michael.in-librum-quintum-ethicorum-nicomacheorum-commentarium 1
Ἐν τῷ παρόντι βιβλίῳ πέμπτῳ ὄντι τῶν τῆς Ἀριστοτέλους Ἠθικῶν Νικομαχείων πραγματείας πρόθεσίς ἐστιν εἰπεῖν περὶ τῆς μερικωτέρας δικαιοσύνης καὶ τοῦ συστοίχου ταύτῃ δικαίου , τῶν ἀντικειμένων τε τούτοις ἀδικίας καὶ ἀδίκου . διττὴ γὰρ ἡ δικαιοσύνη λέγεται , ἥ τε ὅλη ἀρετὴ καὶ ἡ προκειμένη , ἥτις καὶ ἀντιδιῄρηται τῇ φρονήσει , τῇ ἀνδρίᾳ , τῇ σωφροσύνῃ , ὧν ἑκάστη πρὸς τῷ δικαιοσύνη λέγεσθαι καὶ ἰδίως ἡ μὲν φρόνησις ἡ δ’ ἀνδρία , ἡ δὲ σωφροσύνη ὀνομάζεται . ἡ δὲ προκειμένη ἀρετὴ δικαιοσύνη μὲν λέγεται καὶ ὀνομάζεται τῷ τῆς ὅλης δικαιοσύνης ὀνόματι , ὄνομα δ’ ἴδιον οὐκ ἐκληρώσατο , ἀλλ’ ὥσπερ ἐκεῖνος ὁ ὀλυμπιονίκης οὐ Σωκράτης , οὐ Πλάτων , οὐκ Ἀριστείδης , ἀλλὰ τῷ κοινῷ πάντων ἀνθρώπων ὀνόματι ἄνθρωπος ὠνομάζετο , οὕτω καὶ ἡ παροῦσα ἀρετὴ δικαιοσύνη καλεῖται τῶ κοινῷ τῆς ὅλης δικαιοσύνης ὀνόματι . εἰσὶ δὲ αὐτῆς μέρη δύο , τό τε διανεμητικὸν δίκαιον καὶ τὸ διορθωτικόν . τί δὲ τούτων ἑκάτερόν ἐστιν , ἐροῦμεν ὅταν ὁ δαιμόνιος Ἀριστοτέλης περὶ τούτων λέγῃ . Περὶ δὲ δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας σκεπτέον , περὶ ποίας τε τυγχάνουσιν οὖσαι πράξεις . Ἐπειδὴ τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς ἐστιν ἐπιστήμης θεωρεῖν τἀναντία , οἷον μουσικῆς τὸ ἡρμοσμένον καὶ ἀνάρμοστον , ἀριθμητικῆς τὸ περιττὸν καὶ ἄρτιον , καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως , ἔστι δὲ καὶ ἡ δικαιοσύνη τῇ ἀδικίᾳ καὶ τὸ δίκαιον τῷ ἀδίκῳ ἐναντία , εὔλογόν ἐστιν , ἵνα μὴ λέγωμεν ἀναγκαῖον , περὶ ἀμφοῖν ἰδεῖν , περὶ ποίας πράξεις οὖσαι τυγχάνουσιν . ὡς γὰρ ἡ δειλία καὶ ἡ ἀνδρία περὶ φόβους ἦσαν καὶ θάρση τὰ περὶ τοὺς πολέμους , καὶ ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀκολασία περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας τὰς περὶ μῖξιν ἄρρενος καὶ θήλεος , οὕτω καὶ ἡ προκειμένη δικαιοσύνη χαἰ ἀδικία περὶ τὸ ἴσον καὶ ἄνισον , ὡς δείξει προιών . σκεπτέον , φησί , περὶ ποίας τυγχάνουσιν οὖσαι πράξεις . λέγει δὲ πρᾶξιν τὴν δικαίαν διανομήν , . οὖσαν κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν , καὶ τὴν τῶν ἀδικημάτων ἐπανόρθωσιν , οὖσαν καὶ αὐτὴν κατὰ ἀναλογίαν , οὐ τὴν γεωμετρικὴν ἀλλὰ τὴν ἀριθμητικήν , ὧν τὴν διαφορὰν ἐροῦμεν , ὅταν λέγῃ περὶ αὐτῶν ἐν τῷ παρόντι βιβλίῳ . τὸ δὲ ποία μεσότης ἐστὶν ἡ δικαιοσύνη ἐπεὶ αἱ ἀρεταὶ μεσότητες ἐδείχθησαν οὖσαι , καὶ τίνων μέσον ἐστίν . ἔστι δὲ ὡς δείξει μεσότης ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως , καὶ τὸ δίκαιον μέσον τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος · ἡ δὲ σκέψις ἡμῖν ἔστω κατὰ τἡν αὐτὴν μέθοδον τοῖς προειρημένοις . εἴρηκε γὰρ καὶ κατ’ ἀρχὰς ἐν τῷ πρώτῳ τῆς παρούσης πραγματείας ὅτι οὐ πάντα τὴν ἀποδεικτικὴν ἀκρίβειαν ἐπιδέχεται τὴν ἐκ τῶν καθ’ αὑτὰ ᾗ αὐτὰ τοῖς πράγμασιν ὑπαρχόντων γινομένην , καὶ νῦν πάλιν τὸ αὐτὸ διὰ τούτου λέγει , δυνάμει λέγων ὡς καὶ περὶ δικαιοσύνης ἐκ τῶν πολλαχῶς , ὡς εἶπεν ἐκεῖ , καὶ ἐκ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δεῖ τοὺς λόγους συμπεραίνειν , καὶ ἐκ τῶν δοκούντων τοῖς πᾶσιν ἢ τοῖς σοφοῖς . διὸ καὶ τὴν ἀρχὴν ἐκ τῶν δοκούντων ποιεῖται λέγων ὁρῶμεν δὲ πάντας τὴν τοιαύτην ἕξιν βουλομένους λέγειν δικαιοσύνην , ἀφ’ ἧς βούλονται τὰ δίκαια πράττειν . ἔστι δὲ ὁ λόγος οὗτος ὁ λέγων ὅτι δικαιοσύνη ἐστὶν ἕξις ἀφ’ ἧς βούλονται τὰ δίκαια πράττειν οὐχ ὁρισμὸς ἀλλ’ ὑπογραφή · οὐ γὰρ οἷόν τε ἕνα λόγον καὶ ὁρισμὸν τῶν πολλαχῶς λεγομένων ἀποδοῦναι , ἡ δὲ δικαιοσύνη , ὡς προιὼν δείξει , τῶν πολλαχῶς λεγομένων ἐστί · καὶ διὰ τοῦτο ἐπήνεγκε διὸ καὶ ἡμῖν ὡς ἐν τύπῳ ἤτοι ὡς ἐν ὑπογραφῇ τοῦτο ἔστω δικαιοσύνη . οὐ γὰρ τὸν αὐτὸν ἔχει τρόπον ἔπι τε τῶν ἐπιστημῶν καὶ δυνάμεων καὶ τῶν ἕξεων . ἰδίως νῦν ἕξεις εἶπε τὰς ἀρετὰς ἀντιδιαιρῶν καὶ χωρίζων αὐτὰς ἀπὸ τῶν ἐπιστημῶν καὶ δυνάμεων , ἐπεὶ ὅτι . καὶ τὰς ἐπιστήμας ἕξεις πολλαχῇ καλεῖ , οὐδεὶς ἀγνοεῖ . εἰπὼν δὲ τὴν δικαιοσύνην ἕξιν ἀφ’ ἧς βούλονται τὰ δίκαια πράττειν , τὴν αἰτίαν λέγει τοῦ τίνος ἕνεκα ἐν τῇ τοιαύτῃ ὑπογραφῇ προσέθηκε τὸ βούλονται , καὶ οὐχ ἁπλῶς οὑτωσὶ εἶπεν , ἕξις ἀφ’ ἧς τὰ δίκαια πράττουσι , δυνάμει λέγων καὶ διὰ τοῦτο προσέθηκα τὸ βούλονται , ἵνα χωρίσω αὐτὴν ἀπὸ τῶν ἐπι - στημῶν καὶ δυνάμεων · ἐκείναις γὰρ οὐκ ἐν τῷ βούλεσθαι πράττειν ἐστὶ τὸ εἶναι , ἀλλ’ ἐν τῷ δύνασθαι . ὁ γὰρ τὴν ἰα|τρικὴν ἔχων κἄν μὴ δύναμιν ἔχων , κἄν μὴ ὑπὲρ τῶν δικαίων λέγῃ ἀλλὰ τῶν ἀδίκων , ῥήτωρ ἐστί , καὶ ὅλως ἄν δύνηται ὑπὲρ ἀμφοτέρων τῶν τε δικαίων καὶ τῶν ἀδίκων , ῥήτωρ ἐστί . δίκαιος δέ ἐστιν οὐχ ὁ τὰ δίκαια πράττειν δυνάμενος · δύναται γὰρ καὶ ὁ ἄδικος ταῦτα ποιεῖν · ἀλλὰ δίκαιός ἐστιν ὁ βουλόμενος , βούλεται δὲ ὁ τὴν ἕξιν ἔχων τὴν εἰρημένην . ἀλλὰ διὰ τί ἰατρὸν λέγομεν τὸν δυνάμενον καὶ τὰ ὑγιεινὰ καὶ τὰ νοσώδη πράττειν , ὁμοίως δὲ καὶ διαλεκτικὸν καὶ ῥήτορα τὸν δυνάμενον ἐφ’ ἑκάτερα ἐπιχειρεῖν ; ἢ ὅτι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι καὶ αἱ δυνάμεις αἱ αὐταί εἰσι τῶν ἐναντίων · οὐ γὰρ ἔχουσι τὸ εἷναι ἐν τῷ τὸ ἕτερον τῶν ἀντικειμένων δύνασθαι καὶ βούλεσθαι δεικνύναι , ὥσπερ ἡ δικαιοσύνη ἐν τῷ βούλεσθαι καὶ δύνασθαι μόνα τὰ δίκαια , ἀλλ’ ἔστιν αὐταῖς ἥ τε παρασκευὴ καὶ ἡ βούλησις καὶ τὸ εἶναι πρὸς τὰ ἀντικείμενα ἐπιχειρεῖν . τοῦτο δὲ λέγω ἐπὶ τῆς ῥητορικῆς καὶ διαλεκτικῆς · ἐπὶ δὲ τῆς ἰατρικῆς οὐχ οὕτως , ἀλλ’ ἔστιν αὐτῇ τὸ εἶναι ἐν τῷ γινώσκειν τὰ ἀντικείμενα . δυνάμεις δὲ λέγει τὴν διαλεκτικὴν καὶ ῥητορικήν , ἐπιστήμας δὲ μουσικὴν καὶ ἰατρικήν · καὶ γὰρ αὗται τῶν ἀντικειμένων εἰσὶ γνωστικαί . λέγει δὲ ἕξεις οὐ τὰς ἀρετὰς μόνον ἀλλὰ συμπάσας ὁμοῦ τὰς ἀρετὰς καὶ κακίας τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος . ὅτι δὲ αἱ ὡς ἀρειᾶί ἕξεις λεγόμεναι οὔκ εἰσι τῶν ἐναντίων αἱ αὐταί , ἔδειξε σαφῶς ἐπὶ τῆς ὑγείας , ἀρετῆς οὔσης σώματος · ἐκ γὰρ τῆς ὑγείας τὰ ὑγιεινά πράττεται , οὐκέτι δὲ καὶ τὰ νοσώδη , ὡς καὶ τὰ νοσώδη ἐκ τῆς νόσου , οὐ μὴν καὶ τὰ ὑγιεινά . ἐκεῖνος γὰρ βαδίζει ὑγιεινῶς ὁ τὴν ὑγείαν ἔχων , οὐκ ἐνδέχεται δὲ καὶ τὸν νοσοῦντα οὕτως βαδίζειν . ὁμοίως καὶ ὁ τὴν δικαιοσύνην ἔχων τῶν δικαίων μόνων ἐστὶ πρακτικὸς καὶ ὁ τὴν ἀδικίαν τῶν ἀδίκων , οὐ μὴν τἀνάπαλιν . Πολλάκις μὲν οὗν γνωρίζεται ἡ ἐναντία ἕξις ἀπὸ τῆς ἐναντίας . Μέλλων δεικνύειν ὅτι πολλαχῶς ἡ δικαιοσύνη , καὶ ἔστιν ἡ μὲν ὡς ὅλον ἡ καθόλου δικαιοσύνη ἡ δὲ ὡς μέρος , ἡ ἡ μὲν ὡς γένος ἡ δ’ ὡς εἶδος ( τινὲν μὲν γὰρ τὴν καθόλου δικαιοσύνην γένος ἀπεφήναντο τῆς καὶ τῶν λοιπῶν τριῶν ἀρετῶν , τινὲς δὲ οὐ γένος ἀλλ’ ὅλον ) μέλλων δὴ τοῦτο δεικνύειν , πρῶτον λέγει καὶ συνίστησιν ἐκεῖνα , οἷς μέλλει χρῆσθαι πρὸς τὴν τοιαύτην δεῖξιν , λέγων πολλάκις μὲν γνωρίζεται ἡ ἐναντία ἕξις ἀπὸ τῆς ἐναντίας · οἷον ὁ εἰδὼς ὅτι εὐεξία ἐστὶν ἡ τῶν σαρκῶν πύκνωσις , οἶδεν ὅτι καχεξία ἐστὶν ἡ τῶν σαρκῶν μάνωσις . καὶ οὐ μόνον ἡ ἕξις ἀπὸ τῆς ἐναντίας ἕξεως γνωρίζεται , ἀλλὰ καὶ ἤδη ἀπὸ τῶν ὑπ’ αὐτὴν ἑκτῶν , καὶ τὰ ἑκτὰ ἐκ τῆς ἕξεως . εἰπὼν δὲ τὴν ἐναντίαν ἕξιν ἀπὸ τῆς ἐναντίας γνωρίζεσθαι , προσέθηκε πάνυ ἀκριβῶς τὸ πολλάκις · οὐ γὰρ ἀεὶ ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ ἐναντία ἀπὸ τῆς ἐναντίας γνωρίζεται . τοῦ γὰρ φιλεῖν , ὡς ἐν τοῖς τοπικοῖς εἶπε , πολλαχῶς λεγομένου τὸ μισεῖν πολλαχῶς οὐ λέγεται · ὥστε ἐπὶ τούτου οὐκ ἐκ τοῦ θατέρου θάτερον γνωρισθήσεται . λέγεται δὲ τὸ φιλεῖν ἐπί τε τοῦ κατὰ διάνοιαν ἀγαπᾶν καὶ ἐπὶ τοῦ τοῖς χείλεσιν ἀσπάζεσθαι , ᾧ τῷ τοῖς χείλεσι φιλεῖν οὐκ ἔστι τι ἐναντίον , τῷ δὲ κατὰ διάνοιαν φιλεῖν ἔστι τι ἐναντίον , τὸ κατὰ διάνοιαν μισεῖν . ἔοικε δὲ πολλαχῶς λέγεσθαι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀδικία , ἀλλὰ διὰ τὸ σύνεγγυς εἶναι τὴν ὁμωνυμίαν . διὰ τούτων τὴν αἰτίαν λέγει τοὐ διὰ τί πολλαχῶς λεγομένης τῆς δικαιοσύνης οὐκ ἔστι γνώριμον τοῦτο · καὶ φησὶν ὅτι αἴτιον τούτου ἐστὶ τὸ σύνεγγυς ἀλλήλων εἶναι τὰς δικαιοσύνας καὶ πολλὴν ἔχειν τὴν ὁμοιότητα . ἐν γὰρ τοῖς τοιούτοις πᾶσι τοῖς ἐπιτεταμένην ἔχουσι τὴν ὁμοιότητα λανθάνειν συμβαίνει τὴν κατὰ αὐτὰ ὁμωνυμίαν . τῶν γὰρ ὁμωνύμων ὅσα μὲν πολὺ ἀπ’ ἀλλήλων διέστηκε , γνώριμα ταῦτα ὅτι ὁμώνυμα , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεὺς καὶ Ἀλέξανδρος ὁ ἐξηγητής , καὶ ἡ κλεὶς ᾗ τὰς θύρας κλείομεν , καὶ τὸ κατὰ τὸν αὐχένα τῶν ζῴων ὀστοῦν , καὶ ὅλως τὰ ἔκ τινος τύχης ὀνομασθέντα · ὅσα δὲ σύνεγγύς ἐστιν ἀλλήλων , ταῦτα οὐκέτι δοκεῖ ὀνόματος μόνου κοινωνεῖν . σύνεγγυς δὲ ἀλλήλων τὰ ὄντα , αἱ κινήσεις , τὰ ἀγαθά , αἱ δικαιοσύναι , ὡς δειχθήσεται περὶ αὐτῶν , λέγω δὴ τῶν δικαιοσυνῶν . τούτων γὰρ ἡ μέν ἐστιν ὥσπερ γένος δικαιοσύνη ἡ λεγομένη κατὰ πάσης ἀρετῆς , ἡ δὲ ὥσπερ ταύτης εἶδος · ὥστε ὡς μὲν γένος καὶ εἶδος συνώνυμα ἔσονται ( ἐπιδέχονται γὰρ τὰ εἴδη τὸν τῶν γενῶν καθ’ ὅσον δὲ ἡ ὡς εἶδος λαμβανομένη δικαιοσύνη τὸ αὐτὸ ὄνομα ἔχει τῇ ὡς γένος λαμβανομένῃ , κατὰ τοῦτο ἔσονται ὁμώνυμοι · ἄλλο γὰρ ἑκατέρας αὐτῶν ὑπὸ τοῦ ὀνόματος τῆς δικαιοσύνης σημαίνεται . ὁ δ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ ἀδικίας · τοῦτο δὲ δῆλον ἔσται προἰόντος τοῦ λόγου . μέλλων δὲ ἤδη δείκνυ ’ναι ὅτι πολλαχῶς ἡ δικαιοσύνη λέγεται , ἀπὸ τῆς ἀδικίας ἄρχεται , μᾶλλον δὲ τοῦ ἀδίκου · γνωριμώτερον γὰρ ὅτι ὁ ἄδικος πολλαχῶς λέγεται ἤπερ ἡ ἀδικία . εἰ δὲ ὁ ἄδικος πλεοναχῶς , καὶ ἡ ἀδικία · εἰ δὲ ἡ ἀδικία , καὶ ἡ δικαιοσύνη · τοῦτο γὰρ εἴρηται ὅτι ὡς ἐπὶ πολύ , ἄν θάτερον τῶν ἐναντίων πλεοναχῶς λέγηται , καὶ θάτερον . Δοκεῖ δὲ ὅ τε παράνομος ἄδικος εἶναι . Εἰπὼν ὅτι ἡ δικαιοσύνη μεσότης ἐστί , διὰ τούτων δείκνυσι καὶ ὅτι νόμος καὶ ὁ παράνομος πλεονέκτης , ὁ δὲ πλεονέκτης ἄνισος , ὁ ἄδικος ἄρα ἄνισος . οὕτως καὶ τὸ ἄδικον ἄνισον , τὸ δὲ ἄνισον περιέχει τὸ πλέον καὶ ἔλαττον καὶ κοινῶς κατηγορεῖται κατ’ ἀμφοῖν , τοὐ τε πλείονος καὶ τοῦ ἐλάττονος . εἰ οὗν τὸ ἄδικον ἄνισον , τὸ δίκαιον ἴσον , καὶ εἰ τὸ ἄδικον πλέον καὶ ἔλαττον , τὸ δίκαιον μέσον τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος , καὶ ἡ δικαιοσύνη μεσότης , ὅπερ ἐστὶν ἀρετῆς γνώρισμα . εἶπε γὰρ ἐν τῷ Β ὅτι ἀρετή ἐστιν ἕξις ἐν μεσότητι τῆ πρὸς ἡμᾶς . ὅτι δὲ ὁ ἄοικος ἄνισος καὶ οὐδέποτε τὸ ἴσον καὶ μέσον αἱρεῖται , ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν τὸ πλεῖον , ἐπὶ δὲ τῶν κακῶν τὸ ἔλαττον , δῆλον ἐκ τῶν ὁσημέραι γινομένων · χρημάτων γὰρ ἢ τιμῶν ἢ διανομῆς χρυσοῦ γινομένης ἀεὶ τὸ πλέον λαβεῖν σπουδάζει , ζημίας δὲ προύσης ἤ τινος ἄλλου ὧν οὐ βουλόμεθα , πάντα τρόπον μηχανᾶται ἢ μηδέν τι ἢ μικρόν τι καὶ ὧν οἱ ἄλλοι πάντες εἰσενηνόχασι τὸ βραχύτατον εἰσενεγκεῖν . ὥστε τοῦ μὲν ἀγαθοῦ τὸ πλέον , τοῦ δὲ κακοῦ 15 τὸ ἔλαττον αἱρεῖται καὶ διώκει . αἱρεῖται δὲ τὸ ἔλαττον κακὸν οὐχ ὡς κακόν , ἀλλ’ ὡς ἀγαθόν . τὸ μὲν γὰρ ἔλαττον κακὸν πρὸς τὸ μεῖζον κακὸν παραβαλλόμενον ἀγαθὸν εἶναι δοκεῖ · τὸ γὰρ ἀντὶ δέκα νομισμάτων δοῦναι νόμισμα ἓν ὡς ἀγαθὸν αἱρεῖται . ἔστιν οὖν τὸ μὲν δίκαιον τὸ νόμιμον καὶ ἴσον , τὸ δ’ ἄδικον τὸ παράνομον καὶ ἄνισον . Ἐπεὶ δ’ ὁ πλεονέκτης ἄδικος , οὐ περὶ πάντα τὰ ἀγαθὰ εσται . Εἰπὼν τὸν πλεονέκτην ἄδικον εἶναι περὶ τὰ ἀγαθά , λέγει μὴ περὶ πάντα τὰ ἀγαθὰ πλεονέκτην εἶναι · οὔτε γὰρ τοῦ ἰατροῦ ἢ τοῦ ῥήτορος ἰατρικώτερος ἢ ῥητορικώτερος σπεύδει γενέσθαι οὔτε τοῦ μουσικοῦ μουσικώτερος καὶ τὸ πλέον τούτων ἐν τούτοις ἔχειν , ἀλλὰ περὶ ἐκεῖνα τὰ ἀγαθὰ πλεονεκτεῖ , ἅπερ ἐστὶν ἁπλῶς καὶ τῇ ἑαυτῶν φύσει ἀγαθά , τοῖς φύλοις δὲ καὶ μοχθηροῖς οὐκ ἀγαθά . εἰ·σὶ δ’ ἁπλῶς ἀγαθὰ ὑγεία , πλοῦτος , κάλλος , εὐγένεια , ἀρχή , ἐξουσία , ἃ τῇ ἑαυτῶν φύσει ἀγαθὰ ὄντα τοῖς φαύλοις κακά ἐστι · μᾶλλον δ’ ἀγαθὰ καὶ συμφέροντα αὐτοῖς ἐστιν αἶσχος , νόσος , πενία . εἰπὼν δὲ ὅτι περὶ τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ ὁ πλεονέκτης ἐστί , τίνα ταῦτά ἐστιν ἐπήγαγεν , ὅτι ὑπὲρ ὧν τῆς λήψεως τῷ θεῷ εὔχονται οἱ ἄνθρωποι · εὔχονται δὲ πλουτεῖν , ὑγιαίνειν · ταῦτά ἐστι τὰ ἀπλῶς ἀγαθά . ἐνδειξάμενος δὲ τίν εἰσὶ τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ διὰ τοῦ εἰπεῖν οἱ δ' ἄνθρωποι ταῦτα εὔχονται καὶ διώκουσιν , ἐπιδιορθούμενος τὸ πλημμελὲς τῆς τοιαύτης εὐχῆς ἐπήδὲ γαγεν οὐ δεῖ εὔχεσθαι λαβεῖν ταῦτα , ἀλλ’ εὔχεσθαι καὶ τὸν ὑγιαίνοντα καὶ τὸν πλουτοῦντα καὶ τὸν καλὸν τὴν ὑγείαν καὶ τὸν πλοῦτον καὶ τὸ κάλλος εἰς καλὸν αὐτοῖς καὶ ἀγαθὸν γενέσθαι , καὶ μὴ εἰς βλάβην ἢ λώβην ψυχῆς . τοῦ δ’ ἄγα θοῦ ἐστιν ἡ πλεονεξία , διὰ τοῦτο δοκεῖ πλεονέκτης εἶναι . ἐπεὶ πλεονέκτης λέγεται ὁ τὸ πλεῖον ἔχων , ὁ δ’ ἄδικος ἐπὶ τοῦ κακοῦ τὸ ἔλαττον ἔσχε κακόν , λέγει ὅτι τὸ τοιοῦτον κακὸν ὡς ἀγαθὸν ᾑρετίσατο καὶ ἐδίωξεν · ὥστε πλεονέκτης ἐστί , καθ’ ὅσον τοῦ ἀγαθοῦ ἐστιν ἡ πλεονεξία . εἰπὼν δὲ ἔστιν ἄνισος ἐπήγαγε τοῦτο γὰρ περιέχον καὶ κοινόν , λέγων τοῦτο τὸ ἄνισον · τὸ γὰρ ἄνισον περιέχει τὸ πλέον καὶ ἔλαττον , ὡς εἴρηται . Ἐπεὶ δ’ ὁ παράνομος ἄδικος ὁ δὲ νόμιμος δίκαιος , δῆλον ὅτι πάντα τὰ νόμιμά ἐστί πὼς δίκαια . Δείξας τὸ ἄδικον ἄνισον , πιστούμενος ὅτι ὁ δίκαιος ἴσος ἐπὶ τὸ δεικνύναι τὴν διαφορὰν τοῦ δικαίου τοῦ τε | ὡς νομίμου καὶ τοῦ ὡς ἴσου πρόεισι , καὶ τίς ἐστιν ὁ νόμιμος δίκαιος λέγει . τὸ μὲν οὖν ὅτι νόμιμός ἐστι λαμβάνει πάλιν ἐκ τοῦ καὶ τὸ ἄδικον παράνομον εἶναι . εἰ δὲ ὁ νόμιμος δίκαιος , δῆλον ὡς καὶ τὰ νόμιμα πάντα δίκαια ἂν εἴη . πρόσκειται δὲ τὸ πῶ δίκαια , ὅτι μὴ κατὰ τὴν ἰδίως λεγομένην δικαιοσύνην πάντα τὰ νόμιμα δίκαια , ἀλλά κατὰ τὴν κοινῶς . καθ’ ὅσον γὰρ τοῖς νόμοις πειθόμενός τις ταῦτα ποιεῖ , δίκαιός ἐστι , καὶ αὐτὰ δίκαια , αὐτὰ δὲ καθ’ αὑτὰ ἢ ἀνδρεῖά ἢ σωφρονικά εἰσιν , ἢ ἐξ οἵας ἂν εἴη ἀρετῆς . ἀλλὰ μὴν περὶ πάντων οἱ νόμοι ὁρίζουσι τῶν κατὰ τἀς ἀρετὰς καὶ προαγορεύουσι τὴν ἀναφορὰν ποιούμενοι αὐτῶν ἐπὶ σύστασιν τῆς καθεστώσης πολιτείας ἢ εὐδαιμονίαν καὶ σωτηρίαν , ἡ μὲν δημοκρατία , ὥς φησιν αὐτός , τοῦ κοινῇ συμφέροντος πᾶσι καταστοχαζομένη · ὁμοίως ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων πολιτειῶν , τῆς ἀριστοκρατίας καὶ τιμοκρατίας καὶ τῶν λοιπῶν . ἡ γὰρ ἠθικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ τῷ σκοπῷ διαφέρουσι μόνῳ , ἐπεὶ ἀμφοτέραις περὶ ἀρετῆς ἡ πραγματεία , ἀλλὰ τῇ μὲν ἠθικῇ ἑνὸς ἑκάστου διὰ τῶν ἀρετῶν ἡ εὐταξία καὶ εὐστάθεια σκοπός , τῇ δὲ πολιτικῇ ἡ τῆς πόλεως , ἣν οὐχ οἷόν τε διοικεῖσθαι καλῶς χωρὶς ἀρετῶν καὶ τῆς κατ’ αὐτὰς ἐνεργεόας . ὁ δὴ τούτοις πειθόμενος νόμιμός τε καὶ δίκαιος , καὶ τὸ νόμιμον ἄρα δίκαιον . ἀλλὰ μὴν τὰ κατὰ τἀς ἀρετὰς πάντα ποιητικά τέ ἐστιν εὐδαιμονίας καὶ φυλακτικὰ τῶν μορίων αὐτῆς , μόρια δὲ εὐδαιμονίας αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ κατ’ αὐτὰς ἐνέργειαι . καὶ τὸ δίκαιον ἄρα ποιητικόν τέ ἐστι καὶ φυλακτικὸν εὐδαιμονίας καὶ τῶν μορίων αὐτῆς . ἢ λέγοι ἄν μόρια εὐδαιμονίας τὰς ἀρετὰς πάσας τὰς ψυχικὰς καὶ σωματικὰς καὶ τὰ ἐκτός , ἅπερ ἐκτός εἰσι χρήματα , κτήματα , κτῆσις ἄλλη πᾶσα · ἐκ τούτων γὰρ πάντων τῶν ψυχικῶν καὶ σωματικῶν ἀρετῶν καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν βούλεται συγκεκροτῆσθαι τὴν εὐδαιμονίαν τὴν πολιτικήν , ἐπεὶ μὴ ὅτι ἐκ τούτου καὶ τὴν θεωρητικήν , ἐν τῷ Κ τῆσδε τῆς πραγματείας γνωσόμεθα . εἰπὼν δὲ ἕνα τρόπον δίκαια λέγεσθαι καὶ τὰ ποιητικὰ καὶ φυλακτικὰ εὐδαιμονίας καὶ τῶν μορίων αὐτῆς , ἐπήγαγε τῇ πολιτικῇ κοινωνίᾳ , διότι οἱ νομοθέται περὶ τῶν κατὰ τὰς ἀρετὰς διαγορεύουσιν οὐχ ἁπλῶς τὴν φύσιν τῶν ἀρετῶν σκοποῦντες , ἥτις ἐστὶν ἑκάστη αὐτῶν , καὶ τί τὸ # x003E ; ἦν εἶναί ἐστιν αὐτῶν καὶ ἡ οὐσία , ἀλλὰ στοχαζόμενοι τοῦ κοινῇ συμφέροντος καὶ ἐπ’ ἐκεῖνο τὴν ἀναφορὰν ποιούμενοι προστάττουσι τὰ κατὰ τὰς ἀρετὰς πράττειν . ἀπεσχεδιασμένον δὲ νόμον λέγει τὸν μὴ ἐκ πολλῆς μελέτης καὶ ἐξετάσεως τεθέντα , ἀλλ’ ἀθρόον καὶ ἀμελετήτως . Αὕτη οὖν ἡ δίκαιοσύνη ἀρετὴ μέν ἐστι τελεία . Τριχῶς ἡ τελεία ἀρετὴ λέγεται . λέγεται γὰρ τελεία ἀρετὴ καὶ ἡ ἀνδρία μόνη ἡ ἠθικὴ ἡ μετὰ φρονήσεως καὶ ὀρθοῦ λόγου ὑπομενετικὴ τῶν μεγίστων ἐν τοῖς πολέμοις κινδύνων · λέγεται δὲ τελεία αὕτη ἡ ἀνδρία πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς φυσικῆς ἀνδρίας , καθ’ ἣν φυσικὴν ἀνδρίαν ὁ Ἀχιλλεὺς ἀνδρεῖος ἐλέγετο . λέγεται πάλιν τελεία ἀρετὴ καὶ τὸ ἐκ πασῶν τῶν ἀρετῶν ἄθροισμα , ἥτις καὶ ἀπλῶς ἀρετὴ λέγεται καὶ μόνως ἀρετὴ τελεία . λέγεται δὲ ἀρετὴ τελεία καὶ ἡ κατὰ τὴν νομιμότητα , περὶ ἧς νῦν λέγει , ἥτις ἡ αὐτή ἐστι τῇ ἐκ πασῶν ἀρετῶν οὔσῃ , ὡς προιὼν ἐρεῖ · δια - φέρουσι δ’ ὅτι ἡ μὲν προτέρα ὡς ἕξις ψυχῆς ἁπλῶς θεωρεῖται , ἡ δὲ κατὰ τὴν νομιμότητα ἀρετή , ἥτις καὶ δικαιοσύνη λέγεται , ἐν τῇ πρὸς ἕτερον χρήσει κρίνεται . ἡ γὰρ κατὰ πάσας τὰς ἀρετὰς ἐνέργεια ἐπὶ σωτηρία γινομένη τῆς πολιτικῆς κοινωνίας ἐστὶν ἡ νῦν λεγομένη τελεία μὲν ἀρετή , ἀλλ’ · οὐχ ἁπλῶς ἀλλ’ ὡς πρὸς ἕτερον , ἤτοι πρὸς τὸ διαμένειν καὶ διασώζεσθαι τὸ πολίτευμα . ὥστε δῆλον γέγονεν ὅτι ἡ καθόλου ἀρετὴ καὶ ἡ καθόλου δικαιοσύνη τῷ ὑποκειμένῳ καὶ τῇ οὐσίᾳ αἰ αὐταί εἰσι , διαφέρουσι δὲ κατά τι , ὡς εἴρηται · ὅταν μὲν γὰρ ἁπλῶς ὡς ἕξις θεωρεῖται ψυχῆς , ἀρετὴ μόνως λέγεται , ὅταν δὲ ὡς σωστικὴ τῆς πολιτείας , δικαιοσύνη προσαγορεύεται . τούτῳ τε οὖν διαφέρουσι καὶ καθὸ τελειοτέρα ἡ δικαιοσύνη δοκεῖ εἶναι τῆς ἀρετῆς · τελειο - τέρα γὰρ αὕτη , ἣν ὁ ἔχων καὶ πρὸς ἄλλους χρῆσθαι δύναται , ἀλλ’ οὐχὶ μόνον καθ’ ἑαυτόν · ἔστι δὲ ὡς εἴρηται πρὸς ἄλλον ἡ κατὰ νομιμότητα . διὰ οὗν τὸ πρὸς ἄλλον εἶναι τὴν δικαιοσύνην καὶ πρὸς σωτηρίαν τῆς πολιτικῆς κοινωνίας κρατίστη , φησί , καὶ ἀρίστη δοκεῖ εἶναι ἡ δικαιοσύνη , καὶ θαυμασιωτέρα καὶ αὐτοῦ τοῦ τῆς Ἀφροδίτης ἀστέρος . ἑῴα δὲ φαῦσις ἀστέρος λέγεται , ὅταν πρὸ τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου φαίνηται ὁ ἀστήρ , ἕσπερος δὲ ὅταν μετὰ τὴν τοὐ ἡλίου δύσιν ὁρᾶται . οὐχ οὕτω δοκεῖ , φησί , θαυμαστὴ ἡ Ἀφροδίτη , καίτοι λαμπροτάτη οὖσα ἑῴα καὶ ἑσπέριος φαινομένη , ὡς ἡ δικαιοσύνη . ὅτι δὲ καὶ κρατίστη καὶ θαυμαστὴ καὶ ἀρίστη ἐστὶν ἡ δικαιοσύνη πιστούμενος ἐπήνεγκε καὶ τὴν λέγουσαν παροιμίαν ’Ev δὲ δικαιοσύνῃ συλλήβδην πᾶσ’ ἀρετὴ ἔνι . Τουτέστιν ἅπαν κακὸν πόρρω τῆς δικαιοσύνης . ἡ δὲ παροιμία Θεόγνιδός ἐστιν , ὡς Θεόφραστός φησιν ἐν τῷ πρώτῳ Περὶ ἠθῶν λέγων , ἐν δὲ τῷ πρώτῳ τῶν Ἠθικῶν ὡς Φωκυλίδης αὐτοῦ μέμνηται , καὶ οὐδὲν θαυμαστὸν καὶ Φωκυλίδην αὐτῷ καὶ Θέογνιν χνήσασθαι . πολλοὶ γὰρ ἐν μὲν τοῖς οἰκείοις δύνανται τῇ ἀρετῇ χρῆσθαι . οὐχ ὥσπερ ἐν ταῖς θεωρητικαῖς ἐπιστήμαις ἐν γνώσει τὸ τέλος ἐχούσαις ὁμοία ἐστὶν ἡ γνῶσις τοῦ γνωστοῦ αὐτῷ τε ἐφ’ ἑαυτοῦ καὶ ἐπ’ ἄλλων , οὕτως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει , καὶ ὅλως περὶ τῆς πολιτικῆς · οὐ γὰρ ἐξαρκεῖ καθόλου εἰδέναι τίνα τε πρακτέον καὶ τίνα μή , ἀλλὰ καὶ δι’ ὧν καὶ πῶς ἂν πραχθείη εἰδέναι χρή , ὧν ἡ γνῶσις δι’ ἐμπειρίαν παραγίνεται . διὸ δεῖ πολλοῖς καὶ παντοδαποῖς ἐντετυχηκέναι πράγμασι τὸν μέλλοντα πολιτικὸν ἔσεσθαι , ὡς καὶ κυβερνήτην καὶ ἰατρόν . οὐ γὰρ αὐτάρκεις τούτοις οἱ καθόλου λόγοι ἀλλὰ καὶ ἐμπειρίας αὐτοῖς δεῖ . διὰ τοῦτο δὴ ἐν μὲν τοῖς οἰκείοις δύνανται πολλοὶ τῇ πολιτικῇ κοινωνίᾳ χρῆσθαι , οἷον ἐν γυναιξὶ καὶ παισὶ καὶ ἀδελφοῖς , ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις ἀδυνατοῦσι διὰ τὸ μὴ ἐμπειρίαν ἔχειν τῶν πραγμάτων . δεῖται οὖν ὁ πολιτικὸς καὶ πρακτικὸς πρὸς τῷ τοὺς καθόλου λόγους ἔχειν καὶ τῆς τῶν πραγμάτων ἐμπειρίας , ὡς καὶ ὁ στρατηγὸς καὶ ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ κυθερνήτης , ὅτι δὲ τὸ πρὸς ἑτέρους χρῆσθαι τῇ ἀρετῇ χαλεπόν ἐστι , μάρτυρα ἐπάγει τὸν Βίαντα εἰπόντα ἲς ἀρχὴ τὸν ἄνδρα δείξει “ · ὁ γὰρ ἄρχων πρὸς ἑτέρους · τινῶν γὰρ ὁ ἄρχων ἄρχει καὶ ἐν κοινωνίᾳ ἡ ἀρχή , ἐν ᾗ χαλεπώτεραι αἱ ἐνέργειαι . εἰπὼν δὲ τὴν κατὰ τὴν νομιμότητα δικαιοσύνην πρὸς ἄλλον εἶναι , πιστούμενος τοῦτο λέγει διὰ δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο , τουτέστι τὸ πρὸς ἕτερον ἢ πρὸς ἑτέρους εἶναι τὴν δικαιο - συνῆν , οὐ τοῦ ἔχοντος τὴν τοιαύτην ἕξιν λέγουσιν εἶναι οὐδὲ ἀγαθὸν αὐτοῦ τυγχάνειν , ἀλλ’ ἐκείνοις εἶναι ἀγαθόν , οἷς τὰ συμφέροντα πράττει , ἄρχουσιν ἢ κυρίοις , ἢ τοῖς βασιλεῦσιν ἢ τοῖς ἀρίστοις , ὡς ἐν ἀριστοκρατίᾳ . Κάκιστος μὲν οὖν ὁ καὶ πρὸς αὑτὸν καὶ πρὸς τοὺς φίλους . οὐχ ὥσπερ , φησίν , κάκιστός ἐστιν ὁ καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τοὺς κοινωνοὺς καὶ φίλους χρώμενος τῇ μοχθηρίᾳ , οὕτω δὴ καὶ ἄριστός ἐστιν ὁ πρὸς ἑαυτὸν καὶ φίλους καὶ κοινωνοὺς χρώμενος τῇ ἀρετῇ · ὁ γὰρ τῇ ἀρετῇ πρὸς τοὺς φίλους χρώμενος τρόπον τινὰ πρὸς ἑαυτὸν χρῆται · ἀλλ’ ἔστιν ἄριστος ὁ καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς ἑτέρους , ὁποῖοι ἄν τύχωσιν ὄντες . τοῦτο δὲ εἶπεν ὡς κατασκευαστικὸν τοῦ τὴν τοιαύτην δικαιοσύνην τελείαν εἶναι , εἴ γε ἄριστος ὁ τῇ ἀρετῇ πρὸς ἄλλους χρώμενος , ὃ ἴδιόν ἐστι τῆς δικαιοσύνης . ταῦτα εἰπὼν ἐπάγει αὕτη μὲν οὖν ἡ κατὰ τὴν νομιμότητα δικαιοσύνη οὐ μέρος ἀρετῆς ἐστιν , ὡς ἡ ἀνδρία καὶ ἡ σωφροσύνη , ἀλλ’ ὅλη καὶ πᾶσα ἀρετή ἐστι , καὶ οὐ μία τις ἀρετὴ ἢ μέρος ἀρετῆς . τί δὲ διαφέρει ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ δικαιοσύνη , ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλον . ὥσπερ ὁ θεωρητικὸς καὶ πρακτικὸς νοῦς τῆ μὲν οὐσίᾳ εἷς