nicephorus-gregoras.historia-romana 8.12.4
( Δ . ) Τῷ μέντοι Συργιάννῃ τῶν βασιλέων ἡ ἕνωσις μὴ κατὰ γνώμην συστᾶσα ἀθυμεῖν ἐποίει καὶ ἐσκυθρωπακότα περιϊέναι · καὶ μάλισθ' ὅτι τῶν πραγμάτων ἠρεμούντων ἀξυντελὴς αὐτὸς ἐν τοῖς δημοσίοις ἐδόκει καὶ ἄχρηστος . ὅθεν ἐν καθέδραις καὶ στάσεσι καὶ ὁδοῖς τοιούτοις τισὶν ἐντυγχάνων καὶ προσιὼν ἀσμένως , ὅσοις λύπην τινὰ τὰ κοινὰ προὐξένησαν πράγματα , ἐλοιδορεῖτο τοῖς βασιλεῦσιν , ἅτε ἀδικωτάτοις περὶ αὐτὸν γενομένοις χρησιμώτατον ἐν τοῖς ἐναντιωτάτοις καιροῖς νῦν μὲν τούτῳ νῦν δ' ἐκείνῳ γενόμενον . ἰδὼν δὲ καὶ Ἀνδρόνικον τὸν Ἀσὰν λύπης περιϊόντα μεστὸν , ὅτι τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διοίκησιν ἔχων ἐκεῖνος τῶν Πελοποννησίων Ῥωμαίων ἐν τῷ καιρῷ τῆς τῶν βασιλέων διαστάσεως , εἶτα ἐξῳκισθεὶς ἐκεῖθεν ἀτίμως παρὰ τοῦ νέου βασιλέως καὶ ἐλθὼν πρὸς τὸν γηραιὸν οὐχ εὗρεν οὐδὲν ἐξ αὐτοῦ τῆς λύπης ἀντάξιον εἰς θεραπείαν · καίτοι μεγάλων ἄξιος ὑπάρχων ἀξιωμάτων , σεβαστοκρατορικῶν δηλαδὴ καὶ μειζόνων , διά τε τὴν στρατηγικὴν ἐμπειρίαν , ἣν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους τέως ἐπλούτει , καὶ ἅμα τὴν τοῦ γένους λαμπρότητα · διὰ ταῦτα τοίνυν ὁ Συργιάννης πρόσεισι καὶ αὐτῷ καὶ φίλος αὐτῷ γίνεται , τὴν τῆς λύπης ὁμοιότητα γνώμης προβαλλόμενος σύνδεσμον . ὁ μὲν οὖν Συργιάννης ὡς ὁμοψύχῳ θαῤῥήσας ἐκείνῳ πάντα διῄει λοιπὸν ἀναπεπταμένῃ τῇ γλώττῃ , ὁπόσα τοῖς λυπουμένοις εἰκός . ὁ δὲ Ἀσὰν βαθείᾳ συνέσει προσιὼν αὐτῷ γλῶσσαν μὲν ὁμοίαν πως ἐκείνῳ προὐτείνετο καὶ συνδιελοιδορεῖτο τοῖς βασιλεῦσι δῆθεν αὐτός · τὰ δὲ παρὰ τοῦ Συργιάννου λεγόμενα πάντα ἐς τὰ τῆς διανοίας ἔκρυπτε μυστήρια . ἐμίσει γὰρ αὐτοῦ τὸ φίλαρχον καὶ πρίν · καὶ νῦν δ' οὐχ ἧττον ἤχθετό οἱ ἐχθρῷ γε ὄντι καὶ Καντακουζηνοῦ τοῦ ἐπὶ θυγατρὶ γαμβροῦ , τοῦ μεγάλου φημὶ δομεστίκου · ὃς τὰ μέγιστα παρὰ τῷ νέῳ δυνάμενος βασιλεῖ ἐλπίδας ἀγαθὰς ἀεὶ γράφων ἐκεῖθεν καὶ αὐτῷ προὔτεινεν . ἐπεὶ δὲ τὰ τοῦ δράματος πάντα συνέῤῥαπται , λάθρα τῷ θείῳ καὶ βασιλεῖ προσελθὼν ὁ Ἀσὰν , « εἰ μὴ δεσμώτην , » ἔφησεν , « ὅσον τάχος ποιήσειας τὸν Συργιάννην βασιλείαν ἑαυτῷ συσκευάζοντα , οὐκ ἂν φθάνοις φονευόμενος ὑπ' αὐτοῦ . » εὐθὺς οὖν τὸν μὲν Συργιάννην εἶχε τὸ δεσμωτήριον · τόνδ' οἶκον αὐτοῦ μετὰ τῶν ἐνόντων ἁπάντων ἄρδην ἀπώλεσαν καὶ διέλαχον οἱ τοῦ δήμου . οἱ δ' ἀμπελῶνες αὐτοῦ σύν γε τοῖς οἰκοπέδοις μηλόβοτα πάντ' ἐγεγόνει . καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον .
Lemmas: ( δ . ) ὁ μέντοι Συργιάννη ὁ βασιλεύς ὁ ἕνωσις μή κατά γνώμη συνίστημι ἀθυμέω ποιέω καί σκυθρωπάζω περί-εἶμι · καί μάλιστα ὅτι ὁ πρᾶγμα ἠρεμέω ἀσυντελής αὐτός ἐν ὁ δημόσιος δοκέω καί ἄχρηστος . ὅθεν ἐν καθέδρα καί στάσις καί ὁδός τοιοῦτος τις ἐντυγχάνω καί προσέρχομαι ἄσμενος , ὅσος λύπη τις ὁ κοινός πρό πρᾶγμα , λοιδορέω ὁ βασιλεύς , ἅτε ἄδικος περί αὐτός γίγνομαι χρήσιμος ἐν ὁ ἐναντίος καιρός νῦν μέν οὗτος νῦν δέ ἐκεῖνος γίγνομαι . εἶδον δέ καί Ἀνδρόνικος ὁ Ἀσάν λύπη περιέρχομαι μεστός , ὅτι ὁ ἐπιτροπή καί διοίκησις ἔχω ἐκεῖνος ὁ Πελοποννήσιος Ῥωμαῖος ἐν ὁ καιρός ὁ ὁ βασιλεύς διάστασις , εἶτα ἐξοικίζω ἐκεῖθεν ἄτιμος παρά ὁ νέος βασιλεύς καί ἔρχομαι πρός ὁ γηραιός οὐ εὑρίσκω οὐδείς ἐκ αὐτός ὁ λύπη ἀντάξιος εἰς θεραπεία · καίτοι μέγας ἄξιος ὑπάρχω ἀξίωμα , σεβαστοκρατορικός δηλαδή καί μείζων , διά τε ὁ στρατηγικός ἐμπειρία , ὅς ὑπέρ ὁ ἄλλος τέως πλουτέω , καί ἅμα ὁ ὁ γένος λαμπρότης · διά οὗτος τοίνυν ὁ Συργιάννης πρόσειμι καί αὐτός καί φίλος αὐτός γίγνομαι , ὁ ὁ λύπη ὁμοιότης γνώμη προβάλλω σύνδεσμος . ὁ μέν οὖν Συργιάννης ὡς ὁμόψυχος θαρσέω ἐκεῖνος πᾶς δίειμι λοιπός ἀναπετάννυμι ὁ γλῶσσα , ὁπόσος ὁ λυπέω εἰκός . ὁ δέ Ἀσάν βαθύς σύνεσις προσέρχομαι αὐτός γλῶσσα μέν ὅμοιος πως ἐκεῖνος προτείνω καί συνδιλοιδορεω ὁ βασιλεύς δῆθεν αὐτός · ὁ δέ παρά ὁ Συργιάννης λέγω πᾶς εἰς ὁ ὁ διάνοια κρύπτω μυστήριον . μισέω γάρ αὐτός ὁ φίλαρχος καί πρίν · καί νῦν δέ οὐ κακός ἄχθομαι ὁ ἐχθρός γε εἰμί καί Καντακουζηνός ὁ ἐπί θυγάτηρ γαμβρός , ὁ μέγας φημί δομέστικος · ὅς ὁ μέγας παρά ὁ νέος δύναμαι βασιλεύς ἐλπίς ἀγαθός ἀεί γράφω ἐκεῖθεν καί αὐτός προτείνω . ἐπεί δέ ὁ ὁ δρᾶμα πᾶς συρράπτω , λάθρῃ ὁ θεῖον καί βασιλεύς προσέρχομαι ὁ Ἀσάν , « εἰμί μή δεσμώτης , » φημί , « ὅσος τάχος ποιέω ὁ Συργιάννης βασίλειος ἑαυτοῦ συσκευάζω , οὐ εἄν φθάνω φονεύω ὑπό αὐτός . » εὐθύς οὖν ὁ μέν Συργιάννης ἔχω ὁ δεσμωτήριον · ὅδε οἶκος αὐτός μετά ὁ ἔνειμι ἅπας ἄρδην ἀπόλλυμι καί διαλαγχάνω ὁ ὁ δῆμος . ὁ δέ ἀμπελών αὐτός σῦς γε ὁ οἰκόπεδον μηλόβοτος πᾶς γίγνομαι . καί οὗτος μέν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος .