ἁγιώτατε δεσπότης πατριάρχης , ὁ φίλιος , ὁπόσος ἐνδείκνυμι πρός σύ καί ὁ σός τιμή , καί ὁπόσος σύ κατά γένος προσήκω · ὅσος τε σπουδή εἰσφέρω , πρός ὁ πατριαρχικός ἀνάγω σύ περιωπή , μήτε μηδείς γίγνομαι μνήμη οὐδείς ὁ ἐπίσκοπος καί πρέσβυς ἐν ὁ πατριαρχικός ψηφηφορία περί σύ , μήτε αὖος ἐγώ εἰσάγω ὁ μνήμη ὀψέ ὁ σός , ἀναμφίλεκτος εὑρίσκω ὁ εἰσαγωγή , ἀφάνεια τιμάω τέως μακρός καί βαθύς . ὅμως οἶδα , ὁπόσος τηνικαῦτα διαντλέω ὑπέρ ὁ σός ὁ πόνος τιμή , πᾶς ἀνθίστημι μικρός , καί τυραννικός καλέω ἐκεῖνος ἐγώ ὁ σπουδή . οἶδα δέ αὖος καί μετά ὁ γίγνομαι , πόσος ἐντυγχάνω περίστασις πρός ὁ Ἀπόκαυκος , ὁ βασιλικός ὑπορύσσω ἀκοή , καί συχνός ὁ θρόνος σύ πείθω καθαιρέω . ὅς ἅπας καθαιρέτης ὑπάρχω αὐτός , μηχάνημα ἀνθίστημι μηχάνημα καί ἑλέπολις ἑλέπολις , καί πύργος σύ γίγνομαι ἀγαθός καί θεμέλιος ἄσειστος . δέος οὖν καί σύ ὁ ὅμοιος ἐγώ ἀμείβω , σύ δέ καί προσεπιδαψιλεύω ὁ κακός κατά ἐγώ . δέω σύ χρεὼν τοίνυν ὁ θεός , μή παραπλήσιος τυγχάνω ἐκεῖνος κριτής . καί εἰμί μέν εἰς πείρω εἶμι πρότερος συμβουλεύω μέν ἐγώ ὁ δοκέω χρηστός , εὑρίσκω δέ οὖν δυσανασχετέω καί μή πείθω , ἄν τις πρόφασις ὁ σός κατά ἐγώ ὁ κακία οὗτος συσκευή . νῦν δέ οὐδείς σύ λόγος εὐπροφάσιστος οἴομαι λείπω , πρός ἀπολογία ὁ οὗτος δράω εἶμι . ἅπαξ γάρ ἀπολέγω παντάπασι ὁ πρός ἐγώ ὁ λοιπός συμφωνία , ἐκ οὐδείς πρόφασις , οὐδείς περί ὁ ἀποβαίνω ἐντεῦθεν ὁ Ῥωμαῖος πρᾶγμα δυσχερής ποιέω λόγος φροντίζω . εἰμί οὖν ὀψέ γοῦν , μετά ὁ πείρω ὁ ἀπόβασις καί ὁ ἐν ὁράω διηνεκής κακός , εἰς ὁ ὁ εἰρήνη ἀποβλέπω καλός , σῴζω μέν ὁ κατάλειμμα ὁ Ῥωμαῖος , σῴζω δέ σαυτοῦ , καί βασιλεύς ὁ νέος , μετά ὁ μήτηρ καί βασιλίς Ἄννα . εἰμί δέ ὁ ὅμοιος ἔτι ἐθέλω ἐμμένω , ἐγώ μέν οὐ ἐθελοντής βούλομαι ἄν ποτός γίγνομαι ὁ οἰκεῖος τυγχάνω καί ζωή προδότης · σύ δέ εἰμί μετάμελος ἀνόνητος , αἰσχύνω καί κινδυνεύω περί ὁ μέγας , σῦς γε δή ὁ αὐτός σύ συμβουλεύω . ὄμνυμι δέ σύ ὁ ἅγιος καί ζωαρχικός τριάς , ὁ εἷς θεός , ὡς οὔτε ζῶ ὁ μακαρίτης βασιλεύς , οὔτε θνῄσκω , μελετάω οὔτε βουλεύω δράω ὁ ἅπας οὐδείς , ὅς μή κατά γνώμη εἰμί ἐκεῖνος , ὁ βασίλειος ἕνεκα πρᾶγμα δηλαδή , οὔτε μήv κατά ὁ ἐκεῖνος σύζυγος , οὔτε αὖος κατά ὁ νέος βασιλεύς ἐκεῖνος υἱός · οὔτε ὅς ἀποδίδωμι μετά ὁ ὁ βασιλεύς θάνατος βασιλικός ἐγώ τιμή , ἐν ὁ ὑπάντησις ὁ οἰκέω ἀποβαίνω ἵππος , ὁ ἐμός τυγχάνω γνώμη , ἀλλά τις ἰδιότροπος ἐκεῖνος ὁρμή . ἐγώ δέ πᾶς δράω ἀεί μετά ὁ οἴκοθεν δαπάνη , ὅσος συντήρησις ἔχω ὁ οὗτος ζωή , καί ἀσφάλεια σφεῖς ὑπάρχω ἀκρόπολις . οὖον τοίνυν σιωπάω εἰς τέλος ὁ θεῖος οἴομαι δίκη , τοσοῦτος μέν ἀράσσω κατά ἐγώ καί ὁ σύν ἐγώ ὁ ἀδικία ἐκ σύ , τοσοῦτος δέ χέω αἷμα , τοσοῦτος δέ γίγνομαι καί γίγνομαι διά ὁ ὑμέτερος κακία ἔφοδος βαρβαρικός , τοσοῦτος δέ αἰχμάλωτος νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ἀπάγω · ἀλλά ταχύς καί ἀποχράω καί κατά σύ ἐπιφέρω ὁ ἐκδίκησις , ὥσπερ δῆτα καί κατά ὁ ἄλλος , ὅς ἔργον ξίφος , ἐγώ σιωπάω , πράσσω ὁ θέω πρό ὀφθαλμός σύ , ἵνα σύ ὁ ὁ ἄλλος κακός παιδεύω . εἰμί μέντοι τοσοῦτος τρέφω διά ἐγώ ὁ θηριωδία ἐν ὁ Ψυχή κατά πᾶς ἁπλόος Χριστιανός , καί σίδηρος μέν πᾶς σκληρός κτάομαι ὁ Καρδία , φειδώ δέ πᾶς καί οἶκτος ἅπας καθάπαξ ῥέω ὁ σπλάγχνον , μάρτυς ἵστημι πρῶτος μέν ὁ ὁ πᾶς βλέπω ἀκοίμητος ὀφθαλμός ὁ θεός · δύο δέ , ὁ ὁ πᾶς βόσκω ἐν γῆ λαμπάς ἥλιος , ὡς ὁ γε ἐμός παντάπασι μέρος ἀπολογέομαι , καί πλείων οὖον δήω λόγος . ἅπτω δέ οὖν καί ὁ σός γόνυ ἅπας πρόθεσις Ψυχή , καί πρός ὁ ἅπας ὁρκίζω σύ ποιητής , μή κατοκνέω γίγνομαι σύ ὁ ἡμέτερος οὗτος γραφή λήθη ἐκδίδωμι ῥόθιος καί ἀφάνεια πυθμήν καλύπτω . ἀλλά κοινόω φίλος καί συγγενής , κοινόω συνετός ἀνήρ · ἵνα δύο ἕτερος , ἢ ὁ συμφέρω συμβουλεύω πείθω ἔχω , ἢ μάρτυς γοῦν ὁ γίγνομαι τε καί ἀποβαίνω ἄγω αὐτός . »