ἐστι καὶ ὁ αὐτός , ταῖς δ’ ἐνεργείαις δύο ὅταν μὲν γὰρ τὰ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα καὶ ἐξ ἀνάγκης ὄντα θεωρῇ , θεωρητικὸς ὀνομάζεται , ὅταν δὲ τὰ πρακτά καὶ ἐνδεχόμενα ἄλλως ἔχειν σκοπῇ καὶ βουλεύηται πῶς ἄν κάλλιστα γένοιτο , πρακτικὸς λέγεται ) , καὶ ὥσπερ ὁ αὐτὸς καὶ εἷς , ὅταν μὲν τὰ καθ’ αὑτὰ ὑπάρχοντα τῷ διωρισμένῳ ποσῷ σκοπῆται , ἀριθμητικὸς ἐπονομάζεται , ὅταν δὲ τῷ συνεχεῖ ποσῷ , γεωμέτρης , οὕτω καὶ ἡ καθόλου ἀρετὴ καὶ ἡ καθόλου δικαιοσύνη τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἕν ἐστι , πῇ δὲ διαφέρουσιν . ὅταν μὲν γὰρ ἁπλῶς ὡς ἕξις ψυχῆς σκοπῆται ἀρίστη καὶ μηδέν τι πλέον , ἀρετὴ λέγεται , ὅταν δὲ ὡς χρῆσις πρὸς ἕτερον , δικαιοσύνη ὀνομάζεται . καὶ ἐπεὶ ἄλλη ἐστὶ δικαιοσύνη ἑτέρα τῆς ὅλης καὶ καθόλου ἀρετῆς καὶ δικαιοσύνης , με - ρική τις οὖσα καὶ σύστοιχος τῇ ἀνδρίᾳ καὶ σωφροσύνῃ [ καὶ ] καὶ περὶ ταύτης λεκτέον · ὁμοίως καὶ περὶ τῆς μερικῆς ἀδικίας . καὶ τοῦτο εἰπὼν πρότερον δείκνυσιν ὅτι ἔστι τις ἄλλη δικαιοσύνη καὶ ἀδικία ἑτέρα τῆς καθόλου δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας , εἶτα λέγει τίς ἐστι · πρότερον γὰρ ἐν τοῖς ζητουμένοις τὸ εἰ ἔστι τοῦ τί ἐστιν , ὡς ἐν τῷ Β τῶν Ὑστέρων ἀναλυτικῶν μεμαθήκαμεν . Κατὰ μὲν τὰς ἄλλας μοχθηρίας ὁ ἐνεργῶν ἀδικεῖ μέν , πλεονεκτεῖ δ’ οὐδέν . Μέλλων δεικνύειν ὅτι ἔστι τις ἄλλη δικαιοσύνη παρὰ τὴν καθόλου , πρότερον ὡς γνωριμώτερον δεί|κνυσιν ὅτι ἔστι τις μερικωτέρα ἀδικία , ἄλλη οὖσα τῆς κοινῆς ἀδικίας καὶ καθόλου , ἥτις καὶ ἀντίκειται τῇ ζητουμένῃ μερικωτέρᾳ δικαιοσύνῃ . μεμνήμεθα ὅτι καθόλου δικαιοσύνην καὶ καθόλου δίκαιον ἐλέγομεν τὸν πάντα τὰ ὑπὸ τῶν νόμων διατεταγμένα τηροῦντα καὶ πράττοντα , καθόλου δὲ ἀδικίαν καὶ καθόλου ἄδικον τὸν παράνομον καὶ μὴ κατὰ τὰ τῶν νόμων προστάγματα πολιτευόμενον . εἰ οὖν δειχθῇ ὅτι ἐστι τις ἄλλος ἄδικος παρὰ τὸν παράνομον , δῆλον ἔσται ὡς ἔσται καὶ δίκαιός τις μερικώτερος παρὰ τὸν καθόλου , ὅστις καθόλου , ὡς εἴρηται , νόμιμος δίκαιος λέγεται . ὅτι δέ ἐστιν ὑπὸ τὴν κοινὴν ἀδικίαν , ἥτις ἐστὶ παρανομία , ἀδικία τις ἡ κατὰ τὴν πλεονεξίαν , ἄλλη μὲν οὖσα τῆς καθόλου , ὑπ’ αὐτὴν δὲ τὴν καθόλου οὖσα , καὶ ὁμωνύμως τῇ καθόλου καὶ αὐτὴ ἀδικία λεγομένη , δείκνυσι λέγων · οἱ μὲν γὰρ κατὰ τὰς ἄλλας μοχθηρίας ἐνεργοῦντες πλεονέκται οὐ λέγονται , ἀλλ’ ἄδικοι καὶ παράνομοι · οὔτε γὰρ ὁ ῥίψας τὴν ἀσπίδα ἐν πολέμῳ πλεονεκτεῖ , καίτοι διὰ δειλίαν τοῦτο ποιήσας καὶ διὰ τοῦτο ἀδικῶν καὶ παρανομῶν , οὔθ’ ὁ κακῶς εἰπών τινα πλεονεκτεῖ , καίτοι δι’ ὕβριν τοῦτο ποιήσας καὶ παρὰ νόμον , οὔθ’ ὁ μὴ ἐπαρκέσας τινὶ δεομένῳ , καίτοι δι’ ἀνελευθερίαν τοῦτ’ εἰργασμένος . εἰ οὖν οὗτοι καὶ πάντες ὅμοιοι παράνομοι μὲν καὶ ἄδικοι λέγονται . πλεονέκται δὲ οὔ , δῆλον ὡς ὁ πλεονέκτης ἕτερός ἐστι τούτων , καὶ ἡ πλεονεξία ἄλλη τῆς καθόλου ἀδικίας . καὶ ὥσπερ ἐκείνων ἕκαστος ὃ εἰργάσατο οὐ διὰ πλεονεξίαν ἐποίησεν , ἀλλ’ ὁ μὲν διὰ δειλίαν , ὁ δὲ δι’ ἀνελευθερίαν , ὁ δὲ διὰ χαλεπότητα , οὕτως οὐδ’ ὁ πλεονέκτης κατά τινα τῶν εἰρημένων ἀδικιῶν ἡ κατὰ πάσας ὁμοῦ ἀδικεῖ , ἀλλὰ κατὰ μόνην τὴν πλεονεξίαν , ἥτις πλεονεξία οὐκ ἔστιν οὐ δειλία , οὐκ ἀνελευθερία , οὐκ ὀργή , οὐκ ἄλλο τῶν ὁμοίων οἷς ὁ παράνομος χαρακτηρίζεται . ὥστε ὁ πλεονέκτης ἃ ποιεῖ κατὰ κακίαν τινὰ ποιεῖ καὶ πλεονεκτεῖ · κἀκείνους μὲν ψέγοντες λέγομεν δειλοὺς καὶ ἀνελευθέρους καὶ ὑβριστὰς καὶ ὀργίλους καὶ παρανόμους , τοῦτον δὲ πονηρὸν καὶ πλεονέκτην · κἀκείνους μὲν λέγομεν ἀδικίαν ποιεῖν τοῦτον δὲ πλεονεξίαν . ἐκεῖνοι ἄρα ἄδικοι μέν εἰσι κατὰ τὴν καθόλου ἀδικίαν , οὗτος δὲ ἄοικος κατὰ τὴν μερικωτέραν . καὶ ἔστιν ἡ ἀδικία αὕτη ἤτοι ἡ πλεονεξία ὑπὸ τὴν καθόλου ἀδικίαν , ὡς καὶ ἡ δεία καὶ ἡ θρασύτης , ὠνομασμένη τῷ κοινῷ ὀνόματι ἀδικία ὁμωνύμως τῇ καθόλου ἀδικίᾳ , κἄν μὴ δοκῇ ὁμώνυμος διὰ τὸ ὑποτετάσθαι αὐτῇ , ὡς εἶδος γένει . ὅτι δὲ εἰ γὰρ κατὰ πάσας ὁμοῦ ἀδικεῖ , δῆλον ὡς κτὰ τὴν κοινήν · τὸ γὰρ κοινὸν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἡ ὁμοῦ πάντα · εἰ δὲ κτὰ τὴν κοινήν , ἔσται ἡ πλεονεξία ἡ αὐτὴ τῆ κοινῇ ἀδικίᾳ , καὶ κατηγοροῖτο ἄν ὥσπερ ἡ κοινὴ κατὰ πασῶν τῶν ἄλλων , καὶ ῥηθείη ἄν καὶ ἕκαστος τῶν κατὰ τὰς ἄλλας κακίας ἀμαρτανόντων πλεονέκτης , ὥσπερ καὶ ἄδικος . οὐ λέγεται δὲ ἐκείνων τις πλεο - νέκτης ἀλλ’ ἄδικος · ὥστε οὐδὲ κτὰ πάσας ὁμοῦ τὰς κακίας ὁ πλεονέκτης ἀδικεῖ . εἰ δὲ τοῦτο , ἔστιν ἄρα τις ἄδικος καὶ ἀδικία τις ὡς μέρη τινὰ τῶν ὅλων , τοῦ ἀδίκου καὶ τῆς ἀδικίας τῶν παρὰ τὸν νόμον . ἔτι δὲ εἰ ὁ μὲν τοῦ κερδαίνειν ἕνεκα μοιχεύει καὶ προσλαμβάνει . καὶ διὰ τούτων τὸ αὐτὸ δείκνυσιν ὅτι ἐστὶν ἡ πλεονεξία ἀδικία ἑτέρα τῆς κοινῆς · ἀδικίας . λαμβάνει δὲ δύο μοιχούς , τὸν μὲν μοιχεύοντα οὐ δι’ ἀκολασίαν οἰκείαν , ἀλλὰ διὰ χρήματα διδόμενα αὐτῷ παρὰ τῆς μοιχευομένης ἀκολάστου οὔσης , τὸν δὲ μοιχεύοντα δι’ ἀκολασίαν καὶ διὰ τοῦτο διδόντα τῇ μοιχευομένῃ καὶ ζημιούμενον , καὶ φησὶ τὸν μὲν ἀναλίσκοντα καὶ ζημιούμενον δι’ ἀκολασίαν ἀκόλαστον μὲν καὶ παράνομον λέγεσθαι , πλεονέκτην δὲ μή , τὸν δὲ μοιχεύοντα καὶ λαμβάνοντα πλεονέκτη·ν μέν ( κερδαίνει ἀκόλαστον δ’ οὔ · οὐ γὰρ δι’ ἐπιθυμίαν καὶ ἀκολασίαν , ἀλλὰ διὰ χρημάτων ἔρωτα παρανόμως μίγνυται . ἄλλος ἄρα οὗτος ἄδικος ὁ κερδαίνων καὶ πλεονεκτῶν , καὶ ἄλλος ἐκεῖνος ἄδικος · εἰ δὲ τοῦτο , δύο ἀδικία · . εἰσίν , ἥ τε πλεονεξία καὶ ἡ κοινή , ὑφ’ ἣν αἱ ἄλλαι πονηρίαι καὶ ἡ δι’ ἀκολασίαν μοιχεία . ὅτι δ’ οὐδεὶς πλεονεκτεῖ , οὔθ’ ὁ τὴν ἀσπίδα ῥίψας οὔθ’ ὁ ὑβρίσας οὔθ’ ὁ μοιχεύων καὶ ζημιούμενος , ἀλλὰ μόνον παρανομοῦσι καὶ ἀδικοῦσι κατὰ τὴν κοινὴν ἀδικίαν , οὐδεὶς ἀγνοεῖ · τί γὰρ ἐκέρδανεν ὁ τὴν ἀσπίδα ῥίψας ἢ ὁ κακολογήσας ἢ ὁ τῶν ἑαυτοῦ διὰ μοιχείαν ἀποστερούμενος ; ἄλλοι ἄρα ἄδικοι οὗτοι καὶ ἄλλος ὁ πλεονεκτῶν καὶ κερδαίνων . Ἔτι περὶ μὲν τἄλλα πάντα ἀδικήματα γίνεται ἡ ἐπαναφορὰ ἐπί τινα μοχθηρίαν . | Ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · ἐὰν αἱ μοχθηρίαι καὶ αἱ κακίαι πᾶσαι πρὸς τῷ κοινῷ τῷ τῆς ἀδικίας ὀνόματι καὶ ἰδίῳ τινὶ εἴδει κακίας ὑπάγωνται , οἷον ἡ μοιχεία τῷ τῆς ἀκολασίας εἴδει καὶ ἡ τῶν ὅπλων ἀποβολὴ καὶ ῥῖψις τῷ τῆς δειλίας καὶ ἡ ὕβρις τῷ τῆς χλεπότητος καὶ αἰ ἄλλαι ὁμοίως , καὶ λέγεται ὁ μοιχὸς καὶ ἀκόλαστος καὶ ἄδικος , εἰ οὗν πᾶσαι αἱ ἄλλαι οὕτως , ὁ δὲ πλεονέκτης μόνῳ τῷ τῆς ἀδικίας κοινῷ ὀνόματι λέγεται , δῆλον ὅτι ἔστι τις ἄλλη μερικὴ ἀδικία ἀνάλογον τῇ δειλίᾳ καὶ τῇ ἀκολασίᾳ , ἐν ] ἡ ὁ πλεονέκτης ὑπάγεται . καὶ εἴη ἂν ἡ ἀναλογία τοιαύτη * * πρὸς τὴν ἀκολασίαν , ὡς ὁ πλεονέκτης πρὸς τὴν μερικὴν ἀδικίαν , καὶ ὡς ἡ ἀκολασία πρὸς τὴν ἀδικίαν , οὕτως ἡ μερικὴ ἀδικία πρὸς τὴν κοινὴν ἀδικίαν . δῆλον τοίνυν γέγονεν ἤδη ὡς ἔστι τις ἀδικία ἄλλη παρὰ τὴν ὅλην ἀδικίαν ἐν μέρει , συνώνυμος τῇ ὅλῃ ἀδικίᾳ . ἔθος δὲ’ Ἀριστοτέλει συνώνυμα λέγειν καὶ τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν λεγόμενα , ἃ ὡς ἐν τῷ τρίτῳ τῶν Μετὰ τὰ Φυσικὰ * * μεταξύ ἐστι τῶν τε συνωνύμων καὶ τῶν κυρίως ὁμωνύμων . ὅτι ὁ ὁρισμὸς ἐν τῷ αὐτῷ γένει · ἄμφω γὰρ ἐν τῷ πρὸς ἕτερον . ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ παρόντος βιβλίου μέχρι καὶ τοῦδε τὴν ἐν μέρει κακίαν συνώνυμον λέγων τῇ ὅλῃ κακίᾳ ἤτοι τὴν ἐν μέρει ἀδικίαν τῇ ὅλῃ ἀδικίᾳ ( εἰσὶ δὲ τῇ ἀληθείᾳ οὐ συνώνυμοι , ἀλλὰ μέσαι τῶν συνωνύμων καὶ ὁμωνύμων ) , δι’ ὧν παρατίθεται ἐμφαίνει ὡς οὐχ ἁπλῶς συνωνύμους τὰς ἀδικίας ἐκάλει , ἀλλὰ πῇ , οἷά ἐστι τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν , ἃ τρόπον μέν τινα συνώνυμά ἐστιν , ὡς ἐν τοῖς Μετὰ τὰ Φυσικὰ δέδεικται , τρόπον δέ τινα ὁμώνυμα . καθ’ ὅσον μὲν γὰρ ὁ ὁρισμὸς αὐτῶν , ὡς αὐτός φησιν , ἐν τῷ αὐτῷ γένει ἐστί , κατὰ τοῦτο συνώνυμόν ἐστι · πῶς δὲ ἐν τῷ αὐτᾷ γένει καὶ ἐν τίνι γένει , ἐδήλωσεν εἰπὼν ἄμφω γὰρ ἐν τῷ πρὸς ἕτερον , 2 . ) ἥ τε κοινὴ ἀδικία καὶ ἡ κατὰ τὴν πλεονεξίαν , ἣν ἐπὶ μέρους λέγομεν · ἀμφότεραι γὰρ αἱ ἀδικίαι ἐν τῷ πρὸς ἑτέρους ἁμαρτάνειν τὸ εἶναι ἔχουσι . κατὰ μὲν δὴ τοῦτο συνώνυμοί εἰσι . καθ’ ὅσον δὲ ἡ μὲν ἐν μέρει ἀδικία ἡ κατὰ πλεονεξίαν περὶ τιμήν ἐστι καὶ χρήματα ( λέγοι δ’ ἂν καὶ χρήματα τὰ τυχηρὰ τῶν ἀγαθῶν , ἐν οἷς δι’ ἡδονὴν τὴν ἀπὸ τοῦ κέρδους ἡ πλεονεξία ) ἡ δὲ καθόλου ἀδικία περὶ πάντα περὶ ὅσα ὁ νόμιμος καὶ σπουδαῖος , κατὰ δὴ τοῦτο πάλιν ὁμώνυμοί εἰσιν αἱ ἀδικίαι . δύνανται δὲ καὶ συνώνυμοι λέγεσθαι μὴ κατὰ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι γένει , ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀμφοτέρων ὁ αὐτός πώς ἐστι λόγος καὶ κοινός . ἀμφότεραι γὰρ ἕξεις εἰσὶ πρακτικαί , διαφέρει δὲ ὅτι ἡ μὲν πλεονεξία τῶν αἰσχρῶν ἐστι πρακτική , ἡ δὲ περὶ ὅσα ἐστὶν ὁ σπουδαῖος . εἰπὼν δὲ ἀλλ’ ἡ μὲν πλεονεξία περὶ τιμὴν καὶ χρήματα ( σπουδάζει γὰρ ἀεὶ τὸ πλέον ἡ καὶ τὸ ἔχειν ὁ πλεονέκτης ) ἐπήγαγεν ἢ σωτηρίαν , λέγων σωτηρίαν ἁπλῶς πᾶν ὃ σωστικόν ἐστιν ἡμῶν καὶ εἰς τὸ ζῆν ἢ εὖ ζῆν συντελεῖ . ἐπεὶ δὲ περὶ ἃ ἡ πλεονεξία ἐστὶ πολλά εἰσι καὶ διάφορα κατ’ εἶδος , οὔκ εἰσι δὲ ἑνὶ ὀνόματι περιειλημμένα , ἐπήγαγεν ἡ εἴ τινι ἔχοιμεν ἑνὶ ὀνόματι περιλαβεῖν , δυνάμει λέγων ‘εἴπερ εἶχον ἑνὶ ὀνόματι πάντα δηλῶσαι , περὶ ἅ ἐστιν ἡ πλεονεξία , οὐκ ἄν ἔλεγον τιμήν , χρήματα , σωτηρίαν , ἀλλ’ εἶπον ἄν ὅτι ὁ μὲν πλεονέκτης ἐστὶ περὶ τόδε , ὁ δὲ καθόλου ἄδικος περὶ τόδε · ἐπεὶ δὲ οὐ κεῖται αὐτοῖς ὄνομά τι κοινόν , ἀνάγκη αὐτὰ λέγειν τοῖς οἰκείοις ὀνόμασιν . οὕτως οὖν δείξας ὅτι ἔστι τις ἐν μέρει ἀδικία ἑτέρα τῆς καθόλου , ἔχων δὲ ἀπὸ ταύτης τῆς ἀποδείξεως ὅτι ἔστι καὶ δικαιοσύνη τις ἑτέρα τῆς καθόλου εἴρηται γὰρ ὅτι τῶν ἐναντίων ἄν θάτερον λέγηται πλεοναχῶς , καὶ τὸ λοιπὸν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πλεοναχῶς λέγεται ) , συμπεραίνεται λέγων ὅτι μὲν οὖν εἰσι δικαιοσύναι πλείους , καὶ ἑτέρα τις παρὰ τὴν ὅλην , δῆλον · ἡ γὰρ κατὰ τὸ ἴσον δικαιοσύνη , ὡς εἴρηται , ἑτέρα τίς ἐστι τῆς ὡς νομιμότητος καὶ καθόλου δικαιοσύνης . ὅτι μὲν οὖν πλείους εἰσὶ δικαιοσύναι , δέδεικται · τίς δὲ τῷ γένει ἡ ὡς ἐν μέρει δικαιοσύνη καὶ ὁποία τις τὸ εἶδος , ληπτέον . ἔστι δὴ οὗν τῷ γένει τέως ἰσότης . ἐπεὶ γὰρ ἄδικον κεῖται τό τε παράνομον καὶ τὸ ἄνισον , δίκαιον δὲ τό τε νόμιμον καὶ ἴσον , κατὰ μὲν τὸ παράνομον ἡ προτέρα ἤτοι ἡ ὅλη ἀδικία ἐστί , κατὰ δὲ τὸ ἄνισον ἡ ὡς μέρος ἀδικία · ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ μὲν τὸ νόμιμον ἡ ὅλη δικαιοσύνη , κατὰ δὲ τὸ ἴσον ἡ ὡς μέρος , περὶ ἧς εἰπεῖν πρόκειται . ἐπεὶ δὲ τὸ ἄνισον καὶ τὸ πλεῖον οὐ ταὐτόν , ἐξ ἀναλογίας τινὸς δείκνυσι τὴν διαφορὰν τῆς τε μερικῆς ἀδικίας καὶ τῆς ὅλης ἀδικίας , καὶ τῆς μερικῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ὅλης , δυνάμει λέγων , ὡς τὸ πλέον πρὸς τὸ ἄνισον , οὕτω ἡ μερικὴ δικαιοσύνη πρὸς τὴν ὅλην δικαιοσύνην . ἀμφότεραι γὰρ ἥ τε μερικὴ δικαιοσύνη καὶ τὸ πλέον ὡς μέρος ἐν ὅλοις εἰσίν , ἡ μὲν τῇ δικαιοσύνῃ , τὸ δὲ πλέον τῶ ἀνίσῳ . ὅτι δὲ τὸ πλέον μέρος ἐστὶ τοῦ ἀνίσου , δείκνυσι λέγων τὸ μὲν γὰρ πλέον ἄνισον , ὡς καὶ ὁ ἄνθρωπος ζῷον , οὐ μὴν τὸ | ἄνισον πλέον , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ζῷον ἄνθρωπος . ἔστι γὰρ ἄνισον καὶ τὸ ἔλαττον , καὶ κατηγορεῖται τὸ ἄνισον κατὰ ἀμφοτέρων , τοῦ τε πλείονος καὶ τοῦ ἐλάττονος . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ πλέον ἅπαν ἄνισόν ἐστιν , οὐ μὴν καὶ τὸ ἄνισον πᾶν πλέον τὸ γὰρ ἔλαττον , ὡς εἴρηται , ἄνισον ὂν οὐκ ἔστι πλέον ) ἐπήγαγε καὶ τὸ ἄδικον καὶ ἡ δικαιοσύνη οὐ ταὐτά , τουτέστι τὸ μερικὸν ἄοικον καὶ δίκαιον καὶ ἡ μερικὴ ἀδικία καὶ δικαιοσύνη οὐ ταὐτὰ ἐκείνοις , τοῖς ὅλοις δηλονότι , ἀλλ’ ἕτερα ἐκείνων ὃν τρόπον καὶ τὸ μέρος τοῦ ὅλου . σαφῆ δὲ τὰ ἑξῆς διὰ τὸ πολλάκις εἰρῆσθαι περὶ αὐτῶν . Σχεδὸν γὰρ τὰ πολλὰ τῶν νομίμων τὰ ἀπὸ τῆς ὅλης ἀρετῆς προσταττόμενά ἐστι . Εἰπὼν ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νομίμων τὰ ἀπὸ τῆς ὅλης ἀρετῆς προσταττόμενά εἰσι καθ’ ἑκάστην γὰρ ἀρετὴν προστάττει ζῆν · προστάττει γὰρ ὁ νόμος καὶ τὰ τῆς ἀνδρίας πράττειν τοὺς πολίτας καὶ τὰ τῆς σωφροσύνης καὶ τὰ τῆς φρονήσεως · ὁμοίως κωλύει ποιεῖν τὰ τῶν ἐναντίων ταῖς ἀρεταῖς μοχθηριῶν . ταῦτα δὲ λέγει ὡς δεικτικὰ τοῦ τὴν ὡς νομιμότητα δικαιοσύνην πασῶν τῶν ἀρετῶν εἶναι χρῆσιν πρὸς ἄλλους , καὶ διὰ τοῦτο τελείαν καὶ ὅλην ἀρετήν ) εἰπὼν δὴ ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νομίμων σχεδὸν τὰ ἀπὸ τῆς ὅλης ἀρετῆς προσταττόμενά εἰσιν , ἐπάγει ὡς ἐξηγητικὸν τοῦ σχεδὸν τὸ τἁ δἑ ποιητικὰ τῆς ὅλης ἁρετῆς ἐστι τῶν νομίμων ὅσα νενομοθέτηται περὶ παιδείαν τὴν πρὸς τὸ κοινόν . ἔστι γάρ τινα τῶν νομίμων ( καὶ τίνα ταῦτα , λέγει ἐν ταῖς Πολιτείαις ) ἔστι δ’ οὗν τινα νομίμων ἃ οὐ περὶ τοῦ πῶς δεῖ ζῆν διορίζεται , ἀλλὰ # x003E ; τοῦ πῶς ἂν ἀγαθοὶ καὶ σπουδαῖοι καὶ ἐνάρετοι γένοιντο οἱ πολῖται εἰσηγοῦνται . ὁ γὰρ ἔμφρων νομοθέτης οὐ μόνον περὶ τούτων νομοθετεῖ καθ’ ἃ ζῆν δεῖ τοὺς τῆς αὐτῆς πολιτείας μετέχοντας , οἷον περὶ οἰκοδόμων , περὶ ὑφαντῶν , περὶ ἁπλῶς πάντων τεχνιτῶν , ἀλλὰ καὶ περὶ γεωργῶν καὶ στρατιωτῶν , καὶ ἐμπόρων , καὶ ἄλλων πολλῶν , δι’ ὧν αἱ πολιτεῖαι συνίστανται , οὐ μόνον δὴ περὶ τούτων νομοθετεῖ , ἀλλὰ πολὺ δὴ πρότερον περὶ τῆς παιδείας τῶν μελλόντων ἔσεσθαι ἀγαθῶν τε καὶ νομίμων πολιτῶν προαγορεύει ἅπερ ἐστὶ ποιητικὰ τῆς ὅλης καὶ κοινῆς καὶ τελείας ἀρετῆς . ἑκάστην δὲ παιδείαν τοὺς πολίτας παιδεύει κατὰ τὴν πρὸς τὸ κοινὸν ἀναφοράν · ἃ γὰρ τῷ κοινῷ καὶ τῇ καθεστηκυίᾳ πολιτείᾳ συμφέρει , ταῦτα ὁ νομοθέτης ἀξιοῖ παιδεύεσθαι τοὺς μέλλοντας ἔσεσθαι ἀγαθοὺς πολίτας . ταῦτα δὲ τὰ τοὺς ἀγαθοὺς πολίτας ποιοῦντά ἐστι καὶ ποιητικὰ τῆς ὅλης ἀρετῆς καὶ τῆς τοιαύτης ἤτοι τῆς ὅλης δικαιοσύνης . εἰπὼν δὲ ὅτι τὰ ποιητικὰ τῆς ὅλης ἀρετῆς τῶν νομίμων ἐστὶν ὅσα νενομοθέτηται περὶ παιδείας τῆς πρὸς τοὺς πολίτας ἐπάγει λέγων περὶ δὲ τῆς καθ’ ἕκαστα παιδείας , καθ’ ἣν ἀπλῶς ἀνὴρ ἀγαθός ἐστιν , ὕστερον δι’ ὁριστέον , καὶ τοῦτο ποιήσει ἐν ταῖς Πολιτείαις . οὐ γὰρ ὁ ἀγαθὸς ἀνὴρ ἤδη καὶ πολίτης ἀγαθός . ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἀγαθαῖς καὶ καλῶς ἐχούσαις πολιτείαις ὁ ἀγαθὸς ἀνὴρ καὶ πολίτης ἀγαθός ἐστιν , ἐν δὲ ταῖς μοχθηραῖς καὶ κακῶς ἐχούσαις οὔτε ὁ ἀγαθὸς ἀνὴρ καὶ ἀγαθὸς πολίτης ἐστὶν οὔτε ὁ ἐν ἐκείναις ἀγαθὸς πολίτης ἀγαθός ἐστιν ἀνήρ . τῆς μὲν γὰρ ἀγαθῆς καὶ καλῶς ἐχούσης πολιτείας καὶ ὁ πολίτης ἀγαθός · ἐπεὶ γὰρ οὐχ ἀπλῶς ἀγαθόν , ἀλλὰ πολίτην ἀγαθὸν ἐκεῖνον λέγομεν τὸν πάντα τρόπον ποιοῦντα τὰ εἰς σωτηρίαν τῆς πολιτείας συντελοῦντα , δῆλον ὅτι τὰ εἰς σύστασιν καὶ διαμονὴν καὶ σωτηρίαν τῆς ἀγαθῆς πόλεως σπεύδων ποιεῖν καὶ ἀγαθός ἐστιν ἀπλῶς καὶ πολίτης ἀγαθός · ὁ δὲ τὰ εἰς σύστασιν μοχθηρᾶς καὶ παντοίως φαύλως ἐχούσης πολιτείας σπουδάζων πολίτης μὲν ἀγαθός ἐστιν , ἁπλῶς δ’ ἀγαθὸς οὐκ ἔστιν . οὐ γὰρ διασώζεσθαι ἔσπευδε μοχθηρὰν πολιτείαν , εἰ ἀγαθὸς ἀπλῶς ἦν · οὐδεὶς γὰρ φιλεῖ ἀγαθὸς καὶ μένειν βούλεται τὰ φαῦλα . ὥστε ὁ ἁπλῶς ἀγαθὸς ἐν φαύλῃ πολιτείᾳ πολίτης ἀγαθὸς οὐκ οὐκ ἀεὶ ὁ αὐτὸς καὶ εἷς ἀγαθός ἐστι καὶ πολίτης ἀγαθός , ἀλλά ποτε , ἐν τῇ καλῶς δηλονότι ἐχούσῃ πολιτείᾳ . διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς οὕτως εἶπεν · οὐ γὰρ ἴσως ταὐτὸν ἀνδρί τε ἀγαθῷ εἶναι καὶ πολίτῃ ταντί . τῆς δὲ κατὰ μέρος δικαιοσύνης καὶ τοῦ κατ’ αὐτὴν δικαίου ἓν μέν ἐστιν εἶδος . Μέλλων λέγειν περὶ τῆς κατὰ μέρος δικαιοσύνης διαιρεῖ αὐτὴν εἰς δύο . εἴτε δὲ μέρη αὐτῆς δεῖ λέγειν εἰς ἃ διαιρεῖται , εἴτε εἴδη , νῦν οὐ πρόκειται σκοπεῖν · τὴν δ’ οὖν τοιαύτην διελὼν εἰς δύο λέγει περὶ ἑκατέρου ὁποῖόν τί ἐστι . μαθόντες γὰρ τὰ μέρη ἔχομεν καὶ τὸ ὅλον ὁποῖόν τί ἐστιν , εἴπερ τὸ ὅλον ἡ τὸ γένος μηδέν τί ἐστι παρὰ τὰ μέρη ἢ τὰ εἴδη . λέγει τοίνυν ὅτι ταύτης ἓν μέν ἐστιν εἶδος τὸ ἐν ταῖς διανομαῖς , τὰ δὲ διανεμόμενα καὶ μεριζόμενα παρὰ τοῦ δικαίου πρός τινας ἢ τιμαί εἰσιν , οἷον ἀξιώματα , στέφανοι , ἀνδριάντων ἀναστηλώσεις καὶ τοιαῦθ’ ἕτερα , ἡ χρήματα . ἐν δὲ τοῖς χρήμασίν ἐστι καὶ τὰ νομίσματα ἢ γῆ ἡ ἄμπελοι ἢ οἰκόπεδα ἢ ὅσα νέμονται τοῖς κοινωνοῦσι τῆς πολιτείας , οἷον βασιλείας ἢ ἀριστοκρατίας ἢ τιμοκρατίας ἢ δημοκρατίας · ἐν τούτοις γὰρ ἐνδέχεταί τινας πλέον ἔχειν τῆς ἀξίας αὐτῶν ἢ ἔλαττον , ἃ τῆς | τοῦ ἀδίκου μοίρας ἐστί , τινὰς δὲ τὸ κατ’ 63v ἀξίαν καὶ ἴσον , ὅπερ ἐστὶ τῆς δικαιοσύνης . καὶ ἔστι τοῦτο τὸ διανεμητικὸν δίκαιον κτὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν . ἓν μὲν οὖν εἶδος τῆς ἐν μέρει δικαιοσύνης τοῦτο , ἕτερον δὲ τὸ ἐπανορθωτικόν , ὃ ὁρῶμεν καθ’ ἑκάστην τοὺς δικαστὰς ποιοῦντας · τὰς γὰρ γινομένας ἐν τοῖς συναλλάγμασιν ἀνισώσεις καὶ ἀδικίας πειρῶνται ἰσάζειν , καὶ γίνεται τοῦτο κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν . ἐπεὶ δὲ τὰ τοιαῦτα εἴδη κατὰ τὰς ἀναλογίας ταύτας γίνονται , ῥητέον πρότερον τίνες εἰσὶν αὗται καὶ πῇ διαφέρουσιν ἀλλήλων , εἶθ’ οὕτω τὴν Ἀριστοτέλους λέξιν μετιτέον . καὶ πρῶτον ῥητέον , τίς ἐστιν ἡ ἀριθμητικὴ ἀναλογία . ἔστι δὲ ἀριθμητικὴ ἀναλογία , ὅταν τριῶν ἢ καὶ πλειόνων ὅρων ἐφεξῆς κειμένων ἡ μὲν πρὸς ἀλλήλους διαφορὰ κατὰ τὸ ποσὸν ἡ αὐτὴ ὑπάρχῃ , τουτέστιν ἐν ἰσότητι , κατὰ δὲ τὸν λόγον καὶ τὴν τῶν λόγων ποιότητα μὴ # x003E ; αὐτὴ ἀλλ’ ἑτέρα . οἷον ἔστωσαν ὅροι ὁ ὀκτώ , ὁ ἑπτά , ὁ ἕξ , ἢ ὁ δ , ὁ ( ?? ) , ὁ β . ἐν τούτοις ὅσον ὑπερέχει ὁ ὀκτὼ τοῦ ἑπτά , τοσοῦτον καὶ ὁ ἑπτὰ τοῦ ἕξ · μονάδι γὰρ ἑκάτερος ἑκατέρου . ὁμοίως καὶ ὅσον ὁ τέσσαρα τοῦ τρία , τοσοῦτον καὶ οὗτος τοῦ δύο · ἐν μονάδι γοῦν καὶ τούτων ἡ πρὸς ἀλλήλους διαφορά · ἐν ἰσότητι ἄρα τῇ κατὰ τὸ ποσόν . καὶ μετέχουσιν ἐν ταῖς πρὸς ἀλλήλους διαφοραῖς ποσοῦ μὲν ἴσου , ποιοῦ δὲ οὐδαμῶς . ὁ γὰρ τέταρτος πρὸς τὸν τρίτον τὸν τοῦ ἐπιτρίτου λόγον ἔχει · περιέχει γὰρ ὁ δ τὸν τρία καὶ τὸ τρίτον αὐτοῦ τὴν μονάδα · ὁ δὲ τρίτος πρὸς τὸν β τὸν τοῦ ἡμιολίου · ἔχει γὰρ ὁ τρίτος ἐν ἑαυτῷ τὸν δύο καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ δύο τὴν μονάδα . ὥστε ἡ πρὸς ἀλλήλους τούτων διαφορὰ τῷ μὲν ποσῷ καὶ τῇ ἰσότητι ἡ αὐτή ἐστι , τῷ δὲ λόγῳ καὶ τῇ ποιότητι ἑτέρα · ἄλλος γὰρ λόγος ὁ ἐπίτριτος καὶ ἄλλος ὁ ἡμιόλιος . πάλιν ἔστωσαν ὁ ὀκτώ , ὁ ἕξ , ὁ τέσσαρα , καὶ ἐν τούτοις ἡ μὲν κατὰ τὸ ποσὸν διαφορὰ ἡ αὐτή · δυάδι γὰρ ὁ ὀκτὼ τοῦ ἓξ καὶ ὁ ἓξ τοῦ τέσσαρα διαφέρουσιν · ἡ δὲ κατὰ τὸ ποιὸν καὶ τὸν λόγον οὐχ ἡ αὐτή , ἀλλ’ ἔστιν ὁ μὲν ὀκτὼ τοῦ ἓξ ἐπίτριτος , ὁ δὲ ἓξ τοῦ δ ἡμιόλιος . ἀναλογία οὖν ἀριθμητική ἐστιν ἡ ποσοῦ μὲν ἴσου ἐν ταῖς διαφοραῖς , ποιοῦ δὲ μὴ ἴσου ἢ μὴ ὁμοίου μετέχουσα . ἐπειδὴ δὲ καὶ συνημμένης καὶ διεζευγυένης ἀναλογίας μεμνῆσθαι μέλλει ὁ Ἀριστοτέλης , ῥητέον καὶ περὶ τούτων , τίνες εἰσὶν αὗται . ὅταν μὲν γὰρ ὁ αὐτὸς καὶ εἷς ὅρος πρόλογός τε καὶ ὑπόλογος πρὸς τοὺς ἄκρους ὑπακούοι , τουτέστι δὶς ὁ αὐτὸς καὶ εἷς λέγοιτο , συνημμένη ἡ τοιαύτη ἀναλογία λέγεται , ὡς ἔχει ἐπὶ τῶν ἐκκειμένων ὅρων · δὶς γὰρ ὁ αὐτὸς λέγεται . φαμὲν γὰρ ὅσον ὁ δ τοῦ ( ?? ) ὑπερέχει , τοσοῦτον καὶ ὁ ( ?? ) τοῦ β · δὶς ἄρα ὁ τρίτος εἴρηται . καὶ πάλιν ὅσον ὁ ὀκτὼ τοῦ ἓξ ὑπερέχει , τοσοῦτον καὶ ὁ ἓξ τοῦ δ · δὶς κἀνταῦθα ὁ ἓξ ἐρρήθη . ἢ καὶ οὕτω · ᾧ ὑπερέχει ὁ ὀκτὼ τοῦ ἕξ , τούτῳ καὶ ὁ ἓξ τοῦ δ . ἡ μὲν οὗν συνημμένη ἀναλογία αὕτη , ἡ δὲ διεζευγμένη ἥδε · ᾧ ὑπερέχει ὁ ἡ τοῦ ( ?? ) , τούτῳ καὶ ὁ δ τοῦ β · ἐν τούτοις γὰρ ἅπαξ ὁ ( ?? ) εἴρηται , ὁμοίως καὶ ὁ δ . γεωμετρικὴ δὲ ἀναλογία , ἣ καὶ κυρίως ἀναλογία ἐστὶ καὶ λέγεται , ἐστὶν ὅταν τριῶν ἢ καὶ πλειόνων ὅρων ὡς ἔχει ὁ μέγιστος κατὰ τὸ ποιὸν πρὸς τὸν μέσον ἢ τὸν ἐφεξῆς , οὕτω καὶ ὁ μέσος ἢ ὁ ἐφεξῆς πρὸς τὸν ὑπ’ αὐτόν . ὅταν τοίνυν τῇ μὲν ποιότητι διαφέρωσι τῇ αὐτῇ , τῇ δὲ ποσότητι μὴ τῇ αὐτῇ , ἡ τοιαύτη ἀναλογία γεωμετρικὴ καλεῖται . ἔστωσαν ὅροι ὁ θ , ὁ ( ?? ) , ὁ δ · ἐν τούτοις γὰρ ὡς ὁ πρῶτος ὁ θ πρὸς τὸν ὑπ’ αὐτὸν τὸν ( ?? ) , οὕτως ὁ ( ?? ) ὁ δεύτερος πρὸς τὸν τρίτον τὸν δ · ἐν τῷ αὐτῷ γὰρ λόγῳ · ἡμιόλιος γὰρ καὶ ὁ θ τοῦ ( ?? ) καὶ ὁ ( ?? ) τοῦ δ . καὶ ἔστιν ὁ μὲν λόγος ὁ αὐτός , οὐ μὴν ἡ μεταξὺ ποσότης ἴση ἐστὶν ἀλλ’ ἄνισος · ἔστι γὰρ μεταξὺ τοῦ μὲν θ καὶ ( ?? ) ὁ ( ?? ) , τοῦ δὲ ( ?? ) καὶ δ ὁ β . πάλιν ἔστωσαν ὅροι ὁ ( ?? ) , ὁ ιβ , ὁ θ · κἀνταῦθα ὡς ὁ ( ?? ) πρὸς τὸν ὑπ’ αὐτὸν ιβ , οὕτω καὶ ὁ ιβ πρὸς τὸν θ · ἐν ἐπιτρίτῳ γὰρ λόγῳ . ἔχει γὰρ ὁ ( ?? ) τὸν ιβ καὶ τὸ τρίτον τοῦ ιβ τὰ δ , ὁμοίως καὶ ὁ ιβ τὸν θ καὶ τὸ τρίτον τοῦ θ τὰ ( ?? ) κἀν τούτοις ἡ τῶν λόγων ποιότης καὶ ταὐτότης ] ἡ αὐτή , ἡ δὲ μεταξὺ τῶν ὅρων ποσότης ἑτέρα · ὁ μὲν γὰρ ( ?? ) τοῦ ιβ τετράδι διαφέρει , ὁ δὲ ιβ τοῦ θ τριάδι . ἔστι δὲ ἡ ἀναλογία αὕτη συνημμένη · δὶς γὰρ ὁ ιβ λαμβάνεται . διεζευγμένη δὲ ἥδε · ὡς ὁ ( ?? ) πρὸς τὸν ( ?? ) , ὁ δ πρὸς τὸν β ἐν διπλασίονι λόγῳ , καὶ ὁ αὐτὸς λόγος , οὐχ ἡ αὐτὴ δὲ ποσότης . τούτων οὕτω προειλημμένων ἐπὶ τὰ ἑξῆς τῶν Ἀριστοτέλους ἰτέον . Ἓν δὲ τὸ ἐν τοῖς συναλλάγμασιν διορθωτικόν . τούτου δὲ μέρη δύο . Γοῦ ἐν τοῖς συναλλάγμασι διορθωτικοῦ δύο , φησίν , εἰσὶ μέρη . τῶν γὰρ συναλλαγμάτων , φησί , τὰ μὲν ἑκούσια τὰ δ’ ἀκούσια . ὅταν μὲν γὰρ δοίη τις σῖτον καὶ λάβοι οἶνον ἢ νόμισμα , ἢ δανείσῃ ἑκὼν ἢ ἐγγυήσηται , ἑκούσια τὰ τοιαῦτα συναλλάγματα . καὶ γὰρ καὶ ὁ δανείζων καὶ ὁ ] λαμβάνων ἐγγυητὴν ἀνταλλαγὴν εἰργάσατο ( ἔλαβε γὰρ ἀντὶ τῶν τρόπον τινὰ τὴν ἐγγύην ) καὶ ὁ πρὸς ἡμέρας τινὰς δοὺς τὸν οἰκεῖον βοῦν εἰς ἐργασίαν γῆς τινι καὶ λαβὼν ἀντὶ τούτου νόμισμα ἢ σῖτον ἢ καὶ ἵππον , χρῄζων δι’ αὐτοῦ ἀπελθεῖν που συνάλλαγμα πεποίηκε , καὶ ὁ παρακαταθέμενος πρός τινα ἀντηλλάξατο · ἔλαβε γὰρ τρόπον | τινὰ ἀντὶ τῆς παρακαταθήκης τὴν τοῦ ἀνδρὸς χρηστότητα . ὅταν οὖν ἐπὶ τούτων ὁ ἐξωνησάμενος τὶ μὲν τοῦ τιμήματος δοίη , τὶ δὲ δοῦναι φήσει , μὴ διδοῖ δέ , ὅπερ οὐδέν ἐστιν ἄλλο ἢ ἀδικεῖν , τοῦ ἐπανορθωτικοῦ δεόμεθα δικαίου · τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς παρακαταθήκης καὶ τῶν λοιπῶν . ἑκούσια δὲ λέγονται τὰ συναλλάγματα ταῦτα οὐ διὰ τὰ ὕστερον ἀποβαίνοντα , ἀλλ’ ὅτι τὴν ἀρχὴν ἑκουσίως γεγόνασιν . ἑκούσια μὲν ταῦτα , ἀκούσια δέ , ὡς εἴρηκεν ἐν τῷ τρίτῳ τῆς παρούσης πραγματείας , τά τε ἀγνοούμενα καὶ τὰ βίᾳ · ἀγνοούμενα δὲ κλοπὴ καὶ τὰ λοιπὰ ἃ καταλέγει . ἀλλὰ πῶς συναλλάγματα ταῦτα λέγεται ; ἢ ὅτι ὁ κλέψας ἀντὶ τῶν κλεμμάτων ὁτὲ μὲν δίδωσιν ἕτερά τινα , ὁτὲ δὲ μαστιγοῦται , καὶ γέγονε τρόπον τινὰ δόσις καὶ λῆψις , ὅ ἐστι τὸ συναλλάσσειν . λαβὼν γὰρ χρήματα ἤ τι ἄλλο ὁ κλέψας δέδωκεν ἀντ’ ἐκείνων εὐθύνας · ὁμοίως καὶ ὁ μοιχεύσας ἢ χρήματα δέδωκεν ἢ δεινόν τι πέπονθε , καὶ ὁ διὰ φαρμακοδοσίας ἀνελών τινα ἐπίσης τούτοις ὅμοιόν τι πέπονθεν . ὁμοίως καὶ ὁ δοῦλον ἀπατήσας καὶ ὁ φονεύσας ἀντάλλαγμα δίδωσι . προαγωγὸς δὲ κυρίως λέγεται ὁ τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα μοιχᾶσθαι προτρεπόμενος · νῦν δὲ προαγωγίαν οὐ ταύτην ὁ Ἀριστοτέλης φησί , ἀλλὰ τὴν # x003E ; ἄγνοιαν τοῦ οἰκείου ἀνδρὸς μοιχείαν τῆς μοιχευομένης . τῆς οὖν τοιαύτης μοιχείας λαθραίας οὔσης , ἐπειδὰν γνωσθῇ , διόρθωσις γίνεται καὶ τὸ διορθωτικὸν δίκαιον . εἰπὼν δὲ τίν εἰσὶ τὰ δι’ ἄγνοιαν ἀκούσια , λέγει καὶ τίνα τὰ βίᾳ , ὅτι αἰκίαι , θάνατοι , δεσμοί , καὶ ἔστι καὶ ἐπὶ τούτων τὸ ἐπανορθωτικόν · λαμβάνει γὰρ ὁ μαστιγωθεὶς ἢ δεσμευθείς τι ἀνθ’ ὧν βίᾳ πέπονθεν . ἀλλὰ καὶ ὁ φονευθεὶς ἔλαβε τρόπον τινά · ἃ γὰρ ἡ γυνὴ ἢ οἱ συγγενεῖς τοῦ φονευθέντος ἔλαβον , τρόπον τινὰ ἐκείνω δέδοται . Ἐπεὶ δ’ ὅ τε ἄδικος ἄνισος καὶ τὸ ἄδικον ἄνισον , δῆλον ὅτι καὶ μέσον τί ἐστι τοῦ ἀνίσου . Διὰ τούτων δείκνυσιν ὅτι τὸ δίκαιον μέσον καὶ ἡ δικαιοσύνη μεσότης , ὅπερ ἐστὶν ἴδιον τῆς ἀρετῆς . εἴρηται πολλάκις καὶ δέδεικται ὅτι αἱ ἀρεταὶ μεσότητές εἰσιν . εἰ γὰρ τὸ ἄδικον ἄνισον , δῆλον ὅτι τὸ δίκαιον ἴσον διὰ τοῦ λέγοντος τόπου , εἰ τὸ ἐναντίον ὑπάρξει τῷ ἐναντίῳ , καὶ τὸ λοιπὸν τῷ λοιπῷ . ἐπεὶ γὰρ ἀντίκειται τὸ ἴσον τῷ ἀνίσῳ καὶ τὸ δίκαιον τῷ ἀδίκῳ , ὑπάρχει δὲ τὸ ἄνισον τῷ ἀδίκῳ , τὸ ἴσον ὑπάρξει τῷ δικαίῳ , καὶ ἔσται ἐξ ἀνάγκης τὸ δίκαιον ἴσον . ἔσται οὖν τὸ δίκαιον μέσον τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος . ὃ καὶ ἄνευ λόγου δοκεῖ πᾶσι , λέγων λόγον τὸν λέγοντα τόπον δύο ἀντιθέσεων οὐσῶν , εἰ τὸ ἓν τῶν ἀντικειμένων ἐν τῷ ἑνὶ τῶν ἀντικειμένων ἐστί , καὶ τὸ λοιπὸν ὑπὸ τὸ λοιπὸν ἔσται · καὶ εἴρηται πῶς . ἔστι δὲ τὸ ἴσον ἐν ἐλαχίστοις δυσίν . ἐπεὶ τὸ ἴσον τῶν πρός τι , τῶν πρός τι δὲ τὸ εἶναί ἐστιν ἐν τῷ πρός τί πὼς ἔχειν , καὶ τῷ ἴσῳ ἄρα τὸ εἶναί ἐστιν ἐν τῷ πρός τί πω ἔχειν , ἤτοι πρὸς ἴσον · τὸ γὰρ ἴσον ἴσῳ ἴσον . συλλογιστέον δὴ οὕτως · τὸ ἴσον πρός τι , τὸ πρός τι ἐν δυσί , τὸ ἴσον ἐν δυσίν . ὅτι δὲ τὸ πρός τι ἐν δυσί , δῆλον · τὸ γὰρ διπλάσιον ἡμίσεος καὶ ὁ πατὴρ υἱοῦ . καὶ τὸ ἴσον ἄρα ἐκείνῳ ἴσον , πρὸς ὃ λέγεται ἴσον . καὶ ἐπεὶ τὸ δίκαιον ἴσον , τὸ δ’ ἴσον ἐν δυσί , καὶ τὸ δίκαιον ἐν δυσί , τῷ νεμομένῳ πράγματι καὶ τῷ πρὸς ὃν ἡ νομή · καὶ ἔσται ὡς μὲν ἁπλῶς ἴσον ἐν δυσί ( τὸ γὰρ ἴσον , ὡς ἴσῳ ἴσον ) , ὡς δὲ δίκαιον ἐν τέ·τρασι , τοῖς τε λαμβάνουσι καὶ τοῖς διανεμομένοις χρήμασιν ἢ τιμαῖς . κἂν γὰρ πλείους ὦσιν οἱ λαμβάνοντες οἷον ( ?? ) ἢ ρ , ὡς β θεωροῦνται · ἢ γὰρ ὡς ἴσοι , τὸ δὲ ἴσον ἐν δυσίν , ἢ ὡς ἄνισοι , καὶ τοῦτο ὡς β · καθ’ ὑπεροχὴν γὰρ καὶ ἔλλειψιν . εἰπὼν δὲ τὸ ἴσον ἐν ἐλαχίστοις ἐστὶ δυσίν , ἐπάγει ἀνάγκη δὴ τὸ δίκαιον καὶ μέσον εἶναι καὶ ἴσον καὶ τισὶ καὶ πρός τινας . καὶ διὰ τί τούτων ἕκαστόν ἐστι τὸ δίκαιον λέγει . μέσον μὲν γάρ ἐστι διὰ τὸ τὸ πλέον καὶ τὸ ἔλαττον παρ’ ἑκάτερα αὐτοῦ κεῖσθαι , καὶ ᾗ μὲν μέσον , δύο τινῶν ἐστι μέσον · ᾗ δὲ ἴσον , ἐν δυσὶ τῷ νεμομένῳ καὶ μεριζομένῳ πράγματι καὶ τῷ πρὸς ὃν νέμεται ἀνθρώπῳ · ᾗ δὲ δίκαιον , τισὶ καὶ πρός τινας . τὸ δὲ τισὶ καὶ πρός τινας ἐκ παραλλήλου κεῖται ταὐτὸν σημαῖνον · πρὸς ἄλλους γὰρ τὸ δίκαιον καὶ ἡ δικαιοσύνη , ὡς εἴρηται , δύναται . τὸ δὲ ἡ δὲ ἴσον , ἐν δυσὶ δύο λέγει τά τε διανεμόμενα πράγματα καὶ πάλιν τοὺς πρὸς οὓς διανέμονται . ἢ γὰρ ὅδε καὶ ὅδε πρὸς οὓς δίδονται * * οἷον εἰ τύχοι τὰ νομίσματα ἢ τὰ οἰκόπεδα ἢ γῆ , οἷον ἑ καὶ ἑ νομίσματα ἡ πενταμέδιμνος καὶ πενταμέδιμνος γῆ . λέγει γὰρ ἐν ταῖς Πολιτείαις καὶ τοιαύτην ἰσότητα , λέγει καὶ τὴν εἰρημένην · τὸ γὰρ κατ’ ἀξίαν διδόμενόν τινι ἴσον ἐκείνῳ ἐστίν . ἐπεὶ γὰρ ἴσα ἐστὶ κατὰ τοὺς γεωμέτρας τὰ προσαρμόζοντα καὶ μήθ’ ὑπερέχοντα μήτ’ ὦ ἐλλείποντα , εἰ ἔστιν ὁ Ἀχιλλεὺς διπλασίων τοῦ Αἴαντος , δοθῇ δὲ τῷ μὲν Ἀχιλλεῖ νομίσματα ἡ τῷ δ’ Αἴαντι δ , τὰ κατ’ ἀξίαν λαβὼν ἕκαστος τὸ ἴσον ἑαυτῷ ἔλαβε · κείσθω γὰρ τὸν Ἀχιλλέα μήτε πλείω τῶν η μήτε ἐλάττω λαβεῖν ἄξιον εἶναι , ὁμοίως καὶ τὸν Αἴαντα . Ανάγκη ἄρα τὸ δίκαιον ἐν ἐλαχίστοις εἶναι τέτρασιν . | Ἐπεὶ γὰρ ἡ διανομὴ πρὸς τοὺς κοινωνοῦντας τῆς αὐτῆς πολιτείας γίνεται , ἀνάγκη τὸ δίκαιον ἐν ἐλαχίστοις τέτρασιν εἶναι . ἢ γὰρ ἴσοι εἰσὶν οἱ γεωργοὶ τοῖς στρατιώταις καὶ πάλιν ἡ βουλὴ τῷ δήμῳ , καὶ εἰσὶ κἀκεῖνοι δύο καὶ οὗτοι δύο , ἢ κρείττους οἱ γεωργοὶ ὡς πλείω ὠφελοῦντες τὴν πόλιν , χείρους δὲ οἱ στρατιῶται ὡς ἥττω , καὶ πάλιν δύο εἰσὶν ὡς κρείττονες καὶ χείρονες · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῆς βουλῆς καὶ τοῦ δήμου . ὁμοίως καὶ τὰ διδόμενα τοῖς γεωργοῖς ἢ ἴσα ἐστὶ τοῖς διδομένοις πρὸς τοὺς στρατιώτας , καί εἰσι δύο , ἢ τὰ μὲν πλείω τὰ δ’ ἐλάττω , καὶ οὕτως πάλιν δύο εἰσίν . ἐπεὶ οὖν οἷς ἀνθρώποις δίκαιον τυγχάνει τὰ χρήματα δοθῆναι δύο εἰσὶ καὶ τὰ διδόμενα δύο , ἀνάγκη τὸ δίκαιον ἐν τέτρασιν εἶναι , ἀνθρώποις μὲν δυσὶν ἢ τῷ ἀριθμῷ ἢ τῷ εἴδει καὶ πράγμασιν ὡσαύτως δυσίν . τὰ μὲν οὖν λεγόμενα ταῦτ’ ἐστί · τὴν δὲ λέξιν τὴν καὶ ἐν οἷς τὰ πράγματα , δύο , ὑπερβατῶς ἀναγνωστέον · καὶ τὰ πράγματα ἐν οἷς , δύο . ἦν δ’ ἂν σαφεστέρα , εἰ ἀντὶ δοτικῆς πτώσεως τῶν πληθυντικῶν κατὰ γενικὴν τῶν πληθυντικῶν ἦν γεγραμμένη . ἔστι δὲ ὃ λέγει · καὶ τὰ πράγματα οἷς τουτέστιν ὧν ἡ διανομή , δύο ἐστί , καὶ τὴν αὐτὴν ἰσότητα καὶ τὸ αὐτὸ πρέπον ἔχουσι καὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ τὰ πράγματα . τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ οἷς καὶ ἐν οἷς , λέγων οἷς τοὺς ἀνθρώπους , ἐν οἷς δὲ τὰ πράγματα . ὡς γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους , καὶ τὰ σφίσι διδόμενα ἕξει , καὶ ὡς αὐτά , οὕτω κἀκεῖνοι . ὡς γὰρ ἐκεῖνα ἔχει τὰ ἐν οἷς , ἤτοι ὡς γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους , οὕτω κἀκεῖνα ἕξουσι , τὰ χρήματα δηλονότι . δύναται τὸ ὡς γὰρ ἐκεῖνα ἔχει τὰ ἐν οἷς εἰρῆσθαι περὶ τῶν πραγμάτων , τὸ δὲ κἀκεῖνα ἔχει περὶ τῶν πολιτῶν . ὅταν μὲν οὖν οὕτω γίνηται ἡ διανομή , καὶ ἕκαστοι τὰ ἴσα καὶ ἁρμόζοντα αὐτοῖς ἔχωσιν , εἰρηνεύει ἡ πόλις · ὅταν δὲ οἱ ἄνισοι ἴσα ἔχωσιν ἢ οἱ κρείττους ἐλάττω οἱ δὲ χείρους πλείω ἔχωσι καὶ νέμωνται , τότε μάχαι καὶ ἐγκλήματα καὶ στάσεις κατ’ ἀλλήλων . ἔτι ἐκ τοῦ κατ’ ἀξίαν τοῦτο δῆλον . εἰπὼν ὅτι δικαία διανομή ἐστιν , ὅταν γένηται τὰ διδόμενα ὡς ἐκεῖνοι πρὸς οὓς δίδονται ( τοῦτο δ’ ἐστὶν ἀναλογία γεωμετρική ) ὅτι , φησίν , ἀναλογία ἐστὶ τοῦτο , δῆλον ἐκ τοῦ κατ’ ἀξίαν . εἰ γὰρ δίκαιον τὸ κατ’ ἀξίαν , τὸ δὲ κατ’ ἀξίαν ἀνάλογον , τὸ δίκαιον ἄρα ἀνάλογον . καὶ τὴν μὲν ἐλάττω πρότασιν τὴν λέγουσαν δίκαιόν ἐστι τὸ κατ’ ἀξίαν ἐδήλωσε διὰ τοῦ τὸ γὰρ δίκαιον ἐν ταῖς διανομαῖς ὁμολογοῦσι πάντες κατ’ ἀξίαν τινὰ δεῖν εἶναι · τὴν δὲ μείζω τὴν λέγουσαν τὸ κατ’ ἀξίαν ἀνάλογον καὶ τὸ συμπέρασμα παρῆκεν . ἔθος δὲ αὐτῷ σχεδὸν πανταχοῦ τοῦτο ποιεῖν . τὴν μέντοι ἀξίαν οὐ τὴν αὐτὴν λέγουσι πάντες . μέτρον , φησί , καὶ ὅρον τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἰσότητος οὐ τὸ αὐτὸ πάντες τίθενται , ἀλλ’ οἱ μὲν δημοκρατικοὶ τῇ ἐλευθερίᾳ μετροῦσι τὴν ἀξίαν καὶ τὸ ἴσον , καὶ ἴσους φασὶ πάντας τοὺς ἐλευθέρους , κἄν ὁ μέν , εἰ τύχοι , Θεμιστοκλῆς ἢ Περικλῆς τυγχάνῃ ὤν , ὁ δὲ σκυτεὺς ἢ βυρσοδέψης , καὶ δεῖν φασιν ἐν τῇ διανομῇ τὸν στρατηγικώτατον Περικλέα μὴ πλέον τι λαβεῖν τοῦ σκυτέως , ἀλλὰ τὸ ἴσον · οἷον εἰ νόμισμα ἓν ἐδόθη τῷ σκυτεῖ , καὶ τῷ Θεμιστοκλεῖ ἓν δοθῆναι δεῖ , ὅτι ἀμφότεροι ἐλεύθεροι καὶ ἴσοι · τῆς γὰρ αὐτῆς ἀξίας μετέχουσι τῆς ἐλευθεριότητος . οἱ μὲν οὖν δημοκρατικοὶ ἐλευθερίᾳ , ὡς εἴρηται . κρίνουσι τὴν ἰσότητα , οἱ δὲ ὀλιγαρχικοὶ πλούτῳ , κἀκείνους λέγουσιν ἴσους καὶ ἴσα δεῖν ἔχειν καὶ νέμεσθαι , ὅσων ἡ οὐσία ἴση , ὧν δὲ ἐλάττων , ἀνίσους καὶ ἐλάττονας ἐκείνων , ὥστε καὶ τὰ διδόμενα αὐτοῖς ἐλάττονα δεῖν εἶναι . οἱ δ’ ἀριστοκρατικοὶ ἀρετῇ κρίνουσι τὸ ἴσον καί φασι πάντας τοὺς σπουδαίους ἴσους εἶναι , κἂν οἱ μὲν αὐτῶν ὧσι πλουσιώτεροι , οἱ δ’ ἐνδεέστεροι . οἱ δὲ κρίνουσι τὴν ἰσότητα τῇ εὐγενείᾳ καὶ τοὺς τοιούτους πάντας ἴσους φασίν . εἰ δὴ τοῦθ’ οὕτως ἔχει , οὐ τὸ αὐτὸ ἴσον τε καὶ δίκαιον ἐν πάσαις ταῖς πολιτείαις ἔσται . ἐρεῖ δὲ περὶ τούτων ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ταῖς Πολιτείαις καὶ πολλὰ καὶ καλά . Τὸ γὰρ ἀνάλογον οὐ μόνον ἐστὶ μοναδικοῦ ἀριθμοῦ ἴδιον , ἀλλ’ ὅλως ἀριθμοῦ . Μοναδικὸν ἀριθμὸν λέγει ᾧ ἀριθμοῦμεν , οἷον τὴν δεκάδα , ᾗ ἀριθμοῦμεν τοὺς δέκα ἵππους ἢ τοὺς δέκα ἄνδρας , ὃς καὶ κυρίως ἀριθμὸς λέγεται , ὁμοίως καὶ τὴν πεντάδα καὶ εἰκοσάδα καὶ τοὺς ἄλλους ἀριθμούς . ὅλως δὲ ἀριθμοὺς λέγει τὰ ἀριθμητά , οἷον τοὺς δέκα βόας ἢ ἀνθρώπους ἢ τοὺς πέντε ἵππους ἢ ὄνους . ἀναλογία γάρ , φησίν , οὐ μόνον ἐστὶ τῶν ἐκ μονάδων συγκειμένων καὶ ὡς μέτρων λαμβανομένων ἀριθμῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀριθμητῶν ἢ καὶ ἠριθμημένων . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὡς μέτρων ἀριθμῶν ἔστι τις ἀναλογία , ὡς ὁ ἡ πρὸς τὸν δ , ὡς ὁ ( ?? ) πρὸς τὸν ( ?? ) οὕτως ἔστι καὶ ἐπὶ ἀριθμός . καὶ γὰρ καὶ ἐν τούτοις ἀναλογία ἐστίν · ἔχουσι γὰρ ἀριθμόν · δεῖ γὰρ ἵνα ἀναλογία τις ἡ , ἀριθμόν τινα εἶναι . καὶ ὅρα πῶς · φαμὲν γάρ , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρὸς τὸν σκυτέα , τὸ ἔργον τοῦ οἰκοδόμου πρὸς τὸ τοῦ σκυτέως . ἔστι δὲ ὁ οἰκοδόμος δεκαπλασίων τοῦ σκυτέως · καὶ ἡ οἰκία ἄρα τοῦ ὑποδήματος , οἷον δέκα νομισμάτων ἡ οικια εἰ τύχοι ἄξια , τοιούτου ἑνὸς ἄξιον τὸ ὑπόδημα . ὁρᾶς ὅπως δεόμεθα ἀριθμοῦ εἰς τὸ γενέσθαι ἀναλογίαν . ἥ τε γὰρ ἀναλογία λόγων ἰσότης ἐστὶ καὶ ἐν τέτρασιν ἔλαχ’ ἱστοῖς . τὸ ἰσότης ἀντὶ τοῦ ὁμοιότης · ἀναλογία γάρ ἐστι λόγων ὁμοιότης . καὶ ἐπεὶ ἀναλογία ἐστὶ λόγων ὁμοιότης , τὸ δὲ ὅμοιον τινὶ ὅμοιον , ἀνάγκη τὰ ὅμοια ( ?? ) τοὐλάχιστον εἶναι · ὥστε καὶ τοὺς ἀνάλογον λόγους ἀνάγκη ( ?? ) εἶναι τοὐλάχιστον . πάλιν ἐπεὶ λόγος ἐστὶ δύο μεγεθῶν ἢ δύο ἀριθμῶν πρὸς ἄλληλα ποιὰ σχέσις , ἀνάγκη τὸν λόγον ἐκ δύο εἶναι . ἐπεὶ οὖν ἡ ἀναλογία ( ?? ) λόγων τοὐλάχιστον ὁμοιότης ἐστίν , ἕκαστος δὲ τῶν λόγων ἐκ δύο τινῶν ἐστιν , ἀνάγκη τὴν ἀναλογίαν ἐν τέτρασιν ἐλαχίστοις εἶναι . ἀναλογία δὲ ἐκ β λόγων ἐστὶν ἥδε · ὡς ὁ ἡ πρὸς τὸν δ , ὁ ἓξ πρὸς τὸν ( ?? ) † καὶ αὕτη ἢ οὗτος ὁ λόγος ἐκ τοῦ ( ?? ) πρὸς 7 . εἰσὶν οὖν λόγοι μὲν β , τέσσαρα δὲ μόρια , τὰ ἡ τὰ ὁτ’ τὰ ( ?? ) καὶ τὰ 7 . ἔστι δὲ καὶ ] διῃρημένη ἡ ἀναλογία αὕτη . καὶ οὐ μόνον ἡ διῃρημένη ἐν τέτρασι θεωρεῖται , ἀλλὰ καὶ ἡ συνεχής , ὡς ὁ ἡ πρὸς τὸν ὅ , ὁ δ πρὸς τὸν β . δὶς οὖν εἴρηται ὁ δ · ὥστε εἰ τεθῇ δὶς ὁ ( ?? ) τέσσαρες ἔσονται οἱ ὅροι , ὀκτώ , τέσσαρες καὶ πάλιν τέσσαρες , δύο . ἃ μὲν οὖν λέγει , ταῦτά ἐστιν . τὸ δὲ τῆς λέξεως τῆς οἷον ὡς ἡ τοῦ πρώτου πρὸς τὴν τοῦ δευτέρου τοιοῦτόν ἐστιν · ὡς ἡ τοῦ πρώτου ὅρου σχέσις τοῦ ὀκτὼ πρὸς τὸν δεύτερον τὸν δ , οὕτως ἡ τοῦ δευτέρου τοῦ δ πρὸς τὴν τοῦ τρίτου τοῦ β . Ὥστε ἂν ἡ τοῦ β τεθῇ δίς . Ἤτοι ὥστε ἄν ὁ δεύτερος τεθῇ δίς , τέσσαρες ἔσονται . ἔστι δὲ καὶ τὸ δίκαιον ἐν τέτρασιν ἐλαχίστοις . ὃ συνάγει διὰ τούτων ἐστίν , ὅτι τὸ διανεμητικὸν δίκαιον καὶ ἡ τοιαύτη δικαιοσύνη ἀνάλογόν ἐστιν , καὶ ἀναλογία γεωμετρική . εἴη δ᾿ ἄν ὁ συλλογισμὸς τοιοῦτος · τὸ διανεμητικὸν δίκαιον ἐν τέτρασίν ἐστι , β ἡγουμένοις καὶ β ἑπομένοις · τὸ ἐν τέτρασι τοιούτοις γεωμετρικὴ ἀναλογία ἐστί · τὸ διανεμητικὸν ἄρα δίκαιον ἐν γεωμετρικῇ ἀναλογίᾳ ἐστίν , ἢ εἰ βούλῃ γεωμετρικὴ ἀναλογία ἐστίν . ἀλλὰ τὸν μὲν τοιοῦτον συλλογισμὸν αὐτὸς οὐ τέθεικεν · ᾐνίξατο δὲ τὴν ἐλάττονα πρότασιν τὴν τὸ διανεμητικὸν δίκαιον ἐν τέτρασίν ἐστι , β ἡγουμένοις καὶ ( ?? ) ἑπομένοις , διὰ τοῦ ἔστι δὲ καὶ τὸ δίκαιον ἐν τέτρασιν ἐλαχίστοις , καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτός · διῄρηται γὰρ ὁμοίως . τὸ γὰρ διῄρηται ὁμοίως 65r ταὐτόν ἐστι τῷ ὡς γὰρ ἐν τοῖς ἀνθρώποις πρὸς οὓς γίνεται ἡ διανομή , ἔστιν ἡγούμενον καὶ ἑπόμενον , οἷον ὁ μὲν Ἀχιλλεὺς ἡγούμενον ὁ δ’ Αἴας ἑπόμενον , οὕτω καὶ ἐν τοῖς χρήμασιν , ὧν ἡ διανομή , ἔστιν ἡγούμενον καὶ ἑπόμενον , καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτός , ἤτοι καὶ ὃν λόγον ἔχει ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὸν Αἴαντα , τὸν αὐτὸν καὶ τὸ τῷ Ἀχιλλεῖ δοθὲν πρὸς τὸ τῷ Αἴαντι . τὸ δὲ οἷς τε καὶ ἅ , οἷς μὲν λέγει τὸν Ἀχιλλέα καὶ Αἴαντα , ἃ δὲ τὰ χρήματα . Ἔσται ἄρα ὡς ὁ ἁ ὅρος πρὸς τὸν β , οὕτως ὁ ( ?? ) πρὸς τὸν δ , καὶ ἐναλλάξ . Ἔστωσαν πρῶτος ὅρος ὁ Ἀχιλλεύς , δεύτερος ὁ Αἴας , καὶ κείσθω ὁ Ἀχιλλεὺς διπλασίων τοῦ Αἴαντος , ἔστω δὲ καὶ τρίτος ὅρος νομίσματα ἡ , τέταρτος δὲ νομίσματα δ · ἔστιν ἄρα ὡς ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὸν Αἴαντα διπλα - σίων δέ ) οὕτω τὰ ἡ νομίσματα πρὸς τὰ δ , καὶ ἐναλλάξ , ὡς ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὰ δοθέντα αὐτῷ ἡ νομίσματα , οὕτως ὁ Αἴας πρὸς τὰ δ ἃ δέδοται αὐτῷ . ἐναλλὰξ γὰρ κατὰ τοὺς γεωμέτρας ἐστὶ λῆψις τοῦ ἡγουμένου πρὸς τὸ ἡγούμενον ὡς ἑπομένου , καὶ τοῦ ἑπομένου ὡς ἡγουμένου πρὸς τὸ ἑπόμενον . λέγουσι δὲ ἡγούμενον τὸν πρῶτον ὅρον , οἷον τὸν Ἀχιλλέα , ἑπόμενον δὲ τὸν Αἴαντα τὸν δεύτερον , καὶ πάλιν ἡγούμενον τὸν τρίτον ὅρον , οἷον τὰ ἡ νομίσματα , καὶ ἑπόμενον τὰ δ νομίσματα . ὅταν οὖν λέγῃ τις , ὡς ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὸν Αἴαντα , οὕτως τὰ ἡ πρὸς τὰ δ , λαμβάνει ἡγούμενον τὸν Ἀχιλλέα , ὁμοίως ἡγούμενον καὶ τὰ ἡ νομίσματα , ἑπόμενα δὲ τὸν Αἴαντα καὶ τὰ δ νομίσματα . ὅταν δὲ λέγῃ καὶ ὡς ὁ Ἀχιλλεὺς ἄρα πρὸς τὰ ἡ , ὁ Αἴας πρὸς τὰ δ , ἐναλλὰξ λέγει · ἐνήλλαξε γὰρ καὶ πεποίηκε τὸ μὲν ἡγοῦ · μένον τὰ ( ?? ) ἑπόμενον , τὸ δὲ ἑπόμενον τὸν Αἴαντα ἡγούμενον . καὶ τοῦτό ἐστι τῆς δικαίας διανομῆς καὶ τῆς κατὰ λόγον γεωμετρικῆς ἀναλογίας , τὸ συνδυάσαι καὶ συζεῦξαι τὸ πρέπον καὶ ἁρμόζον ἑκάστῳ τῶν ἀνθρώπων δῶρον , καὶ γενέσθαι ὡς ἔχει ὁ ἄνθρωπος πρὸς τὸν ἄνθρωπον , οὕτω καὶ τὸ ὅλον πρὸς τὸ ὅλον , τουτέστιν οὕτω καὶ ὁ ἄνθρωπος μετὰ τοῦ δοθέντος αὐτῷ πρὸς τὸν ἄνθρωπον μετὰ τοῦ δοθέντος ἐκείνῳ . οἷον εἰ ἦν ὁ Ἀχιλλεὺς τοῦ Αἴαντος διπλασίων , δεῖ μετὰ τὴν διανομὴν καὶ τὸν Ἀχιλλέα μετὰ τῶν δοθέντων αὐτῷ νομισμάτων διπλασίονα εἶναι τοῦ Αἴαντος σὺν τοῖς νομίσμασι τοῦ Αἴαντος . τοῦτο δὲ δῆλον ἔσται ἐπ’ ἀριθμῶν . ἔστω ὁ Ἀχιλλεὺς ὁ ἡ ἀριθμός , ὁ δ’ Αἴας ὁ δ , τὰ δοθέντα τῷ Ἀχιλλεῖ νομίἐστὶν σματα ( ?? ) τὰ δὲ τῷ Αἴαντι ( ?? ) ἔστιν οὖν , ὡς ὁ ἡ ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὰ δ τὸν Αἴαντα , οὕτω τὰ ( ?? ) νομίσματα πρὸς τὰ ( ?? ) ἐν διπλασίονι γὰρ λόγῳ καὶ τὰ ὀκτὼ πρὸς τὰ ὁ καὶ τὰ ( ?? ) πρὸς τὰ ( ?? ) καὶ ἐναλλὰξ ὡς ὁ᾿ Αχιλλεὺς ὁ ἡ πρὸς τὰ ( ?? ) νομίσματα , οὕτως ὁ Αἴας ὁ δ πρὸς τὰ ( ?? ) νόμισμα τὰ . ἐν ἐπιτρίτῳ γὰρ λόγῳ · καὶ γὰρ καὶ ὁ ἡ τοῦ ( ?? ) ἐπίτριτος καὶ ὁ δ τοῦ ( ?? ) καὶ ὡς ἄρα ἓν πρὸς ἕν , ἤτοι Ἀχιλλεὺς πρὸς Αἴαντα , οὕτω καὶ τὸ ὅλον , ἤτοι ὁμοῦ τὰ β ὁ Ἀχιλλεὺς καὶ τὰ ( ?? ) νομίσματα , πρὸς τὸ ὅλον , ἤτοι τὸν Αἴαντα καὶ τὰ 7 νομίσματα . ἔστι δὲ ὁ Ἀχιλλεὺς ἡ καὶ τὰ νομίσματα αὐτοῦ ( ?? ) ( ?? ) δὲ καὶ ἡ ἰδ’ · ἀλλὰ καὶ ὁ Αἴας δ , καὶ τὰ νομίσματα τοῦ Αἴαντος ( ?? ) τρία δὲ καὶ δ ζ . ὡς ἄρα ὁ Ἀχιλλεὺς ὁ ἡ πρὸς τὸν Αἴαντα τὸν δ , οὕτω τὸ ὅλον ὁ Ἀχιλλεὺς καὶ τὰ νομίσματα αὐτοῦ , ἅπερ εἰσὶ ἰδ’ πρὸς τὸν Αἴαντα καὶ τὰ αὐτοῦ , ἅ εἰσιν ζ · ἐν διπλασίονι γὰρ λόγῳ καὶ ὁ ἡ τοῦ ὁ καὶ τὰ ἡ καὶ ( ?? ) τῶν δ καὶ ( ?? ) ἄν οὖν οὕτω συζευχθῇ καὶ συντεθῇ , ὡς εἶναι ὡς τὸν ἡγούμενον πρὸς τὸν ἑπόμενον , οὕτω καὶ τὸ ὅλον ἤτοι τοὺς β ἡγουμένους πρὸς τοὺς β ἑπομένους , δικαία ἐστι ἡ διανομή · γέγονε γὰρ κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν . Ἡ ἄρ τοῦ ἁ ὅρου τῷ τρίτῳ . Πρῶιον ὅρον καὶ τρίτον τοὺς β ἡγουμένους λέγει , τὸν Ἀχιλλέα καὶ τὰ δοθέντα αὐτῷ ( ?? ) νομίσματα , δεύτερον δὲ καὶ τέταρτον τοὺς β ἑπομένους , τὸν Αἴαντα καὶ τὰ ( ?? ) ἃ ἐδόθη αὐτῷ νομίσματα . καὶ ἔστιν ἡ τοιαύτη σύζευξις τὸ ἐν διανομῇ δίκαιον καὶ τὸ μέσον τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος , ὃ πλεῖον καὶ ἔλαττον παρὰ τὸ ἀνάλογόν ἐστιν . εἰ γὰρ τὸ δίκαιον ἀνάλογον , τὸ πλέον δηλονότι καὶ ἔλαττον ἄδικον ὂν παρὰ τὸ ἀνάλογόν ἐστιν , ἤτοι ἕτερον τοῦ ἀνάλογον καὶ τοῦ δικαίου ἐστίν . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ δίκαιον μέσον , συνάγει τοῦτο διὰ συλλογισμοῦ λέγων τὸ μὲν γὰρ ἀνάλογον μέσον , τὸ δὲ δίκαιον ἀνάλογον · τὸ δίκαιον ἄρα μέσον . ἀλλὰ πόθεν δῆλον ὅτι τὸ ἀνάλογον μέσον ; ἢ ὅτι τὸ μὲν ἀνάλογον ἴσον , τὸ δ’ ἴσον μέσον · τὸ ἀνάλογον ἄρα μέσον . καλοῦσι δέ , φησί , τὴν τοιαύτην ἀναλογίαν οἱ μαθηματικοὶ γεωμετρικήν , ὅτι ὅπερ συμβαίνει ἐπ’ ἐκείνης , τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἀναλογίας · συμβαίνει δὲ ἐπ’ ἐκείνης τὸ ὡς τὸ ἡγούμενον πρὸς τὸ ἑπόμενον , καὶ τὸ ὅλον πρὸς τὸ ὅλον . Ἔστι δ’ οὐ συνεχὴς ἡ τοιαύτη ἀναλογία · οὐ γὰρ γίνεται εἷς ἀριθμῷ ὅρος ᾧ καὶ ὅ . Διὰ μὲν τοῦ μακροῦ ἢ διχρόνου ἢ ὡς ἄν τις ἐθέλῃ λέγειν φωνήεντος ἐδήλωσε τὸν ἄνθρωπον , ᾦ δίδοται τὰ νομίσματα ἢ ὃ ἄν εἴη τὸ διδόμενον , διὰ δὲ τοῦ βραχέος φωνήεντος ἐδήλωσε τὸ διδόμενον πρᾶγμα . λέγει οὖν ὅτι ἡ τοιαύτη ἀναλογία οὐκ ἔστι συνεχὴς ἀλλὰ διῃρημένη . ἐπεὶ γὰρ β εἰσὶν οἱ ἄνθρωποι , οἷς ἡ διανομὴ γίνεται τῶν πραγμάτων , καὶ ( ?? ) τὰ νεμόμενα καὶ μεριζόμενα πράγματα , καὶ ἀδύνατον ἓν κατ’ ἀριθμὸν εἷναι καὶ ταὐτὸν τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ πρᾶγμα τὸ νεμόμενον αὐτῷ , ἀνάγκη διῃρῆσθαι τοὺς ὅρους ἀπ’ ἀλλήλων καὶ γίνεσθαι ( ?? ) μὲν ἀνθρώπους , ( ?? ) δὲ πράγματα . πῶς γὰρ δυνατὸν τὸν ἄνθρωπον , ᾧ τὸ πρᾶγμα νέμεται , ἄνθρωπον ὄντα πρᾶγμα γεγονέναι , ἢ ἴσον ἢ ἄνισον τῷ πράγματι εἰλῆφθαι κατ’ ἀλήθειαν . τὸ μὲν οὖν δίκαιον τοῦτό ἐστι τὸ ἀνάλογον , τὸ δ’ ἄδικον τὸ παρὰ τὸ ἀνάλογον , ὃ γίνεται ὅταν μὴ τηρῆται ἡ προειρημένη ἰσότης , ἀλλ’ ὁ μὲν ὑπερέχων τῇ ἀξίᾳ ἔλαττον , ὁ δ’ ἐλλείπων πλέον ἔχωσι . καὶ ἔστι τὸ ἄδικον καὶ τὸ παρὰ τὸ ἴσον · εἰ γὰρ ἰσότης ἡ ἀναλογία , τὸ ἔξω τῆς ἀναλογίας καὶ τῆς ἰσότητος ἄνισον . ἄνισον δὲ ἐν ᾧ τὸ μέν ἐστι πλέον τῆς ἀξίας , τὸ δ’ ἔλαττον . καὶ τοῦτο δῆλον καὶ ἐπὶ τῶν ἔργων · ἄδικον γὰρ λέγομεν τὸν τὸ πλέον τῆς ἀξίας ἔχοντα , ἠδικημένον δὲ τὸν τὸ ἔλαττον . οὐκ ἀεὶ δὲ ὁ ἄδικος , ὡς καὶ πρότερον εἴρηται , τὸ πλέον αἱρεῖται , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ἀεὶ τὸ πλέον σπεύδει λαμβάνειν , ἐπὶ δὲ τῶν κακῶν τὸ ἔλαττον . ἐπεὶ γὰρ τὸ ἔλαττον κακὸν πρὸς τὸ μεῖζον κακὸν συγκρινόμενον ἀγαθόν πὼς δοκεῖ , αἱρεῖται τὸ ἔλαττον κακὸν ὡς ἀγαθοῦ ὑπεροχήν . τὰ μὲν οὖν λεγόμενα ταῦτα · ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ καὶ τὸ μᾶλλον μεῖζον τὸ λεγόμενόν ἐστιν ὅτι καὶ τὸ μᾶλλον αἱρετὸν μεῖζον ἀγαθόν ἐστι . Τὸ δὲ λοιπὸν εἶδος τὸ διορθωτικὸν ὃ γίνεται ἐν τοῖς συναλλάγμασι καὶ τοῖς ἀκουσίοις καὶ ἑκουσίοις . Πληρώσας τὸν περὶ τοῦ ἐν διανομαῖς δικαίου λόγον λέγει καὶ περὶ τοῦ διορθωτικοῦ δικαίου . ἰστέον δὲ ὅτι συναλλάγματα οἱ παλαιοὶ ἐκάλουν οὐ μόνον ἃ ἑκόντες συνετίθεντο πρὸς ἀλλήλους ποιεῖν , ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπὸ τῶν νόμων διηγορευμένα καὶ κελευόμενα , καθ’ ἃ χρὴ ζῆν τε καὶ συναλλάσσειν · καὶ τάχα κτὰ τοῦτο συναλλάγματα λέγεται , καθὸ πρὸς ἕτερον ἔχει τὴν ὕπαρξιν , οὐ κατὰ τὸ ἑκούσιον . οὐδεὶς γὰρ μοιχεύει κτὰ συνάλλαγμα τοῦ τῆς μοιχευομένης ἀνδρός , οὐδ’ ὁ ἱεροσυλῶν ἱεροσυλεῖ κατὰ συνάλλαγμα ἢ ὁ ὑβρίζων ὑβρίζει . καὶ εἴρηταί μοι πρότερον ἐπὶ πλέον περὶ | τούτων , καὶ οὐ δεῖ πάλιν μηκύνειν . Τὸ μὲν γὰρ διανεμητικὸν δίκαιον τῶν κοινῶν . καίου καὶ φησὶν ὅτι τὸ διανεμητικὸν δίκαιόν ἐστι περὶ τὴν διανομὴν τῶν κοινῶν τοῖς πολίταις , γινόμενον κατὰ τὴν γεωμετρικήν , ὡς δέδεικται , ἀναλογίαν . κἄν γὰρ χρήματα ᾖ κἄν γῆ κἂν ἄλλο τι τὸ διανεμόμενον , πάντως κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον διαιρεθήσεται , καθ’ ὃν καὶ προσπεπόρισται · τῷ μὲν γὰρ πλεῖον εἰς ταῦτα συντελέσαντι πλεῖον δοθήσεται , τῷ δὲ ἔλαττον ἔλαττον , εἰ μέλλει ἡ διανομὴ δικαία ἔσεσθαι . καὶ κατὰ τὸν λόγον τῆς κατὰ τὴν συντέλειαν ἰσότητος ἡ ὑπεροχὴ καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν νεμομένων . ὡς γὰρ ἔχει τὰ εἰσενεχθέντα πρὸς τὸ κοινόν , οὕτως ἔσται καὶ τὰ διδόμενα πρὸς τοὺς εἰσενεγκαμένονς . Τὸ δ’ ἐν τοῖς συναλλάγμασι δίκαιον ἔστι μὲν ἴσον τι . Τὸ δὲ τὶ προσκείμενον δηλωτικόν ἐστι τοῦ ἄλλο τι παρὰ τὸ ἐν διανομῇ δίκαιον καὶ ἴσον , καὶ ἔστι τὸ τοιοῦτον δίκαιον κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν . ἔστι δὲ ἡ ἀριθμητικὴ ἀναλογία , ὥς μοι εἴρηται πρότερον , ἐν ἰσότητι κατ’ ἀριθμὸν ἢ ποσόν , ἀλλ’ οὐ τῇ κατὰ ἀναλογίαν ἰσότητι . ἥτις ἡ ἀριθμητικὴ ἀναλογία ὅπως γίνεται , ἐπάγει λέγων ὅτι ὁ νομοθέτης ἢ ὁ δικαστὴς οὐ τὴν ἀναλογίαν , ἣν ἔχει ὁ ἀδικήσας πρὸς τὸν ἀδικηθέντα ἐξετάζων τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν ἀδικημάτων ἐπάγει · οὐ γὰρ ἐξετάζει , εἰ εὐγενὴς ἢ σοφὸς ἢ σπουδαῖος ἡ φαῦλος ὁ ἀδικήσας , ἢ πάλιν ὁ ἀδικηθεὶς πότερον φαῦλος ἢ σπουδαῖός ἐστιν ἤ τι τοιοῦτον · οὐδὲν οὖν τοιοῦτον ἐπιζητεῖ , ἀλλ' ὡς ἴσους λαβὼν σκοπεῖ , εἰ ὁ μὲν ἠδίκησεν ὁ δ’ ἠδικήθη , καὶ τίς καὶ ποία ἡ κατὰ τὴν βλάβην διαφορά , καὶ τὴν ἀνισότητα τὴν γενομένην κατὰ τὴν τῆς βλάβης διαφορὰν ἐπανορθοῦν πειρᾶται καὶ εἰς ἰσότητα ἁπλῶς ἐπανάγειν σπουδάζει , καὶ οὐ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῶν ὑποκειμένων εἰς κρίσιν προσώπων . χρῆται δὴ οὖν ὡς ἴσοις τῷ ἀδικήσαντι καὶ ἀδικηθέντι ἢ τῷ βλάψαντι καὶ βλαβέντι . ἰστέον δὲ ὅτι τὴν ἀδικίαν καὶ βλάβην ὁ Ἀριστοτέλης λέγει κἄν οἱ Πλατωνικοὶ ἀδικεῖσθαι μὲν λέγωσι τὸν τὴν ψυχὴν κακυνόμενον , βλάπτεσθαι δὲ τὸν εἰς σῶμα ἢ χρήματα . διὰ τοῦτο καὶ Σωκράτης κατηγορηθεὶς ἔλεγε “ Σωκράτην Ἀθηναῖοι βλάψαι μὲν δύνανται , ἀδικῆσαι δὲ οὐ δύνανται ” , τουτέστι φονεῦσαι μὲν δύνανται , κακῦναι δέ μου τὴν ψυχὴν οὐ δύνανται . ὅτι δὲ ὁ νομοθέτης οὐ πρὸς ποιότητα προσώπων βλέπων ἢ ὁ δικαστὴς ὁ μὲν νομοθετεῖ ὁ δὲ δικάζει , δῆλον ἐκ τοῦ μὴ γεγράφθαι τέως τῷ νομοθέτῃ ὅτι ὁ ὑβρίσας εὐγενῆ ἢ σπουδαῖον ἄρχοντα ζημιούσθω πλείω ζημίαν ἢ τυπτέσθω πλείους πληγάς , ὁ δὲ φαῦλον ἄρχοντα ἢ οὐκ εὐγενῆ ὑβρίσας ἐλάττω ζημιούσθω ἢ μετρίως κολαζέσθω . ἀλλὰ ἀπλῶς καὶ καθόλου γέγραφεμ ὅτι ὁ τὸν ἄρχοντα ὑβρίσας ζημιούσθω μνᾶς δέκα ἢ τῆς πόλεως διωκέσθω . ἐπεὶ οὗν οὐκ ἄλλο ἀν’ πρόστιμον οἷον πλέον ἀν’ ὥρισεν ἐπὶ τοῦ εὐγενοῦς ἢ σπουδαίου ἄρχοντος , ἕτερον δὲ οἷον ἔλαττον ἐπὶ τοῦ ἢ οὐ σπουδαίου , δῆλον ὡς ἴσους πάντας τοὺς ἀδικοῦντας καὶ τοὺς ἀδικουμένους λαμβάνει , βλέπει δὲ πρὸς μόνην τὴν τοῦ βλάβους διαφοράν · εἰ μὲν γάρ ἔτι τὸ βλάβος μέγα , καὶ εὐθύνῃ καὶ πρόστιμον γίνεται μέγα , εἰ δὲ σμικρά , καὶ ἡ εὐθύνῃ καὶ τὸ πρόστιμον κατ᾿ ἐκεῖνα ἐνεργεῖται . Ὥστε τὸ ἄδικον τοῦτο ἄνισον ὂν ἰσάζειν πειρᾶται ὁ δικαστής . Ὠς ἐπὶ β ἴσων ἀριθμῶν , οἷον τοῦ ( ?? ) καὶ ἡ , ἄν τις ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἀφέλῃ μίαν δυάδα καὶ προωθῇ τῷ ἐτέρῳ , ἀνίσους ἀπειργάσατο τοὺς ἀριθμούς ( γέγονε γὰρ ὁ μὲν ᾧ προσετέθη ἡ δυὰς ( ?? ) ὁ δὲ ἀφ’ οὗ ( ?? ) οὕτως συμβαίνει γίνεσθαι καὶ ἐπὶ τοῦ ὑβρίσαντος καὶ ὑβρισθέντος · ὁ μὲν γὰρ ὑβρίσας οἷον ἐκέρδανε καὶ μείζων γέγονεν , ὁ δὲ ὑβρισθεὶς οἷον ἐζημιώθη καὶ ἠλάττωται , καὶ πρὸ ἅς ὕβρεως ἴσοι ὄντες γεγόνασιν ἄνισοι μετὰ τὴν ὕβριν . τοῦτο τὸ ἄνισον πειρᾶται ὁ δικαστὴς ἰσάζειν · λαμβάνει γὰρ ἀπὸ τοῦ ὑβρίσαντος πρᾶγμά τι καὶ δίδωσι τῷ ὑβρισθέντι , ἢ ἀντὶ τῆς ζημίας πληγὰς ἐπιτίθησι τῶ ὑβριστῇ . καὶ γὰρ ὅταν ὁ μὲν πληγῇ ὁ δὲ πατάξῃ ἢ κτείνῃ ὁ δὲ ἀποθάνῃ , διῄρηιαι τὸ πάθος . ἐπειδὴ ἡ ἐπὶ ζημίᾳ χρημάτων ἀνισότης φανερά ἐστι καὶ ἡ πλεονεξία ἡ ἐπὶ τούτοις δήλη , καὶ ῥᾷόν ἕσα γνῶναι πόσον ὑπερέχει ὁ ἀδικήσας τοῦ ἠδικημένου , ἐπὶ δὲ τῶν εἰς ὕβριν καὶ βίαν οὐ πάνυ τί ἐστιν ἡ πλεονεξία διάδηλος , δείκνυσι , πῶς καὶ ἐπὶ τούτων τὸ κατὰ διόρθωσιν ἴσον γίνεται . ἂν γὰρ ὁ μάν , φησί , πλήξῃ ὁ δὲ πληγῇ , καὶ κατὰ τοῦτο ἡ ἀδικία καὶ ἡ ἀνισότης γένηται , διῄρηται καὶ ἐν τούτοις τὸ ἰοῦ παθόντος πάθος καὶ ἡ πρᾶξις καὶ τὸ ἔργον τοῦ ποιήσαντος , τουτέστι τοῦ πλήξαντος , εἰς ἄνι’ σὰ , καὶ ἔχει ὁ μὲν πλήξας πλέον , ὁ δὲ πληγεὶς ἔλαττον , ἢ ὁ μὰν πλήξας γέγονεν οἷον μείζων , ὁ δὲ πληγεὶς οἷον ἐλάττων . ταύτην ὸὴ τὴν ἀνισότητα πειρᾶται ἰσάζειν ὁ δικαστὴς τῇ ζημίᾳ ἣν ἐπιτίθησι τῷ ἀδικήσαντι . γίνεται δὲ τοῦτο οὕτως · τιμᾶται τὰς πληγὰς ὁ δικαστὴς νομισμάτων εἰ ἔτυχε δ , εἶτα λέγει πρὸς τὸν πλήξαντα καὶ κατὰ τοῦτο πλεονεκτήσαντα ὧδε · ἴσοι ὀνᾶς πρότερον σὺ καὶ ὃν ἐπάταξας , νῦν δὲ μετὰ τὴν πληγὴν ἄνισοι εὑρίσκεσθε , σὺ μὲν κερδήσας καὶ τοῦτο εἰπὼν καὶ ποιήσας ἰσάζει καὶ ποιεῖ οἷοι ἦσαν πρότερον . Λέγεται γὰρ ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν ἐπὶ τοῖς τοιούτοις , κἂν εἰ μή τισιν οἰκεῖον ὄνομα δοκῇ . ἐπεὶ τὸ κέρδος καὶ ἡ ζημία ἐπὶ χρημάτων μόνων δοκεῖ λέγεσθαι καὶ ἐπὶ κτημάτων , καὶ ὁ μὲν πλέον ἐπὶ τούτοις προσκτησαμενος κερδαινειν , ὁ δὲ ἔλαττον ἔχων ζημιοῦσθαι λέγεται , ἐπισημαίνεται τοῦτο λέγων ὅτι κυρίως καὶ ἁπλῶς καὶ ἐπὶ τούτων , ἤτοι τῆς ὕβρεως καὶ τῶν πληγῶν καὶ τοῦ φόνου , τὸ κέρδος καὶ ἡ ζημία λέγεται , καὶ οὐκ ἐπὶ μόνης τῆς εἰς χρήματα ὑπεροχῆς καὶ ἐλλείψεως , κἄν μὴ δοκῇ τισιν οἰκεῖα ὀνόματα κεῖσθαι τὸ κέρδος καὶ ἡ ζημία ἐπὶ τῆς ὕβρεως καὶ τοῦ φόνου · οἰκείως γὰρ καὶ ἐπὶ τούτων τὸ κερδαίνειν καὶ τὸ ζημιοῦσθαι λέγεται · διὸ ἐπιφέρει λέγων ἀλλ’ ὅταν γε μετρηθῇ τὸ πάθος . ἔστι δὲ τὸ μετρηθῇ ταὐτὸν τῷ τιμηθῇ · τῷ γὰρ μετρεῖσθαι τὸ πάθος καὶ τῷ τιμᾶσθαι ζημία καὶ κέρδος λέγεται · τιμηθέντος γὰρ τοῦ πάθους ὅσου ἐστὶν ἄξιον , τοσοῦτον ζημιοῦται ὁ ποιήσας ὡς καὶ τοσοῦτον δηλαδὴ κερδήσας . Ὥστε τοῦ μὲν πλείονος καὶ τοῦ ἐλάττονος τὸ ἴσον μέσον . Δείξας καὶ τὴν κτὰ τὴν ὕβριν ζημίαν εἰς κέρδος καὶ ζημίαν διαιρουμένην συλλογίζεται πάλιν καὶ τὸ ἐν ταύτῃ δίκαιον ἴσον καὶ μέσον ζημίας καὶ κέρδους , λέγων τὸ δίκαιον ἴσον , τὸ ἴσον μέσον τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος , τὸ πλέον καὶ ἔλαττον κέρδος καὶ ζημία , τὸ δίκαιον ἄρα καὶ ἴσον μέσον κέρδους καὶ ζημίας . ἐπεὶ δὲ πολλάκις καὶ ὁ τοῦ κακοῦ τὸ ἔλαττον λαβὼν ἀδικεῖ τε καὶ κερδαίνει , διορίζει καὶ περὶ τούτου μεταξὺ καὶ φησὶν ἐναντίως τὸ κέρδος καὶ τὴν ζημίαν τὸ πλέον καὶ τὸ ἔλαττον ἔχειν . ἔστι γὰρ τὸ μὲν κέρδος ἐπὶ ἀγαθοῦ μὲν πλεονεξίας κακοῦ δὲ μειονεξίας . ὡς γὰρ ὁ ἔχων τὸ πλέον μὲν ἀγαθὸν ἔλαττον δὲ κακὸν κερδαίνει , οὕτω καὶ ὁ ἔχων τὸ μεῖζον κακὸν ἔλαττον δ’ ἀγαθὸν ζημιοῦται . καὶ ἔστι τὸ δίκαιον καὶ ἴσον , ὡς εἴρηται , μέσον ζημίας καὶ κέρδους , δίκαι ὂν δὲ τὸ ἐπανορθωτικὸν ἀλλ’ οὐ τὸ διανεμητικόν · οὐ γὰρ ἦν ἐκεῖνο μέσον ζημίας καὶ κέρδους . καὶ διὰ τὸ εἶναι , φησί , τὸ ἐπανορθωτικὸν δίκαιον μέσον ζημίας καὶ κέρδους , ὅταν ἀμφισβητῶσί τινες πρὸς ἀλλήλους ὡς οὐκ ἔχοντες τὸ ἴσον ἀλλὰ ζημιούμενοι , ἐπὶ τὸν δικαστὴν καταφεύγουσι , τουτέστιν ἐπὶ τὸ δίκαιον καὶ ἴσον , καὶ καλοῦσι τὸν δικαστὴν μεσίδιον οἱ δοκοῦντες ἀδικεῖσθαι ὡς τὸ οἰκεῖον μέσον καὶ δίκαιον παρέχοντα τούτοις . Καὶ ὥσπερ γραμμῆς εἰς ἄνισα τεμνομένης . εἰπὼν ὅτι τὸ δίκαιον μέσον ἐπεὶ καὶ ὁ δικαστὴς μέσος , πῶς μέσος καὶ ἴσος ὁ δικαστής , διὰ τούτων δείκνυσιν . ἔστω δὴ ἡ γραμμὴ ἣν λαμβάνει , πήχεων δώδεκα , καὶ τετμήσθω εἰς ἴσα ἓξ καὶ ἕξ , εἰς δὲ ἄνισα ( ?? ) καὶ δ , καὶ κείσθω ὁ μὲν δικαστὴς ὁ ( ?? ) , ὁ δὲ πλεονεκτήσας ὁ ἡ , ὁ δὲ ἀδικηθεὶς ὁ δ . ᾧ δὴ οὖν ὑπερέχει ὁ ἀδικήσας ὁ ἡ τῆς ἡμισείας , τοῦ ( ?? ) ὅπερ ς ἐστὶν ὁ δικαστής , τοῦτο ἀφαιρεῖ ὁ δικαστὴς ὁ ( ?? ) ἀπὸ τοῦ ἡ τοῦ ἀδικήσαντος καὶ προστίθησι τῷ δ τῷ ἡδικημένῳ καὶ ποιεῖ ἴσους . πίπτει οὖν ὁ δικαστὴς ὁ ( ?? ) # x003E ; μέσον τοῦ ἡ καὶ δ , τοῦ ἠδικηκότος καὶ ἠδικημένου καὶ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοῦ ἡ τὰ β τούτοις γὰρ ὑπερέχει ὁ ( ?? ) τοῦ ς ) καὶ προστίθησι τοῖς τέσσαρσι , καὶ γίνονται οἱ τρεῖς ἀνὰ ( ?? ) εἰ γὰρ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ ( ?? ) β , λείπεται ( ?? ) , καὶ εἰ προστεθῇ τὰ β τοῖς τέσσαρσι , γίνεται ( ?? ) . μέσος ἄρα ὁ δικαστὴς τοῦ ( ?? ) καὶ δ , ἀλλὰ καὶ ἴσος τοῖς πρὸς αὐτὸν ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως καὶ προσθέσεως γεγονόσι · καὶ γεγονότες ὁ ( ?? ) καὶ ὁ δ κατὰ τὸν δικαστὴν τὸν ( ?? ) ἤτοι γεγονότες 15 καὶ αὐτοὶ ἀνὰ ἕξ , ἔχει τὸ οἰκεῖον ὁ ἠδικημένος . Τὸ δ’ ἴσον μέσον ἐστὶ τῆς μείζονος καὶ ἐλάττονος κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν . εἴρηται πολλάκις ὅτι ἡ ἀριθμητικὴ ἀναλογία ἐν ἴσῃ ὑπεροχῇ ἐστι τοῦ μείζονος καὶ ἐλάττονος . ᾧ γὰρ ὑπερέχει ὁ ( ?? ) τοῦ ἐλάττονος τοῦ δ . τούτῳ ὑπερέχεται ὁ ( ?? ) ὑπὸ τοῦ μείζονος τοῦ ἡ · δυσὶ γὰρ ὑπερέχων τοῦ δ δυσὶν ὑπερέχεται ὑπὸ τοῦ ἡ . καὶ διὰ τοῦτο , φησίν , ὀνομάζεται δίκαιον , διότι δίχα ἐστίν . ἐπὰν γὰρ δύο ἴσων ἀφαιρεθῇ ἀπὸ θατέρου . | Δείκνυσι καὶ διὰ τούτων ὅτι ἡ τοιαύτη διαίρεσις κατὰ ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν γίνεται . ἐπεὶ δὲ ὃ δείκνυται διὰ τῶν γραμμῶν καὶ # x003E ; τῶν ἀριθμῶν δείκνυσθαι δύναται , καὶ ἔστι καὶ σαφεστέρα ἡ διὰ τῶν ἀριθμῶν δεῖξις , ληπτέον ἀριθμοὺς εἰς τὴν τοῦ προκειμένου δεῖξιν . καὶ ἔστωσαν ἑξάδες τρεῖς , ἕξ . ἕξ , ἓξ ἐφεξῆς κείμεναι , ὧν τριῶν ἑξάδων ἡ μὲν πρώτη ἔστω ὁ μέλλων πλεονεκτῆσαι καὶ ἀδικήσαι , ἡ δὲ ἐσχάτη ὁ πλεονεκτηθησόμενος καὶ ἀδικηθησόμενος , ἡ δὲ μέση ἑξὰς πρὸς ὃν μέλλουσιν ἀφικέσθαι τῆς ἀδικίας γινομένης , ὁ δικαστής · καὶ δὴ λαβέτω ἡ πρώτη ἑξὰς εἰς ἑαυτὴν ἀπὸ τῆς τρίτης ἑξάδος τριάδα · γεγόνασι τοίνυν θ ( ?? ) γ ( ?? ) ἄν γὰρ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἓξ ἀφαιρεθῇ γ ( ?? ) καὶ προστεθῇ τῷ λοιπῷ ἕξ , ᾧ μὲν ἓξ προσετέθη ὁ γ ( ?? ) ἔσται θ , ἀφ’ οὗ δὲ ἀφῄρηται , λειφθήσεται γ ( ?? ) . τούτων οὕτως ἐχόντων , δῆλον ὡς ὁ μὲν πλεονεκτήσας καὶ ἓξ μὲν πρὸ τῆς πλεονεξίας ὤν , μετὰ δὲ τὴν πλεονεξίαν γενόμενος θ , οὗτος δὴ ὁ θ τοῦ μὲν δικαστοῦ τοῦ ( ?? ) ὑπερέχει μιᾷ τριάδι , τοῦ δὲ ἀδικηθέντος γεγονότος 7 ὑπερέχει δυσὶ τριάσιν . εἰ μὲν οὗν ἀφαιρεθεῖσα ἡ τριὰς ἀπὸ τῆς τρίτης ἑξάδος μὴ προσετέθη τῇ πρώτῃ ἑξάδι , ἑνὶ ἂν ἤτοι μιᾷ τριάδι ὑπερεῖχεν ἡ πρώτη · ἑξὰς τῆς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν λειφθείσης τριάδος , προστεθείσης δὲ δυσὶν ὑπερέχει τριάσι . τοῦτο θεὶς ἐπήγαγε τοῦ μέσου ἄρ ἑνί , τουτέστιν ὁ πλεονεκτήσας θ τοῦ μὲν μέσου τοῦ δικαστοῦ ἑνὶ ἤτοι μιᾷ τριάδι ὑπερέχει , καὶ τὸ μέσον ἤιοι ὁ δικαστὴς ἑνί , ἤτοι καὶ οὗτος μιᾷ τριάδι ὑπερέχει τοῦ γ ( ?? ) . ὑπερέχει οὗν ὁ μὲν πρῶτος ὅρος τοῦ μέσου μιᾷ τριάδι , καὶ ὁ μέσος τοῦ ἐσχάτου , ἀφ’ οὗ γέγονεν ἡ ἀφαίρεσις , ἑνί . τούτῳ δὴ τῷ μέσῳ γνωριοῦμεν τί μὲν ἀφελεῖν δεῖ ἀπὸ τοῦ πρώτου ὅρου , καὶ τί δεῖ προσθεῖναι τῷ τρίτῳ . ᾧ μὲν γὰρ τὸ μέσον ὑπερέχει , τοῦτο προσθεῖναι δεῖ τῷ τὸ ἔλαττον ἔχοντι . ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · ἡλίκον ὑπερέχει ὁ μέσος ὅρος ὁ ( ?? ) τοῦ ἐσχάτου τοῦ γ ( ?? ) , τοσοῦτον προστεθῆναι δεῖ τῷ ἐσχάτῳ , ἵνα γένηται ὁ ἔσχατος ἴσος τῷ μέσῳ . ὑπερέχει δέ , ὡς εἴρηται , ὁ μέσος τοῦ ἐσχάτου τοῦ γ ( ?? ) τρισί . ταῦτα τὰ τρία εἰ προσθῶμεν τῷ γ ( ?? ) , γενήσεται ὁ ( ?? ) ἴσος τῷ μέσῳ , ἓξ ὄντι καὶ αὐτῷ . ὅσον οὖν ὑπερέχει ὁ μέσος τοῦ ἐσχάτου , τοσοῦτον προστεθῆναι δεῖ τῷ ἐσχάτῳ , εἰ μέλλουσι γενέσθαι ἴσοι · ὅσον δὲ αὖ πάλιν ὑπερέχει ὁ πρῶτος τοῦ μέσου ὑπερέχει δὲ τρισί ) ταῦτα ἀφελεῖν δεῖ αὐτοῦ τοῦ πρώτου , καὶ ἔσται ἴσος τῷ μέσῳ · ἄν γὰρ ἀπὸ τοῦ θ ἀφαιρεθῇ τὰ γ ( ?? ) , λείπεται ( ?? ) ἀφαιρεθέντων οὖν ἀπὸ τοῦ πρώτου ὅρου τοῦ θ τριῶν καὶ προστεθέντων τῷ ἐσχάτῳ ὅρῳ τῷ γ ( ?? ) γεγόνασιν ἀμφότεροι ἀνὰ ( ?? ) , ἴσος ἑκάτερος τῷ μέσῳ ὄντι ἕξ . δῆλον τοίνυν ὅτι τὸ δίκαιον τὸ ἐπανορθωτικὸν καὶ τὸ ἴσον τὴν τοῦ μέσου χώραν ἔχει καὶ κανών ἐστι καὶ μέτρον τοῦ πόσον δεῖ ἀφελεῖν ἀπὸ τοῦ ἀδικήσαντος καὶ προσθεῖναι τῶ ἠδικημένῳ , ἵνα ἴσοι γίνωνται . Ἴσαι αἱ ἐφ’ ὧν ΑΑ , ΒΒ , ΓΓ . Τοῦτο δῆλον ἐξ ὧν εἴπομεν · ὅμως καὶ πάλιν ῥητέον . λαμβάνει τρεῖς γραμμὰς καὶ καλεῖ τὴν μὲν πρώτην ΑΑ , τὴν δὲ δευτέραν ΒΒ , τὴν δὲ τρίτην ΓΓ , ἴσας ἀλλήλαις · ἔστι δ’ ἑκάστη ἀνὰ πηχῶν ( ?? ) , ταύτας λαβὼν λέγει ἀφαιρείσθω ἀπὸ τῆς πρώτης τῆς ΑΑ ἡ ΑΕ , ἣν ΑΕ ἐκάλεσεν ΔΓ , καὶ προσκείσθω τῇ ΓΓ ἡ ἀφῃρημένη ἡ ΑΕ ἤτοι ἡ ΔΓ · γέγονεν οὖν ἡ προσλαοὖτος βοῦσα τὸ ἀφαιρεθὲν ἡ ΔΓΓ , ἀφ’ ἧς δὲ ἀφῃρέθη τὸ AE ἤτοι τὸ ΔΓ καταλέλειπται λέλειπται ἡ EA . τετμήσθω ἡ ΓΓ δίχα κατὰ τὸ Z , ὡς εἶναι ἑκάτερον τῶν τμημάτων , ἤτοι τὸ ΓΖ καὶ τὸ ΖΓ ἀνὰ πήχεων τριῶν . ἔστω δὲ καὶ τὸ ΑΕ ἤτοι τὸ ΔΓ τὸ προστεθὲν τοῖς ΓΓ τριῶν πήχεων . λείπεται ἄρα τὸ EA πήχεων τριῶν . καὶ ἐπεὶ τὸ ΔΓ ἐστὶ πήχεων τριῶν καὶ τὸ ΓΖ ἑτέρων τριῶν καὶ τὸ ΖΓ τριῶν , τὸ δὲ ἀπὸ τῶν ΑΑ ληφθὲν ΕΑ πήχεων ἐστι τριῶν , δῆλον ὅτι τὸ ΓΓΔ πήχεων ὂν θ ὑπερέχει τοῦ τριπήχεως τοῦ EA δυσὶ τριπήχεσιν , ἃ δύο τριπήχη ἐστὶ τό τε ΔΓ καὶ ΓΖ . ὑπερέχει οὖν ἡ ΔΓΓ τῆς μὲν EA τῇ ΔΓ καὶ ΓΖ , τῆς δὲ ΒΒ ὑπερέχει ἡ ΔΓΓ τῇ ΓΔ . ἔστι δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν . διὰ τούτων παρίστησιν ὅτι καὶ αἱ ἀντιδόσεις καὶ αἱ ἀμοιβαὶ τῶν γινομένων ἔργων παρὰ τῶν τεχνῶν κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν καὶ τὴν ἰσότητα ταύτην γίνονται . πρὸ δὲ τῆς τῶν λεγομένων σαφηνείας πρότερον ῥητέον ὅτι πάσχοντας λέγει τοὺς δεομένους καὶ χρῄζοντας , ποιοῦντας δὲ ὧν δεόμεθα καὶ χρῄζομεν · χρῄζομεν δὲ δηλονότι οὐκ ἐκείνων , ἀλλὰ τῶν ἔργων αὐτῶν , οἷον ὁ μὴ ἔχων οἰκίαν καὶ δεόμενος οἰκίας λέγεται χρῄζειν οἰκοδόμου . καὶ λέγεται ἐπὶ τούτων ποιῶν μὲν ὁ οἰκοδόμος , πάσχων δὲ ὁ δεόμενος οἰκίας · ὁμοίως ὁ μὲν δεόμενος σίτου πάσχων , ὁ δὲ ἔχων ὁ γεωργὸς ποιῶν . εἰ δ’ ἐπίσης δέονται ὁ μὲν γεωργὸς νομισμάτων ὁ δὲ πολίτης σίτου , ἐπίσης ἀμφότεροι καὶ ποιοῦντες καὶ πάσχοντες ῥηθεῖεν . ὅταν δὲ ὁ μὲν πολίτης , ὡς ἐπὶ ταῖς ἀφορίαις συμβαίνει , δέηται σίτου , ὁ δὲ γεωργὸς τῶν νομισμάτων οὐ χρῄζει , πά|σχων μὲν ὁ πολίτης ἐστὶ καὶ λέγεται , ποιῶν δὲ ὁ γεωργός . τίνα μὲν οὖν λέγει ποιοῦντα καὶ τίνα πάσχοντα , εἴρηται . ἃ δὲ λέγεται , τοιαῦτα ἄν εἴη · ὡς γὰρ ἐπὶ τοῦ ἐπανορθωτικοῦ δικαίου ὁ δικαστὴς τὴν ὑπεροχὴν τοῦ πλέον ἔχοντος ἀφελὼν τῷ ἠλαττωμένῳ καὶ παθόντι προστίθησιν , ἥτις ὑπεροχὴ φανερὰ γίνεται ἀπὸ τοῦ μέσου καὶ ἴσου , καὶ οὕτως συμμένει καὶ ἵσταται ἡ πολιτεία , εἰ δὲ μὴ ἦν τὸ ποιοῦν οἷον ὁ δικαστής , οὗτος γὰρ ὁ ποιῶν ἤτοι ὁ ἀφαιρῶν ἀπὸ τοῦ ἠδικηκότος τὸ ἀδίκημα ) καὶ τὸ πάσχον ἤτοι ὁ ἀδικήσας ἔπασχεν , εἰ οὖν μὴ ὁ δικαστὴς ἐποίει καὶ ὁ ἀδικήσας ἔπασχεν , οὐκ ἄν ἡ πολιτεία ἦν , ὡς οὖν ἐπὶ τούτων . οὕτως καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν καὶ τῶν κατ’ αὐτὰς κοινωνιῶν καὶ ἀντιδόσεων · εἰ μὴ τὸ τοῦ ποιοῦντος ἔργον καὶ ἡ ὑπεροχὴ αὐτοῦ πρὸς τὸ τοῦ πάσχοντος ἔργον καὶ τὴν ἔλλειψιν αὐτοῦ ἦν ὡρισμένη καὶ μεμετρημένη , ὡς ἐπὶ τοῦ ποιοῦντος καὶ πλεονεκτοῦντος καὶ πάσχοντος καὶ πλεονεκτουμένου , οὐκ ἄν ἠδύναντο κοινωνεῖν ἀλλήλοις . οὐδὲν δὲ θαυμαστόν , εἰ ὁ πλεονέκτης καὶ ποιεῖν καὶ πάσχειν λέγεται · πρότερον μὲν γὰρ ὅτε πλεονεκτεῖ ποιεῖ , ὕστερον δὲ ὅτε ἰσάζεται πάσχει . ῥητέον δὲ καὶ οὕτως · εἰ μὴ κατ’ ἀξίαν τῶν γινομένων ἔργων ὑπὸ τῶν τεχνιτῶν κατά τε τὸ μέγεθος , ὅπερ αὐτὸς ὅσον εἶπε , καὶ τὴν ποιότητα , ὅπερ πάλιν οἷον εἴρηται , ἦν ἡ χρεία τῶν δεομένων καὶ πασχόντων , ἀνῃροῦντο ἄν αἱ τέχναι · οὐ γὰρ ἄν εἰργάζοντο μὴ μέλλοντες τὸ ἴσον ἀντιλήψεσθαι . ἐλήλυθε τὰ ὀνόματα ταῦτα ἥ τε ζημία καὶ τὸ κέρδος ἐκ τῆς ἑκουσίου ἀλλαγῆς . ἐπειδὴ τὸν μὲν πλεονεκτοῦντα ἔθος ἦν αὐτοῖς κερδαίνειν λέγειν , τὸν δ’ ἀδικούμενον ζημιοῦσθαι , φησὶν ὅτι τὸ κερδαίνειν καὶ ζημιοῦσθαι κυρίως ἐπὶ τῶν ἑκουσίως ἀλλασσόντων λέγεται , μετήχθη δὲ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοὺς ἀδικοῦντας καὶ ἀδικουμένους . ὥστε κέρδους τινὸς καὶ ζημίας μέσον ἐστὶ τὸ δίκαιον . τῶν δὲ παρὰ τὸ ἑκούσιον κέρδος ἐστὶ τὸ πλέον , ζημία δὲ τὸ ἔλαττον · μέσον δὲ τούτων τὸ δίκαιον . ἔστιν οὖν , φησί , τὸ δίκαιον μέσον ἐκείνων . τίνων δή ; τῶν ὄντων παρὰ τὸ ἑκούσιον , ἤτοι τῶν πλειόνων καὶ ἐλαττόνων . ἔστιν οὖν , φησί , δίκαιον τὸ ἔχειν ὕστερον τὸ ἴσον οὗ εἶχε καὶ πρότερον πρὸ τῆς πλεονεξίας . τοῦτο γάρ ἐστι δίκαιον τὸ ἔχειν τοσοῦτον ὕστερον , ὅσον εἶχε καὶ πρότερον πρὸ τοῦ ἀδικηθῆναι . τὸ ἴσον ἔχειν πρότερον καὶ ὕστερον . δεῖ προσθειναι τῇ λέξει τὸ ὅσον , καὶ οὐδεμίαν ἕξει ἀσάφειαν . καὶ εἴη ἄν τὸ πλῆρες καὶ κατάλληλον τοιοῦτον · δίκαιόν ἐστι τὸ ἴσον ἔχειν ὕστερον , ὅσον καὶ πρότερον εἶχε πρὸ τῆς πλεονεξίας . Δοκεῖ δέ τισι καὶ τὸ ἀντιπεπονθὸς εἶναι ἁπλῶς δίκαιον . Εἰπὼν περὶ τῶν δύο εἰδῶν ἢ μερῶν τῆς ἐν μέρει δικαιοσύνης ἀλλ’ οὐ τῆς κοινῆς τῆς ὡς νομιμότητος λεγομένης ἦσαν δὲ ταῦτα τὸ διανεμητικὸν καὶ ἐπανορθωτικόν , καὶ ἑκάτερον ἐν ἀναλογίᾳ , τὸ μὲν διανεμητικὸν ἐν τῇ γεωμετρικῇ καὶ ἐν τέτρασιν ὅροις θεωρούμενον , ὅτι καὶ τὰ νεμόμενα δύο καὶ οἷς ἐνέμοντο δύο , τὸ δὲ ἐν τῇ ἀριθμητικῇ ἀναλογίᾳ καὶ ἐν τρισὶν ὅροις , δύο μὲν τῶν ἄκρων τοῦ τε ἀδικήσαντος καὶ ἀδικηθέντος καὶ ἑνὸς μέσου τοῦ δικαστοῦ ) ταῦτα εἰπὼν καὶ δείξας μνημονεύει περὶ τοῦ ἀντιπεπονθότος δικαίου , ὃν ὅρον οἱ Πυθαγόρειοι τῶν δικαίων ἐποιοῦντο . περὶ οὗ τί ποτέ ἐστι , σαφέστερον εἶπεν ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Μεγάλων ἠθικῶν . ἐκεῖνοι γὰρ δίκαιον ᾤοντο τὸ ἀντιπαθεῖν ἃ ἄν τις πεποίηκεν , οἷον <εἰ> ἐτύφλωσέ τίς τινα , <εἰ> ἔτυψεν , ἀντιτυφθῆναι . τοῦτο δὴ τὸ δίκαιον οὐ ἅπαντας ἁρμόζει · εἰ γὰρ δοῦλος ἐλεύθερον ἔπληξεν , οὐχ ἅπαξ δεῖ τὸν δοῦλον ἀντιπληγῆναι , ἀλλὰ καὶ πολλάκις . τί δέ ἐστι τὸ ἀντιπεπονθὸς τοῦτο δίκαιον , καὶ νῦν σαφῶς ἐδήλωσε παραθέμενος τὸ τοῦ Ῥαδαμάνθους · ἔστι δὲ τὸ ἔπος ἀπὸ τοῦ Ἡσιόδου . αἰτιᾶται δὲ καὶ ἐνταῦθα Ἀριστοτέλης τῶν Π υθαγορείων τὸ ἁπλῶς εἰπεῖν τὸ ἀντιπεπονθὸς δίκαιον καὶ μὴ διορίσαι μηδὲ προσθεῖναι τὸ κατὰ ἀναλογίαν · τὸ γὰρ ἁπλῶς ἀντιπάσχειν ἕκαστον ὃ πεποίηκεν οὐδαμῶς δίκαιον . οὗ σημεῖον παρέθετο τὸ μὴ ἐφαρμόζειν αὐτὸ μήτε τῷ διανεμητικῷ δικαίῳ μήτε τῷ διορθωτικῷ , εἰς ἃ τὸ δίκαιον διῄρηται . ἀλλὰ πῶς οὐκ ἐφαρμόζει ἐκείνοις ; ἢ ὅτι ἐκείνων ἑκάτερον ἐν ἀναλογίᾳ ἐστί , τὸ μὲν γεωμετρικῇ , τὸ δ’ ἀριθμητικῇ , τοῦτο δ’ ἐν οὐδετέρᾳ τῶν ἀναλογιῶν ὑποπίπτει . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι τὸ ἀντιπεπονθὸς ταὐτὸν τῷ διανεμητικῷ οὐδὲ κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν , δῆλον · ἐν μὲν γὰρ ἐκείνῳ τὸ ἴσον καὶ τὸ δίκαιον ᾖν τὸ κατ’ ἀξίαν , ἐν δὲ τῷ ἀντιπεπονθότι οὐκ ἔστι . ποῦ γὰρ τὸ κατ’ ἀξίαν , εἰ δοῦλος εὐγενῆ καὶ σπουδαῖον μίαν πληγὴν πλήξει , καὶ αὐτὸν μίαν ἀντιπληγῆναι , ἢ εἰ ἱερέα λακτίσει , ἀντιλακτισθῆναι ; ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῷ διορθωτικῷ ταὐτὸν τὸ ἀντιπεπονθός . τὸ μὲν γὰρ διορθωτικὸν οὐ ταὐτὰ ἀξιοῖ ἀντιπάσχειν τοὺς ποιήσαντας · οὐ γὰρ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος ἀξιοῖ ἐξαιρεῖν , ἀλλὰ τιμᾶσθαι πόσου καὶ ποίου ἄξιος ὁ ὀδοὺς ἢ ὁ ὀφθαλμὸς ἢ ὅ τι ἄν ᾖ τὸ μέλος , οἷον εἰ δέκα νομισμάτων , ταῦτα ἀπαιτεῖν ἀπὸ τοῦ ποιήσαντος καὶ διδόναι τῷ πεπονθότι τὴν στέρησιν τοῦ ὀδόντος ἢ τοῦ ὀφθαλμοῦ . ἐπὶ μὲν οὗν τῶν τοιούτων δικαίων οὕτως · ἐπὶ δὲ τοῦ ἀντιπεπονθότος χωρίς τινος ἀναλογίας λαμβάνεται . δεῖ γάρ , φησίν , ἁπλῶς καὶ δίχα τινὸς ἀναλογίας παθεῖν ὃ δέδρακε · τοῦτο δὲ οὐδαμῶς δίκαιον . καὶ ὅτι οὐκ ἔστι δίκαιον , δείκνυσι | τῇ παραθέσει τῶν παραδειγμάτων λέγων οὐ γὰρ εἰ ἀρχὴν ἔχων ἐπάταξε , δεῖ ἀντιπληγῆναι · τὰ γὰρ αὐτὰ οὐκ ἴσην βλάβην ποιεῖ τῷ ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ . ὁ γὰρ ἄρχων πλέον τι κατὰ τὸν πολίτην ἐστί · διὸ οὔτε πλήξας ἀντιπλήσσεται , διότι μηδὲ ἀδικεῖν δοκεῖ καίτοι πέπονθεν ὁ πληγείς ) μήτε πληγέντος τὰ ἴσα ἀντιπληγήσεται ὁ τὸν ἄρχοντα πλήξας . τὸ δὲ ἀπλῶς ἀντιπεπονθὸς τὰ αὐτὰ βούλεται παθεῖν τὸν δράσαντα ἃ δέδρακεν . ἔτι ποῖον δίκαιόν ἐστι τὸ τὰ αὐτὰ πάσχειν ἃ πεποίηκε τὸν ἑκόντα δράσαντα καὶ τὸν ἄκοντα ; ὅπερ δή , λέγω δὴ τὸ μὲν πότερον ἑκὼν δέδρακεν ἡ ἄκων , ἐν μὲν τῷ ἐπανορθωτικῷ δικαίῳ ἐξετάζεται , καὶ εἰ μὲν εὑρεθῇ ἑκὼν δράσας , εὐθύνεται μειζόνως , εἰ δ’ ἄκων , μετριωτέρως · ἐπὶ δὲ τοῦ ἀντιπεπονθότος οὐδὲν τοιοῦτον ἐξετάζεται . ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖς κοινωνίαις ταῖς ἀλλακτικαῖς συνέχει τὸ τοιοῦτον δίκαιον τὸ ἀντιπεπονθός . δείξας ὅτι τὸ ἀντιπεπονθὸς δίκαιον οὕτως ἀπλῶς καὶ δίχα διορισμοῦ τινος λεγόμενον καὶ γινόμενον οὐκ ἔστι δίκαιον , διὰ τούτων ἑπιχειρεῖ δεικνύναι , πρὸς τίνα χρήσιμον καὶ πῶς γινόμενον δίκαιον ἂν εἴη . καὶ λέγει ὅτι , ἂν μὴ ἁπλῶς ὡς οἱ Πυθαγόρειοί φασι γίνηται , ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν καὶ τὴν ταύτης ἰσότητα , χρήσιμον ἔσται πρὸς τὰς κοινωνίας τὰς ἀλλακτικάσς , ἐν αἷς τὸ καὶ τὰς πόλεις σώζεσθαι καὶ συμμένειν ἐστί . σύμφωνα δὲ ταῦτα τοῖς πρὸ ὀλίγου ῥηθεῖσιν · εἶπε γὰρ “ ἀνῃροῦντο ἄν , εἰ μὴ τὸ ποιοῦν ἐποίει καὶ τὸ πάσχον ἔπασχεν οἷον καὶ ὅσον ” . τοῦτο οὖν ἐστιν ὃ καὶ νῦν λέγει διὰ τοῦ τῷ ἀντιποιεῖν γὰρ ἀνάλογον καὶ οὐχ ἁπλῶς , ὥς φασιν οἱ Πυθαγόρειοι , συμμένουσι καὶ σώζονται αἱ πόλεις . “ ἀντιδιδομένων γὰρ ἀνάλογον τοῖς κακῶς ποιοῦσι κακῶν καὶ τοῖς καλῶς καλῶν οὐκ ἐν δουλείᾳ ἡ πολιτεία ’’ εὑρίσκεται , ἀλλ’ ἐν ἐλευθερίᾳ καὶ δημοκρατικῶς πολιτευομένη . γινόμενον οὖν κατὰ νόμους καὶ κατ’ ἀναλογίαν καὶ ὡρισμένως τὸ ἀντιπεπονθὸς σώζει καὶ συντηρεῖ τὰς πόλεις καὶ οὐκ ἐᾶ ἐκπολεμοῦσθαι καὶ ἀνατρέπεσθαι τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν πολιτείαν . οὕτω μὲν οὖν ἀναλόγως γινόμενον τὸ ἀντιπεπονθὸς δίκαιόν ἐστι καὶ σώζει τὰς πόλεις , ὡς δ’ οἱ Πυθαγόρειοι ἀποφαίνονται , οὐδαμῶς . καὶ τὰ μὲν λεγόμενα τοιαῦτα · κατὰ δὲ τὴν λέξιν τὴν Ἢ γὰρ τὸ κακῶς ζητοῦσιν · εἰ δὲ μή , δουλεία δοκεῖ εἶναι Ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · ἢ γὰρ τοὺς κακῶς ποιήσαντας ζητοῦσιν οἱ κακῶς πεπονθότες κακὰ ἀντιπαθεῖν δουλεία γάρ ἐστιν , εἰ μὴ πάθοιεν ἀναλόγως κακά ) ἢ πεποιηκότες εὖ τὴν πόλιν ἢ πολίτην τινὰ καὶ ζητοῦσιν ἀντιπαθεῖν εὖ · εἰ δὲ μή , μετάδοσις οὐκ ἔσται . ὅτι δὲ τοὺς εὖ πεποιηκότας δεῖ ἀντευποιεῖν , σημεῖόν φησι τὸ ἱδρῦσθαι ἐν ταῖς πόλεσιν ἐμποδὼν ἤτοι ἐν τῷ μέσῳ Χαρίτων ἱερόν , ὡς δεῖ πάντως τὸν εὖ παθόντα ἀνθυπηρετῆσαι τῷ προκατόρξαντι , καὶ αὐτὸν πάλιν ἄρξασθαι χαριζόμενον . διὰ τοῦτο καὶ τριῶν οὐσῶν ἐν τῷ νεῷ Χαρίτων ἡ μέση οὖσα τῶν ἄκρων ἔμπαλιν ἔστραπται πρὸς τὸν χαρισάμενον καὶ δεξιοῦται . καὶ τὸ μὲν ἐπεστράφθαι πρὸς τὸν εὖ πεποιηκότα ἦν σύμβολον ὑπηρεσίας , τὸ δὲ δεξιοῦσθαι τοῦ πάλιν αὐτὴν ἀρχὴν ποιεῖσθαι τοῦ ἀντευεργετεῖν . ποιεῖ δὲ τὴν ἀντίδοσιν τὴν κατὰ ἀναλογίαν ἡ κατὰ διάμετρον σύζευξις . εἰπὼν ὅτι τὸ ἀντιπεπονθὸς δίκαιον γινόμενον κατὰ ἀναλογίαν σωστικόν ἐστι τῆς πολιτικῆς κοινωνίας οὕτω γὰρ ἄν ὑπάγοιτο τῷ πολιτικῷ δικαίῳ κατὰ ἀναλογίαν δηλονότι γινόμενον ) διὰ τούτων δείκνυσι πῶς γίνεται καὶ πῶς ἐν τῷ διαγράμματι ἡ κατὰ διάμετρον σύζευξις , καὶ πῶς οἱ τεχνῖται ἀλλασσόμενοι τὰ ἔργα αὐτῶν τὸ ἴσον καὶ τὸ δίκαιον ἂν ἔχοιεν . ἁπλῶς μὲν γὰρ τῆς ἀλλαγῆς γινομένης οὐκ ἔσται τὸ συνάλλαγμα ἴσον , οὐδ’ ἄν συσταίη οὕτω ἡ πόλις · εἰ δ’ ἀνάλογον γένοιτο , εἴη ἄν ἴσον καὶ δίκαιον . οὐ γὰρ ἔστιν ἡ οἰκία ἴση τῷ ὑποδήματι · διὰ τοῦτο δεῖ τὸ ἀνάλογον παραλαμβάνειν ἐν τούτοις . οἰκοδόμος ἐφ’ οὗ Α , σκυτοτόμος ἐφ’ οὗ Β . δείκνυσιν , ὡς εἶπον , πῶς τὸ ἀντιπεπονθὸς κατὰ ἀναλογίαν γινόμενον δίκαιόν ἐστι καὶ τίς ἡ κατὰ διάμετρον ἐν τῷ διαγράμματι σύζευξις . ἔστι δέ , ἵν’ ἐντεῦθεν ἄρξωμαι , κατὰ διάμετρον σύζευξις ἡ τοῦ οἰκοδόμου πρὸς τὰ ὑποδήματα καὶ ἡ τοῦ σκυτέως πρὸς τὴν οἰκίαν . διάμετρος γάρ ἐστιν εὐθεῖα τέμνουσα δίχα τὸ τετράγωνον . ἔστι δὲ τοιαύτη ἡ ἀπὸ τοῦ οἰκοδόμου πρὸς τὸ ὑπόδημα ἐπεζευγμένη , ὁμοίως καὶ ἡ ἀπὸ τοῦ σκυτέως πρὸς τὴν οἰκίαν . ἡ μὲν οὖν κατὰ διάμετρον σύζευξις αὕτη · ἡ δὲ ἀναλογία , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρὸς τὸν σκυτέα , ἡ οἰκία πρὸς τὰ ὑποδήματα . εἰ οὖν ὁ οἰκοδόμος ἴσος τῷ σκυτεῖ , ἔσται καὶ ἡ οἰκία ἴση τοῖς ὑποδήμασι , καὶ λαβὼν ὁ οἰκοδόμος τὰ ὑποδήματα καὶ ὁ σκυτεὺς τὴν οἰκίαν ἕξουσι τὰ ἴσα , καὶ ἔσται ἡ ἀνταλλαγὴ δικαία καὶ τὸ ἀντιπεπονθὸς τοῦτο δίκαιον διὰ τὸ κατὰ ἀναλογίαν γενέσθαι · ἐπίσης γὰρ ὠφέληται ὁ οἰκοδόμος παρὰ τοὐ σκυτέως καὶ ὁ σκυτεὺς παρὰ τοῦ οἰκοδόμου . ἐπεὶ γὰρ ἴση ἡ οἰκία τοῖς ὑποδήμασι διὰ τὸ καὶ τοὺς τεχνίτας ἴσους εἶναι , δῆλον ὅτι ὅσον ἔλαβεν ὁ οἰκοδόμος , τοσοῦτον καὶ ὁ σκυτεύς . εἰ δὲ μή ἐστιν ὁ οἰκοδόμος ἴσος τῷ σκυτεῖ ἀλλ’ ὑπερέχει , δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἔργον τοῦ οἰκοδόμου ὑπερέχει τοῦ ἔργου τοῦ σκυτέως , καὶ δεῖ γενέσθαι τὸ ἀνάλογον , ὥστε γενέσθαι τὰ ὑποδήματα ἴσα τῇ οἰκίᾳ · κἂν οὕτω γένηται , ἔσται ἡ διανομὴ ἴση καὶ δικαία . ἔστω γὰρ τοῦ σαφοῦς ἕνεκα ὁ μὲν οἰκοδόμος ὁ ( ?? ) ἀριθμός , ὁ δὲ σκυτεὺς ὁ γ ( ?? ) διπλασίων ἄρα ὁ οἰκοδόμος τοῦ σκυτέως · εἰ δὲ τοῦτο , διπλάσιον δηλονότι καὶ ἡ οἰκία τῶν ὑποδημάτων . εἰ οὖν διπλασιασθῇ τὰ ὑποδήματα ἔσονται ἴσα τῇ οἰκία , καὶ λήψεται ὁ μὲν οἰκοδόμος τὰ ὑποδήματα , ὁ δὲ σκυτεὺς τὴν οἰκίαν . εἰ οὖν πρῶτον , φησί , γένηται τὸ κατὰ ἀναλογίαν ἴσον , καὶ ἰσασθῇ τὰ ἔργα τῶν τεχνιτῶν ὡς μὴ ὑπερέχειν θάτερον θατέρου , εἶτα τὸ ἀντιπεπονθὸς γένηται , τουτέστιν εἶτα ἡ ἀνταλλαγὴ γένηται , ἔσται τὸ λεγόμενον , ἤτοι τὸ κατὰ ἀναλογίαν δίκαιον · εἰ δὲ μὴ πρότερον γένηται τὸ κατὰ ἀναλογίαν καὶ ἰσασθῇ τὰ ὑποδήματα τῇ οἰκίᾳ , οὐχ ἕξουσι τὰ ἴσα , ἀλλὰ τὰ ἄνισα · πλέον μὲν ὁ σκυτεύς , ὅτι ἡ οἰκία μείζων τῶν ὑποδημάτων , ἔλαττον δὲ ὁ οἰκοδόμος , ὅτι τὰ ὑποδήματα ἐλάττω τῆς ἀξίας τοῦ οἰκήματος · ὥστε οὐδὲ συμμενεῖ ἡ κοινωνία τοῦ οἰκοδόμου καὶ τοῦ σκυτέως . Οὐ γὰρ ἐκ δύο ἰατρῶν γίνεται κοινωνία , ἀλλ’ ἐξ ἰατροῦ καὶ γεωργοῦ . Εἰπὼν ὅτι οὐθὲν κωλύει κρεῖττον εἶναι τὸ θατέρου ἔργον ἢ τὸ θατέρου , τοῦτο διὰ τῶν λεγομένων νῦν δείκνυσι δυνάμει λέγων “ εἰ μὲν γὰρ ἦσαν ἀμφότεροι οἱ τεχνῖται ἰατροὶ ἢ ἀμφότεροι σκυτεῖς , οὗκ ἂν ἦν τὸ θατέρου ἔργον κρεῖττον ἢ τὸ θατέρου · ἐπεὶ δὲ διαφέρουσιν οἱ τεχνῖται , ἐνδέχεται τὸ μὲν θατέρου εἶναι κρεῖττον , τὸ δὲ θατέρου χείρον’ . καὶ ὅλως ἑτέρων καὶ οὐκ ἴσων . προσέθηκε τῷ ἑτέρων τὸ οὐκ ἴσων , διότι ὧν τὰ ἔργα ἕτερα καὶ οὐκ ἴσα , ἀνάγκη καὶ τοὺς τεχνίτας ἀνίσους εἶναι . δεῖ δέ , εἰ μέλλει κοινωνία εἶναι καὶ πόλις , ἑτέρους εἶναι τοὺς κοινωνοῦντας τῆς πολιτείας . οὔτε γὰρ πόλις οὔτε ἄλλη τις γίνεται κοινωνία ἐκ τῶν πάντα τὰ ἔργα ἐργαζομένων · εἰ γὰρ πάντες τὰ αὐτὰ ἐργάζονται , ἕκαστος ἄν ἔχοι τὰ ἑκάστου , καὶ οὕτω πάντες ἐν τι ἔσονται καὶ μηδένες μηδένων χρῄζοντες · ἡ γὰρ χρεία πλειόνων , πλείονες δὲ οἱ διαφέροντες . οἱ γὰρ τὰ αὐτὰ εἰδότες καὶ ἐργαζόμενοι κἀν πλείους ὦσιν ὡς ἄνθρωποι , ἀλλ’ ὡς τὰ αὐτὰ ἐργαζόμενοι πάντες εἷς εἰσιν . ὥστε εἰ μέλλει κοινωνία εἶναι , δεῖ ἑτέρους εἶναι καὶ μὴ ἴσους . ἡ γὰρ τῶν χρησίμων καὶ λειπόντων ἑκάστῳ λῆψις καὶ δόσις αἰτία τῆς κοινωνίας . ἐπεὶ τοίνυν μὴ οἷόν τέ ἐστιν ἕκαστον ἅπαντα ἐργάζεσθαι ὧν χρῄζει , διαφέροντας ἀνάγκη εἶναι τοὺς τὰ χρειώδη ἐργαζομένους ( εὶ δ’ οὗτοι διαφέροντες , καὶ τὰ ἔργα διάφορα ) εἶθ’ οὕτως γενέσθαι τὴν ἄμειψιν καὶ ἀνταλλαγὴν τῶν κοινῶν · οὕτω γὰρ ἀν’ τὸ ἴσον ἔχοιεν . Διὸ πάντα συμβλητὰ δεῖ πὼς εἶναι , ὧν ἐστιν ἀλλαγή . Τὸ συμβλητὰ ἀντὶ τοῦ λόγον ἔχειν πρὸς ἄλληλα καὶ σύγκρισιν , τουτέστι τιμᾶσθαι καὶ ὡρισμένην εἶναι τὴν ἑκάστου τιμήν . διὰ τοῦτο τὰ νομίσματα εὕρηται · μετρεῖ γὰρ πάντων τὴν ἀξίαν καὶ ἐπ’ ὄψιν τίθησι καὶ δήλην ποιεῖ τὴν ἑκάστου ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν . δήλου μὲν γὰρ ὄντος ὅτι ὑπερέχει ἡ οἰκία τῶν β ὑποδημάτων , τῆς δ’ ὑπεροχῆς ἀδήλου οὔσης πόση τίς ἐστι , τὸ νόμισμα ταύτην ἐμφανῆ καθίστησιν . εὑρόντες γὰρ ὅτι ἡ οἰκία ἐστὶν ἀξία , εἰ ἔτυχε , νομισμάτων ι ( ?? ) τὰ δὲ β ὑποδήματα ἑνός , ἔχομεν ὅσον ὑπερέχει ἡ οἰκία τῶν ὑποδημάτων καὶ ὅσον ἐλλείπει τὰ ὑποδήματα τῆς οἰκίας . ἐπεὶ γὰρ ἡ οἰκία δέκα ἐστὶν ἀξία νομισμάτων , τὰ δὲ ὑποδήματα νομίσματος ἑνός , ἡ ὑπεροχὴ τῆς οἰκίας πρὸς τὰ ὑποδήματά ἐστιν νομισμάτων θ . ἰσασθήσεται δὲ ἡ οἰκία καὶ τὰ ὑποδήματα οὕτως . ἐπεὶ τὰ β ὑποδήματα ἑνός ἐστι νομίσματος ἄξια , ἔσται τὰ κ ( ?? ) ὑποδήματα νομισμάτων ι ( ?? ) ἄξια · ἔστι δὲ καὶ ἡ οἰκία τῶν αὐτῶν δέκα νομισμάτων ἀξία · τὰ ἄρα κ ( ?? ) ὑποδήματα τὰ αὐτά εἰσι τῇ οἰκίᾳ καὶ ἴσα . x003E ; ἄν κ ( ?? ) ὑποδήματα λαβὼν ὁ οἰκοδόμος ἀπὸ τοῦ σκυτέως δοίη αὐτῷ τὴν οἰκίαν , ἔσται τὸ ἀντιπεπονθὸς κατὰ τὴν ἀναλογίαν δίκαιον καὶ ἴσον . καὶ ὁρᾷς ὅπως τὰ νομίσματα ἀνάλογόν εἰσι τῷ δικαστῇ . ὡς γὰρ ἐπὶ τοῦ ἐπανορθωτικοῦ δικαίου τῇ τοῦ δικαστοῦ μεσότητι ἐγινώσκομεν πόσον δεῖ ἀφελεῖν ἀπὸ τοῦ πλεονέκτου καὶ προσθεῖναι τῷ ἀδικηθέντι μέσον γὰρ πίπτων ὁ δικαστὴς τοῦ ἠδικηκότος καὶ ἠδικημένου ἐποίει ἀμφοτέρων τὴν ὑπεροχὴν καὶ τὴν ἔλλειψιν δήλην ) , οὕτως κἀνταῦθα τῇ παραθέσει τῶν νομισμάτων εὕρομεν τὴν τῆς οἰκίας πρὸς τὰ ὑποδήματα ὑπεροχήν . καλῶς ἄρα εἴρηκεν ὅτι γίνεταί πὼς μέσον τὸ νόμισμα · κανὼν γὰρ καὶ κριτήριον γίνεται τῆς ἀρετῆς τοῦ οἰκήματος καὶ τῶν ὑοδημάτων , ὡς καὶ ὁ δικαστὴς τῆς πλεονεξίας καὶ μειονεξίας . δεῖ τοίνυν , ὅπερ ὁ οἰκοδόμος πρὸς σκυτοτόμον , τοῦτο γενέσθαι τὰ ὑποδήματα πρὸς τὴν οἰκίαν . ἦν δὲ ὁ οἰκοδόμος διπλασίων τοῦ σκυτοτόμου · δεῖ δὴ διπλασιάσαι τὰ ὑποδήματα , καὶ ἔσονται ἴσα τῆ οἰκίᾳ . εἰ γάρ ἐστιν ἡ οἰκία δ , τὰ δὲ ὑποδήματα β , εἰ διπλασιασθῇ τὰ β , ἔσται δ . εἰ γὰρ μὴ ἔσται ἰσότης , οὐκ ἔσται ἀλλαγὴ οὐδὲ κοινωνία · μετρηθήσονται δὲ καὶ ἰσασθήσονται ἑνί τινι , οἷον τῷ νομίσματι , καὶ εἴρηται πῶς . τοῦτο δέ ἐστι τῇ μὲν ἀληθείᾳ ἡ χρεία . τὸ αἴτιον , φησί , τῆς πρὸς ἀλλήλους κοινωνίας ἐστὶν ἡ χρεία · διὰ γὰρ τὸ χρῄζειν ἕκαστον ἡμῶν πολλῶν , μὴ οἷόν τε δὲ εἶναι , ὡς καὶ πρότερον εἴρηται , πάντα ἐργάζεσθαι ὧν χρῄζει , κοινωνοῦμεν ἀλλήλοις . ὅτι δὲ τῆς κοινωνίας ἡ χρεία ἐστὶν αἰτία , δῆλον ἐφ’ ὧν μὴ δέονται θάτεροι θατέρων . ὅταν γὰρ μὴ δέηται ὁ γεωργὸς ὑποδημάτων ἢ ὁ σκυτοτόμος σίτου , οὐδὲ κοινωνία τούτων ἐστί · δεηθέντες δὲ ἀμφότεροι καὶ ὁ γεωργὸς τῶν τοῦ σκυτέως καὶ ὁ σκυτεὺς τῶν τοῦ γεωργοῦ ἔργων , εὐθὺς κοινωνῆσαι σπεύδουσι τῶν ἀλλήλων ἔργων . ἀλλ’ ἐπεὶ πολλάκις ὁ μὲν σκυτεὺς χρῄζει τῶν τοῦ οἰκοδόμου ἔργων ἢ τοῦ γεωργοῦ , ὁ δὲ οἰκοδόμος ἢ γεωργὸς τῶν τοῦ σκυτέως οὐ χρείαν ἔχει ἔργων , ἀντάλλαγμα τῆς χρείας γέγονε τὸ νόμισμα , καὶ διδόαμεν ἀντὶ ὑποδημάτων ἡ σίτου ἢ οἰκίας νομίσματα κατὰ συνθήκην . καὶ διὰ τοῦτο νόμισμα καλεῖται , ὅτι οὐ φύσει ἀλλὰ νόμῳ καὶ θέσει ἡμετέρᾳ , καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἄχρηστον ποιῆσαι αὐτό · εἰ γὰρ θελήσομεν διδόναι ἃ ἔχομεν καὶ λαμβάνεν ἃ μὴ ἔχομεν , ἄχρηστον ἔσται τὸ νόμισμα . Ἔσται δὴ ἀντιπεπονθός , ὅταν ἰσασθῇ , ὥστε ὅπερ γεωργὸς πρὸς σκυτοτόμον . Ὅταν , φησίν , ἰσασθῇ τὰ ἔργα , ἔσται τὸ ἀντιπεπονθὸς δίκαιον , ὡς εἶναι ὡς ὁ γεωργὸς πρὸς τὸν σκυτοτόμον , τὸ ἔργον τοῦ σκυτοτόμου πρὸς τὸ τοῦ γε γεωργοῦ . εἰ γάρ ἐστιν ὁ γεωργὸς διπλασίων τοῦ σκυτοτόμου , ἥμισυς ἄρα ὁ σκυτοτόμος τοῦ γεωργοῦ · καὶ τὰ ὑποδήματα ἄρα ἡμίση τοῦ σίτου . εἰ οὗν διπλασιασθῇ τὰ ὑποδήματα , ὡς εἶναι , ὡς ὁ γεωργὸς πρὸς τὸν σκυτέα , τὰ ὑποδήματα τὰ διπλασιασθέντα πρὸς τὰ ὑποδήματα τὰ ἐξ ἀρχῆς τὰ ὄντα ἡμίση τοῦ σίτου , ἔσται τὰ ὑποδήματα ἴσα τῷ σίτῳ καὶ τὸ ἀντιπεπονθὸς δίκαιον κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν , ἥτις γίνεται ἐν τέτρασιν ὅροις . δείξει δὲ ὕστερον ὅτι καὶ ἐν τρισὶν ὅροις γίνεταί πὼς καὶ κατὰ τοῦτο ὑπάγεται τῇ ἀριθμητικῇ ἀναλγίᾳ . καὶ εἴη ἄν ἡ μὲν ἀντίδοσις καὶ ἀνταλλαγὴ κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν , ἡ δὲ ἔκθεσις τῆς ἀναλογίας καὶ τῆς ἰσότητος τῶν ἐν τῇ ἀντιδόσει γινομένων διὰ τῆς ἀριθμητικῆς καὶ ἐκείνῃ προσχρωμένη . Εἰς σχῆ μὰ δ’ ἀναλογίας οὐ δεῖ ἄγειν , ὅταν ἀλλάξων τᾶι · εἰ δὲ μή , ἀμφοτέρας ἕξει τὰς ὑπεροχάς . Ἡ ὑπεροχὴ λέγεται καὶ ἐπὶ τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως , καὶ ἔθος ἐστὶ λέγειν “ εἰς ὑπερβολὴν ἐδόθη αὐτῷ πολλά ” , καὶ ἔμπαλιν “ εἰς ὑπερβολὴν ἐδόθη αὐτῷ ἀλίγα ” , καὶ “ εἰς ὑπερβολὴν ὅδε πλούσιός ἐστι ” , καὶ αὖ “ εἰς ὑπερβολὴν ὅδε πένης ” , ἴσον λέγοντες τῷ λίαν ἔχει ὅδε χρήματα πολλά , καὶ λίαν ὅδε ὀλίγα . καὶ τὸ μὲν τῆς λέξεως τοιοῦτον · ὃ δὲ λέγει , τοιοῦτον ἄν εἴη · τὰς ἀναλογίας τῶν τεχνιτῶν καὶ τῶν ἔργων , ἆ ἐργάζονται , δεῖ ποιεῖν πρὸ τοῦ ἀλλάξασθαι κατὰ τὸν ὑφηγημένον τρόπον . γινομένης γὰρ τῆς ἀναλογίας πρὸ τῆς ἀλλαγῆς , μετὰ δὲ τοῦτο τῆς ἀνταλλαγῆς , ἔσται ἡ ἀντίδοσις καὶ ἡ ἀλλαγὴ ἴση καὶ δικαία , καὶ εἰς τὸ σχῆμα τῆς ἀναλογίας ἀναχθήσεται , ὡς εἶναι , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρὸς τὸν σκυτοτόμον , οὕτως ὁ οἰκοδόμος μετὰ τῆς οἰκίας πρὸς τὸν σκυτέα μετὰ τῶν ὑποδημάτων . ὡς γὰρ ὑπερέχει ὁ οἰκοδόμος τοῦ σκυτέως , οὕτω καὶ ὁ οἰκοδόμος μετὰ τῆς οἰκίας τοῦ σκυτέως μετὰ τῶν ὑποδημάτων , πρὸ τῆς ἀλλαγῆς δηλονότι . καὶ δεῖ τὴν τοιαύτην ἀνισότητα τῆς οἰκίας πρὸς τὰ ὑποδήματα ἰσασθῆναι · ἰσασθήσεται δὲ οὕτως . ἐπεὶ γὰρ διπλῆ ἐστιν ἡ οἰκία τῶν ὑποδημάτων , εἰ διπλασιασθῇ τὰ ὑποδήματα β ὄνια καὶ γένηται δ , ἔσται δ ὑποδήματα ἴσα τῇ οἰκίᾳ · καὶ οὕτως τῆς ἰσότητος γεγονυίας , εἰ λήψεται ὁ μὲν οἰκοδόμος τὰ δ ὑποδήματα καὶ ὁ σκυτεὺς τὴν οἰκίαν , ἔσται ὁ οἰκοδόμος μετὰ τῶν δ ὑποδημάτων ἴσος τῷ σκυτεῖ μετὰ τῆς οἰκίας . ἐπεὶ γὰρ διὰ τὴν τῆς οἰκίας πρὸς τὰ ὑποδήματα ὑπεροχὴν ἐλέγετο ὁ οἰκοδόμος ὑπερέχειν τοῦ σκυτέως , ἰσασθέντων τῶν ὑποδημάτων τῇ οἰκίᾳ ἔσται ὁ οἰκοδόμος ἴσος τῶ σκυτεῖ . τοῖς δὲ ἴσοις ἴσα ἐὰν προστεθῇ , τὰ ὅλα ἴσα ἔσται , <ὥστε> εἴη ἂν καὶ ὁ οἰκοδόμος μετὰ τῶν ὑποδημάτων ἴσος τῷ σκυτεῖ μετὰ τῆς οἰκίας . δεῖ οὖν , φησί , πρὸ τῆς ἀλλαγῆς ποιεῖσθαι τὴν ἀναλογίαν καὶ ἰσάζειν δι’ αὐτῆς τὰ τῶν τεχνιτῶν ἔργα . εἰ δὲ μή , ἀμφοτέρας ἕξει τὰς ὑπεροχάς , τουτέστιν · εἰ δὲ ἀπλῶς καὶ χωρὶς ἀναλογίας ἀλλάξονται , ἑκάτερος τῶν ἄκρων , ἤτοι ὁ οἰκοδόμος καὶ ὁ σκυτεύς , ἀμφοτέρας ἕξει τὰς ὑπεροχάς . ἄν γὰρ λάβῃ ὁ οἰκοδόμος τὰ β ὑποδήματα , ἔσται μὲν ὑπερέχων ὡς οἰκοδόμος , ὑπερεχόμενος δὲ καὶ ἐλλείπων ὡς τὰ β ὑποδήματα ἔχων , καὶ ὁ σκυτεὺς ὁμοίως ὡς μὲν σκυτεὺς ἐλλείπων καὶ ὑπερεχόμενος , ὡς δὲ ἔχων τὴν οἰκίαν ὑπερέχων . ὥστε τοὺς οὕτως ἁπλῶς δηλονότι ἀλλασσομένους μάταιόν ἐστι μετὰ τὴν ἀλλαγὴν πειρᾶσθαι εἰς σχῆμα ἄγειν ἀναλογίας . καὶ οὐ μόνον μάταιον , ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον · οὐ γὰρ δύναται ἐπὶ τῆς ἀλλαγῆς τῆς δίχα ἀναλογίας γεγονυίας εἷναι , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρὸς τὸν σκυτέα , οὕτως ὁ οἰκοδόμος μετὰ τῶν β ὑποδημάτων πρὸς τὸν σκυτέα μετὰ τῆς οἰκίας διὰ τὴν τῶν ἀλλασσομένων ἀνισότητα . ὅτι δὲ δύναται ἰσασθῆναι τὰ ὑποδήματα τῇ οἰκίᾳ , εἴρηται · διὰ γὰρ τῶν νομισμάτων ἡ ἄλλου τινός . σαφέστατον δὲ τὸ διάγραμμα διὰ τὸ πολλάκις εἰρῆσθαι περὶ αὐτοῦ , καὶ οὐ δεῖ μάτην περὶ αὐτοῦ | λέγειν πάλιν . Ὅτι δὲ ἡ χρεία συνέχει ὥσπερ ἕν τι ὄν . Εἶπε καὶ πρότερον ὅτι τὸ συνέχον τὰς πολιτείας ἡ χρεία ἐστί , καὶ πάλιν διὰ τούτων τὸ αὐτὸ πιστοῦται ἐκ τῶν ὁσημέραι γινομένων . ἕως μὲν γὰρ ὁ μέν τις ἔχει οἶνον μόνον , ὁ δὲ σῖτον μόνον , καὶ δέονται ὁ μὲν τὸν σῖτον ἔχων οἴνου , ὁ δὲ τὸν οἶνον σίτου , ἀλλάττονται πρὸς ἀλλήλους καὶ στέργουσιν ἀλλήλους · ὅταν δὲ ὁ ἔχων ἢ καὶ γεωργῶν τὸν σῖτον ἀμπέλων εὐπορήσῃ , καὶ ὁ τὰς ἀμπέλους ἔχων σῖτον γεωργεῖν δυνήσεται , οὐκ ἀλλάττονται οὐδὲ κοινωνοῦσι διὰ τὸ μὴ ἐν χρείᾳ ἀλλήλων εἶναι . Ὑπὲρ δὲ τῆς μελλούσης ἀλλαγῆς , εἶ νῦν μηδὲν δεῖται , ὅτι ἔσται . Πῶς εὕρηται νόμισμα , διὰ τούτων λέγει . ἐπεὶ γὰρ πολλάκις ὁ μὲν σκυτεὺς ἐδεῖτο σίτου ἢ οἴνου ἤ τινος ἄλλου , ὁ δὲ γεωργὸς ἢ ὁ ἀμπελουργὸς ὑποδημάτων οὐκ ἔχρῃζεν , ἢ ἔμπαλιν ἐκεῖνοι μὲν ἐδέοντο ὑποδημάτων , ὁ δὲ σκυτοτόμος οὐδενὸς τῶν ἐν ἐκείνοις ἔχρῃζεν , εἰς βοήθειαν τῆς τοιαύτης περιστάσεως τὸ νόμισμα εὕρηται , καὶ γίνεται οἷον ἐγγυητής . φέρων γὰρ ὁ σκυτεὺς δίδωσι τῷ γεωργῷ τὸ νόμισμα , καὶ φησὶν “ ἔχε τοῦτο ἀντὶ ὑποδημάτων καὶ οἷον ἐγγυητήν · ὅταν δέ ποτε ὑποδημάτων δεηθῇς , ληψόμεθα σὺ μὲν ὑποδήματα , ἐγὼ δὲ τὸ νόμισμα τὸν ἐγγυητήν ” . πάσχει μὲν οὖν καὶ τοῦτο τὸ αὐτό · οὐ γὰρ ἀεὶ ἴσον δύναται . καὶ τοῦτο , τὸ νόμισμά φησι , τὸ αὐτὸ πάσχει . ὃ δὲ λέγει ἐστίν , ὡς ἐπὶ τῆς χρείας τοῦτο ἐπὶ τοῦ νομίσματος ἴδοι ἄν τις γινόμενον . ὡς γὰρ ἐπ’ ἐκείνης οὐκ ἀεὶ ὁμοίως δεόμεθα καὶ ἐν χρείᾳ τῶν ἀλλοτρίων ἐσμέν , οὕτως οὐδὲ τὸ νόμισμα ἀεὶ ἴσον δύναται , ἀλλὰ μεταπίπτει καὶ τὸ πρότερον πλεῖον δυνάμενον ὕστερον ἢ οὐδὲν ἢ ἔλαττον ἰσχύει . ὅμως μᾶλλόν γε τοῦτο διαμένει , καὶ δεῖ ὡς μέτρῳ αὐτῷ τῶν ἀλλασσομένων χρῆσθαι , καὶ πάντων προέχειν καὶ τιμᾶσθαι τὸ νόμισμα . ἀλλὰ πότε δύναται πλεῖον τὸ νόμισμα ἢ πότε ἔλαττον ἢ οὐδέν ; ἡ ἐν μὲν ταῖς εὐθηνίαις πολὺ δύναται , ἐν δὲ ταῖς ἄγαν σιτοδείαις καὶ ἀφορίαις πάντων τῶν καρπῶν οὐδέν · οὐδεὶς γὰρ τῶν ἐχόντων σῖτον μὴ ἀρκοῦντα ἑαυτῷ καὶ τοῖς ἑαυτοῦ ἀνταλλάσσειν τότε προθυμεῖται . πῶς δὲ τὸ νόμισμα σύμμετρα τὰ ἔργα ποιεῖ καὶ ἰσάζει , εἴρηται . οὔτε γὰρ μὴ οὔσης ἀλλαγῆς κοινωνία ἄν εἴη . Εἰπὼν ὅτι τὸ νόμισμα ὥσπερ μέσον ἤτοι μέτρον γεγονὸς ἰσάζει καὶ σύμμετρα ποιεῖ σύμμετρα γάρ φασιν οἱ γεωμέτραι τὰ τῷ αὐτῷ μέτρῳ μετρούμενα ) πῶς σύμμετρα ποιεῖ , λέγει · εἰ μὴ ἦν ἀλλαγή , κοινωνία οὐκ ἂν ἦν . ἔστι δὲ ἡ τοῦ λόγου σύνθεσις τοιαύτη • ἡ κοινωνία ἐστί , διότι ἀλλάσσομεν , ἀλλάσσομεν δὲ διὰ τὴν ἰσότητα , ἴσα δὲ γίνεται διὰ τὴν συμμετρίαν , συμμετρία δὲ διὰ τὸ νόμισμα . ὥστε μὴ ὄντος νομίσματος συμμετρία οὐκ ἔσται , συμμετρίας δὲ μὴ οὔσης οὐδ’ ἀλλαγή , τῆς δ’ ἀλλαγῆς οἰχομένης οἴχεται καὶ ἡ κοινωνία . τῇ μὲν οὖν ἀληθείᾳ ἀδύνατον τὰ τοσοῦτον διαφέροντα σύμμετρα γενέσθαι . εἰ κυρίως σύμμετρα τὰ ὁμογενῆ δύνανται γενέσθαι , οἷον ἀριθμοὶ ἀριθμοῖς καὶ μεγέθη μεγέθεσι , τὰ ἀπ’ ἀλλήλων τοσοῦτον διεστῶτα ἀδύνατον σύμμετρα γενέσθαι . τὰ γὰρ σύμμετρα κοινῷ μορίῳ καταμετροῦνται , ἀριθμοὶ ἀριθμῷ , τὰ μεγέθη μεγέθει , τὸ δὲ νόμισμα οὐκ ἔστι μόριον τῶν ἐν τῇ ἀλλαγῇ · οὔτε γὰρ τῶν ὑποδημάτων ἐστὶ μόριον οὕτε τοῦ οἴνου ἦν γὰρ ἂν ἢ οἶνος ἢ ὑπόδημα ) οὔτε ἄλλου οὐδενός . γίνεται δὲ μέτρον τῆς κατά τὴν χρείαν αὐτῶν συμμετρίας · ὅταν μὲν γάρ ἐστι πολλὴ χρεία τῶν ἀλλασσομένων , μικρόν , ὅταν δὲ σμικρά , μέγα . ἐν μὲν γὰρ ταῖς εὐθηνίαις μέγα καὶ τίμιον , ἐν δὲ ταῖς ἐνδείαις καὶ μάλιστα ταῖς μεγίσταις , πάμπαν σμικρότατον καὶ ἄτιμον . δεῖ οὖν , φησίν , ἕν τι εἶναι , δι’ οὗ σύμμετρα γενήσεται τὰ ἐν ταῖς ἀλλαγαῖς , τουτέστι δεῖ ἕν τι εἷναι τὸ μετροῦν αὐτά , καὶ εἶναι μὴ μόριον τῶν μετρουμένων , ἀλλ’ ἐξ ὑποθέσεως καὶ συνθήκῃ ἡμετέρᾳ ὡς μέτρον λαμβάνεσθαι , ὃ καὶ νόμισμα λέγεται διὰ τὸ κατὰ συνθήκην γεγονέναι μέτρον . καὶ μετρεῖται αὐτῷ τὰ ὤνια . οἰκία Α , μναῖ δέκα Β , κλίνη Γ . ἐν τῷ κλίνῃ Γ λείπει τὸ μιᾶς μνᾶς . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ νόμισμα μέσον καὶ μέτρον γίνεται ἐν ταῖς ἀλλαγαῖς καὶ ἰσάζει πάντα , δείκνυσιν διὰ τούτων , λέγω δὴ τὸ πῶς τὸ νόμισμα μεσότης γίνεται καὶ πῶς τούτῳ μετρεῖται καὶ πῶς λαμβανόμενον μέσον αὐτῶν εὑρίσκεται . καὶ λαμβάνει εἰς τὴν δεῖξιν οἰκίαν , ἥ ἐστι ἔργον οἰκοδόμου ἐφ’ ᾧ τὸ Α , δέκα δὲ μνᾶς ἢ νομίσματα , ἐπὶ τοὐ Β , κλίνην δὲ ἔργον τέκτονος ἐπὶ τοῦ Γ . καὶ ἐπεὶ πάντα τιμᾶται τοῦ νομίσματος , ἔστω οἰκία ἀξία | πέντε μνῶν , ἡ δὲ κλίνη μιᾶς μνᾶς . τῷ δὴ νομίσματι γνωριοῦμεν πόσαι κλῖναι ἀντάξιαι τῆς οἰκίας · πέντε γὰρ μνῶν οὔσης ἀξίας τῆς οἰκίας ἥμισύ ἐστιν ἡ οἰκία τῶν δέκα μνῶν . ἀλλὰ καὶ τῆς κλίνης μιᾶς οὔσης μνᾶς ἀξίας , δέκατόν ἐστιν ἡ κλίνη τῶν δέκα μνῶν . ἔστι δὲ ἥμισυ τῶν δέκα τὰ ἑ · τῶν δὴ ἑ τῶν ἡμίσεων πέμπτον ἐστὶν ἡ κλίνη . ἦν δὲ ἡ οἰκία ἑ μνῶν , ἡ κλίνη ἄρα τῆς οἰκίας πέμπτον ἐστί . 