nicephorus-gregoras.historia-romana 12.6.4
( Δ . ) « Τῶν ἔξω σοφῶν οἱ χαριέστεροι τἀναντία κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐν τῷ αὐτῷ γενέσθαι ὑποκειμένῳ τῶν ἀμηχάνων εἶναί φασι . τούτου δ' οὕτως ἔχοντος , οὐχ ὁρῶ τίς ἂν ἐμοὶ γένοιτο μηχανὴ , ἣ μεριζομένη πρὸς δύο τἀναντιώτατα παρέχοιτο δρᾷν ἀσφαλῶς ἃ προκεχείρισμαι . τὸ μὲν γὰρ τῶν κοινῶν προνοεῖσθαι πραγμάτων ἁπάντων ἕνα με ὄντα αὐτὸν , καὶ πάντων ἐπιμελεῖσθαι τῶν ὑπεικόντων τῇ βασιλείᾳ ἀνθρώπων μὴ ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν πολεμίων βλάπτεσθαι , πᾶσαν ἕλκει πρὸς ἑαυτὸ διάνοιαν , καὶ πᾶσαν λογισμῶν ὑποτάττει φροντίδα · τὸ δ' αὐτοῖς ἐκείνοις , ὧν προνενόημαι , ἐπιβούλοις κεχρῆσθαι κατὰ τῆς ἐμαυτοῦ ζωῆς , τοῦτο δὲ παγχάλεπον ὂν ἀναγκάζει πάντων ἀποστάντα με τῶν ἄλλων φροντίδων μόνης τῆς ἐμαυτοῦ ζωῆς προνοεῖσθαι , καὶ τὴν οἰκείαν ἀσφάλειαν ἐκ παντὸς πραγματεύεσθαι τρόπου . τούτου δὲ τὴν διόρθωσιν ἀμφοῖν ὑμῖν ἀνηρτῆσθαι ἐχρῆν , εἰ τὰ δίκαια πράττειν ἐβούλεσθε , οἷς χρέος ἅπαν ἀνῆπται πᾶσι τρόποις ἐπείγεσθαι ἀποτρέπειν καὶ ἀποκόπτειν , εἴ τι που κατά τε τῶν τῆς βασιλείας ὁμοῦ καὶ τῆς ἐκκλησίας ὑποφύοιτο κακίας βλάστημα , ὃ λυμανεῖται προβαῖνον εἰς αὔξησιν καὶ ἅπαν ἄρδην ἀφανιεῖ τὸ κράτος ἀμφοῖν . ὑμεῖς δὲ μοχθηροῖς ἀνδράσι λάθρα καὶ συχνὰ κοινολογούμενοι , καὶ τοῖς αὐτῶν παραλόγοις ἑπόμενοι λόγοις , τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ τὴν δεξιὰν ἀποκόπτειν ἐπειγομένοις ἑκόντες ἐοίκατε . ἔπειτα εἰ μὲν ἐμοῦ τὴν ψυχὴν ἐξάγειν τοῦ σώματος τοῖς ἐπιβούλοις ἦν πρὸς βουλήσεως μόνου , καὶ μὴ κατὰ παντὸς ἐχώρει , τῶν τε φίλων καὶ τῶν ἐκγόνων , τὸ τῆς σφῶν ἀναιδείας ξίφος , ἴσως μὲν ἐσίγων ἂν , ἴσως δ' οὔ . οὐ γὰρ πάνυ μοι φαίνεται θεμιτὸν οὐδὲ τοῦτο , προδιδόναι τὴν ἑαυτοῦ τις ἑκών γε εἶναι ψυχὴν , ἄλλου κτῆμα καὶ παρακαταθήκην οὖσαν , πρὶν πρὸς τοῦ δεσπότου γενέσθαι τὴν λύσιν . εἰ δ' οὖν , φρασάτω τις ἐμοὶ παρελθὼν , ὅτου χάριν ἀτάφους τῶν πάλαι δικαστῶν οἱ σοφώτεροι ῥιπτεῖσθαι κατεψηφίσαντο , ὧν αἱ χεῖρες καθ' ἑαυτῶν ἐστρατεύσαντο . ὅμοιον γὰρ εἶναί πως δοκεῖ τὸ τοιοῦτον , ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐξ ἀλλοδαπῆς ἰὼν ἄλλου δεσμώτην δραπέτην ἐργάσαιτο . εἰ δὲ πρὸς ἅπαντας ἄρδην ὁμοίως διαβαίνοι τά τε τῆς ἐπιβουλῆς τῶν μοχθηρῶν καὶ τοῦ γε κινδύνου τοὐμοῦ , μανίας οὐκ ἂν ἐλεύθερον ἐς τέλος εἴη τὸ σιγᾷν . εἰ δ' ἀκίβδηλος μὲν ὑμῶν ἡ πρόθεσις ἐμοὶ τετήρηται μέχρι νῦν , ὑπισχνεῖσθε δ' ἔτι καὶ τὴν ἐφεξῆς συντήρησιν αὐτῆς τὸ παράπαν διαφυλάξειν κακίας πάσης ἀμέθεκτον , καὶ ὅσα κατὰ τῆς ἐμῆς ὁμοίως μαίνεται ψυχῆς , ἕτοιμος αὖθις ἐγὼ τήν τε ὑμετέραν ἄρτι περαίνειν δέησιν , καὶ ὁμοῦ τὰς τοῦ μακαρίτου βασιλέως περὶ τῆς τῶν κοινῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς τε καὶ διοικήσεως ἐντολάς . τοῦτο δ' οὐκ ἄλλως ἀναμφισβήτητον ἂν γένοιτο πᾶσιν ἡμῖν , πρὶν ἔνορκον ἡμῖν τὴν ὑπόσχεσιν καταστῆσαι , καθὰ πολλαχῆ καὶ πολλάκις ἐν ταῖς τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἀμφισβητήσεσιν εἴωθε γίνεσθαι . τοῦτο γὰρ ἐμοὶ καταφύγιον ἀσφαλὲς ἐν τῷ παρόντι δοκεῖ , καταστορέσαι δυνάμενον πᾶσαν ἐμῆς ψυχῆς ὑποψίαν καὶ λογισμῶν τρικυμίαν . εἶναι γὰρ καὶ βοτάνην Ἀσκληπιάδαι φασὶ τοῖς λύκοις θανάσιμον , ὑφ' ἣν ταῖς ἀλώπεξι προσιούσαις ἀφόβως καθεύδειν περίεστιν . εἰ οὖν καὶ τοῖς ἀλόγοις εὐμήχανόν πως ἡ ἀνάγκη πρὸς σωτηρίαν γίνεται , ἄμεινον δήπου τοῖς λόγῳ καὶ νῷ συμφυεῖ κεχρημένοις ἡμῖν ἐν τοῖς ἐπικινδύνοις πράγμασιν ἐγγύας ἀπαιτεῖν , ὁπόσαι πρὸς τὴν δι' ὅρκων καταφεύγουσι πίστωσιν . ἀμειψαίμην δ' ἂν καὶ αὐτὸς ὑμᾶς τοῖς παραπλησίοις , εἰ μὴ ἱκανὰ πρὸς ἀσφάλειαν πίστεως τὰ προϋπηργμένα δοκοίη . ἐν γὰρ ἐξουσίᾳ γενόμενος τοῦ τῆς αὐτοκρατορίας περιβαλέσθαι τὸ σχῆμα , πρὸς ἐσχάτας ἤδη τοῦ βασιλέως ὄντος πνοὰς , ὅτε καὶ σὺν τοῖς δυσὶν υἱέσιν ἐκείνου τῶν βασιλείων ἔνδον αὐτὸς γενόμενος φρουραῖς στρατιωτικαῖς ἠσφαλισάμην αὐτὰ , μηδενὸς ἀντιπράττοντος , ἀλλὰ πάντων ὑπεπτηχότων τῷ δέει , οὐ ταὐτὸν πέπονθα τοῖς παρ' ἀξίαν ἐντυχοῦσί τινι θησαυρῷ , καὶ ἀμφοτέραις τὸ τῆς ψυχῆς ἀναπιμπλάναι τοῦ ἔρωτος φίλτρον ἐπειγομένοις · ἀλλ' ἔμεινα τῶν τῆς ἐξαρχῆς προθέσεως ὅρων ἐντός . πολλῷ δὲ δήπου σαφέστερον ἐξουσία καὶ πλοῦτος καὶ αὐτόνομος δύναμις γνώμην ἀνθρώπου δηλοῦσιν , ἢ πενία καὶ ὑπεξούσιος δίαιτα . τῷ γὰρ ἀκουσίῳ βιαίως ἐνίων τὰ ἤθη τυραννούμενα λανθάνει διὰ μακροῦ τὰς τῶν ἔξωθεν κρίσεις τῆς ἀληθείας καταψευδόμενα . ἓν μὲν οὖν ἐκεῖνο μετὰ τὴν τοῦ βασιλέως τελευτὴν τῆς ἐμῆς καθαρότητος παραστατικὸν , καὶ ἅμα τῆς ὑμῶν δειλίας ἀναιρετικὸν , ὅτι παρὸν ἐκ τοῦ ῥᾴστου τὸ βασίλειον περιζώσασθαι κράτος , οὔτε πέπραχα τοιοῦτον οὐδὲν , οὔτε βεβούλευμαι , ἀλλ' ἔμεινα πάμπαν τῶν ὅρων τῆς εἰθισμένης τάξεως ἔνδον , ἀκήρατον συντηρῶν τὸ φρονοῦν τῆς ψυχῆς . οὐ γὰρ τοσοῦτον ἀνθρώποις ἀρέσκειν ἔκρινα δεῖν , ὅσον τῷ τῶν ἀδήλων ἐπόπτῃ θεῷ . οἱ μὲν γὰρ τῶν δρωμένων ἐς τοὐμφανὲς καθίστανται μάρτυρες μόνων , οὓς καὶ παραλογίσασθαι ἔξεστιν ἐνίοτε , εἴ τις τοὺς τῆς κακίας καρποὺς τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑποτίθησι σχήμασί τε καὶ χρώμασι . θεὸς δ' ἐν αὐτοῖς πρὸ τῶν ἔργων τοῖς τῆς καρδίας κινήμασιν ἐρείδει τὰ τῆς ἐξετάσεως ἴχνη , καὶ τὸ βῆμα τῆς δίκης ἐν αὐταῖς συγκροτεῖ τῶν λογισμῶν ταῖς ἀρχαῖς , ἔνθα χώραν οὐκ ἔχει σχῆμα καὶ χρῶμα καλύπτειν , εἴ τι κακίας ἐκεῖ παραφαίνεσθαι βούλοιτο βλάστημα . δεύτερον δὲ , τὸ παρὸν , ὃ καὶ πάσης κέκτηται κακίας ὑπεροχήν . δέον γὰρ τὴν ἐμὴν ἐκείνην αἰδουμένους πραότητα καὶ δικαιοσύνην ὅλῃ γνώμῃ καὶ χειρὶ καὶ γλώττῃ συναίρεσθαι πράξεσι ταῖς ἐμαῖς καθημένους ἀφρόντιδας , ὑμεῖς δὲ ... ἀλλὰ σιωπᾷν ἄμεινον θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέψαντας . »
Lemmas: ( δ . ) « ὁ ἔξω σοφός ὁ χαρίεις τἀναντία κατά ὁ αὐτός χρόνος ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι ὑπόκειμαι ὁ ἀμήχανος εἰμί φημί . οὗτος δέ οὕτως ἔχω , οὐ ὁράω τίς εἄν ἐγώ γίγνομαι μηχανή , ὅς μερίζω πρός δύο ἐναντίος παρέχω δράω ἀσφαλῶς ὁ προχειρίζω . ὁ μέν γάρ ὁ κοινός προνοέω πρᾶγμα ἅπας εἷς ἐγώ εἰμί αὐτός , καί πᾶς ἐπιμελέομαι ὁ ὑπείκω ὁ βασίλεια ἄνθρωπος μή ῥᾳδίως ὑπό ὁ πολέμιος βλάπτω , πᾶς ἕλκω πρός ἑαυτοῦ διάνοια , καί πᾶς λογισμός ὑποτάσσω φροντίς · ὁ δέ αὐτός ἐκεῖνος , ὅς προνοέω , ἐπίβουλος χράομαι κατά ὁ ἐμαυτοῦ ζωή , οὗτος δέ παγχάλεπος εἰμί ἀναγκάζω