michael.in-parva-naturalia-commentaria 1
Εἰπὼν ἐν τοῖς Περὶ ψυχῆς πρῶτον μὲν περὶ τῆς συμπάσης καὶ f . καθόλου ψυχῆς , εἶτα περὶ ἑκάστης τῶν δυνάμεων αὐτῆς , πόσαι καὶ τίνες καὶ ἐν τίνι ἑκάστῃ αὐτῶν τὸ εἶναι , ἐν αἷς καὶ περὶ τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως τὸν λόγον ποιησάμενος καὶ τίς ἐστιν εἰπών , ἣν καὶ πρώτην αἴσθησιν καλεῖν ἐστι σύνηθες , εἶτα εἰς πόσας αἰσθήσεις διαιρεῖται , καὶ ἰδίᾳ περὶ ἑκάστης τῶν αἰσθήσεων διεξελθὼν καὶ εἰπών , τίς μὲν ἡ δύναμις αὐτῶν ἑκάστης , ἀφ’ ἧς τὸ αἰσθάνεσθαι , τίς δὲ ἡ ἐνέργεια καὶ περὶ τί , εἶτα ἐν τῷ Περὶ αἰσθήσεων καὶ αἰσθητῶν περὶ τῶν αἰσθητηρίων εἰπών , τί τὸ αἰσθητήριον ἑκάστης αἰσθήσεως καὶ ἐκ τίνος , ἐπειδὴ μὴ οἷόν τε ἄνευ αἰσθητηρίου αἰσθάνεσθαι διὰ γὰρ σώματος ἡ τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς ἐνέργεια ) , ταῦτ᾿ εἰπὼν ἐν ἐκείνοις ἐφεξῆς τῷ Περὶ αἰσθήσεως καὶ αἰσθητῶν τὸ Περὶ μνήμης καὶ ὕπνου τάττει πάνυ εἰκότως . ἐπειδὴ γὰρ ἡ μνήμη πάθος ἢ ἕξις ἐστὶ τῆς κοινῆς αἰσθήσεως , ὡς ἔσται δῆλοι , ὅτε περὶ τούτων λέγει , ἥτις κοινὴ αἴσθησις ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ καθίδρυται , ἔστι δὲ πρῶτον αἰσθητήριον , ὡς πολλάκις εἴρηται , ἡ καρδία , εὐλόγως μετὰ τὸν Περὶ αἰσθήσεως καὶ αἰσθητηρίων λόγον τὸν Περὶ μνήμης τάττει . ἐν ᾧ ζητεῖ , τίνα μνημονευτικὰ καὶ τίς ἡ μνήμη καὶ ἐν τίνι τῶν τῆς ψυχῆς μορίων καὶ λέγει ὅτι ἐν τῇ πρώτῃ αἰσθήσει καὶ τῷ αἰσθητηρίῳ αὐτῆς , εἶτα πῶς γίνεται , καὶ διὰ τί οὔθ’ οἱ νέοι οὔθ’ οἱ γέροντες μνημονευτικοί , καὶ διὰ τί συμβαίνει τοῖς μνημονεύουσι δοκεῖν αἰσθάνεσθαι , λέγων αἰσθάνεσθαι τὸ φαντάζεσθαι αἴσθησις γὰρ καὶ φαντασία τῷ ὑποκειμένῳ ταὐτόν , κἂν τῷ λόγῳ ἕτερα ) , τοῖς δὲ αἰσθανομένοις ἀνάπαλιν δοκεῖν μνημονεύειν , ὡς Ἀντιφέροντι τῷ Ὠρείτῃ . εἶτα λέγει , τί ἀνάμνησις καὶ πῶς γίνεται καὶ τί διαφέρει τῆς μνήμης , καὶ ὅτι σωματικὸν τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι , καὶ διὰ τί οἱ οἰνώδεις ἧττον μνήμονες . καὶ περὶ μὲν μνήμης καὶ ἀναμνήσεως ταῦτα · περὶ δὲ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως πρῶτον μέν , ὅτι τῶν μορίων τῆς ψυχῆς ἐν τῷ αὐτῷ καὶ ἑνὶ γίνονται ἀμφότερα οὐ γὰρ ἐν ἄλλῳ μὲν μορίῳ τῆς ψυχῆς ὁ ὕπνος , ἐν ἄλλῳ δὲ ἡ ἐγρήγορσις , ἀλλ’ ἐν τῷ αὐτῷ καὶ ἑνί ) , καὶ ὅτι κοινὸν σώματος καὶ ψυχῆς τὸ πάθος · εἶτα διὰ τί καθεύδει καὶ ἐγρήγορε , καὶ διὰ ποίαν αἴσθησιν καὶ διὰ τίνα αἰτίαν συμβαίνει τὸ καθεύδειν , καὶ ποῖόν τι τὸ πάθος · περὶ δὲ ἐνυπνίων , τίνι μορίῳ τῶν τῆς ψυχῆς φαίνεται καὶ τί ἐστι καὶ πῶς γίνεται , καὶ ὅτι οὐκ ἔστι θεόπεμπτα , ἀλλὰ τινὰ μὲν σημεῖα , τινὰ δὲ αἴτια , ἄλλα δὲ συμπτώματα · καὶ τίνες εὐθυόνειροι καὶ διὰ τί . Δι’ ἣν μὲν οὖν αἰτίαν μετὰ τὸ Περὶ αἰσθήσεως καὶ αἰσθητῶν τὸ παρὸν τέτακται βιβλίον , καὶ τίνα τὰ ἐν αὐτῷ ζητούμενα καὶ αἰτιολογούμενα , εἴρηται . ἐπεὶ δὲ ἡ μνήμη ταὐτόν ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ τῇ φαντασίᾳ , ὡς ἐρεῖ προιών , τῷ λόγῳ δὲ ἕτερον , ἡ δὲ φαντασία πάλιν ταὐτὸν τῇ αἰσθήσει τῷ ὑποκειμένῳ , τῷ λόγῳ δὲ ἕτερον , καὶ διὰ τοῦτο , ἐν ᾧ τῆς ψυχῆς αἰσθανόμεθα , ἐν τούτῳ καὶ φανταζόμεθα καὶ μνημονεύομεν , δέον ἐστὶ καὶ νῦν ἄνωθεν τὰ περὶ τὴν φαντασίαν διαρθρῶσαι οὕτω γὰρ ἡμῖν ἔσται δῆλον καὶ τίς ἡ μνήμη ) , καὶ πρῶτον τί διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως ; οὔτε γὰρ ταὐτὸν τῇ αἰσθήσει οὔτε ἕτερον , ὡς εἴρηται . ὁμοίως καὶ ἡ μνήμη καὶ ἡ φαντασία · οὔτε γὰρ ταὐτὰ οὔτε πάλιν ἕτερα . διαφέρει τοίνυν φαντασία αἰσθήσεως τῷ τὴν μὲν αἴσθησιν παρόντων εἶναι τῶν αἰσθητῶν , φαντασίαν δὲ γίνεσθαι καὶ μὴ παρόντων , καὶ αἴσθησιν μὲν ἐγρηγορότων γίνεσθαι , φαντασίαν δὲ καὶ κοιμωμένων . ἔτι αἴσθησις μὲν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν οὐ γὰρ ἐφ’ ἡμῖν μὴ παρόντων τῶν αἰσθητῶν αἰσθάνεσθαι ) , φαντασία δὲ καὶ ἐφ’ ἡμῖν · ἐφ’ ἡμῖν γὰρ φαντασίαν τινὸς καὶ μὴ παρόντος λαβεῖν . ἐκ τούτων μὲν οὖν ἄν τις καὶ τοιούτων δείξειεν , ὅτι διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως . ὅτι δὲ πάλιν ταὐτόν πὼς τῇ αἰσθήσει , μετ’ ὀλίγον εἰσόμεθα . τί δ’ ἐστὶν ἡ φαντασία , ὧδε γνωρίσαιμεν ἄν · δεῖ νοεῖν γίνεσθαι ἐν ἡμῖν ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν τῶν περὶ τὰ αἰσθητὰ οἷον τύπον τινὰ καὶ ἀναζωγράδοκεῖν φήμα ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ • τοῦτο δὲ τὸ πρῶτον αἰσθητήριόν ἐστιν ἡ καρδία , ἐν ᾗ ἡ αἰσθητικὴ δύναμις τῆς ψυχῆς ἐστι . γίνεται οὖν ζωγράφημά τι ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ , ἐγκατάλειμμά τι ὂν τοῦτο τὸ ζωγράφημα τῆς ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ γινομένης κινήσεως , ὃ καὶ μηκέτι τοῦ αἰσθητοῦ παρόντος ὑπομένει τε καὶ σῴζεται ὂν ὥσπερ εἰκών τις αὐτοῦ , ὃ καὶ τῆς μνήμης ἡμῖν σῳζόμενον αἴτιον γίνεται . τὸ δὲ τοιοῦτον ἐγκατάλειμμα καὶ τὸν τοιοῦτον ὥσπερ τύπον φαντασίαν καλοῦσι . δι’ ὃ καὶ ὁρίζονται τὴν φαντασίαν τύπωσιν ἐν ψυχῇ καὶ τύπωσιν ἐν ἡγεμονικῷ . μήποτε δὲ οὐχ ὁ τύπος αὐτός ἐστιν ἡ φαντασία , ἀλλ’ ἡ περὶ τὸν τύπον τῆς φανταστικῆς δυνάμεως ἐνέργεια . εἰ γὰρ ἦν αὐτὸς ὁ τύπος ἡ φαντασία , ἦμεν ἄν ἐν φαντασίᾳ καὶ μὴ ἐνεργοῦντες περὶ αὐτόν , ἔχοντες δὲ αὐτόν · καὶ ἅμα ἂν ἦμεν ἐν πλείοσι φαντασίαις καὶ τοσαύταις , ὅσων τὸν τύπον σῴζομεν . ἔτι ἤτοι τὴν γινομένην νῦν τύπωσιν φαντασίαν λέγουσιν ἢ τὴν γεγονυῖαν ἤδη καὶ οὖσαν . ἀλλ’ εἰ μὲν τὴν γινομένην νῦν , τὴν αἴσθησιν ἄν λέγοιεν τὴν κατ’ ἐνέργειαν φαντασίαν , εἰ δὲ τὴν γε | γονυῖαν καὶ σῳζομένην , τὴν μνήμην . ἀλλ’ εἴη ἄν ὡς ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως · ὡς γὰρ ἐπ’ ἐκείνης ἔστι μέν τι αἰσθητόν , ἔστι δέ τις καὶ δύναμις αἰσθητική , ἔστι δὲ καὶ ἐν · έργεια δυνάμεως περὶ τὸ αἰσθητόν , ἣν καλοῦμεν αἴσθησιν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς νοήσεως νοητὸν μὲν τὸ πρᾶγμα , νοῦς δὲ ἡ δύναμις , νόησις δὲ ἡ τοῦ νοῦ περὶ τὸ νοητὸν ἐνέργεια , οὕτως δὲ ὑποληπτέον ἔχειν καὶ περὶ τῆς φαντασίας , τὸ μέν τι εἶναι φανταστόν τοῦτο δ’ ἄν εἴη τὸ ἀπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειν αἰσθήσεως γινόμενον ἐγκατάλειμμα καὶ οἱονεὶ ζωγράφημα , ἀνάλογον ὂν τῷ αἰσθητῷ τε καὶ νοητῷ ) , τὸ δὲ φανταστικὴν δύναμιν , ἀνάλογον ὂν καὶ αὐτὸ τῇ αἰσθητικῇ δυνάμει καὶ τῷ νῷ , τὸ δὲ φαντασίαν οὖσαν καὶ αὐτὴν ἀνάλογον τῇ αἰσθήσει καὶ τῇ νοήσει , ἐνέργειαν οὖσαν τῆς φανταστικῆς δυνάμεως περὶ τὰ φανταστά · ὑπόκειται γὰρ τῇ φανταστικῇ δυνάμει τὰ ἀπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως γινόμενα ἐγκαταλείμματα , ὡς ὄντα τινὰ αἰσθητὰ ἐντός , ὡς τῇ αἰσθητικῇ τὰ αἰσθητὰ ὄντα ἐκτός . καλεῖται δὲ τὰ τοιαῦτα ἐγκαταλείμματα κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις , ὅτι τῆς αἰσθητικῆς ἐνεργείας ταῦτ’ ἐστὶν ἔργα · καὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθέσθαι ἐστὶ τὸ τὸν τύπον τούτων σχεῖν ἐν αὐτῷ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐκτὸς ὄντων . ἡ δὲ φανταστικὴ δύναμίς ἐστιν ἡ αὐτὴ κατὰ τὸ ὑποκείμενον τῇ αἰσθητικῇ , τῷ λόγῳ μέντοι διαφέρουσα · αἰσθητικὴ μὲν γάρ ἐστιν , καθ’ ὅσον τῶν αἰσθητῶν παρόντων ἐστὶν ἀντιληπτικὴ μόνον , φανταστικὴ δέ , καθ’ ὅσον , ὡς ἐκείνη περὶ τὰ αἰσθητὰ ἐκτὸς ὄντα ἐνεργεῖ , οὕτω καὶ αὕτη περὶ τὰ φανταστά , ὄντα ἐν τῷ ἔχοντι αὐτὰ σώματι ὥσπερ αἰσθητὰ αὐτῇ , εἰ καὶ μὴ παρείη ἔτι τὰ αἰσθητά . ὅταν μὲν γὰρ παρόντων τῶν αἰσθητῶν ἡ ἐνέργεια αὕτη γίνηται , αἴσθησις γίνεται ἡ γὰρ διὰ τοῦ αἰσθητηρίου παρόντος τοῦ αἰσθητοῦ ἐν τῷ αἰσθητικῷ γινομένη ἐνέργεια τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς αἴσθησίς ἐστι · δι᾿ ὃ καὶ ταὐτὸν εἶναι δοκεῖ ἥ τε αἴσθησις καὶ ἡ φαντασία ) · ὅταν δὲ μηκέτι τοῦ αἰσθητοῦ παρόντος ἡ ἐνέργεια τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς γίνηται περὶ τὸ γινόμενον ἀπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως ἐγκατάλειμμα ὡς αἰσθητόν τι , φαντασία τότε . ἡ δὲ περὶ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐγκατάλειμμα ἐνέργεια , ὅταν μὴ ἁπλῶς ὡς τοιοῦτον γίνηται , ἀλλὰ καὶ ὡς ἀπ’ ἄλλου τινὸς ἐγγινόμενον , τὸ μὲν μνήμη , τὸ δὲ ἀνάμνησίς ἐστι . μνήμη γάρ ἐστι κατοχὴ φαντάσματος ὡς εἰκόνος οὗ τὸ φάντασμα · τῆς γὰρ φαντασίας πολλάκις γινομένης συνίσταται μνήμη . διαφέρει δὲ μνήμης ἀνάμνησις τῷ τὴν ἀνάμνησιν εἶναι ἀνανέωσιν προτέρας μνήμης , ἐπὰν λήθη γενομένη τὸ συνεχὲς ἀναλύσῃ · καὶ ἔστιν αἴτιον ἀναμνήσεως ἡ τῶν πρώτων κινήσεων ἀνανέωσις . ἀλλὰ τὰ περὶ τούτων καὶ αὖθις ἐπισκεψόμεθα , νῦν δὲ τὰ περὶ τῆς φαντασίας ἔτι διαρθρωτέον . ἐκ ταύτης γὰρ ἡμῖν , ὡς εἴπομεν , ἔσται δῆλον καὶ τίς ἐστιν ἡ μνήμη . ἐπεὶ γὰρ ἐνδέχεταί τι ὑπ’ ἄλλου κινούμενον αὐτὸ πάλιν ἄλλο κινῆσαι ἡ γὰρ βακτηρία κινεῖ τὸν λίθον ὑπ’ ἄλλου κινουμένη ) , καὶ τὸ πρῶτον αἰσθητήριον , ἡ καρδία , ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν κινούμενον αὐτὸ πάλιν διὰ τῶν ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν γινομένων ἐν αὐτῷ κινήσεων , τουτέστιν ἐγκαναλειμμάτων καὶ τύπων καὶ ζωγραφημάτων , κινεῖ τὴν φανταστικὴν ψυχήν , ὡς τὰ αἰσθητὰ τὴν αἰσθητικήν . δι’ ὃ καὶ εἴη ἂν τῆς φαντασίας λόγος κίνησις ὑπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως , τουτέστι κίνησις ὑπὸ τῶν ἐγκαταλειμμάτων τῶν ἀπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ γενομένων . εἴρηται γὰρ ὅτι καλεῖται τὰ τοιαῦτα ἐγκαταλείμματα κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις . χρὴ δὲ τοῦ τύπου κοινότερον ἐπὶ τῆς φαντασίας ἀκούειν . κυρίως μὲν γὰρ τύπος ὁ κατ’ εἰσοχήν τε καὶ ἐξοχὴν ἡ τὸ τοῦ τυποῦντος ἐν τῷ τυπουμένῳ σχῆμα γινόμενον , ὡς ὁρῶμεν τὰ ἐπὶ τῶν σφραγίδων ἔχοντα · οὐχ οὕτω δὲ τὰ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐγκαταλείμματα ἐν ἡμῖν ποῖον γὰρ σχῆμα τὸ λευκὸν ἢ ὅλως τὸ χρῶμα ; ἢ ποῖον σχῆμα ἡ ὀσμή ; ἀλλὰ δι’ ἀπορίαν κυρίου τινὸς ὀνόματος τὸ ἴχνος καὶ ἐγκατάλειμμα τὸ ὑπομένον ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐν ἡμῖν τύπον καλοῦμεν μεταφέροντες τοὔνομα . τί μὲν οὗν ἐστι φαντασία , εἴρηται · τί δὲ μνήμη , δῆλον ἐκ τούτων · ἡ γὰρ περὶ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐγκατάλειμμα γινομένη ἐνέργει , ὅταν μὴ ἁπλῶς ὡς περὶ τοιοῦτον γίνηται , ἀλλὰ καὶ ὡς ἀπ’ ἄλλου γινόμενον , μνήμη ἐστίν . οἷον παρόντος τοῦδε τοῦ αἰσθητοῦ , φέρε εἰπεῖν τοῦ γεγραμμένου ἐν τῷδε τῷ πίνακι ἀνθρώπου ἢ λέοντος ἢ ἄλλου τινός , καὶ ἐνεργούσης περὶ αὐτὸ τῆς ὄψεως γίνεται ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τύπος τις καὶ ἐγκατάλειμμα καὶ ἀναζωγράφημα τοῦ γεγραμμένου λέοντος ἢ ἀνθρώπου ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ , ὅπερ ἐγκατάλειμμα καὶ ἀναζωγράφημα ὑπομένει καὶ σῴζεται καὶ μὴ παρόντος τοῦ αἰσθητοῦ · τοῦτο δὴ τὸ ἐγκατάλειμμα κινεῖ τὴν φανταστικὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς καὶ ποιεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν περὶ αὐτό , ὥσπερ καὶ τὰ αἰσθητὰ τὴν αἴσθησιν . ὅταν δὲ ἡ τοιαύτη τῆς φανταστικῆς δυνάμεως ἐνέργεια περὶ τὸ τοιοῦτον ἐγκατάλειμμα ἁπλῶς γίνηται , μὴ προσλογιζομένη ὅτι τόδε τὸ ἐγκατάλειμμα καὶ ὅδε ὁ τύπος ἀπὸ τοῦ γεγραμμένου ἐν τῷ τοιῳδὶ πίνακι ζῴου κατὰ τὸν δεῖνα χρόνον ἐνταῦθα γέγονεν , ἀλλ’ ἁπλῶς οὕτως περὶ αὐτὸ ἐνεργῇ φαντασία τὸ τοιοῦτον λέγεται . ὅταν δὲ πρὸς τῷ ἐνεργεῖν περὶ αὐτὸ προσλογίζηται , ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐν τῷ δεῖνι πίνακι γεγραμμένου ζῴου ὁ τύπος οὗτος καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα κατὰ τὸν δεῖνα χρόνον ἐνταῦθ’ γέγονε , καὶ ὅλως ὅτι ὅδε ὁ τύπος εἰκών ἐστι τοῦ ἐν τῷ πίνακι γεγραμμένου ζῴου , τότε ἡ τοιαύτη ἐνέργεια μνήμη λέγεται . φαν|τασία μὲν γάρ ἐστι καὶ λέγεται , ὅταν ἁπλῶς περὶ τὸν τύπον καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα γίνηται μὴ προσλογιζομένη , ὅτι ἀπ’ ἄλλου τινὸς ἐν τῷ πίνακι ὄντος γέγονε · μνήμη δ’ ἐστίν , ὅταν πρὸς τῷ ἐνεργεῖν περὶ αὐτὸ αἰσθάνηται καὶ ὅτι ἀπ’ ἄλλου τινὸς γέγονε , καὶ ἔτι ὅτι τοῦτο , οὗ αἰσθάνεται , εἰκών ἐστι τοῦ ἐν τῷ πίνακι γεγραμμένου ζῴου . τοῦτο δὴ κἂν ἀπὸ ἀληθοῦς ζῴου γίνηται , ταὐτόν ἐστι . καὶ ἐπεὶ μνήμη καὶ φατασία ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένῳ , φαντασία δὲ καὶ αἴσθησις ὁμοίως αἱ αὐταὶ γὰρ καὶ αὗται τῷ ὑποκειμένῳ , ὡς ἤδη εἴρηται ) , καλῶς λέγεται , ὅτι ἐν ᾧ αἰσθάνεται , τούτῳ καὶ μνημονεύει τὰ μνημονεύοντα . ὡς γὰρ ἀπὸ τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως τῆς ψυχῆς τὸ αἰσθάνεσθαι , οὕτως ἀπ᾿ αὐτῆς καὶ τὸ φαντάζεσθαι καὶ μνημονεύειν . ἰστέον δὲ ὅτι μνημονεύει μέν , ὡς εἰσόμεθα , καί τινα τῶν ἀλόγων ζῴων , ἀναμιμῄσκεται δὲ μόνα τὰ λογικὰ ζῷα . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων τοσαῦθ’ ἡμῖν εἰρήσθω διὰ τὸ ἀσαφῶς καὶ ἄγαν περινενοημένως τὸν περὶ μνήμης καὶ ἀναμνήσεως λόγον ἀπηγγέλθαι , ἐπὶ δὲ τὴν τῶν λεγομένων σαφήνειαν ἰτέον . Περὶ δὲ μνήμης καὶ τοῦ μνημονεύειν λεκτέον τί ἐστι καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν γίγνεται . Μνήμη ἐστὶν ἡ δύναμις τῆς ψυχῆς , καθ’ ἣν μνημονεύομεν , μνημονεύειν δὲ ἡ ἐνέργεια αὐτῆς · ὡς γὰρ νοῦς πρὸς νόησιν , οὕτω μνήμη πρὸς τὸ μνημονεύειν ἔχει . ἔστιν οὖν μνήμη καὶ φαντασία καὶ αἴσθησις ἡ πρώτη ἡ ἐν τῇ καρδίᾳ τῷ μὲν ὑποκειμένῳ αἱ αὐταί , τῷ λόγῳ δὲ διαφέρουσαι . πῶς δὲ αἱ αὐταὶ καὶ πῶς ἕτεραι , εἴρηται . λεκτέον οὖν , φησί , περὶ τοῦ μνημονεύειν καὶ τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι . διαφέρει γὰρ μνήμη ἀναμνήσεως , ὡς γνωσόμεθα μετὰ ταῦτα . λέγει δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοὺς μὲν βραδεῖς λέγων βραδεῖς τοὺς ἀφυεστέρους καὶ μὴ ταχέως ἀποστοματίζοντας ) μνημονικωτέρους , τοὺς δὲ ταχεῖς καὶ εὐφυεῖς καὶ εὐμαθεῖς ἀναμνηστικωτέρους . ὥστε διαφέροι ἂν καὶ κατὰ τοῦτο μνήμη ἀναμνήσεως · εἰ γὰρ ἦσαν αἱ αὐταί , ἦν ἄν καὶ πᾶς ὁ μνημονικὸς καὶ ἀναμνηστικός . Πρῶτον μὲν οὖν σκεπτέον , ποῖά ἐστι μνημονευτά · πολλάκις γὰρ ἐξαπατᾷ τοῦτο . Ὥσπερ ἐν τῷ Περὶ ψυχῆς ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐδίδαξε τὰς τῶν αἰσθήσεων ἐνεργείας καὶ ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν τὰς δυνάμεις τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς , ἀπὸ τῶν σαφῶν διδάσκων τὰ ἀσαφῆ , οὕτως ἐνταῦθα ἀπὸ τῶν μνημονευτῶν τὴν μνήμην . πρῶτον οὖν , φησί , σκεπτέον , ποῖά εἰσι μνημονευτά · πολλάκις γὰρ τὸ ἀγνοεῖν ποῖά εἰσι τὰ μνημονευτὰ ἐξαπατᾷ καὶ ποιεῖ ἡμᾶς ἄλλα περὶ μνήμης λογίζεσθαι . ἔστι δὲ οὕτε τὸ μέλλον μνημονευτὸν οὕτε τὸ ἐνεστώς · τοῦτο γὰρ εἶπε παρόν . ἀλλ’ ἔστι τὸ μὲν μέλλον ἢ δοξαστὸν ἢ ἐλπιστὸν ἢ ἐπιστημονικόν ἔστι γὰρ καὶ ἐπιστήμη ἐλπιστικὴ ὥσπερ ἡ μαντική · ἐλπίζει γὰρ ὁ μάντις γενέσθαι αὔριον τόδε ) , τὸ δὲ ἐνεστὼς αἰσθητόν · τοῦ παρόντος γὰρ ἡ αἴσθησις . ἐπεὶ οὖν ἅπαν ἢ παρόν ἐστιν ἢ μέλλον ἢ παρεληλυθός ὅπερ παρεληλυθὸς γενόμενον εἶπεν ) , ἡ δὲ μνήμη οὐδενός ἐστι τῶν δύο , ἔσται τοῦ γενομένου . ἀνάγκη γὰρ αὐτὴν τινὸς εἶναι . εἰπὼν δὲ ὅτι ἡ δὲ μήμη τοῦ γενομένου , ἐπήγαγε τὸ δὲ παρὸν ὅτε πάρεστιν , οἷον τοδὶ τὸ λευκὸν ὅτε ὁρᾷ . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον · ἡ μνήμη τοῦ γενομένου ἐστίν , οὐ τοῦ παρόντος . τὸ γὰρ παρόν , ὅτε πάρεστι καὶ ὁρᾶται ἔστω δὲ τὸ παρὸν καὶ ὁρώμενον , λόγου χάριν τοδὶ τὸ λευκόν ) , οὐδεὶς ἂν φαίη μνημονεύειν . ὁμοίως οὐδὲ τὸ νοητὸν ὅτε νοεῖ τις , φαίη ἄν μνημονεύειν . ἀλλὰ τὸ μὲν ὁρώμενον ὅτε ὁρῶμεν , αἰσθάνεσθαί φαμεν αὐτοῦ , τὸ δὲ νοούμενον ἐπίστασθαι μόνον , ἀλλ’ οὐ μνημονεύειν . τὸ ἐπίστασθαι δὲ ἐνταῦθα δηλωτικόν ἐστι τοῦ εἰς ἐπιστήμην ἄγεσθαι . θεωρούμενον γὰρ τὸ πρῶτον μὲν ἀγνοούμενον , νῦν δὲ πρώτως μανθανόμενον λέγει • ὥστε καὶ ἐπίστασθαι λέγοι ἄν τὸ εἰς ἐπιστήμην ἄγεσθαι . ὅταν οὖν ὁρᾷ τις ἢ νοῇ , οὔ φησιν ὅτι μνημονεύει , ὅταν δὲ ἄνευ τῶν ἔργων σχῇ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν αἴσθησιν . λέγει δὲ ἔργα τοδὶ τὸ ζῷον ἢ τὸ κυρίως ἢ τὸ γεγραμμένον , ὁμοίως καὶ τρίγωνον τὸ γεγραμμένον ἐν τῷδε τῷ βιβλίῳ . εἴη ἂν οὖν τὸ λεγόμενον · ὅταν οὑν χωρὶς τοῦ ἐνεργεῖν περὶ τὸ ζῷον ἢ περὶ τὸ ἐν τῷ βιβλίῳ τρίγωνον αὐτοὺς μόνους τοὺς τύπους τούτων θεωρῇ ἡ ψυχή , μὴ ἁπλῶς δὲ ἀλλ’ ὡς ὄντας εἰκόνας τινῶν , τότε μέμνηται . τότε γάρ φαμεν μεμνῆσθαί τινα τοῦ τριγώνου τὰς δύο ὀρθάς , ὅταν φαντάζηται , ὅτι κατὰ τὸν δεῖνα καιρὸν ἐν τῷ δεῖνι βιβλίῳ παρὰ τοῦ δεῖνος γεωμέτρου ἔμαθεν ἢ ἐθεώρησεν , ἀλλ’ οὐχὶ ὅταν μανθάνῃ . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν , οὐχ ὅταν ὁρᾷ , ἀλλ’ ὅταν φαντάζηται , ὅτι εἶδέ τι ἢ ἤκουσε κατὰ τὸν δεῖνα χρόνον . Ἀεὶ γὰρ ὅταν ἐνεργῇ κατὰ τὴν μνήμην , οὕτως ἐν τῇ ψυχῇ . Τουτέστιν ἀεὶ γὰρ ὅταν ἐνεργῇ περὶ τοὺς τύπους ἡ ψυχή τῶν πραγμάτων ἁπάντων , λέγει ὅτι πρότερον τοῦτο ἤκουσε . εἰ γὰρ μὴ τοῦτο λέγει μηδὲ συναισθάνεται τοῦ πρότερον καὶ τοῦ ὑπὸ τίνος ἤκουσεν , οὐκ ἔστι μνήμη . εἰπὼν δὲ ὅτι ὅταν ἐνεργῇ , ἐπήγαγε κατὰ τὴν μνήμην , δυνάμει λέγων · ὅταν ἐνεργῇ τὴν ἐνέργειαν , καθ’ ἣν ἡ μνήμη εἰδοποιεῖται . αὕτη δὲ ἦν τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ τοῦ χρόνου καὶ τοῦ πράγματος , ἀφ’ οὗ γέγονεν ὁ τύπος καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα . Ἔστι μὲν οὖν ἡ μνήμη οὔτε αἴσθησις οὔτε ὑπόληψις , ἀλλὰ τούτων τινὸς ἕξις . Υπόληψιν λέγει τὴν κοινῶς κατηγορουμένην κατά τε δόξης καὶ νοήσεως 12 καὶ τῶν λοιπῶν λογικῶν δυνάμεων . ἡ ὑπόληψιν λέγοι ἂν νῦν καταχρηστικώτερον τὴν φαντασίαν . ἔστι μὲν οὖν οὔτε ὑπόληψις οὔτε ταὐτὸν τῇ αἰσθήσει , ἀλλ’ ἕξις ἢ πάθος αἰσθήσεως , ἐπειδὴ καὶ ἡ φαντασία . τὸ δὲ ὅταν γένηται χρόνος ἴσον ἐστὶ τῷ ὅταν αἰσθάνηται καὶ τοῦ χρόνου , καθ’ ὃν γέγονε τὸ ἐγκατάλειμμα , καὶ οὐ μόνον τοῦ χρόνου , ἀλλὰ καὶ τοῦ πράγματος , ἀφ’ οὗ . τοῦ δὲ ὁρωμένου ἢ νοουμένου τῷ παρόντι καὶ ἐνεστῶτι χρόνῳ οὐκ ἔστι μνήμη , καθάπερ εἴρηται , ἀλλ’ αἴσθησις καὶ ἐπιστήμη . μνήμη δ’ ἐστὶ τοῦ γενομένου . δι’ ὃ μετὰ χρόνου πᾶσα μνήμη , τουτέστι δι’ ὃ τότε ἐστὶ καὶ λέγεται μνήμη , ὅταν αἰσθάνηται καὶ τοῦ χρόνου , ὅτι χθὲς ἢ ὅλως πρότερον εἶδον ἡ ἤκουσα . καὶ ἐπεὶ τότε γίνεται μνήμη , ὅτε χρόνου αἴσθησις , ὅσα χρόνου αἰσθάνεται , ταῦτα καὶ μνημονεύει . ὁ γὰρ πεπτωκὼς ὄνος πέρυσιν εἰς τόνδε τὸν βόθρον , τήμερον δὲ ἰδὼν αὐτὸν καὶ ἀναχωρήσας , ᾔσθετο , ὅτι πρότερον πέπτωκεν ἐν αὐτῷ . αἰσθάνεται οὖν καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ χρόνου , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως τοῖς ἀνθρώποις · ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος πρὸς τῷ αἰσθάνεσθαι , πότε εἶδε καὶ πότε ἤκουσεν , οἶδε καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ παρεληλυθότος καὶ μέλλοντος , τὰ δ’ ἄλογα τούτου μόνου αἰσθάνεται τοῦ ὅτι νῦν πίπτει ἢ πέπτωκε , τοῦ δὲ μέλλοντος ἔννοιαν οὐκ ἴσχει . εἰπὼν δὲ ὅτι ὅσα χρόνου αἰσθάνεται ταῦτα μνημονεύει , ἐπήγαγε · καὶ τούτῳ ᾧ αἰσθάνεται , τουτέστι καὶ ἐν τούτῳ τῷ μέρει τῆς ψυχῆς μνημονεύει , ἐν ὣ καὶ αἰσθάνεται · τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ αἰσθητικόν · ἐν γὰρ τῷ θρεπτικῷ ἢ τῷ φυτικῷ οὐκ ἔστι μνήμη , ἀλλὰ τῷ αἰσθητικῷ , ἐν ᾧ καὶ τὸ φαντάζεσθαι . Ἐπεὶ δὲ περὶ φαντασίας εἴρηται πρότερον ἐν τοῖς Περὶ ψυχῆς καὶ νοεῖν οὐκ ἔστιν ἄνευ φαντάσματος . Τὸ μὲν τῆς λέξεως συνεχές ἐστιν ἐν τῷ ὥστε τοῦ νοουμένου κατὰ συμβεβηκὸς ἂν εἴη , ὡς εἶναι τὸ πᾶν τοιοῦτον · ἐπεὶ δὲ περὶ φαντασίας εἴρηται πρότερον ἐν τοῖς Περὶ ψυχῆς καὶ νοεῖν οὐκ ἔστιν ἄνευ φαντάσματος , φανερὸν ὅτι τοὐ νοουμένου κατὰ συμβεβηκὸς ἂν εἴη . τὰ δ’ ἄλλα μεταξὺ παρεμβέβληται ὡς κατασκευαστικὰ τοῦ μηδὲν νοεῖν ἄνευ φαντάσματος . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον ἀπάντησις καὶ λύσις πρὸς ἔνστασιν τοιαύτην δυναμένην φέρεσθαι πρὸς τὰ ῥηθέντα · εἰπὼν γὰρ ὅτι ἡ μνήμη μόνης τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς ἐστι καὶ τούτῳ μόνῳ μνημονεύει ᾧ καὶ αἰσθάνεται , ἐπειδὴ μνημονεύομεν καὶ τῶν νοητῶν τὰ γὰρ ἐπιστητὰ νοητά ) , εἶπεν ἄν τις , ὅτι , ἐπειδὴ καὶ τῶν ἐπιστητῶν ἐστι μνήμη , οὐκ ἄν εἴη μόνης τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς ἡ μνήμη καὶ τὸ μνημονεύειν , ἀλλὰ καὶ τῆς λογικῆς . λύει οὖν αὐτὴν λέγων , ὅτι τοῦ νοουμένου λέγων νοούμενον τὸ νοητὸν ἤτοι τὸ καθόλου , τὰ γὰρ μερικὰ αἰσθητά ) , τοῦ δὴ νοουμένου κατὰ συμβεβηκός ἐστι μνήμη . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἄν εἴη ἡ μνήμη ἕξις ἢ πάθος καὶ τοῦ λογικοῦ μέρους τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ μόνου τοῦ αἰσθητικοῦ . ὁ γὰρ νοῦς συμπλέκεται τῇ φαντασίᾳ , ὡς μαθησόμεθα τὴν λέξιν βασανίζοντες , καὶ ἄνευ ταύτης οὐδὲν νοεῖ · πίναξ γάρ ἐστιν ἡ φαντασία τῷ νῶ . τὰ γὰρ ἐν αὐτῇ ἐγγραφέντα καὶ ἐντυπωθένται ἀπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως ὁρῶν ὁ νοῦς ἀποσυλᾷ τοὺς καθόλου λόγους αὐτῶν . ὡς γὰρ ἄνευ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως οὐκ ἔστι φανσασία , οὕτως οὐδὲ ἄνευ φαντασίας λῆψις τοῦ καθόλου . ἀπὸ γὰρ τῶν ἐν αὐτῇ τύπων καὶ ἐγκαταλειμμάτων , ὡς εἴρηται , συνάγει τοὺς καθόλου λόγους ὁ νοῦς . ὑφ᾿ οὗ συνάγεται ἀναγκαίως , ὡς ἔχε . τὸ ἐγκατάλειμμα καὶ ὁ τύπος ὁ κινῶν τὴν φαντασίαν πρὸς τὰ αἰσθητά , οὕτως ἔχειν καὶ τοὺς καθόλου λόγους τοὺς κινοῦντας τὸν νοῦν πρὸς τοὺς τῆς φαντασίας τύπους καὶ τὰ ἐγκαταλείμματα . γίνεται γὰρ ἀπὸ μὲν τῶν αἰσθητῶν ὁ τύπος καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα , ἀπὸ δὲ τούτων τὸ καθόλου . ὥστε συμπλέκεται ὁ νοῦς τῇ φαντασία , καὶ ἄνευ αὐτῆς οὐδέν τι δύναται νοεῖν . εἰ δὲ τοῦτο , δηλονότι ὥσπερ ἡ αἴσθησις καθ’ αὑτὸ μὲν ὁρᾷ τὸν γεγραμμένον ἐν Ἀθήναις ἐλέφαντα , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸν ἐν Ἰνδίᾳ νεμόμενον , ἢ ἵνα σαφέστερον εἴπω , ὥσπερ ἡ αἴσθησις ὁρῶσα τὸν Σωκράτην ὁρᾷ τὸν κοινὸν καὶ καθόλου ἄνθρωπον καὶ γὰρ ἐν τῷ καθ’ ἕκαστα τὸ καθόλου ) , οὕτω καὶ ἡ μνήμη καθ’ αὑτὴν μέν ἐστι τοῦ τύπου καὶ τοῦ πάθους , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τοῦ καθόλου · τὸ γὰρ καθόλου κατὰ ἀναπλασμὸν ἀπὸ τοῦ ἐν τῇ αἰσθήσει πάθους ὁ νοῦς ἀναζωγραφεῖ . οὕτως οὗν καὶ ἡ μνήμη καθ’ αὑτὴν μὲν ἐνεργεῖ περὶ τοὺς τύπους καὶ τὰ ἐγκαταλείμματα , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ περὶ τὰ καθόλου . κατὰ συμβε|βηκὸς ἄρα ἐστὶ μνήμη τοῦ νοητοῦ διὰ τὸ ἅμα τῷ γενέσθαι μνήμην τῶν πραγμάτων συναναφαίνεσθαί πὼς αὐτῇ καὶ τὸ ἐκ τούτων καθόλου . καὶ ἔστι καθ’ αὑτὸ μὲν ὁ νοῦς τῶν καθόλου , ὡς ἡ φαντασία τῶν φανταστῶν , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τῶν αὐτῶν τούτων καθόλου ἡ μνήμη , ὡς καὶ ἡ ἐν Ἀθήναις αἴσθησις τοῦ ἐν Ἰνδίᾳ νεμομένου ἐλέφαντος . ταῦτα μὲν οὖν ἀρκούντως , ἐπὶ δὲ τὴν λέξιν μετιτέον . Συμβαίνει γὰρ τὸ αὐτὸ πάθος ἐν τῶ νοεῖν , ὅπερ καὶ ἐν τῷ διαγράφειν . Τοῦτο καὶ τὰ ἐφεξῆς . πάντα , ὡς εἴρηται , μεταξὺ παρεμβέβληται , κατασκευαστικὰ ὄντα , ὡς δηλοῖ καὶ ὁ γὰρ σύνδεσμος αἰτιολογικὸς ὤν . εἰσὶν οὖν κατασκευαστικά , ὅτι οὐδὲν νοεῖ ἄνευ φαντάσματος ὁ νοῦς . πάνυ δὲ 10 ἀσαφῶς καὶ μεμελανωμένως ἀπαγγέλλει τὰ λεγόμενα . ἐστι δὲ συλλεξάμενον τὸν νοῦν εἰπεῖν οὕτως · συμβαίνει τὸ αὐτὸ πάθος ἐν τῷ νοεῖν , ὅπερ καὶ ἐν τῷ διαγράφειν . ὥσπερ γὰρ ἐν ταῖς ἀποδείξεσιν βουλόμενοι ἀποδεῖξαι , ὅτι τοῦ τριγώνου αἱ τρεῖς γωνίαι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι εἰσί , καὶ μηδὲν ὅλως χρῄζοντες πρὸς τὴν τοιαύτην δεῖξιν ὡρισμένου τινὸς ποσοῦ κἂν γὰρ δακτυλιαία ἐστὶν ἑκάστη τῶν πλευρῶν αὐτοῦ κἂν πηχυαία κἂν ἡτισοῦν , δειχθήσονται δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι , ὥστε ὅλως μὴ δεόμενοι ὡρισμένου τινὸς ποσοῦ , οὔτε γὰρ ἰσοσκελοῦς οὔτε ἰσοπλεύρου οὔτε σκαληνοῦ , ἀλλὰ μόνον τριγώνου ) , ὅμως διαγράφομεν ὡρισμένον τρίγωνον κατὰ ποσόν ὃ γὰρ ἄν γραφῇ , ἢ ἰσόπλευρον ἀνάγκη εἶναι ἤ τι τοιοῦτο , πᾶν δὲ τὸ γεγραμμένον εὐθύγραμμον ὥρισται ) , οὕτω καὶ ὁ νοῶν , κἄν μὴ ποσὸν νοῇ , τίθεται πρὸ ὀμμάτων ποσόν . κἀν γὰρ λευκόν , κἂν θερμόν , κἄν ὀσμήν , κἂν ἄλλο τι τῶν ἀμερῶν νοῇ , μετὰ ποσοῦ ταῦτα νοεῖ · ἢ γὰρ ἐπιφάνειαν λευκὴν ἢ σῶμα θερμόν . ἀλλὰ κἄν ποτε πρὸς τὸν πρῶτον καὶ πολυτίμητον νοῦν ἐπιστρέψῃ , εὐθὺς ὄγκους καὶ μεγέθη καὶ διαστάσεις τινὰς φαντάζεται . πάλιν δὲ εἰ καὶ νοῶν τὸ λευκὸν ἢ τὴν ὀσμὴν ἢ τὴν γλυκύτητα , ποσὰ μὴ ὄντα , τίθεται πρὸ ὀμμάτων ποσόν , τουτέστι μετὰ διαστάσεως τινος καὶ ποσότητος ταῦτα νοεῖ , ἀλλ’ οὐχ ᾗ ποσὰ ταῦτα νοεῖ , ἀλλ’ ᾗ τὸ μὲν λευκὸν διακριτικόν ἐστιν ὄψεως , τὸ δὲ θερμὸν συγκριτικὸν μὲν τῶν ὁμογενῶν , διακριτικὸν δὲ τῶν ἀλλοτρίων , καὶ τὸ γλυκὺ ὁμοίως . ὅτι δὲ μετὰ ποσότητος ταῦτα νοεῖ , δῆλον · ἐπειδὰν γὰρ νοῇ λευκόν , μετὰ ἐπιφανείς ἢ σώματος αὐτὸ νοεῖ · ἡ δὲ ἐπιφάνεια καὶ τὸ σῶμα ποσόν . ἐπεὶ οὖν ὁ νοῦς ὃ ἄν νοῇ μετὰ ποσοῦ τινος αὐτὸ νοεῖ , ταῦτα δὲ τῆς φαντασίας αὕτη γὰρ παρεμπίπτουσα ταῖς τοῦ νοῦ νοήσεσιν , ὡς ὁ Πλάτων φησίν , οὐκ ἐᾷ νοῆσαι καθαρῶς , ὅπερ ἐστὶν ἕκαστον τῶν νοουμένων , ἀλλ’ εὐθὺς ὄγκους καὶ διαστάσεις καὶ μεγέθη παρεμφαίνει ) , φανερὸν ὅτι οὐδέν τι νοεῖ χωρὶς φαντάσματος . Ἄν δὲ ἡ φύσις ᾖ τῶν ποσῶν , ἀορίστων δέ , τίθεται μὲν πόσ’ ὂν ὡρισμένον , νοεῖ δὲ ᾗ ποσὸν μόνον . Εἰπὼν ὅτι κἂν μὴ ποσὸν νοῇ εἰσὶ δέ , ὡς ἴσμεν , μὴ ποσὰ πᾶσαι αἱ ἄλλαι αἱ παρὰ τὸ ποσὸν κατηγορίαι , οὐσία , ποιόν , πρός τι καὶ αἱ λοιπαί ) , ἐπήγαγεν · ἄν δὲ ἡ φύσις ᾗ τῶν ποσῶν , ἀορίστων δέ . ἔστ’ . δὲ τὸ λεγόμενον · ἄν δὲ ᾗ τὸ νοούμενον μὴ οὐσία μηδὲ ποιόν , ἀλλά τι τῶν ὑπὸ τὸ ποσόν , οἷον τρίγωνον ποσὸν γάρ τι τὸ τρίγωνον ) , ἄν οὗν ποσόν , ἀόριστον μέντοι ἀόριστος γὰρ κατὰ τὸ ποσὸν ἡ τοῦ τριγώνου φύσις ) , τίθεται μὲν καὶ καταγράφει ποσὸν ὡρισμένον πᾶν γὰρ γεγραμμένον τρίγωνον , ὡς ἤδη εἴρηται , ὡρισμένον ) , νοεῖ δὲ οὐχ ὡρισμένον οὐ γὰρ νοεῖ αὐτὸ ὅτι σκαληνὸν ἢ ἰσόπλευρον ) , ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς ποσόν , τουτέστιν ἀλλ’ ἁπλῶς τρίγωνον , καὶ τρίγωνον ἀδιάστατον · ὁ γὰρ τοῦ τριγώνου λόγος καὶ τὸ εἶδος ἀδιάστατον . οἱ μὲν γὰρ ἐν τῇ φαντασίᾳ τοῦ αἰσθητοῦ τριγώνου τύποι ὡρισμένοι τρόπον τινὰ κατὰ μέγεθος ὅσον γὰρ ἦν τὸ γεγραμμένον , τοσοῦτον αὐτὸ πάλιν ἡ φαντασία φαντάζεται ) , τὰ δὲ καθόλου , ἅπερ ἐκ τῶν τύπων συναθροίζεται , ἀόριστα κατὰ μέγεθος · οὐδὲν γὰρ καθόλου ὥρισται μέγεθος . ὥστε μετὰ μεγέθους ἀεὶ ἡ νόησις αὐτοῦ , ὥσπερ καὶ τὰ ὁρώμενα γράμματα μετὰ μεγέθους τινός . ταῦτα δὲ λέγεται περὶ τοῦ καθ’ ἕξιν νοῦ , ἀλλ’ οὐ περὶ τοῦ πρακτικοῦ . νοεῖ μὲν οὖν αὐτὰ οὐχ ᾗ μεγέθη οὐδ’ ὡς ἔχοντα τοσόνδε μέγεθος , ἀλλ’ ὅλως ὡς ἀμεγέθη , εἰ καὶ παρεμπίπτει μεγέθους φαντασία · εἰ δὲ μετὰ μεγέθους , δηλονότι μετὰ φαντασίας · οὐδὲν ἄρα νοεῖ χωρὶς φαντασματος . Διὰ τίνα μὲν οὖν αἰτίαν οὐκ ἐνδέχεται νοεῖν ἄνευ συνεχοῦς οὐδ’ ἄνευ χρόνου τὰ μὴ ἐν χρόνῳ ὄντα ἄλλος λόγος . Μῆ ἐν χρόνῳ λέγει πάντα τὰ ἀίδια . εἰπὼν δὲ ὅτι πᾶν , ὃ ἄν νοῇ ὁ ἐν ἕξει δηλονότι νοῦς , μετὰ φαντασίας τινὸς καὶ μεγέθους αὐτὸ νοεῖ καὶ ἐν χρόνῳ , ἐπειδὴ συνῄσθετο ἀπαιτούμενος τὴν τούτων αἰτίαν ζητεῖται γὰρ διὰ τί τὰ ἀμεγέθη καὶ ἄχρονα μετὰ μεγέθους καὶ ἐν χρόνῳ νοεῖται ) , ἐπήγαγε · διά τίνα μὲν οὖν αἰτίαν οὐκ ἐνδέχεται νοεῖν ἄνευ συνεχοῦς καὶ μεγέθους μηδὲ ἄνευ χρόνου τὰ ἀίδια , ἄλλος λόγος , καὶ προσυπακουστέον τὸ ἀκριβέστερος . εἴρηται μὲν γὰρ καὶ νῦν ὅτι διὰ τὸ συμπλέκεσθαι τῇ φαντασίᾳ , δέδεικται δὲ καὶ ἐν ἄλλοις ἀκριβέστερον , καὶ διὰ τί ἐν χρόνῳ καὶ οὐκ ἀχρόνως . ἇλος οὖν λόγος ἀκριβέστερος δέδειχε τὸ παρόν . μήποτε δὲ τὸ ἄνευ χρόνου ὡς ἑρμηνευτικὸν ἐπῆκται τοῦ ἄνευ συνεχοῦς , ἶν’ ᾗ τὸ ἄνευ συνεχοῦς καὶ τὸ ἄνευ χρόνου ἐκ παραλλήλου κείμενον · ὁ γὰρ χρόνος συνεχής ἐστιν . καὶ εἴη ἄν τὸ λεγόμενον · διὰ τίν μὲν οὖν αἰτίαν οὐ δύναται νοεῖν τὰ μὴ ἐν χρόνῳ ἄνευ χρόνου , ἄλλος λόγος . ζητεῖται γὰρ τοῦτο . Μέγεθος δ’ ἀναγκαῖον γνώριζε καὶ κίνησιν , ᾧ καὶ χρόνον . Τοῦτο συνεχὲς ἄν οἶμαι εἴη τῷ τίθεται πρὸ ὀμμάτων ποσόν , νοεῖ δ’ οὐχ ᾗ ποσόν . εἰπὼν γὰρ ὅτι ὁ νοῦς τίθεται πρὸ ὀμμάτων τὸ μὴ ποσὸν ὡς ποσόν , ὅμως οὐχ ἡ ποσὸν νοεῖ αὐτὸ οὐδὲ γάρ ἐστι τὴν ἀρχὴν ποσόν ) , ἀλλ’ ᾗ ἄποσον , περὶ ὧν ἀκριβέστερον εἴρηται ἐν τῷ τρίτῳ λόγῳ τῶν Περὶ ψυχῆς , ὅτε ἐζητεῖτο πῶς ὁ νοῦς νοεῖ τὰ νοητά . ἐπειδὴ οὖν γνῶσις ἡμῖν γίνεται καὶ μεγέθους καὶ κινήσεως , ἅπερ ἐστὶ καὶ κυρίως ποσά , λέγει ὅτι ταῦτα γνωρίζει τῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς ᾧ καὶ τὸν χρόνον · γνωρίζει δὲ τὸν χρόνον τῇ πρώτῃ αἰσθήσει . τὸ δὲ καὶ τὰ φαντάσματα τῆς κοινῆς αἰσθήσεως πάθος ἐστίν οὕτως ἐπῆκται , ὡς εἰ ἔλεγεν · ἐν ἐκείνῳ τῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς γινώσκει μέγεθος καὶ κίνησιν , ᾧ καὶ χρόνον · ἔστι δὲ τὸ μόριον ἐκεῖνο ἡ κοινὴ αἴσθησις , ἧς πάθος ἐστὶν ἡ φαντασία . εἰ δὲ πάντα , ἀφ’ ὧν ὁ νοῦς τὰ καθόλου συνάγει , φανταστά χωρὶς γὰρ φαντασίας οὐδὲν ὁ νοῦς νοεῖ ἢ συνεργούσης ἢ ἐμποδιζούσης , τὰ μὲν συνεργούσης ὡς ἐπὶ τῶν μαθημάτων — οἷον γὰρ ἀβάκιον τοῦ νοῦ ἐστιν ἐπὶ τούτων ἡ φαντασία · καὶ εἰς ἄλλα δὲ πολλὰ συνεργεῖ — , τὰ δὲ καὶ ἐμποδιζούσης , ὡς ἐπὶ τῆς τῶν νοητῶν τε καὶ θείων θεωρίας · ἐν γὰρ τῇ τούτων θεωρίᾳ περιέλκεται ὁ νοῦς ὑπὸ τῆς φαντασίας σχήματα καὶ μεγέθη φανταζομένης καὶ μὴ συγχωρούσης ἐκείνων εἰλικρινῶς ἀντιλαμβάνεσθαι ) , εἰ δὴ πάντα , ἀφ’ ὧν ὁ νοῦς τὰ καθόλου συνάγει , φανταστά , ἡ δὲ φαντασία καὶ ἡ μνήμη αἱ αὐταὶ τῶ ὑποκειμένῳ καὶ πάθη τῆς κοινῆς αἰσθήσεως , δηλονότι τῷ πρώτῳ αἰσθητικῷ τούτων ἡ γνῶσίς ἐστι . καὶ δῆλον τοῦτο ἐκ τοῦ μνημονεύειν καὶ πολλὰ τῶν ἀλόγων ζῴων . τὸ δὲ ἡ δὲ μνήμη καὶ τῶν νοητῶν οὐκ ἄνευ φαντάσματός ἐστιν ἴσον ἐστὶ τῷ ταῦτα δέ , ὧν ὡς νοητῶν μνημονεύει , οὐκ εἰσὶ νοητά , ἀλλὰ φανταστά . λέγομεν δὲ αὐτὰ νοητὰ καὶ μνήμην νοητῶν ἡ διὰ τὸ τὸν νοῦν περὶ αὐτὰ ἐνεργεῖν , ὡς εἶναι φανταστὰ μὲν ἀπλῶς , ὅταν ἡ αἴσθησις ἡ πρώτη περὶ αὐτὰ ἐνεργῇ , νοητὰ δέ , ὅταν ὁ νοῦς μετὰ τῆς φαντασίας , ὡς ἡ ὄψις μετὰ τοῦ βιβλίου · ἢ καὶ διὰ τὸ ἀπ’ αὐτῶν συνάγεσθαι τὰ νοητά , αὐτούς φημι τοὺς καθόλου λόγους . εἰ δὲ τοῦτο , φανερὸν ὅτι ἡ μνήμη τοῦ νοουμένου , τουτέστι τοῦ νοητοῦ , κατὰ συμβεβηκὸς ἄν εἴη , καθ’ αὑτὸ δὲ τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ , τουτέστι τῆς πρώτης καὶ κοινῆς αἰσθήσεως . εἰ δ’ ἦν ἡ μνήμη πάθος τοῦ νοῦ , ἦν ἂν καθ’ αὑτὸ καὶ τῶν νοητῶν . φανερὸν δέ , ὡς καὶ πρότερον εἴρηται , ὅτι τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ πάθος ἢ ἕξις ἐστὶν ἡ μνήμη , καὶ ἐκ τοῦ πολλοῖς τῶν ἀλόγων ζῴων ὑπάρχειν καὶ μὴ μόνοις τοῖς ἀνθρώποις τοῖς ἔχουσι δόξαν καὶ φρόνησιν . εἰ γὰρ μὴ ἦν τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ , ἀλλά τινος τῶν νοητικῶν μερῶν , οὐδενὶ ἄλλῳ ἄν ὑπῆρχε πλὴν ἀνθρώποις · μόνοι γὰρ οὗτοι νοῦν ἔχουσιν . εἰπὼν δὲ ὅτι οὐκ ἂν ὑπῆρχεν πολλοῖς τῶν ἄλλων ζῴων , ἐπήγαγεν ἴσως ’δε οὐδενὶ τῶν θνητῶν , ὡς ταὐτὸν τῷ ἴσως δὲ οὐδενὶ τῶν ἀλόγων’ διὰ τὸ μηδενὶ τούτων ὑπάρχειν νοῦν . εἰπὼν δὲ ὅτι αἰσθάνεται χρόνου πολλὰ τῶν ἀλόγων ζῴων οὐ γὰρ πάντα αἴσθησιν ἔχει χρόνου ) , κατασκευάζων τοῦτο ἐπήγαγεν · ἀεὶ γὰρ ὅταν ἐνεργῇ τῇ μνήμῃ , καθὼς καὶ πρότερον εἴπομεν . ὁ γὰρ πεπτωκὼς ἐν τῷ βόθρῳ ὄνος , ὅταν ἐνεργῇ τῇ μνήμῃ , ὅτι πέπτωκέ που ἢ φωνῆς ἤκουσε φθοροποιοῦ τινος ζῴου οἷον λύκου , προσαισθάνεται ὅτι πρότερον ταῦτα πέπονθε . τὸ δὲ πρότερον καὶ ὕστερον ἐν χρόνῳ · αἰσθάνεται ἄρα χρόνου . ταῦτα εἰπὼν λέγει · τίνος μὲν οὖν ἐστι μνήμη φανερόν , ὅτι τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ · τούτου γὰρ καὶ ἡ φαντασία πάθος . καὶ ἔστι μνημονευτὰ μὲν ὦν ἐστι φαντασία , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὰ νοητά · ταῦτα γὰρ εἶπεν ὅσα μὴ ἄνευ φαντασίας · μετὰ φαντασίας γὰρ καὶ ἡ τούτων , ὡς εἴρηται , γνῶσις . εἰ δὲ κατὰ συμβεβηκός ἐστι τούτων ἡ μνήμη , δῆλον ὡς οὐκ ἄν εἴη ἡ μνήμη ἕξις ἢ πάθος νοῦ · εἰ γὰρ ἦν ἕξις τούτου , ἦν ἄν καὶ τῶν νοητῶν καθ’ αὑτό . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , πῶς ποτε τοῦ μὲν πάθους παρόντος , τοῦ δὲ πράγματος ἀπόντος μνημονεύει τὸ μὴ παρόν . Πάθος λέγει τὸν τύπον καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα τὸ ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ ἐγγραφὲν ἐκ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως , πρᾶγμα δὲ τὸ αἰσθητόν , ἀφ’ οὗ ὁ τύπος οὗτος καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα . ἀπορεῖ δὲ ταύτην τὴν ἀπορίαν πάνυ ἀναγκαίως · ἡ λύσις γὰρ αὐτῆς τὴν φύσιν ἡμῖν τῆς μνήμης τίς ἐστιν ἀριδήλως παραστήσει . τίνος μὲν γὰρ μορίου τῆς ψυχῆς ἐστιν ἡ μνήμη , εἴρηται αὐτῷ · τίς δὲ ἡ φύσις αὐτῆς , οὔπω . ἔστι δὲ τὸ ἀπορούεἰ μένον τοιοῦτον , πῶς τοῦ πάθους καὶ τοῦ τύπου παρόντος καὶ περὶ αὐτὸ ἐνεργούσης τῆς μνήμης μνημονεύει τὸ μὴ παρόν . ἔδει γὰρ περὶ ὃ ἐνεργεῖ , τοῦτο καὶ μνημονεύειν . ἀπορήσας δὲ πρὸ τοῦ τὴν λύσιν ἐπενεγκεῖν , πρότερον ὑπομιμνῄσκει , πῶς γίνονται οἱ τύποι ἐν ἡμῖν , καί φησιν · ὥσπερ οἱ σφραγιζόμενοι τοῖς δακτυλίοις ἐνσημαίνουσι τῷ κηρῷ τὸ τῆς σφραγῖδος ἐκτύπωμα , τοιοῦτόν τι γίνεται ἐκ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ · ὑπὲρ οὗ ἐπὶ πλέον εἴπομεν πρότερον , ἡνίκα τὰ περὶ τὴν φαντασίαν διηρθροῦμεν . γίνεται οὖν οἷον ζωγράφημά τι , οὗ ζωγραφήματος τὴν ἕξιν καὶ μονὴν μνήμην εἶναι λέγομεν . καὶ διὰ τὸ ἐνσημαίνεσθαι τοὺς τύπους ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ , ἄν τύχῃ τὸ τοιοῦτον αἰσθητήριον ἐν κινήσει ὄν ἔστι δὲ ἐν κινήσει αὐξανόμενον ἢ φθῖνον ) , οὐ γίνεται μνήμη . ὥσπερ γὰρ οὐκ ἐνσημαίνεται ἐν ὕδατι ῥέοντι ἡ ἐν τῷ δακτυλίῳ σφραγίς , οὕτως οὐδ’ ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ τῶ ἐν κινήσει ὄντι ἡ διὰ νόσον ἢ ἡλικίαν ἐγγίνεσθαι δύναται τύπος τις . τοῖς μὲν οὖν πάμπαν νέοις οὐ γίνεται μνήμη διὰ τὴν κίνησιν , ἣν κινεῖται αὐξανόμενον , τοῖς δὲ πάμπαν γηραιοῖς διὰ τὸ ψύχεσθαι καὶ οἱονεὶ θρύβεσθαι καὶ ἀπαλείφεσθαι τοὺς τύπους , ὥσπερ καὶ ἀπὸ τῶν παλαιῶν οἰκοδομημάτων τὴν ἀληλιμμένην τίτανον ἢ καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς γεγραμμένα ζῷα · ἀμαυρὰ γὰρ καὶ ταῦτα τῷ χρόνῳ καὶ οἱ ἐν τῇ καρδίᾳ τύποι γίνονται . ἄλλοις δὲ πάλιν οὐκ ἐγγίνονται τύποι διὰ τὴν σκληρότητα τοῦ πρώτου αἰσθητηρίου , ὥσπερ οὐδ’ ἐν τῷ λίθῳ ἡ τοῦ δακτυλίου σφραγίς . οὐ γίνονται δὲ μνήμονες οὐδ’ οἱ λίαν ταχεῖς · ὑγρότεροι γάρ εἰσι τοῦ δέοντος καὶ ἐοικότες ὕδατι ῥέοντι . Ἀλλ’ εἰ δὴ τοιοῦτόν ἐστι τὸ συμβαῖνον περὶ τὴν μνήμην , πότερον τοῦτο μνημονεύει τὸ πάθος ; Θεὶς τὴν ἀπορίαν καὶ πρὸ τῆς λύσεως εἰπὼν τὰ προσεχῶς ῥηθέντα , τίθησι πάλιν αὐτὴν καί φησιν · εἰ δὴ τοιοῦτόν ἐστι τὸ συμβαῖνον περὶ τὴν μνήμην , τὸ εἶναι αὐτὴν ἕξιν τινὸς ζωγραφήματος , πότερον τοῦτο τὸ ζωγράφημα καὶ τὸν τύπον μνημονεύει ἡ τὸ αἰσθητὸν πρᾶγμα , ἀφ’ οὗ ὁ τύπος οὗτός ἐστιν ; εἰ μὲν οὖν τὸν τύπον τοῦτον μνημονεύομεν , οὐδὲν ἄν τῶν ἀπόντων μνημονεύοιμεν ἀπόντα δὲ λέγει τὰ πράγματα , ἀφ’ ὧν οἱ τύποι ἐνεγράφησαν ) · εἰ δὲ μὴ τὸ ζωγράφημα μνημονεύομεν , ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα , πῶς μνημονεύομεν τὸ ἀπόν , οὗτινος ἀπόντος οὐκ αἰσθανόμεθα ; πῶς οὖν μνημονεύομεν τὸ ζωγράφημα εἴτε ὅμοιόν ἐστι τῷ ἀπόντι , ὥσπερ τύπος ἢ γραφὴ ἐν ἡμῖν ὄν , εἴτε ἀνόμοιον ; τοῦτο γὰρ δεῖ προσυπακούειν . ταῦτα εἰπὼν πάλιν ἐπανέλαβε τὸν λόγον καί φησιν · εἰ τούτου αὐτοῦ αἴσθησις , τουτέστιν εἰ ἔστιν ἡ αἴσθησις καὶ ἡ ἐνέργεια τούτου αὐτοῦ τοῦ ζωγραφήματος καὶ τοῦ τύπου , διὰ τί οὐκ ἄν εἴη τούτου καὶ ἡ μνήμη , ἀλλ’ ἑτέρου , ἤτοι τοῦ ἀπόντος ; ὁ γὰρ ἐνεργῶν τῆ μνήμῃ τὸ πάθος καὶ τὸν τύπον θεωρεῖ καὶ τούτου αἰσθάνεται . εἰ δὲ τοῦτο , πῶς τὸ μὴ παρὸν μνημονεύει ; εἰ γὰρ μνημονεύει οὗπερ οὐκ αἰσθάνεται , ὄψεται καὶ ὅπερ οὐχ ὁρᾷ . Ἢ ἔστιν ὡς ἐνδέχεται καὶ συμβαίνει τοῦτο . Τοῦτο ἅμα τε λύσις ἐστὶ τῆς ἀπορίας καὶ δήλωσις τῆς φύσεως τῆς μνήμης . ἔστι δὲ τὸ ἐν πίνακι γεγραμμένον ζῷον καὶ ζῷον καὶ εἰκὼν τὸν τρόπον τοῦτον · ὅταν μὲν γὰρ ὁρᾷ τοῦτο ὁ ὁρῶν καὶ ἐνεργῇ περὶ αὐτὸ μόνον τὴν τέχνην θαυμάζων ἢ κακίζων , μηδὲν ὅλως προσεννοῶν , ὅτι μίμημά ἐστι τοιουδὶ ζῴου , τότε λέγεται ζῷον · ὅταν δὲ πρὸς τῷ ὁρᾶν προσλογίζηται καὶ ὅτι μίμημά ἐστι λέοντος ἡ λύκου ἢ ἄλλου τινὸς ζῴου , λέγεται τότε εἰκών . καὶ ἔστι τὸ αὐτὸ καὶ ἓν καὶ εἰκὼν καὶ ζῷον , ἄλλως μέντοι καὶ ἄλλως . ὡς οὖν ἐπὶ τούτων , οὕτω καὶ τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐγκατάλειμμα καὶ ζωγράφημα , ὅπερ αὐτὸς φάντασμα εἶπε , δεῖ ὑπολαβεῖν , ὡς ἔστι καὶ αὐτό τι καθ’ αὑτὸ καὶ φύσις τις καὶ πρᾶγμα καὶ ἄλλου φάντασμα , ὥσπερ καὶ τὸ ἐν τῷ τοίχῳ γεγραμμένον · ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο αὐτό τι καθ’ αὑτὸ καὶ φύσις τις καὶ προσέτι ἄλλου εἰκών . ὅταν οὖν ἐνεργῇ περὶ αὐτὸ ᾗ αὐτό , θεώρημα τοῦτο ἢ φάντασμα · ὅταν δὲ ἐνεργοῦσα περὶ αὐτὸ ἡ κοινὴ αἴ|σθησις προσαισθάνηται καὶ ὅτι καὶ ἄλλου ἐστὶν εἰκών , ἤδη τοῦτο καὶ μνημόνευμα , καὶ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς ψυχῆς μνήμη . Ὥστε καὶ ὅταν ἐνεργῇ ἡ κίνησις αὐτοῦ . Τουτέστιν ὥστε καὶ ὅταν ἡ φύσις αὐτοῦ κινῇ τὴν αἰσθητικὴν ψυχὴν καὶ αἰσθάνηται αὐτοῦ , εἰ μὲν ᾗ τοιοῦτόν τι ἐκτύπωμά ἐστι καὶ ᾗ τοιοῦτον ζωγράφημα , αἰσθάνηται αὐτοῦ , φάντασμα , καὶ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια φαντασία καλεῖται . τὸ γὰρ οἷον νόημά τι ἡ φάντασμα φαίνεται ἐπελθεῖν ἴσον ἐστὶ τῷ ῾οὕτως ἐπέρχεται καὶ αἰσθάνεται αὐτοῦ ἡ αἰσθητικὴ ψυχή , ὅταν ἁπλῶς , ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν , ἐπέρχηται καὶ αἰσθάνηται αὐτοῦ , ὥσπερ νόημά τι ἢ φάντασμα᾿ . Ἂν δὲ ᾗ ἄλλου καὶ ὥσπερ ἐν τῇ γραφῇ ὡς εἰκόνα θεωρῇ . Τουτέστιν ἄν δὲ ὡς ἀπ’ ἄλλου τινὸς ἐγγενόμενον καὶ ὡς εἰκόνα τοῦ ἀφ’ οὗ ἐγεγόνει καὶ ἐνεσημάνθη ὁρᾷ , οἷον εἰ ὡς εἰκόνα Κορίσκου ὁρᾷ καὶ μὴ ὁρῶσα τὸν Κορίσκον ὡς ἀπὸ Κορίσκου ἐγγραφὲν ὁρᾷ , ἐνταῦθά τε ἕτερον τὸ πάθος τῆς θεωρίας ταύτης καὶ ὅταν ὡς ζῷον γεγραμμένον θεωρῇ . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον · ἄλλο τὸ πάθος τοῦτο καὶ ἄλλη θεωρία αὕτη , ὅταν ὡς εἰκόνα καὶ ὡς ἀπ’ ἄλλου ἐγγινόμενον ὁρᾷ μνήμη γὰρ λέγεται ἡ τοιαύτη θεωρία καὶ μνημονευτὸν τὸ οὕτω θεωρούμενον ) , καὶ ἄλλο ὅταν ὡς ζῷον γεγραμμένον θεωρῇ καὶ μὴ ὡς ἄλλου εἰκόνα · νόησις γὰρ τοῦτο καὶ φαντασία , καὶ τὸ οὕτω θεωρούμενον φάντασμα . Ἔν τε τῇ ψυχῇ τὸ μὲν γίνεται ὥσπερ νόημα , τὸ δ ὡς ἐκεῖ ὅτι εἰκών , μνημόνευμα . Καὶ τοῦτο ταὐτόν ἐστι τῷ προσεχῶς ῥηθέντι . σαφηνίζει δὲ αὐτὸ πάλιν ἀπὸ τοῦ ἐν τῷ πίνακι γεγραμμένου ζῴου . ἐλλιπῶς δὲ ῥηθὲν καὶ συντόμως εἴη ἂν τὸ λεγόμενον δυνάμει τοιοῦτον · ὥσπερ ἐκεῖ τὸ γεγραμμένον εἰς πίνακα ζῷον ὁτὲ μὲν ὁρᾷ ἡ ὄψις ὡς ζῷον τοιονδί , ὁτὲ δὲ ὡς μίμημα ζῴου τοιουδί , οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸ μὲν γίνεται ὥσπερ νόημα καὶ φάντασμα , τὸ δὲ ὡς μνημόνευμα · τὸ μὲν γὰρ φάντασμα ἀναλογεῖ τῷ γεγραμμένῳ , ὅταν ὡς ζῷον μόνον ὁρᾶται , τὸ δὲ μνημόνευμα τῷ ὁρωμένῳ , ὡς εἰκὼν καὶ ὡς μίμημά τινος . Καὶ διὰ τοῦτο ἐνίοτε οὐκ ἴσμεν , γινομένων ἐν τῇ ψυχῇ τοιούτων κινήσεων . Τὸ μὲν τῆς λέξεως συνεχὲς τοιοῦτόν ἐστι · καὶ διὰ τοῦτο ἐνίοτε οὐκ ἴσμεν , εἰ κατὰ τὸ ᾐσθῆσθαι συμβαίνει , γινομένων ἡμῖν ἐν τῇ ψυχῇ κινήσεων ἀπὸ τοῦ αἰσθέσθαι πρότερον . τὸ δὲ λεγόμενόν ἐστι · καὶ διὰ τὸ εἶναι τὴν φύσιν καὶ τὴν οὐσίαν τῆς μνήμης ἐν τῷ μὴ ἁπλῶς γίνεσθαι περὶ τὸ τοιοῦ - τον ἐχτύπωμα ᾗ τοιοῦτον,ἀλλ᾿ ὡς ἀπ᾿ ἄλλου τινὸς ἐγγινόμενον , ἐνίοτε οὐκ ἴσμεν , εἰ κατὰ τὸ ᾐσθῆσθαι συμβαίνει . οἷον εἶδόν ποτε ζῷον ἢ ἤκουσα φωνῆς ἢ λόγου ὑπό τινος σοφοῦ . ὕστερον δὲ μετὰ πολὺν χρόνον μέμνημαι τοῦ λόγου , μὴ ἐνθυμούμενος ὑφ’ οὗ τοῦτον ἤκουσα , καὶ διὰ τὸ μὴ ἐνθυμεῖσθαι ἀπορῶν λέγω · πότερον ἐγὼ τοῦτον νοῶ καὶ ἀπ’ ἐμαυτοῦ προβάλλομαι βάλλομαι τὸν λόγον ἢ ἄλλου του ἤκουσα τοῦτον λέγοντος ; καὶ ταλαντεύομαι , εἴτε μνήμη ἐστὶ καὶ μνημονευτὸς ὁ λόγος , εἴτε μή , ἀλλ’ ἐμὸν διανόημα . οὐ γὰρ ἐνθυμοῦμαι ὑφ’ οὗ τοῦτον ἤκουσα , ἵνα εἴπω , ὅτι ἀπὸ τοῦ δεῖνος τοῦτον ἀκούσας νῦν μέμνημαι αὐτοῦ . ὁτὲ δ’ ἐννοῶ καὶ ἐνθυμοῦμαι , ὅτι οὐκ ἀπ’ ἐμαυτοῦ τὸν λόγον τοῦτον προεβαλόμην οὐδ’ αὐτὸς ἐγὼ τούτου πατήρ εἰμι , ἀλλ́ ἤκουσα τοῦτον παρὰ τοῦ δεῖνος . τοῦτο δὲ συμβαίνει , τουτέστι τέστι τὸ ἐννοῆσαι καὶ ἐνθυμηθῆναι , ὅτι οὐ νῦν τοῦτον ἐγὼ πρῶτος τὸν λόγον ἐνόησα , ἀλλὰ πρότερον ἤκουσα , ὅταν θεωρῶν ὡς αὐτό , τουτέστιν ὅταν ὡς νόημα καὶ φάντασμα ὁρῶν μεταβάλλω καὶ θεωρῶ ὡς εἰκόνα ἄλλου . ἡ μὲν οὖν τῶν λεγομένων διάνοια αὕτη , τὴν δὲ λέξιν τὴν καὶ διὰ τοῦτο ἐνίοτε οὐκ ἴσμεν γινομένων ἡμῖν ἐν τῇ ψυχῇ τοιούτων κινήσεων οὕτως ἄν τις , οἶμαι , συμβιβάσειε · κινουμένης τῆς ψυχῆς ὑπό τινων τύπων ἐξ αἰσθήσεως ἐγγινομένων τούτου γάρ ἐστι δηλωτικὸν τὸ ἀπὸ τοῦ αἰσθέσθαι πρότερον ) ἐνίοτε οὐκ ἴσμεν , εἰ κατὰ τὸ αἰσθέσθαι συμβαίνει , τουτέστιν εἰ ἀπό τινος αἰσθήσεως γέγονε , καὶ διὰ τοῦτο ταλαντευόμεθα καὶ ἀμφιβίλλομεν , εἰ μεμνήμεθα ἢ οὔ . Γίνεται δὲ καὶ τοὐναντίον ἐνίοτε , οἷον συνέβη Ἀντιφέροντι τῷ Ὠρείτῃ . Τοῦτο συνεχὲς ἄν εἴη τῷ καὶ εἰ ἔστιν ἡ μνήμη ἢ οὔ , διστάζομεν ἐνίοτε . εἰπὼν γὰρ ὅτι μνημονεύοντες δοκοῦμεν αἰσθάνεσθαι δοκεῖ γὰρ ἡμῖν ἐνίοτε , ὡς εἴρηται , ὅτι νῦν πρώτως ἡμεῖς αἴσθησιν τούτου λαμβάνομεν , καίτοι μὴ νῦν αἰσθανόμενοι , ἀλλὰ πάλαι αἴσθησιν λαβόντες αὐτοῦ νῦν μνημονεύομεν ) , ἐπάγει · γίνεται δὲ καὶ τοὐναντίον ἐνίοτε , καὶ δοκεῖ ἡμῖν τὰ αἰσθήματα , ἅπερ οὗτος φαντάσματα εἴρηκεν , ὡς μνημονευτά . ὁ γὰρ Ἀντιφέρων ὁ Ὠρείτης , οὗ καὶ ἐν τοῖς Μετεώροις ἐμνήσθη διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς ὄψεως , ἐναντίως αὑτῷ φερόμενον ὁρῶν ἄνθρωπον ὑπενόει ὡς οὐ νῦν τοῦθ’ ὁρᾶ , ἀλλ’ ὅτι πάλαι τοῦτον ἰδὼν νῦν μνημονεύει αὐτό . παράφρονας · οὗτοι γὰρ ἁπλῶς ἅπαντες τὰ φαντάσματα , ἤτοι τὰ ὁρώμενα αὐτοῖς , ὡς πάλαι γενόμενα λέγουσι καὶ ὡς μνημονεύοντες . Τοῦτο δὲ γίνεται . Τουτέστι τόδε τὸ φάντασμα καὶ τὸ νῦν ὅλως ὁρώμενον λέγειν ὅτι μνημονεύομεν γίνεται , ὅταν τις τὴν μὴ εἰκόνα ὡς εἰκόνα θεωρῇ . ἡ γὰρ εἰκών ἐστιν , ὡς εἴρηται , τὸ ὁρώμενον ὡς ἀπ’ ἄλλου ἐγγενόμενον ἐγκατάλειμμα καὶ ἀναζωγράφημα , μὴ εἰκὼν δὲ ἀλλὰ πρᾶγμα ἢ φάντασμα τὸ μὴ τοιοῦτον . ὅταν τις τὴν μὴ εἰκόνα ὡς εἰκόνα θεωρῇ . ὁποῖόν τι συνέβαινε τῷ Ὠρείτῃ · οὗτος γὰρ τὸ ἐναντίον ἔπασχεν τοῖς μνημονεύουσι μέν , δοκοῦσι δὲ φαντάζεσθαι . Λέγει δὲ καὶ τὰς μελέτας σῴζειν τὴν μνήμην . τὸ γὰρ μελετᾶν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τὸ θεωρεῖν πολλάκις τοὺς τύπους ὡς εἰκόνας καὶ μὴ καθ’ ἑαυτούς · τὸ γὰρ καθ’ αὑτοὺς ὁρᾶν φάντασμα καὶ οὐ μνήμη . ταῦτα εἰπὼν συμπεραίνεται τὸν περὶ μνήμης λόγον καί φησι · τί μὲν οὖν ἐστι μνήμη καὶ τί τὸ μνημονεύειν , εἴρηται . ἔστι γάρ , φησί , μνήμη φαντάσματος , ὡς εἰκόνος οὗ φάντασμα , ἕξις . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον · μνήμη ἐστὶ φαντάσματος ἕξις , ὄντος τοῦ τοιούτου φαντάσματος εἰκόνος πράγματός τινος , ἀφ’ οὗ γέγονε τὸ φάντασμα . ὅταν γὰρ τὸ φάντασμα ὡς εἰκόνα τινὸς ὁρᾷ . , τότε μέμνηται , καὶ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια μνήμη ἐστίν . ἔστιν οὖν μνήμη ἕξις φαντάσματος , ὡς εἰκόνος οὗ ἐστι φάντασμα . οὐ γὰρ ἱκανὸς ὁ τύπος ὁ κατὰ τὴν φαντασίαν , ἀλλὰ δεῖ τὴν περὶ αὐτὸν ἐνέργειαν καὶ ὥσπερ εἰκόνα γίνεσθαι . τί μὲν οὖν ἐστι μνήμη εἴρηται , καὶ τίνος μορίου τῶν ἐν ἡμῖν , ὅτι τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ . τοῦτο δ᾿ ἐστὶν ἡ πρώτη καὶ κοινὴ αἴσθησις , ἧς αἰσθητήριον ἡ καρδία · διὰ ταύτης γὰρ τῆς πρώτης αἰσθήσεως καὶ χρόνου αἰσθανόμεθα . Περὶ δὲ τοῦ ἀναμιμνῄ σκεσθαι λοιπὸν εἰπεῖν . πρῶτον μὲν οὖν , ὅσα ἐν τοῖς ἐπιχειρηματικοῖς λόγοις ἐστὶν ἀληθῆ , δεῖ τιθέναι ὡς ὑπάρχοντα . Εἰπὼν περὶ μνήμης νῦν λέγει περὶ ἀναμνήσεως . ἔστι δὲ ἀνάμνησις ἀνανέωσις προτέρας μνήμης , ἐπὰν λήθη γενομένη τὸ συνεχὲς ἀναλύσῃ . ὥστε ἡ ἀνάμνησίς ἐστι μνήμη τις . ἔσται δὲ σαφὲς τὸ λεγόμενον ὧδε · ὅταν ὁ τύπος ὅλος καὶ τὸ ἀναζωγράφημα τὸ ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ ἀπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως ἐνυπάρχον ὑπομένῃ καὶ σῴζηται τρανές τε καὶ φαιδρὸν καὶ καθαρὸν οὕτως , ὥστε ὅλον αὐτὸ δύνασθαι τὴν ψυχὴν κινεῖν καὶ ὅλον ὑπ’ αὐτῆς ὁρᾶσθαι καὶ προβάλλεσθαι ὡς εἰκών τινος , τοῦτο μνήμη ἐστίν . ὅταν δὲ μέρος μέν τι τοῦ ὅλου ἀναζωγραφήματος μένῃ τρανὸν καὶ καθαρόν , τὸ δὲ λοιπὸν πάμπαν ἀμυδρὸν καὶ ἐπιπόλαιον , ὥστε μήτ’ αὐτὸ δύνασθαι τὴν ψυχὴν κινεῖν μήτ’ ἐκείνην ὑπ’ αὐτοῦ κινεῖσθαι , καὶ ἐκ τοῦ μέρους τοῦ τρανοῦ καὶ καθαροῦ τινας κινηθεῖσα κινήσεις τὸ συνεχὲς τῷ καθαρῷ ( τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἀμυδρὸν καὶ πάμπαν ἐζοφωμένον ) ἀναλύσῃ καὶ οἷον εὑρήσῃ , τοῦτο ἀνάμνησις , οἱονεὶ ἀναζωγράφησις τῆς προτέρας μνήμης , οὐ πάσης ( τοῦτο γὰρ μάθησις ) , ἀλλά του μέρους . ὅταν γὰρ ἐκ τοῦ μέρους ἀναλύσαντες εὑρήσωμεν τὸ μέρος , ἀνάμνησις τοῦτο · ὅταν δὲ ὅλον ἀναλάβωμεν δηλονότι ὅλον ἀπολέσαντες , μάθησις · οὐδὲν γὰρ διαφέρει τοῦ ἐξ ἀρχῆς καὶ πρώτως μαθεῖν τὸ μαθόντα καὶ ἀπολωλεκότα πάλιν μανθάνειν . ὁ γὰρ πρώτως τι μανθάνων ὁ αὐτός ἐστι τῷ ἐν παντελεῖ τούτου λήθῃ γεγονότι καὶ πάλιν μανθάνοντι . ἐν παντελεῖ δὲ λήθῃ γίνεται ὁ τὸ πᾶν ἀποβαλὼν καὶ μὴ ἔχων τι μέρος τοῦ παντός . ῥητέον δὲ περὶ ἀναμνήσεως καὶ ὧδε · ἐκ τῆς κατ’ ἐνέργειαν ἀκοῆς ἢ ὁράσεως γέγονεν ἐν τῇ ψυχῇ τύπος τοῦ “ μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος “ ( ἔστω δὲ ἐπὶ ἑνὸς στίχου τὸ ὑπόδειγμα · ὃ γὰρ ἐφ’ ἑνός , τοῦτο καὶ ἐπὶ πολλῶν ) · οὗτος δὴ ὅλος ὁ τύπος εἰ μὲν μένει ἰσχυρός τε καὶ καθαρός , ὥστε ἀνεμποδίστως ὅλον ἡμᾶς αὐτὸν δύνασθαι ἀπαγγέλλειν καὶ ὅλον προβάλλεσθαι , τοῦτο μνήμη · εἰ δὲ τὸ μὲν “ μῆνιν ἄειδε θεὰ “ ἐμμένει τε καὶ σῴζεται , τὸ δὲ λοιπὸν τὸ “ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος “ οὐ μένει , εἶτα ἐκ τοῦ μένοντος κινηθεῖσα ἡ ψυχὴ ὑπό τινων τύπων καὶ ἀναζωγραφημάτων ὁμοίων ἢ καὶ ἐναντίων ( γίνεται γὰρ καὶ τοῦτο ) εὑρήσει καὶ τὸ λοιπόν , ἀνάμνησις τοῦτο . καὶ δῆλον ἐκ τούτων , ὅτι τῶν ἁπλῶν ὀνομάτων οὐκ ἔστιν ἀνάμνησις , ἀλλ’ ἢ μνήμη ἢ μάθησις , εἰ μὴ πολλάκις καὶ ἐν ἐκείνοις μενούσης τῆς πρώτης συλλαβῆς προσεξευρίσκομεν καὶ τὰ λοιπά . τοιοῦτον δέ τί ἐστι τὸ περὶ ἀνάμνησιν συμβαῖνον , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς γεγραμμένου ἐν τῷδε τῷ τοίχῳ ζῴου πολλάκις μέρος μέν τι ἢ μέρη τινὰ αὐτοῦ μένει καθαρὰ καὶ κινεῖ τὴν ὄψιν καλῶς , τὰ δὲ ἀμυδρά , | ὥστε ἢ μηδ’ ὅλως ἢ οὐ καλῶς ὁρᾶν αὐτὴν αὐτά . τοῦτο συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ τύπων . καὶ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ γεγραμμένου ζῴου ἐκ τῶν φανοτάτων προσευρίσκομεν καὶ τὰ ἀμυδρά , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ καρδίᾳ τύπων ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ μενόντων προσευρίσκομεν τὰ ἀποπαλθέντα . ἐστιν οὖν ἡ ἀνάμνησις οὔτε ἡ γενομένη ἤδη τύπωσις ( ἡ κατ’ ἐνέργειαν γὰρ αἴσθησίς ἐστι τοῦτο , λέγω δὴ τὸ ἤδη τυπούμενον ) οὔτε ἡ γεγονυῖα καὶ σῳζομένη ὅλη τρανής , ἀλλ’ ἡ γεγονυῖα μέν , μέρος δέ τι αὐτῆς μένον τρανές , μέρος δέ τι οὐ μένον , ἀλλ’ ἐπιπόλαιον καὶ ὡς εἰπεῖν συγκεχυμένον . οἷά εἰσι καὶ τὰ ἀπὸ τῶν δακτυλίων ἐν τοῖς κηροῖς ἐντυπωθέντα ἐκσφραγίσματα , ὅταν προστριβῶσιν ἔν τισι στερροῖς · ἀμαυρὰ γὰρ καὶ ταῦτα καὶ ἀσαφῆ . ἕπεται δὲ ἐξ ἀνάγκης τῇ ἀναμνήσει μνήμη . ὁ γὰρ ἀναμνησθεὶς τρόπον τινὰ ἐμνήσθη · μέρους γάρ τινος τῆς προτέρας μνήμης ἐπανάληψιν ποιεῖται . Περὶ δὲ τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι λοιπὸν εἰπεῖν . πρῶτον μὲν οὖν ὅσα ἐν τοῖς ἐπιχειρηματικοῖς λόγοις ἐστὶν ἀληθῆ , δεῖ τιθέναι . ἐπιχειρηματικοὺς λόγους λέγει τὰ προβλήματα . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον · ὅσα ἐν τοῖς Προβλήμασιν ἡμῖν εἴρηται καὶ δέδεικται ἀποδεικτικῶς περὶ ἀναμνήσεως , δεῖ ἐνταῦθα ὡς ὁμολογούμενα λαμβάνειν καὶ μὴ ζητεῖν καὶ νῦν αὐτῶν ἀποδείξεις . τὸ γὰρ ἅπαξ δειχθὲν οὐ δεῖ πάλιν ἀποδεικνύναι . δέδεικται δὲ ἐν τοῖς Προβλήμασιν , ὅτι οὔτε μνήμης ἐστὶν ἀνάληψις ἡ ἀνάμνησις , ὡς ἔλεγόν τινες , οὔτε λῆψις . τινὲς μὲν γὰρ ἔλεγον τὴν ἀνάμνησιν ἀνάληψιν μνήμης , τινὲς δὲ ἔλεγον , ὅτι ἀνάμνησίς ἐστι μνήμης λῆψις . οὐκ ἔστι δὲ οὐδέτερον τούτων ἡ ἀνάμνησις . ὁ γὰρ ἀναμιμνῃσκόμενος οὐ τὴν μνήμην ἀναλαμβάνει ἢ λαμβάνει , ἀλλὰ τὸ συνεχὲς τοῦ ἐνόντος καὶ μένοντος ἐν τῇ καρδίᾳ τύπου · τὸ γὰρ ἐνὸν ἔχει καὶ μέμνηται . ἀναλαμβάνει δὲ τὺ συνεχὲς αὐτῷ ἐν τῇ ἀναμνήσει . εἰπὼν δὲ ὅτι οὔτε λῆψις οὔτε ἀνάληψις μνήμης ἐστὶν ἡ ἀνάμνησις καὶ λαβὼν ὡς ἀληθὲς διὰ τὸ δεδεῖχθαι ἐν τοῖς Προβλήμασιν , ἐπάγει · ὅταν γὰρ τὸ πρῶτον πάθῃ ἢ μάθῃ , οὔτε ἀναλαμβάνει μνήμην οὐδεμίαν . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον ἴσον τῷ ῾οὔτε ἀναμιμνῄσκεται' · οὔτε γὰρ ἀναμιμνῄσκεσθαι λέγομεν τὸν νῦν πρώτως λαμβάνοντα καὶ μανθάνοντα , ὃ οὐδέποτε ἔλαβεν ἢ μεμάθηκεν , ἀλλὰ μᾶλλον μανθάνειν ( ὃ γὰρ νῦν πρώτως λαμβάνει , τοῦτο νῦν πρώτως μανθάνει , ἀναμιμνῄσκεται δὲ οὐδαμῶς , εἴπερ ἀνάμνησίς ἐστιν ἀνανέωσις προτέρας μνήμης , ἐπὰν λήθη γενομένη τὸ συνεχὲς ἀναλύσῃ ) , οὔτε οὖν ὅπερ ἔμαθε καὶ ἔτι φέρει ἐν τῇ μνήμῃ , λήθης μηδὲν ὅλως μεσολαβησάσης , ἀναμιμνῄσκεσθαι λέγομεν , οὔτε ἐξ ἀρχῆς λαμβάνει , τουτέστιν οὔτε νῦν ἐξ ἀρχῆς λαμβάνει ὁ ὰναμιμνῃσκόμενος . εἰ γὰρ νῦν πρώτως ἐλάμβανε , μανθάνειν ἄν ἐλέγετο , ἀλλ᾿ οὐκ ἀναμιμνῄσκεσθαι . τὸν γὰρ νῦν μανθάνοντα “ ἥκω νεκρῶν κευθμῶν καὶ σκότου πύλας λιπὼν “ οὔ φαμεν ἀναμιμνῄσκεσθαι , ἀλλὰ μανθάνειν . οὐ λαμβάνει οὖν νῦν πρώτως ὁ ἀναμιμνῃσκόμενος , ἀλλ’ ἔχει μέν τι , λαμβάνει δὲ τὸ συνεχὲς τοῦ ἐχομένου · ὅπερ καὶ αὐτὸ εἶχεν , ἀπέβαλε δὲ τῷ χρόνῳ ἢ ἄλλῳ τινὶ συμπτώματι . ἔστι δὴ τὸ οὔτε ἐξ ἀρχῆς λαμβάνει ἴσον τῷ ‘οὔτε μὴν νῦν πρώτως λαμβάνει ὅπερ ἀναμιμνῄσκεται‘ . ὅταν δὲ ληφθῇ καὶ γένηται ἕξις τούτου , ὥστε δύνασθαι ἡμᾶς , ὅταν βουληθῶμεν , προβάλλεσθαι ὅλον ἀπροσπταίστως , τότε μνήμη ἐστὶ τοῦτο , ἀλλ’ οὐκ ἀνάμνησις . τοῦτο γὰρ πάλιν ἐδήλωσε διὰ τοῦ ὅταν γένηται ἡ ἕξις ἢ τὸ πάθος , τότε μνήμη ἐστίν . ἔστι δὲ λίαν ἐλλιπὴς ἡ λέξις . ἦν γὰρ ἂν κατάλληλος , εἰ οὕτω πὼς εἶχεν · ὅταν γὰρ γένηται ἡ ἕξις ἢ τὸ πάθος οὕτως , ὥστε ἀποδιδόναι δύνασθαι ἡμᾶς αὐτό , μηδ’ ὅλως περιμένοντας ἐκ τοῦ μέρους ἀθροῖσαι καὶ τὸ λοιπόν , μνήμη τοῦτο καὶ οὐκ ἀνάμνησις . καὶ ἐπεὶ τότε ἐστὶ μνήμη , ὅταν ἡ ἕξις ἢ τὸ πάθος γένηται , μετὰ τοῦ πάθους ἐγγινομένου οὐκ ἐγγίνεται , τουτέστιν οὐκ ἐγγίνεται ἡ μνήμη γινομένου τοῦ πάθους . οὐ γὰρ γίνεται ἡ μνήμη σὺν τῷ γινομένῳ τύπῳ καὶ πάθει ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ ὑπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως , ἀλλ’ ὅταν ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ κάλλιστα ἐγγραφῇ τὸ τοιοῦτον πάθος καὶ ὁ τύπος ἐκ τῆς συνεχοῦς περὶ τὰ αἰσθητὰ τῶν αἰσθήσεων ἐνεργείας . διαρθροῖ δὲ καὶ νῦν τὰ περὶ μνήμης , ἵνα τὴν φύσιν τῆς ἀναμνήσεως διὰ τούτων παραστήσῃ καὶ τὴν διαφορὰν τῆς τε μνήμης καὶ τῆς ἀναμνήσεως . Ἔτι δὲ ὅτε πρῶτον ἐγεγόνει ἐν τῷ ἀτόμῳ καὶ ἐσχάτῳ . Ἄτομον καὶ ἔσχατον τὸ ἀμερὲς λέγει νὺν τὸ ἀνάλογον τῇ στιγμῇ . εἰ γὰρ καὶ χρόνῳ καὶ τέχνῃ τὰ φυσικὰ καὶ τεχνητὰ γίνεται , ἀλλ᾿ οὖν τὸ οἰκεῖον τέλος ἐν τῷ νῦν ἑκάστῳ παραγίνεται , ὁμοίως δὲ καὶ αἱ ἀποδείξεις καὶ ἐπιστῆμαι . ἔστι δὲ τὸ τῆς λέξεως συνεχὲς τοιοῦτον · ἔτι δὲ ὅτε τὸ πρῶτον ἐγεγόνει ἐν τῷ ἀτόμῳ καὶ ἐσχάτῳ , τὸ μὲν πάθος ἐνυπάρχει ἤδη τῷ παθόντι καὶ ἡ ἐπιστήμη , εἰ δεῖ καλεῖν ἐπιστήμην τὴν ἕξιν ἢ τὸ πάθος , τὸ δὲ μνημονεύειν καθ᾿ αὑτὸ οὐχ ὑπάρχει πρὶν χρονισθῆναι . τὰ δ᾿ ἄλλα μεταξὺ παρέρριπται . διαφέρει δὲ τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα τοῦ προτέρου · ἐν ἐκείνῳ μὲν γὰρ ἔλεγεν , ὅτι οὐκ᾿ ἔστι μνήμη οὐδὲ μνημονεύειν λεγόμεθα , ὅτε τὰ πάθη καὶ τοὺς τύπους λαμβάνομεν . οὕπω δὲ τελέως ἐλάβομεν , ἐν τούτῳ δὲ λέγει , ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ νῦν , ἐν ᾧ ἤδη τελέως τὸν τύπον ἐλάβομον , μνημο|νεύειν λέγομεν . οὐ γὰρ λέγομεν μνημονεύειν ὅπερ νῦν ἐμάθομεν , ἀλλ᾿ ὅπερ πρότερον . ὑπάρχει γὰρ ἐν ἐμοὶ τῷ παθόντι τὸ πάθος καὶ ἡ ἐπιστήμη , ἥτις μοι νῦν ἐγεγόνει . καὶ οὐκ ἔστι τοῦτο μνήμη , ἀλλ’ ὅταν χρονίσαν ἐν ἐμοὶ δύνωμαι ἀπταίστως προβαλέσθαι αὐτό , τότε ἐστὶ μνήμη . ὃ γὰρ εἶδεν ἢ ἔμαθε πρότερον , τοῦτο μνημονεύει νῦν · ὃ δὲ νῦν ἔμαθε , πῶς ἄν λέγοιτο μνημονεύειν ; τὸ δὲ οὐδὲν γὰρ κωλύει κατὰ συμβεβηκὸς μνημονεύειν ἔνια ὧν ἐπιστάμεθα μεταξὺ παρεμβέβληται · εἴρηται δέ , ὅτι τῶν ἐπιστημῶν κατὰ συμβεβηκός ἐστι μνήμη . Ἔτι δὲ φανερόν ὅτι μνημονεύειν ἐστὶ μὴ νῦν ἀναμνησθέντα , ἐξ ἀρχῆς αἰσθόμενον ἢ παθόντα . Ἡν ἄν σαφέστερον , εἰ οὕτως πὼς εἶχεν ἡ λέξις · δῆλον τοίνυν ἐκ τούτων , τί ποτ’ ἐστὶν ἡ ἀνάμνησις . διαρθρώσας γὰρ τὰ περὶ μνήμης , νῦν λέγει καὶ τίς ἐστιν ἡ ἀνάμνησις . ἀσαφῶς δὲ πάντα ἀπαγγέλλει . ἔτι δὲ φανερὸν ὅτι μνημονεύειν ἐστι . τὸ μὲν ὅτι ἀντὶ του τι ἐστι , τὸ ῾δε μνημονεύειν ἀντὶ τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι εἴληπται , εἴ τι χρὴ τῆ ἐμῇ προσέχειν μαντείᾳ . φανερὸν οὖν , φησί , τί ἐστι τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι . καὶ δεῖ ἐνταῦθα τελείαν στίξαντας ἀπ’ ἄλλης ἀρχῆς ἀναγινώσκειν τὸ μὴ νῦν ἀναμνησθέντα , ἐξ ἀρχῆς αἰσθόμενον ἢ παθόντα , προσυπακούοντας τοῦ ἔστι ῥήματος καὶ τοῦ τοίνυν ἐπιρρήματος . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἀναμνησθέντα ἀντὶ τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι , ὡς εἶναι τὴν λέξιν τοιαύτην · ἔστι τοίνυν μὴ νῦν ἀναμιμνῄσκεσθαι ἐξ ἀρχῆς αἰσθόμενον ἢ παθόντα . οὕτω μὲν οὖν , οἶμαι , χρὴ τὴν λέξιν καθιστάνειν , ἀναγινώσκειν δὲ ὑπερβατῶς οὕτως · ἔστι τοίνυν ἀναμιμνῄσκεσθαι μὴ νῦν ἐξ ἀρχῆς αἰσθόμενον ἢ παθόντα , ἵν ᾖ τὸ μὲν ἔτι δὲ φανερὸν ὅτι μνημονεύειν ἐστὶν ὡς ἀποφαινομένου καὶ λέγοντος · φανερὸν τοίνυν , τί ἐστιν ἀνάμνησις , εἶτα τὰ λοιπὰ δίδαξις τοῦ τίς ἐστιν ἀνάμνησις . οὕτως δὲ ἐπαχθέντα , ὡσεὶ ἔλεγεν · ἔστι τοίνυν τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι μὴ νῦν ἐξ ἀρχῆς αἰσθόμενον τουτέστιν οὐχ ὅπερ νῦν καὶ πρώτως · τὸ γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἴσον ἐστὶ τῷ νῦν καὶ πρώτως ) , οὐκ ἔστιν οὖν ἀναμιμνῄσκεσθαι τὸ νῦν αἰσθάνεσθαί τι ἢ μανθάνειν , ἀλλ’ ὅταν ἣν εἶχε πρότερον ἐπιστήμην ἢ αἴσθησιν ἢ ὅτι ἂν εἴη , οὗ τὴν ἕξιν φαμὲν μνήμην , ὅταν οὖν ἐκ τοῦ ἐνόντος μέρους τῆς ἐπιστήμης ζητήσας εὑρήσῃ καὶ ἀναλάβῃ καὶ τὸ λοιπόν , τοῦτό ἐστι τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι τῶν εἰρημένων τι καὶ τότε . οὕτω γὰρ δεῖ τὴν λέξιν ἀναγινώσκειν τὴν τοῦτό ἐστι καὶ τότε ἀναμιμνῄσκεσθαι τῶν εἰρημένων τι · τότε γάρ ἐστι τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι , ὅταν ἀναλαμβάνῃ καὶ τὸ λοιπόν . εἰρημένα δὲ λέγει τὴν ἐπιστήμην . τὴν αἴσθησιν καὶ ὅλως οὗ τὴν ἕξιν λέγομεν μνήμην . δεῖ δὲ καὶ ἐν τῇ λέξει τῇ ἀλλ’ ὅταν ἀναλαμβάνῃ ἣν πρότερον εἶχεν ἐπιστήμην προσυπακούειν τοῦ ἐκ τῆς ἐνούσης ἀρχῆς · ἐκ γὰρ τοῦ “ μῆνιν ἄειδε θεὰ “ τοῦ ἐνόντος ἡμῖν ἀνέλαβε καὶ τὸ λοιπὸν τὸ “ Πηληιάδεω Ἀχιλῆος “ . ἔτι δὲ φανερὸν ὅτι μνημονεύειν ἐστί . φανερόν , φησίν , ὅτι ἀναμιμνῄσκεσθαί ἐστιν οὐχὶ τὸ νῦν μανθάνειν ἢ ἐπίστασθαι , ἀλλὰ τὸ ἀναλαμβάνειν διὰ τῆς ἐνούσης ἀρχῆς τὸ διαρρεῦσαν καὶ διαφυγὸν τὴν μνήμην . πάλιν δὲ ἐν τῇ λέξει τῇ τῷ δὲ μνημονεύειν συμβαίνει καὶ μνήμην ἀκολουθεῖν τὸ μνημονεύειν ἀντὶ τοῦ ἀναμιμνήσκεσθαι εἴληπται . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον ταὐτὸν τῷ ‘τῇ δὲ ἀναμνήσει συμβαίνει ἀκολουθεῖν τὴν μνήμην᾿ . Οὐδὲ δὴ ταῦτα ἀπλῶς , ἐὰν ἔμπροσθεν ὑπάρξαντα πάλιν ἐγγίνηται . Ἐπειδὴ πολλάκις μαθόντες τι , οὕτω διαφεύγει ἡμᾶς , ὡς ἂν εἰ μηδὲ ὅλως ἐμάθομεν , φησὶν ὅτι , ἄν συμβῇ τὸν τύπον οὗπερ ἐμάθομεν παντελῶς ἀφανισθῆναι , εἶτα πάλιν ὕστερον μάθωμεν αὐτὸ ὥσπερ καὶ πρότερον , οὐκ ἔστι τοῦτο ἀνάμνησις , ἀλλὰ μάθησις . οὕτω γὰρ καὶ νῦν μανθάνομεν αὐτό , ὥσπερ καὶ πρότερον . καὶ οὐδὲν κωλύει τοῦτο μαθόντα πρότερον δὶς πάλιν μαθεῖν αὐτό . οὐκ ἔστιν οὖν ἀνάμνησις , ἐὰν τὰ ἔμπροσθεν ὑπάρξαντα πάλιν ἐγγίνηται οὕτως , ὥσπερ καὶ πρότερον οὔτε γὰρ τότε , ὅτε τὴν ἀρχὴν ἐμανθάνομεν , τύπους εἴχομεν τούτων , οὕτε νῦν διὰ τὸ παντελῶς ἠφανίσθαι τοὺς φθάσαντας γενέσθαι ) , ἀλλ’ ὅταν ἐνούσης ἀρχῆς δι’ αὐτῆς ἀναλάβῃ καὶ τὰ λοιπά , τότε ἐστὶν ἀνάμνησις . δεῖ γὰρ διαφέρειν τὴν ἀνάμνησιν τούτων , τουτέστι τῶν μαθήσεων . εἰπὼν δὲ καὶ ἐνούσης πλείονος ἀρχῆς , πάνυ ἀσφαλῶς ἐπήγαγε τὸ ἢ ἐξ ἧς μανθάνουσιν . ἔστι δὲ τὸ ἢ παραδιαζευκτικόν · ἐπειδὴ γὰρ “ πᾶσα διδασκαλία καὶ πᾶσα μάθησις διανοητικὴ ἐκ προϋπαρχούσης γίνεται γνώσεως “ καὶ ἀρχῆς , γίνεται δὲ καὶ ἡ ἀνάμνησις ἐκ προϋπαρχούσης αρχῆς , ἐπήγαγε τὸ καὶ ἐνούσης πλείονος ἀρχῆς , ὡς εἰ ἔλεγε · γίνεται μὲν καὶ ἡ μάθησις ἀπό τινος ἐνούσης ἀρχῆς , ἀλλ’ ἡ ἀρχή , ἀφ’ ἧς ἡ ἀνάμνησις , πλείων ἐστὶ καὶ σφοδροτέρα , παρ’ ὅπερ ἀφ’ ἧς ἡ μάθησις . Συμβαίνουσι δὲ αἱ ἀναμνήσεις , ἐπειδὴ πέφυκεν ἡ κίνησις ἥδε μετὰ τήνδε . Εἰπὼν τίς ἐστιν ἡ ἀνάμνησις , νῦν λέγει καὶ πῶς γίνεται . ἐπειδὴ γάρ , φησί , πέφυκε γίνεσθαι κίνησις ἐν | τῇ ψυχῇ ἥδε μετὰ τήνδε , διὰ τοῦτο συμβαίνει ἡμᾶς ἀναμιμνῄσκεσθαι . ὥσπερ γὰρ καὶ ἐπὶ τῆς ἁλύσεως τοῦδε τοῦ κρίκου ἀρθέντος ἢ κινηθέντος ἐξ ἀνάγκης συγκινεῖται καὶ ὁ ἐφεξῆς , οὕτως εἰσὶ καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τύποι · κινηθείσης οὖν ὑπό τινος τούτων τῆς ψυχῆς , εὐθὺς κινεῖ αὐτὴν καὶ τὸ ἐφεξῆς . οἷον ἦν μουσικὸς Κορίσκος ἔχων λύραν , καὶ γέγονεν ἐν τῇ ψυχῇ τύπος καὶ τῆς λύρας καὶ τοῦ Κορίσκου · εἶδον μετὰ τοῦτο Σωκράτη φέρε εἰπεῖν βαστάζοντα λύραν , καὶ εὐθὺς ἀνεμνήσθην τὴν λύραν τοῦ Κορίσκου , ἐκ δὲ ταύτης Κορίσκον . πάλιν ἤκουσά του ᾄδοντος “ δύο ψυχαὶ ἐξήρχοντο , καὶ μία πρὸς ἄλλην ἔλεγε , ποῖ πορευτέον “ . μετὰ δέ τινας χρόνους ἤκουσα ἄλλου ᾄδοντος τὸ μὲν μέλος καὶ τὸν ῥυθμὸν ἐκεῖνον , καθ’ ὃν ᾔδετο τὸ “ δύο ψυχαὶ ἐξήρχοντο “ , ἡ δὲ λέξις καὶ ἡ ἔννοια οὐκ ἐκείνη , ἀλλ’ ἦν ὅτι “ ό νοῦς ὁ πρῶτος ἄγει με καὶ πάλιν κάτω φέρει “ . ᾔδετο οὖν , ὥσπερ εἶπον , τῷ αὐτῷ ῥυθμῷ καὶ ταῦτα καὶ ἐκεῖνα · ἀφ’ οὗ ῥυθμοῦ πρῶτον ἀνεμνήσθην κινηθεὶς ὧδε κἀκεῖσε τὸν τόπον , ἐν ᾧ ἤκουσα τοῦ ῥυθμοῦ , εἶτα τὸν ᾄδοντα ἄνθρωπον , καὶ τότε τὸ “ δύο ψυχαὶ ἐξήρχοντο “ καὶ τὰ ἑξῆς . εἰσὶ μὲν οὖν τύποι τινὲς ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθοῦντες ἀλλήλοις , ἐν οἷς ἀδύνατόν ἐστι τούτου κινηθέντος μὴ ἕπεσθαι καὶ τὸν ἑξῆς . οἷον εἰ Σωκράτης ἔτυψέ τινα , ἀδύνατόν ἐστιν ἀναμνησθῆναι Σωκράτην καὶ μὴ ἀναμνησθῆναι καὶ ὅτι ἐτύφθη ὑπὸ Σωκράτους . καὶ ἔτι ἀδύνατόν ἐστιν ἀναμνησθῆναι τόδε τὸ θεώρημα καὶ μὴ ἀναμνησθῆναι καὶ ὑπὸ τίνος αὐτὸ μεμαθήκαμεν . ὅταν οὖν κινηθῇ τὴν τοῦ Σωκράτους κίνησιν τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ ὅταν ἀναμνησθῇ Σωκράτην ) , δηλονότι καὶ τήνδε κινηθήσεται , τουτέστι δηλονότι ἀναμνησθήσεται , ὅτι ὑπὸ Σωκράτους ἐτύφθη . εἰ μὲν οὖν ἐστιν ἀναγκαία ἡ τῶν τύπων ἀκολούθησις καὶ αἱ ἀπ’ αὐτῶν κινήσεις , ὡς ἐξ ἀνάγκης τὴν μὲν ἡγεῖσθαι , τὴν δὲ ἕπεσθαι , ἀδύνατόν ἐστι τῆς ἡγουμένης γενομένης μὴ ἕπεσθαι καὶ τὴν λοιπήν . εἰ δὲ μὴ ἐξ ἀνάγκης ἀλλ’ ἔθει , οὐκ ἀεὶ ἕπεται τῇ πρώτῃ ἡ δευτέρα , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . συμβαίνει γάρ ποτε τῆς πρώτης γενομένης μὴ γίνεσθαι τὴν λοιπήν . ἔσται δὲ τὸ λεγόμενον δῆλον ὧδε · πολλάκις ἐγὼ βουληθεὶς εἰπεῖν Λυκαβηττὸν οὐκ ἀνεμιμνῃσκόμμην , ἐξ οὗ εἴθισα ἐμαυτὸν ἐνθυμεῖσθαι λύκον ( ἄρχονται γὰρ ἀμφότερα ἐκ τῆς λύ’ συλλαβῆς ) · ἀφ’ οὗ δὴ λύκου ὁρμώμενος ἀνεμιμνῃσκόμην τὸν Λυκαβηττόν . ἄλλος δέ τις τοῦ Ταυρομενίτου ἐπιλανθανόμενος εἴθισεν εὐθὺς ἔρχεσθαι εἰς ἔννοιαν ταύρου , ἀφ’ οὗ ἀνεμιμνῄσκετο τὸν Ταυρομενίτην . καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἐθίζουσιν ἑαυτοὺς ἀπό τινων προχείρων ἀναμιμνῄσκεσθαι τὰ δυσεύρετα , οἷον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τὴν πλευρωνίαν . ἐπὶ τούτων οὖν τῶν ἐξ ἔθους οὐκ ἀεὶ ἕπεται τῇ πρώτῃ ἡ λοιπή · ἀλλὰ πολλάκις τὴν μὲν πλευρὰν ἐνθυμοῦμαι , τὴν δὲ πλευρωνίαν οὐκ ἀναμιμνῄσκομαι . τούτοις ἐπάγει ὅτι συμβαίνει ἐνίους ἅπαξ ἐθισθῆναι μᾶλλον ἢ ἑτέρους κινουμένους πολλάκις . εἰσὶ γάρ τινες ἐπιτηδείως ἔχοντες , ὥστε ἐθισθέντες ἐκ τοῦδε ἀναμιμνῄσκεσθαι τόδε ἅμ τῷ ἀναμνησθῆναι τὸ πρῶτον ῥᾷστα ἀναμιμνῄσεκεσθαι καὶ τὸ δεύτερον . τινὲς δὲ πολλάκις ἐθίσαντες ἑαυτοὺς ἐκ τοῦ ταύρου ἀναμιμνῄσκεσθαι τὸν Ταυρομενίτην τὸ ταῦρος λέγουσι , πόρρω δ’ οὐ προβαίνουσιν . ἢ τὸ ἐνίους ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ τύπων εἴρηται · τινὲς γὰρ τῶν τύπων γίνονται εὐμνημόνευτοι , τινὲς δ’ οὔ . Ὅταν οὗν ἀναμιμνῃσκώμεθα , κινούμεθα τῶν προτέρων τινα κινήσεων . Προτέρας κινήσεις λέγει τὰς ἡγουμένας . οἷον , ὡς αὐτὸς προιὼν ἐρεῖ , βουλόμενος ἀναμνησλθῆναι , τίς καθ’ οἷον καιρὸν ἔπραξε τόδε τι , ἀνεμνήσθη γάλα , ἀπὸ γάλακτος λευκόν , ἀπὸ λευκοῦ ἀέρα , ἀπὸ ἀέρος ὑγρόν , ἀπὸ τούτου μετόπωρον · ἔστω δὲ οὗτος ὁ χρόνος , καθ’ ὃν ἔπραξε τὴν πρᾶξιν . ἢ εἶδε γεγραμμένην λύραν , ἀπὸ δὲ ταύτης ἀνεμνήσθη λύραν , καὶ ἀπὸ ταύτης τὸν μουσικόν , ἐκ δὲ τούτου ἣν ᾖσεν ᾠδήν , εἰ ταύτης ἔδει ἀνάμνησιν λαβεῖν . ἐκινήθη δὴ τὰς προτέρας κινήσεις , ἕως οὗ ἦλθεν εἰς τὸν μουσικόν , μεθ’ ὃν γέγονεν ἡ τῆς ᾠδῆς ἀνάμνησις · μετὰ γὰρ τὴν τοῦ μουσικοῦ κίνησιν εἰώθει γίνεσθαι ἡ τῆς ᾠδῆς ἀνάμνησις . ἀπὸ οὖν τοῦ νῦν , οἷον ἀπὸ τῆς νῦν ὁρωμένης λύρας , ἀνεμνήσθη τὴν ᾠδήν . πολλάκις δὲ καὶ ἀπό τινος ἄλλου · εἰ γὰρ τύχοι ἐφεξῆς ὢν τῷ τῆς ᾠδῆς τύπῳ ὁ τοῦ κίονος , ἀναμνησθήσομαι αὐτὴν ἀπὸ τοῦ κίονος . εἰκὸς γὰρ τοῦ τύπου τοῦ κίονος κινηθέντος συγκινηθῆναι καὶ τὸν τῆς ᾠδῆς καὶ ἐξ αὐτοῦ ἀναμνησθῆναι αὐτήν . πολλάκις δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ ὁμοίου ἢ ἐναντίου ἢ τοῦ σύνεγγυς · ἀπὸ μὲν ὁμοίου , ὅταν ἀπὸ τῆς τοῦ Σωκράτους εἰκόνος τὸν Σωκράτην , ἀπὸ δὲ ἐναντίου , ὅταν ἀπὸ λευκοῦ μέλαν , ἀπὸ δὲ τοὐ σύνεγγυς , ὅταν ἀπὸ τοῦ „ ἀντὶ πολλῶν , ὧ ἄνδρες Ἀθηναῖοι “ ἀναμνησθῶ „ χρημάτων ὑμᾶς ἑλέσθαι νομίζω “ ( σύνεγγυς γὰρ τοῦτο ἐκείνῳ ) , ἢ ἀπὸ κυνὸς λύκον · σύνεγγυς γὰρ ὁ κύων τῷ λύκῳ . γίνεται οὖν ἡ ἀνάμνησις διὰ τοῦ ὁμοίου ἢ τοῦ ἐναντίου ἢ τοῦ σύνεγγυς διὰ τὸ τὰς κινήσεις τῶν μὲν ὁμοίων εἶναι τὰς αὐτάς ὁ δὲ κινούμενος κατὰ τὸ εἴδωλον καὶ τὸν τύπον τρόπον τινὰ κατὰ τὸ πρᾶγμα , ἀφ’ οὗ ὁ τύπος , κινεῖται . ὥστε ἀνάγκη εὐθὺς ἀναμιμνῄσκεσθαι ἀπὸ τῆς εἰκόνος τὸ πρᾶγμα ) , τῶν δὲ ἐναντίων ἅμα ( ἅμα γὰρ τῇ διακρίσει συννοοῦμεν σύγκρισιν , καὶ ἅμα τῇ ψύξει θέρμην ) , τοῦ δὲ σύνεγγυς διὰ τὸ εἶναι μέρος τοῦ λοιποῦ · τοῦτο γὰρ | ἐδήλωσε διὰ τοὐ τῶν δὲ μέρος ἔχουσι . τὸ γὰρ “ χρημάτων ὑμᾶς ἑλέσθαι νομίζω “ μέρος ἐστὶ τοῦ “ ἀντὶ πολλῶν , ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι “ . κινουμένου οὖν τοῦ μέρους κινεῖται καὶ τὸ λοιπόν , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῆς ἁλύσεως τοῦ πρώτου κρίκου κινηθέντος κινεῖται καὶ τὸ λοιπόν . οὐ δεῖ δὲ θαυμάζειν , εἰ ποτὲ μὲν τοῦ πρώτου μέρους κινουμένου κινεῖται καὶ τὸ ἐφεξῆς , ποτὲ δὲ οὔ · ὅταν γὰρ τέλεον ἀφανισθῇ , οὐ κινηθήσεται . εἰπὼν δὲ τῶν δὲ μέρος ἔχουσιν ἐπήγαγεν ὥστε τὸ λοιπὸν μικρόν , ὃ ἐκινήθη μετ’ ἐκεῖνο . ἢ οὖν διὰ τούτων τοῦτο λέγει , ὅτι παντὸς μείζων ἐστὶν ἡ ἀρχὴ τῶν μετ’ αὐτήν , καὶ ταύτης εὑρεθείσης τὰ μετ’ αὐτὴν μικρά , καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐκ τῆς ἐνούσης ἀρχῆς συνείρει καὶ τὰ λοιπά τῆς γὰρ ἀρχῆς εὑρεθείσης εἰκός ἐστι τὸν νοῦν συναγαγεῖν καὶ τὰ λοιπά ) · ἢ ὅτι , εἰ ἀνεμνήσθη εἴκοσι φέρε εἰπεῖν στίχους , ὅτε ἀνεμνήσθη τοὺς δέκα καὶ ἕξ , τὸ λοιπόν , ἤγουν οἱ τέτταρες , οὓς ἐκινήθη καὶ ἀνεμνήσθη μετὰ τὸ ἀναμνησθῆναι τοὺς δεκαέξ , μικρὸν ἦν , καὶ οὐδὲν παρελυμήναντο τὴν διάνοιαν συναγαγεῖν καὶ αὐτούς . οὕτω μὲν οὖν ζητοῦντες ἐκ τῶν ὁμοίων ἢ ἐναντίων ἢ τῶν σύνεγγυς ἀναμιμνῃσκόμεθα , ἀλλὰ καὶ οὕτω μὴ ζητοῦντες , τουτέστι μὴ ἐκ τῶν ὁμοίων μηδὲ ἐκ τῶν ἐναντίων μηδὲ τῶν σύνεγγυς , πολλάκις ἀναμιμνῄσκονται , ὅταν ἄλλην τινὰ κίνησιν κινηθέντες ἐκείνη γένηται . οἶον πολλάκις ἀναμνησθέντες ᾠδὴν ἀνεμνήσθησαν Σωκράτους · ἥτις ᾠδὴ οὔτε ὁμοία ἐστὶ Σωκράτει οὕτ’ ἐναντία οὕτε σύνεγγυς . γίνεται μὲν οὖν καὶ οὕτω , φησίν , ἀνάμνησις · ἀλλὰ τὰ πολλὰ ἑτέρων γενομένων κινήσεων , ὁποίων εἴπομεν , τουτέστιν ὁμοίων ἡ ἐναντίων ἢ σύνεγγυς , γίνεται ἡ ἀνάμνησις . Ουδὲν δὲ δεῖ σκοπεῖν τὰ πόρρω , πῶς μεμνήμεθα , ἀλλὰ τὰ σύνεγγυς . Πόρρω λέγει τὰ παλαιότερα καὶ χρονιώτερα , ἃ πρὸ πολλοῦ χρόνου εἴδομεν ἢ ἠκούσαμεν ἢ ἐμάθομεν , σύνεγγυς δὲ ἃ χθὲς ἢ ὅλως πρὸ ὀλίγου . ἀπὸ δὲ τῆς μνήμης σαφηνίζει καὶ τὰ περὶ τὴν ἀνάμνησιν . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον δυνάμει τοιοῦτον · δεῖ ἡμᾶς ἐπὶ τῆς μνήμης ἰδεῖν , πῶς τοῦδέ τινος μνησθέντες ἐκ τούτου συμβαίνει ἡμῖν καὶ ἄλλου μνησθῆναι . καὶ ὡς ἐπὶ ταύτης ἔχει , οὕτως ἕξει καὶ ἐπὶ τῆς ἀναμνήσεως · ὥσπερ γάρ , φησίν , ἐπὶ τῆς μνήμης συμβαίνει ἥδε ἡ κίνησις μετὰ τήνδε , τουτέστιν ἥδε ἡ μνήμη μετὰ τήνδε , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀναμνήσεως ἔσται . ἢ οὐ τοῦτο ἂν εἴη τὸ λεγόμενον , ἀλλ’ οἶμαι πάλιν κἀνταῦθα ἐν τῷ οὐδὲν δὲ δεῖ σκοπεῖν πεῖν πῶς τὰ πόρρω μεμνήμεθα τὸ μεμνήμεθα ἀντὶ τοῦ ἀναμιμνῃσκόμεθα εἴρηται . καὶ εἴη ἄν τὸ λεγόμενον · δεῖ δὲ θεωρεῖν πῶς ἀναμιμνῃσκόμεθα , ὧν πρὸ ὀλίγου τὴν ἐπιστήμην λαβόντες καὶ ἀπολέσαντες · οὐδὲν γὰρ κωλύει ἐπιλαθέσθαι τινὰ καὶ ὧν πρὸ ὀλίγου μεμάθηκεν . δεῖ οὖν θεωῥεῖν ἐπὶ τούτων · καὶ ὡς ἐπὶ τούτων , οὕτως ἕξει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἤτοι τῶν πόρρω , ἤτοι ὧν πάλαι τὴν ἐπιστήμην ἢ τὴν αἴσθησιν ἐλάβομεν . δῆλον γὰρ ὡς ὁ αὐτός ἐστι τρόπος τῆς ἀναμνήσεως τῶν τε πάλαι καὶ τῶν πρὸ ὀλίγου . ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν σύνεγγυς οὐ προζητήσας , ἀλλ’ ἀπὸ τινος ἀρχῆς , ἣν ἔχει , λέγει τε καὶ συνείρει τὸ ἐφεξῆς ἀκολουθοῦσι γάρ , ὡς εἴρηται , τῷ ἔθει αἱ κινήσεις , ἥδε μετὰ τήνδε ) , οὕτω καὶ ὅταν ἀναμιμνῄσκεσθαι βούληταί τι , ὧν πάλαι τὴν ἐπιστήμην ἔλαβέ τις ( τούτου γὰρ δεῖ προσυπακούειν ) , τοῦτο ποιήσει . εἰπὼν δὲ τοῦτο ποιήσει , τί δεῖ ποιεῖν συντόμως ἐπήγαγεν εἰπὼν ζητήσει λαβεῖν ἀρχὴν κινήσεως , μεθ’ ἣν ἐκείνη ἔσται . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν σύνεγγυς ἀπὸ τῆς ἐνούσης ἀρχῆς ἀναμιμνῄσκεται τὰ ἐφεξῆς , οὕτω καὶ ἐπ’ ἐκείνων ζητήσει ἀρχήν , ἀφ’ ἧς εὑρήσει ὅπερ βούλεται εὑρεῖν . Διὸ κάλλιστα καὶ τάχιστα γίνονται ἀπ’ ἀρχῆς αἱ ἀναμνήσεις . τουτέστι διὰ τὸ τὴν ἀρχὴν μεγάλα συντείνειν εἰς τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι τὰ ἐφεξῆς , διὰ τοῦτο ἐν οἷς εἰσιν ἀρχαί , εἴπερ ἕξομεν ταύτας , κάλλιστα ἀνάμνησιν εὑρήσομεν τῶν ἐφεξῆς , ὥσπερ ἐπὶ τῶν γεωμετρικῶν θεωρημάτων · ὡς γὰρ τὰ πράγματα ἔχει τῷ ἐφεξῆς , οὕτω καὶ αἱ κινήσεις καὶ αἱ ἀναμνήσεις αὐτῶν . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν , εἰ ἐφεξῆς κεῖνται καὶ τεταγμένως , καλῶς ὁρᾷ ἡ ὄψις αὐτά , εἰ δὲ συγκεχυμένως , οὐ καλῶς , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ τύπων . καί εἰσιν εὐμνημόνευτα ὅσα τάξιν ἔχει καὶ τὸ ἐφεξῆς , ὅσα δὲ μὴ τοιαῦτα δυσμνημόνευτα . εἰπὼν δὲ ταῦτα λέγει , τί διαφέρει μάθησις ἀναμνήσεως · οὐ γάρ εἰσιν αἱ αὐταί , ὡς δοκεῖ Πλάτωνι . ἀνάμνησις τοίνυν ἐστίν , ὅταν δι’ ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ ἀρχῆς κινῆται ἐπὶ τὸ ἐφεξῆς τῇ ἀρχῇ · ὅταν δὲ μὴ δι’ ἑαυτοῦ , ἀλλὰ δι’ ἄλλου , οἷον τοῦ διδασκάλου , μάθησις τοῦτο καὶ οὐκ ἀνάμνησις . πολλάκις δὲ ἤδη μὲν ἀδυνατεῖ συντόμως ἀναμνησθῆναι , ζητεῖ δὲ καὶ εὑρίσκει · ἀλλ’ οὐ συντόμως , ἀλλὰ πολλὰς κινηθεὶς κινήσεις τέλος κινεῖται τοιαύτην κίνησιν , ᾗ ἀκολουθεῖ τὸ ἐφεξῆς . ὥσπερ γὰρ αἱ πολλαὶ ῥανίδες ἐπιτήδειον ποιήσασαι τὴν πέτραν , | τέλος ἡ ἐσχάτη ἐκοίλανεν αὐτήν , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ ὑγρότητος ἔχει . πολλάκις γὰρ κινηθεῖσα τέλος κινεῖται κίνησιν , καθ’ ἣν ἀνίσταται τὸ ζητούμενον · ὅπερ εὑροῦσα ἡ διάνοια παύεται . ἔστιν οὖν τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαι τὸ ἐνεῖναι δύναμιν τὴν κινοῦσαν , λέγων δύναλυσιν καὶ τοῦ λοιποῦ ) , κινεῖσθαι δὲ ἐξ αὐτοῦ καὶ οὐχ ὑπὸ τοῦ διδασκάλου . Διὸ δεῖ λαβέσθαι ἀρχῆς , διὸ ἀπὸ τύπων δοκοῦσιν ἀναμιμνῄσκεσθαι ἐνίοτε , Λέγων τόπους ἢ τὰ ἐναντία τὰ σύστοιχα τὰ ὅμοια , ἢ τὰς ἀρχὰς τὰς ἐνούσας ἡμῖν . ὡς γὰρ ἀπὸ τῶν ἐν τοῖς τοπικοῖς παραδοθέντων τόπων καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τῆς ‘Pητορικῆς αὐτοῦ στομούμενοι ἐπιχειροῦμεν πρὸς τὰ προκείμενα , οὕτω καὶ ἀπὸ τῶν ἐνουσῶν ἀρχῶν , ὡς ἀπό τινων τόπων , εὑρίσκομεν τὰ ἐφεξῆς . ἢ οὖν τὰς ἀρχὰς λέγει τόπους , ἢ πολλάκις ἰδών τινα ἢ ἀκούσας τινὰ καὶ πάλιν ἰδὼν ἢ ἀκούσας διαλογίζομαι , ποῦ τοῦτο ἤκουσα , εἶτα ἐνθυμηθεὶς τὸν τόπον ἀνεμνήσθην , ὑπὸ τίνος τοῦτο ἤκουσα , καὶ πῶς καὶ τίνα τρόπον τοῦτο εἶδον ἢ ἤκουσα , πότερον κατὰ τύχην ἢ ἄλλως πὼς . τίθησι δὲ καὶ ὑπόδειγμα , οὗ ἡμεῖς πρὸ ὀλίγου ἐμνημονεύσαμεν . Ἔοικε δὲ τὸ καθόλου ἀρχῇ καὶ τὸ μέσον πάντων . Τὸ καθόλου νῦν εἴληπται ἀντὶ τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . ἢ καθόλου λέγει τοὺς τόπους τοὺς ἐκ τῶν ὁμοίων καὶ συστοίχων καὶ ἐναντίων . ἐν δὲ τῷ καὶ τὸ μέσον πάντων παρέλκει ὁ καὶ σύνδεσμος . ἦν δ’ ἂν σαφεστέρα ἡ γραφὴ χωρὶς τοῦ καὶ συνδέσμου ἔχουσα οὕτως · ἔοικε δὲ τὸ καθόλου ἀρχῇ τὸ μέσον πάντων . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον · ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ μέσον πάντων ἀρχῇ ἔοικε . τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ ἰὴ εὕρεσις τοῦ μέσου ὠφελεῖ καὶ ποδηγὸς ἡμῖν γίνεται πρὸς εὕρεσιν τοῦ ζητουμένου᾿ . Οἷον εἴ τις νοήσειεν , ἐφ’ ὧν Α Β Γ Δ E Z Η Θ . Τὸ λεγόμενόν ἐστι δυνάμει τοιοῦτον · ἔστω δὴ τὰ νοήματα , ἃ κινεῖται ἡ ψυχὴ πρὸς εὕρεσιν τοῦ ζητουμένου , τὰ ἐκκείμενα στοιχεῖα . μέσον δὲ αὐτῶν ἔστω τὸ Ε . τοῦτο δὴ εὑρὼν ὁ ζητῶν , εἰ μὴ ἅμα τῷ εὑρηκέναι αὐτὸ εὑρήσει καὶ ὅπερ ἐζήτει , ἐπὶ τὸ Θ ἐλθὼν μνησθήσεται . ἐπεὶ γὰρ τὸ μέσον εὗρεν , ἐνδέχεται καὶ ἐπὶ τὸ E καὶ ἐπὶ τὸ Δ κινηθῆναι . λέγει δὲ E τὰ ἐφεξῆς τῷ E , ταῦτα δέ ἐστι τὰ Ζ Η Θ . ὁμοίως δὲ Δ λέγει αὐτὸ τὸ Δ καὶ ἔτι τὸ Γ Β Α . ἐλθὼν οὖν ἐπὶ τὸ Θ μνησθήσεται οὐδὲν γὰρ κωλύει μετὰ τὸ E ἀναμνησθῆναι τὸ Θ , εἶτα τὸ Z , καὶ οὕτως τὸ Η . ἔστω γὰρ τὸ E συμπόσιον , τὸ Z Σωκράτης , τὸ Η τὸ ὑπὸ Σωκράτους τυφθῆναι , τὸ δὲ Θ λύρα . οὐδὲν οὗν κωλύει συμπόσιον ἀναμνησθέντα εὐθὺς ἀναμνησθῆναι λύραν , εἶτα ὅτι ἐτύφθη , καὶ οὕτως ὅτι ὑπὸ Σωκράτους κατίτοι ἀκόλουθον ἦν μετὰ τὸ συμπόσιον εὐθὺς Σωκράτους ἀναμνησθῆναι , εἶτα ὅτι ἐτύφθη , εἶτα λύραν ) · ἔστω γὰρ ὅτι μετὰ τῆς λύρας ἀντὶ ῥάβδου ἔτυψε τὸν τυφθέντα . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ μέσον ἀρχῇ . ἔοικε , τὴν αἰτίαν τούτου τέθεικεν · ἐντεῦθεν γὰρ ἐπ’ ἄμφω κινηθῆναι ἐνδέχεται · τὸ γὰρ E ὁδός ἐστι καὶ πρὸς τὰ ἐφεξῆς αὐτῷ τὰ Ζ Η Θ καὶ πρὸς τὰ ὄπισθεν τὰ Δ Γ Β Α , καὶ δυνατόν ἐστιν ὥσπερ ἀπὸ τοῦ Θ ἢ τοῦ Η ἢ τοῦ Ζ ἀναμνησθῆναι ὃ βουλόμεθα , οὕτω καὶ ἀπὸ τοῦ Α ἤ τινος τῶν ἐφεξῆς τῷ Α . εἰ δὲ μὴ τὸ Ε εἴη τὸ μέσον , ἀλλὰ τὸ Γ , ἐπὶ τὸ Γ ἐλθὼν μνησθήσεται . εἰ δὲ ἐπὶ τούτου οὐκ ἀνεμνήθη , ὥσπερ οὐδὲ ἐπὶ τοῦ E , ἐπὶ τὸ Α ἐλθὼν ὥσπερ ἐκεῖ ἐπὶ τὸ Θ μνησθήσεται . Τοῦ δὲ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐνίοτε μὲν μνησθῆναι , ἐνίοτε δὲ μὴ αἴτιον , ὅτι ἐνδέχεται ἐπὶ πλείω κινηθῆναι . Ἐπειδὴ πολλάκις ἀναμνησθέντες πλευρὰν ἀναμιμνῃσκόμεθα θυάδα πλευρωνίας , πολλάκις δὲ τὴν μὲν πλευρὰν ἀνεμνήσθημεν , τὴν δὲ πλευρωνίαν οὐκέτι , καίτοι πολλὰ κινηθέντες καὶ ζητήσαντες , ἐζητεῖτο δὲ διὰ τίνα ποτὲ αἰτίαν ὁτὲ μὲν τὸ αὐτὸ ἐκ τοῦ αὐτοῦ , οἷον τὴν πλευρωνίαν ἐκ τῆς πλευρᾶς , ἀναμιμνῃσκόμεθα , ὁτὲ δὲ οὔ , ἀπαντῶν πρὸς τὴν τοιαύτην ζήτησίν φησι · τοῦ δὲ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐνίοτε μὲν μνησθῆναι , ἐνίοτε δὲ μὴ αἴτιον , ὅτι πλείω ἐνδέχεται κινηθῆναι ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς , οἷον ἀπὸ τοῦ Γ ἐπὶ τὸ Z ἢ τὸ Δ . ἔστω γὰρ μέσον τὸ Γ , ἄκρα δὲ τὸ Z καὶ Δ . εἰ οὖν εἴη συνηθέστερον τὸ Z | τοῦ Δ , ἕλκει πρὸς ἑαυτὸ τὴν διάνοιαν τὸ Z , ὥσπερ καὶ τὰ λαμπρὰ τῶν χρωμάτων τὴν ὄψιν . εἰ γὰρ εἴη τὸ Z πλευρῖτις , τὸ δὲ Γ πλευρόν , τὸ δὲ Δ πλευρωνία , κινήσει μᾶλλον ἀπὸ τοῦ Γ τὴν διάνοιαν τὸ Z παρ’ ὅπερ τὸ Δ · συνηθέστερον γὰρ ἡ πλευρῖτις τῆς πλευρωνίας . οὐ μόνον δὲ διὰ ταῦτα , ἀλλὰ κἂν εἴη ὁ μὲν τῶν τύπων παλαιός , ὁ δὲ λοιπὸς χθιζός , κινήσει μᾶλλον ὁ χθιζός . οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ τὸν παλαιὸν μᾶλλον κινῆσαι τοῦ νέου , εἴπερ ἐστὶν ὁ μὲν νέος ἀμαυρός , ὁ δὲ παλαιὸς εἰς βάθος ἐνσεσημασμένος χρὴ γὰρ οὕτω λέγειν διὰ σπάνιν κυρίων ὀνομάτων . ἐὰν μὲν οὖν μὴ διὰ παλαιοῦ κινῆται , τουτέστιν ἐὰν μὲν οὖν μὴ εἴη παλαιὸς ὁ τύπος καὶ τὸ ἀναζωγράφημα καὶ προσέτι ἀσυνήθης ( δεῖ γὰρ τούτου προσυπακούειν ) , ἐπὶ τὸ νέον καὶ συνηθέστερον κινεῖται . ὥσπερ γὰρ φύσις ἤδη γέγονε τὸ ἔθος , αὐτό φημι τὸ συνηθέστερον , καὶ ἐπὶ τούτῳ ταχὺ ἀναμιμνῃσκόμεθα , ἃ πολλάκις ἐννοούμεθα . δεῖ δὲ ἡμᾶς μᾶλλον προσδιορίσαι περὶ τούτων διὰ τὸ παραλελοιπέναι τοῦτον ταῦτα διὰ συντομίαν . ἄν μὲν οὖν μὴ εἴη παλαιὸς καὶ ἀσυνήθης ὁ τύπος ἢ νέος καὶ ἀσυνήθης , ἀλλὰ νέος καὶ συνήθης , ἐπὶ τοῦτον κινηθήσεται · οὔτε γὰρ ἐπὶ τὸν νέον καὶ ἀσυνήθη οὔτε ἐπὶ τὸν παλαιὸν καὶ ἀσυνήθη κινηθήσεται , ἀλλ’ ἐπὶ τὸν νέον καὶ συνήθη . ὁμοίως δὲ κἂν ὁ μὲν εἴη παλαιὸς καὶ συνήθης , ὁ δὲ νέος καὶ ἀσυνήθης , ἐπὶ τὸν παλαιὸν καὶ συνήθη κινηθήσεται · ὁ γὰρ παλαιὸς καὶ συνήθης ὥσπερ νέος ἐστὶ διὰ τὴν καθ’ ἑκάστην μελέτην , ὥσπερ παλαιὸς ὁ νέος καὶ ἀσυνήθης διὰ τὴν ἀμελετησίαν . ταῦτα μὲν οὗν οὕτως ἡμῖν διῃτήσθω , ἰτέον δὲ ἐπὶ τὰ ἐφεξῆς . ὥσπερ γάρ , φησίν , εἰσί τινα φύσει τόδε μετὰ τόδε ( φύσει γὰρ ἕπεται τῇ τοῦ πυρὸς ἀναμνήσει ἡ θερμότης · ὁ γὰρ ἀναμνησθεὶς πῦρ εὐθὺς φύσει καὶ θερμότητα ἀνεμνήσθη ) , οὕτω καὶ ἐνεργείᾳ , τουτέστιν ἔθει · εἰσὶ γὰρ καὶ ἐξ ἔθους τινά , ἅπερ ἀναμνησθέντες εὐθὺς ἀναμιμνῃσκόμεθα καὶ τὰ μετ’ αὐτὰ ὄντα . εἶπε δὲ τὸ ἔθος ἐνέργειαν , διότι ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας συμβαίνει τὸ τοιόνδε ἔθος . τὸ δὴ πολλάκις ἐθισθὲν φύσιν ποιεῖ . καὶ ἐπεὶ ἐν τοῖς φύσει γίνεται ἁμαρτία καὶ παρὰ φύσιν , ἐνδέχεται τοῦτο συμβαίνειν καὶ ἐν τοῖς δι’ ἔθος , καὶ μάλιστα διὰ τὸ ὅμοια εἶναι τῷ βεβαίῳ τοῖς φύσει . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲν κωλύει ἀναμνησθέντα τοῦ πρότερον ἁμαρτάνειν περὶ τὸ ἑπόμενον καὶ κινηθῆναι ἄλλως καὶ μὴ ὡς ἔδει , ἄλλως τε καὶ ὅταν ἀφέλκῃ ἐκεῖθεν αὐτόσε πῃ διὰ τὸ συνηθέστερον , οἷον ὅταν ἀφέλκῃ ἀπὸ τῆς πλευρωνίας ἡ πλευρῖτις . καὶ διὰ τὸ ἀφέλκειν ἄλλοτε ἡμᾶς ἄλλα , ὅταν δέῃ ὀνόματος μνημονεῦσαι , ἄλλου μὲν παρομοίου μνημονεύομεν , εἰς δ’ ἐκεῖνο σολοικίζομεν · ὁ γὰρ βουλόμενος ἀναμνησθῆναι Λεωφάνην , ἀναμνησθεὶς δὲ παρόμοιον οἷον Λεωσθένην ἐσολοίκισεν ὡς πρὸς τὸν Λεωφάνην . Τὸ δὲ μέγιστον , γνωρίζειν δεῖ τὸν χρόνον , ἢ μέτρῳ ἢ ἀορίστως . Ἡ ἀνάμνησις οὐ μόνον μαθημάτων ἐστίν , ἀλλὰ καὶ ἄλλων πολλῶν . οἷον ἔπραξά τι ἐγώ , εἶτα ἀναμιμνῄσκομαι τὸ πραχθέν . πότε δὲ ἐπράχθη ἀγνοῶν , ἆρα , φημί , χθὲς τοῦτο ἔπραξα ; εἶτα , εἰ τύχοι , λέγω · ἀλλὰ μὴν χθὲς τόδε διεπραξάμην . τὸ δὲ μέγιστον , γνωρίζειν δεῖ τὸν χρόνον , ἤ μέτρῳ ἤ ἀορίστως · εἰπὼν τί ἐστιν ἀνάμνησις , λέγει κοινῶς περὶ μνήμης καὶ ἀναμνήσεως , ὅτι τὸ μέγιστον δεῖ ἡμᾶς γνωρίζειν τὸν χρόνον , ἐν ᾧ μαθόντες τι ἢ ἰδόντες ἢ ἀκούσαντες ἀναμιμνῃσκόμεθα νῦν αὐτό , ἢ μέτρῳ , τουτέστιν ὡρισμένως , οἷον ὅτι τρίτον μῆνα ἄγω τήμερον ἰδὼν ἢ μαθὼν ἢ ἀκούσας ἢ γευσάμενος , ἢ ἀορίστως , τουτέστιν ὅλως ὅτι εἶδον τοῦτο ποτέ . εἰ γὰρ μὴ τοῦτό ἐστι καὶ γνωρίζομεν , εἰ πρότερον ἠκούσαμεν ταῦτα , ἢ ἀορίστως ἡ ὡρισμένως , συμβήσεται ἡμῖν ὑπολαμβάνειν , ὅτι οὐκ ἀναμιμνῃσκόμεθα , ἀλλὰ νῦν πρώτως οἴκοθεν καὶ ἀφ’ ἑαυτῶν ταῦτα προβαλλόμεθα . ὥστε χρεία πολλὴ τοῦ χρόνου ἐν ταῖς ἀναμνήσεσιν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν ταῖς μνήμαις . εἰ γὰρ ἐνεργεῖ ἡ ψυχὴ περὶ φάντασμά τι ὡς εἰκόνα τινός , οὐ γινώσκει δὲ ὡρισμένως ἢ ἀορίστως , ὅτι εἶδε τοῦτο ἢ ἤκουσε πρότερον , οἰηθήσεται , ὅτι αὐτὴ τοῦτο νῦν ἀναπλάττει . εἰπὼν δὲ ὅτι δεῖ γνωρίζειν τὸν χρόνον , ἐπήγαγεν · ἔστω δέ τι ᾧ κρίνει τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον · ἀνάγκη δὲ εἶναί τι ἐν ᾧ κρίνει τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω χρόνον · ἔστι δὲ τὸ κρῖνον τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω χρόνον ἡ πρώτη αἰσθητικὴ ψυχὴ ἡ ἐν τῇ καρδίᾳ καθεδουμένη . εἰπὼν δὲ ἔστω δέ τι ὃ κρίνει τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω χρόνον λέγει καὶ τὸν τρόπον , καθ’ ὃν κρίνεται , καί φησιν , ὅτι , ὥσπερ ἡ διάνοια κρίνει τὰ μεγέθη οὐ τῷ ἀποτείνεσθαι ἔξω πρὸς ἐκεῖνα , ἀλλὰ κινοῦσα τοὺς ἀπὸ τῶν μεγεθῶν τύπους καὶ τὰ ἀναζωγραδέῃ φήματα ἐν τῷ φανταστικῷ ὄντας ( μετὰ φαντασίας γὰρ ἀεὶ ἡ διάνοια , ἡ γὰρ διάνοια οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ νοῦ μετὰ φαντασίας ἐνέργεια · κρίνει οὖν ταῦτα οὐ τῷ ἀποτείνεσθαι αὐτὴν ἐκεῖ , ὡς λέγουσιν ὁρᾶν ἡμᾶς οἱ δι’ ἐκπομπὴν ἀκτίνων λέγοντες τὸ ὁρᾶν γίνεσθαι · εἰ γὰρ ἀποτεινομένη πρὸς τὰ μεγέθη ἔκρινεν αὐτά , ὅτε οὐ παρῆσαν , οὐκ ἂν ἠδύνατο κρίνειν , νῦν δὲ καὶ ἀπόντων κρίνει αὐτά ) , ὥσπερ οὖν αὕτη κρίνει τὰ μεγέθη , οὕτως εὔλογον καὶ τὴν αἰσθητικὴν ψυχὴν κρίνειν τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω χρόνον οὐ τῷ ἀποτείνεσθαι ἔξω , ἀλλὰ τῷ κινεῖν ἢ κινεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἐνόντων τύπων . Τίνι οὗν διοίσει , ὅταν τὰ μείζω νοῇ ἢ ὅτι ἐκεῖνα νοεῖν τὰ ἐλάσσω . | Τὸ ἢ ὅτι ἐκεῖνα νοεῖν τὰ ἐλάσσω ἀπόκρισίς ἐστι τοῦ ἠρωτημένου ἐρωτήσας γάρ τίνι οὖν διοίσει , ἀποκρίνεται , ὅτι ἐκεῖνα νοεῖν τὰ ἐλάσσω . ἐπειδὴ δὲ τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι μόνοις ὑπάρχει τοῖς ἀνθρώποις , ὡς προιὼν δείξει , δύναταί τις τὸ νοεῖν ἀκούειν καὶ ἐπὶ τῆς ἁπλῶς νοήσεως , δύναται δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀναμνήσεως , ἵν’ ᾖ τὸ τίνι οὖν διοίσει , ὅταν τὰ μείζω νοῇ ταὐτὸν τῷ ‘ὅταν τὰ μείζω ἀναμιμνῂσκηται᾿ ἔστω δὲ τὸ ἐν τῷ Τιμαίῳ , τό “ θεοὶ θεῶν , ὧν ἐγὼ δημιουργὸς πατήρ τε ἔργων “ , ἐλάττω , τὰ δὲ ἐφεξῆς τούτῳ πάντα μείζονα αὐτοῦ . εἰσὶ δὲ τὰ ἐφεξῆς ταῦτα · “ ἃ δι’ ἐμοῦ γενόμενα ἄλυτα ἐμοῦ γε θέλοντος . τὸ μὲν οὗν δὴ δεθὲν πᾶν λυτόν , τό γε μὴν καλῶς ἁρμοσθὲν καὶ ἔχον εὗ λύειν ἐθέλειν κακοῦ . δι’ ἃ καὶ ἐπείπερ γεγένησθε , ἀθάνατοι μὲν οὔκ ἐστε οὐδ’ ἄλυτοι τὸ πάμπαν , οὔτι γε μὴν λυθήσεσθε οὐδὲ τεύξεσθε θανάτου μοίρας “ καὶ τὰ ἑξῆς . ὅταν οὖν , φησί , τὰ μείζω νοῇ ἢ ἀναμιμνῂσκηται , τίνι διαφέρει τοῦ ὅτε τὰ ἐλάσσω . καὶ ἐρωτήσας ἀποκρίνεται λέγων · ἢ τοσοῦτον διαφέρει , καθ’ ὅσον συμβαίνει ἐκεῖνα νοεῖν τὰ ἐλάσσω , καὶ προσυπακουστέον τοῦ πρότερον . τὰ ἐντὸς γὰρ πρότερον νοεῖ ἡ ἀναμιμνῂσκεται , καὶ οὕτως ἐκ τούτων διαβιβάζεται εἰς τὰ ἔσχατα καὶ μείζονα . πάντα οὖν , φησί , τὰ ἐντὸς ἐλάσσω καὶ ἀνάλογον . τὰ γὰρ ἐντὸς τοῦ “ οὐδὲ τεύξεσθε θανάτου μοιρας “ ταῦτα δὲ τὰ ἐντὸς τούτου ἐστὶ τὸ “ οὔτι γε μὴν λυθήσεσθε “ καὶ τὸ οὐδ’ ἄλυτοι τὸ πάμπαν “ καὶ τὰ λοιπά ) , τὰ οὖν ἐντὸς πάντα ἐλάσσω καὶ ἀνάλογον . ἐπειδὴ γὰρ ἀνάλογόν ἐστιν ἡ τῶν λόγων ὁμοιότης , ἔχουσι δὲ καὶ ταῦτα ὁμοιότητα τῷ ἔχεσθαι θάτερον θατέρου , εἶπεν αὐτὰ ἀνάλογον , ἴσον λέγων τῶ ῾ὅμοια ἀλλήλοις , ᾗ ἔχεται τόδε τοῦδε’ . ἢ τὸ λεγόμενόν ἐστι · πάντα γὰρ τὰ ἐντὸς τοῦ λόγου καὶ τὰ ἐκτός , νῦν ἐκτὸς λέγων ἅπερ ἔλεγε μείζω , ἀνάλογόν ἐστι τοῖς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς εἴδεσι . λέγοι δ’ ἄν εἴδη τὸ γάλα , τὸ λευκόν , τὸν ἀέρα , τὸ ὑγρόν , τὸ μετόπωρον . ὡς γὰρ ἀπὸ τοῦ γάλακτος ἀνεμνήσθη λευκὸν καὶ ἀπὸ τούτου ἀέρα καὶ ἐκ τούτου ὑγρόν , εἶτ’ ἐκ τούτου μετόπωρον , οὕτω καὶ ἀπὸ τοῦ ‘θεοὶ θεῶν’ τὸ ἐφεξῆς τούτῳ , καὶ ἐκ τούτου τὸ ἐφεξῆς αὐτῷ , καὶ ὡσαύτως ἐπὶ πάντων , ἕως οὗ ἦλθον ἐπὶ τὸ ἔσχατον τὸ ἀναλογοῦν τῷ μετοπώρῳ . ὅπερ καὶ αὐτὸς οὗτος οἶμαι συνιδών , τὸ ὅτι ἀσαφῶς ἀπήγγειλε ταύτα , καὶ ἑαυτὸν σαφηνίσαι βουληθεὶς ἐπανέλαβεν εἰπών · ἔστι δὴ ἴσως καὶ τοῖς εἴδεσιν ἀνάλογον λαβεῖν , ἀλλ᾿ ἐν αὐτῷ , τουτέστιν ἐν τῇ φαντασίᾳ ἀλλ’ οὐκ ἐν τῇ ἀποτάσει τῆς διανοίας πρὸς ἐκεῖνα . φέρεται δὲ καὶ ἄλλη γραφὴ ἔχουσα οὕτως · ἢ ὅτι ἐκεῖ ἀνανοεῖν τὰ ἐλάσσω ἐκ τοῦ ἀνανοῶ ῥήματος , καὶ εἴη ἂν λέγων , ὅτι ὁ νοῶν ἢ ἀναμιμνῃσκόμενος τὰ ἐκτὸς ἀνανοεῖ καὶ ἀναμιμνῄσκεται καὶ τὰ ἐντός · ὁ γὰρ νοῶν δίπηχυ δηλονότι καὶ πηχυαῖον . ἀμείνων δὲ ἡ πρὸ · τέρα γραφή . Ὥσπερ οὖν εἰ τὴν Α Β Β E κινεῖται , ποιεῖ τὴν Α Δ . Εἰπὼν ὅτι ἐν τῷ μεμνῆσθαι δεῖ γνωρίζειν τὸν χρόνον καὶ δηλονότι καὶ ἐν τῷ ἀναμεμνῆσθαι ( γινομένης γὰρ ἀναμνήσεως , ὡς εἶπε , συμβαίνει καὶ μνήμην γίνεσθαι ) , εἰπὼν οὖν ὅτι δεῖ τὸν χρόνον γνωρίζειν ὡρισμένως ἢ ἀορίστως , εἰπὼν δὲ καὶ ὅτι τὰ ἐκτὸς ἀναμιμνῃσκόμενος ἡ νοῶν καὶ τὰ ἐντὸς ἀναμιμνῄσκεται καὶ νοεῖ ( ἀνάλογον γάρ εἰσι , τῶν δ’ ἀνάλογον ἅμα ἡ μνήμη καὶ ἡ ἀνάμνησις καὶ ἡ νόησις · ὁ γὰρ μεμνημένος ἢ νοῶν ἡ ἀναμιμνῃσκόμενος , ὅτι ὡς δύο πρὸς τέσσαρα ἢ ὡς χειμὼν πρὸς ἔαρ , ἅμα καὶ ἐκείνων μέμνηται τῶν ἐχόντων τὸν λόγον , ὃν τὰ δύο πρὸς τὰ τέσσαρα ἢ ὁ χειμὼν πρὸς τὸ ἔαρ . ἔστω δὲ χάριν λόγου ὡς δύο πρὸς τέσσαρα , τρία πρὸς ἕξ , καὶ ὡς χειμὼν πρὸς ἔαρ , γῆρας πρὸς νεότητα ) , εἰπὼν δὴ ταῦτα πρῶτον μὲν δείκνυσιν , ὅτι ἀνάλογόν εἰσι τὰ ἐντὸς καὶ ἐκτός · δεύτερον δὲ ὅτι τῇ τῶν πραγμάτων μνήμῃ καὶ ἡ τοῦ χρόνου συγγίνεται συναίσθησις . καὶ τρίτον λέγει , ὅτι καὶ οἱ χρόνοι πρὸς ἀλλήλους ἀνάλογόν εἰσιν · ὡς γὰρ τὸ πρᾶγμα τὸ ἔλαττον πρὸς τὸ μεῖζον , καὶ ὁ χρόνος τοῦ ἐλάττονος πρὸς τὸν χρόνον τοῦ μείζονος πράγματος . ἀσάφειαν δὲ πολλὴν ἐνεποίησε διὰ τὸ συγκεχυμένως τὴν τῶν στοιχείων ἔκθεσιν ποιήσασθαι καὶ διὰ τὸ τὴν ΛΘ ὀνομάσαι Θ , ὁμοίως δὲ καὶ τὴν ΘΜ ποτὲ μὲν Θ , ποτὲ δὲ 61 . ἀλλ’ ἡ μὲν τῶν λεγομένων πρόθεσις αὕτη ἄν εἴη , δεῖ δὲ ἡμᾶς πάλιν τὴν λέξιν ἐκθέντας πειρᾶσθαι , ὡς δυνατόν , σαφηνίζειν . ὥσπερ οὖν εἰ τὴν AB BE κινεῖται , ποιεῖ τὴν ΑΔ . ἐλλιπὴς ἡ λέξις · ἔδει γὰρ εἰπεῖν ‘ποιεῖ τὴν ΑΓ ΓΔ , αὐτὸς δὲ διὰ συντομίαν εἶπε τὴν ΑΔ . ἔστι δὲ ὡς μὲν ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΕ , οὕτως ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΔ . ὥστε ὥσπερ ὁ νοῶν τετράπηχυ καὶ δίπηχυ νοεῖ ἢ μέμνηται , οὕτω καὶ ὁ τῆς ΑΒ BE μεμνημένος ἢ ἀναμιμνῃσκόμενος ἡ νοῶν καὶ τὴν ΑΓ ΓΔ νοεῖ ἡ ἀναμιμνῂσκεται ἢ μέμνηται . αὐτὸς δὲ διὰ τοῦ κινεῖσθαι ἐδήλωσε καὶ τὸ νοεῖν καὶ τὸ μεμνῆσθαι καὶ τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι . ὅτι δὲ τὸ ποιεῖ τὴν ΑΔ ὡς ἴσον ἔλαβε τῷ ποιεῖ τὴν Ἄγ’ ΓΔ , ἐδήλωσε διὰ τοῦ ἀνάλογον γὰρ ἡ ΑΓ καὶ ΓΔ . ἔστι δὲ ὃ λέγει . · ἀνάλογον γὰρ ἡ ΑΓ καὶ ΓΔ τῆ ΑΒ καὶ BE . ὡς γὰρ ἡ ΑΓ πρὸς ΑΒ , οὕτως ἡ ΓΔ πρὸς BE , καὶ ἐναλλὰξ ὡς ἡ ΑΓ πρὸς ΓΔ , ἡ ΑΒ πρὸς BE . τὸ δὲ τί οὖν μᾶλλον τὴν ΓΔ ἢ τὴν ZH ποιεῖ ταὐτόν ἐστι τῷ ὥσπερ γὰρ ὁ τὴν ΑΒ BE νοῶν καὶ τὴν ΑΓ ΓΔ νοεῖ , οὕτω καὶ ὁ τὴν ΑΓ ΓΔ νοῶν νοεῖ τὴν ΑΖ ΖΗ . Ἤ ὡς ἡ ΑΓ πρὸς ΑΒ ἔχει , οὕτως ἡ τὸ Θ πρὸς τὸ Μ ἔχει . Θ λέγει τὴν ΚΘ , Μ δὲ τὴν ΘΜ . εἰπὼν δὲ πῶς ἀνάλογόν εἰσι τὰ πράγματα , λέγει καὶ πῶς ἅμα ἥ τε τοῦ πράγματος καὶ ἡ τοῦ χρόνου κίνησίς τε καὶ συναίσθησις γίνεται . εἴληπται δὲ ὁ ἢ σύνδεσμος ἀντὶ τοῦ καί , ὡς ἄν εἰ ἔλεγε · καὶ ὥσπερ ἡ ΑΓ τοῦ πράγματος κίνησις ἔχει πρὸς τὴν τοῦ ΑΒ κίνησιν , οὕτως ἡ τὸ Θ πρὸς τὸ M , τουτέστιν οὕτως ὁ ΚΘ χρόνος πρὸς τὸν ΘΜ χρόνον . ἐν δὲ τῷ ταύτας οὗν ἅμα καὶ κινεῖται | τὸ ταύτας ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου εἴρηκεν . ὡς γάρ , εἰ βαδίζοι τις τὴν Γ ΓΒ , ἀνάγκη τὴν ΚΘ ΘΜ κίνησιν ποιεῖν , οὕτως εἰ μέμνηται τῆς ΑΓ ΓΒ , ἀνάγκη συναισθάνεσθαι καὶ τοῦ ΚΘ ΘΜ χρόνου . Ἐὰν δὲ τὴν ZH βούληται νοῆσαι . Ὅ λέγει δυνάμει τοιοῦτόν ἐστι · ὥσπερ τὴν ΑΒ BE καὶ τὴν ΑΓ ΓΔ κινουμένη ἡ διάνοια καὶ τὸν ΚΘ KM προσῃσθάνετο χρόνον , οὕτως ἄν τὴν ΖΗ , τουτέστιν ἂν τὴν ΑΖ ZH βούληται νοῆσαι , τὴν μὲν BE , τουτέστι τὴν ΓΒ BE , ὁμοίως νοεῖ , ὥσπερ εἴπομεν , μετὰ τοῦ συναισθάνεσθαι τοῦ ΘΜ χρόνου . ἀντὶ δὲ τῶν ΘΙ , ἤτοι ἀντὶ δὲ τοῦ ΘΜ μετέλαβε γὰρ ἀντὶ τοῦ Μ , ὡς εἴρηται , τὸ I ) , ἀντὶ οὖν τοῦ ΘΜ ἢ ἀντὶ τοῦ 01 τὸ ΚΛ νοεῖ . ἐπειδὴ γὰρ ὁ 01 χρόνος τῆς ΓΒ BE ἦν , ὁ δὲ ΚΑ τῆς AZ ΖΗ , κινεῖται δὲ τὴν ΑΖ ΖΗ , δηλονότι τὴν ΚΛ κινηθήσεται καὶ οὐ τὴν ΘΙ . τὸ δὲ κατάλληλον τῆς αὗται γὰρ ἔχουσιν ὡς ΖΑ πρὸς ΒΑ τοιοῦτον · αὗται γὰρ αἱ ΚΛ ἔχουσι πρὸς τὴν ΚΜ ἢ Kl , ὡς ἡ AZ πρὸς ΑΒ . Ὅταν οὖν ἅμα ἥ τε τοῦ πράγματος γίνηται κίνησις καὶ ἡ τοῦ χρόνου , τότε τῇ μνήμῃ ἐνεργεῖ . Ὅταν οὖν , φησίν , ἅμα τῷ πράγματι καὶ τοῦ χρόνου γίνηται ἔννοια μέτρῳ ἢ ἀορίστως , τότε ἔστι μνήμη ἢ ἀνάμνησις · ἁρμόττει γὰρ τοῦτο λέγεσθαι κατ’ ἀμφοτέρων . Ἄν δ’ οἴηται μὴ ποιῶν μνημονεύειν . Ἐπειδὴ ἐλλιπῶς καὶ ἔτι ἀκαταλλήλως ἀπήγγελται τὰ ῥητά , δέον ἡμᾶς καταλλήλως παραγράψαι . ἔδει οὖν οὕτως ἔχειν · ἄν δ᾿ οἴηται μὴ ποιῶν μνημονεύειν , οὐκ ἔστι μνήμη · οὐδὲν γὰρ κωλύει διαψευσθῆναί τινα καὶ δοκεῖν μνημονεύειν μὴ μνημονεύοντα , ὥσπερ οὐδὲ ἐνεργοῦντα τῇ μνήμῃ μὴ οἴεσθαι , ἀλλὰ λανθάνειν μεμνημένον . τὸ μὲν τὖν πλῆρες καὶ τὸ κατάλληλον τῆς λέξεως τοιοῦτον καὶ γὰρ ἐν τῇ λέξει τῇ ἀλλὰ λανθάνειν μεμνημένον οὐκ ἔστι λείπει τὸ μνήμη , ἵν’ ᾖ · οὐκ ἔστι μνήμη . καὶ ἔστι τούτῳ συνεχὲς τὸ ἄν δ’ οἴηται μὴ ποιῶν μνημονεύειν , ὥσπερ καὶ παρεγράφη . ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ ἐνεργοῦντα δὲ τῇ μνήμῃ λείπει πάλιν τὸ ὥσπερ , ἵν ᾖ ‘ὥσπερ οὐδὲ ἐνεργοῦντα τῇ μνήμῃ᾿ ἀλλὰ τὰ μὲν τῆς λέξεως τοιαῦτα . λέγει δὲ διττῶς γίνεσθαι τὴν ἀπάτην ἐν τῇ μνήμῃ , ὥστε δοκεῖν ὅτι μνημονεύομεν μὴ μνημονεύοντες . ἕνα μὲν τρόπον , ὅταν συγκατατίθηται ἡ ψυχή , ὅτι τοῦτο τὸ φάντασμα Σωκράτους ἐστὶν εἰκών , μὴ ὂν Σωκράτους , ἀλλὰ Θεαιτήτου · ὅμοιος γὰρ τῷ Σωκράτει Θεαίτητος . ἀλλὰ οἴεται μνημονεύειν , οὐ μνημονεύει δέ . οὐ μόνον δὲ ἄν περὶ τὸ φάντασμα γένηται ἡ ἀπάτη , οὐκ ἔστι μνήμη , ἀλλὰ καὶ περὶ τὸν τόπον ἢ τὸν χρόνον · οἷον ἀπὸ τοῦ Λυκείου πρὸ μηνός μοι ἐγεγόνει ὁδοιπορῆσαι , ἐγὼ δὲ ἀπὸ τῆς Στοᾶς πρὸ ἑβδομάδος ὑπολαμβάνω . οὐκ ἔστιν οὖν οὐδὲ τοῦτο μνήμη . ἕνα μὲν οὖν τρόπον οὕτως γίνεται ἡ ἀπάτη , ἄλλον δὲ ὅταν οὔτε περὶ τὸν χρόνον οὔτε περὶ τὸν τόπον ἀπατῶμαι , ἀλλὰ διὰ μόνον τὸ μὴ ἐννοεῖν ὅτι μνημονεύω . ὥσπερ γὰρ πολλάκις ἐννοῶν καὶ διαλογιζόμενός τι οὐχ ὁρῶ τὸν ἱστάμενον πρός με , οὕτω πάλιν συμβαίνει μεμνημένον μέ τινος μὴ ἐννοεῖν ὅτι μέμνημαι δι’ ἄλλην τινὰ κίνησιν καὶ ἐοικέναι με τότε τῷ ὀνειρώττοντι ἐν τοῖς ὕπνοις καὶ μὴ αἰσθανομένῳ ὅτι ὀνειρώττει . ἔστι δὲ τὸ ἄν δ’ οἴηται μὴ ποιῶν μνημονεύειν δηλωτικὸν τοῦ πρώτου τρόπου τῆς ἀπάτης . ἂν οὖν , φησίν , οἴηται μνημονεύειν μὴ ποιῶν μνήμην , οὐκ ἔστι μνήμη · ὁ γὰρ διαψευδόμενος περὶ τὸ φάντασμα ἢ τὸν τόπον ἢ τὸν χρόνον , μὴ ποιῶν μνήμην μηδ’ ὅλως μνημονεύων , οἴεται μνημονεύειν , οὐ μνημονεύει δέ . ὃ δὴ καὶ σαφηνίζων ἐπήγαγεν · οὐδὲν γὰρ κωλύει διαψευσθῆναί τινα καὶ δοκεῖν μνημονεύειν μὴ μνημονεύοντα . τὸ δὲ ἐνεργοῦντα δὲ τῇ μνήμῃ μὴ οἴεσθαι ἀλλὰ λανθάνειν μεμνημένον δηλωτικόν ἐστι τοῦ δευτέρου τρόπου . δεῖ δέ , ὡς εἴρηται , οὕτως ἀναγινώσκειν ὥσπερ οὐδὲ ἐνεργοῦντα τῇ μνήμῃ . οὐδὲ γὰρ τότε κωλύει μεμνημένον μὴ οἴεσθαι ὅτι μέμνηται ἀλλὰ λανθάνειν . Τοῦτο γὰρ ἂρ ἦν αὐτὸ τὸ μεμνῆσθαι . Τουτέστι ῾τοῦτο γάρ ἐστι μνήμη τὸ μεμνημένον μὴ λανθάνειν , ἀλλ᾿ εἰδέναι ὅτι μέμνηται . οὐκ ἄρα οὖν ἐστι , φησί , μνήμη ἢ ἀνάμνησις , ἐὰν εἴτε ἡ τοῦ πράγματος γένηται κίνησις χωρὶς τῆς τοῦ χρόνου κινήσεως εἴτε ἡ τοῦ χρόνου χωρὶς τῆς τοῦ πράγματος . τὸν δὲ χρόνον ὁτὲ μὲν οὐ μεμνήμεθα ἀορίστως , ἀλλ’ ὡρισμένως , ὁτὲ δὲ οὐχ ὡρισμένως , ἀλλ᾿ ἀορίστως . τὸ δὲ πότε τῶ ποσῷ μέτρῳ ἴσον ἐστὶ τῷ ὡρισμένῳ μέτρῳ . Διαφέρει δὲ τὸ μνημονεύειν τοῦ ἀναμιμνῃσκεσθαι , οὐ μόνον κατὰ τὸν χρόνον . | Οὐ μόνον , φησί , κατὰ τὸν χρόνον διαφέρουσιν μνήμη καὶ ἀνάμνησις ( πρότερον γὰρ τῷ χρόνῳ μνήμη ἀναμνήσεως τῷ ἀνανέωσιν μνήμης εἶναι τὴν ἀνάμνησιν ) , ἀλλ’ ὅτι καὶ μόνος ὁ ἄνθρωπος ἀναμιμνῂσκεται . καὶ δείκνυσιν ὅτι μόνος ὁ ἄνθρωπος ἀναμιμνῂσκεται , οὕτω πὼς τὴν δεῖξιν προάγων · ὧ τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαί ἐστι , τούτῳ καὶ τὸ συλλογίζεσθαι ὡς γὰρ ὁ συλλογιζόμενος ἱζόμενος τήνδε τὴν πρότασιν συνάπτει μετὰ τῆσδε , οὕτω καὶ ὁ ἀναμιμνῃσκόμενος τὰ ἐλάττονα τοῖς μείζουσιν ᾧ δὲ τὸ συλλογίζεσθαι τούτῳ καὶ τὸ ζητεῖν · ὁ γὰρ συλλογιζόμενος ζητῶν τι συλλογίζεται . ᾧ δὲ τὸ ζητεῖν , καὶ τὸ βουλεύεσθαι · ὁ γὰρ βουλευόμενος ζητεῖ . ᾧ ἄρα τὸ ἀναμιμνῄσκεδσθαι , τούτῳ καὶ τὸ βουλεύεσθαι · μόνος δὲ ὁ ἄνθρωπος βουλεύεται , μόνος ἄρα καὶ ἀναμιμνῄσκεται . Ὅτι δὲ σωματικόν τι τὸ πάθος καὶ ἡ ἀνάμνησις ζήτησις ἐν τοιούτω φαντασματος . Τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι ὅτι τῆς διανοίας ἐστίν , ἤδη δέδεικται τὸ γὰρ βουλεύεσθαι νοῦ , οὗ καὶ τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαι . ἀλλ’ ἐπεὶ χωρὶς φαντασίας τοῦτο ποιῆσαι ἀδυνατεῖ ( τὰ γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ εἴδωλα κινοῦσα , ἅπερ εἰσὶν ἡ φαντασία , ἀναμιμνῄσκεται ) , πάνυ ἀκριβῶς εἴρηται , ὅτι σωματικόν τι πάθος · αὐτὴν γὰρ τὴν καρδίαν καὶ τὸ ἐν αὐτῇ πνεῦμα , ἐν οἷς τὰ εἴδωλα ὡς εἴδη τρόπον τινὰ τυγχάνει ὄντα , κινοῦσα ἡ ἀνάμνησις γίνεται . ὅτι οὖν , φησίν , ἡ ἀνάμνησις ζήτησίς ἐστι φαντάσματος ἐν τοιούτῳ , τουτέστι ἐν σώματι ὄντι ( ὡς γὰρ ὁ βουλόμενος ἀναγνῶναι τὸν τοιονδὶ λόγον ἐν τῷ βιβλίῳ ζητεῖ τὰ ἐν τῷ χάρτῃ γράμματα , οὕτω καὶ ἡ διάνοια · ἀνάλογον γὰρ ὁ χάρτης τῇ καρδίᾳ , τὰ δὲ γράμματα τοῖς φάντασμασιν , ἡ δὲ διάνοια τῷ ἀναγινώσκοντι ) , ὅτι οὖν σωματικὸν ἡ ἀνάμνησις , ἥσις , σημεῖον τὸ παρενοχλεῖν ἐνίους , ἐπειδὰν μὴ δύνωνται ἀναμνησθῆναι , τὸ παρενοχλειν ἀντὶ του παρενοχλεῖσθαι νῦν ληφθέν · ἢ οὐκ ἀντὶ τοῦ παρενοχλεῖσθαι εἴληπται , ἀλλ’ οὕτως ἁπλῶς · παρενοχλεῖ γὰρ ἡμᾶς ἡ τοιαύτη κίνησις . κινεῖ γὰρ πολλάκις ἡ διάνοια βουλομένη ἀναμνησθῆναι τοὺς τύπους , καὶ πολλὰ πονήσασα καὶ ζητεῖν , ὥσπερ τις ὅταν ἑαυτὸν κατάσχῃ μὴ φαγεῖν ὅμως , καίπερ ἐαυτὴν κατέχουσα , τὰ κινηθέντα οὐδὲν ἦττον αὐτὴν παρενοχλεῖ , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον , ὥσπερ ἡ πεῖνα τὸν πεινῶντα . μᾶλλον τότε ἡμᾶς παρενοχλοῦσι , παρ᾿ ὅπερ ὅταν ἐπιχειρῶμεν ἀναμιμνῂσκεσθαι , τοιοῦτόν τι πάσχοντες , ὁποῖον καὶ ἐν ταῖς μελέταις πολλάκις γὰρ εἰὼν ὅνομα , οίον χερμαδιον φερε εἰπεῖν , καὶ παυσάμενος τοῦ λέγειν καὶ μηκέτι βουλόμενος εἰπεῖν , ὅμως ἐπέρχεταί μοι πάλιν λέγειν χερμάδιον . ὡς οὐν ἐπὶ τούτων , ουτω και εν ταῖς ἀναμνήσεσι παυσάμενοι γὰρ καὶ τὴν διάνοιαν ἐπέχοντες καὶ μὴ ὅλως ἐπιχειροῦντες ἀναμνησθῆναι , ὅμως παρενοχλοῦσιν ἡμᾶς τὰ κινηθέντα καὶ βιάζουσιν ἡμᾶς πρὸς αὐτὰ τρέπεσθαι . τοῦτο δ᾿ οὐκ ἄν ἐγίνετο , εἰ μή σωματικὸν ἦν τὸ πάθος οὐδὲν γὰρ ἀσώματον κινεῖται καθ’ αὐτο κινηθείσης γὰρ τῆς καρδίας ἡ τοῦ ἐν αὐτῇ ὑγροῦ οὐδὲν γὰρ διαφέρει ταύτης ἢ τούτου λέγειν ) , κινηθείσης δ’ οὖν ἢ κινηθέντος ἐν τῷ ἐπιχειρεῖν ἡμᾶς ἀναμιμνῂσκεσθαι τρόπον ὃν καὶ τὸ βιβλίον ἐν τῇ ἀναπτύξει , έπειδὰν μέλλωμεν ἀναγνῶναι ) οὐκέτι ῥαδίως καθίσταται καὶ εἰς ἠρεμίαν αγεταο . ἀλλὰ κινουμένη πάλιν παρενοχλεῖ καὶ βιάζεται πάλιν εἰς κίνησιν τοῦ πραγματος τρέπεσθαι , καίτοι τὴν διάνοιαν ἐπέχοντες , τοιοῦτόν τι πάσχοντες , ὥσπερ ἄν ἡμῶν μὴ ἐθελόντων ἕλκῃ τις ἡμᾶς πρὸς αὐτὸν ἐστράγθαι . μαλιστα δὲ ἐνοχλοῦνται οἱ μελαγχολικοὶ διὰ τὸ εἶναι εὐκίνητοι ἐν πολλῇ γὰρ οντες κινήσει , ὡς ἐρεῖ ἐν τῷ Περὶ ὕπνου ἡ γὰρ μελαγχολία πνεύματος πολλοῦ καὶ παχέος ἐστὶ κίνησις ) , ἐπειδάν ἑνὸς φαμτάσματος κίνησις γένηται , εὐθὸς σωρηδὸν ἀνεγείρονται πάμπολλα διὰ τὴν τοῦ ἐν τῆ καρδίᾳ ὑγροῦ εὐκινησίαν , ἁ παρενοχλοῦντα τὴν διάνοιαν καίτοι ἐπέχοντας ἔπεισιν ἡμῖν παλιν εἰς ζήτησιν τρέπεσθαι . Αἴρτιον δὲ τοῦ μὴ ἐπ’ αὐτοῖς εἶναι τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαι , ὅτι καθάπερ τοῖς βάλλουσιν . Ἐπειξδὴ πολλάκις βουλόμεθα ἀναμνησθῆναι , οὐ δυνάμεθα δὲ καὶ ἤ οὐδ᾿ ὄλως ἀναμιμνῃσκόμεθα ἤ οὐ τότε , ὄπ βουλόμεθα , τὴν αἰτίαν διὰ τούτων ἐπάγει καί φησιν αἴτιον δὲ τοῦ βούλεσθαι πολλάκις ἡμᾶς ἀναμνησθῆναι , μὴ δύνασθαι δὲ τό , ὥσπερ τοῖς βαλλουσι λίθον οὐκ ἔστιν ἐπ᾿ αὔτοῖς τὸ στῆναι ἤ ὅλως λήψεσθαι , εἰ μὴ κινηθεῖεν καὶ ἀπέλθοιεν πρὸς ἐκεῖνον , οὕτω καὶ τῷ ἀναμιμνῂσκεσθαι βουλομένῳ σωματικὸν γὰρ τι καὶ οὖτος κινεῖ . ὡς γὰρ οὐ δυνάμεθα τόνδε τὸν λόγον ἀναγνῶναι , εἰ μὴ ἀναπτύξομεν τὴν βίβλον , καὶ οὐδὲ τότε ἁπλῶς , ἀλλ᾿ ὅταν εὐρήσωμεν τὸ χωρίον , ἐν ᾧ γέγραπται , οὕτως οὐδὲ τοῦτο , εἰ μὴ κινήσομεν τὸ αἰσθητήριον , ἐν ᾧ τυγχάνουσιν ὄντα τὰ ἀναζωγραφήματα καὶ οἱ τύποι . τὰ δ’ ἑξῆς σαφῆ . Διὸ καὶ ὀργαὶ καὶ φόβοι , ὅταν κινηθῶσιν , ἀντικινούντων πάλιν τούτων οὐ καθίστανται . | Καὶ ἡ ἀνάμνησις καὶ ἡ ὀργὴ καὶ ὁ φόβος σωματικά εἰσι πάθη , ἡ μὲν ὀργὴ ζέσις τοὐ ἐν τῇ καρδίᾳ αἵματος , ὁ δὲ φόβος κατάψυξις τοῦ αὐτοῦ τούτου αἵματος . καὶ διὰ τὸ εἶναι πάντα ταῦτα σωματικὰ πάθη , εἰπὼν διὰ τί οὐκ ἀποκαθίστανται ῥᾳδίως οἱ ἀναμιμνῃσκόμενοι , ἀλλὰ παρενοχλοῦνται , καίπερ πάνυ ἐπέχοντες τὴν διάνοιαν καὶ μὴ ἐῶντες αὐτὴν εἰς ζήτησιν τρέπεσθαι τοῦ πράγματος , λέγει καί , διὰ τί οἱ ὀργιζόμενοι καὶ οἱ φοβούμενοι οὐ ῥᾳδίως ἀποκαθίστανται καὶ ἐπανέρχονται εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν , ἐν ᾗ ἐτύγχανον ὄντες πρὸ τῆς ὀργῆς καὶ τοῦ φόβου , ἀλλ’ ἐπὶ πολὺ διαμένουσι τῇ ὀργῇ καὶ τῷ φόβῳ . φησὶν οὖν δι’ ὃ καὶ ὀργαὶ καὶ φόβοι , τουτέστι διὰ τὸ εἶναι καὶ τὴν ὀργὴν καὶ τὸν φόβον σωματικὰ πάθη ζέσις γὰρ ἡ μὲν ὀργή , ὡς εἴρηται τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος , κατάψυξις δὲ ὁ φόβος ) οὐ ῥᾳδίως ἀποκαθίστανται · ὅταν γὰρ κινηθῶσιν ἡ ὀργὴ καὶ ὁ φόβος , τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ ‘ὅταν γὰρ ζέσῃ ἢ τοὐναντίον πάθῃ τὸ περὶ τὴν καρδίαν αἶμα᾿ , ἀντικινοῦσι τὴν καρδίαν καὶ ζεῖν ἢ ψυχρὰν εἶναι παρασκευάζουσι · δι᾿ ὃ οὐ καθίστανται ῥαδίως . οὐ γὰρ ῥᾳδίως τὸ ζέσαν αἷμα ἢ ψυχθὲν ἀποκαθίσταται εἰς τὸ κατὰ φύσιν , ἀλλ᾿ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀντὶ · κινοῦσι , τουτέστιν ἀλλὰ θερμανθεῖσα ἡ καρδία ὑπὸ τοῦ αἵματος ἀντιθερμαίνει μαίνει αὐτό · τὸ γὰρ αἷμα θερμανθὲν καὶ τὴν καρδίαν θερμῆναν πάλιν ἀντιθερμαίνεται ὑπ’ αὐτῆς . στερροτέρα γὰρ οὖσα καὶ σωματωδεστέρα ἡ καρδία μᾶλλον καὶ θερμαίνεται καὶ φυλάττει τὴν θερμότητα ἤπερ τὸ ἐν αὐτῇ αἷμα ἢ πνεῦμα . ἐκεῖνο μὲν γὰρ ὡς λεπτότερον θερμαίνεται ταχύτερον , αὕτη δὲ ὡς σωματωδεστέρα μᾶλλον . θερμαίνεται μὲν οὖν ἡ καρδία , ἡ δὲ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κινεῖ , τουτέστιν ἡ δὲ πάλιν ἀντιθερμαίνει . καὶ ἔοικε τὸ πάθος τό τε ἐν τῆ ἀναμνήσει καὶ τὸ ἐν ταῖς ὀργαῖς καὶ φόβοις τοῖς ᾀδομένοις μέλεσι καὶ λεγομένοις ὀνόμασι . Σαφῆ δὲ τὰ ἑξῆς , τὸ δὲ ἔτι δὲ τὰ παιδία καὶ νανώδη ἐστὶ μέχρι πόρρω τῆς ἡλικίας ἴσον ἐστὶ τῷ ‘διὰ τοῦτο τὰ παιδί μέχρι πόρρω ἐστὶν ἀμνήμονα , ὅτι καὶ νανώδη μέχρι πόρρω ἐστίν᾿ .
Lemmas: εἶπον ἐν ὁ περι Ψυχή πρῶτος μέν περί ὁ σύμπας καί f . καθόλου Ψυχή , εἶτα περί ἕκαστος ὁ δύναμις αὐτός , πόσος καί τίς καί ἐν τίς ἕκαστος αὐτός ὁ εἰμί , ἐν ὅς καί περί ὁ αἰσθητικός δύναμις ὁ λόγος ποιέω καί τίς εἰμί εἶπον , ὅς καί πρῶτος αἴσθησις καλέω εἰμί συνήθης , εἶτα εἰς πόσος αἴσθησις διαιρέω , καί ἴδιος περί ἕκαστος ὁ αἴσθησις διεξέρχομαι καί εἶπον , τίς μέν ὁ δύναμις αὐτός ἕκαστος , ἀπό ὅς ὁ αἰσθάνομαι , τίς δέ ὁ ἐνέργεια καί περί τίς , εἶτα ἐν ὁ περι αἴσθησις καί αἰσθητής περί ὁ αἰσθητήριον εἶπον , τίς ὁ αἰσθητήριον ἕκαστος αἴσθησις καί ἐκ τίς , ἐπεί μή οἷος τε ἄνευ αἰσθητήριον αἰσθάνομαι διά γάρ σῶμα ὁ ὁ αἰσθητικός Ψυχή ἐνέργεια ) , αὐτός εἶπον ἐν ἐκεῖνος ἐφεξῆς ὁ περι αἴσθησις καί αἰσθητής ὁ περι μνήμη καί ὕπνος τάσσω πάνυ εἰκότως . ἐπεί γάρ ὁ μνήμη πάθος ἢ ἕξις εἰμί ὁ κοινός αἴσθησις , ὡς εἰμί δῆλος , ὅτε περί οὗτος λέγω , ὅστις κοινός αἴσθησις ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον καθιδρύω , εἰμί δέ πρῶτος αἰσθητήριον , ὡς πολλάκις εἴρω , ὁ καρδία , εὔλογος μετά ὁ περι αἴσθησις καί αἰσθητήριον λόγος ὁ περι μνήμη τάσσω . ἐν ὅς ζητέω , τίς μνημονευτικός καί τίς ὁ μνήμη καί ἐν τίς ὁ ὁ Ψυχή μόριον καί λέγω ὅτι ἐν ὁ πρῶτος αἴσθησις καί ὁ αἰσθητήριον αὐτός , εἶτα πῶς γίγνομαι , καί διά τίς οὔτε ὁ νέος οὔτε ὁ γέρων μνημονευτικός , καί διά τίς συμβαίνω ὁ μνημονεύω δοκέω αἰσθάνομαι , λέγω αἰσθάνομαι ὁ φαντάζω αἴσθησις γάρ καί φαντασία ὁ ὑπόκειμαι αὐτός , κἀν ὁ λόγος ἕτερος ) , ὁ δέ αἰσθάνομαι ἀνάπαλιν δοκέω μνημονεύω , ὡς Ἀντιφέρων ὁ Ὠρείτης . εἶτα λέγω , τίς ἀνάμνησις καί πῶς γίγνομαι καί τίς διαφέρω ὁ μνήμη , καί ὅτι σωματικός ὁ ἀναμιμνῄσκω , καί διά τίς ὁ οἰνώδης κακός μνήμων . καί περί μέν μνήμη καί ἀνάμνησις οὗτος · περί δέ ὕπνος καί ἐγρήγορσις πρῶτος μέν , ὅτι ὁ μόριον ὁ Ψυχή ἐν ὁ αὐτός καί εἷς γίγνομαι ἀμφότερος οὖον γάρ ἐν ἄλλος μέν μόριον ὁ Ψυχή ὁ ὕπνος , ἐν ἄλλος δέ ὁ ἐγρήγορσις , ἀλλά ἐν ὁ αὐτός καί εἷς ) , καί ὅτι κοινός σῶμα καί Ψυχή ὁ πάθος · εἶτα διά τίς καθεύδω καί ἐγρήγορος , καί διά ποῖος αἴσθησις καί διά τίς αἴτιος συμβαίνω ὁ καθεύδω , καί ποῖος τίς ὁ πάθος · περί δέ ἐνύπνιος , τίς μόριον ὁ ὁ Ψυχή φαίνω καί τίς εἰμί καί πῶς γίγνομαι , καί ὅτι οὐ εἰμί θεόπεμπτος , ἀλλά τις μέν σημεῖον , τις δέ αἴτιος , ἄλλος δέ σύμπτωμα · καί τίς εὐθυόνειρος καί διά τίς . διά ὅς μέν οὖν αἴτιος μετά ὁ περι αἴσθησις καί αἰσθητής ὁ πάρειμι τάσσω βιβλίον , καί τίς ὁ ἐν αὐτός ζητέω καί αἰτιολογέω , εἴρω . ἐπεί δέ ὁ μνήμη αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ φαντασία , ὡς εἴρω προέρχομαι , ὁ λόγος δέ ἕτερος , ὁ δέ φαντασία πάλιν αὐτός ὁ αἴσθησις ὁ ὑπόκειμαι , ὁ λόγος δέ ἕτερος , καί διά οὗτος , ἐν ὅς ὁ Ψυχή αἰσθάνομαι , ἐν οὗτος καί φαντάζω καί μνημονεύω , δήω εἰμί καί νῦν ἄνωθεν ὁ περί ὁ φαντασία διαρθρόω οὗτος γάρ ἐγώ εἰμί δῆλος καί τίς ὁ μνήμη ) , καί πρῶτος τίς διαφέρω φαντασία αἴσθησις ; οὔτε γάρ αὐτός ὁ αἴσθησις οὔτε ἕτερος , ὡς εἴρω . ὁμοίως καί ὁ μνήμη καί ὁ φαντασία · οὔτε γάρ αὐτός οὔτε πάλιν ἕτερος . διαφέρω τοίνυν φαντασία αἴσθησις ὁ ὁ μέν αἴσθησις πάρειμι εἰμί ὁ αἰσθητής , φαντασία δέ γίγνομαι καί μή πάρειμι , καί αἴσθησις μέν ἐγείρω γίγνομαι , φαντασία δέ καί κοιμάω . ἔτι αἴσθησις μέν οὐ ἐπί ἐγώ οὖον γάρ ἐπί ἐγώ μή πάρειμι ὁ αἰσθητής αἰσθάνομαι ) , φαντασία δέ καί ἐπί ἐγώ · ἐπί ἐγώ γάρ φαντασία τις καί μή πάρειμι λαμβάνω . ἐκ οὗτος μέν οὖν ἄν τις καί τοιοῦτος δείκνυμι , ὅτι διαφέρω φαντασία αἴσθησις . ὅτι δέ πάλιν αὐτός πως ὁ αἴσθησις , μετά ὀλίγος εἶμι . τίς δέ εἰμί ὁ φαντασία , ὧδε γνωρίζω ἄν · δεῖ νοέω γίγνομαι ἐν ἐγώ ἀπό ὁ ἐνέργεια ὁ περί ὁ αἰσθητός οἷος τύπος τις καί αναζωγραδοκεω φῆμα ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον • οὗτος δέ ὁ πρῶτος αἰσθητήριον εἰμί ὁ καρδία , ἐν ὅς ὁ αἰσθητικός δύναμις ὁ Ψυχή εἰμί . γίγνομαι οὖν ζωγράφημα τίς ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον , ἐγκατάλειμμα τίς εἰμί οὗτος ὁ ζωγράφημα ὁ ὑπό ὁ αἰσθητής γίγνομαι κίνησις , ὅς καί μηκέτι ὁ αἰσθητής πάρειμι ὑπομένω τε καί σῴζω εἰμί ὥσπερ εἰκών τις αὐτός , ὅς καί ὁ μνήμη ἐγώ σῴζω αἴτιος γίγνομαι . ὁ δέ τοιοῦτος ἐγκατάλειμμα καί ὁ τοιοῦτος ὥσπερ τύπος φαντασία καλέω . διά ὅς καί ὁρίζω ὁ φαντασία τύπτω ἐν Ψυχή καί τύπτω ἐν ἡγεμονικός . μήποτε δέ οὐ ὁ τύπος αὐτός εἰμί ὁ φαντασία , ἀλλά ὁ περί ὁ τύπος ὁ φανταστικός δύναμις ἐνέργεια . εἰμί γάρ εἰμί αὐτός ὁ τύπος ὁ φαντασία , εἰμί ἄν ἐν φαντασία καί μή ἐνεργέω περί αὐτός , ἔχω δέ αὐτός · καί ἅμα εἄν εἰμί ἐν πλείων φαντασία καί τοσοῦτος , ὅσος ὁ τύπος σῴζω . ἔτι ἤτοι ὁ γίγνομαι νῦν τύπτω φαντασία λέγω ἢ ὁ γίγνομαι ἤδη καί εἰμί . ἀλλά εἰμί μέν ὁ γίγνομαι νῦν , ὁ αἴσθησις ἄν λέγω ὁ κατά ἐνέργεια φαντασία , εἰμί δέ ὁ γε | γονυεις καί σῴζω , ὁ μνήμη . ἀλλά εἰμί ἄν ὡς ἐπί ὁ αἴσθησις · ὡς γάρ ἐπί ἐκεῖνος εἰμί μέν τίς αἰσθητός , εἰμί δέ τις καί δύναμις αἰσθητικός , εἰμί δέ καί ἐν · έργεια δύναμις περί ὁ αἰσθητός , ὅς καλέω αἴσθησις , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ νόησις νοητός μέν ὁ πρᾶγμα , νόος δέ ὁ δύναμις , νόησις δέ ὁ ὁ νόος περί ὁ νοητός ἐνέργεια , οὕτως δέ ὑποληπτέον ἔχω καί περί ὁ φαντασία , ὁ μέν τίς εἰμί φανταστός οὗτος δέ ἄν εἰμί ὁ ἀπό ὁ κατά ἐνεργέω αἴσθησις γίγνομαι ἐγκατάλειμμα καί οἱονεί ζωγράφημα , ἀνάλογος εἰμί ὁ αἰσθητός τε καί νοητός ) , ὁ δέ φανταστικός δύναμις , ἀνάλογος εἰμί καί αὐτός ὁ αἰσθητικός δύναμις καί ὁ νάω , ὁ δέ φαντασία εἰμί καί αὐτός ἀνάλογος ὁ αἴσθησις καί ὁ νοέω , ἐνέργεια εἰμί ὁ φανταστικός δύναμις περί ὁ φανταστής · ὑπόκειμαι γάρ ὁ φανταστικός δύναμις ὁ ἀπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις γίγνομαι ἐγκατάλειμμα , ὡς εἰμί τις αἰσθητός ἐντός , ὡς ὁ αἰσθητικός ὁ αἰσθητός εἰμί ἐκτός . καλέω δέ ὁ τοιοῦτος ἐγκατάλειμμα κατά ἐνέργεια αἴσθησις , ὅτι ὁ αἰσθητικός ἐνέργεια αὐτός εἰμί ἔργον · καί ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθάνομαι εἰμί ὁ ὁ τύπος οὗτος ἔχω ἐν αὐτός ἀπό ὁ αἰσθητής ἐκτός εἰμί . ὁ δέ φανταστικός δύναμις εἰμί ὁ αὐτός κατά ὁ ὑπόκειμαι ὁ αἰσθητικός , ὁ λόγος μέντοι διαφέρω · αἰσθητικός μέν γάρ εἰμί , κατά ὅσος ὁ αἰσθητής πάρειμι εἰμί ἀντιληπτικός μόνος , φανταστικός δέ , κατά ὅσος , ὡς ἐκεῖνος περί ὁ αἰσθητός ἐκτός εἰμί ἐνεργέω , οὗτος καί οὗτος περί ὁ φανταστής , εἰμί ἐν ὁ ἔχω αὐτός σῶμα ὥσπερ αἰσθητός αὐτός , εἰμί καί μή πείρω ἔτι ὁ αἰσθητής . ὅταν μέν γάρ πάρειμι ὁ αἰσθητής ὁ ἐνέργεια οὗτος γίγνομαι , αἴσθησις γίγνομαι ὁ γάρ διά ὁ αἰσθητήριον πάρειμι ὁ αἰσθητής ἐν ὁ αἰσθητικός γίγνομαι ἐνέργεια ὁ αἰσθητικός Ψυχή αἴσθησις εἰμί · διά ὅς καί αὐτός εἰμί δοκέω ὅς τε αἴσθησις καί ὁ φαντασία ) · ὅταν δέ μηκέτι ὁ αἰσθητής πάρειμι ὁ ἐνέργεια ὁ αἰσθητικός Ψυχή γίγνομαι περί ὁ γίγνομαι ἀπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἐγκατάλειμμα ὡς αἰσθητός τίς , φαντασία τότε . ὁ δέ περί ὁ αὐτός οὗτος ἐγκατάλειμμα ἐνέργεια , ὅταν μή ἁπλόος ὡς τοιοῦτος γίγνομαι , ἀλλά καί ὡς ἀπό ἄλλος τις ἐγγίγνομαι , ὁ μέν μνήμη , ὁ δέ ἀνάμνησις εἰμί . μνήμη γάρ εἰμί κατοχή φάντασμα ὡς εἰκών ὅς ὁ φάντασμα · ὁ γάρ φαντασία πολλάκις γίγνομαι συνίστημι μνήμη . διαφέρω δέ μνήμη ἀνάμνησις ὁ ὁ ἀνάμνησις εἰμί ἀνανέωσις πρότερος μνήμη , ἐπάν λήθη γίγνομαι ὁ συνεχής ἀναλύω · καί εἰμί αἴτιος ἀνάμνησις ὁ ὁ πρῶτος κίνησις ἀνανέωσις . ἀλλά ὁ περί οὗτος καί αὖθις ἐπισκοπέω , νῦν δέ ὁ περί ὁ φαντασία ἔτι διαρθρωτέον . ἐκ οὗτος γάρ ἐγώ , ὡς εἶπον , εἰμί δῆλος καί τίς εἰμί ὁ μνήμη . ἐπεί γάρ ἐνδέχομαι τίς ὑπό ἄλλος κινέω αὐτός πάλιν ἄλλος κινέω ὁ γάρ βακτηρία κινέω ὁ λίθος ὑπό ἄλλος κινέω ) , καί ὁ πρῶτος αἰσθητήριον , ὁ καρδία , ὑπό ὁ αἰσθητής κινέω αὐτός πάλιν διά ὁ ὑπό ὁ αἰσθητής γίγνομαι ἐν αὐτός κίνησις , τουτέστιν ἐγκαναλειμμάτων καί τύπος καί ζωγράφημα , κινέω ὁ φανταστικός Ψυχή , ὡς ὁ αἰσθητός ὁ αἰσθητικός . διά ὅς καί εἰμί εἄν ὁ φαντασία λόγος κίνησις ὑπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις , τουτέστι κίνησις ὑπό ὁ ἐγκατάλειμμα ὁ ἀπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἐν ὁ αἰσθητήριον γίγνομαι . εἴρω γάρ ὅτι καλέω ὁ τοιοῦτος ἐγκατάλειμμα κατά ἐνέργεια αἴσθησις . χρή δέ ὁ τύπος κοινός ἐπί ὁ φαντασία ἀκούω . κύριος μέν γάρ τύπος ὁ κατά εἰσοχή τε καί ἐξοχή ὁ ὁ ὁ τυπόω ἐν ὁ τυπόω σχῆμα γίγνομαι , ὡς ὁράω ὁ ἐπί ὁ σφραγίς ἔχω · οὐ οὗτος δέ ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής ἐγκατάλειμμα ἐν ἐγώ ποῖος γάρ σχῆμα ὁ λευκός ἢ ὅλως ὁ χρῶμα ; ἢ ποῖος σχῆμα ὁ ὀσμή ; ἀλλά διά ἀπορία κύριος τις ὄνομα ὁ ἴχνος καί ἐγκατάλειμμα ὁ ὑπομένω ἀπό ὁ αἰσθητής ἐν ἐγώ τύπος καλέω μεταφέρω ὄνομα . τίς μέν ἐν εἰμί φαντασία , εἴρω · τίς δέ μνήμη , δῆλος ἐκ οὗτος · ὁ γάρ περί ὁ αὐτός οὗτος ἐγκατάλειμμα γίγνομαι ἐνεργέω , ὅταν μή ἁπλόος ὡς περί τοιοῦτος γίγνομαι , ἀλλά καί ὡς ἀπό ἄλλος γίγνομαι , μνήμη εἰμί . οἷος πάρειμι ὅδε ὁ αἰσθητής , φέρω εἶπον ὁ γράφω ἐν ὅδε ὁ πίναξ ἄνθρωπος ἢ λέων ἢ ἄλλος τις , καί ἐνεργέω περί αὐτός ὁ ὄψις γίγνομαι ἀπό ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια τύπος τις καί ἐγκατάλειμμα καί ἀναζωγράφημα ὁ γράφω λέων ἢ ἄνθρωπος ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον , ὅσπερ ἐγκατάλειμμα καί ἀναζωγράφημα ὑπομένω καί σῴζω καί μή πάρειμι ὁ αἰσθητής · οὗτος δή ὁ ἐγκατάλειμμα κινέω ὁ φανταστικός δύναμις ὁ Ψυχή καί ποιέω αὐτός ἐνεργέω περί αὐτός , ὥσπερ καί ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις . ὅταν δέ ὁ τοιοῦτος ὁ φανταστικός δύναμις ἐνέργεια περί ὁ τοιοῦτος ἐγκατάλειμμα ἁπλόος γίγνομαι , μή προσλογίζω ὅτι ὅδε ὁ ἐγκατάλειμμα καί ὅδε ὁ τύπος ἀπό ὁ γράφω ἐν ὁ τοῳδ́ς πίναξ ζῷον κατά ὁ Δεῖνα χρόνος ἐνταῦθα γίγνομαι , ἀλλά ἁπλόος οὕτως περί αὐτός ἐνεργέω φαντασία ὁ τοιοῦτος λέγω . ὅταν δέ πρός ὁ ἐνεργέω περί αὐτός προσλογίζομαι , ὅτι ἀπό ὁ ἐν ὁ δεῖνα πίναξ γράφω ζῷον ὁ τύπος οὗτος καί ὁ ἐγκατάλειμμα κατά ὁ Δεῖνα χρόνος ἐνταῦθα γίγνομαι , καί ὅλως ὅτι ὅδε ὁ τύπος εἰκών εἰμί ὁ ἐν ὁ πίναξ γράφω ζῷον , τότε ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια μνήμη λέγω . φαντασία μέν γάρ εἰμί καί λέγω , ὅταν ἁπλόος περί ὁ τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα γίγνομαι μή προσλογίζω , ὅτι ἀπό ἄλλος τις ἐν ὁ πίναξ εἰμί γίγνομαι · μνήμη δέ εἰμί , ὅταν πρός ὁ ἐνεργέω περί αὐτός αἰσθάνομαι καί ὅτι ἀπό ἄλλος τις γίγνομαι , καί ἔτι ὅτι οὗτος , ὅς αἰσθάνομαι , εἰκών εἰμί ὁ ἐν ὁ πίναξ γράφω ζῷον . οὗτος δή κἀν ἀπό ἀληθής ζῷον γίγνομαι , αὐτός εἰμί . καί ἐπεί μνήμη καί φατασία αὐτός ὁ ὑπόκειμαι , φαντασία δέ καί αἴσθησις ὁμοίως ὁ αὐτός γάρ καί οὗτος ὁ ὑπόκειμαι , ὡς ἤδη εἴρω ) , καλῶς λέγω , ὅτι ἐν ὅς αἰσθάνομαι , οὗτος καί μνημονεύω ὁ μνημονεύω . ὡς γάρ ἀπό ὁ αἰσθητικός δύναμις ὁ Ψυχή ὁ αἰσθάνομαι , οὕτως ἀπό αὐτός καί ὁ φαντάζω καί μνημονεύω . ἰστέον δέ ὅτι μνημονεύω μέν , ὡς εἶμι , καί τις ὁ ἄλογος ζῷον , ἀναμιμέομαι δέ μόνος ὁ λογικός ζῷον . ἀλλά περί μέν οὗτος τοσοῦτος ἐγώ εἴρω διά ὁ ἀσαφής καί ἄγαν περινενοημένως ὁ περί μνήμη καί ἀνάμνησις λόγος ἀπαγγέλλω , ἐπί δέ ὁ ὁ λέγω σαφήνεια εἶμι . περι δέ μνήμη καί ὁ μνημονεύω λεκτέος τίς εἰμί καί διά τίς αἴτιος γίγνομαι . Μνήμη εἰμί ὁ δύναμις ὁ Ψυχή , κατά ὅς μνημονεύω , μνημονεύω δέ ὁ ἐνέργεια αὐτός · ὡς γάρ νόος πρός νόησις , οὗτος μνήμη πρός ὁ μνημονεύω ἔχω . εἰμί οὖν μνήμη καί φαντασία καί αἴσθησις ὁ πρῶτος ὁ ἐν ὁ Καρδία ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ αὐτός , ὁ λόγος δέ διαφέρω . πῶς δέ ὁ αὐτός καί πῶς ἕτερος , εἴρω . λεκτέος οὖν , φημί , περί ὁ μνημονεύω καί ὁ ἀναμιμνῄσκω . διαφέρω γάρ μνήμη ἀνάμνησις , ὡς γιγνώσκω μετά οὗτος . λέγω δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ μέν βραδύς λέγω βραδύς ὁ ἀφυής καί μή ταχέως ἀποστοματίζω ) μνημονικός , ὁ δέ ταχύς καί εὐφυής καί εὐμαθής ἀναμνηστικός . ὥστε διαφέρω εἄν καί κατά οὗτος μνήμη ἀνάμνησις · εἰμί γάρ εἰμί ὁ αὐτός , εἰμί ἄν καί πᾶς ὁ μνημονικός καί ἀναμνηστικός . Πρῶτος μέν οὖν σκεπτέος , ποῖος εἰμί μνημονευτός · πολλάκις γάρ ἐξαπατάω οὗτος . ὥσπερ ἐν ὁ περι Ψυχή ἀπό ὁ αἰσθητής διδάσκω ὁ ὁ αἴσθησις ἐνέργεια καί ἀπό ὁ ἐνέργεια ὁ δύναμις ὁ αἰσθητικός Ψυχή , ἀπό ὁ σαφής διδάσκω ὁ ἀσαφής , οὕτως ἐνταῦθα ἀπό ὁ μνημονευτός ὁ μνήμη . πρῶτος οὖν , φημί , σκεπτέος , ποῖος εἰμί μνημονευτός · πολλάκις γάρ ὁ ἀγνοέω ποῖος εἰμί ὁ μνημονευτός ἐξαπατάω καί ποιέω ἐγώ ἄλλος περί μνήμη λογίζομαι . εἰμί δέ ἵημι ὁ μέλλω μνημονευτός ἵημι ὁ ἐνίστημι · οὗτος γάρ εἶπον πάρειμι . ἀλλά εἰμί ὁ μέν μέλλω ἢ δοξαστός ἢ ἐλπιστός ἢ ἐπιστημονικός εἰμί γάρ καί ἐπιστήμη ἐλπιστικός ὥσπερ ὁ μαντικός · ἐλπίζω γάρ ὁ μάντις γίγνομαι αὔριον ὅδε ) , ὁ δέ ἐνίστημι αἰσθητός · ὁ πάρειμι γάρ ὁ αἴσθησις . ἐπεί οὖν ἅπας ἢ πάρειμι εἰμί ἢ μέλλω ἢ παρέρχομαι ὅσπερ παρέρχομαι γίγνομαι εἶπον ) , ὁ δέ μνήμη οὐδείς εἰμί ὁ δύο , εἰμί ὁ γίγνομαι . ἀνάγκη γάρ αὐτός τις εἰμί . εἶπον δέ ὅτι ὁ δέ μήμη ὁ γίγνομαι , ἐπάγω ὁ δέ πάρειμι ὅτε πάρειμι , οἷος ὅδε ὁ λευκός ὅτε ὁράω . εἰμί δέ ὁ λέγω · ὁ μνήμη ὁ γίγνομαι εἰμί , οὖον ὁ πάρειμι . ὁ γάρ πάρειμι , ὅτε πάρειμι καί ὁράω ἵστημι δέ ὁ πάρειμι καί ὁράω , λόγος χάρις ὅδε ὁ λευκός ) , οὐδείς εἄν φημί μνημονεύω . ὁμοίως οὐδέ ὁ νοητός ὅτε νοέω τις , φημί ἄν μνημονεύω . ἀλλά ὁ μέν ὁράω ὅτε ὁράω , αἰσθάνομαι φημί αὐτός , ὁ δέ νοέω ἐφίστημι μόνος , ἀλλά οὖον μνημονεύω . ὁ ἐφίστημι δέ ἐνταῦθα δηλωτικός εἰμί ὁ εἰς ἐπιστήμη ἄγω . θεωρέω γάρ ὁ πρῶτος μέν ἀγνοέω , νῦν δέ πρῶτος μανθάνω λέγω • ὥστε καί ἐφίστημι λέγω ἄν ὁ εἰς ἐπιστήμη ἄγω . ὅταν οὖν ὁράω τις ἢ νοέω , οὖον φημί ὅτι μνημονεύω , ὅταν δέ ἄνευ ὁ ἔργον ἔχω ὁ ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις . λέγω δέ ἔργον ὅδε ὁ ζῷον ἢ ὁ κύριος ἢ ὁ γράφω , ὁμοίως καί τρίγωνος ὁ γράφω ἐν ὅδε ὁ βιβλίον . εἰμί εἄν οὖν ὁ λέγω · ὅταν ἐν Χωρὶς ὁ ἐνεργέω περί ὁ ζῷον ἢ περί ὁ ἐν ὁ βιβλίον τρίγωνος αὐτός μόνος ὁ τύπος οὗτος θεωρέω ὁ ψυχή , μή ἁπλόος δέ ἀλλά ὡς εἰμί εἰκών τις , τότε μιμνήσκω . τότε γάρ φημί μιμνήσκω τις ὁ τρίγωνος ὁ δύο ὀρθός , ὅταν φαντάζω , ὅτι κατά ὁ Δεῖνα καιρός ἐν ὁ δεῖνα βιβλίον παρά ὁ Δεῖνος γεωμέτρης μανθάνω ἢ θεωρέω , ἀλλά οὐ ὅταν μανθάνω . ὁμοίως καί ἐπί ὁ αἰσθητής , οὐ ὅταν ὁράω , ἀλλά ὅταν φαντάζω , ὅτι εἶδον τίς ἢ ἀκούω κατά ὁ Δεῖνα χρόνος . ἀείς γάρ ὅταν ἐνεργέω κατά ὁ μνήμη , οὕτως ἐν ὁ Ψυχή . τουτέστιν ἀεί γάρ ὅταν ἐνεργέω περί ὁ τύπος ὁ ψυχή ὁ πρᾶγμα ἅπας , λέγω ὅτι πρότερος οὗτος ἀκούω . εἰμί γάρ μή οὗτος λέγω μηδέ συναισθάνομαι ὁ πρότερος καί ὁ ὑπό τίς ἀκούω , οὐ εἰμί μνήμη . εἶπον δέ ὅτι ὅταν ἐνεργέω , ἐπάγω κατά ὁ μνήμη , δύναμις λέγω · ὅταν ἐνεργέω ὁ ἐνέργεια , κατά ὅς ὁ μνήμη εἰδοποιέω . οὗτος δέ εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί ὁ χρόνος καί ὁ πρᾶγμα , ἀπό ὅς γίγνομαι ὁ τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα . εἰμί μέν οὖν ὁ μνήμη οὔτε αἴσθησις οὔτε ὑπόληψις , ἀλλά οὗτος τις ἕξις . ὑπόληψις λέγω ὁ κοινῶς κατηγορέω κατά τε δόξα καί νόησις 12 καί ὁ λοιπός λογικός δύναμις . ὁ ὑπόληψις λέγω εἄν νῦν καταχρηστικός ὁ φαντασία . εἰμί μέν οὖν οὔτε ὑπόληψις οὔτε αὐτός ὁ αἴσθησις , ἀλλά ἕξις ἢ πάθος αἴσθησις , ἐπεί καί ὁ φαντασία . ὁ δέ ὅταν γίγνομαι χρόνος ἴσος εἰμί ὁ ὅταν αἰσθάνομαι καί ὁ χρόνος , κατά ὅς γίγνομαι ὁ ἐγκατάλειμμα , καί οὖον μόνος ὁ χρόνος , ἀλλά καί ὁ πρᾶγμα , ἀπό ὅς . ὁ δέ ὁράω ἢ νοέω ὁ πάρειμι καί ἐνίστημι χρόνος οὐ εἰμί μνήμη , καθάπερ εἴρω , ἀλλά αἴσθησις καί ἐπιστήμη . μνήμη δέ εἰμί ὁ γίγνομαι . διά ὅς μετά χρόνος πᾶς μνήμη , τουτέστι διά ὅς τότε εἰμί καί λέγω μνήμη , ὅταν αἰσθάνομαι καί ὁ χρόνος , ὅτι χθές ἢ ὅλως πρότερος εἶδον ὁ ἀκούω . καί ἐπεί τότε γίγνομαι μνήμη , ὅτε χρόνος αἴσθησις , ὅσος χρόνος αἰσθάνομαι , οὗτος καί μνημονεύω . ὁ γάρ πίπτω ὄνος πέρυσι εἰς ὅδε ὁ βόθρος , σήμερον δέ εἶδον αὐτός καί ἀναχωρέω , αἰσθάνομαι , ὅτι πρότερος πίπτω ἐν αὐτός . αἰσθάνομαι οὖν καί ὁ λοιπάς ὁ χρόνος , ἀλλά οὐ ὁμοίως ὁ ἄνθρωπος · ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος πρός ὁ αἰσθάνομαι , πότε ὁράω καί πότε ἀκούω , οἶδα καί ὁ διαφορά ὁ παρέρχομαι καί μέλλω , ὁ δέ ἄλογος οὗτος μόνος αἰσθάνομαι ὁ ὅτι νῦν πίπτω ἢ πίπτω , ὁ δέ μέλλω ἔννοια οὐ ἴσχω . εἶπον δέ ὅτι ὅσος χρόνος αἰσθάνομαι οὗτος μνημονεύω , ἐπάγω · καί οὗτος ὅς αἰσθάνομαι , τουτέστι καί ἐν οὗτος ὁ μέρος ὁ Ψυχή μνημονεύω , ἐν ὅς καί αἰσθάνομαι · οὗτος δέ εἰμί ὁ αἰσθητικός · ἐν γάρ ὁ θρεπτικός ἢ ὁ φυτικός οὐ εἰμί μνήμη , ἀλλά ὁ αἰσθητικός , ἐν ὅς καί ὁ φαντάζω . ἐπεί δέ περί φαντασία εἴρω πρότερος ἐν ὁ περι Ψυχή καί νοέω οὐ εἰμί ἄνευ φάντασμα . ὁ μέν ὁ λέξις συνεχής εἰμί ἐν ὁ ὥστε ὁ νοέω κατά συμβαίνω εἄν εἰμί , ὡς εἰμί ὁ πᾶς τοιοῦτος · ἐπεί δέ περί φαντασία εἴρω πρότερος ἐν ὁ περι Ψυχή καί νοέω οὐ εἰμί ἄνευ φάντασμα , φανερός ὅτι ὁ νοέω κατά συμβαίνω εἄν εἰμί . ὁ δέ ἄλλος μεταξύ παρεμβάλλω ὡς κατασκευαστικός ὁ μηδείς νοέω ἄνευ φάντασμα . εἰμί δέ ὁ λέγω ἀπάντησις καί λύσις πρός ἔνστασις τοιοῦτος δύναμαι φέρω πρός ὁ εἴρω · εἶπον γάρ ὅτι ὁ μνήμη μόνος ὁ αἰσθητικός Ψυχή εἰμί καί οὗτος μόνος μνημονεύω ὅς καί αἰσθάνομαι , ἐπεί μνημονεύω καί ὁ νοητός ὁ γάρ ἐπιστητός νοητός ) , εἶπον ἄν τις , ὅτι , ἐπεί καί ὁ ἐπιστητός εἰμί μνήμη , οὐ ἄν εἰμί μόνος ὁ αἰσθητικός Ψυχή ὁ μνήμη καί ὁ μνημονεύω , ἀλλά καί ὁ λογικός . λύω οὖν αὐτός λέγω , ὅτι ὁ νοέω λέγω νοέω ὁ νοητός ἤτοι ὁ καθόλου , ὁ γάρ μερικός αἰσθητής ) , ὁ δή νοέω κατά συμβεβηκός εἰμί μνήμη . εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἄν εἰμί ὁ μνήμη ἕξις ἢ πάθος καί ὁ λογικός μέρος ὁ Ψυχή , ἀλλά μόνος ὁ αἰσθητικός . ὁ γάρ νόος συμπλέκω ὁ φαντασία , ὡς μανθάνω ὁ λέξις βασανίζω , καί ἄνευ οὗτος οὐδείς νοέω · πίναξ γάρ εἰμί ὁ φαντασία ὁ νάω . ὁ γάρ ἐν αὐτός ἐγγράφω καί ἐντυπόω ἀπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ὁράω ὁ νόος ἀποσυλάω ὁ καθόλου λόγος αὐτός . ὡς γάρ ἄνευ ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις οὐ εἰμί φανσασία , οὕτως οὐδέ ἄνευ φαντασία λῆψις ὁ καθόλου . ἀπό γάρ ὁ ἐν αὐτός τύπος καί ἐγκατάλειμμα , ὡς εἴρω , συνάγω ὁ καθόλου λόγος ὁ νόος . ὑπό ὅς συνάγω ἀναγκαῖος , ὡς ἔχω . ὁ ἐγκατάλειμμα καί ὁ τύπος ὁ κινέω ὁ φαντασία πρός ὁ αἰσθητής , οὕτως ἔχω καί ὁ καθόλου λόγος ὁ κινέω ὁ νόος πρός ὁ ὁ φαντασία τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα . γίγνομαι γάρ ἀπό μέν ὁ αἰσθητής ὁ τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα , ἀπό δέ οὗτος ὁ καθόλου . ὥστε συμπλέκω ὁ νόος ὁ φαντασία , καί ἄνευ αὐτός οὐδείς τίς δύναμαι νοέω . εἰμί δέ οὗτος , δηλονότι ὥσπερ ὁ αἴσθησις κατά ἑαυτοῦ μέν ὁράω ὁ γράφω ἐν Ἀθῆναι ἐλέφας , κατά συμβαίνω δέ ὁ ἐν Ἰνδία νέμω , ἢ ἵνα σαφής εἶπον , ὥσπερ ὁ αἴσθησις ὁράω ὁ Σωκράτης ὁράω ὁ κοινός καί καθόλου ἄνθρωπος καί γάρ ἐν ὁ κατά ἕκαστος ὁ καθόλου ) , οὗτος καί ὁ μνήμη κατά ἑαυτοῦ μέν εἰμί ὁ τύπος καί ὁ πάθος , κατά συμβαίνω δέ ὁ καθόλου · ὁ γάρ καθόλου κατά ἀναπλασμός ἀπό ὁ ἐν ὁ αἴσθησις πάθος ὁ νόος ἀναζωγραφέω . οὕτως ἐν καί ὁ μνήμη κατά ἑαυτοῦ μέν ἐνεργέω περί ὁ τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα , κατά συμβαίνω δέ περί ὁ καθόλου . κατά συμβαίνω ἄρα εἰμί μνήμη ὁ νοητός διά ὁ ἅμα ὁ γίγνομαι μνήμη ὁ πρᾶγμα συναναφαίνω πως αὐτός καί ὁ ἐκ οὗτος καθόλου . καί εἰμί κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ νόος ὁ καθόλου , ὡς ὁ φαντασία ὁ φανταστής , κατά συμβαίνω δέ ὁ αὐτός οὗτος καθόλου ὁ μνήμη , ὡς καί ὁ ἐν Ἀθῆναι αἴσθησις ὁ ἐν Ἰνδία νέμω ἐλέφας . οὗτος μέν οὖν ἀρκούντως , ἐπί δέ ὁ λέξις μετιτέον . συμβαίνω γάρ ὁ αὐτός πάθος ἐν ὁ νοέω , ὅσπερ καί ἐν ὁ διαγράφω . οὗτος καί ὁ ἐφεξῆς . πᾶς , ὡς εἴρω , μεταξύ παρεμβάλλω , κατασκευαστικός εἰμί , ὡς δηλόω καί ὁ γάρ σύνδεσμος αἰτιολογικός εἰμί . εἰμί οὖν κατασκευαστικός , ὅτι οὐδείς νοέω ἄνευ φάντασμα ὁ νόος . πάνυ δέ 10 ἀσαφής καί μεμελανωμένως ἀπαγγέλλω ὁ λέγω . εἰμί δέ συλλέγω ὁ νόος εἶπον οὕτως · συμβαίνω ὁ αὐτός πάθος ἐν ὁ νοέω , ὅσπερ καί ἐν ὁ διαγράφω . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ ἀπόδειξις βούλομαι ἀποδείκνυμι , ὅτι ὁ τρίγωνος ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί , καί μηδείς ὅλως χρῄζω πρός ὁ τοιοῦτος δεῖξις ὁρίζω τις ποσός κἀν γάρ δακτυλιαῖος εἰμί ἕκαστος ὁ πλευρά αὐτός κἀν πηχυαίος κἀν ὅστις , δείκνυμι δύο ὀρθός Ἴσαι , ὥστε ὅλως μή δήω ὁρίζω τις ποσός , οὔτε γάρ ἰσοσκελής οὔτε ἰσόπλευρος οὔτε σκαληνός , ἀλλά μόνος τρίγωνος ) , ὅμως διαγράφω ὁρίζω τρίγωνος κατά ποσός ὅς γάρ ἄν γράφω , ἢ ἰσόπλευρος ἀνάγκη εἰμί ἤ τίς τοιοῦτος , πᾶς δέ ὁ γράφω εὐθύγραμμος ὁρίζω ) , οὗτος καί ὁ νοέω , ἄν μή ποσός νοέω , τίθημι πρό ὄμμα ποσός . ἐν γάρ λευκός , κἀν θερμός , ἄν ὀσμή , κἀν ἄλλος τίς ὁ ἡμέρα νοέω , μετά ποσός οὗτος νοέω · ἢ γάρ ἐπιφάνεια λευκός ἢ σῶμα θερμός . ἀλλά ἄν ποτός πρός ὁ πρῶτος καί πολυτίμητος νόος ἐπιστρέφω , εὐθύς ὄγκος καί μέγεθος καί διάστασις τις φαντάζω . πάλιν δέ εἰμί καί νοέω ὁ λευκός ἢ ὁ ὀσμή ἢ ὁ γλυκύτης , ποσός μή εἰμί , τίθημι πρό ὄμμα ποσός , τουτέστι μετά διάστασις τις καί ποσότης οὗτος νοέω , ἀλλά οὐ ὅς ποσός οὗτος νοέω , ἀλλά ὅς ὁ μέν λευκός διακριτικός εἰμί ὄψις , ὁ δέ θερμός συγκριτικός μέν ὁ ὁμογενής , διακριτικός δέ ὁ ἀλλότριος , καί ὁ γλυκύς ὁμοίως . ὅτι δέ μετά ποσότης οὗτος νοέω , δῆλος · ἐπειδάν γάρ νοέω λευκός , μετά ἐπιφαίνω ἢ σῶμα αὐτός νοέω · ὁ δέ ἐπιφάνεια καί ὁ σῶμα ποσός . ἐπεί οὖν ὁ νόος ὅς ἄν νοέω μετά ποσός τις αὐτός νοέω , οὗτος δέ ὁ φαντασία οὗτος γάρ παρεμπίπτω ὁ ὁ νόος νόησις , ὡς ὁ Πλάτων φημί , οὐ ἐάω νοέω καθαρός , ὅσπερ εἰμί ἕκαστος ὁ νοέω , ἀλλά εὐθύς ὄγκος καί διάστασις καί μέγεθος παρεμφαίνω ) , φανερός ὅτι οὐδείς τίς νοέω Χωρὶς φάντασμα . ἄν δέ ὁ φύσις εἰμί ὁ ποσός , ἀόριστος δέ , τίθημι μέν πούς εἰμί ὁρίζω , νοέω δέ ὅς ποσός μόνος . εἶπον ὅτι κἀν μή ποσός νοέω εἰμί δέ , ὡς οἶδα , μή ποσός πᾶς ὁ ἄλλος ὁ παρά ὁ ποσός κατηγορία , οὐσία , ποιός , πρός τίς καί ὁ λοιπός ) , ἐπάγω · ἄν δέ ὁ φύσις ὅς ὁ ποσός , ἀόριστος δέ . ἔστω . δέ ὁ λέγω · ἄν δέ ὅς ὁ νοέω μή οὐσία μηδέ ποιός , ἀλλά τίς ὁ ὑπό ὁ ποσός , οἷος τρίγωνος ποσός γάρ τίς ὁ τρίγωνος ) , ἄν ἐν ποσός , ἀόριστος μέντοι ἀόριστος γάρ κατά ὁ ποσός ὁ ὁ τρίγωνος φύσις ) , τίθημι μέν καί καταγράφω ποσός ὁρίζω πᾶς γάρ γράφω τρίγωνος , ὡς ἤδη εἴρω , ὁρίζω ) , νοέω δέ οὐ ὁρίζω οὖον γάρ νοέω αὐτός ὅτι σκαληνός ἢ ἰσόπλευρος ) , ἀλλά ἁπλόος ὡς ποσός , τουτέστιν ἀλλά ἁπλόος τρίγωνος , καί τρίγωνος ἀδιάστατος · ὁ γάρ ὁ τρίγωνος λόγος καί ὁ εἶδος ἀδιάστατος . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ φαντασία ὁ αἰσθητής τρίγωνος τύπος ὁρίζω τρόπος τις κατά μέγεθος ὅσος γάρ εἰμί ὁ γράφω , τοσοῦτος αὐτός πάλιν ὁ φαντασία φαντάζω ) , ὁ δέ καθόλου , ὅσπερ ἐκ ὁ τύπος συναθροίζω , ἀόριστος κατά μέγεθος · οὐδείς γάρ καθόλου ὁρίζω μέγεθος . ὥστε μετά μέγεθος ἀεί ὁ νόησις αὐτός , ὥσπερ καί ὁ ὁράω γράμμα μετά μέγεθος τις . οὗτος δέ λέγω περί ὁ κατά ἕξις νόος , ἀλλά οὖον περί ὁ πρακτικός . νοέω μέν οὖν αὐτός οὐ ὅς μέγεθος οὐδέ ὡς ἔχω τοσόσδε μέγεθος , ἀλλά ὅλως ὡς ἀμεγέθης , εἰμί καί παρεμπίπτω μέγεθος φαντασία · εἰμί δέ μετά μέγεθος , δηλονότι μετά φαντασία · οὐδείς ἄρα νοέω Χωρὶς φάντασμα . Ζεύς τίς μέν οὖν αἴτιος οὐ ἐνδέχομαι νοέω ἄνευ συνεχής οὐδέ ἄνευ χρόνος ὁ μή ἐν χρόνος εἰμί ἄλλος λόγος . μής ἐν χρόνος λέγω πᾶς ὁ ἀίδιος . εἶπον δέ ὅτι πᾶς , ὅς ἄν νοέω ὁ ἐν ἔχω δηλονότι νόος , μετά φαντασία τις καί μέγεθος αὐτός νοέω καί ἐν χρόνος , ἐπεί συναισθάνομαι ἀπαιτέω ὁ οὗτος αἴτιος ζητέω γάρ διά τίς ὁ ἀμεγέθης καί ἄχρονος μετά μέγεθος καί ἐν χρόνος νοέω ) , ἐπάγω · διά τίς μέν οὖν αἴτιος οὐ ἐνδέχομαι νοέω ἄνευ συνεχής καί μέγεθος μηδέ ἄνευ χρόνος ὁ ἀίδιος , ἄλλος λόγος , καί προσυπακουστέον ὁ ἀκριβής . εἴρω μέν γάρ καί νῦν ὅτι διά ὁ συμπλέκω ὁ φαντασία , δείκνυμι δέ καί ἐν ἄλλος ἀκριβής , καί διά τίς ἐν χρόνος καί οὐ ἄχρονος . ἧλος οὖν λόγος ἀκριβής δείκνυμι ὁ πάρειμι . μήποτε δέ ὁ ἄνευ χρόνος ὡς ἑρμηνευτικός ἐπάγω ὁ ἄνευ συνεχής , ἵνα ὅς ὁ ἄνευ συνεχής καί ὁ ἄνευ χρόνος ἐκ παράλληλος κεῖμαι · ὁ γάρ χρόνος συνεχής εἰμί . καί εἰμί ἄν ὁ λέγω · διά ὅς μέν οὖν αἴτιος οὖον δύναμαι νοέω ὁ μή ἐν χρόνος ἄνευ χρόνος , ἄλλος λόγος . ζητέω γάρ οὗτος . μέγεθος δέ ἀναγκαῖος γνωρίζω καί κίνησις , ὅς καί χρόνος . οὗτος συνεχής ἄν οἴομαι εἰμί ὁ τίθημι πρό ὄμμα ποσός , νοέω δέ οὐ ὅς ποσός . εἶπον γάρ ὅτι ὁ νόος τίθημι πρό ὄμμα ὁ μή ποσός ὡς ποσός , ὅμως οὐ ὁ ποσός νοέω αὐτός οὐδέ γάρ εἰμί ὁ ἀρχή ποσός ) , ἀλλά ὅς ἄποσος , περί ὅς ἀκριβής εἴρω ἐν ὁ τρίτος λόγος ὁ περι Ψυχή , ὅτε ζητέω πῶς ὁ νόος νοέω ὁ νοητός . ἐπεί οὖν γνῶσις ἐγώ γίγνομαι καί μέγεθος καί κίνησις , ὅσπερ εἰμί καί κύριος ποσός , λέγω ὅτι οὗτος γνωρίζω ὁ μόριον ὁ Ψυχή ὅς καί ὁ χρόνος · γνωρίζω δέ ὁ χρόνος ὁ πρῶτος αἴσθησις . ὁ δέ καί ὁ φάντασμα ὁ κοινός αἴσθησις πάθος εἰμί οὕτως ἐπάγω , ὡς εἰμί λέγω · ἐν ἐκεῖνος ὁ μόριον ὁ Ψυχή γιγνώσκω μέγεθος καί κίνησις , ὅς καί χρόνος · εἰμί δέ ὁ μόριον ἐκεῖνος ὁ κοινός αἴσθησις , ὅς πάθος εἰμί ὁ φαντασία . εἰμί δέ πᾶς , ἀπό ὅς ὁ νόος ὁ καθόλου συνάγω , φανταστής Χωρὶς γάρ φαντασία οὐδείς ὁ νόος νοέω ἢ συνεργέω ἢ ἐμποδίζω , ὁ μέν συνεργέω ὡς ἐπί ὁ μάθημα — οἷος γάρ ἀβάκιον ὁ νόος εἰμί ἐπί οὗτος ὁ φαντασία · καί εἰς ἄλλος δέ πολύς συνεργέω — , ὁ δέ καί ἐμποδίζω , ὡς ἐπί ὁ ὁ νοητός τε καί θεῖον θεωρία · ἐν γάρ ὁ οὗτος θεωρία περιέλκω ὁ νόος ὑπό ὁ φαντασία σχῆμα καί μέγεθος φαντάζω καί μή συγχωρέω ἐκεῖνος εἰλικρινής ἀντιλαμβάνω ) , εἰμί δή πᾶς , ἀπό ὅς ὁ νόος ὁ καθόλου συνάγω , φανταστής , ὁ δέ φαντασία καί ὁ μνήμη ὁ αὐτός ὁ ὑπόκειμαι καί πάθος ὁ κοινός αἴσθησις , δηλονότι ὁ πρῶτος αἰσθητικός οὗτος ὁ γνῶσις εἰμί . καί δῆλος οὗτος ἐκ ὁ μνημονεύω καί πολύς ὁ ἄλογος ζῷον . ὁ δέ ὁ δέ μνήμη καί ὁ νοητός οὐ ἄνευ φάντασμα εἰμί ἴσος εἰμί ὁ οὗτος δέ , ὅς ὡς νοητός μνημονεύω , οὐ εἰμί νοητός , ἀλλά φανταστής . λέγω δέ αὐτός νοητός καί μνήμη νοητός ὁ διά ὁ ὁ νόος περί αὐτός ἐνεργέω , ὡς εἰμί φανταστής μέν ἀπλόος , ὅταν ὁ αἴσθησις ὁ πρῶτος περί αὐτός ἐνεργέω , νοητός δέ , ὅταν ὁ νόος μετά ὁ φαντασία , ὡς ὁ ὄψις μετά ὁ βιβλίον · ἢ καί διά ὁ ἀπό αὐτός συνάγω ὁ νοητός , αὐτός φημί ὁ καθόλου λόγος . εἰμί δέ οὗτος , φανερός ὅτι ὁ μνήμη ὁ νοέω , τουτέστι ὁ νοητός , κατά συμβαίνω ἄν εἰμί , κατά ἑαυτοῦ δέ ὁ πρῶτος αἰσθητικός , τουτέστι ὁ πρῶτος καί κοινός αἴσθησις . εἰμί δέ εἰμί ὁ μνήμη πάθος ὁ νόος , εἰμί εἄν κατά ἑαυτοῦ καί ὁ νοητός . φανερός δέ , ὡς καί πρότερος εἴρω , ὅτι ὁ πρῶτος αἰσθητικός πάθος ἢ ἕξις εἰμί ὁ μνήμη , καί ἐκ ὁ πολύς ὁ ἄλογος ζῷον ὑπάρχω καί μή μόνος ὁ ἄνθρωπος ὁ ἔχω δόξα καί φρόνησις . εἰμί γάρ μή εἰμί ὁ πρῶτος αἰσθητικός , ἀλλά τις ὁ νοητικός μέρος , οὐδείς ἄλλος ἄν ὑπάρχω πλήν ἄνθρωπος · μόνος γάρ οὗτος νόος ἔχω . εἶπον δέ ὅτι οὐ εἄν ὑπάρχω πολύς ὁ ἄλλος ζῷον , ἐπάγω ἴσως ἐσθίω οὐδείς ὁ θνητός , ὡς αὐτός ὁ ἴσως δέ οὐδείς ὁ ἄλογος διά ὁ μηδείς οὗτος ὑπάρχω νόος . εἶπον δέ ὅτι αἰσθάνομαι χρόνος πολύς ὁ ἄλογος ζῷον οὖον γάρ πᾶς αἴσθησις ἔχω χρόνος ) , κατασκευάζω οὗτος ἐπάγω · ἀεί γάρ ὅταν ἐνεργέω ὁ μνήμη , καθώς καί πρότερος εἶπον . ὁ γάρ πίπτω ἐν ὁ βόθρος ὄνος , ὅταν ἐνεργέω ὁ μνήμη , ὅτι πίπτω ποῦ ἢ φωνή ἀκούω φθοροποιός τις ζῷον οἷος λύκος , προσαισθάνομαι ὅτι πρότερος οὗτος πάσχω . ὁ δέ πρότερος καί ὕστερος ἐν χρόνος · αἰσθάνομαι ἄρα χρόνος . οὗτος εἶπον λέγω · τίς μέν οὖν εἰμί μνήμη φανερός , ὅτι ὁ πρῶτος αἰσθητικός · οὗτος γάρ καί ὁ φαντασία πάθος . καί εἰμί μνημονευτός μέν οὖν εἰμί φαντασία , κατά συμβαίνω δέ ὁ νοητός · οὗτος γάρ εἶπον ὅσος μή ἄνευ φαντασία · μετά φαντασία γάρ καί ὁ οὗτος , ὡς εἴρω , γνῶσις . εἰμί δέ κατά συμβεβηκός εἰμί οὗτος ὁ μνήμη , δῆλος ὡς οὐ ἄν εἰμί ὁ μνήμη ἕξις ἢ πάθος νόος · εἰμί γάρ εἰμί ἕξις οὗτος , εἰμί ἄν καί ὁ νοητός κατά ἑαυτοῦ . ἀπορέω δέ ἄν τις , πῶς ποτός ὁ μέν πάθος πάρειμι , ὁ δέ πρᾶγμα ἄπειμι μνημονεύω ὁ μή πάρειμι . πάθος λέγω ὁ τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα ὁ ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον ἐγγράφω ἐκ ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις , πρᾶγμα δέ ὁ αἰσθητός , ἀπό ὅς ὁ τύπος οὗτος καί ὁ ἐγκατάλειμμα . ἀπορέω δέ οὗτος ὁ ἀπορία πάνυ ἀναγκαῖος · ὁ λύσις γάρ αὐτός ὁ φύσις ἐγώ ὁ μνήμη τίς εἰμί ἀρίδηλος παρίστημι . τίς μέν γάρ μόριον ὁ Ψυχή εἰμί ὁ μνήμη , εἴρω αὐτός · τίς δέ ὁ φύσις αὐτός , οὔπω . εἰμί δέ ὁ ἀπορούω μένω τοιοῦτος , πῶς ὁ πάθος καί ὁ τύπος πάρειμι καί περί αὐτός ἐνεργέω ὁ μνήμη μνημονεύω ὁ μή πάρειμι . ἐσθίω γάρ περί ὅς ἐνεργέω , οὗτος καί μνημονεύω . ἀπορέω δέ πρό ὁ ὁ λύσις ἐπιφέρω , πρότερος ὑπομιμνῄσκω , πῶς γίγνομαι ὁ τύπος ἐν ἐγώ , καί φημί · ὥσπερ ὁ σφραγίζω ὁ δακτύλιος ἐνσημαίνω ὁ κῆρ ὁ ὁ σφραγίς ἐκτύπωμα , τοιοῦτος τίς γίγνομαι ἐκ ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον · ὑπέρ ὅς ἐπί πλέω εἶπον πρότερος , ἡνίκα ὁ περί ὁ φαντασία διαρθρέω . γίγνομαι οὖν οἷος ζωγράφημα τίς , ὅς ζωγράφημα ὁ ἕξις καί μονή μνήμη εἰμί λέγω . καί διά ὁ ἐνσημαίνομαι ὁ τύπος ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον , ἄν τυγχάνω ὁ τοιοῦτος αἰσθητήριον ἐν κινέω εἰμί εἰμί δέ ἐν κινέω αὐξάνω ἢ φθίω ) , οὖον γίγνομαι μνήμη . ὥσπερ γάρ οὐ ἐνσημαίνομαι ἐν ὕδωρ ῥέω ὁ ἐν ὁ δακτύλιος σφραγίς , οὕτως οὐδέ ἐν ὁ αἰσθητήριον ὁ ἐν κινέω εἰμί ὁ διά νόσος ἢ ἡλικία ἐγγίγνομαι δύναμαι τύπος τις . ὁ μέν οὖν πάμπαν νέος οὖον γίγνομαι μνήμη διά ὁ κίνησις , ὅς κινέω αὐξάνω , ὁ δέ πάμπαν γηραιός διά ὁ ψύχω καί οἱονεί θρύβω καί ἀπαλείφω ὁ τύπος , ὥσπερ καί ἀπό ὁ παλαιός οἰκοδόμημα ὁ ἀλείφω τίτανος ἢ καί ὁ ἐν αὐτός γράφω ζῷον · ἀμαυρός γάρ καί οὗτος ὁ χρόνος καί ὁ ἐν ὁ Καρδία τύπος γίγνομαι . ἄλλος δέ πάλιν οὐ ἐγγίγνομαι τύπος διά ὁ σκληρότης ὁ πρῶτος αἰσθητήριον , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὁ λίθος ὁ ὁ δακτύλιος σφραγίς . οὖον γίγνομαι δέ μνήμων οὐδέ ὁ λίαν ταχύς · ὑγρός γάρ εἰμί ὁ δήω καί ἔοικα ὕδωρ ῥέω . ἀλλά εἰμί δή τοιοῦτος εἰμί ὁ συμβαίνω περί ὁ μνήμη , πότερος οὗτος μνημονεύω ὁ πάθος ; τίθημι ὁ ἀπορία καί πρό ὁ λύσις εἶπον ὁ προσεχῶς εἴρω , τίθημι πάλιν αὐτός καί φημί · εἰμί δή τοιοῦτος εἰμί ὁ συμβαίνω περί ὁ μνήμη , ὁ εἰμί αὐτός ἕξις τις ζωγράφημα , πότερος οὗτος ὁ ζωγράφημα καί ὁ τύπος μνημονεύω ὁ ὁ αἰσθητός πρᾶγμα , ἀπό ὅς ὁ τύπος οὗτος εἰμί ; εἰμί μέν οὖν ὁ τύπος οὗτος μνημονεύω , οὐδείς ἄν ὁ ἄπειμι μνημονεύω ἄπειμι δέ λέγω ὁ πρᾶγμα , ἀπό ὅς ὁ τύπος ἐγγράφω ) · εἰμί δέ μή ὁ ζωγράφημα μνημονεύω , ἀλλά ὁ πρᾶγμα , πῶς μνημονεύω ὁ ἄπειμι , ὅστις ἄπειμι οὐ αἰσθάνομαι ; πῶς οὖν μνημονεύω ὁ ζωγράφημα εἴτε ὁμοῖος εἰμί ὁ ἄπειμι , ὥσπερ τύπος ἢ γραφή ἐν ἐγώ εἰμί , εἴτε ἀνόμοιος ; οὗτος γάρ δεῖ προσυπακούω . οὗτος εἶπον πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὁ λόγος καί φημί · εἰμί οὗτος αὐτός αἴσθησις , τουτέστιν εἰμί εἰμί ὁ αἴσθησις καί ὁ ἐνέργεια οὗτος αὐτός ὁ ζωγράφημα καί ὁ τύπος , διά τίς οὐ ἄν εἰμί οὗτος καί ὁ μνήμη , ἀλλά ἕτερος , ἤτοι ὁ ἄπειμι ; ὁ γάρ ἐνεργός τῆ μνήμη ὁ πάθος καί ὁ τύπος θεωρέω καί οὗτος αἰσθάνομαι . εἰμί δέ οὗτος , πῶς ὁ μή πάρειμι μνημονεύω ; εἰμί γάρ μνημονεύω ὅσπερ οὐ αἰσθάνομαι , ὁράω καί ὅσπερ οὐ ὁράω . ἤ εἰμί ὡς ἐνδέχομαι καί συμβαίνω οὗτος . οὗτος ἅμα τε λύσις εἰμί ὁ ἀπορία καί δήλωσις ὁ φύσις ὁ μνήμη . εἰμί δέ ὁ ἐν πίναξ γράφω ζῷον καί ζῷον καί εἰκών ὁ τρόπος οὗτος · ὅταν μέν γάρ ὁράω οὗτος ὁ ὁράω καί ἐνεργέω περί αὐτός μόνος ὁ τέχνη θαυμάζω ἢ κακίζω , μηδείς ὅλως προσεννοέω , ὅτι μίμημα εἰμί τοιοσδί ζῷον , τότε λέγω ζῷον · ὅταν δέ πρός ὁ ὁράω προσλογίζομαι καί ὅτι μίμημα εἰμί λέων ὁ λύκος ἢ ἄλλος τις ζῷον , λέγω τότε εἰκών . καί εἰμί ὁ αὐτός καί εἷς καί εἰκών καί ζῷον , ἄλλως μέντοι καί ἄλλως . ὡς οὖν ἐπί οὗτος , οὗτος καί ὁ ἐν ὁ Καρδία ἐγκατάλειμμα καί ζωγράφημα , ὅσπερ αὐτός φάντασμα εἶπον , δεῖ ὑπολαμβάνω , ὡς εἰμί καί αὐτός τίς κατά ἑαυτοῦ καί φύσις τις καί πρᾶγμα καί ἄλλος φάντασμα , ὥσπερ καί ὁ ἐν ὁ τοῖχος γράφω · εἰμί γάρ καί οὗτος αὐτός τίς κατά ἑαυτοῦ καί φύσις τις καί προσέτι ἄλλος εἰκών . ὅταν οὖν ἐνεργέω περί αὐτός ὅς αὐτός , θεώρημα οὗτος ἢ φάντασμα · ὅταν δέ ἐνεργέω περί αὐτός ὁ κοινός αἴσθησις προσαισθάνομαι καί ὅτι καί ἄλλος εἰμί εἰκών , ἤδη οὗτος καί μνημόνευμα , καί ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια ὁ Ψυχή μνήμη . ὥστε καί ὅταν ἐνεργέω ὁ κίνησις αὐτός . τουτέστιν ὥστε καί ὅταν ὁ φύσις αὐτός κινέω ὁ αἰσθητικός ψυχή καί αἰσθάνομαι αὐτός , εἰμί μέν ὅς τοιοῦτος τίς ἐκτύπωμα εἰμί καί ὅς τοιοῦτος ζωγράφημα , αἰσθάνομαι αὐτός , φάντασμα , καί ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια φαντασία καλέω . ὁ γάρ οἷος νόημα τίς ὁ φάντασμα φαίνω ἐπέρχομαι ἴσος εἰμί ὁ ὕω ἐπέρχομαι καί αἰσθάνομαι αὐτός ὁ αἰσθητικός ψυχή , ὅταν ἁπλόος , ὅς τοιοῦτος εἰμί , ἐπέρχομαι καί αἰσθάνομαι αὐτός , ὥσπερ νόημα τίς ἢ φάντασμα . ἄν δέ ὅς ἄλλος καί ὥσπερ ἐν ὁ γράφω ὡς εἰκών θεωρέω . τουτέστιν ἄν δέ ὡς ἀπό ἄλλος τις ἐγγίγνομαι καί ὡς εἰκών ὁ ἀπό ὅς γίγνομαι καί ἐνσημαίνω ὁράω , οἷος εἰμί ὡς εἰκών Κορίσκος ὁράω καί μή ὁράω ὁ Κορίσκος ὡς ἀπό Κορίσκος ἐγγράφω ὁράω , ἐνταῦθα τε ἕτερος ὁ πάθος ὁ θεωρία οὗτος καί ὅταν ὡς ζῷον γράφω θεωρέω . εἰμί δέ ὁ λέγω · ἄλλος ὁ πάθος οὗτος καί ἄλλος θεωρία οὗτος , ὅταν ὡς εἰκών καί ὡς ἀπό ἄλλος ἐγγίγνομαι ὁράω μνήμη γάρ λέγω ὁ τοιοῦτος θεωρία καί μνημονευτός ὁ οὗτος θεωρέω ) , καί ἄλλος ὅταν ὡς ζῷον γράφω θεωρέω καί μή ὡς ἄλλος εἰκών · νόησις γάρ οὗτος καί φαντασία , καί ὁ οὗτος θεωρέω φάντασμα . ἐν τε ὁ Ψυχή ὁ μέν γίγνομαι ὥσπερ νόημα , ὁ δ ὡς ἐκεῖ ὅτι εἰκών , μνημόνευμα . καί οὗτος αὐτός εἰμί ὁ προσεχῶς εἴρω . σαφηνίζω δέ αὐτός πάλιν ἀπό ὁ ἐν ὁ πίναξ γράφω ζῷον . ἐλλιπῶς δέ ἐρώ καί σύντομος εἰμί εἄν ὁ λέγω δύναμις τοιοῦτος · ὥσπερ ἐκεῖ ὁ γράφω εἰς πίναξ ζῷον ὁτὲ μέν ὁράω ὁ ὄψις ὡς ζῷον τοονδ́ς , ὁτὲ δέ ὡς μίμημα ζῷον τοιοσδί , οὗτος καί ἐν ὁ Ψυχή ὁ μέν γίγνομαι ὥσπερ νόημα καί φάντασμα , ὁ δέ ὡς μνημόνευμα · ὁ μέν γάρ φάντασμα ἀναλογέω ὁ γράφω , ὅταν ὡς ζῷον μόνος ὁράω , ὁ δέ μνημόνευμα ὁ ὁράω , ὡς εἰκών καί ὡς μίμημα τις . καί διά οὗτος ἐνίοτε οὐ οἶδα , γίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή τοιοῦτος κίνησις . ὁ μέν ὁ λέξις συνεχής τοιοῦτος εἰμί · καί διά οὗτος ἐνίοτε οὐ οἶδα , εἰμί κατά ὁ αἰσθάνομαι συμβαίνω , γίγνομαι ἐγώ ἐν ὁ Ψυχή κίνησις ἀπό ὁ αἰσθάνομαι πρότερος . ὁ δέ λέγω εἰμί · καί διά ὁ εἰμί ὁ φύσις καί ὁ οὐσία ὁ μνήμη ἐν ὁ μή ἁπλόος γίγνομαι περί ὁ οιὁ - ὁ ἐκτύπωμα ὅς τοιοῦτον,ἀλλ᾿ ὡς ἀπό ἄλλος τις ἐγγίγνομαι , ἐνίοτε οὐ οἶδα , εἰμί κατά ὁ αἰσθάνομαι συμβαίνω . οἷος εἶδον ποτός ζῷον ἢ ἀκούω φωνή ἢ λόγος ὑπό τις σοφός . ὕστερος δέ μετά πολύς χρόνος μιμνήσκω ὁ λόγος , μή ἐνθυμέομαι ὑπό ὅς οὗτος ἀκούω , καί διά ὁ μή ἐνθυμέομαι ἀπορέω λέγω · πότερος ἐγώ οὗτος νοέω καί ἀπό ἐμαυτοῦ προβάλλω βάλλω ὁ λόγος ἢ ἄλλος ὁ ἀκούω οὗτος λέγω ; καί ταλαντεύω , εἴτε μνήμη εἰμί καί μνημονευτός ὁ λόγος , εἴτε μή , ἀλλά ἐμός διανόημα . οὖον γάρ ἐνθυμέομαι ὑπό ὅς οὗτος ἀκούω , ἵνα εἶπον , ὅτι ἀπό ὁ Δεῖνος οὗτος ἀκούω νῦν μιμνήσκω αὐτός . ὁτὲ δέ ἐννοέω καί ἐνθυμέομαι , ὅτι οὐ ἀπό ἐμαυτοῦ ὁ λόγος οὗτος προβάλλω οὐδέ αὐτός ἐγώ οὗτος πατήρ εἰμί , ἀλός ἀκούω οὗτος παρά ὁ Δεῖνος . οὗτος δέ συμβαίνω , τουτέστι τίνω ὁ ἐννοέω καί ἐνθυμέομαι , ὅτι οὖον νῦν οὗτος ἐγώ πρῶτος ὁ λόγος νοέω , ἀλλά πρότερος ἀκούω , ὅταν θεωρός ὡς αὐτός , τουτέστιν ὅταν ὡς νόημα καί φάντασμα ὁράω μεταβάλλω καί θεωρέω ὡς εἰκών ἄλλος . ὁ μέν οὖν ὁ λέγω διάνοια οὗτος , ὁ δέ λέξις ὁ καί διά οὗτος ἐνίοτε οὐ οἶδα γίγνομαι ἐγώ ἐν ὁ Ψυχή τοιοῦτος κίνησις οὕτως ἄν τις , οἴομαι , συμβιβάζω · κινέω ὁ Ψυχή ὑπό τίνω τύπος ἐκ αἴσθησις ἐγγίγνομαι οὗτος γάρ εἰμί δηλωτικός ὁ ἀπό ὁ αἰσθάνομαι πρότερος ) ἐνίοτε οὐ οἶδα , εἰμί κατά ὁ αἰσθάνομαι συμβαίνω , τουτέστιν εἰμί ἀπό τις αἴσθησις γίγνομαι , καί διά οὗτος ταλαντεύω καί ἀμφιβάλλω , εἰμί μιμνήσκω ἢ οὖον . γίγνομαι δέ καί ἐναντίος ἐνίοτε , οἷος συμβαίνω Ἀντιφέρων ὁ Ὠρείτης . οὗτος συνεχής ἄν εἰμί ὁ καί εἰμί εἰμί ὁ μνήμη ἢ οὖον , διστάζω ἐνίοτε . εἶπον γάρ ὅτι μνημονεύω δοκέω αἰσθάνομαι δοκέω γάρ ἐγώ ἐνίοτε , ὡς εἴρω , ὅτι νῦν πρῶτος ἐγώ αἴσθησις οὗτος λαμβάνω , καίτοι μή νῦν αἰσθάνομαι , ἀλλά πάλαι αἴσθησις λαμβάνω αὐτός νῦν μνημονεύω ) , ἐπάγω · γίγνομαι δέ καί ἐναντίος ἐνίοτε , καί δοκέω ἐγώ ὁ αἴσθημα , ὅσπερ οὗτος φάντασμα εἴρω , ὡς μνημονευτός . ὁ γάρ Ἀντιφέρων ὁ Ὠρείτης , ὅς καί ἐν ὁ μετέωρος μιμνήσκω διά ὁ ἀσθένεια ὁ ὄψις , ἐναντίος ἑαυτοῦ φέρω ὁράω ἄνθρωπος ὑπονοέω ὡς οὖον νῦν οὗτος ὁράω , ἀλλά ὅτι πάλαι οὗτος εἶδον νῦν μνημονεύω αὐτός . παράφρων · οὗτος γάρ ἁπλόος ἅπας ὁ φάντασμα , ἤτοι ὁ ὁράω αὐτός , ὡς πάλαι γίγνομαι λέγω καί ὡς μνημονεύω . οὗτος δέ γίγνομαι . τουτέστι ὅδε ὁ φάντασμα καί ὁ νῦν ὅλως ὁράω λέγω ὅτι μνημονεύω γίγνομαι , ὅταν τις ὁ μή εἰκών ὡς εἰκών θεωρέω . ὁ γάρ εἰκών εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ὁράω ὡς ἀπό ἄλλος ἐγγίγνομαι ἐγκατάλειμμα καί ἀναζωγράφημα , μή εἰκών δέ ἀλλά πρᾶγμα ἢ φάντασμα ὁ μή τοιοῦτος . ὅταν τις ὁ μή εἰκών ὡς εἰκών θεωρέω . ὁποῖος τίς συμβαίνω ὁ Ὠρείτης · οὗτος γάρ ὁ ἐναντίος πάσχω ὁ μνημονεύω μέν , δοκέω δέ φαντάζω . Λέγος δέ καί ὁ μελέτη σῴζω ὁ μνήμη . ὁ γάρ μελετάω οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ θεωρέω πολλάκις ὁ τύπος ὡς εἰκών καί μή κατά ἑαυτοῦ · ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ ὁράω φάντασμα καί οὖον μνήμη . οὗτος εἶπον συμπεραίνω ὁ περί μνήμη λόγος καί φημί · τίς μέν οὖν εἰμί μνήμη καί τίς ὁ μνημονεύω , εἴρω . εἰμί γάρ , φημί , μνήμη φάντασμα , ὡς εἰκών ὅς φάντασμα , ἕξις . εἰμί δέ ὁ λέγω · μνήμη εἰμί φάντασμα ἕξις , εἰμί ὁ τοιοῦτος φάντασμα εἰκών πρᾶγμα τις , ἀπό ὅς γίγνομαι ὁ φάντασμα . ὅταν γάρ ὁ φάντασμα ὡς εἰκών τις ὁράω . , τότε μιμνήσκω , καί ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια μνήμη εἰμί . εἰμί οὖν μνήμη ἕξις φάντασμα , ὡς εἰκών ὅς εἰμί φάντασμα . οὖον γάρ ἱκανός ὁ τύπος ὁ κατά ὁ φαντασία , ἀλλά δεῖ ὁ περί αὐτός ἐνέργεια καί ὥσπερ εἰκών γίγνομαι . τίς μέν οὖν εἰμί μνήμη εἴρω , καί τίς μόριον ὁ ἐν ἐγώ , ὅτι ὁ πρῶτος αἰσθητικός . οὗτος δέ εἰμί ὁ πρῶτος καί κοινός αἴσθησις , ὅς αἰσθητήριον ὁ καρδία · διά οὗτος γάρ ὁ πρῶτος αἴσθησις καί χρόνος αἰσθάνομαι . περι δέ ὁ ἀναμίμνω σκῶ λοιπός εἶπον . πρῶτος μέν οὖν , ὅσος ἐν ὁ ἐπιχειρηματικός λόγος εἰμί ἀληθής , δεῖ τίθημι ὡς ὑπάρχω . εἶπον περί μνήμη νῦν λέγω περί ἀνάμνησις . εἰμί δέ ἀνάμνησις ἀνανέωσις πρότερος μνήμη , ἐπάν λήθη γίγνομαι ὁ συνεχής ἀναλύω . ὥστε ὁ ἀνάμνησις εἰμί μνήμη τις . εἰμί δέ σαφής ὁ λέγω ὧδε · ὅταν ὁ τύπος ὅλος καί ὁ ἀναζωγράφημα ὁ ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον ἀπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἐνυπάρχω ὑπομένω καί σῴζω τρανής τε καί φαιδρός καί καθαρός οὕτως , ὥστε ὅλος αὐτός δύναμαι ὁ ψυχή κινέω καί ὅλος ὑπό αὐτός ὁράω καί προβάλλω ὡς εἰκών τις , οὗτος μνήμη εἰμί . ὅταν δέ μέρος μέν τίς ὁ ὅλος ἀναζωγράφημα μένω τρανός καί καθαρός , ὁ δέ λοιπός πάμπαν ἀμυδρός καί ἐπίπλοον , ὥστε μήτε αὐτός δύναμαι ὁ ψυχή κινέω μήτε ἐκεῖνος ὑπό αὐτός κινέω , καί ἐκ ὁ μέρος ὁ Τρανού καί καθαρός τις κινέω κινέω ὁ συνεχής ὁ καθαρός ( οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀμυδρός καί πάμπαν ζοφόω ) ἀναλύω καί οἷος εὑρίσκω , οὗτος ἀνάμνησις , οἱονεί ἀναζωγράφησις ὁ πρότερος μνήμη , οὖον πᾶς ( οὗτος γάρ μάθησις ) , ἀλλά ὁ μέρος . ὅταν γάρ ἐκ ὁ μέρος ἀναλύω εὑρέω ὁ μέρος , ἀνάμνησις οὗτος · ὅταν δέ ὅλος ἀναλαμβάνω δηλονότι ὅλος ἀπόλλυμι , μάθησις · οὐδείς γάρ διαφέρω ὁ ἐκ ἀρχή καί πρῶτος μανθάνω ὁ μανθάνω καί ἀπόλλυμι πάλιν μανθάνω . ὁ γάρ πρῶτος τίς μανθάνω ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐν παντελής οὗτος λήθη γίγνομαι καί πάλιν μανθάνω . ἐν παντελής δέ λήθη γίγνομαι ὁ ὁ πᾶς ἀποβάλλω καί μή ἔχω τίς μέρος ὁ πᾶς . ῥητέος δέ περί ἀνάμνησις καί ὧδε · ἐκ ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ἢ ὅρασις γίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή τύπος ὁ “ μῆνις ἀείδω θεά Πηληϊάδης Ἀχιλλεύς “ ( ἵστημι δέ ἐπί εἷς στίχος ὁ ὑπόδειγμα · ὅς γάρ ἐπί εἷς , οὗτος καί ἐπί πολύς ) · οὗτος δή ὅλος ὁ τύπος εἰμί μέν μένω ἰσχυρός τε καί καθαρός , ὥστε ἀνεμπόδιστος ὅλος ἐγώ αὐτός δύναμαι ἀπαγγέλλω καί ὅλος προβάλλω , οὗτος μνήμη · εἰμί δέ ὁ μέν “ μῆνις ἀείδω θεά “ ἐμμένω τε καί σῴζω , ὁ δέ λοιπός ὁ “ Πηληϊάδης Ἀχιλλεύς “ οὖον μένω , εἶτα ἐκ ὁ Μένων κινέω ὁ ψυχή ὑπό τίνω τύπος καί ἀναζωγράφημα ὅμοιος ἢ καί ἐναντίος ( γίγνομαι γάρ καί οὗτος ) εὑρίσκω καί ὁ λοιπός , ἀνάμνησις οὗτος . καί δῆλος ἐκ οὗτος , ὅτι ὁ ἁπλόος ὄνομα οὐ εἰμί ἀνάμνησις , ἀλλά ἢ μνήμη ἢ μάθησις , εἰμί μή πολλάκις καί ἐν ἐκεῖνος Μένων ὁ πρῶτος συλλαβή προσεξευρίσκω καί ὁ λοιπός . τοιοῦτος δέ τίς εἰμί ὁ περί ἀνάμνησις συμβαίνω , ὥσπερ ἐπί ὁ αὐτός καί εἷς γράφω ἐν ὅδε ὁ τοῖχος ζῷον πολλάκις μέρος μέν τίς ἢ μέρος τις αὐτός μένω καθαρός καί κινέω ὁ ὄψις καλῶς , ὁ δέ ἀμυδρός , | ὥστε ἢ μηδέ ὅλως ἢ οὖον καλῶς ὁράω αὐτός αὐτός . οὗτος συμβαίνω καί ἐπί ὁ ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον τύπος . καί ὥσπερ ἐπί ὁ γράφω ζῷον ἐκ ὁ φανός προσευρίσκω καί ὁ ἀμυδρός , οὗτος καί ἐπί ὁ ἐν ὁ Καρδία τύπος ἐκ ὁ ἔνειμι καί μένω προσευρίσκω ὁ ἀποπάλλω . εἰμί οὖν ὁ ἀνάμνησις οὔτε ὁ γίγνομαι ἤδη τύπωσις ( ὁ κατά ἐνέργεια γάρ αἴσθησις εἰμί οὗτος , λέγω δή ὁ ἤδη τυπόω ) οὔτε ὁ γίγνομαι καί σῴζω ὅλος τρανής , ἀλλά ὁ γίγνομαι μέν , μέρος δέ τίς αὐτός μένω τρανής , μέρος δέ τίς οὖον μένω , ἀλλά ἐπίπλοον καί ὡς εἶπον συγχέω . οἷος εἰμί καί ὁ ἀπό ὁ δακτύλιος ἐν ὁ κῆρ ἐντυπόω ἐκσφράγισμα , ὅταν προστρίβω ἐν τις στερρός · ἀμαυρός γάρ καί οὗτος καί ἀσαφής . ἕπω δέ ἐκ ἀνάγκη ὁ ἀναμιμνήσκω μνήμη . ὁ γάρ ἀναμιμνήσκω τρόπος τις μιμνήσκω · μέρος γάρ τις ὁ πρότερος μνήμη ἐπανάληψις ποιέω . περι δέ ὁ ἀναμιμνῄσκω λοιπός εἶπον . πρῶτος μέν οὖν ὅσος ἐν ὁ ἐπιχειρηματικός λόγος εἰμί ἀληθής , δεῖ τίθημι . επιχειρηματικός λόγος λέγω ὁ πρόβλημα . εἰμί δέ ὁ λέγω · ὅσος ἐν ὁ πρόβλημα ἐγώ εἴρω καί δείκνυμι ἀποδεικτικός περί ἀνάμνησις , δεῖ ἐνταῦθα ὡς ὁμολογέω λαμβάνω καί μή ζητέω καί νῦν αὐτός ἀποδείκνυμι . ὁ γάρ ἅπαξ δείκνυμι οὖον δεῖ πάλιν ἀποδείκνυμι . δείκνυμι δέ ἐν ὁ πρόβλημα , ὅτι οὔτε μνήμη εἰμί ἀνάληψις ὁ ἀνάμνησις , ὡς λέγω τις , οὔτε λῆψις . τις μέν γάρ λέγω ὁ ἀνάμνησις ἀνάληψις μνήμη , τις δέ λέγω , ὅτι ἀνάμνησις εἰμί μνήμη λῆψις . οὐ εἰμί δέ οὐδέτερος οὗτος ὁ ἀνάμνησις . ὁ γάρ ἀναμιμνήσκω οὖον ὁ μνήμη ἀναλαμβάνω ἢ λαμβάνω , ἀλλά ὁ συνεχής ὁ ἔνειμι καί Μένων ἐν ὁ Καρδία τύπος · ὁ γάρ ἐν-εἰμί ἔχω καί μιμνήσκω . ἀναλαμβάνω δέ σύ συνεχής αὐτός ἐν ὁ ἀναμιμνήσκω . εἶπον δέ ὅτι οὔτε λῆψις οὔτε ἀνάληψις μνήμη εἰμί ὁ ἀνάμνησις καί λαμβάνω ὡς ἀληθής διά ὁ δείκνυμι ἐν ὁ πρόβλημα , ἐπάγω · ὅταν γάρ ὁ πρῶτος πάσχω ἢ μανθάνω , οὔτε ἀναλαμβάνω μνήμη οὐδείς . εἰμί δέ ὁ λέγω ἴσος ὁ οὖς ἀναμιμνήσκω · οὔτε γάρ ἀναμιμνῄσκω λέγω ὁ νῦν πρῶτος λαμβάνω καί μανθάνω , ὅς οὐδέποτε λαμβάνω ἢ μανθάνω , ἀλλά μᾶλλον μανθάνω ( ὅς γάρ νῦν πρῶτος λαμβάνω , οὗτος νῦν πρῶτος μανθάνω , ἀναμιμνήσκω δέ οὐδαμῶς , εἴπερ ἀνάμνησις εἰμί ἀνανέωσις πρότερος μνήμη , ἐπάν λήθη γίγνομαι ὁ συνεχής ἀναλύω ) , οὔτε οὖν ὅσπερ μανθάνω καί ἔτι φέρω ἐν ὁ μνήμη , λήθη μηδείς ὅλως μεσολαβέω , ἀναμιμνῄσκω λέγω , οὔτε ἐκ ἀρχή λαμβάνω , τουτέστιν οὔτε νῦν ἐκ ἀρχή λαμβάνω ὁ ἀναμιμνήσκω . εἰμί γάρ νῦν πρῶτος λαμβάνω , μανθάνω ἄν λέγω , ἀλλά οὐ ἀναμιμνῄσκω . ὁ γάρ νῦν μανθάνω “ ἥκω νεκρός κευθμός καί σκότος πύλη λείπω “ οὖον φημί ἀναμιμνῄσκω , ἀλλά μανθάνω . οὖον λαμβάνω οὖν νῦν πρῶτος ὁ ἀναμιμνήσκω , ἀλλά ἔχω μέν τίς , λαμβάνω δέ ὁ συνεχής ὁ ἔχω · ὅσπερ καί αὐτός ἔχω , ἀποβάλλω δέ ὁ χρόνος ἢ ἄλλος τις σύμπτωμα . εἰμί δή ὁ οὔτε ἐκ ἀρχή λαμβάνω ἴσος ὁ ‘οὔτε μήv νῦν πρῶτος λαμβάνω ὅσπερ ἀναμιμνήσκω . ὅταν δέ λαμβάνω καί γίγνομαι ἕξις οὗτος , ὥστε δύναμαι ἐγώ , ὅταν βούλομαι , προβάλλω ὅλος ἀπροσπταίστως , τότε μνήμη εἰμί οὗτος , ἀλλά οὐ ἀνάμνησις . οὗτος γάρ πάλιν δηλόω διά ὁ ὅταν γίγνομαι ὁ ἕξις ἢ ὁ πάθος , τότε μνήμη εἰμί . εἰμί δέ λίαν ἐλλιπής ὁ λέξις . εἰμί γάρ εἄν κατάλληλος , εἰμί οὗτος πως ἔχω · ὅταν γάρ γίγνομαι ὁ ἕξις ἢ ὁ πάθος οὕτως , ὥστε ἀποδίδωμι δύναμαι ἐγώ αὐτός , μηδέ ὅλως περιμένω ἐκ ὁ μέρος ἀθροίζω καί ὁ λοιπός , μνήμη οὗτος καί οὐ ἀνάμνησις . καί ἐπεί τότε εἰμί μνήμη , ὅταν ὁ ἕξις ἢ ὁ πάθος γίγνομαι , μετά ὁ πάθος ἐγγίγνομαι οὐ ἐγγίγνομαι , τουτέστιν οὐ ἐγγίγνομαι ὁ μνήμη γίγνομαι ὁ πάθος . οὖον γάρ γίγνομαι ὁ μνήμη σύν ὁ γίγνομαι τύπος καί πάθος ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον ὑπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις , ἀλλά ὅταν ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον καλῶς ἐγγράφω ὁ τοιοῦτος πάθος καί ὁ τύπος ἐκ ὁ συνεχής περί ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις ἐνέργεια . διαρθρόω δέ καί νῦν ὁ περί μνήμη , ἵνα ὁ φύσις ὁ ἀνάμνησις διά οὗτος παρίστημι καί ὁ διαφορά ὁ τε μνήμη καί ὁ ἀνάμνησις . ἔτι δέ ὅτε πρῶτος γίγνομαι ἐν ὁ ἄτομος καί ἔσχατος . ἄτομος καί ἔσχατος ὁ ἀμερής λέγω νῦν ὁ ἀνάλογος ὁ στιγμή . εἰμί γάρ καί χρόνος καί τέχνη ὁ φυσικός καί τεχνητός γίγνομαι , ἀλλά οὖν ὁ οἰκέω τέλος ἐν ὁ νῦν ἕκαστος παραγίγνομαι , ὁμοίως δέ καί ὁ ἀποδείκνυμι καί ἐπιστήμη . εἰμί δέ ὁ ὁ λέξις συνεχής τοιοῦτος · ἔτι δέ ὅτε ὁ πρῶτος γίγνομαι ἐν ὁ ἄτομος καί ἔσχατος , ὁ μέν πάθος ἐν-ὑπάρχω ἤδη ὁ πάθος καί ὁ ἐπιστήμη , εἰμί δεῖ καλέω ἐπιστήμη ὁ ἕξις ἢ ὁ πάθος , ὁ δέ μνημονεύω κατά ἑαυτοῦ οὐ ὑπάρχω πρίν χρονίζω . ὁ δέ ἄλλος μεταξύ παραρρίπτω . διαφέρω δέ ὁ δύο ἐπιχείρημα ὁ πρότερος · ἐν ἐκεῖνος μέν γάρ λέγω , ὅτι οὐ εἰμί μνήμη οὐδέ μνημονεύω λέγω , ὅτε ὁ πάθος καί ὁ τύπος λαμβάνω . οὔπω δέ τέλειος λαμβάνω , ἐν οὗτος δέ λέγω , ὅτι οὐδέ ἐν ὁ νῦν , ἐν ὅς ἤδη τέλειος ὁ τύπος λαμβάνω , μνημονεύω λέγω . οὖον γάρ λέγω μνημονεύω ὅσπερ νῦν μανθάνω , ἀλλά ὅσπερ πρότερος . ὑπάρχω γάρ ἐν ἐγώ ὁ πάθος ὁ πάθος καί ὁ ἐπιστήμη , ὅστις ἐγώ νῦν γίγνομαι . καί οὐ εἰμί οὗτος μνήμη , ἀλλά ὅταν χρονίζω ἐν ἐγώ δύναμαι ἄπταιστος προβάλλω αὐτός , τότε εἰμί μνήμη . ὅς γάρ ὁράω ἢ μανθάνω πρότερος , οὗτος μνημονεύω νῦν · ὅς δέ νῦν μανθάνω , πῶς ἄν λέγω μνημονεύω ; ὁ δέ οὐδείς γάρ κωλύω κατά συμβαίνω μνημονεύω ἔνιοι ὅς ἐπίσταμαι μεταξύ παρεμβάλλω · εἴρω δέ , ὅτι ὁ ἐπιστήμη κατά συμβεβηκός εἰμί μνήμη . ἔτι δέ φανερός ὅτι μνημονεύω εἰμί μή νῦν ἀναμιμνῄσκω , ἐκ ἀρχή αἰσθάνομαι ἢ πάθος . ἐάν ἄν σαφής , εἰμί οὕτως πως ἔχω ὁ λέξις · δῆλος τοίνυν ἐκ οὗτος , τίς πρός εἰμί ὁ ἀνάμνησις . διαρθρόω γάρ ὁ περί μνήμη , νῦν λέγω καί τίς εἰμί ὁ ἀνάμνησις . ἀσαφής δέ πᾶς ἀπαγγέλλω . ἔτι δέ φανερός ὅτι μνημονεύω εἰμί . ὁ μέν ὅτι ἀντί ὁ τίς εἰμί , ὁ ὅδε μνημονεύω ἀντί ὁ ἀναμιμνῄσκω λαμβάνω , εἰμί τίς χρή τῆ ἐμέω προσέχω μαντεῖος . φανερός οὖν , φημί , τίς εἰμί ὁ ἀναμιμνῄσκω . καί δεῖ ἐνταῦθα τέλειος στίζω ἀπό ἄλλος ἀρχή ἀναγιγνώσκω ὁ μή νῦν ἀναμιμνῄσκω , ἐκ ἀρχή αἰσθάνομαι ἢ πάθος , προσυπακούω ὁ εἰμί ῥῆμα καί ὁ τοίνυν ἐπίρρημα . ὁμοίως δέ καί ὁ ἀναμιμνῄσκω ἀντί ὁ ἀναμιμνῄσκω , ὡς εἰμί ὁ λέξις τοιοῦτος · εἰμί τοίνυν μή νῦν ἀναμιμνῄσκω ἐκ ἀρχή αἰσθάνομαι ἢ πάθος . οὗτος μέν οὖν , οἴομαι , χρή ὁ λέξις καθιστάνω , ἀναγιγνώσκω δέ ὑπερβατός οὕτως · εἰμί τοίνυν ἀναμιμνῄσκω μή νῦν ἐκ ἀρχή αἰσθάνομαι ἢ πάθος , ἵνα εἰμί ὁ μέν ἔτι δέ φανερός ὅτι μνημονεύω εἰμί ὡς ἀποφαίνω καί λέγω · φανερός τοίνυν , τίς εἰμί ἀνάμνησις , εἶτα ὁ λοιπάς δίδαξις ὁ τίς εἰμί ἀνάμνησις . οὕτως δέ ἐπάγω , ὡσεί λέγω · εἰμί τοίνυν ὁ ἀναμιμνῄσκω μή νῦν ἐκ ἀρχή αἰσθάνομαι τουτέστιν οὐ ὅσπερ νῦν καί πρῶτος · ὁ γάρ ἐκ ἀρχή ἴσος εἰμί ὁ νῦν καί πρῶτος ) , οὐ εἰμί οὖν ἀναμιμνῄσκω ὁ νῦν αἰσθάνομαι τίς ἢ μανθάνω , ἀλλά ὅταν ὅς ἔχω πρότερος ἐπιστήμη ἢ αἴσθησις ἢ ὅτι εἄν εἰμί , ὅς ὁ ἕξις φημί μνήμη , ὅταν οὖν ἐκ ὁ ἔνειμι μέρος ὁ ἐπιστήμη ζητέω εὑρίσκω καί ἀναλαμβάνω καί ὁ λοιπός , οὗτος εἰμί ὁ ἀναμιμνῄσκω ὁ εἴρω τίς καί τότε . οὗτος γάρ δεῖ ὁ λέξις ἀναγιγνώσκω ὁ οὗτος εἰμί καί τότε ἀναμιμνῄσκω ὁ εἴρω τίς · τότε γάρ εἰμί ὁ ἀναμιμνῄσκω , ὅταν ἀναλαμβάνω καί ὁ λοιπός . εἴρω δέ λέγω ὁ ἐπιστήμη . ὁ αἴσθησις καί ὅλως ὅς ὁ ἕξις λέγω μνήμη . δεῖ δέ καί ἐν ὁ λέγω ὁ ἀλλά ὅταν ἀναλαμβάνω ὅς πρότερος ἔχω ἐπιστήμη προσυπακούω ὁ ἐκ ὁ ἔνειμι ἀρχή · ἐκ γάρ ὁ “ μῆνις ἀείδω θεά “ ὁ ἔνειμι ἐγώ ἀναλαμβάνω καί ὁ λοιπός ὁ “ Πηληϊάδης Ἀχιλλεύς “ . ἔτι δέ φανερός ὅτι μνημονεύω εἰμί . φανερός , φημί , ὅτι ἀναμιμνῄσκω εἰμί οὐ ὁ νῦν μανθάνω ἢ ἐφίστημι , ἀλλά ὁ ἀναλαμβάνω διά ὁ ἔνειμι ἀρχή ὁ διαρρέω καί διαφεύγω ὁ μνήμη . πάλιν δέ ἐν ὁ λέγω ὁ ὁ δέ μνημονεύω συμβαίνω καί μνήμη ἀκολουθέω ὁ μνημονεύω ἀντί ὁ ἀναμιμνήσκω λαμβάνω . εἰμί δέ ὁ λέγω αὐτός ὁ τῆ δέ ἀναμιμνήσκω συμβαίνω ἀκολουθέω ὁ μιμνήσκω . οὐδέ δή οὗτος ἀπλόος , ἐάν ἔμπροσθεν ὑπάρχω πάλιν ἐγγίγνομαι . ἐπεί πολλάκις μανθάνω τίς , οὗτος διαφεύγω ἐγώ , ὡς εἄν εἰμί μηδέ ὅλως μανθάνω , φημί ὅτι , ἄν συμβαίνω ὁ τύπος ὅσπερ μανθάνω παντελῶς ἀφανίζω , εἶτα πάλιν ὕστερος μανθάνω αὐτός ὥσπερ καί πρότερος , οὐ εἰμί οὗτος ἀνάμνησις , ἀλλά μάθησις . οὗτος γάρ καί νῦν μανθάνω αὐτός , ὥσπερ καί πρότερος . καί οὐδείς κωλύω οὗτος μανθάνω πρότερος δίς πάλιν μανθάνω αὐτός . οὐ εἰμί οὖν ἀνάμνησις , ἐάν ὁ ἔμπροσθεν ὑπάρχω πάλιν ἐγγίγνομαι οὕτως , ὥσπερ καί πρότερος οὔτε γάρ τότε , ὅτε ὁ ἀρχή μανθάνω , τύπος ἔχω οὗτος , ἵημι νῦν διά ὁ παντελῶς ἀφανίζω ὁ φθάζω γίγνομαι ) , ἀλλά ὅταν ἔνειμι ἀρχή διά αὐτός ἀναλαμβάνω καί ὁ λοιπός , τότε εἰμί ἀνάμνησις . δεῖ γάρ διαφέρω ὁ ἀνάμνησις οὗτος , τουτέστι ὁ μάθησις . εἶπον δέ καί ἔνειμι πλείων ἀρχή , πάνυ ἀσφαλῶς ἐπάγω ὁ ἢ ἐκ ὅς μανθάνω . εἰμί δέ ὁ ἢ παραδιαζευκτικός · ἐπεί γάρ “ πᾶς διδασκαλία καί πᾶς μάθησις διανοητικός ἐκ προυπάρχω γίγνομαι γνῶσις “ καί ἀρχή , γίγνομαι δέ καί ὁ ἀνάμνησις ἐκ προυπάρχω ἀρχή , ἐπάγω ὁ καί ἔνειμι πλείων ἀρχή , ὡς εἰμί λέγω · γίγνομαι μέν καί ὁ μάθησις ἀπό τις ἔνειμι ἀρχή , ἀλλά ὁ ἀρχή , ἀπό ὅς ὁ ἀνάμνησις , πλείων εἰμί καί σφοδρός , παρά ὅσπερ ἀπό ὅς ὁ μάθησις . συμβαίνω δέ ὁ ἀναμιμνήσκω , ἐπεί φύω ὁ κίνησις ὅδε μετά ὅδε . εἶπον τίς εἰμί ὁ ἀνάμνησις , νῦν λέγω καί πῶς γίγνομαι . ἐπεί γάρ , φημί , φύω γίγνομαι κίνησις ἐν | ὁ Ψυχή ὅδε μετά ὅδε , διά οὗτος συμβαίνω ἐγώ ἀναμιμνῄσκω . ὥσπερ γάρ καί ἐπί ὁ ἅλυσις ὅδε ὁ κίρκος αἴρω ἢ κινέω ἐκ ἀνάγκη συγκινέω καί ὁ ἐφεξῆς , οὕτως εἰμί καί ἐν ὁ Ψυχή τύπος · κινέω οὖν ὑπό τις οὗτος ὁ Ψυχή , εὐθύς κινέω αὐτός καί ὁ ἐφεξῆς . οἷος εἰμί μουσικός Κορίσκος ἔχω λύρα , καί γίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή τύπος καί ὁ λύρα καί ὁ Κορίσκος · εἶδον μετά οὗτος Σωκράτης φέρω εἶπον βαστάζω λύρα , καί εὐθύς ἀναμιμνήσκω ὁ λύρα ὁ Κορίσκος , ἐκ δέ οὗτος Κορίσκος . πάλιν ἀκούω ὁ ἀείδω “ δύο ψυχή ἐξέρχομαι , καί εἷς πρός ἄλλος λέγω , ποῖ πορευτέος “ . μετά δέ τις χρόνος ἀκούω ἄλλος ἀείδω ὁ μέν μέλος καί ὁ ῥυθμός ἐκεῖνος , κατά ὅς ἀείδω ὁ “ δύο ψυχή ἐξέρχομαι “ , ὁ δέ λέξις καί ὁ ἔννοια οὐ ἐκεῖνος , ἀλλά εἰμί ὅτι “ ὅς νόος ὁ πρῶτος ἄγω ἐγώ καί πάλιν κάτω φέρω “ . ἀείδω οὖν , ὥσπερ εἶπον , ὁ αὐτός ῥυθμός καί οὗτος καί ἐκεῖνος · ἀπό ὅς ῥυθμός πρῶτος ἀναμιμνήσκω κινέω ὧδε κἀκεῖσε ὁ τόπος , ἐν ὅς ἀκούω ὁ ῥυθμός , εἶτα ὁ ἀείδω ἄνθρωπος , καί τότε ὁ “ δύο ψυχή ἐξέρχομαι “ καί ὁ ἑξῆς . εἰμί μέν οὖν τύπος τις ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω ἀλλήλων , ἐν ὅς ἀδύνατος εἰμί οὗτος κινέω μή ἕπω καί ὁ ἑξῆς . οἷος εἰμί Σωκράτης τύπτω τις , ἀδύνατος εἰμί ἀναμιμνήσκω Σωκράτης καί μή ἀναμιμνήσκω καί ὅτι τύπτω ὑπό Σωκράτης . καί ἔτι ἀδύνατος εἰμί ἀναμιμνήσκω ὅδε ὁ θεώρημα καί μή ἀναμιμνήσκω καί ὑπό τίς αὐτός μανθάνω . ὅταν οὖν κινέω ὁ ὁ Σωκράτης κίνησις οὗτος δέ αὐτός εἰμί ὁ ὅταν ἀναμιμνήσκω Σωκράτης ) , δηλονότι καί ὅδε κινέω , τουτέστι δηλονότι ἀναμιμνήσκω , ὅτι ὑπό Σωκράτης τύπτω . εἰμί μέν οὖν εἰμί ἀναγκαῖος ὁ ὁ τύπος ἀκολούθησις καί ὁ ἀπό αὐτός κινέω , ὡς ἐκ ἀνάγκη ὁ μέν ἡγέομαι , ὁ δέ ἕπω , ἀδύνατος εἰμί ὁ ἡγέομαι γίγνομαι μή ἕπω καί ὁ λοιπός . εἰμί δέ μή ἐκ ἀνάγκη ἀλλά ἔθος , οὐ ἀεί ἕπω ὁ πρῶτος ὁ δύο , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς . συμβαίνω γάρ ποτός ὁ πρῶτος γίγνομαι μή γίγνομαι ὁ λοιπός . εἰμί δέ ὁ λέγω δῆλος ὧδε · πολλάκις ἐγώ βούλομαι εἶπον Λυκαβηττός οὐ ἀναμιμνήσκω , ἐκ ὅς ἐθίζω ἐμαυτοῦ ἐνθυμέομαι λύκος ( ἄρχω γάρ ἀμφότερος ἐκ ὁ λύω συλλαβή ) · ἀπό ὅς δή λύκος ὁρμάω ἀναμιμνῄσκω ὁ Λυκαβηττός . ἄλλος δέ τις ὁ Ταυρομενίτης ἐπιλανθάνομαι ἐθίζω εὐθύς ἔρχομαι εἰς ἔννοια ταῦρος , ἀπό ὅς ἀναμιμνῄσκω ὁ Ταυρομενίτης . καί ἄλλος πολύς ἐθίζω ἑαυτοῦ ἀπό τίνω πρόχειρος ἀναμιμνῄσκω ὁ δυσεύρετος , οἷος ἀπό ὁ πλευρά ὁ πλευρωνία . ἐπί οὗτος οὖν ὁ ἐκ ἔθος οὐ ἀεί ἕπω ὁ πρῶτος ὁ λοιπός · ἀλλά πολλάκις ὁ μέν πλευρά ἐνθυμέομαι , ὁ δέ πλευρωνία οὐ ἀναμιμνῄσκω . οὗτος ἐπάγω ὅτι συμβαίνω ἔνιοι ἅπαξ ἐθίζω μᾶλλον ἢ ἕτερος κινέω πολλάκις . εἰμί γάρ τις ἐπιτηδείως ἔχω , ὥστε ἐθίζω ἐκ ὅδε ἀναμιμνῄσκω ὅδε ἅμα ὁ ἀναμιμνήσκω ὁ πρῶτος ῥᾳδίως ἀναμιμνήσκω καί ὁ δύο . τις δέ πολλάκις ἐθίζω ἑαυτοῦ ἐκ ὁ ταῦρος ἀναμιμνῄσκω ὁ Ταυρομενίτης ὁ ταῦρος λέγω , πόρρω δέ οὖον προβαίνω . ἢ ὁ ἔνιοι ἐπί ὁ ἐν ὁ Ψυχή τύπος εἴρω · τις γάρ ὁ τύπος γίγνομαι εὐμνημόνευτος , τις δέ οὖον . ὅταν ἐν ἀναμιμνῄσκω , κινέω ὁ πρότερος τις κίνησις . πρότερος κινέω λέγω ὁ ἡγέομαι . οἷος , ὡς αὐτός προέρχομαι εἴρω , βούλομαι ἀναμιμνήσκω , τίς κατά οἷος καιρός πράσσω ὅδε τίς , ἀναμιμνήσκω γάλα , ἀπό γάλα λευκός , ἀπό λευκός ἀήρ , ἀπό ἀήρ ὑγρός , ἀπό οὗτος μετόπωρον · ἵστημι δέ οὗτος ὁ χρόνος , κατά ὅς πράσσω ὁ πρᾶξις . ἢ ὁράω γράφω λύρα , ἀπό δέ οὗτος ἀναμιμνήσκω λύρα , καί ἀπό οὗτος ὁ μουσικός , ἐκ δέ οὗτος ὅς ἀείδω ᾠδή , εἰμί οὗτος ἐσθίω ἀνάμνησις λαμβάνω . κινέω δή ὁ πρότερος κινέω , ἠώς ὅς ἔρχομαι εἰς ὁ μουσικός , μετά ὅς γίγνομαι ὁ ὁ ᾠδή ἀνάμνησις · μετά γάρ ὁ ὁ μουσικός κίνησις εἴωθα γίγνομαι ὁ ὁ ᾠδή ἀνάμνησις . ἀπό οὖν ὁ νῦν , οἷος ἀπό ὁ νῦν ὁράω λύρα , ἀναμιμνήσκω ὁ ᾠδή . πολλάκις δέ καί ἀπό τις ἄλλος · εἰμί γάρ τυγχάνω ἐφεξῆς εἰμί ὁ ὁ ᾠδή τύπος ὁ ὁ κίων , ἀναμιμνήσκω αὐτός ἀπό ὁ κίων . εἰκός γάρ ὁ τύπος ὁ κίων κινέω συγκινέω καί ὁ ὁ ᾠδή καί ἐκ αὐτός ἀναμιμνήσκω αὐτός . πολλάκις δέ καί ἀπό ὁ ὁμοιόω ἢ ἐναντίος ἢ ὁ σύνεγγυς · ἀπό μέν ὁμοιόω , ὅταν ἀπό ὁ ὁ Σωκράτης εἰκών ὁ Σωκράτης , ἀπό δέ ἐναντίος , ὅταν ἀπό λευκός μέλας , ἀπό δέ ὁ σύνεγγυς , ὅταν ἀπό ὁ „ ἀντί πολύς , ἵημι ἀνήρ Ἀθηναῖος “ ἀναμιμνήσκω „ χρῆμα σύ αἱρέω νομίζω “ ( σύνεγγυς γάρ οὗτος ἐκεῖνος ) , ἢ ἀπό κύων λύκος · σύνεγγυς γάρ ὁ κύω ὁ λύκος . γίγνομαι οὖν ὁ ἀνάμνησις διά ὁ ὁμοιόω ἢ ὁ ἐναντίος ἢ ὁ σύνεγγυς διά ὁ ὁ κινέω ὁ μέν ὅμοιος εἰμί ὁ αὐτός ὁ δέ κινέω κατά ὁ εἴδωλον καί ὁ τύπος τρόπος τις κατά ὁ πρᾶγμα , ἀπό ὅς ὁ τύπος , κινέω . ὥστε ἀνάγκη εὐθύς ἀναμιμνῄσκω ἀπό ὁ εἰκών ὁ πρᾶγμα ) , ὁ δέ ἐναντίος ἅμα ( ἅμα γάρ ὁ διάκρισις συννοέω σύγκρισις , καί ἅμα ὁ ψύχω θέρμη ) , ὁ δέ σύνεγγυς διά ὁ εἰμί μέρος ὁ λοιπός · οὗτος γάρ | δηλόω διά ὁ ὁ δέ μέρος ἔχω . ὁ γάρ “ χρῆμα σύ αἱρέω νομίζω “ μέρος εἰμί ὁ “ ἀντί πολύς , εἰμί ἀνήρ Ἀθηναῖος “ . κινέω οὖν ὁ μέρος κινέω καί ὁ λοιπός , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἅλυσις ὁ πρῶτος κίρκος κινέω κινέω καί ὁ λοιπός . οὖον δεῖ δέ θαυμάζω , εἰμί ποτέ μέν ὁ πρῶτος μέρος κινέω κινέω καί ὁ ἐφεξῆς , ποτέ δέ οὖον · ὅταν γάρ τελέω ἀφανίζω , οὖον κινέω . εἶπον δέ ὁ δέ μέρος ἔχω ἐπάγω ὥστε ὁ λοιπός μικρός , ὅς κινέω μετά ἐκεῖνος . ἢ οὖν διά οὗτος οὗτος λέγω , ὅτι πᾶς μείζων εἰμί ὁ ἀρχή ὁ μετά αὐτός , καί οὗτος εὑρίσκω ὁ μετά αὐτός μικρός , καί ἐπί οὗτος ἐκ ὁ ἔνειμι ἀρχή συνείρω καί ὁ λοιπός ὁ γάρ ἀρχή εὑρίσκω εἰκός εἰμί ὁ νόος συνάγω καί ὁ λοιπός ) · ἢ ὅτι , εἰμί ἀναμιμνήσκω εἴκοσι φέρω εἶπον στίχος , ὅτε ἀναμιμνήσκω ὁ δέκα καί ἕξ , ὁ λοιπός , ἤγουν ὁ τέσσαρες , ὅς κινέω καί ἀναμιμνήσκω μετά ὁ ἀναμιμνήσκω ὁ δεκαέξ , μικρός εἰμί , καί οὐδείς παραλυμαίνω ὁ διάνοια συνάγω καί αὐτός . οὗτος μέν οὖν ζητέω ἐκ ὁ ὅμοιος ἢ ἐναντίος ἢ ὁ σύνεγγυς ἀναμιμνῄσκω , ἀλλά καί οὗτος μή ζητέω , τουτέστι μή ἐκ ὁ ὅμοιος μηδέ ἐκ ὁ ἐναντίος μηδέ ὁ σύνεγγυς , πολλάκις ἀναμιμνῄσκω , ὅταν ἄλλος τις κίνησις κινέω ἐκεῖνος γίγνομαι . οἶος πολλάκις ἀναμιμνήσκω ἀοιδή ἀναμιμνήσκω Σωκράτης · ὅστις ἀοιδή οὔτε ὅμοιος εἰμί Σωκράτης οὔτε ἐναντίος ἵημι σύνεγγυς . γίγνομαι μέν οὖν καί οὗτος , φημί , ἀνάμνησις · ἀλλά ὁ πολύς ἕτερος γίγνομαι κίνησις , ὁποῖος εἶπον , τουτέστιν ὅμοιος ὁ ἐναντίος ἢ σύνεγγυς , γίγνομαι ὁ ἀνάμνησις . οὐδείς δέ δεῖ σκοπέω ὁ πόρρω , πῶς μιμνήσκω , ἀλλά ὁ σύνεγγυς . πρόσω λέγω ὁ παλαιός καί χρόνιος , ὁ πρό πολύς χρόνος ὁράω ἢ ἀκούω ἢ μανθάνω , σύνεγγυς δέ ὁ χθές ἢ ὅλως πρό ὀλίγος . ἀπό δέ ὁ μνήμη σαφηνίζω καί ὁ περί ὁ ἀνάμνησις . εἰμί δέ ὁ λέγω δύναμις τοιοῦτος · δεῖ ἐγώ ἐπί ὁ μνήμη ὁράω , πῶς ὅδε τις μιμνήσκω ἐκ οὗτος συμβαίνω ἐγώ καί ἄλλος μιμνήσκω . καί ὡς ἐπί οὗτος ἔχω , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ ἀνάμνησις · ὥσπερ γάρ , φημί , ἐπί ὁ μνήμη συμβαίνω ὅδε ὁ κίνησις μετά ὅδε , τουτέστιν ὅδε ὁ μνήμη μετά ὅδε , οὗτος καί ἐπί ὁ ἀνάμνησις εἰμί . ἢ οὖον οὗτος εἄν εἰμί ὁ λέγω , ἀλλά οἴομαι πάλιν ἐνταῦθα ἐν ὁ οὐδείς δέ δεῖ σκοπέω πεῖν πῶς ὁ πόρρω μιμνήσκω ὁ μιμνήσκω ἀντί ὁ ἀναμιμνῄσκω εἴρω . καί εἰμί ἄν ὁ λέγω · δεῖ δέ θεωρέω πῶς ἀναμιμνῄσκω , ὅς πρό ὀλίγος ὁ ἐπιστήμη λαμβάνω καί ἀπόλλυμι · οὐδείς γάρ κωλύω ἐπιλανθάνομαι τις καί ὅς πρό ὀλίγος μανθάνω . δεῖ οὖν θεωρέω ἐπί οὗτος · καί ὡς ἐπί οὗτος , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ ἄλλος , ἤτοι ὁ πόρρω , ἤτοι ὅς πάλαι ὁ ἐπιστήμη ἢ ὁ αἴσθησις λαμβάνω . δῆλος γάρ ὡς ὁ αὐτός εἰμί τρόπος ὁ ἀνάμνησις ὁ τε πάλαι καί ὁ πρό ὀλίγος . ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ σύνεγγυς οὖον προζητέω , ἀλλά ἀπό τις ἀρχή , ὅς ἔχω , λέγω τε καί συνείρω ὁ ἐφεξῆς ἀκολουθέω γάρ , ὡς εἴρω , ὁ ἔθος ὁ κινέω , ὅδε μετά ὅδε ) , οὗτος καί ὅταν ἀναμιμνῄσκω βούλομαι τίς , ὅς πάλαι ὁ ἐπιστήμη λαμβάνω τις ( οὗτος γάρ δεῖ προσυπακούω ) , οὗτος ποιέω . εἶπον δέ οὗτος ποιέω , τίς δεῖ ποιέω σύντομος ἐπάγω εἶπον ζητέω λαμβάνω ἀρχή κίνησις , μετά ὅς ἐκεῖνος εἰμί . ὡς γάρ ἐπί ὁ σύνεγγυς ἀπό ὁ ἔνειμι ἀρχή ἀναμιμνήσκω ὁ ἐφεξῆς , οὗτος καί ἐπί ἐκεῖνος ζητέω ἀρχή , ἀπό ὅς εὑρίσκω ὅσπερ βούλομαι εὑρίσκω . Διὸ καλῶς καί ταχύς γίγνομαι ἀπό ἀρχή ὁ ἀναμιμνήσκω . τουτέστι διά ὁ ὁ ἀρχή μέγας συντείνω εἰς ὁ ἀναμιμνῄσκω ὁ ἐφεξῆς , διά οὗτος ἐν ὅς εἰμί ἀρχή , εἴπερ ἔχω οὗτος , καλῶς ἀνάμνησις εὑρίσκω ὁ ἐφεξῆς , ὥσπερ ἐπί ὁ γεωμετρικός θεώρημα · ὡς γάρ ὁ πρᾶγμα ἔχω ὁ ἐφεξῆς , οὗτος καί ὁ κινέω καί ὁ ἀναμιμνήσκω αὐτός . ὡς γάρ ἐπί ὁ αἰσθητής , εἰμί ἐφεξῆς κεῖμαι καί τεταγμένως , καλῶς ὁράω ὁ ὄψις αὐτός , εἰμί δέ συγκεχυμένως , οὖον καλῶς , οὗτος καί ἐπί ὁ ἐν ὁ Ψυχή τύπος . καί εἰμί εὐμνημόνευτος ὅσος τάξις ἔχω καί ὁ ἐφεξῆς , ὅσος δέ μή τοιοῦτος δυσμνημόνευτος . εἶπον δέ οὗτος λέγω , τίς διαφέρω μάθησις ἀνάμνησις · οὖον γάρ εἰμί ὁ αὐτός , ὡς δοκέω Πλάτων . ἀνάμνησις τοίνυν εἰμί , ὅταν διά ἑαυτοῦ καί ὁ ἔνειμι αὐτός ἀρχή κινέω ἐπί ὁ ἐφεξῆς ὁ ἀρχή · ὅταν δέ μή διά ἑαυτοῦ , ἀλλά διά ἄλλος , οἷος ὁ διδάσκαλος , μάθησις οὗτος καί οὐ ἀνάμνησις . πολλάκις δέ ἤδη μέν ἀδυνατέω σύντομος ἀναμιμνήσκω , ζητέω δέ καί εὑρίσκω · ἀλλά οὖον σύντομος , ἀλλά πολύς κινέω κινέω τέλος κινέω τοιοῦτος κίνησις , ὅς ἀκολουθέω ὁ ἐφεξῆς . ὥσπερ γάρ ὁ πολύς ῥανίς ἐπιτήδειος ποιέω ὁ πέτρα , | τέλος ὁ ἔσχατος κοιλαίνω αὐτός , οὗτος καί ἐπί ὁ ἐν ὁ Καρδία ὑγρότης ἔχω . πολλάκις γάρ κινέω τέλος κινέω κίνησις , κατά ὅς ἀνίστημι ὁ ζητέω · ὅσπερ εὑρίσκω ὁ διάνοια παύω . εἰμί οὖν ὁ ἀναμιμνῄσκω ὁ ἔνειμι δύναμις ὁ κινέω , λέγω δύναλυσιν καί ὁ λοιπός ) , κινέω δέ ἐκ αὐτός καί οὐ ὑπό ὁ διδάσκαλος . Διὸ δεῖ λαμβάνω ἀρχή , διό ἀπό τύπος δοκέω ἀναμιμνῄσκω ἐνίοτε , λέγω τόπος ἢ ὁ ἐναντίος ὁ σύστοιχος ὁ ὅμοιος , ἢ ὁ ἀρχή ὁ ἔνειμι ἐγώ . ὡς γάρ ἀπό ὁ ἐν ὁ τοπικός παραδίδωμι τόπος καί ἐν ὁ πρῶτος ὁ ‘pητορικεω αὐτός στομόω ἐπιχειρέω πρός ὁ πρόκειμαι , οὗτος καί ἀπό ὁ ἔνειμι ἀρχή , ὡς ἀπό τίνω τόπος , εὑρίσκω ὁ ἐφεξῆς . ἢ οὖν ὁ ἀρχή λέγω τόπος , ἢ πολλάκις ὁράω τις ἢ ἀκούω τις καί πάλιν εἶδον ἢ ἀκούω διαλογίζομαι , ποῦ οὗτος ἀκούω , εἶτα ἐνθυμέομαι ὁ τόπος ἀναμιμνήσκω , ὑπό τίς οὗτος ἀκούω , καί πῶς καί τίς τρόπος οὗτος εἶδον ἢ ἀκούω , πότερος κατά Τύχη ἢ ἄλλως πως . τίθημι δέ καί ὑπόδειγμα , ὅς ἐγώ πρό ὀλίγος μνημονεύω . ἔοικα δέ ὁ καθόλου ἀρχή καί ὁ μέσος πᾶς . ὁ καθόλου νῦν λαμβάνω ἀντί ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς . ἢ καθόλου λέγω ὁ τόπος ὁ ἐκ ὁ ὅμοιος καί σύστοιχος καί ἐναντίος . ἐν δέ ὁ καί ὁ μέσος πᾶς παρέλκω ὁ καί σύνδεσμος . εἰμί δέ εἄν σαφής ὁ γραφή Χωρὶς ὁ καί σύνδεσμος ἔχω οὕτως · ἔοικα δέ ὁ καθόλου ἀρχή ὁ μέσος πᾶς . εἰμί δέ ὁ λέγω · ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ μέσος πᾶς ἀρχή ἔοικα . οὗτος δέ αὐτός εἰμί ὁ ἰή εὕρεσις ὁ μέσος ὠφελέω καί Ποδηγός ἐγώ γίγνομαι πρός εὕρεσις ὁ ζητέω . οἷος εἰμί τις νοέω , ἐπί ὅς Α Β Γ δ E Z ὁ Θ . ὁ λέγω εἰμί δύναμις τοιοῦτος · ἵστημι δή ὁ νόημα , ὁ κινέω ὁ ψυχή πρός εὕρεσις ὁ ζητέω , ὁ ἔκκειμαι στοιχεῖον . μέσος δέ αὐτός ἵστημι ὁ Ε . οὗτος δή εὑρίσκω ὁ ζητέω , εἰμί μή ἅμα ὁ εὑρίσκω αὐτός εὑρίσκω καί ὅσπερ ζητέω , ἐπί ὁ Θ ἔρχομαι μιμνήσκω . ἐπεί γάρ ὁ μέσος εὑρίσκω , ἐνδέχομαι καί ἐπί ὁ E καί ἐπί ὁ δ κινέω . λέγω δέ E ὁ ἐφεξῆς ὁ E , οὗτος δέ εἰμί ὁ Ζ ὁ Θ . ὁμοίως δέ δ λέγω αὐτός ὁ δ καί ἔτι ὁ Γ Β Α . ἔρχομαι οὖν ἐπί ὁ Θ μιμνήσκω οὐδείς γάρ κωλύω μετά ὁ E ἀναμιμνήσκω ὁ Θ , εἶτα ὁ Z , καί οὕτως ὁ ὁ . ἵστημι γάρ ὁ E συμπόσιον , ὁ Z Σωκράτης , ὁ ὁ ὁ ὑπό Σωκράτης τύπτω , ὁ δέ Θ λύρα . οὐδείς ἐν κωλύω συμπόσιον ἀναμιμνῄσκω εὐθύς ἀναμιμνήσκω λύρα , εἶτα ὅτι τύπτω , καί οὕτως ὅτι ὑπό Σωκράτης κατιος ἀκόλουθος εἰμί μετά ὁ συμπόσιον εὐθύς Σωκράτης ἀναμιμνήσκω , εἶτα ὅτι τύπτω , εἶτα λύρα ) · ἵστημι γάρ ὅτι μετά ὁ λύρα ἀντί ῥάβδος τύπτω ὁ τύπτω . εἶπον δέ ὅτι ὁ μέσος ἀρχή . ἔοικα , ὁ αἴτιος οὗτος τίθημι · ἐντεῦθεν γάρ ἐπί ἄμφω κινέω ἐνδέχομαι · ὁ γάρ E ὁδός εἰμί καί πρός ὁ ἐφεξῆς αὐτός ὁ Ζ ὁ Θ καί πρός ὁ ὄπισθεν ὁ δ Γ Β Α , καί δυνατός εἰμί ὥσπερ ἀπό ὁ Θ ἢ ὁ ὁ ἢ ὁ Ζ ἀναμιμνήσκω ὅς βούλομαι , οὗτος καί ἀπό ὁ Α ἤ τις ὁ ἐφεξῆς ὁ Α . εἰμί δέ μή ὁ Ε εἰμί ὁ μέσος , ἀλλά ὁ Γ , ἐπί ὁ Γ ἔρχομαι μιμνήσκω . εἰμί δέ ἐπί οὗτος οὐ ἀναμιμνήσκω , ὥσπερ οὐδέ ἐπί ὁ E , ἐπί ὁ Α ἔρχομαι ὥσπερ ἐκεῖ ἐπί ὁ Θ μιμνήσκω . ὁ δέ ἀπό ὁ αὐτός ἐνίοτε μέν μιμνήσκω , ἐνίοτε δέ μή αἴτιος , ὅτι ἐνδέχομαι ἐπί πλείων κινέω . ἐπεί πολλάκις ἀναμιμνήσκω πλευρά ἀναμιμνῄσκω θυάδα πλευρωνία , πολλάκις δέ ὁ μέν πλευρά ἀναμιμνήσκω , ὁ δέ πλευρωνία οὐκέτι , καίτοι πολύς κινέω καί ζητέω , ζητέω δέ διά τίς ποτέ αἴτιος ὁτὲ μέν ὁ αὐτός ἐκ ὁ αὐτός , οἷος ὁ πλευρωνία ἐκ ὁ πλευρά , ἀναμιμνῄσκω , ὁτὲ δέ οὖον , ἀπαντάω πρός ὁ τοιοῦτος ζήτησις φημί · ὁ δέ ἀπό ὁ αὐτός ἐνίοτε μέν μιμνήσκω , ἐνίοτε δέ μή αἴτιος , ὅτι πλείων ἐνδέχομαι κινέω ἀπό ὁ αὐτός ἀρχή , οἷος ἀπό ὁ Γ ἐπί ὁ Z ἢ ὁ δ . ἵστημι γάρ μέσος ὁ Γ , ἄκρος δέ ὁ Z καί δ . εἰμί οὖν εἰμί συνήθης ὁ Z | ὁ δ , ἕλκω πρός ἑαυτοῦ ὁ διάνοια ὁ Z , ὥσπερ καί ὁ λαμπρός ὁ χρῶμα ὁ ὄψις . εἰμί γάρ εἰμί ὁ Z πλευρῖτις , ὁ δέ Γ πλευρόν , ὁ δέ δ πλευρωνία , κινέω μᾶλλον ἀπό ὁ Γ ὁ διάνοια ὁ Z παρά ὅσπερ ὁ δ · συνήθης γάρ ὁ πλευρῖτις ὁ πλευρωνία . οὖον μόνος δέ διά οὗτος , ἀλλά κἀν εἰμί ὁ μέν ὁ τύπος παλαιός , ὁ δέ λοιπός χθιζός , κινέω μᾶλλον ὁ χθιζός . οὐδείς δέ κωλύω καί ὁ παλαιός μᾶλλον κινέω ὁ νέος , εἴπερ εἰμί ὁ μέν νέος ἀμαυρός , ὁ δέ παλαιός εἰς βάθος ἐνσημαίνω χρή γάρ οὗτος λέγω διά σπάνις κύριος ὄνομα . ἐάν μέν οὖν μή διά παλαιός κινέω , τουτέστιν ἐάν μέν οὖν μή εἰμί παλαιός ὁ τύπος καί ὁ ἀναζωγράφημα καί προσέτι ἀσυνήθης ( δεῖ γάρ οὗτος προσυπακούω ) , ἐπί ὁ νέος καί συνήθης κινέω . ὥσπερ γάρ φύσις ἤδη γίγνομαι ὁ ἔθος , αὐτός φημί ὁ συνήθης , καί ἐπί οὗτος ταχύς ἀναμιμνῄσκω , ὁ πολλάκις ἐννοέω . δεῖ δέ ἐγώ μᾶλλον προσδιορίζω περί οὗτος διά ὁ παραλείπω οὗτος οὗτος διά συντομία . ἄν μέν οὖν μή εἰμί παλαιός καί ἀσυνήθης ὁ τύπος ἢ νέος καί ἀσυνήθης , ἀλλά νέος καί συνήθης , ἐπί οὗτος κινέω · οὔτε γάρ ἐπί ὁ νέος καί ἀσυνήθης οὔτε ἐπί ὁ παλαιός καί ἀσυνήθης κινέω , ἀλλά ἐπί ὁ νέος καί συνήθης . ὁμοίως δέ κἀν ὁ μέν εἰμί παλαιός καί συνήθης , ὁ δέ νέος καί ἀσυνήθης , ἐπί ὁ παλαιός καί συνήθης κινέω · ὁ γάρ παλαιός καί συνήθης ὥσπερ νέος εἰμί διά ὁ κατά ἕκαστος μέλω , ὥσπερ παλαιός ὁ νέος καί ἀσυνήθης διά ὁ ἀμελετησία . οὗτος μέν ἐν οὕτως ἐγώ διαιτάω , εἶμι δέ ἐπί ὁ ἐφεξῆς . ὥσπερ γάρ , φημί , εἰμί τις φύσις ὅδε μετά ὅδε ( φύσις γάρ ἕπω ὁ ὁ πυρός ἀναμιμνήσκω ὁ θερμότης · ὁ γάρ ἀναμιμνήσκω πῦρ εὐθύς φύσις καί θερμότης ἀναμιμνήσκω ) , οὗτος καί ἐνέργεια , τουτέστιν ἔθος · εἰμί γάρ καί ἐκ ἔθος τις , ὅσπερ ἀναμιμνήσκω εὐθύς ἀναμιμνῄσκω καί ὁ μετά αὐτός εἰμί . εἶπον δέ ὁ ἔθος ἐνέργεια , διότι ἐκ ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια συμβαίνω ὁ τοιόσδε ἔθος . ὁ δή πολλάκις ἐθίζω φύσις ποιέω . καί ἐπεί ἐν ὁ φύσις γίγνομαι ἁμαρτία καί παρά φύσις , ἐνδέχομαι οὗτος συμβαίνω καί ἐν ὁ διά ἔθος , καί μάλιστα διά ὁ ὅμοιος εἰμί ὁ βέβαιος ὁ φύσις . εἰμί δέ οὗτος , οὐδείς κωλύω ἀναμιμνῄσκω ὁ πρότερος ἁμαρτάνω περί ὁ ἕπω καί κινέω ἄλλως καί μή ὡς ἐσθίω , ἄλλως τε καί ὅταν ἀφέλκω ἐκεῖθεν αὐτόσε πῃ διά ὁ συνήθης , οἷος ὅταν ἀφέλκω ἀπό ὁ πλευρωνία ὁ πλευρῖτις . καί διά ὁ ἀφέλκω ἄλλοτε ἐγώ ἄλλος , ὅταν δήω ὄνομα μνημονεύω , ἄλλος μέν παρόμοιος μνημονεύω , εἰς δέ ἐκεῖνος σολοικίζω · ὁ γάρ βούλομαι ἀναμιμνήσκω Λεωφάνης , ἀναμιμνήσκω δέ παρόμοιος οἷος Λεωσθένης σολοικίζω ὡς πρός ὁ Λεωφάνης . ὁ δέ μέγας , γνωρίζω δεῖ ὁ χρόνος , ἢ μέτρον ἢ ἀόριστος . ὁ ἀνάμνησις οὖον μόνος μάθημα εἰμί , ἀλλά καί ἄλλος πολύς . οἷος πράσσω τίς ἐγώ , εἶτα ἀναμιμνῄσκω ὁ πράσσω . πότε δέ πράσσω ἀγνοέω , ἆρα , φημί , χθές οὗτος πράσσω ; εἶτα , εἰμί τυγχάνω , λέγω · ἀλλά μήv χθές ὅδε διαπράσσω . ὁ δέ μέγας , γνωρίζω δεῖ ὁ χρόνος , ἤ μέτρον ἤ ἀόριστος · εἶπον τίς εἰμί ἀνάμνησις , λέγω κοινῶς περί μνήμη καί ἀνάμνησις , ὅτι ὁ μέγας δεῖ ἐγώ γνωρίζω ὁ χρόνος , ἐν ὅς μανθάνω τίς ἢ ὁράω ἢ ἀκούω ἀναμιμνῄσκω νῦν αὐτός , ἢ μέτρον , τουτέστιν ὡρισμένως , οἷος ὅτι τρίτος μείς ἄγω σήμερον εἶδον ἢ μανθάνω ἢ ἀκούω ἢ γεύω , ἢ ἀόριστος , τουτέστιν ὅλως ὅτι εἶδον οὗτος ποτός . εἰμί γάρ μή οὗτος εἰμί καί γνωρίζω , εἰμί πρότερος ἀκούω οὗτος , ἢ ἀόριστος ὁ ὡρισμένως , συμβαίνω ἐγώ ὑπολαμβάνω , ὅτι οὐ ἀναμιμνῄσκω , ἀλλά νῦν πρῶτος οἴκοθεν καί ἀπό ἑαυτοῦ οὗτος προβάλλω . ὥστε χρεία πολύς ὁ χρόνος ἐν ὁ ἀνάμνησις , ὁμοίως δέ καί ἐν ὁ μνήμη . εἰμί γάρ ἐνεργέω ὁ ψυχή περί φάντασμα τίς ὡς εἰκών τις , οὖον γιγνώσκω δέ ὡρισμένως ἢ ἀόριστος , ὅτι ὁράω οὗτος ἢ ἀκούω πρότερος , οἴομαι , ὅτι αὐτός οὗτος νῦν ἀναπλάσσω . εἶπον δέ ὅτι δεῖ γνωρίζω ὁ χρόνος , ἐπάγω · ἵστημι δέ τίς ὅς κρίνω ὁ πλείων καί μικρός . εἰμί δέ ὁ λέγω · ἀνάγκη δέ εἰμί τίς ἐν ὅς κρίνω ὁ πλείων καί μικρός χρόνος · εἰμί δέ ὁ κρίνω ὁ πλείων καί μικρός χρόνος ὁ πρῶτος αἰσθητικός ψυχή ὁ ἐν ὁ Καρδία καθεδουμενω . εἶπον δέ ἵστημι δέ τίς ὅς κρίνω ὁ πλείων καί μικρός χρόνος λέγω καί ὁ τρόπος , κατά ὅς κρίνω , καί φημί , ὅτι , ὥσπερ ὁ διάνοια κρίνω ὁ μέγεθος οὖον ὁ ἀποτείνω ἔξω πρός ἐκεῖνος , ἀλλά κινέω ὁ ἀπό ὁ μέγεθος τύπος καί ὁ ἀναζωγραδέῃ φῆμα ἐν ὁ φανταστικός εἰμί ( μετά φαντασία γάρ ἀεί ὁ διάνοια , ὁ γάρ διάνοια οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ νόος μετά φαντασία ἐνέργεια · κρίνω οὖν οὗτος οὖον ὁ ἀποτείνω αὐτός ἐκεῖ , ὡς λέγω ὁράω ἐγώ ὁ διά ἐκπομπή ἀκτίς λέγω ὁ ὁράω γίγνομαι · εἰμί γάρ ἀποτείνω πρός ὁ μέγεθος κρίνω αὐτός , ὅτε οὖον πάρειμι , οὐ εἄν δύναμαι κρίνω , νῦν δέ καί ἄπειμι κρίνω αὐτός ) , ὥσπερ οὖν οὗτος κρίνω ὁ μέγεθος , οὕτως εὔλογος καί ὁ αἰσθητικός ψυχή κρίνω ὁ πλείων καί μικρός χρόνος οὖον ὁ ἀποτείνω ἔξω , ἀλλά ὁ κινέω ἢ κινέω ὑπό ὁ ἔνειμι τύπος . τίς ἐν διαφέρω , ὅταν ὁ μείζων νοέω ἢ ὅτι ἐκεῖνος νοέω ὁ μικρός . | ὁ ἢ ὅτι ἐκεῖνος νοέω ὁ μικρός ἀπόκρισις εἰμί ὁ ἐρωτάω ἐρωτάω γάρ τίς οὖν διαφέρω , ἀποκρίνω , ὅτι ἐκεῖνος νοέω ὁ μικρός . ἐπεί δέ ὁ ἀναμιμνῄσκω μόνος ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος , ὡς προέρχομαι δείκνυμι , δύναμαι τις ὁ νοέω ἀκούω καί ἐπί ὁ ἁπλόος νόησις , δύναμαι δέ καί ἐπί ὁ ἀνάμνησις , ἵνα εἰμί ὁ τίς οὖν διαφέρω , ὅταν ὁ μείζων νοέω αὐτός ὁ ‘ὅταν ὁ μείζων ἀναμιμνήσκω ἵστημι δέ ὁ ἐν ὁ Τίμαιος , ὁ “ θεός θεός , ὅς ἐγώ δημιουργός πατήρ τε ἔργον “ , μικρός , ὁ δέ ἐφεξῆς οὗτος πᾶς μείζων αὐτός . εἰμί δέ ὁ ἐφεξῆς οὗτος · “ ὁ διά ἐγώ γίγνομαι ἄλυτος ἐγώ γε ἐθέλω . ὁ μέν ἐν δή δέω πᾶς λυτός , ὁ γε μήv καλῶς ἁρμόζω καί ἔχω ὅς λύω ἐθέλω κακός . διά ὁ καί ἐπεί γίγνομαι , ἀθάνατος μέν οὐ εἰμί οὐδέ ἄλυτος ὁ πάμπαν , οὔτις γε μήv λύω οὐδέ τυγχάνω θάνατος μοῖρα “ καί ὁ ἑξῆς . ὅταν οὖν , φημί , ὁ μείζων νοέω ἢ ἀναμιμνῄσκω , τίς διαφέρω ὁ ὅτε ὁ μικρός . καί ἐρωτάω ἀποκρίνω λέγω · ἢ τοσοῦτος διαφέρω , κατά ὅσος συμβαίνω ἐκεῖνος νοέω ὁ μικρός , καί προσυπακουστέον ὁ πρότερος . ὁ ἐντός γάρ πρότερος νοέω ὁ ἀναμιμνήσκω , καί οὕτως ἐκ οὗτος διαβιβάζω εἰς ὁ ἔσχατος καί μείζων . πᾶς οὖν , φημί , ὁ ἐντός μικρός καί ἀνάλογος . ὁ γάρ ἐντός ὁ “ οὐδέ τυγχάνω θάνατος μοῖρα “ οὗτος δέ ὁ ἐντός οὗτος εἰμί ὁ “ οὔτις γε μήv λύω “ καί ὁ οὐδέ ἄλυτος ὁ πάμπαν “ καί ὁ λοιπός ) , ὁ οὖν ἐντός πᾶς μικρός καί ἀνάλογος . ἐπεί γάρ ἀνάλογος εἰμί ὁ ὁ λόγος ὁμοιότης , ἔχω δέ καί οὗτος ὁμοιότης ὁ ἔχω ἕτερος θατέρου , εἶπον αὐτός ἀνάλογος , ἴσος λέγω ὁ ὕω ἀλλήλων , ὅς ἔχω ὅδε τοῦδε’ . ἢ ὁ λέγω εἰμί · πᾶς γάρ ὁ ἐντός ὁ λόγος καί ὁ ἐκτός , νῦν ἐκτός λέγω ὅσπερ λέγω μείζων , ἀνάλογος εἰμί ὁ ἐντός καί ἐκτός εἶδος . λέγω δέ ἄν εἶδος ὁ γάλα , ὁ λευκός , ὁ ἀήρ , ὁ ὑγρός , ὁ μετόπωρον . ὡς γάρ ἀπό ὁ γάλα ἀναμιμνήσκω λευκός καί ἀπό οὗτος ἀήρ καί ἐκ οὗτος ὑγρός , εἶτα ἐκ οὗτος μετόπωρον , οὗτος καί ἀπό ὁ θεός Θεωνᾶ ὁ ἐφεξῆς οὗτος , καί ἐκ οὗτος ὁ ἐφεξῆς αὐτός , καί ὡσαύτως ἐπί πᾶς , ἠώς ὅς ἔρχομαι ἐπί ὁ ἔσχατος ὁ ἀναλογέω ὁ μετόπωρον . ὅσπερ καί αὐτός οὗτος οἴομαι σύν-εἶδον , ὁ ὅτι ἀσαφής ἀπαγγέλλω οὗτος , καί ἑαυτοῦ σαφηνίζω βούλομαι ἐπαναλαμβάνω εἶπον · εἰμί δή ἴσως καί ὁ εἶδος ἀνάλογος λαμβάνω , ἀλλά ἐν αὐτός , τουτέστιν ἐν ὁ φαντασία ἀλλά οὐ ἐν ὁ ἀπότασις ὁ διάνοια πρός ἐκεῖνος . φέρω δέ καί ἄλλος γραφή ἔχω οὕτως · ἢ ὅτι ἐκεῖ ἀνανοέω ὁ μικρός ἐκ ὁ ἀνανοέω ῥῆμα , καί εἰμί εἄν λέγω , ὅτι ὁ νοέω ἢ ἀναμιμνήσκω ὁ ἐκτός ἀνανοέω καί ἀναμιμνήσκω καί ὁ ἐντός · ὁ γάρ νοέω δίπηχυς δηλονότι καί πηχυαῖος . ἀγαθός δέ ὁ πρό · τέρας γραφεύς . ὥσπερ οὖν εἰμί ὁ Α Β Β E κινέω , ποιέω ὁ Α δ . εἶπον ὅτι ἐν ὁ μιμνήσκω δεῖ γνωρίζω ὁ χρόνος καί δηλονότι καί ἐν ὁ ἀναμιμνήσκω ( γίγνομαι γάρ ἀνάμνησις , ὡς εἶπον , συμβαίνω καί μνήμη γίγνομαι ) , εἶπον οὖν ὅτι δεῖ ὁ χρόνος γνωρίζω ὡρισμένως ἢ ἀόριστος , εἶπον δέ καί ὅτι ὁ ἐκτός ἀναμιμνήσκω ὁ νοέω καί ὁ ἐντός ἀναμιμνήσκω καί νοέω ( ἀνάλογος γάρ εἰμί , ὁ δέ ἀνάλογος ἅμα ὁ μνήμη καί ὁ ἀνάμνησις καί ὁ νόησις · ὁ γάρ μιμνήσκω ἢ νοέω ὁ ἀναμιμνήσκω , ὅτι ὡς δύο πρός τέσσαρες ἢ ὡς χειμών πρός ἔαρ , ἅμα καί ἐκεῖνος μιμνήσκω ὁ ἔχω ὁ λόγος , ὅς ὁ δύο πρός ὁ τέσσαρες ἢ ὁ χειμών πρός ὁ ἔαρ . ἵστημι δέ χάρις λόγος ὡς δύο πρός τέσσαρες , τρεῖς πρός ἕξ , καί ὡς χειμών πρός ἔαρ , γῆρας πρός νεότης ) , εἶπον δή οὗτος πρῶτος μέν δείκνυμι , ὅτι ἀνάλογος εἰμί ὁ ἐντός καί ἐκτός · δύο δέ ὅτι ὁ ὁ πρᾶγμα μνήμη καί ὁ ὁ χρόνος συγγίγνομαι συναίσθησις . καί τρίτος λέγω , ὅτι καί ὁ χρόνος πρός ἀλλήλων ἀνάλογος εἰμί · ὡς γάρ ὁ πρᾶγμα ὁ μικρός πρός ὁ μείζων , καί ὁ χρόνος ὁ μικρός πρός ὁ χρόνος ὁ μείζων πρᾶγμα . ἀσάφεια δέ πολύς ἐμποιέω διά ὁ συγκεχυμένως ὁ ὁ στοιχεῖον ἔκθεσις ποιέω καί διά ὁ ὁ ΛΘ ὀνομάζω Θ , ὁμοίως δέ καί ὁ ΘΜ ποτέ μέν Θ , ποτέ δέ 61 . ἀλλά ὁ μέν ὁ λέγω πρόθεσις οὗτος ἄν εἰμί , δεῖ δέ ἐγώ πάλιν ὁ λέξις ἐκτίθημι πειράω , ὡς δυνατός , σαφηνίζω . ὥσπερ οὖν εἰμί ὁ AB BE κινέω , ποιέω ὁ ΑΔ . ἐλλιπής ὁ λέξις · ἐσθίω γάρ εἶπον ποιέω ὁ ΑΓ ΓΔ , αὐτός δέ διά συντομία εἶπον ὁ ΑΔ . εἰμί δέ ὡς μέν ὁ ΑΒ πρός ὁ ΒΕ , οὕτως ὁ ΑΓ πρός ὁ ΓΔ . ὥστε ὥσπερ ὁ νοέω τετράπηχυς καί δίπηχυς νοέω ἢ μιμνήσκω , οὗτος καί ὁ ὁ ΑΒ BE μιμνήσκω ἢ ἀναμιμνήσκω ὁ νοέω καί ὁ ΑΓ ΓΔ νοέω ὁ ἀναμιμνήσκω ἢ μιμνήσκω . αὐτός δέ διά ὁ κινέω δηλόω καί ὁ νοέω καί ὁ μιμνήσκω καί ὁ ἀναμιμνῄσκω . ὅτι δέ ὁ ποιέω ὁ ΑΔ ὡς ἴσος λαμβάνω ὁ ποιέω ὁ ἄγω ΓΔ , δηλόω διά ὁ ἀνάλογος γάρ ὁ ΑΓ καί ΓΔ . εἰμί δέ ὅς λέγω . · ἀνάλογος γάρ ὁ ΑΓ καί ΓΔ τῆ ΑΒ καί BE . ὡς γάρ ὁ ΑΓ πρός ΑΒ , οὕτως ὁ ΓΔ πρός BE , καί ἐναλλάξ ὡς ὁ ΑΓ πρός ΓΔ , ὁ ΑΒ πρός BE . ὁ δέ τίς οὖν μᾶλλον ὁ ΓΔ ἢ ὁ ZH ποιέω αὐτός εἰμί ὁ ὥσπερ γάρ ὁ ὁ ΑΒ BE νοέω καί ὁ ΑΓ ΓΔ νοέω , οὗτος καί ὁ ὁ ΑΓ ΓΔ νοέω νοέω ὁ αζʹ ΖΗ . ἤ ὡς ὁ ΑΓ πρός ΑΒ ἔχω , οὕτως ὁ ὁ Θ πρός ὁ Μ ἔχω . Θ λέγω ὁ ΚΘ , Μ δέ ὁ ΘΜ . εἶπον δέ πῶς ἀνάλογος εἰμί ὁ πρᾶγμα , λέγω καί πῶς ἅμα ὅς τε ὁ πρᾶγμα καί ὁ ὁ χρόνος κίνησις τε καί συναίσθησις γίγνομαι . λαμβάνω δέ ὁ ἢ σύνδεσμος ἀντί ὁ καί , ὡς ἄν εἰμί λέγω · καί ὥσπερ ὁ ΑΓ ὁ πρᾶγμα κίνησις ἔχω πρός ὁ ὁ ΑΒ κίνησις , οὕτως ὁ ὁ Θ πρός ὁ M , τουτέστιν οὕτως ὁ ΚΘ χρόνος πρός ὁ ΘΜ χρόνος . ἐν δέ ὁ οὗτος ἐν ἅμα καί κινέω | ὁ οὗτος ἐπί ὁ πρᾶγμα καί ἐπί ὁ χρόνος εἴρω . ὡς γάρ , εἰμί βαδίζω τις ὁ Γ ΓΒ , ἀνάγκη ὁ ΚΘ ΘΜ κίνησις ποιέω , οὕτως εἰμί μιμνήσκω ὁ ΑΓ ΓΒ , ἀνάγκη συναισθάνομαι καί ὁ ΚΘ ΘΜ χρόνος . ἐάν δέ ὁ ZH βούλομαι νοέω . ὅς λέγω δύναμις τοιοῦτος εἰμί · ὥσπερ ὁ ΑΒ BE καί ὁ ΑΓ ΓΔ κινέω ὁ διάνοια καί ὁ ΚΘ KM προσαισθάνομαι χρόνος , οὕτως ἄν ὁ ΖΗ , τουτέστιν εἄν ὁ αζʹ ZH βούλομαι νοέω , ὁ μέν BE , τουτέστι ὁ ΓΒ BE , ὁμοίως νοέω , ὥσπερ εἶπον , μετά ὁ συναισθάνομαι ὁ ΘΜ χρόνος . ἀντί δέ ὁ ΘΙ , ἤτοι ἀντί δέ ὁ ΘΜ μεταλαμβάνω γάρ ἀντί ὁ Μ , ὡς εἴρω , ὁ I ) , ἀντί οὖν ὁ ΘΜ ἢ ἀντί ὁ 01 ὁ ΚΛ νοέω . ἐπεί γάρ ὁ 01 χρόνος ὁ ΓΒ BE εἰμί , ὁ δέ ΚΑ ὁ AZ ΖΗ , κινέω δέ ὁ αζʹ ΖΗ , δηλονότι ὁ ΚΛ κινέω καί οὖον ὁ ΘΙ . ὁ δέ κατάλληλος ὁ οὗτος γάρ ἔχω ὡς Γῆ πρός ΒΑ τοιοῦτος · οὗτος γάρ ὁ ΚΛ ἔχω πρός ὁ ΚΜ ἢ Kl , ὡς ὁ AZ πρός ΑΒ . ὅταν οὖν ἅμα ὅς τε ὁ πρᾶγμα γίγνομαι κίνησις καί ὁ ὁ χρόνος , τότε ὁ μνήμη ἐνεργέω . ὅταν οὖν , φημί , ἅμα ὁ πρᾶγμα καί ὁ χρόνος γίγνομαι ἔννοια μέτρον ἢ ἀόριστος , τότε εἰμί μνήμη ἢ ἀνάμνησις · ἁρμόζω γάρ οὗτος λέγω κατά ἀμφότερος . ἄν δέ οἴομαι μή ποιέω μνημονεύω . ἐπεί ἐλλιπῶς καί ἔτι ἀκατάλληλος ἀπαγγέλλω ὁ ῥητός , δήω ἐγώ κατάλληλος παραγράφω . ἐσθίω οὖν οὕτως ἔχω · ἄν δέ οἴομαι μή ποιέω μνημονεύω , οὐ εἰμί μνήμη · οὐδείς γάρ κωλύω διαψεύδω τις καί δοκέω μνημονεύω μή μνημονεύω , ὥσπερ οὐδέ ἐνεργέω ὁ μνήμη μή οἴομαι , ἀλλά λανθάνω μιμνήσκω . ὁ μέν τύν πλήρης καί ὁ κατάλληλος ὁ λέξις τοιοῦτος καί γάρ ἐν ὁ λέγω ὁ ἀλλά λανθάνω μιμνήσκω οὐ εἰμί λείπω ὁ μνήμη , ἵνα εἰμί · οὐ εἰμί μνήμη . καί εἰμί οὗτος συνεχής ὁ ἄν δέ οἴομαι μή ποιέω μνημονεύω , ὥσπερ καί παραγράφω . ἐν δέ ὁ λέγω ὁ ἐνεργέω δέ ὁ μνήμη λείπω πάλιν ὁ ὥσπερ , ἵνα εἰμί ὥσπερ οὐδέ ἐνεργέω ὁ μνήμη ἀλλά ὁ μέν ὁ λέξις τοιοῦτος . λέγω δέ διττός γίγνομαι ὁ ἀπάτη ἐν ὁ μνήμη , ὥστε δοκέω ὅτι μνημονεύω μή μνημονεύω . εἷς μέν τρόπος , ὅταν συγκατατίθημι ὁ ψυχή , ὅτι οὗτος ὁ φάντασμα Σωκράτης εἰμί εἰκών , μή εἰμί Σωκράτης , ἀλλά Θεαίτητος · ὅμοιος γάρ ὁ Σωκράτης Θεαίτητος . ἀλλά οἴομαι μνημονεύω , οὖον μνημονεύω δέ . οὖον μόνος δέ ἄν περί ὁ φάντασμα γίγνομαι ὁ ἀπάτη , οὐ εἰμί μνήμη , ἀλλά καί περί ὁ τόπος ἢ ὁ χρόνος · οἷος ἀπό ὁ Λύκειον πρό μείς ἐγώ γίγνομαι ὁδοιπορέω , ἐγώ δέ ἀπό ὁ Στοά πρό ἑβδομάς ὑπολαμβάνω . οὐ εἰμί οὖν οὐδέ οὗτος μνήμη . εἷς μέν οὖν τρόπος οὕτως γίγνομαι ὁ ἀπάτη , ἄλλος δέ ὅταν οὔτε περί ὁ χρόνος οὔτε περί ὁ τόπος ἀπατάω , ἀλλά διά μόνος ὁ μή ἐννοέω ὅτι μνημονεύω . ὥσπερ γάρ πολλάκις ἐννοέω καί διαλογίζομαι τίς οὐ ὁράω ὁ ἵστημι πρός ἐγώ , οὗτος πάλιν συμβαίνω μιμνήσκω ἐγώ τις μή ἐννοέω ὅτι μιμνήσκω διά ἄλλος τις κίνησις καί ἔοικα ἐγώ τότε ὁ ὀνειρώσσω ἐν ὁ ὕπνος καί μή αἰσθάνομαι ὅτι ὀνειρώσσω . εἰμί δέ ὁ ἄν δέ οἴομαι μή ποιέω μνημονεύω δηλωτικός ὁ πρῶτος τρόπος ὁ ἀπάτη . εἄν οὖν , φημί , οἴομαι μνημονεύω μή ποιέω μνήμη , οὐ εἰμί μνήμη · ὁ γάρ διαψεύδω περί ὁ φάντασμα ἢ ὁ τόπος ἢ ὁ χρόνος , μή ποιέω μνήμη μηδέ ὅλως μνημονεύω , οἴομαι μνημονεύω , οὖον μνημονεύω δέ . ὅς δή καί σαφηνίζω ἐπάγω · οὐδείς γάρ κωλύω διαψεύδω τις καί δοκέω μνημονεύω μή μνημονεύω . ὁ δέ ἐνεργέω δέ ὁ μνήμη μή οἴομαι ἀλλά λανθάνω μιμνήσκω δηλωτικός εἰμί ὁ δύο τρόπος . δεῖ δέ , ὡς εἴρω , οὕτως ἀναγιγνώσκω ὥσπερ οὐδέ ἐνεργέω ὁ μνήμη . οὐδέ γάρ τότε κωλύω μιμνήσκω μή οἴομαι ὅτι μιμνήσκω ἀλλά λανθάνω . οὗτος γάρ ἄρα εἰμί αὐτός ὁ μιμνήσκω . τουτέστι αἰτέω γάρ εἰμί μνήμη ὁ μιμνήσκω μή λανθάνω , ἀλλά οἶδα ὅτι μιμνήσκω . οὐ ἄρα οὖν εἰμί , φημί , μνήμη ἢ ἀνάμνησις , ἐάν εἴτε ὁ ὁ πρᾶγμα γίγνομαι κίνησις Χωρὶς ὁ ὁ χρόνος κίνησις εἴτε ὁ ὁ χρόνος Χωρὶς ὁ ὁ πρᾶγμα . ὁ δέ χρόνος ὁτὲ μέν οὖον μιμνήσκω ἀόριστος , ἀλλά ὡρισμένως , ὁτὲ δέ οὐ ὡρισμένως , ἀλλά ἀόριστος . ὁ δέ πότε ὁ ποσός μέτρον ἴσος εἰμί ὁ ὁρίζω μέτρον . διαφέρω δέ ὁ μνημονεύω ὁ ἀναμιμνήσκω , οὖον μόνος κατά ὁ χρόνος . | οὖον μόνος , φημί , κατά ὁ χρόνος διαφέρω μνήμη καί ἀνάμνησις ( πρότερος γάρ ὁ χρόνος μνήμη ἀνάμνησις ὁ ἀνανέωσις μνήμη εἰμί ὁ ἀνάμνησις ) , ἀλλά ὅτι καί μόνος ὁ ἄνθρωπος ἀναμιμνήσκω . καί δείκνυμι ὅτι μόνος ὁ ἄνθρωπος ἀναμιμνήσκω , οὗτος πως ὁ δεῖξις προάγω · ἵημι ὁ ἀναμιμνῄσκω εἰμί , οὗτος καί ὁ συλλογίζομαι ὡς γάρ ὁ συλλογίζομαι ἵζω ὅδε ὁ πρότασις συνάπτω μετά ὅδε , οὗτος καί ὁ ἀναμιμνήσκω ὁ μικρός ὁ μειζεω ὅς δέ ὁ συλλογίζομαι οὗτος καί ὁ ζητέω · ὁ γάρ συλλογίζομαι ζητέω τίς συλλογίζομαι . ὅς δέ ὁ ζητέω , καί ὁ βουλεύω · ὁ γάρ βουλεύω ζητέω . ὅς ἄρα ὁ ἀναμιμνήσκω , οὗτος καί ὁ βουλεύω · μόνος δέ ὁ ἄνθρωπος βουλεύω , μόνος ἄρα καί ἀναμιμνήσκω . ὅτι2 δέ σωματικός τίς ὁ πάθος καί ὁ ἀνάμνησις ζήτησις ἐν τοιοῦτος φάντασμα . ὁ ἀναμιμνῄσκω ὅτι ὁ διάνοια εἰμί , ἤδη δείκνυμι ὁ γάρ βουλεύω νόος , ὅς καί ὁ ἀναμιμνῄσκω . ἀλλά ἐπεί Χωρὶς φαντασία οὗτος ποιέω ἀδυνατέω ( ὁ γάρ ἐν ὁ Καρδία εἴδωλον κινέω , ὅσπερ εἰμί ὁ φαντασία , ἀναμιμνήσκω ) , πάνυ ἀκριβῶς εἴρω , ὅτι σωματικός τίς πάθος · αὐτός γάρ ὁ Καρδία καί ὁ ἐν αὐτός πνεῦμα , ἐν ὅς ὁ εἴδωλον ὡς εἶδος τρόπος τις τυγχάνω εἰμί , κινέω ὁ ἀνάμνησις γίγνομαι . ὅτι οὖν , φημί , ὁ ἀνάμνησις ζήτησις εἰμί φάντασμα ἐν τοιοῦτος , τουτέστι ἐν σῶμα εἰμί ( ὡς γάρ ὁ βούλομαι ἀναγιγνώσκω ὁ τοονδ́ς λόγος ἐν ὁ βιβλίον ζητέω ὁ ἐν ὁ χάρτης γράμμα , οὗτος καί ὁ διάνοια · ἀνάλογος γάρ ὁ χάρτης ὁ Καρδία , ὁ δέ γράμμα ὁ φάντασμα , ὁ δέ διάνοια ὁ ἀναγιγνώσκω ) , ὅτι οὖν σωματικός ὁ ἀνάμνησις , ἧσις , σημεῖον ὁ παρενοχλέω ἔνιοι , ἐπειδάν μή δύναμαι ἀναμιμνήσκω , ὁ παρενοχλέω ἀντί ὁ παρενοχλέω νῦν λαμβάνω · ἢ οὐ ἀντί ὁ παρενοχλέω λαμβάνω , ἀλλά οὕτως ἁπλόος · παρενοχλέω γάρ ἐγώ ὁ τοιοῦτος κίνησις . κινέω γάρ πολλάκις ὁ διάνοια βούλομαι ἀναμιμνήσκω ὁ τύπος , καί πολύς πονέω καί ζητέω , ὥσπερ τις ὅταν ἑαυτοῦ κατέχω μή ἐσθίω ὅμως , καίπερ ἑαυτοῦ κατέχω , ὁ κινέω οὐδείς ἀίσσω αὐτός παρενοχλέω , ἀλλά καί μᾶλλον , ὥσπερ ὁ πεῖνα ὁ πεινάω . μᾶλλον τότε ἐγώ παρενοχλέω , παρά ὅσπερ ὅταν ἐπιχειρέω ἀναμιμνῄσκω , τοιοῦτος τίς πάσχω , ὁποῖος καί ἐν ὁ μελέτη πολλάκις γάρ ἐάω ὄνομα , οἷος χερμάδιον φέρω εἶπον , καί παύω ὁ λέγω καί μηκέτι βούλομαι εἶπον , ὅμως ἐπέρχομαι ἐγώ πάλιν λέγω χερμάδιον . ὡς ὀν ἐπί οὗτος , οὗτος και εν ὁ ἀνάμνησις παύω γάρ καί ὁ διάνοια ἐπέχω καί μή ὅλως ἐπιχειρέω ἀναμιμνήσκω , ὅμως παρενοχλέω ἐγώ ὁ κινέω καί βιάζω ἐγώ πρός αὐτός τρέπω . οὗτος δέ οὐ ἄν γίγνομαι , εἰμί μή σωματικός εἰμί ὁ πάθος οὐδείς γάρ ἀσώματος κινέω κατά αὐτός κινέω γάρ ὁ Καρδία ὁ ὁ ἐν αὐτός ὑγρός οὐδείς γάρ διαφέρω οὗτος ἢ οὗτος λέγω ) , κινέω δέ οὖν ἢ κινέω ἐν ὁ ἐπιχειρέω ἐγώ ἀναμιμνῄσκω τρόπος ὅς καί ὁ βιβλίον ἐν ὁ ἀνάπτυξις , ἐπειδάν μέλλω ἀναγιγνώσκω ) οὐκέτι ῥᾳδίως καθίστημι καί εἰς ἠρεμία ἄγω . ἀλλά κινέω πάλιν παρενοχλέω καί βιάζομαι πάλιν εἰς κίνησις ὁ πρᾶγμα τρέπω , καίτοι ὁ διάνοια ἐπέχω , τοιοῦτος τίς πάσχω , ὥσπερ ἄν ἐγώ μή ἐθέλω ἕλκω τις ἐγώ πρός αὐτός ἐστράγθαι . μάλιστα δέ ἐνοχλέω ὁ μελαγχολικός διά ὁ εἰμί εὐκίνητος ἐν πολύς γάρ εἰμί κινέω , ὡς εἴρω ἐν ὁ περι ὕπνος ὁ γάρ μελαγχολία πνεῦμα πολύς καί παχύς εἰμί κίνησις ) , ἐπειδάν εἷς φαμτάσματος κίνησις γίγνομαι , εὐθός σωρηδόν ἀνεγείρω παμπολύς διά ὁ ὁ ἐν τῆ Καρδία ὑγρός εὐκινησία , ὅς παρενοχλέω ὁ διάνοια καίτοι ἐπέχω ἔπειμι ἐγώ πάλιν εἰς ζήτησις τρέπω . Αἴρτιον δέ ὁ μή ἐπί αὐτός εἰμί ὁ ἀναμιμνῄσκω , ὅτι καθάπερ ὁ βάλλω . Ἐπειξδὴ πολλάκις βούλομαι ἀναμιμνήσκω , οὖον δύναμαι δέ καί ἤ οὐδέ ὅλως ἀναμιμνῄσκω ἤ οὖον τότε , ὄψ βούλομαι , ὁ αἴτιος διά οὗτος ἐπάγω καί φημί αἴτιος δέ ὁ βούλομαι πολλάκις ἐγώ ἀναμιμνήσκω , μή δύναμαι δέ ὁ , ὥσπερ ὁ βάλλω λίθος οὐ εἰμί ἐπί αὐτός ὁ ἵστημι ἤ ὅλως λαμβάνω , εἰμί μή κινέω καί ἀπέρχομαι πρός ἐκεῖνος , οὗτος καί ὁ ἀναμιμνῄσκω βούλομαι σωματικός γάρ τίς καί οὗτος κινέω . ὡς γάρ οὖον δύναμαι ὅδε ὁ λόγος ἀναγιγνώσκω , εἰμί μή ἀναπτύσσω ὁ Βίβλος , καί οὐδέ τότε ἁπλόος , ἀλλά ὅταν εὑρίσκω ὁ χωρίον , ἐν ὅς γράφω , οὕτως οὐδέ οὗτος , εἰμί μή κινέω ὁ αἰσθητήριον , ἐν ὅς τυγχάνω εἰμί ὁ ἀναζωγράφημα καί ὁ τύπος . ὁ δέ ἑξῆς σαφής . Διὸ καί ὀργή καί φόβος , ὅταν κινέω , ἀντικινέω πάλιν οὗτος οὖον καθίστημι . | καί ὁ ἀνάμνησις καί ὁ ὀργή καί ὁ φόβος σωματικός εἰμί πάθος , ὁ μέν ὀργή ζέσις ὁ ἐν ὁ Καρδία αἷμα , ὁ δέ φόβος κατάψυξις ὁ αὐτός οὗτος αἷμα . καί διά ὁ εἰμί πᾶς οὗτος σωματικός πάθος , εἶπον διά τίς οὐ ἀποκαθίστημι ῥᾳδίως ὁ ἀναμιμνῄσκω , ἀλλά παρενοχλέω , καίπερ πάνυ ἐπέχω ὁ διάνοια καί μή ἐάω αὐτός εἰς ζήτησις τρέπω ὁ πρᾶγμα , λέγω καί , διά τίς ὁ ὀργίζω καί ὁ φοβέω οὖον ῥᾳδίως ἀποκαθίστημι καί ἐπανέρχομαι εἰς ὁ πρότερος κατάστασις , ἐν ὅς τυγχάνω εἰμί πρό ὁ ὀργή καί ὁ φόβος , ἀλλά ἐπί πολύς διαμένω ὁ ὀργή καί ὁ φόβος . φημί οὖν διά ὅς καί ὀργή καί φόβος , τουτέστι διά ὁ εἰμί καί ὁ ὀργή καί ὁ φόβος σωματικός πάθος ζέσις γάρ ὁ μέν ὀργή , ὡς εἴρω ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα , κατάψυξις δέ ὁ φόβος ) οὖον ῥᾳδίως ἀποκαθίστημι · ὅταν γάρ κινέω ὁ ὀργή καί ὁ φόβος , οὗτος δέ αὐτός εἰμί ὁ ‘ὅταν γάρ ζέω ἢ ἐναντίος πάσχω ὁ περί ὁ Καρδία αἶμα , ἀντικινέω ὁ Καρδία καί ζέω ἢ ψυχρός εἰμί παρασκευάζω · διά ὅς οὖον καθίστημι ῥᾳδίως . οὖον γάρ ῥᾳδίως ὁ ζέω αἷμα ἢ ψύχω ἀποκαθίστημι εἰς ὁ κατά φύσις , ἀλλά ἐπί ὁ αὐτός ἀντί · κινέω , τουτέστιν ἀλλά θερμαίνω ὁ καρδία ὑπό ὁ αἷμα ἀντιθερμαίνω μαίνομαι αὐτός · ὁ γάρ αἷμα θερμαίνω καί ὁ Καρδία θερμαίνω πάλιν ἀντιθερμαίνω ὑπό αὐτός . στερρός γάρ εἰμί καί σωματώδης ὁ καρδία μᾶλλον καί θερμαίνω καί φυλάσσω ὁ θερμότης ἤ2 ὁ ἐν αὐτός αἷμα ἢ πνεῦμα . ἐκεῖνος μέν γάρ ὡς λεπτός θερμαίνω ταχύς , οὗτος δέ ὡς σωματώδης μᾶλλον . θερμαίνω μέν οὖν ὁ καρδία , ὁ δέ πάλιν ἐπί ὁ αὐτός κινέω , τουτέστιν ὁ δέ πάλιν ἀντιθερμαίνω . καί ἔοικα ὁ πάθος ὁ τε ἐν τῆ ἀναμιμνήσκω καί ὁ ἐν ὁ ὀργή καί φόβος ὁ ἀείδω μέλος καί λέγω ὄνομα . Σαφής δέ ὁ ἑξῆς , ὁ δέ ἔτι δέ ὁ παιδίον καί νανώδης εἰμί μέχρι πόρρω ὁ ἡλικία ἴσος εἰμί ὁ διά οὗτος ὁ παῖς μέχρι πόρρω εἰμί ἀμνήμων , ὅτι καί νανώδης μέχρι πόρρω εἰμί .