5 πέντε ἄρ κλῖναί εἰσιν ἀντάξιαι τῆς οἰκίας . τοῦτο δὲ εὕρηται διὰ τῶν δέκα οὕτως ἐγίνοντο πρὸ τῆς τοῦ νομίσματος εὑρέσεως · κλῖναι γὰρ ἐδίδοντο ἀντὶ οἰκίας , καὶ τἆλλα ὁμοίως . καὶ τί γὰρ διαφέρει , πέντε κλίνας λαβεῖν καὶ δοῦναι οἰκίαν ἢ ἑ μνᾶς , ἐπεὶ ἑ μνῶν εἰσιν ἄξιαι αἱ κλῖναι ; ταῦτα δείξας συμπεραίνεται λέγων τί μὲν οὖν ἐστι τὸ δίκαιον , τό τε διανεμητικὸν δηλονότι καὶ τὸ ἐπανορθωτικόν , καὶ τὸ ἀντικείμενον τούτοις ἄδικον , εἴρηται . Διωρισμένων δὲ τούτων δῆλον ὅτι καὶ ἡ δικαιοπραγία μέσον ἐστὶ τοῦ ἀδικεῖν καὶ ἀδικεῖσθαι . Εἰ τὸ δίκαιον μέσον ἐστὶ τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος , ὅτι καὶ τῆς πλεονεξίας καὶ τῆς μειονεξίας μέσον , δῆλον ὅτι καὶ τὸ τὰ δίκαια πράττειν καὶ τὸ δικαιοπραγεῖν εἴη ἄν μέσον τοῦ τε πλεονεκτεῖν καὶ πλεονεκτεῖσθαι , ἤτοι τοῦ ἀδικεῖν καὶ ἀδικεῖσθαι · ὥστε καὶ ἡ δικαιοπραγία μέση πλεονεξίας καὶ μειονεξίας . ἡ δὲ δικαιοσύνη μεσότης ἐστὶν οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ταῖς ἀρεταῖς . δείξας πῶς τὸ δίκαιον καὶ τὸ δικαιοπραγεῖν μέσον καὶ τίνων μέσον , διὰ τῆς ἐπανορθωτικῆς παραθέσεως εὐλόγως ἐπιφέρει ὅτι ἡ δικαιοσύνη μεσότης ἐστὶν οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ταῖς προειρημέναις ἀρεταῖς . ἐκεῖναι μὲν γὰρ β κακιῶν ἦσαν μεταξύ , ἡ μὲν ἀνδρία δειλίας καὶ θρασύτητος , ἡ σωφροσύνη ἀκολασίας καὶ ἠλιθιότητος , καὶ αἱ ἄλλαι ὁμοίως μέσαι ὑπερβολῆς καὶ ἐνδείας τοῦ μέσου οὖσαι πρακτικαὶ καὶ προαιρετικαί · ἡ δὲ δικαιοσύνη οὐκέτι δύο κακιῶν ἐστι μέση · μία γὰρ αὐτῇ ἐστιν ἐναντία ἡ ἀδικία , ἣ θεωρεῖται ἐν τῷ ἀδικοῦντι καὶ ἀδικουμένῳ , ὧν ὁ μὲν ἀδικῶν ἐστιν ὁ τὸ πλέον ἔχων , ὁ δ’ ἀδικούμενος ὁ τὸ ἔλαττον , μέσον δὲ τοῦ πλείονος καὶ ἐλάττονος ἡ δικαιοσύνη , τοῦ ἴσου οὖσα πρακτική · καὶ ἐπεὶ πρακτική ἐστι τοῦ ἴσου , τὸ δὲ ἴσον μέσον , καὶ αὐτὴ ἄρα μεσότης , ὅτι τοῦ μέσου καὶ ἴσου ἐστί . Καὶ ἡ μὲν δικαιοσύνη ἐστὶ καθ’ ἣν ὁ δίκαιος λέγεται πρακτικὸς κατὰ προαίρεσιν . Πάνυ καλῶς προσέθηκε τὸ κατὰ προαίρεσιν · τῇ προαιρέσει γὰρ χαρακτηρίζεται ὁ σπουδαῖος καὶ αἱ κατ’ ἀρετὰς ἐνέργειαι . οὐ γὰρ ὁ τὰ δίκαια πράττων ἐξ ἀνάγκης δίκαιος τί γάρ , εἰ διὰ φόβον ἢ ἄλλο τι τοῦτο ποιεῖ ; ) ἀλλ’ ὁ προαιρούμενος καὶ πράττων ἐκεῖνός ἐστι δίκαιος . δι’ ὧν δὲ λέγει ὑπογράφει καὶ τὴν δικαιοσύνην , λέγων ἕξιν αὐτήν , καθ’ ἣν πρακτικοί κατὰ προαίρεσιν γίνονται τῶν ἐν ταῖς κοινωνίαις ἴσων . τί δ’ ἐστὶ τὸ ἐν ταῖς κοινωνίαις ἴσον , δι’ ὧν ἐπάγει λέγει · φησὶ γὰρ καὶ διανεμητικοὶ καὶ αὑτῷ πρὸς ἄλλον καὶ ἑτέρῳ πρὸς ἕτερον . κἂν γὰρ ἑτέροις διανέμῃ τινά , τὸ κατ’ ἀξίαν , ὅπερ ἐστὶ τὸ ἴσον , ἑκάστῳ νέμει , κἀν ἑαυτῷ καὶ ἄλλοις τὴν διανέμησιν ποιῆται , οὐ τὸ πλέον αὐτὸς λαμβάνει , ἐκείνοις δ’ ἔλαττον δίδωσι , ἀλλὰ τὸ ἴσον ἑαυτῷ ἐπιφέρει καὶ τὸ ἁρμόζον ἐκείνοις διανέμει . καὶ μνημονεύει μὲν διὰ τούτων φανερῶς τοῦ ἐν ταῖς νομαῖς ἴσου , ἐνδείκνυται δὲ καὶ περὶ τοῦ ἐν ταῖς ἐπανορθώσεσιν · ἅμα δὲ καὶ πῶς καὶ τίνων ἡ δικαιοσύνη μεσότης ἐστί , φανερὸν ποιεῖ . καὶ ὁ μὲν ἄδικος ἀεὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἀγαθῶν τὸ πλέον αἱρεῖται καὶ λαμβάνει , ἐπὶ δὲ τῶν κακῶν τὸ ἔλαττον , ὁ δὲ δίκαιος ἐπὶ πάντων τὸ ἀναλογοῦν ἑαυτῷ . εἴη ἂν οὗν δικαιοσύνη ἕξις ἀφ’ ἧς πρακτικοί τε καὶ προαιρετικοὶ γίνονται τοῦ ἐν ταῖς διανομαῖς καὶ ταῖς ἐπανορθώσεσιν ἴσου , ἡ δ’ ἀδικία τοὐναντίον , ἀφ’ ἧς πρακτικοὶ καὶ πραιρετικοὶ τοῦ ἀνίσου . Ἐπὶ ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων τὸ μὲν ὅλον ὁμοίως , τὸ δὲ παρὰ τὸ ἀνάλογον , ὁποτέρως ἔτυχε . Παρὰ τὸ ἀνάλογον λέγει τὸ ἄνισον , ἤτοι τὸ πλέον καὶ ἔλαττον · εἰ γὰρ τὸ ἀνάλογον ἴσον , τὸ παρὰ τὸ ἀνάλογον ἄνισον . εἴη δ’ ἂν σαφεστέρα ἡ γραφή , εἰ ἀντὶ τοῦ τὸ δὲ παρὰ τὸ ἀνάλογον εἴη γεγραμμένον τὸ γὰρ παρὰ τὸ ἀνάλογον . περὶ μὲν οὖν τῆς λέξεως ταῦτα · ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν . εἰς ἑαυτὸν μὲν τὴν διανομὴν ὁ ἄδικος ἀεὶ ὡρισμένως ποιεῖται · ἀεὶ γὰρ ἐπὶ μὲν τῶν ὠφελίμων τὸ πλέον λαμβάνει , ἐπὶ δὲ τῶν βλαβερῶν τὸ ἔλαττον · ὅταν δὲ πρὸς ἄλλους τὴν διανομὴν ποιῆται , ἀορίστως καὶ ὡς ἔτυχε ποτὲ μὲν ἐκείνῳ διανέμει τὸ πλέον , ποτὲ δ’ ἑτέρῳ , καὶ ᾧ μὲν τήμερον δέδωκε πλέον οὐκ ἀξίως , αὔριον δίδωσι ἔλαττον καὶ αὐτὸ ἀναξίως . ταῦτα εἰπὼν ἐπάγει τοῦ δὲ ἀδικήματος τὸ μὲν ἔλαττον ἔχειν , τοῦ κατ’ ἀξίαν δηλονότι , ἀδικεῖσθαί ἐστι , τὸ δὲ μεῖζον τοῦ κατ’ ἀξίαν ἀδικεῖν , διδάξας διὰ τούτων τίνα εἰσὶν ἃ ἀνωτέρω εἴρηκεν ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν . Περὶ μὲν οὗν δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας , τίς ἑκατέρα ἐστίν . | Εἴρηκε γὰρ ὅτι ἔστιν ἕξις οἵαν εἴπομεν . πρόσκειται δὲ καθόλου , ὅτι μὴ ἐπεξῆλθεν τὰ καθ’ ἕκαστα , καὶ ὅτι ἐν μὲν τοῖς περὶ τῶν πρακτῶν λόγοις τὸ μὲν καθόλου ὁποῖόν τι δεῖ εἶναι , ὑπογράψαι δύναταί τις , οὐκέτι μέντοι ἐπεξιόντα τὰ καθ᾿ ἕκαστα οἶόν τε όρίσαι , μέχρι πόσου ἕκαστον αὐτῶν γινόμενον πλέον ἐστὶν ἢ ἔλαττον ἢ ἴσον · οἱ γὰρ περὶ τῶν πρακτῶν λόγοι οὐ δέχονται τὴν τοιαύτην ἀκρίβειαν τῷ ἐν πλάτει ἕκαστον τούτων τὸ εἶναι ἔχειν . Ἐπεὶ δ’ ἔστιν ἀδικοῦντα μήπω ἄδικον εἶναι . Ἧν ἂν σαφεστέρα ἡ λέξις , εἰ οὕτω πὼς εἶχεν · ἐπεὶ ἀδικήματά ἐστι τὸ κλέπτειν , τὸ μοιχεύειν , τὸ πορνεύειν , τὸ ἱεροσυλεῖν , καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ παράνομα , ποῖα ἐκ τούτων πράττων τις ἀδικεῖ , καὶ ποῖα ὁμοίως πράττων οὐκ ἀδικεῖ ; εἰσὶ γάρ τινα ἄδικα ἃ πράττει μέν τις , ἄδικος δὲ οὐκ ἔστι . πῶς δὴ τοῦτο ; ὅτι οὐκ εἰς τὴν πρᾶξιν ἀποσκοποῦντες τὰ πράγματα κρίνομεν , ἀλλ’ εἰς τὸ οὗ ἕνεκα . ὁ γὰρ τοῦ μαινομένου τὴν μάχαιραν κλέψας , μεθ’ ἧς ἔμελλεν ἑαυτὸν ἀνελεῖν , ἔκλεψε μέν , κλέπτης δ’ οὐκ ἔστιν , ἀλλὰ μᾶλλον σωτὴρ καὶ εὐεργέτης , οὐδὲ μοιχὸς ὁ τὴν πλουσίαν διαφθείρας ἐπιθυμίᾳ χρημάτων , ἀλλὰ φιλοχρήματος . ἐρωτήσας δὴ ὁ ποῖα ἀδικήματα ἀδικῶν ἄδικός ἐστιν , ἀποκρίνεται λέγων ἢ οὕτω μὲν οὐδὲν διοίσει . ἔστι δὲ ὃ λέγει · οὕτω μὲν δίχα προσδιορισμοῦ λεγόμενον δόξειεν ἄν μηδεμίαν ἔχειν διαφοράν , ἀλλὰ πάντα τὸν ἄδικόν τι πράττοντα εὐθὺς ἄδικον εἶναι · εἰ δέ τις ἐπιβλέπει εἰς τὸ τέλος καὶ οὗ ἕνεκα ποιεῖ τὸ ἄδικον , εὑρήσει πολλοὺς ἄδικα μὲν πράττοντας , ἀδίκους δὲ μὴ ὄντας . καὶ ὃ μὲν βούλεται λέγειν , τοῦτό ἐστιν · ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ εἰδὼς τὸ ᾗ ταὐτόν ἐστι τῷ εἰδὼς ᾗτινι γυναικὶ μίγνυται , οἷον ὑπάνδρῳ , ἀλλ’ ὅμως οὐ μοιχός ἐστιν · οὐ γὰρ δι’ ἀκολασίαν ἐμίχθη , ἀλλὰ διὰ τὰ χρήματα . ἄδικος μὲν γὰρ ὁ βουλόμενος καὶ προαιρούμενος , ὁ δὲ μὴ διὰ προαίρεσιν ἀλλὰ διὰ πάθος πράξας ἀδικεῖ μέν , ἄδικος δ’ οὐκ ἔστι . Δεῖ δὲ μὴ λανθάνειν ὅτι τὸ ζῆ τὸ ζητούμενόν ἐστι καὶ τὸ ἁπλῶς δίκαιον . Τὸ ἁπλῶς ἀντὶ τοῦ κυρίως καὶ ἀληθῶς δίκαιον . δείξας ὅτι τοῦ δικαίου τὸ μὲν διανεμητικόν , τὸ δὲ διορθωτικόν , ὧν τὸ μὲν ἦν κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν , τὸ δὲ ἐπανορθωτικὸν κατὰ τὴν ἀριθμητικήν , ἐπεὶ καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ τὸ δίκαιον πολλαχῶς λέγεται , περὶ ποίας δικαιοσύνης καὶ ποίου δικαίου τὸν λόγον πεποίηται λέγει , ὅτι περὶ τοῦ πολιτικοῦ · περὶ γὰρ τοῦ τοιούτου καὶ ἡ ζήτησις , οἷον πότερον ἡ πρᾶξις αὕτη δικαία ἢ οὔ , καὶ πότερον ἑκάστῳ δικαίως διανενέμηται ἧται ἡ γῆ ἢ τὰ χρήματα ἢ οὔ . περὶ τοῦ πολιτικοῦ οὖν δικαίου ὁ λόγος , ὅτι καὶ ἁπλῶς καὶ κυρίως τοῦτο δίκαιόν ἐστιν , ὃ καὶ περιγράφοντες καὶ ὑπ’ ὄψιν τιθέντες λέγομεν αὐτὸ εἶναι κτὰ κοινωνίαν βίου πρὸς τὸ εἶναι αὐτάρκειαν , ἐλευθέρων καὶ ἴσων . εἰπὼν δὴ ὅτι τὸ δίκαιόν ἐστιν ἀνθρώπων ἐλευθέρων καὶ ἴσων βίου κοινωνούντων πρὸς τὸ εἶναι αὐτάρκειαν κοινωνοῦντες γὰρ καὶ ἀνταλλαττόμενοι αὐτάρκεις γίνονται οἱ ἄνθρωποι ) εἰπὼν δὴ ὅ τι ποτέ ἐστι τὸ πολιτικὸν δίκαιον ἐπήγαγεν ἢ κατά ἀναλογίαν ἢ κατὰ ἀριθμόν , διὰ μὲν τοῦ εἰπεῖν κατὰ ἀναλογίαν δηλώσας τὸ διανεμητικὸν δίκαιον , διὰ δὲ τοῦ κατὰ ἀριθμὸν τὸ ἐπανορθωτικόν · τοιοῦτον γὰρ τὸ πολιτικὸν δίκαιον . συντηρητικὸν γὰρ καὶ σωστικόν ἐστι τῆς τῶν ἐλευθέρων καὶ ἴσων κοινωνίας · σώζεται γὰρ ἡ κοινωνία τῶν διανομῶν κατὰ ἀναλογίαν καὶ ἰσότητα γινομένων καὶ τῶν ἀδικημάτων ἐπανορθουμένων . καὶ σκόπει τὴν Ἀριστοτέλους ἀγχίνοιαν , ὅπως διὰ τοῦ εἰπεῖν ἢ κατὰ ἀναλογίαν ἢ κατὰ ἀριθμὸν ἐνέφηνε τὰ εἴδη πασῶν τῶν πολιτειῶν , διὰ μὲν τοῦ κτά ἀριθμὸν τὸ τῆς δημοκρατίας εἶδος · ἴσοι γὰρ κατὰ ἀριθμὸν ἐν δημοκρατίᾳ οἱ κοινωνοί , ὡς ἐν ταῖς Πολιτείαις ἀκριβέστατα λέγει . πάντες γὰρ οἱ ἐν δημοκρατίᾳ ἴσους ἑαυτοὺς ὑπολαμβάνουσιν · ἐλευθερίᾳ γὰρ τὴν ἰσότητα κρίνουσιν . διὰ μὲν οὖν τοῦ κατ’ ἀριθμὸν τὴν δημοκρατίαν ἐδήλωσεν , διὰ δὲ τοῦ κατὰ ἀναλογίαν τὴν ὀλιγαρχίαν καὶ ἀριστοκρατίαν . εἰ δὴ τοῦτό ἐστι τὸ πολιτικὸν δίκαιον , ὅ σοῖς μή ἐστι τοῦτο , τουτέστιν ὅσοις μή ἐστι τὸ κοινωνεῖν κατὰ ἀνταλλαγὴν ἢ διανομήν , ἐν τούτοις οὐκ ἔστι τὸ πολιτικὸν δίκαιον , ἀλλά τι δίκαιον καθ’ ὁμοιότητα , ὥσπερ πατρὸς πρὸς υἱόν , καὶ ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα , καὶ δούλου πρὸς δεσπότην · ἐν γὰρ τούτοις οὐκ ἔστι πρὸς ἀλλήλους τὸ πολιτικὸν δίκαιον , ἀλλὰ τὸ οἰκονομικὸν καὶ δεσποτικόν . τίνα δὲ ταῦτα τὰ δίκαια , εἶπεν ἐν ταῖς Πολιτείαις . Ἔστι γὰρ δίκαιον , οἷς καὶ νόμος πρὸς αὐτούς . Ἐν ἐκείνοις , φησίν , ἔσται τὸ κυρίως δίκαιον , ὅ ἐστι τὸ πολιτικόν , οἷς καὶ νόμοι κεῖνται , καθ’ οὓς ζῶσι πρὸς ἀλλήλους κοινωνοῦντες . τούτοις δὲ νόμος πρὸς ἀλλήλους , οἳ καὶ ἀδικεῖν ἀλλήλους δύνανται · ὁ γὰρ νόμος τηρη|τικὸς τῆς ἰσότητος τῆς κατὰ κοινωνίαν , ἧς κοινωνίας φθαρτικὴ ἡ ἀδικία , ἐπεὶ ἐν οἷς μὴ οἷόν τε ἀδικεῖν ἀλλήλους μηδὲ γίνεσθαι ἀδικίαν , οὗτοι οὔτε νόμων δέονται οὔτε ἔστιν αὐτοῖς δίκαιον , οὔτε τὸ νεμητικὸν οὔτε τὸ ἐπανορθωτικόν . εἰ γὰρ ἡ κατὰ νόμον δίκη κρίσις ἐστὶ τοῦ δικαίου καὶ ἀδίκου , ἔνθα μὴ ἔστι τὸ ἀδικεῖν καὶ ἀδικεῖσθαι , οὐδὲ ἡ κατὰ νόμον ἐστὶ κρίσις , ἥτις ἐστὶ τὸ πολιτικὸν δίκαιον . ἐν οἷς δὲ τὸ ἀδικεῖν , οὐ πᾶσιν ἀδικία . ὅπου ἀδικία , ἐκεῖ καὶ τὸ ἀδικεῖν , ὡς ἀνωτέρω εἴρηται , οὐ μὴν ὅπου τὸ ἀδικεῖν , ἐκεῖ καὶ ἀδικία · ἐν γὰρ τοῖς ἀπροαιρέτοις ἢ κατ’ ἄγνοιαν ἢ κατ’ ἔνδειαν τῶν ἀναγκαίων γινομένοις τὸ ἀδικεῖν ἐστιν , ἀδικία δὲ οὐκ ἔστιν . αἱ γὰρ κατὰ προαίρεσιν ὁρμαί , ὡς εἴρηται , κύριαί εἰσιν ἐπαίνων καὶ ψόγων , ὡς εἶπεν ἐπὶ τοῦ μοιχείαν ἐργασαμένου , μὴ μέντοι μοιχείας κρινομένου . οὐ γὰρ δι’ ἀκολασίαν ἐμοίχευσε ( τοὐτο γάρ ἐστι μοιχείας κρίνεσθαι ) , ἀλλὰ διὰ χρήματα . εἰπὼν δὲ ταῦτα ἐπήγαγε τοῦτο δέ ἐστι τὸ πλεῖον ἑαυτῷ νέμειν , τουτέστιν ἀδικία ἐστὶ τὸ πλεῖον ἑαυτῷ νέμειν τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν , ἔλαττον δὲ τῶν ἁπλῶς κακῶν . λέγει δὲ ἁπλῶς ἀγαθὰ καὶ κακὰ τὰ τῇ ἑαυτῶν φύσει τοιαῦτα , ἃ καὶ ὡς δυνάμεις λέγεται καὶ ἀγαθὰ καὶ κακά , οἷον πλοῦτος εὐγένεια , πενία δυσγένεια καὶ ἀγαθά ἐστι καὶ πάλιν κακά · συντελοῦσι γὰρ τῷ μὲν σπουδαίῳ εἰς τἀς κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖς , τῷ δὲ φαύλῳ εἰς τὰς κατὰ κακίαν , ἐν αἷς ἐνεργείαις καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν ἢ κακοδαιμονεῖν ὁρᾶται . τὰς τοιαύτας δὲ ἐνεργείας ὅτι ἄνευ τῶν τοιούτων τῶν τῇ ἑαυτῶν φύσει ἀγαθῶν ὄντων μὴ οἷόν τε ἐνεργεῖν , οὐδεὶς ἀγνοεῖ . δίχα γὰρ ὕλης καὶ ἄνευ ὀργάνων οὐδέν τι τῶν καλῶν ἢ κακῶν ἐνεργηθῆναι δύναται · ὕλη δὲ καὶ ὄργανα τὰ ὡς δυνάμεις ἀγαθά , πλοῦτος , ἰσχύς , εὐγένεια , τὰ ὅμοια . Διὸ οὐκ ἐῶμεν ἄρχειν ἄνθρωπον , ἀλλὰ τὸν λόγον . Διὰ τὸ τοὺς ἀνθρώπους δύνασθαι ἀδικεῖν , καὶ τῶν μὲν ἁπλῶς ἀγαθῶν νέμειν ἑαυτοῖς τὰ πλείονα , τῶν δὲ κακῶν τὰ ἐλάττονα , καὶ τυραννίσιν ἐπιτίθεσθαι τῷ ἀκωλύτως ἐξουσίαν ἔχειν ὃ βούλοιντο ποιεῖν , διὰ ταῦτα δὴ οὐκ ἐῶμεν ἄνθρωπον ἄρχειν , ἀλλ’ ἀντὶ ἀνθρώπου τὸν λόγον ἄρχειν καθιστῶμεν . λέγει δὲ λόγον τὸν ἄρχοντα τὸν σπουδαῖον , τὸν μετὰ λόγου καὶ φρονήσεως ἐνεργοῦντα · ὁ τοιοῦτος γὰρ οὐδέποτ’ ἂν ἀδικήσειεν . ὁ γὰρ ὄντως ἄρχων καὶ μὴ ψευδόμενος τοῦ ἄρχοντος τοὔνομα , φύλαξ ἐστὶ τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ἴσου τοῦ κατὰ ἀναλογίαν ἢ κατὰ ἀριθμόν . ἃ μὲν οὖν λέγει , ταῦτα · ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ ὅτι ἑαυτῷ τοῦτο ποιεῖ καὶ γίνεται Τύραννος οὐ περὶ τοῦ λόγου ἤτοι τοῦ ἄρχοντος εἴρηται , ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀνθρώπου . διὸ τὴν λέξιν ὑπερβατῶς ἀναγνωστέον οὕτως · διὸ οὐκ ἐῶμεν ἄρχειν ἄνθρωπον , ὅτι ἑαυτῷ τοῦτο ποιεῖ , τουτέστι νέμει αὑτῷ τῶν μὲν ἁπλῶς ἀγαθῶν τὰ πλείω , τῶν δὲ κακῶν τὰ ἐλάττω · τοῦτον μὲν οὐκ ἐῶμεν ἄρχειν , ἀλλὰ τὸν λόγον , διότι οὐ νέμει πλέον ἑαυτῷ ὁ λόγος , εἰ μὴ πρὸς αὐτὸν ἀνάλογον εἴη , ἤτοι εἰ μὴ προσήκει αὐτῷ τὸ πλέον · ὅτε γάρ ἐστι δίκαιον πλέον λαβεῖν , λήψεται οὐχ ἁπλῶς πλέον , ἀλλὰ τὸ ἀναλογοῦν αὐτῷ · καὶ διὰ τοῦτο ἀλλότριόν φασιν ἀγαθὸν εἶναι τὴν δικαιοσύνην . τὴν αἰτίαν διὰ τούτων λέγει δι’ ἣν δοκεῖ ἀλλότριον ἀγαθὸν εἶναι ἡ δικαιοσύνη . ἐπεὶ γὰρ ὁ δίκαιος ἄρχων καὶ φύλαξ ἐστὶ τοὐ δικαίου καὶ ἴσου , τούτων δὲ ὁ φύλαξ οὐδὲν νέμει πλέον αὑτῷ , εἰ μὴ δίκαιόν ἐστιν αὐτῷ πλειόνων τυχεῖν , ὧν καὶ ἄλλου νέμοντος ἐτύγχανεν ἄν , ἐπεὶ οὖν φύλαξ τῶν τοιούτων ὁ δίκαιος ἄρχων , δῆλον ὅτι ἀλλότριον ἀγαθὸν συντηρεῖ καὶ εργάζεται · καὶ διὰ τοῦτο μισθὸς αὐτῷ ὡρίσθη τιμὴ καὶ γέρας , οἷον στέφανοι , εἰκόνες , ἀνδριάντες . ᾧ δὲ μὴ ἀρκεῖ ἡ τιμὴ καὶ τὸ γέρας , οὗτοι τύραννοι γίνονται . Τὸ δὲ δεσποτικὸν δίκαιον καὶ τὸ πατρικὸν οὐ ταὐτὸν τούτοις . Εἰπὼν πρότερον “ ὥστε ὅσοις μή ἐστι τοῦτο , οὐκ ἔστι τούτοις πρὸς ἀλλήλους τὸ πολιτικὸν δίκαιον , ἀλλά τι δίκαιον καθ’ ὁμοιότητα ” , νῦν λέγει τί ἐστι τοῦτο τὸ καθ’ ὁμοιότητα δίκαιον , ὅτι τὸ πατρικὸν καὶ δεσποτικόν . ἕτερον γὰρ τοῦτο τοῦ πολιτικοῦ δικαίου · τὸ μὲν γὰρ πολιτικὸν ἐν ἰσότητι θεωρεῖται τῇ πρὸς ἀλλήλους · οὔτε δὲ δούλῳ πρὸς τὸν δεσπότην , ἔστ’ ἂν ᾖ δοῦλος , ἐστὶν ἰσότης οὔτε υἱῷ πρὸς πατέρα ὑπὸ τῷ πατρὶ μένοντι . τότε γὰρ ὥσπερ μέρη εἰσίν , ὁ μὲν δοῦλος τοῦ δεσπότου , ὁ δὲ υἱὸς τοῦ πατρός , οὓς οὐχ οἷόν τε βλάπτειν , ὅτι μηδὲ ἑαυτόν . ὁ γὰρ βλάπτων τὸ μέρος ἑαυτοῦ δῆλον ὡς ἑαυτὸν βλάπτει · οὐθεὶς δὲ ἑαυτὸν βλάπτει , ὥστε οὐδὲ τὸ μέρος ἑαυτοῦ · ὥστ’ οὐδὲ τὸν δοῦλον οὐδὲ τὸν υἱόν , ὅτι μέρη εἰσὶν αὐτοῦ . εἰ οὖν τὸ πολιτικὸν δίκαιον ἐν τούτοις ἐν οἷς καὶ τὸ βλάπτειν καὶ βλάπτεσθαι , μὴ ἔστι δ’ ἐν τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ ἢ τῷ δεσπότῃ καὶ δούλῳ τὸ βλάπτειν καὶ βλάπτεσθαι , οὐδὲ τὸ πολιτικὸν δίκαιόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς . κτῆμα δὲ εἶπε τὸν δοῦλον · τὸ δὲ ἕως ἂν ᾖ πηλίκον ἴσον ἐστὶ τῷ ἕως ἄν ᾖ τὸ τέκνον ἀτελὲς καὶ μήπω φθάσαν εἰς ἡλικίαν καθ’ ἣν νόμος ἀπολύεσθαι τοῦ πατρός , μέρος ἐστὶ τοῦ πατρός . οὐκ ἔστιν οὖν ἐν τούτοις τὸ πολι|τικὸν δίκαιον , ἀλλ’ ἐκείνοις ἐν οἷς καὶ νόμος · ὁ δὲ νόμος ἐν τοῖς δυναμένοις βλάπτειν καὶ βλάπτεσθαι . ἐπανορθωτικὸς γὰρ τῶν παρὰ τὸ προσῆκον ὁ νόμος , τὸ δὲ βλάβος παρὰ τὸ προσῆκον · ὥστε ἐν οἷς μὴ ἔστι βλάβη , οὐδὲ τὸ παρὰ τὸ προσῆκον , ἐν οἷς δὲ μὴ τὸ παρὰ τὸ προσῆκον , οὐδὲ νόμος , ἐν οἷς δὲ μὴ νόμος , οὐδὲ τὸ πολιτικὸν δίκαιον . ἕως μὲν οὗν πηλίκον ᾖ τὸ τέκνον καὶ ὁ δοῦλος τυγχάνῃ δοῦλος , ἕως τότε τὸ πολιτικὸν ἐν αὐτοῖς οὐκ ἔστι δίκαιον · ἡνίκα δὲ ὁ μὲν δοῦλος ἀπολυθῇ τῆς δουλείας καὶ ὁ υἱὸς τῆς διὰ τὴν ἀτελῆ ἡλικίαν ὑποταγῆς , καὶ γένηται αὐτοῖς ἰσότης , τότε καὶ ὑπὸ τὸ πολιτικὸν πίπτουσι δίκαιον . πέφυκε γὰρ ἐν τούτοις ὁ νόμος εἶναι , οἷς ἰσότης πρὸς ἀλλήλους ὑπάρχει τοῦ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι παρὰ μέρος , ὧν θάτερον , τὸ ἄρχειν δηλονότι , ἐπὶ τῶν ὑπεξουσίων οὐκ ἔστι . καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον πρὸς γυναῖκα , φησί , δίκαιόν ἐστι ἢ πρὸς τέκνα καὶ οἰκέτας , διότι ἔστιν ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα ἰσότης , καθὸ ἄμφω ἐλεύθεροι , καὶ ἔστι πρὸς ἀλλήλους τὸ οἰκονομικὸν δίκαιον ἄλλο ὂν τοῦ πολιτικοῦ · οὐ γὰρ ἐν τῇ πολιτικῇ ἰσότητί εἰσι πρὸς ἀλλήλους , ὡς παρὰ μέρος ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι . δεῖ γὰρ ἀεὶ τὸν ἄνδρα ἄρχειν , δεῖ μέντοι καὶ τὴν γυναῖκα ἐξουσίαν ἔχειν τινῶν , τῶν θεραπαινίδων δηλονότι καὶ τῆς τῶν εἰσκομιζομένων σωτηρίας καὶ φυλακῆς . Τοῦ δὲ πολιτικοῦ δικαίου τὸ μὲν φυσικὸν τὸ δὲ νομικόν , φυσικὸν μὲν τὸ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχον δύναμιν . Τὸ πανταχοῦ ἀντὶ τοῦ παρὰ τοῖς πλείστοις καὶ ἀδιαστρόφοις καὶ κατὰ φύσιν ἔχουσι · παρὰ γὰρ τοῖς θηριώδεσι καὶ παντάπασι τὸν νοῦν ἐκτετυφλωμένοις καὶ μόνην τὴν ζῳώδη διώκουσιν ἡδονὴν οὐκ ἔστι τὸ πολιτικὸν δίκαιον . ἔστι δὲ κατὰ φύσιν δίκαιον καὶ ἐν τοῖς πλείστοις τὸ σέβειν τὸ θεῖον , τὸ τιμᾶν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα , τὸ ἐπαρκεῖν ἐνδεέσι , τὸ τοῖς πλανωμένοις τὴν ὁδὸν ἐπιδεικνύειν , τὸν ἐξ ὀλισθήματος πεπτωκότα ἐπανορθοῦν . εἰπὼν δὲ φυσικὸν τὸ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχον δύναμιν ἐπήνεγκε καὶ οὐ τῷ δοκεῖν ἢ μή , χωρίζων αὐτὸ ἀπὸ τοῦ νομικοῦ δικαίου . οὐ γὰρ τῷ δόξαι τισὶν ἡ μὴ τὸ φυσικὸν δίκαιον , ἀλλὰ τὸ νομικὸν ἤτοι πολιτικόν · τὸ γὰρ πολιτικὸν δίκαιον ἐξ ἀρχῆς μὲν οὐδὲν διαφέρει , τεθὲν δὲ καὶ νομισθὲν πολὺ τὸ διάφορον . τὸ γὰρ τὸν ἀδελφὸν μίγνυσθαι τῇ ἀδελφῇ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἀδιάφορον ἦν , νόμου δὲ τεθέντος μὴ μίγνυσθαι πολὺ τὸ διαφέρον . καὶ τοὺς αἰχμαλώτους πωλεῖν , ὡς βούλονται οἱ κεκρατηκότες καὶ διὰ ποίων , ἀδιάφορον ἦν · νόμου δὲ τεθέντος μιᾷ μνᾷ πιπράσκειν , οὐκ ἄλλως ἀπεδίδουν εἰ μὴ διὰ μνᾶς . τὸ δὲ αἶγα θύειν ἀλλὰ μὴ δύο πρόβατα οὐκ ἀπὸ ἱστορίας εἴληπται . καὶ τὸ θύειν ἢ μὴ θύειν Βρασίδᾳ ἀδιάφορον ἐτύγχανε · νόμου δὲ τεθέντος ὡς ἥρωϊ θύειν τὸν μὴ θύοντα ἐζημίουν . οὐ μόνον , φησί , ταῦτα νομικὰ δίκαιά ἐστιν , ἀλλὰ καὶ ὅσα διὰ ψηφισμάτων προστάττουσι γίνεσθαι , καὶ ταῦτα οὐκ ἔστι τῶν φύσει δικαίων , ἀλλὰ τῶν νόμῳ καὶ θέσει ἡμετέρᾳ γινομένων . Δοκεῖ δὲ ἐνίοις πάντα εἶναι τοιαῦτα . Διελὼν εἰς β τὸ δίκαιον , εἰς τὸ φυσικὸν καὶ τὸ νομικόν , λέγει ὅτι δοκεῖ τισι πάντα τὰ δίκαια νομικὰ εἶναι , μηδὲν δὲ φυσικόν , διότι πᾶν φύσει ἀκίνητόν ἐστι τὸ γὰρ πῦρ φύσει θερμὸν ὂν οὐκ ἐνθάδε μέν ἐστι θερμόν , ἐν Αἰγύπτῳ δὲ οὐ θερμόν , ἀλλὰ κἀκεῖ καὶ πανταχοῦ ) , πᾶν δὲ δίκαιον μεταπίπτει , ὥστε οὐδὲν δίκαιον φύσει , ἀλλὰ πᾶν δίκαιον νομικὸν καὶ πολιτικόν . οὕτω θεὶς τῆς δόξης τὴν αἰτίαν ἐπάγει λέγων τοῦτο δ’ οὐκ ἔστιν οὅτως ἔχον , ἀλλ’ ἔστιν ὡς , ἤτοι οὐκ ἔστιν ἀληθὲς ἁπλῶς ὅτι πᾶν δίκαιον κινεῖται , ὡς λέγουσί τινες , ἀλλ’ ἔστιν ὡς ἀκίνητόν ἐστι τὸ δίκαιον παρὰ γὰρ τοῖς κατὰ φύσιν καὶ ἀδιαστρόφοις ἀκίνητόν ἐστιν , εἰ καὶ παρὰ τοῖς κάκιστα διακειμένοις κινεῖται . ἢ οὖν τοῦτό ἐστιν ὃ λέγει , ἢ ὅτι οὐκ ἔστιν ἁπλῶς ἀληθὲς ὅτι πᾶν τὸ φύσει ἀκίνητόν ἐστι · τὸ γὰρ φύσει πῶς μὲν ἀκίνητόν ἐστιν , ἁπλῶς δὲ ἀκίνητον οὐκ ἔστι . τῇ μὲν γὰρ αὐτοῦ φύσει ἀκίνητον τὸ φύσει , παρὰ δὲ τοῖς μὴ χρωμένοις ὡς πέφυκε κινούμενον . ἅμα δὲ διὰ τούτων γνώριμον γέγονε καὶ πῶς εἶπεν ὅτι φυσικόν ἐστι τὸ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχον δύναμιν , ὅτι τὸ πανταχοῦ ἀντὶ τοῦ τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν · ἐν ἅπασι γὰρ τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσι καὶ μὴ διεστραμμένοις ἀκίνητον τὸ κτὰ φύσιν δίκαιον . καὶ γὰρ τὸ φύσει ἀγαθὸν ἀγαθόν ἐστιν , ὡς πάντας ὠφελεῖν τοὺς κατὰ φύσιν ἔχοντας , καὶ οὐχ ἀπλῶς πάντας , ὡς καὶ τὸ τῇ ἑαυτοῦ φύσει γλυκὺ γλυκύ ἐστιν , ὡς γλυκάζειν ἅπαντας τοὺς ὑγιαίνοντας . τὸ δὲ καίτοι παρά γε τοῖς θεοῖς οὐδαμῶς ἴσως ἔχον πρὸς τὴν τοῦ Πλάτωνος δόξαν ἀπιδὼν εἶπε λέγοντος εἶναι καὶ ἐν τοῖς θεοῖς δίκαιον , καὶ πρὸ αὐτοῦ τὴν αὐτοδικαιοσύνην . εἰ γὰρ ἔστι , φησί , παρὰ τοῖς θεοῖς δίκαιον , τοῦτο οὐδέποτε μεταπίπτει οὐδὲ ἄλλοις μὲν τῶν θεῶν ἐστιν αὐτοδίκαιον ἄλλοις δ’ οὐ τοιοῦτον , διὰ τὸ πάντας αὐτοὺς ὁμοίως ἔχειν . οὕτως οὗν ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων · εἰ πάντες κατὰ φύσιν διέκειντο , οὐκ ἂν μετέπιπτε τὸ φύσει δίκαιον . ὡς γὰρ ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν ἡ δεξιὰ χεὶρ κρείττων καὶ ἰσχυροτέρα , ἐν δὲ τοῖς παρὰ φύσιν οὐχ οὕτως , ἀλλ’ ἡ ἀριστερά , διὸ καὶ σπάνιοι οἱ τοιοῦτοι , καὶ ὡς δίποδές εἰσιν οἱ κατὰ φύσιν ἔχοντες καὶ ὡς δύο ὀφθαλ|μοὺς ἔχοντες , οἱ δὲ παρὰ φύσιν καὶ τερατώδεις οὐχ οὕτως , οὕτω καὶ ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν ἀνθρώποις δίκαιόν ἐστι τὸ φύσει δίκαιον · ὥστε οὐ δεῖ τὴν κρίσιν ἀπὸ τῶν κακῶς καὶ παρὰ φύσιν διακειμένων ποιεῖσθαι τοῦ φύσει δικαίου , ἀλλ’ ἀπὸ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων . ἔστι δὴ οὖν παρ’ ἡμῖν κινητὸν ] φύσει δίκαιον , κινητὸν μέντοι πᾶν διὰ τὴν τῶν χρωμένων φαυλότητα καὶ τὸ παρὰ φύσιν διακεῖσθαι . Ποῖον δὲ φύσει τῶν ἐνδεχομένων καὶ ἄλλως ἔχειν καὶ ποῖον οὔ , ἀλλὰ νομικὸν καὶ συνθήκῃ . Επεί , φησί , καὶ τὸ φύσει δίκαιον μεταπίπτει καὶ τὸ νομικόν εἰ γὰρ τὸ φύσει , πολλῷ μᾶλλον τὸ νομικόν ) , τίνι γνωριοῦμεν ὅτι τόδε μὲν εἰ καὶ τάχα κεκίνηται , φυσικόν ἐστι , τόδε δὲ νομικόν ; ἢ εἰ καὶ μήπω μεταπεπτώκασιν , ἐνδέχεται δὲ μεταπεσεῖν , πῶς διακρινοῦμεν τὸ φυσικὸν ἀπὸ τοῦ νομικοῦ ; καὶ τὸ μὲν λεγόμενον τοιοῦτον , αὐτὸς δὲ οὐχ οὕτως τὴν λέξιν ἐπήνεγκε , καὶ διὰ τοῦτο ἀσαφέστερόν πώς ἐστιν , ἀλλ’ οἷον ἀποφαινόμενος δῆλον , φησίν , ἐστὶ ποῖον δίκαιόν ἐστι φύσει , καὶ ποῖον νομικόν , καίτοι ἐνδεχομένων ἀμφοτέρων ἄλλως ἔχειν . διορισθήσεται γάρ , φησίν , ἀπὸ τῶν ἄλλων · ὡς γὰρ ἐπ’ ἐκείνων ἀπὸ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων κρίνεται , ποία χείρ ἐστι κρείττων , ὅτι ἡ δεξιά , καὶ ποία χείρων , ὅτι ἡ ἀριστερά , καίτοι ἐνδέχεται καὶ ταῖς χερσὶν ἀμφοτέραις ἴσον τινὰ ἰσχύειν , οὕτω καὶ τὸ φύσει δίκαιον , εἰ καὶ μεταπίπτειν ἐνδέχεται , ἀπὸ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων κρινοῦμεν ὅτι τοιοῦτόν ἐστιν , εἰ καὶ μὴ τοῖς παρὰ φύσιν διακειμένοις ἰσχύει . ταῦτα εἰπὼν διὰ τῶν ἐπαγομένων ἐνδείκνυται , πῶς τὸ κατὰ συνθήκην δίκαιον τίθεται καὶ πάλιν μετατίθεται . ὡς γὰρ τὰ μέτρα , φησί , πρὸς τὸ χρήσιμον ἀλλάττεται , οὕτω καὶ τὸ κατὰ συνθήκην δίκαιον τὴν ἀρχὴν μὲν τίθεται διὰ τὸ δοκεῖν συμφέρειν τῷ κοινῷ , ἔπειτα μεταπίπτει , ἡνίκα δοκεῖ μὴ συμφέρειν ἢ ὅπου μὴ συμφέρει . ἔρει . οὐ γὰρ τὸ συμφέρον τῇ δημοκρατίᾳ συμφέρει καὶ τῇ ὀλιγαρχίᾳ ἢ τῇ ἀριστο·κρατίᾳ · ὥστε ἐπεὶ ἄλλο μὲν τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον τῇ δημοκρατίᾳ , ἄλλο δὲ τῇ ἀριστοκρατίᾳ , ἐπειδὰν ἡ πολιτεία οἷον ἡ δημοκρατία μεταπέσῃ εἰς ἀριστοκρατίαν ἢ αὕτη εἰς ἐκείνην δι’ ἃς αἰτίας λέγει ἐν ταῖς Πολιτείαις τὰς μεταπτώσεις αὐτῶν γίνεσθαι , ἀνάγκη καὶ τὰ νομικὰ δίκαια μεταπίπτειν . οὔκ εἰσι δὲ πανταχοῦ καὶ παρὰ πᾶσιν αἱ αὐταὶ πολιτεῖαι , διότι μὴ φύσει ἀλλὰ νόμῳ καὶ κατὰ συνθήκην συνίστανται καὶ χρῶνται καὶ δικαίοις τοιούτοις · ἡ μέντοι ἀρίστη πολιτεία ἥτις δέ ἐστιν αὕτη , εἴρηκεν ἐν ταῖς Πολιτείαις ) ἀεὶ καὶ παρὰ πᾶσι τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν ἡ αὐτή ἐστι . Τῶν δὲ δικαίων καὶ νομίμων ἕκαστον ὡς τὰ καθόλου πρὸς τὰ καθ’ ἕκαστα ἔχει . Τὰ νόμιμα , φησί , καὶ τὰ δίκαια πρὸς τὰ καθ’ ἕκαστα τὰ κατ’ αὐτὰ πραττόμενα οὕτως ἔχει , ὡς ἔχει ὁ καθόλου ἄνθρωπος πρὸς τοὺς κατὰ μέρος , Σωκράτην , Πλάτωνα , Ἀριστοτέλην . κοινὸν μὲν οὖν νόμιμον καὶ δίκαιον τὸ γεγραμμένον καὶ διοριζόμενον ὅτι δεῖ τὴν παρακαταθήκην διδόναι , δεῖ τὸν ἀριστέα τιμᾶν στεφάνῳ · καθ’ ἕκαστον δὲ τὸ τῷδε μὲν δεῖ τὴν οἰκείαν διδόναι παρακαταθήκην , καὶ τόνδε τῳδὶ καὶ ἄλλον ἐκείνῳ καὶ ἕτερον ἑτέρῳ · ἐν τούτοις γὰρ αἱ πράξεις , ὧν πάντων ὡς κοινὸν ἐκεῖνο τὸ λέγον “ δεῖ τὴν παρακαταθήκην διδόναι ” κατηγορεῖται . ταῦτα εἰπὼν λέγει καὶ τί διαφέρει τὸ ἀδίκημα τοῦ ἀδίκου καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ δικαίου . ἄδικον μὲν γάρ ἐστι , φησί , τῇ φύσει ἢ τῇ τάξει , λέγων τάξιν τὸν νόμον . ἄδικον οὖν , φησί , τῇ φύσει ἢ τῷ νόμῳ · τὸ μὲν γὰρ καθόλου καὶ ὡρισμένον καὶ τεταγμένον τῷ λόγῳ , οἷον τὸ μὴ κλέψῃς , ἄδικόν ἐστιν · ὅταν δὲ ἐν πράξει πρός τινος γένηται , ἀδίκημά ἐστιν ὂν ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα . ὁμοίως δίκαιον τὸ καθόλου καὶ ὡρισμένον , δικαίωμα δὲ ὅταν πραχθῇ . Καλεῖται δὲ μᾶλλον δίκα δικατοπράγημα . Εἰπὼν τί ἐστι τὸ δικαίωμα , ὅτι τὸ πραχθὲν κατὰ τὸ καθόλου τε καὶ ὡρισμένον δίκαιον , ἐπανορθῶν τοῦτό φησιν ὅτι καθόλου μὲν λεγέσθω δικαιοπράγημα πᾶν τὸ πραχθὲν κατὰ τὸ ὡρισμένον δίκαιον , εἴτε ἐν διανομῇ ἐστιν εἴτε ἐν συναλλάγματι , ἰδίως δὲ λεγέσθω δικαίωμα τὸ ἐπανόρθωμα τοῦ ἀδικήματος , I ἤτοι ἡ ἐπὶ τῶ ἀδικήματι τιμωρία καὶ ζημία . τοιοῦτον γὰρ καὶ τὸ “ διακαιώσει Κόρινθον ὁ Ζεύς ” , ἀντὶ τοῦ κολάσει καὶ ἐπανορθώσει . δικαίωμα τοίνυν ἐστὶ τὸ εἰς τὸν ἀδικήσαντα γινόμενον δικαιοπράγημα . δικαιοπραγεῖ μὲν γὰρ ὁ τὴν παρακαταθήκην ἀποδιδούς , ὁ δὲ τῷ μὴ ἀποδιδόντι ἐπεξιὼν δικαιοῖ τὸν ἀδικήσαντα , καὶ ἔστιν ἡ μὲν τοῦ ἀποδεδωκότος τὴν παρακαταθήκην πρᾶξις δικαιοπράγημα , ἡ δὲ τοῦ ἐπεξιόντος δικαίωμα . ταῦτα εἰπὼν λέγει ὅτι τίνα δὲ καὶ πόσα εἴδη δικαιοπραγημάτων καὶ ἀδικημάτων , καὶ ἐν τίσιν ἐστί , καὶ πῶς γινόμενα τοιαῦτά ἐστιν , ὕστερον ἐπισκεπτέον , καὶ εἰπὼν ὅτι ὕστερον ἐπισκεπτέον εὐθὺς δι’ ὧν ἐπιφέρει περὶ αὐτῶν λέγει συντόμως , ὕστερον δὲ ἐπὶ πολὺ λέγων . ὄντων γὰρ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων τῶν προειρημένων , τουτέστι τῶν τὰ δίκαια ἢ τὰ ἄδικα πραττόντων , τινὲς μὲν δικαιοπραγοῦσι καὶ ἀδικοῦσι κυρίως , τινὲς δ’ οὐ κυρίως , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . ὅσοι μὲν ἑκόντες τὰ δίκαια πράττουσι , κυρίως δικαιοπραγοῦσιν , ὅσοι δὲ ἄκοντες , οὐ κυρίως · ὥστε ἄλλο εἶδος δικαιοπραγίας τὸ ἑκόντα καὶ ἐκ προαιρέσεώς τινα πράττειν , καὶ ἄλλο τὸ ἄκοντα · ὁμοίως καὶ ἐπὶ ἀδικημάτων . ὄντων δὴ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων τῶν προειρημένων . ὅπερ εἷπον , διὰ τούτων διορίζεται λέγων τίνες εἰσὶν οἱ κυρίως ἀδικοῦντες καὶ τὰ δίκαια πράττοντες , καὶ τίνες οἱ μὴ κυρίως ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός , διαρθρῶν ἅμα καὶ ὃ πρὸ ὀλίγου προεβάλετο λέγων ἐπεὶ δὲ ἔστιν ἀδικοῦντα μήπω ἄδικον εἶναι , ὁ ποῖα ἀδικήματα ἀδικῶν ἤδη ἄδικός ἐστι πᾶσαν ἀδικίαν ” ; καὶ φησὶν ὅτι ὅταν ἑκών τις πράττῃ τὰ ἄδικα ἢ τὰ δίκαια , κυρίως ἀδικεῖ καὶ κυρίως δικαιοπραγεῖ , ὅταν δὲ διὰ φόβον ἢ τῶν δικαστῶν ἢ τοῦ ἄρχοντος τὰ δίκαια ποιῇ , οἷον τὴν παρακαταθήκην δίδωαι , δίκαιον μὲν ποιεῖ , δικαιοπραγεῖ δὲ κατὰ συμβεβηκός , διότι δίκαιόν ἐστιν ὃ ἔπραξεν . ἀλλὰ κἂν προστάξαντος τοῦ ἄρχοντος μὴ δοῦναι τὴν παρακαταθήκην οὐ δίδωσιν , ἄδικον μὲν πράττει , ἀδίκημα δ’ οὐκ ἔστι · τῷ γὰρ ἑκουσίῳ , ὡς εἴρηται , καὶ τῷ ἀκουσίῳ κρίνεται τὰ ἀδικήματα καὶ τὰ δικαιοπραγήματα . Λέγω δὲ ἑκούσιον μέν , ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρηται , ὃ ἄν τις τῶν ἐφ’ αὑτῷ ὄντων . Ἐπεὶ ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῆς παρούσης πραγματείας περὶ ἀκουσίου καὶ ἑκουσίου εἴρηκεν , οὐ χρὴ ἡμᾶς πάλιν ἐνταῦθα μνείαν ποιουμένου τοῦ ἀριστοτέλους πονεῖν , ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐκεῖσε γεγραμμένων τοῖς ἐξηγηταῖς σχολῶν ἔτι σωζομένων τὰ εἰς σαφήνειαν τῶν προκειμένων συντείνοντα μετενεγκεῖν • καὶ δὴ τοῦτο ποιῶμεν . εἰπὼν τῷ ἑκουσίῳ ὁρίζεσθαι τὸ δικαιοπράγημα , ὑπομιμνήσκει ἡμᾶς τῶν περὶ τοῦ ἀκουσίου καὶ ἑκουσίου εἰρημένων αὐτῷ ἐν τῷ Γ . διττοῦ ὄντος τοῦ ἀκουσίου , τοῦ τε βίᾳ καὶ τοῦ δι’ ἄγνοιαν γινομένου , ἑκούσιόν ἐστιν ὃ μήτε βίᾳ μήτε δι’ ἄγνοιαν γίνεται . καὶ ἔστιν οὐ βίᾳ μὲν οὗ ἡ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ , οὐ δι’ ἄγνοιαν δέ , ὅταν μηδὲ τὰ καθ’ ἕκαστά τις ἀγνοῇ , δι’ ὧν καὶ ἐν οἷς ἡ πρᾶξις . ὁ γὰρ τῷ τὸ καθόλου ἀγνοεῖν ἁμαρτάνων οὐ δι’ ἄγνοιαν ἁμαρτάνει , ὡς ἔδειξεν ἐν τῷ Γ , ἀλλ’ ἀγνοῶν . τοῦτο δή ἐστι τὸ ἑκούσιον τὸ μὴ δι’ ἄγνοιαν τῶν καθ’ ἕκαστα ἁμαρτηθέν . ὅταν οὖν , φησίν , ἡ ἀρχὴ ᾖ ἐν αὐτῷ εἰδότι καὶ τὰ καθ’ ἕκαστα , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις , ἑκὼν πράττει · τῶν γὰρ βίᾳ γινομένων οὐκ ἐν τοῖς πράττουσιν ἡ ἀρχή . ἐπεὶ γὰρ ἦν ἀκούσιον τὸ διὰ τὴν τῶν καθ’ ἕκαστα ἄγνοιαν γινόμενον , τότε φησὶν ἑκούσιον εἶναι , ὅταν μηδέν τι τῶν καθ’ ἕκαστα , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις , ἀγνοῆται . τὰ δὲ καθ’ ἕκαστα ἐν οἷς ἡ πρᾶξις , ὧν ἀγνοήσας τις δι’ ἄγνοιαν ἐποίει , ἦν ταῦτα , ὁ πράττων ἄνθρωπος , περὶ ἃ πράττει , ὃ πράττει , δι’ οὗ πράττει , οὗ ἕνεκα πράττει , ὡς πράττει . ἔστιν οὖν ὁ πράττων ὁ ἐργαζόμενος καὶ ποιῶν τὸ πραττόμενον καὶ ποιούμενον , οἷον ὁ φονεύσας ἢ ὁ κλέψας . περὶ ἃ δὲ πράττει , ὁ φονευθείς περὶ αὐτὸν γὰρ πέπραχε τὸν φόνον ) καὶ τὰ κλαπέντα χρήματα · ὃ δὲ πράττει , ἐστὶν ὁ φόνος ἢ ἡ τῶν χρημάτων μετάθεσις . ὅ ἐστιν ἡ κλεψία · δι’ οὗ δὲ πράττει , τὸ ὄργανον δι’ οὗ πεποίηκε τὸν φόνον · οὗ δὲ ἕνεκα , τὸ τέλος οὗ χάριν ἔπραξεν . οἷον ἔδωκέ τις ἐρῶν τῇ ἐρωμένῃ φάρμακον ὡς φίλτρον , συνέβη δὲ μανῆναι τὴν γυναῖκα ἀντὶ τοῦ φιλεῖν , ἢ δέδωκεν ὡς ὑπνωτικόν , ἀπέβη δὲ θανεῖν τὸν πιόντα ὡς ὑπνώσαι , ἡ καὶ κειμένων ἐν τῷ αὐτῷ κιβωτίῳ καὶ ὑπνωτικῶν φαρμάκων καὶ δηλητηρίων λαθεῖν καὶ δοῦναι τὸ δηλητήριον ὡς ὑπνωτικόν . τὸ δὲ ὡς πράττει , οἷον ἡρέμα οἰόμενος πλήττειν σφοδρῶς ἔπληξεν , καὶ σὺν τῷ πλῆξαι τὴν φλέβα ἔπληξε καὶ τὴν ἀρτηρίαν · ἔτεμεν γὰρ ἀμφοτέρας . τὰ μὲν οὖν καθ’ ἕκαστα , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις καὶ ἃ ἐνδέχεται ἀγνοῆσαι , ταῦτα ἄν εἴη . τούτων δέ , φησί , τὸν μὲν πράττοντα οὐδεὶς ἂν δύναιτο ἀγνοεῖν · πῶς γὰρ ἐνδέχεταί σε ὄντα τὸν πράττοντα ἀγνοῆσαι ὅτι σὺ εἶ ὁ πράττων ; μαινόμενος γὰρ καὶ κατεσθίων τις τὰς ἑαυτοῦ σάρκας ἀγνοήσειεν ὅτι αὐτὸς ἑαυτὸν ἐσθίει , σωφρονῶν δὲ οὐκ ἄν ἀγνοήσειεν ὅτι πράττει καὶ ἐνεργεῖ . συνέστειλε δὲ ταῦτα ἐν τῷ βιβλίῳ ἐκείνῳ εἰς τρία , ὧν νῦν μνημονεύει . ὁ γὰρ γνωρίζων τό τε περὶ ὃ ἡ πρᾶξις γίνεται καὶ τὸ ὄργανον δι’ οὗ καὶ τίνος ἕνεκα γίνεται , οὗτος ἑκουσίως ποιεῖ · καὶ γὰρ τὸ ἀκουσίως γινόμενον δι’ ἄγνοιάν τινος ἡ καὶ πάντων τούτων γίνεται · ἐδείχθη | γὰρ ἐν ἐκείνῳ τῷ βιβλίῳ καὶ τἆλλα ὑπαγόμενα τούτοις . εἰπὼν δὲ εἰδὼς καὶ μὴ ἀγνοῶν πράττῃ μήτε ὃν μήτε ᾧ μήτε οὗ καὶ τίνος ] ἕνεκα , ἐπήγαγε μὴ κατὰ συμβεβηκὸς μηδὲ βίᾳ , τουτέστιν ἐν οἷς τὸ ἑκούσιον μὴ ᾖ κατὰ συμβεβηκὸς μηδὲ βίᾳ . καὶ εἴη ἄν λέγων μὴ τὸ μὲν αὐτῶν κατὰ συμβεβηκός , τὸ δὲ βίᾳ · οὐ γὰρ ἀμφότερα κατὰ συμβεβηκὸς ἢ ἀμφότερα βίᾳ . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τοῦ τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν αἰτίαν ἐν αὐτῷ εἶναι ἁρμόζοι ἄν τὸ μὴ βίᾳ · δύναται γὰρ δι’ αὑτοῦ τις οὗ τὴν ἀρχὴν ἔχει βιασθεὶς ποιῆσαί τι , ὡς αὐτὸς παρέθετο τὸ ἐπὶ τῶν χειρῶν . ἂν γάρ τις λαβὼν τὴν χεῖρα τὴν ἐμὴν τύπτῃ τὸν πατέρα μου , ἡ ἀρχὴ ἐν ἐμοί ἐστιν , ὅτι ἡ χείρ , ᾗ τύπτεται ὁ πατήρ μου , ἐμή ἐστιν , ἀλλὰ βίᾳ ποιῷ , ὥστε καὶ ἀκουσίως · ἄν δ’ αὐτὸς ἐγὼ κινῶν τὸν πατέρα τύπτοιμι , τοῦτο ἑκούσιόν ἐστιν . τὸ μὲν οὖν μὴ βίᾳ ἁρμόζει ἐπὶ τοῦ τοιούτου · τὸ δὲ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ἐπὶ τοῦ εἰδέναι τὰ καθ’ ἕκαστα . κατὰ συμβεβηκὸς δὲ γνωρίζοι ἄν τις ταῦτα ὧν ἡ ἄγνοια ἀκούσιον ἐποίει τὸ γινόμενον οὕτως ὡς αὐτὸς δείκνυσιν . ὁ γὰρ τὸν πατέρα τύπτων ἐν νυκτομαχίᾳ καὶ γνωρίζων μὲν ὅτι ἄνθρωπον τύπτει , ἀγνοῶν δὲ ὅτι ὃν τύπτει ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἐστι , κατὰ συμβεβηκὸς ἄν εἴη περὶ τὸν πατέρα ἡ πρᾶξις · ὡς πρὸς μὲν γὰρ ἄνθρωπον καθ’ αὑτό , ὡς δὲ πρὸς πατέρα κατὰ συμβεβηκός · ὥστε καὶ ἀκούσιος ἡ πρὸς τὸν πατέρα ὕβρις τοῦ υἱοῦ . ἀλλὰ καὶ ὁ τὸν ἐλλέβορον γνωρίζων ὅτι τόδε τι ἐλλέβορος , ἀγνοῶν δὲ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ὅτι καθαρτικός ὑπολαμβάνει δὲ ὡς ὕπνον ἐμποιεῖ ) καὶ διδοὺς ὡς ὑπνοποιὸν κτὰ συμβεβηκὸς τὸ οὗ ἕνεκα γνωρίζοι ἂν οὗτος . ἀλλὰ καὶ ὁ εἰδὼς τὸ ἀκόντιον ὃ ἀφίησιν , ὅτι ἀκόντιόν ἐστιν , ἀγνοῶν δὲ ὅτι λελόγχωται , κατὰ συμβεβηκὸς ἂν γνωρίζοι καὶ οὗτος . οὐκ ἄρα ἑκούσιος ἡ πρᾶξις γένοιτο ἄν ἐν ᾗ τὰ καθ’ ἕκαστα , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις γίνεται , κατὰ συμβεβηκὸς γνωρίζεται · ὧν γὰρ ἡ καθ’ αὑτὸ γνῶσις ἑκούσιον τὴν πρᾶξιν ποιεῖ , ταῦτα εἰ κτὰ συμβεβηκὸς γνωρίζοιτο , οὐχ ἑκούσιον τὴν πρᾶξιν καὶ τὸ γινόμενον ποιεῖ . ταῦτα εἰπὼν ἐπιφέρει τὸ καθόλου λέγων ὁμοίως δὲ τοῦτο διωρίσθω καὶ περὶ τῶν οὗ ἕνεκα καὶ περὶ τὴν πρᾶξιν ὅλην , τὸν πράττοντα , περὶ ὃ πράττει , ὃ πράττει , δι’ οὗ πράττει , τὸ ὡς πράττει . Τὸ δὴ ἀγνοούμενον ἢ μὴ ἀγνοούμενον μέν , μὴ ἐπ’ αὐτῷ δὲ ὂν ἢ βία ἀκούσιον . Εἰπὼν τί τὸ ἑκούσιον , λέγει καὶ περὶ τοῦ ἀκουσίου , τί ποτέ ἐστι , καὶ φησὶν ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀκούσιον , τὸ δι’ ἄγνοιαν γινόμενον ἢ βίᾳ τῶν ἐφ’ ἡμῖν ὄντων . ὅσα γὰρ ἀγνοεῖται ἢ μὴ ἀγνοεῖται , μὴ ἐπ’ αὐτῷ δ’ ἐστὶ τῷ πράττοντι , ἤτοι μὴ κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ ἀρχὴν γίνεται , ἀλλὰ βίᾳ , ἀκούσιά ἐστι . δεῖ δὲ ἐν τῇ λέξει τῇ ἢ βίᾳ ἀντὶ τοῦ ἤ τὸ ἀλλά γράφειν , ἵνα ᾖ ἀλλὰ βίᾳ · τὸ γὰρ μὴ ἐπ’ αὐτῷ ἀλλὰ βίᾳ ἀκούσιον . λέγει δὲ καὶ πολλὰ τῶν φυσικῶν οὐκ ἀγνοούμενα ἡμῖν καὶ γινόμενα καὶ πραττόμενα οὔθ’ ἑκούσια οὔτ’ ἀκούσια εἶναι , καίτοι ὡς εἴρηται καὶ ἐφ’ ἡμῖν ὄντα · ἐφ’ ἡμῖν γὰρ ἡ ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀγνοεῖται ὅτι γίνεται . ἔστι δὲ ταῦτα ὅσα κατὰ φύσιν γίνεται , οἷον τροφῆς πέψις καὶ ἀνάδοσις καὶ πρόσκρισις , καὶ τὸ γηρᾶν ἢ ἀποθνήσκειν ) . ἡ τὸ μὲν τὰ τοιαῦτα ὅτι οὐκ ἀγνοεῖται ὡς γίνεται δῆλον καὶ ἀληθές , οὐ μὴν καὶ ἐφ’ ἡμῖν εἰσι . διὰ τοῦτο καὶ ὁ ποιητὴς εἷπε “ φύσει γὰρ ὄντες θνητοὶ οὐ κύριοί ἐσμεν τοῦ ἐπὶ τοῦτο μὴ ἐλθεῖν · ἀνάγκῃ γὰρ ἥκομεν . ” ἐστι δ’ ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀδίκων καὶ τῶν δικαίων καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός . Εἰπὼν ὅτι ἐν οἷς ἡ πρᾶξις , καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ τὸ καθ’ αὑτό , ὧν τὸ μὲν ἐποίει τὸ ἑκούσιον , τὸ δὲ τὸ ἀκούσιον , λέγει ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν δικαίων καὶ τῶν ἀδίκων ἔστι καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός . ὁ γὰρ ποιῶν τι τῶν δικαίων ἄκων καὶ κατὰ φόβον κατὰ συμβεβηκὸς δικαιοπραγεῖ , ὅτι οἷς συμβέβηκε δικαίοις εἷναι ταῦτα ποιεῖ , οὐ μὴν ἁπλῶς οὐδὲ κυρίως , ὅτι οὐχ ἑκὼν ἀλλὰ διὰ φόβον ποιεῖ . ἀλλὰ καὶ ὁ ἄκων <ἄδικόν> τι ποιῶν , ὁ ἀναγκασθεὶς μὴ ἀποδοῦναι τὴν παρακαταθήκην , κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖ ( ὅτι γὰρ συμβέβηκε τῷ πραττομένῳ ὑπ’ αὐτοῦ ἀδίκῳ εἶναι ) οὐ μὴν τὸ γὰρ ἁπλῶς ἀδικεῖν ἦν ἐν τῷ ἑκόντι αὐτὰ πράττειν . λαβὼν δὲ ὅτι ἐν τοῖς ἑκουσίως γινομένοις ἐστὶ τὸ δικαιοπραγεῖν καὶ τὸ ἀδικεῖν , ἑξῆς τῶν ἑκουσίως γινομένων διαφοράν τινα ποιεῖται λέγων τῶν ἑκουσίως πραττομένων τὰ μὲν προελόμενοι καὶ μετὰ πραιρέσεως ποιοῦμεν , τὰ δὲ οὐ προελόμενοι . τὰ γὰρ διὰ θυμὸν γινόμενα ἀπροβούλευτα · ἑκόντες μὲν γὰρ ποιοῦμεν ταῦτα , οὐ προβουλευσάμενοι δέ . Τριῶν δ’ οὐσῶν βλαβῶν τῶν ἐν ταῖς κοινωνίαις , τὰ μὲν μετ’ ἀγνοίας ἁμαρτήματά εἰσιν . | Εἰπὼν πρὸ ὀλίγου περὶ αὐτῶν “ καθ’ ἕκαστόν γε αὐτῶν ὁποῖά τε εἴδη καὶ πόσα , καὶ περὶ ποῖα ὄντα τυγχάνουσιν , ὕστερον ἐπισκεπτέον ” νῦν τοῦτο ποιεῖ · διελὼν γὰρ τὸ ἑκούσιον εἰς τὸ κατὰ προαίρεσιν καὶ τὸ χωρὶς προαιρέσεως * * · ἔστι δὲ ἡ ἀδικία βλάβη τις , ἀποδίδωσι νῦν πῶς μὲν γινομένη ἡ βλάβη ἀδικία ἐστί , καὶ πῶς γινομένη οὐκ ἔστιν ἀδικία . τῶν δὴ βλαβῶν αἱ μὲν μετ’ ἀγνοίας τοῦ γινομένου γίνονται καὶ εἰσὶν ἀκούσιοι , αἱ δὲ εἰδότων καὶ ἑκουσίως . καὶ τῶν μετ’ ἀγνοίας αἱ μὲν παράλογοι καὶ ἐκ παραδόξου γίνονται , αἱ δὲ τὸ μὲν ἀκούσιον ἔχουσιν , οὐ μὴν κατὰ τὸ παράλογόν τε καὶ παράδοξον . εἰπὼν δὲ τὰς κατὰ ἄγνοιαν γινομένας βλάβας κοινῶς ἁμαρτήματα ὑποδιαίρεσιν αὐτῶν ποιεῖται καὶ φησὶ τἀς μὲν παραλόγως αὐτῶν γινομένας δεῖ καλεῖν ἀτυχ.ήματα , τὰς δὲ μὴ παραλόγως ἁμαρτήματα ὁμωνύμως τῷ κοινῷ . εἴη δ’ ἂν παραλόγως γινόμενα τὰ σπάνια καὶ ἀπροσδόκητα , οἷον εἰ τὴν θύραν ἄφνω ἀνοίξαντός τινος ὁ πατὴρ ἐκείνου παρεστὼς ἐπλήγη , ἢ εἰ τοξεύοντος ἐν τοιούτω τόπω ἐν ᾧ οὐδεὶς εἴωθε πορεύεσθαι , ἄφνω τις ἔκ τινος τύχης ἐκεῖσε διερχόμενος ἐτρώθη τῷ ἀφεθέντι βέλει . τὰ γὰρ τοιαῦτα παράλογά τε καὶ ἀπροσδόκητα · πῶς γὰρ ἄν προσεδόκησεν ὁ τοξεύων ἐκεῖσέ τινα διελθεῖν ἐν ᾧ οὐδεὶς οὐδέποτε ὦπται διιών ; ὅσα δὲ μὴ ἔστι παράλογα , ἀγνοοῦντος μέντοι τοῦ πράξαντος γίνεται , ταῦτα λεγέσθω ἁμαρτήματα . ὁ γὰρ ἐν ὁδῷ ἀκοντίζων ἢ ἔν τινι χωρίῳ , ἐν ᾦ ἐνδέχεταί τινας εἶναι , καὶ βαλών τινα ἡμάρτηκε , καὶ καλοῦνται αἱ τοιαῦται τῶν βλαβῶν ἁμαρτήματα . ἁμαρτάνει γάρ , φησίν , ὅταν ἐν αὐτῷ ἡ ἀρχὴ ᾖ τῆς αἰτίας · ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ , καθ’ ὅσον εἰς τόπον ἠκόντιζεν ἐν ᾧ ἔθος ἦν διέρχεσθαί τινας . τὰ μὲν οὖν μετ’ ἀγνοίας γινόμενά εἰσιν , ὡς εἴρηται , τὰ ἀτυχήματα καὶ τὰ ἁμαρτήματα · ἀδικήματα δέ ἐστιν ὅταν πράξῃ τίς τι εἰδὼς μέν , μὴ προβουλεύσας δέ . ταῦτα δ’ ἐστὶ τὰ διὰ θυμὸν γινόμενα καὶ διὰ πάθη ἀναγκαῖα ἢ φυσικά . εἰσὶ δὲ πάθη φυσικὰ ἔρωτες λῦπαι φόβοι , ἀναγκαῖα δὲ πεῖνα δίψα . ὁ γὰρ διὰ μεγάλην λύπην βλάψας τινὰ ἢ διὰ φόβον ἐξειπὼν τὰ τοῦ φίλου μυστήρια ἢ διὰ σφοδρὸν ἔρωτα βλάψας ἢ διὰ πεῖναν ἰσχυρὰν ἡ δίψαν ἀποστερήσας τινὰ τοῦ οἰκείου ἀδικεῖ μέν , καὶ ἄδικοι αἱ πράξεις , οὐ μὴν ἤδη ἄδικός ἐστιν · οὐ γὰρ διὰ μοχθηρίαν πέπραχεν , ἀλλ’ ἠναγκάσθη πρᾶξαι . ἄδικος δ’ ἐστὶν ὁ ἐκ προαιρέσεως ταῦτα ποιῶν δίχα τῶν εἰρημένων παθῶν τῶν ἀναγκαίων καὶ φυσικῶν . ἡ μὲν οὖν σύμπασα τῶν λεγομένων διάνοια αὕτη . τὸ δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς λέξεως τὸ ὅταν μήτε ὃν μήτε ὃ μήτε ᾧ μήτε οὗ ἕνεκα , ὃν μὲν λέγει τὸν πατέρα περὶ ὃν ἡ πρᾶξις · ὃ δὲ ἡ πρᾶξις , ὡς ὁ ἐξειπὼν τὰ μυστήρια ἀγνοήσας ὅτι μυστήριά ἐστιν · ᾧ δὲ τὸ ὄργανον , οἷον ὅτι ἀκόντιόν ἐστιν , οὗ δὲ τὸ τέλος , ὡς ὁ ἀγνοήσας ὅτι οὐ ποιεῖ φιλίαν τόδε τὸ φάρμακον , ἀλλὰ μανίαν , ὣς δὲ ὁ τρόπος , οἷον ἠρέμα ἀλλ’ οὐ σφοδρῶς . διὸ καλῶς τὰ ἐκ θυμοῦ οὐκ ἐκ προνοίας κρίνεται . ὁ διὰ θυμὸν ποιήσας εἰδὼς μὲν ἐποίησε καὶ ἑκών , οὐ προβουλεύσας δὲ οὐδὲ προελόμενος · ὁ γὰρ ὑβρισθεὶς καὶ διὰ τοῦτο τρώσας οὐκ ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν ἔχει , ἀλλ’ ἐν τῷ ὑβρίσαντί ἐστιν · ὁ γὰρ ὑβρίσας γέγονεν ἀρχὴ καὶ αἴτιος τοῦ κινηθῆναι εἰς ἀνθύβρισιν τὸν ὑβρισθέντα . Ἔτι δὲ οὐδὲ περὶ τοῦ γενέσθαι ἢ μὴ ἀμφισβητεῖται . Ταῦτα ὡς σημεῖα παρατίθεται τοῦ τοὺς διὰ θυμόν τι πράξαντας μὴ ἐκ προαιρέσεως μηδ’ ἐπιβούλως μηδ’ ἀπὸ κακίας πεπραχέναι * * ἀλλ’ ἀπαρνοῦνται λέγοντες μὴ πεποιηκέναι , καὶ γίνεται ἐν τούτοις ἡ ἀμφιβολία , εἰ γέγονε παρὰ τοῦδε τόδε τὸ κακὸν ἡ μὴ γέγονε , τῶν μὲν κατηγόρων λεγόντων ὡς αὐτὸς πεποίηκεν , αὐτοῦ δὲ ἀπαρνουμένου καὶ λέγοντος μὴ πεποιηκέναι . ὁ δὲ διὰ θυμὸν πράξας ὁμολογεῖ καὶ λέγει ὡς πεποίηκα τοῦτο , ἀλλὰ δικαίως . ὡς γὰρ ἠδικημένοι οἱ δι’ ὀργήν τι ποιοῦντες καὶ ἀμυνόμενοι | αὐτοὺς ὡς προηδικηκότας · ἐπὶ φαινομένῃ γὰρ ἀδικίᾳ ἡ ὀργή ἐστιν . ἐν μὲν γὰρ τοῖς συναλλάγμασι βλάπτοντες περὶ τοῦ γεγονέναι ἢ μὴ ἀμφισβητοῦσι · τὸ γὰρ δρᾶμα ἀμφισβητοῦσιν ἅτ’ ἐξ ἐπιβουλῆς ποιοῦντες , οἱ μὲν ἀποδεδωκέναι τὸ ὀφειλόμενον λέγοντες , οἱ δὲ μὴ κεκομίσθαι , ὧν ἀνάγκη τὸν ἕτερον πάντως εἶναι κακόν , ἢ τὸν λέγοντα δεδωκέναι ἢ τὸν μὴ λαβεῖν διισχυριζόμενον . ἔσται δὲ ἐξ ἀνάγκης ὁ ἕτερος κακός , εἰ μὴ διὰ λήθην δρᾷ · εἰ γὰρ μὴ δοὺς ἐπιλέλησται ὅτι οὐ δέδωκεν , ὁμοίως δὲ καὶ λαβὼν ὅτι ἔλαβεν , οὐ κακός . ἐπὶ δὲ τῶν διὰ θυμὸν γινομένων τὸ μὲν πρᾶγμα ὁμολογοῦσι πεποιηκέναι , περὶ δὲ τοῦ δικαίως ἢ ἀδίκως ἡ ἀμφισβήτησίς ἐστι τῷ πεποιηκότι καὶ πεπονθότι . εἰ οὖν οἱ ἐκ προαιρέσεως πράξαντες τὸ κακὸν οὐχ ὁμολογοῦσι πεποιηκέναι , οἱ δὲ διὰ θυμὸν ὁμολογοῦσιν , οἱ διὰ θυμόν τι ποιοῦντες οὐκ ἐκ προαιρέσεως ποιοῦσιν . ἃ μὲν οὖν λέγει ταῦτ’ ἐστίν · ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ ὥστε ὁ μὲν οἴεται ἀδικεῖσθαι , ὁ δὲ μὴ περὶ τῶν διὰ θυμόν τι ποιησάντων καὶ παθόντων εἴρηται . εἰ οὗν ὁ μὲν ἀδικεῖσθαι οἴεται , ὁ δ’ οὐκ ἀδικεῖν , δῆλον ὅτι ἡ ἀμφισβήτησις αὐτῶν ἐστιν οὐ περὶ τοῦ εἰ γέγονεν ἡ μή , ἀλλὰ περὶ τοῦ εἰ δίκαιον ἢ ἄδικον τὸ γεγονός . ἂν δὲ ἐκ προαιρέσεως βλάψῃ , ἀδικεῖ , καὶ κατὰ ταῦτα ἤδη τὰ ἀδίκη μάτα . ἀδικήματα λέγει τὰς βλάβας . δείξας δὲ ὅτι ὁ διὰ πάθος τι ποιήσας οὔπω ἄδικός ἐστιν , ὡς ἀκόλουθον τούτοις ἐπιφέρει ὅτι ἀδικεῖ καὶ ἄδικός ἐστιν ὁ ἐκ προαιρέσεως βλάπτων . ὅταν οὖν κατὰ προαίρεσιν βλάπτῃ τις ἢ νέμων ἑαυτῷ τῶν ἀγαθῶν τὸ πλέον παρὰ τὸ ἀνάλογον , ἢ πλεονεκτῶν τὸ ἴσον παραβαίνῃ ( τούτου γὰρ δηλωτικὸν ὅταν παρὰ τὸ ἀνάλογον ἢ παρὰ τὸ ἴσον ) , οὗτος ἤδη ἄδικος . ὥστε ἄδικος μὲν καὶ ἀδικεῖ ὁ κατὰ προαίρεσιν βλάπτων , ὁ δὲ εἰδὼς μέν , μὴ κτὰ προαίρεσιν δὲ βλάπτων ἀδικεῖ μέν , ἀδίκημα μέντοι τὸ γινόμενον οὐκ ἔστιν . οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τοῦ δικαίου · ὁ μὲν γὰρ πρὸς τῷ εἰδέναι καὶ κατὰ προαίρεσιν δίκαια ποιῶν δίκαιός ἐστιν , ὁ δὲ εἰδὼς μέν , μὴ κατὰ προαίρεσιν δὲ ποιῶν δικαιοπραγεῖ μέν , οὐ μέντοι δίκαιός ἐστι . Τῶν δ’ ἀκουσίων τὰ μέν ἐστι συγγνωμονικά , τὰ δ’ οὐ συγγνωμονικά · ὅσα μὲν γὰρ μὴ μόνον ἀγνοοῦντες , ἀλλὰ καὶ δι’ ἄγνοιαν . Ἀγνοοῦντα λέγει τὸν τὸ καθόλου ἀγνοοῦντα . ὁ γὰρ μὴ εἰδὼς ὅτι τὸ μοιχεύειν κακόν , ἀγνοῶν λέγεται καὶ ἀγνοῶν πράττει , ὁ δὲ εἰδὼς τὸ καθόλου ὅτι ἡ μοιχεία κακὸν καὶ ὅτι κεκώλυται ὑπὸ τοῦ νόμου , ταύτην δὲ ᾗ ἐμίχθη οὐκ οἶδεν ὅτι ἀνδρὶ συνοικεῖ , οὗτος ἀγνοῶν οὐκ ἔστι δι’ ἄγνοιαν δὲ τοὐ συνοικεῖν ἀνδρὶ συνεφθάρη τῇ γυναικί . δι’ ἄγνοιαν μὲν οὖν λέγει γίνεσθαι ἐφ’ ὧν τῶν καθ’ ἕκαστά τι ἐν οἷς ἡ πρᾶξις ἀγνοεῖται , ἃ ἦν καὶ κυρίως ἀκούσια · ἀγνοούντων δέ εἰσι τὰ παρὰ τὴν τοῦ καθόλου προσήκοντος ἄγνοιαν ἁμαρτήματα . καὶ τὰ μὲν περὶ τὴν λέξιν τοιαῦτα . ἀκούσια δὲ νῦν ἔοικε λέγειν πάντα τὰ μὴ κατὰ προαίρεσιν γινόμενα · τὰ γὰρ κατὰ πάθος γινόμενα πρὸ ὀλίγου ἑκούσια μὲν εἶπεν , ἀπροαίρετα δέ , νῦν δὲ τοῖς ἀκουσίοις ὑπάγει καὶ ταῦτα . καὶ θαυμαστὸν οὐδέν , εἰ ἑκούσια λέγων ταῦτα πάλιν ἀκούσιά φησιν · ἑκούσια μὲν γὰρ δοκεῖ εἶναι , καθ’ ὅσον οὐ δι’ ἄγνοιαν γίνεται , ἀκούσια δ’ αὗ πάλιν , καθ’ ὅσον οὐ κατὰ προαίρεσιν . τῶν δὴ ἀκουσίως γινομένων ὅσα πρὸς τῷ ἀγνοεῖν καὶ δι’ ἄγνοιαν γίνεται , συγγνώμης ἄξιά ἐστι · τὸν γὰρ μὴ εἰδότα μήτε τὸ καθόλου μήτε τὸ κατὰ μέρος καὶ ἁμαρτήσαντα συγγνωμονήσειεν ἂν πᾶς . ὅσα δὲ οὐ δι’ ἄγνοιαν τῶν καθ’ ἕκαστα γίνεται , ἀγνοούντων δέ ( ταῦτα δὲ ἦν τὰ διὰ πάθος τούτων , φησίν , ὅσα μὴ διὰ πάθος γίνεται μήτε φυσικὸν μήτε ἀνθρωπικόν , οὐ συγγνωμονικά . φυσικὰ δέ εἰσιν , ὡς εἴρηται , πεῖνα καὶ δίψα , ἀνθρωπικὰ δὲ λύπη , φόβος , ἔλεος . ὁ γὰρ διὰ πεῖναν ἁμαρτήσας καὶ ἁπλῶς τὴν τῶν ἀναγκαίων ἀπορίαν καὶ ἐπιθυμίαν συγγνωστός , ὁ δὲ τοιᾶσδε τροφῆς ἐπιθυμῶν καὶ τοιοῦδέ τινος πόματος , οἷον σαρκὸς πέρδικος καὶ οἴνου γλυκέος , καὶ διὰ ταῦτα ἁμαρτήσας οὐκ ἔστι συγγνώμης ἄξιος . Ἀπορήσεις δ’ ἄν τις εἰ ἱκανῶς διώρισται περὶ τοῦ ἀδικεῖσθαι καὶ τοῦ ἀδικεῖν . Εἰπὼν πρότερον περὶ τοῦ ἀδικεῖν καὶ ἀδικεῖσθαι ὅτι ἀδικεῖν ἐστι καὶ ἄδικός ἐστιν ὁ ἑκὼν ἀδικῶν , ἀδικεῖσ·θαι δὲ τὸ ἀκουσίως · πάσχειν , ἐπεὶ πρὸς ταῦτα τὰ τοῦ Εὐριπίδου ἀντιφθέγγεται λέγει γὰρ οὗτος ὅτι ἔστι καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδικεῖσθαι τὸ ἑκούσιον καὶ εἰσὶν οἳ ἑκόντες ἀδικοῦνται ) , ζητεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , ἆρα ἔστιν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι , καὶ ὡς τὸ ἀδικ·εῖν ἑκούσιόν ἐστι τῷ ἑκουσίῳ γὰρ ὁ ἄδικος ὁρίζεται · ὁ γὰρ ἑκὼν καὶ κατὰ προαίρεσιν βλάπτων ἄδικός ἐστιν ) ἆρα οὖν ὥσπερ τὸ ἀδικεῖν ἑκούσιον , οὕτως | καὶ τὸ ἀντικείμενον αὐτῷ τὸ ἀδικεῖσθαι πᾶν ἑκούσιον , ἢ ἐπεὶ ἀντίκειται ἀλλήλοις τὸ ἀδικεῖν καὶ ἀδικεῖσθαι , θατέρου τοῦ ἀδικεῖν ὄντος ἑκουσίου θάτερον τὸ ἀδικεῖσθαι ἀκούσιόν ἐστι . τὸ δ’ αὐτό , . φησὶ , ἀπορήσειεν ἄν τις καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοῦσθαι · ἐπεὶ γὰρ τὸ δικσιοπραγεῖν πᾶν ἑκούσιον ὥσπερ τὸ ἀδικεῖν , ἀντίκειται δὲ ὡς τὸ ἀδικεῖν τῷ ἀδικεῖσθαι , οὕτω καὶ τὺ δικαιοπραγεῖν τῷ δικαιοῦσθαι , ὡσαύτως ἂν καὶ ἐπὶ τούτων δόξειεν ἔχειν , καὶ ἢ ὡς ἀκούσιον ἑκουσίῳ ἀντικείσεται ἢ ὡς ἑκούσιον ἑκουσίῳ . ἔστι δὲ τὸ δικαιοῦσθαι τὸ ὑπὸ τοῦ δικαστοῦ ἐπανισοῦσθαι , ὡς εἴρηται , κατὰ τὸ ἀπανορθωτικὸν δίκαιον . αὐτὸ μὲν οὗν τὸ ἀδικεῖσθαι καὶ τὸ ἀδικεῖν ὁμοίως ἔχει τῷ δικαιοῦσθαι καὶ δικαιοπραγεῖν · ἀλλὰ μήποτε οὐκ ἐν ἅπασιν ὁμοίως ταῦθ’ ὑπάρχει . ὃ μὲν οὗν ζητεῖ , τοῦτο · κατὰ δὲ τὴν λέξιν παρατίθεται τὰ τοῦ Εὐριπίδου ἰαμβεῖα ἐκ τοῦ Βελλεροφόντου εἰς πίστωσιν τοῦ ἔστιν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι . ὃ καὶ εὐθὺς ἀπερράπισεν ὡς μὴ ἀποδεχόμενος , προσθεὶς τὸ ἀτόπως · παράλογον γὰρ τὸ εἰρημένον καὶ ἄτοπον τὸ τὴν μητέρα ἐθέλουσαν . ἀνῃρῆσθαι ὑπὸ ἑκόντος τοῦ παιδὸς ἢ θέλουσαν ἀναιρεθῆναι ὑπ’ ἄκοντος . τὸ γὰρ μὴ θέλουσαν ὑπὸ ἑκόντος ἀναιρεθῆναι εὔλογον · ἀντίκειται γὰρ τὸ , θέλειν καὶ μὴ θέλειν , ἤτοι τὸ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον . τὸ δὲ θέλουσαν θέλοντος εὔλογον οὐδαμῶς , εἴπερ τὸ ἀδικεῖσθαι , ὡς δείξει , ἀκούσιον . δύναται δὲ τὸ ἀτόπως καὶ πρὸς τὸν Εὐριπίδην εἰρῆσθαι , ὡς εἰ ἔλεγεν ἀτόπως εἶπεν ὁ Εὐριπίδης · δύναται καὶ καθόλου εἰρῆσθαι ὅλως δὴ τὸ λέγειν