πᾶς ἀφίστημι ἐγώ ὁ ἄλλος φροντίς μόνος ὁ ἐμαυτοῦ ζωή προνοέω , καί ὁ οἰκεῖος ἀσφάλεια ἐκ πᾶς πραγματεύομαι τρόπος . οὗτος δέ ὁ διόρθωσις ἄμφω σύ ἀναρτάω χρή , εἰμί ὁ Δίκαιος πράσσω βούλομαι , ὅς χρέος ἅπας ἀνάπτω πᾶς τρόπος ἐπείγω ἀποτρέπω καί ἀποκόπτω , εἰμί τίς ποῦ κατά τε ὁ ὁ βασίλεια ὁμοῦ καί ὁ ἐκκλησία ὑποφύω κακία βλάστημα , ὅς λυμαίνομαι προβαίνω εἰς αὔξησις καί ἅπας ἄρδην ἀφανίζω ὁ κράτος ἄμφω . σύ δέ μοχθηρός ἀνήρ λάθρῃ καί συχνός κοινολογέομαι , καί ὁ αὐτός παράλογος ἕπομαι λόγος , ὁ ἀριστερός χείρ ὁ δεξιά ἀποκόπτω ἐπείγω ἑκών ἔοικα . ἔπειτα εἰμί μέν ἐγώ ὁ ψυχή ἐξάγω ὁ σῶμα ὁ ἐπίβουλος εἰμί πρός βούλησις μόνος , καί μή κατά πᾶς χωρέω , ὁ τε Φίλων καί ὁ ἔκγονος , ὁ ὁ σφεῖς ἀναίδεια ξίφος , ἴσως μέν σιγάω εἄν , ἴσως δέ οὖον . οὖον γάρ πάνυ ἐγώ φαίνω θεμιτός οὐδέ οὗτος , προδίδωμι ὁ ἑαυτοῦ τις ἑκών γε εἰμί ψυχή , ἄλλος κτῆμα καί παρακαταθήκη εἰμί , πρίν πρός ὁ δεσπότης γίγνομαι ὁ λύσις . εἰμί δέ οὖν , φράζω τις ἐγώ παρέρχομαι , ὅστις χάρις ἄταφος ὁ πάλαι δικαστής ὁ σοφός ῥίπτω καταψηφίζομαι , ὅς ὁ χείρ κατά ἑαυτοῦ στρατεύω . ὅμοιος γάρ εἰμί πως δοκέω ὁ τοιοῦτος , ὥσπερ εἄν εἰμί τις ἐκ ἀλλοδαπός εἶμι ἄλλος δεσμώτης δραπέτης ἐργάζομαι . εἰμί δέ πρός ἅπας ἄρδην ὁμοίως διαβαίνω ὁ τε ὁ ἐπιβουλή ὁ μοχθηρός καί ὁ γε κίνδυνος ἐγώ , μανία οὐ εἄν ἐλεύθερος εἰς τέλος εἰμί ὁ σιγάω . εἰμί δέ ἀκίβδηλος μέν σύ ὁ πρόθεσις ἐγώ τηρέω μέχρι νῦν , ὑπισχνέομαι δέ ἔτι καί ὁ ἐφεξῆς συντήρησις αὐτός ὁ παράπαν διαφυλάσσω κακία πᾶς ἀμέθεκτος , καί ὅσος κατά ὁ ἐμός ὁμοίως μαίνομαι Ψυχή , ἑτοῖμος αὖθις ἐγώ ὁ τε ὑμέτερος ἄρτι περαίνω δέησις , καί ὁμοῦ ὁ ὁ μακαρίτης βασιλεύς περί ὁ ὁ κοινός πρᾶγμα ἐπιτροπή τε καί διοίκησις ἐντολή . οὗτος δέ οὐ ἄλλως ἀναμφισβήτητος εἄν γίγνομαι πᾶς ἐγώ , πρίν ἔνορκος ἐγώ ὁ ὑπόσχεσις καθίστημι , καθά πολλαχῆ καί πολλάκις ἐν ὁ ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα ἀμφισβήτησις εἴωθα γίγνομαι . οὗτος γάρ ἐγώ καταφύγιον ἀσφαλής ἐν ὁ πάρειμι δοκέω , καταστόρεννυμι δύναμαι πᾶς ἐμός Ψυχή ὑποψία καί λογισμός τρικυμία . εἰμί γάρ καί βοτάνη Ἀσκληπιάδης φημί ὁ λύκος θανάσιμος , ὑπό ὅς ὁ ἀλώπηξ πρόσειμι ἄφοβος καθεύδω περίειμι . εἰμί οὖν καί ὁ ἄλογος εὐμήχανος πως ὁ ἀνάγκη πρός σωτηρία γίγνομαι , ἀγαθός δήπου ὁ λόγος καί νάω συμφυής χράομαι ἐγώ ἐν ὁ ἐπικίνδυνος πρᾶγμα ἐγγύη ἀπαιτέω , ὁπόσος πρός ὁ διά Ὅρκος καταφεύγω πίστωσις . ἀμείβω δέ εἄν καί αὐτός σύ ὁ παραπλήσιος , εἰμί μή ἱκανός πρός ἀσφάλεια πίστις ὁ προϋπηργμένος δοκέω . ἐν γάρ ἐξουσία γίγνομαι ὁ ὁ αὐτοκρατορία περιβάλλω ὁ σχῆμα , πρός ἔσχατος ἤδη ὁ βασιλεύς εἰμί πνοή , ὅτε καί σύν ὁ δύο υἱός ἐκεῖνος ὁ βασίλειος ἔνδον αὐτός γίγνομαι φρουρά στρατιωτικός ἀσφαλίζω αὐτός , μηδείς ἀντιπράσσω , ἀλλά πᾶς ὑποπτήσσω ὁ δήω , οὖον αὐτός πάσχω ὁ παρά ἄξιος ἐντυγχάνω τις θησαυρός , καί ἀμφότερος ὁ ὁ Ψυχή ἀναπίμπλημι ὁ Ἔρως φίλτρον ἐπείγω · ἀλλά μένω ὁ ὁ ἐξαρχῆς πρόθεσις ὁράω ἐντός . πολύς δέ δήπου σαφής ἐξουσία καί πλοῦτος καί αὐτόνομος δύναμις γνώμη ἄνθρωπος δηλόω , ἢ πενία καί ὑπεξούσιος δίαιτα . ὁ γάρ ἀεκούσιος βίαιος ἔνιοι ὁ ἦθος τυραννέω λανθάνω διά μακρός ὁ ὁ ἔξωθεν κρίσις ὁ ἀλήθεια καταψεύδομαι . εἷς μέν οὖν ἐκεῖνος μετά ὁ ὁ βασιλεύς τελευτή ὁ ἐμός καθαρότης παραστατικός , καί ἅμα ὁ σύ δειλία ἀναιρετικός , ὅτι πάρειμι ἐκ ὁ ῥᾴδιος ὁ βασίλειος περιζώννυμι κράτος , οὔτε πράσσω τοιοῦτος οὐδείς , οὔτε βουλεύω , ἀλλά μένω πάμπαν ὁ ὁράω ὁ ἐθίζω τάξις ἔνδον , ἀκήρατος συντηρέω ὁ φρονέω ὁ Ψυχή . οὖον γάρ τοσοῦτος ἄνθρωπος ἀρέσκω κρίνω δήω , ὅσος ὁ ὁ ἄδηλος ἐπόπτης θεός . ὁ μέν γάρ ὁ δράω εἰς ἐμφανής καθίστημι μάρτυς μόνος , ὅς καί παραλογίζομαι ἔξεστι ἐνίοτε , εἰμί τις ὁ ὁ κακία καρπός1 ὁ ὁ ἀρετή ὑποτίθημι σχῆμα τε καί χρῶμα . θεός δέ ἐν αὐτός πρό ὁ ἔργον ὁ ὁ Καρδία κίνημα ἐρείδω ὁ ὁ ἐξέτασις ἴχνος , καί ὁ βῆμα ὁ δίκη ἐν αὐτός συγκροτέω ὁ λογισμός ὁ ἀρχή , ἔνθα χώρα οὐ ἔχω σχῆμα καί χρῶμα καλύπτω , εἰμί τίς κακία ἐκεῖ παραφαίνω βούλομαι βλάστημα . δύο δέ , ὁ πάρειμι , ὅς καί πᾶς κτάομαι κακία ὑπεροχή . δήω γάρ ὁ ἐμός ἐκεῖνος αἰδέομαι πραότης καί δικαιοσύνη ὅλος γνώμη καί χείρ καί γλῶσσα συναίρω πρᾶξις ὁ ἐμός κάθημαι ἄφροντις , σύ δέ ... ἀλλά σιωπάω ἀγαθός θεός ὁ πᾶς ἐπιτρέπω . »