ὅτι ἀδικεῖταί τις ἑκὼν ἄτοπον . Ἄτοπον δ’ ἂν δόξειε καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοῦσθαι εἰ ἅπαν ἑκούσιον . Εἰπὼν ὅτι καὶ τὸ λέγειν πὰν τὸ δικαιοῦσθαι ἑκούσιον ἄτοπόν ἐστι , συντόμως τὴν αἰτίαν τῆς ἀτοπίας τέθεικεν εἰπὼν ἔνιοι γὰρ δικαιοῦνται οὐχ ἑκόντες . εἰσὶ δὲ οὗτοί οἱ πεπλεονεκτηκότες , ὧν τὸ πλέον ἐχόντων ἀφαιρεῖται ὁ δικαστὴς καὶ δίδωσι τῷ ἠδικημένῳ . εἴρηται δὲ πρότερον ὅτι τὸ δικαιοῦσθαι λέγεται καὶ ἐπὶ τοῦ λαμβάνοντος , ὅπερ ἀφῄρηται , παρὰ τοῦ πλεονέκτου δεδικαιῶσθαι γὰρ λέγεται οὗτος ) , λέγεται καὶ ἐπὶ τοῦ κολαζομένου · ὁ γὰρ ἀδικήσας καὶ κολασθεὶς δεδικαιῶσθαι καὶ οὗτος λέγεται . ἐκεῖνος μὲν οὖν ἑκὼν δικαιοῦται , οὗτος δὲ ὁ ἀδικήσας ἄκων . εἰσὶν οὗν τῶν δεδικαιωμένων οἱ μὲν ἑκόντες δικαιούμενοι , ὅσοι ἠλάττωνται , οἱ δὲ ἄκοντες , ὅσοι ἐπλεονέκτησαν . ἐπεὶ καὶ τόδε διαπορήσειεν ἄν τις , πότερον ὁ τὸ ἄδικον πεπονθὼς ἀδικεῖται πᾶς . ἀπορήσας , εἰ ἔστιν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι , καὶ κοινοποιήσας τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοῦσθαι ὡς ὁμοίως ἐχόντων τοῦ ἀδικεῖσθαι πρὸς τὸ ἀδικεῖν καὶ τοῦ δικαιοῦσθαι πρὸς τὸ δικαιοπραγεῖν , καὶ ὀφειλόντων [ ἢ ] ἀμφοτέρων τοῦ ἀδικεῖσθαι καὶ ἢ ἀκουσίων εἶναι ἢ ἑκουσίων , [ καὶ ] ἐπεὶ μὴ οἷόν τε πᾶν τὸ δικαιοῦσθαι ἑκούσιον εἷναι , συνάγεται δὲ μηδὲ πᾶν τὸ ἀδικεῖσθαι ἀκούσιον εἶναι , ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐπὶ τούτου τὸ ἑκούσιον , ταῦτα ἀπορήσας διὰ τούτων δεικνύναι πειρᾶται ὅτι ὡδὶ μὲν ἑκάτερον αὐτῶν γινόμενον ἑκούσιόν ἐστιν , ὡδὶ δὲ ἀκούσιον . λέγει δὴ ὅτι ὡς ἔχει ἐπὶ τοῦ πράττειν , οὕτως ἕξει καὶ ἐπὶ τοῦ πάσχειν , πράττειν λέγων τὸ ἀδικεῖν καὶ δικαιοπραγεῖν , πάσχειν δὲ τὸ ἀδικεῖσθαι καὶ δικαιοῦσθαι . ἐπεὶ δέ , ὡς ἀνωτέρω δέδεικται , τοῦ ἀδικεῖν τὸ μὲν ἦν καθ’ αὑτό , ὅταν ὁ ἀδικῶν ἑκὼν ἠδίκει , τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκός , ὅταν οὐχ ἑκών , ὁμοίως καὶ τοῦ δικαιοπραγεῖν τὸ μὲν καθ’ αὑτὸ τὸ ἑκούσιον , τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ἀκούσιον , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδικεῖσθαι καὶ δικαιοῦσθαι ἕξει , καὶ ἔσται καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι διττόν . ἀσαφῶς δὲ ἀπήγγελται ἡ λέξις ἡ λέγουσα κτὰ συμβεβηκὸς γὰρ ἐνδέχεται ἐπ’ ἀμφοτέρων μεταλαμβάνειν τῶν δικαίων . ἔστι δὲ ὃ λέγει δυνάμει τοιοῦτον . τεττάρων ὄντων , τοῦ ἀδικοῦντος , τοῦ ἀδικουμένου , τοῦ δικαιοπραγοῦντος , τοῦ δικαιουμένου , ἐπ’ ἁ ἀμφοτέρων , ἤτοι ἐπὶ τῶν δύο τοῦ δικαιοπραγοῦντος καὶ δικαιουμένου , ἐνδέχεται τὸν δικαιούμενον κατὰ συμβεβηκὸς μεταλαμβάνειν τοῦ δικαίου , ὅταν ὁ δικαιοπραγῶν κατὰ συμβεβηκὸς δικαιοπραγῇ · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀδίκων ἐνδέχεται κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖσθαι τὸν ἀδικούμενον , ὅταν κατὰ συμβεβηκὸς ὁ ἀδικῶν ἀδικῇ . ἀλλὰ πρότερον κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖταί τις , ἢ ] ὅταν ἑκὼν πάσχῃ , ὡς δείξει , ὥσπερ οἱ ἐπιεικεῖς καὶ μέτριοι τὸ ἦθος · λαμβάνουσι γὰρ ἐν ταῖς διανομαῖς πολλάκις τὰ ἐλάττω ὧν προσῆκεν αὐτοῖς λαβεῖν . ἑκόντες οὖν τότε πάσχοντες οὗτοι . κατὰ συμβεβηκὸς οὖν ἀδικεῖ ὁ τὸ ἔλαττον αὐτοῖς νείμας , καὶ εἴη ἂν ὁ ἑκὼν ἀδικούμενος ἀντικείμενος τῷ κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικοῦντι , ὁ δ’ ἄκων ἀδικούμενος τῷ ἑκουσίως ἀδικοῦντι . ὡς γὰρ ὁ ἀδικῶν ἐν τούτοις ἀπλῶς καὶ καθ’ αὑτὸ ἀδικεῖ , διότι ἑκὼν καὶ ἐκ προαιρέσεως , οὕτω καὶ ὁ ἀδικούμενος ἀπλῶς ἀδικεῖται , ὅτι ἄκων καὶ ἀπροαιρέτως · ὥστε καὶ ἀντίκειται ἀλλήλοις . τὸ δ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ δικαιοῦσθαι • ὁ μὲν γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς δικαιούμενος ἑκὼν δηλονότι πάσχει τὰ δίκαια , καὶ εἴη ἂν ἀντικείμενος τῷ κατὰ συμβεβηκὸς δικαιοπραγοῦντι , ὅς , ὁ κατὰ συμβεβηκὸς δικαιοπραγῶν , ἄκων δικαιοπραγεῖ . εἰ γὰρ ὁ καθ’ αὑτὸ δικαιοπραγῶν ἑκὼν δικαιοπραγεῖ , ὁ κτὰ συμβεβηκὸς δικαιοπραγῶν δῆλον ὡς ἄκων δικαιοπραγεῖ · εἰ δὲ τοῦτο , ὁ κατὰ συμβεβηκὸς δικαιούμενος ἑκὼν δικαιοῦται . καὶ εἴη ἄν οὗτος ὁ ἀδικήσας μὲν ἐπανορθούμενος δὲ τὴν ἀδικίαν ἣν εἰργάσατο . ἀδύνατον γὰρ ἀδικεῖσθαι σθαι μὴ ἀδικοῦντός τινος ἡ δικαιοῦσθαι μὴ δικαιοπραγοῦντος . εἰ ἀδύνατον ἀδικεῖσθαι ἢ δικαιοῦσθαι μὴ ὄντων τοῦ ἀδικοῦντος ἢ δικαιοπραγοῦντος , ἀνάγκη , ὡς ἔχει ὁ ἀδικῶν , οὕτως ἔχειν καὶ τὸν ἀδικούμενον · ὁμοίως καὶ ὁ δικαιοπραγῶν καὶ ὁ δικαιούμενος . εἰ μὲν οὖν καθ’ αὑτὸ ὁ ποιῶν ποιεῖ , καθ’ αὑτὸ καὶ ὁ πάσχων πάσχει · εἰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , δηλονότι καὶ ὁ πάσχων κατὰ συμβεβηκὸς πάσχει . Εἰ δέ ἐστιν ἁπλῶς τὸ ἀδικεῖν τὸ βλάπτειν ἑκόντα τινά . Ζητήσας εἰ ἔστιν ἀληθὲς τὸ ἀδικεῖν τινα ἑαυτόν , ὡς ὁ Εὐριπίδης εἴρηκε , συνάγειν πειρᾶται διὰ τούτων ὅτι ἐνδέχεται ἀδικεῖν ἑαυτόν . ἀλλ’ εἰ τὸ ἀδικεῖν τῷ ἑκουσίῳ ὥρισται , εἰ ἀδικεῖ τις ἑαυτόν , ἑκουσίως ἀδικεῖ , ὥστε καὶ ἑκουσίως ἀδικεῖται · ἔστιν ἄρα τὸ ἑκουσίως ἀδικεῖσθαι , ὡς καὶ ὁ Εὐριπίδης εἶπεν . εἰ γάρ ἐστι , φησί , τὸ ἁπλῶς καὶ χωρὶς προσθήκης τινὸς ἀδικεῖν τὸ βλάπτειν ἑκόντα τινά , τὸ δὲ ἑκόντα ἦν τὸ μὴ δι’ ἄγνοιαν , ἀλλ’ εἰδότα ταῦτα ἐν οἷς ἡ πρᾶξις , ἐν οἷς δ’ ἡ πρᾶξις , ἐστὶ περὶ ὃν ἡ ἀδικία καὶ ὅπερ ἐστὶ τὸ ἀδίκημα καὶ ὡς ὁ τρόπος τῆς βλάβης , εἰ οὖν τὸ βλάπτειν τοῦτό ἐστιν , εἴη ἄν τὸ ἑαυτὸν ἀδικεῖν ἑκόντα . ὁ γὰρ ἀκρατὴς ἑαυτὸν ἀδικεῖ ἑκόντα · εἰδὼς γὰρ τὰ καθ’ ἕκαστα καὶ μὴ ἀγνοῶν τίνα τὰ εἰς βλάβην αὐτοῦ , πράσσει . εἰ δὲ εἰδὼς ταῦτα πράττει , ἑκὼν ἑαυτὸν βλάπτει · ὥστε καὶ ἀδικοῖτο ἄν ἑκών . ὁ γὰρ ἀκρατὴς ὑπὸ τῆς ἐρωμένης ἀποσυλώμενος τὰ ἴδια χρήματα ἑκὼν βλάπτεται , κἀκείνης ἑκούσης βλαπτούσης , ὥστε καὶ ἑκὼν ὑφ’ ἑκούσης . ὀρθῶς ἄρα εἴρηται τῷ Εὐριπίδῃ ὅτι ἑκὼν ἑκοῦσαν ἔκτεινε τὴν μητέρα ὁ Βελλεροφόντης . οὕτως οὖν δριμέως ἐπιχειρήσας ὅτι ἐνδέχεται ἀδικεῖν ἑαυτὸν τὴν παραγωγὴν λύει διὰ τῆς προσθήκης τοῦ λείποντος τῷ προσδιορισμῷ τοῦ ἀδικεῖν , οὗ προστεθέντος δειχθήσεται ὅτι μὴ οἷόν τε αὐτὸν ἑαυτὸν ἀδικεῖν εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς μήτε ἑκόντα ἀδικηθῆναι . λύων δὴ τὴν παραγωγὴν λέγει οὐ δεῖ λέγειν βλάπτειν ἐστὶ τὸ εἰδέναι ὃν καὶ ὃ καὶ ὥς , ἀλλὰ χρὴ λέγειν τὸ εἰδέναι ὃν καὶ ὃ . καὶ ὣς παρὰ τὴν τοῦ βλαπτομένου βούλησιν . προκειμένου γὰρ παρὰ τὴν τοῦ βλαπτομένου βούλησιν οὐκ ἂν ῥηθείη ὁ ἀκρατὴς βλάπτειν ἑαυτόν · οὐ γὰρ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ βούλησιν ἀποστερεῖται τῶν οἰκείων χρημάτων πρὸς τῆς ἐρωμένης , ἀλλὰ βουλόμενος . τότε γὰρ ἀδικεῖ ὁ ἀδικῶν , ὅταν ἑκὼν βλάπτῃ 36 παρὰ τὴν βούλησιν τοῦ βλαπτομένου . βλάπτεται μὲν γάρ τις ἑκὼν καὶ τὰ ἄδικα πάσχει ἑκών , ἀδικεῖται δ’ οὐδεὶς ἑκών · τῷ γὰρ ἀκουσίῳ τὸ ἀδικεῖσθαι ὁρίζεται καὶ τῷ παρὰ τὴν οἰκείαν βούλησιν βλάπτεσθαι . ὁμοίως καὶ τὸ ἀδικεῖν τῷ ἑκόντα βλάπτειν παρὰ τὴν βούλησιν τοῦ βλαπτομένου . εἰ δὴ ὁ ἀδικούμενος παρὰ τὴν ἑαυτοῦ βλάπτεται βούλησιν , ὁ δ’ ἀκρατὴς οὐ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ βλάπτεται βούλησιν , οὐκ ἀδικεῖται · εἰ δὲ μὴ ἀδικεῖται , οὐδ’ ἀδικεῖ ἑαυτόν . ἑκὼν μὲν οὖν τις βλάπτεται , ὡς εἴρηται , καὶ τὰ ἄδικα πάσχει , ἑκὼν δ’ οὐκ ἀδικεῖται . Ἀλλὰ παρὰ τὴν βούλησιν πράττει . Δεῖ τὸ ἀλλὰ εἰς τὸ ἀκρατὴς συνάψαι , ἵν’ ᾖ τὸ πᾶν τοιοῦτον ἀλλ’ οὐδ’ ὁ ἀκρατὴς παρὰ τὴν βούλησιν πράττει , ἀλλὰ κατὰ βούλησιν , ὥστε οὐδὲ ἀδικεῖται . ἀλλὰ πῶς ὁ ἀκρατὴς ὃ οὐκ οἴεται δεῖν πράττειν , πράττει ; ἢ τῷ ἡττᾶσθαι ὑπὸ τῆς ἡδονῆς . τὸ δὲ πράττειν μὴ παρὰ τὴν βούλησιν ἃ πράττει ὡς δεικτικὸν παρέθετο τοῦ ἐπ’ αὐτῷ εἶναι τὸ μὴ πράττειν καὶ κινεῖν ἐπὶ τοῦτο τὰ ὀργανικὰ μόρια , καὶ αὐτός ἐστιν αἴτιος τοῦ ἡττᾶσθαι ὑπὸ τῆς ἡδονῆς . ὁ δὲ τὰ αὑτοῦ διδοὺς ὡς Ὅμηρός φησι δοῦναι τὸν Γλαῦκον τῷ Διομήδει χρύσεα χαλκείων . οὐδὲ ὁ Γλαῦκος , φησίν , ἠδίκησεν ἑαυτόν , ὅτι ἑκὼν δέδωκε τὰ ἑαυτοῦ · ὅτι δὲ ἑκὼν δέδωκε , δείκνυσι προσχρώμενος τῷ ἐπ’ αὐτῷ εἶναι τὸ μὴ δοῦναι τὰ ἑαυτοῦ . ὡς οὖν ὁ Διομήδης , οὕτω καὶ οἱ ἀκρατεῖς ἑκόντες τὰ οἰκεῖα προίενται · εἰ δὲ ἑκόντες δι’ δόσιν , ἔστι δὲ ἡ δόσις αὐτοῖς βλαβερά , ἑκόντες βλάπτονται . τὸ δ’ ἀδικεῖσθαι οὐκ ἦν ἐν τῷ ἑκόντα βλάπτεσθαι , ἀλλ’ ἐν τῷ ἄκοντα · τοῦ γὰρ ἀδικεῖσθαι ἡ ἀρχὴ οὐκ ἐν τῷ ἀδικουμένῳ ἐστίν , ἀλλ’ ἐν τῷ ἀδικοῦντι . Ἔτι δ’ ὧν προειλόμεθα δύο ἔστιν εἰπεῖν , πότερόν ποτε ἀδικεῖ . Περὶ τῶν δύο ἀποριῶν ἃς προτίθησιν οὐδαμοῦ μνείαν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν πεποίηκε , κἄν δοκῇ ὅσον ἐπὶ τῇ λέξει προειρηκέναι περὶ αὐτῶν . εἴη δ’ ἄν λέγων ὅτι τῆς προθέσεως ἡμῖν περὶ δικαιοσύνης εἰπεῖν οὔσης , ἐπεὶ ὁ περὶ αὐτῆς λόγος πεπλήρωται , ὑπόλοιπόν ἐστι περὶ δύο τινῶν εἰπεῖν . ἔστι δὲ τὰ δύο , ἃ τίθησιν ὡς ἀπορεῖσθαι δυνάμενα καὶ δεόμενα προσδιορισμοῦ τινος , ἓν μὲν τίς ἐστιν ὁ ἀδικῶν , ὁ παρὰ τὴν ἀξίαν νέμων τὸ πλέον ἢ ὁ λαβὼν παρὰ τοῦ νείμαντος τὸ πλέον καὶ ἔχων , ἕτερον δὲ εἰ ἔστιν ἑαυτὸν ἀδικεῖν . ἤρτηται δὲ αὕτη ἡ ἀπορία τῆς προτέρας , ὡς καὶ αὐτὸς λέγει · διὸ καὶ πάλιν αὐτῆς ἐμνημόνευσε , καίτοι περὶ αὐτῆς εἰπὼν πρὸ ὀλίγου . ἔστι δὲ τὸ ἀπορούμενον διὰ ἵης προτέρας ἀπορίας τοιοῦτον · εἰ ἐνδέχεται τὸν ἀδικοῦντα εἶναι τὸν ἀνίσως διανέμοντα καὶ μὴ τὸν ἔχοντα καὶ λαμβάνοντα τὸ πλέον , ἔσται ἑαυτὸν ἀδικεῖν . εἰ γάρ τις νέμων τι ἄλλῳ καὶ ἑαυτῷ ἐκείνῳ μὲν δοίη τὸ πλεῖον , αὑτῷ δὲ τὸ ἔλαττον , ὃ μάλιστα εἰώθασιν ποιεῖν οἱ ἐπιεικεῖς , ἑαυτὸν ἀδικήσει . εἰ γὰρ ὁ ἀνίσως νέμων ἀδικεῖ , ἀδικεῖται δὲ ὑπὸ τοῦ ἀνίσως νέμοντος ὁ τὸ ἔλαττον λαμβάνων , αὐτὸς δέ ἐστι καὶ ὁ ἀνίσως νέμων καὶ ὁ τὸ ἔλαττον λαμβάνων , αὐτὸς ἂν αὑτὸν ἀδικοίη , ὃ οὐκ ἐδόκει οἷόν τε εἶναι . λύει δὲ τὴν ἀπορίαν πρῶτον μὲν <τῷ> τὸν ἐπιεικῆ ἐν τῇ τοιαύτῃ νομῇ μὴ ἑαυτῷ τὸ ἔλαττον νέμειν , ἀλλὰ τοῦ μὲν διδομένου λαμβάνειν ἔλαττον , διὰ τοῦτο δὲ ἄλλου τινὸς ἀγαθοῦ μείζονος πλεονεκτεῖν · δόξης γὰρ ἡ τοῦ ἁπλῶς καὶ κυρίως ἀγαθοῦ · ὥστε οὐ τὸ ἔλαττον αὑτῷ νέμει οὐδ’ ἐλαττοῦται . δεύτερον δὲ λύει αὐτὴν λέγων <ὅτι> μὴ παρὰ τὴν βούλησιν μηδ’ ἄκων ἐλαττοῦται καὶ βλάπτεται , ἐν ᾧ ἦν τὸ ἀδικεῖσθαι , ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ ἁπλῶς βλάπτεσθαι . εἰ δὲ μὴ ἀδικεῖται , οὐδ’ ἄν ἀδικοίη ἐν τῇ οὕτω γινομένῃ ἀνίσῳ νομῇ . πᾶς γὰρ ὁ ἀδικῶν τινὰ ἀδικεῖ , ὁ δὲ οὕτω νέμων οὔτε τὸν ᾧ πλέον νέμει ἀδικεῖ οὔτε ἑαυτὸν τὸν ᾧ τὸ ἔλαττον . ἃ μὲν οὗν λέγει , ταῦτα . κατὰ δὲ τὴν λέξιν εἰ ἐνδέχεται τὸ πρότερον λεχθὲν τοιοῦτόν ἐστιν · εἰ ἐνδέχεται τὸν ἀδικοῦντα εἶναι τὸν ἀνίσως διανέμοντα , καὶ μὴ τὸν ἔχοντα ὡς λαμβάνοντα τὸ πλέον , ἔσται ἑαυτὸν ἀδικεῖν . φανερὸν δὲ καὶ ὅτι ὁ διανέμων ἀδικεῖ , ἀλλ’ οὐχ ὁ τὸ πλέον ἔχων ἀεί . λύσας τὸ δοκοῦν ἐνίστασθαι τῶ εἶναι τὸν ἀδικοῦντα τὸν διανέμοντα ἀδίκως , δῆλόν φησιν ὅτι ὁ ἀνίσως νέμων καὶ παρὰ τὴν ἀξίαν ἐστὶν ὁ ἀδικῶν , ἀλλ’ οὐχ ὁ ἔχων τὸ πλέον · προσθεὶς δὲ τῷ οὐχ ὁ ἔχων τὸ ἀεὶ ἐδήλωσεν ὅτι ὁ ἔχων τὸ πλέον ποτὲ μὲν ἀδικεῖ καὶ ἄδικός ἐστι , ποτὲ δ οὐκ ἔστιν , ὃ καὶ δείξει . ὅταν γὰρ ὁ τὸ πλέον ἔχων παρὰ τὴν ἀξίαν αὐτός ἐστιν ὁ ποιήσας τὴν ἄνισον διανομὴν καὶ νείμας ἑαυτῷ τὸ πλέον ἀναξίως , καὶ τὸ πλέον ἔχει καὶ ἀδικός ἐστιν . ὥστε οὐκ ἀεὶ ὁ τὸ πλέον ἔχων οὐκ ἀδικεῖ , ἀλλὰ ποτέ , ὅταν ὁ νείμας τὸ παρὰ τὴν ἀξίαν ἕτερος ᾖ καὶ οὐκ αὐτὸς ὁ ἔχων . καὶ διὰ τοῦτο ὁ μὲν ἄδικος ἀεὶ τὸ πλέον ἔχει , ὁ δὲ τὸ πλέον ἔχων οὐκ ἀεὶ ἀδικεῖ . οὐ γὰρ ᾧ τὸ ἄδικον ὑπάρχει ἤδη καὶ ἀδικεῖ , ἀλλὰ δεῖ πρὸς τῷ ὑπάρχειν αὐτῷ τὸ ἄδικον προσεῖναι καὶ τὸ ἑκόντα τοῦτο πεποιηκέναι , καὶ ὡς εἶπε πολλάκις , καὶ μετὰ προαιρέσεως . ἑκὼν δὲ ποιεῖ ἐν ᾧ ἡ ἀρχὴ τῆς πράξεως · ἡ δὲ τῆς πράξεως ἀρχὴ ἐν τῷ διανέμοντι , ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ λαβόντι . Ἔτι ἐπεὶ πολλαχῶς τὸ ποιεῖν λέγεται . Ἐπεί , φησί , τὸ ποιεῖν πολλαχῶς λέγεται , καὶ οὐ πᾶς ὁ ποιῶν τὸ ἄδικον ἀδικεῖν λέγεται ἁπλῶς , ὡς εἴρηται , καὶ ὁ διανέμων ἀνίσως , ἄν μὲν ἑκὼν τοῦτο ποιήσῃ , ἀπλῶς ἀδικήσει καὶ ἄδικος ἔσται , ἄν δὲ μὴ ἑκών , κτὰ συμβεβηκὸς ἀδικήσει οὕτω γὰρ καὶ τὰ ἄψυχα λέγεται κτείνειν καὶ ἀδικεῖν καὶ ἡ χείρ , ὡς εἴρηται , καὶ ὁ κελευθεὶς οἰκέτης κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὐχ ὡς ἁπλῶς , ὅτι μηδὲ προαιρούμενος ) , ὡς οὗν τὸ ποιεῖν πολλαχῶς , τό τε ἑκουσίως καὶ μετὰ προαιρέσεως , καὶ τὸ ἀκουσίως καὶ ἀπροαιρέτως , οὕτω καὶ τὸ πλέον ἔχειν κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖν ἐστιν , ὅταν οὐκ ἐκ προαιρέσεως οὐδὲ ἑκουσίως . ἁπλῶς δὲ καὶ κυρίως ἀδικεῖ ὁ ἑκὼν βλάπτων τινὰ ἄκοντα καὶ παρὰ τὴν προαίρεσιν , ἀδικεῖται δὲ κυρίως ὁ παρὰ τὴν βούλησιν καὶ ἄκων ὑπὸ ἑκόντος βλαπτόμενος τῷ τὸ ἔλαττον καὶ ἄνισον ἔχειν · κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἀδικεῖ ὁ ἄκων ἑκόντα βλάπτων , καὶ κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖται ὁ ἑκὼν I ὑπὸ τοῦ ἄκοντος βλαπτόμενος . Ἔτι εἰ μὲν ἀγνοῶν ἔκρινεν . Εἰπὼν ὅτι ἐπεὶ τὸ ποιεῖν πολλαχῶς λέγεται , ἀκολουθεῖ τὸν πά - σχοντα πάσχειν ὡς ἄν ὁ ποιῶν ποιῇ , καὶ διὰ τούτων τὸ αὐτὸ κατασκευάζει . ἐπεὶ γὰρ ἐνδέχεται αὐτὸν τῆι μὲν δικαίως δικαίως πῇ δὲ ἀδίκως , καὶ ὁ πάσχων κατά τι μὲν πάσχει δικίως , κατά τι δὲ ἀδίκως . τοῦτο δὴ οὖν βουλόμενος δεῖξαι διαιρεῖ τὸ δίκαιον εἰς τὸ κατὰ νόμον καὶ εἰς τὸ φύσει , καὶ λέγει ὅτι ὁ ἄνισον νείμας ἢ τὸ φύσει δίκαιον ἀγνοήσας τοῦτο ἐποίησεν ἢ τὸ νόμιμον ἢ ἀμφότερα . εἰ μὲν ἀμφότερα ἀγνοήσας καὶ κρίνας τὸ ἄνισον διένειμεν , οὐκ ἀδικεῖ · οὐ γὰρ ἑκὼν τοῦτο πεποίηκεν . οὐδ’ ἄν κατὰ τὸ νόμιμον κρίνας ἔνειμε τὸ ἄνισον ἀγνοήσας τὸ φύσει ἀδικεῖ · κατὰ γὰρ νόμους ἔκρινε , τοὺς δὲ κτὰ νόμους κρίνοντας οὐκ ἐπιτιμῶμεν . ὁμοίως δὲ καὶ ὁ τὸν νόμον ἀγνοήσας , γνοὺς δὲ τὸ φύσει δίκαιον καὶ κρίνας κατ’ αὐτὸ οὐκ ἀδικεῖ · οὐδὲ γὰρ οἱ κατὰ τὸ φύσει δίκαιον κρίνοντες ἐπιτιμίαις ὑποβάλλοντι . εἰ δ’ ἀμφότερα εἰδὼς καὶ τὸ νόμιμον καὶ τὸ φύσει δίκαιον δι’ ἐμπάθειάν τινα ἡ δῶρα τὸ ἄνισον ἔνειμεν , ἑκὼν ἀδικεῖ καὶ ἄδικός ἐστι , καὶ ὁ τὸ ἔλαττον ἔχων οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἀλλὰ καθ’ αὑτὸ καὶ κυρίως ἠδίκηται . ἀλλὰ κἂν τὸ φύσει γινώσκων δίκαιον , ἀγνοῶν δὲ τὸ νόμιμον διά τι πάθος τὸ ἄνισον ἔνειμεν παρὰ τὸ φύσει δίκαιον , κυρίως ἀδικεῖ · ὁμοίως δὲ καὶ ὁ τὸ φύσει ἀγνοῶν , τὸ δὲ νόμιμον εἰδώς , εἰ δι’ ἔχθραν ἢ δῶρα οὐκ ἔκρινεν ὡς ὁ νόμος διαγορεύει , κυρίως ἀδικεῖ καὶ ὁ τὸ ἄνισον ἔχων κυρίως ἀδικεῖται . ἐν τούτοις δὴ ὁ οἷον δή ποτ’ οὖν τῶν δικαίων ἀγνοήσας εἰ τὸ ἄδικον ἔκρινεν , οὐκ ἔστιν ἡ κρίσις αὕτη ἄδικος , ὅτι κατά τινα τῶν νόμων ὑπάρχει , ἢ τῶν φύσει ἢ τῶν γεγραμμένων , ἔστι μέντοι πὼς ἄδικος , ὅτι μὴ ταὐτὸν τὸ φύσει τῷ νομίμῳ δικαίῳ · καὶ ἔστι κατὰ μὲν τὸ νόμιμον δίκαιον , εἰ κατ’ αὐτὸ ἔκρινε , δικαία ἡ κρίσις , ὡς πρὸς τὸ φύσει δὲ ἄδικος , καὶ ἔμπαλιν πρὸς μὲν τὸ φύσει , εἰ κατ’ αὐτὸ ἡ κρίσις γέγονε , δικαία , πρὸς δὲ τὸ νόμιμον ἄδικος , καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὁ κρίνας οὕτως κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖ · ὁμοίως καὶ ὁ τὸ ἄνισον λαβὼν κατὰ συμβεβηκὸς ἀδικεῖται . οὐκ ἔστι , φησί , ταὐτὸν τὸ νόμιμον δίκαιον καὶ τὸ πρῶτον , λέγων πρῶτον τὸ φύσει δίκαιον · ὥστε ὁ κρίνας , ὡς εἴρηται , οὐκ ἀδικεῖ οὐδ’ ἄδικος ἀπλῶς ἐστιν . ὁ δέ γε εἰδὼς ἢ ἀμφότερά ἢ θάτερον καὶ γνωρίζων καὶ κρίνων ἀνίσως πλεονεκτεῖ · λαβὼν γὰρ παρ’ ἐκείνου , ᾧ τὸ πλέον ἔνειμεν , ἢ χρυσὸν ἢ ὅλως χάριν τινὰ πλεονεκτεῖ . ἀλλὰ κἂν ἔλαττον νέμῃ τινὶ ἀμυνόμενος αὐτὸν καὶ τιμωρούμενος ὡς ἐχθρόν , καὶ οὕτω τρόπον τινὰ ἔλαβέ τι καὶ πλεονεκτεῖ · τρόπον γάρ τινα μοῖράν τινα ἔλαβε τοῦ ἀδικήματος . ὡς γὰρ ὁ ἐπὶ λήψει ἀργυρίου τὸν ἀγρὸν νείμας τῷ δεδωκότι τὸ ἀργύριον τοῦ ἀδικήματος τρόπον τινὰ μετέσχε ( τὸ δὲ τρόπον τινὰ εἶπον , διότι οὐκ ἀγρὸν ἔλαβεν ) οὕτω καὶ ὁ δι’ ἔχθραν τιμωρούμενος καὶ τὸ ἔλαττον νέμων ἀγρὸν μὲν οὐκ ἔλαβεν οὐδ’ ἀργύριον , ἀλλ’ ὅμως ἔχει τι τρόπον τινὰ τοῦ ἀδικήματος . τί δὲ ἔχει ; τὴν τοῦ θελήματος ἀποπλήρωσιν καὶ τῆς βουλῆς τὸ τέλος · βουλόμενος γὰρ ἀμύνεσθαι ἠμύνατο . δείξας οὖν διὰ τούτων ἄδικον ἐκεῖνον εἶναι τὸν ἑκόντα ἀνίσως νείμαντα ἢ κρίναντα , οὐ μὴν τὸν δι’ ἄγνοιαν τοῦτο πεποιηκότα , συναπέδειξε μὴ ἀδικεῖν ποτε καὶ ᾧ τὸ πλέον νέμεται . ἀδικεῖ μὲν γὰρ ὁ τὸ πλέον ἔχων , ὅταν ἐπὶ δόσει ἀργυρίου τοῦτο λήψεται · ὅταν δὲ δι’ ἄγνοιαν τοῦ κρίναντος , οὐκ ἀδικεῖ . ἡ μὲν σύμπασα τῶν λεγομένων διάνοια αὕτη · κατὰ δὲ τὴν λέξιν τὴν καὶ ὁ διὰ ταῦτα κρίνας ἀδίκως πλέον ἔχει τὸ πλέον ἔχει ταὐτόν ἐστι τῷ πλεονεκτεῖ . οἱ δ’ ἄνθρωποι ἐφ’ ἑαυτοῖς οἴονται εἶναι τὸ ἀδικεῖν . ὅτι μὲν ἡ δικαιοσύνη καὶ ἀδικία ἐν τοῖς ἑκουσίοις καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἐστι τοιαῦτα γὰρ τὰ κατὰ προαίρεσιν ) , διὰ πάντων τῶν προειρημένων ἱκανῶς δέδεικται · δοκεῖ δὲ διὰ τῶν προκειμένων λέγειν μὴ εἶναι ἐφ’ ἡμῖν τὸ δικαίοις ἢ ἀδίκοις εἶναι . παντὸς γὰρ μᾶλλον ἐφ’ ἡμῖν αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ κακίαι . δοκεῖ μὲν οὖν τοῦτο λέγειν , οὐ τοῦτο δὲ δείκνυσιν , ἀλλὰ τὸ δεικνύμενόν ἐστιν ὅτι οὐχ ὅτε θέλομεν οὐδ’ ὁπηνίκα βουληθῶμεν , δίκαιοι ἢ ἄδικοί ἐσμεν . ἐνεδείξατο δὲ τοῦτο διὰ τοῦ προσθεῖναι διὸ καὶ τὸ δίκαιον εἶναι ῥᾴδιον ἡγοῦνται . ὥσπερ τὸ τύραννον ἀνελεῖν ἐφ’ ἡμῖν μὲν κεῖται καὶ ἔστιν , οὐχ ὅτε δὲ θέλομεν τοῦτο ποιεῖν , οῖοί τέ ἐσμεν , οὕτως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει καὶ κακιῶν · ἐφ’ ἡμῖν γάρ ἐστι τὸ δικαίοις ἢ ἀδίκοις εἶναι ἀλλ’ οὐχ ὅτε θέλομεν τοῦτο δυνατόν ἐστι . διὰ τί ; διότι αἱ κακίαι ἕξεις εἰσί , τὰς δ’ ἕξεις ἔχειν εὐθὺς τῷ βουληθῆναι ἀδύνατον · δεόμεθα γὰρ πρὸς τὴν κτῆσιν αὐτῶν ὡς καὶ πρὸς τὴν τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἐθῶν καὶ ἀσκήσεως καὶ διδασκαλίας • ὥστε οὐχ ὅτε θέλομεν ἢ ἅμα τῷ θελῆσαι καὶ δίκαιοι ἢ ἄδικοί ἐσμεν . ὡς γὰρ τὸ τὴν ἰατρικὴν ἢ τὴν γεωμετρίαν ἐφ’ ἡμῖν ἐστι μαθεῖν , οὐ μὴν ὅτε θέλομεν ἔχομεν αὐτὰς ἢ ἀποβάλλομεν ὅτε θέλομεν ἔχοντες αὐτάς , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει καὶ κακιῶν · χρόνου γὰρ | χρεία καὶ συνασκήσεως καὶ μαθήσεως πρὸς τὴν τῶν ἕξεων κτῆσιν . τὸ μὲν οὖν ποιῆσαι ἄδικόν τι ἢ δίκαιον , οἷον μοιχεῦσαι ἢ πατάξαι , ἐφ’ ἡμῖν καὶ ῥᾴδιον , ἀλλὰ τὸ ὡδὶ ἔχοντα ταῦτα ποιεῖν οὔτε ῥᾴδιον οὔτε ἐπ’ αὐτοῖς , τουτέστιν ἀλλὰ τὸ ἀπὸ τῆς ἕξεως τῆς δι\καιοσύνης ἢ τῆς ἀδικίας ταῦτα ποιεῖν οὐ ῥᾴδιον , ἀλλ’ ὡς εἴρηται χρόνου δεῖται καὶ μαθήσεως καὶ ἔθους , ἐπεὶ καὶ τὸ τεμεῖν ἢ καῦσαι ἢ φάρμακον καθαῖρον δοῦναι , ῥᾴδιον καὶ ἐφ’ ἡμῖν ποιῆσαι , ὅταν βουληθῶμεν , τὸ δὲ ἀπὸ ἕξεως ἰατρικῆς οὐ ῥᾴδιον . ἀπὸ ἕξεως δέ ἐστι τὸ τεμεῖν ἢ καῦσαι ἢ φαρμακεῦσαι τῷ εἰδέναι πότε καὶ πρὸς τίνα καὶ πόσον ἕκαστον τούτων ποιητέον · τοῦτο γὰρ καὶ λόγου δεῖται καὶ πείρας πολλῆς , ἃ τὸν λόγον καὶ τὴν πεῖραν εὐθὺς ὁπηνίκα θελήσομεν ἔχειν ἀδύνατον . Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ γνῶναι τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα οὐδὲν οἴονται σοφὸν εἶναι . Ὡς οὖν τὸ δίκαιον εἶναι ῥᾴδιόν ἐστιν , φασὶν οἱ ἄνθρωποι , διότι καὶ τὸ τὰ δίκαια πράττειν εὐπετὲς καὶ ἕτοιμον , οὕτω καὶ τὸ γνῶναι τὰ δίκαια οὐδὲν χαλεπόν . λέγουσι γὰρ οἱ νόμοι περὶ δικαίων καὶ ἀδίκων , τὸ δὲ γνῶναι τὰ ὑπὸ τῶν νόμων λεγόμενα οὐδὲν σπουδαῖον , ὥστε τὸ εἰδέναι τὰ δίκαια καὶ ἄδικα ῥᾴδιον καὶ οὐ χαλεπόν · οὐ γὰρ χαλεπὸν συνιέναι τὰ ὑπὸ τῶν νόμων λεγόμενα . λέγει δὲ πρὸς ταῦτα ὁ Ἀριστοτέλης · οὐκ ἔστι τοῖς δικαίοις τὸ δικαίοις εἶναι ἐν τῷ ἐξ ἀκοῆς γινώσκεσθαι ὅτι μὴ δεῖ τὴν παρακαταθήκην κατέχειν ἢ οὐ δεῖ κλέπτειν . τὸ γὰρ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον εἶναι τὸ μὲν καθ’ αὑτό , τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκός . κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ δίκαιόν ἐστι τό τε ἐξ ἀκοῆς γινωσκόμενον ὅτι δίκαιόν ἐστι , καὶ τὸ πραττόμενον δι’ ἀπάτην . τὸ γὰρ τὴν παρακαταθήκην δοῦναι ἐπιβούλως ὑπὲρ τοῦ αὖθις πλέον τι λαβεῖν καὶ μὴ ἀποδοῦναι δίκαιον μέν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός , καθὸ νόμιμον καὶ διηγορευμένον τῷ νόμῳ . καθ’ αὑτὸ δὲ δίκαιόν ἐστι τὸ πραττόμενον ἀπὸ ἕξεως τῆς δικαιοσύνης , καὶ ἐκεῖνος οἶδε κυρίως τὸ δίκαιον ὁ πράττων ἀπὸ τῆς ἕξεως . εἷ δὲ τὸ κυρίως εἰδέναι τὸ δίκαιόν ἐστι τὸ ἀπὸ ἕξεως πράττειν , τἀς δὲ ἕξεις ἐπικτᾶσθαι χαλεπόν , οὐδὲ τὸ τὰ δίκαια ἄρα εἰδέναι ῥᾴδιον ἀλλὰ χαλεπόν , καὶ πλέον , φησίν , ἔργον καὶ χαλεπώτερον πρᾶγμά ἐστιν ἡ τῶν δικαίων εἴδησις τῆς τῶν ὑγιεινῶν γνώσεως , ὅσῳ καὶ τὸ δίκαιον εἶναι τοῦ ἰατρὸν εἶναι χαλεπώτερον . ὡς γὰρ ἐπ’ ἐκείνων τὰ μὲν οἷς χρῆται ὁ ἰατρὸς πρὸς ὑγείαν ῥᾴδιον εἰδέναι , οἷον οἶνον , σῖτον , ἐλλέβορον , καῦσιν , τομήν , οὐ μὴν καὶ τὸ ταῦτα εἰδέναι ἐστὶ τὸ εἰδέναι τὰ ὑγιεινά , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , ἀλλὰ τὸ εἰδέναι ὅτι ταῦτά ἐστιν ὑγιεινὰ ἐν τῷ χρῆσθαί ἐστιν αὐτοῖς ἀπὸ ἕξεως ἰατρικῆς , τοῦτο δέ ἐστι τὸ πότε καὶ πῶς καὶ μέχρι πόσου προσφέρειν , ὃ οὐ ῥᾴδιον , διότι μηδὲ τὴν ἰατρικὴν κτήσασθαι ῥᾴδιον . ὅσον δὴ ἔργον ἐστὶ καὶ δύσκολον τὸ ἰατρὸν γενέσθαι , τοσοῦτον καὶ τὴν προσήκουσαν χρῆσιν αὐτῶν εἰδέναι . Δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τοῦ δικαίου οἴονται εἶναι οὐδὲν ἧττον τὸ ἀδικεῖν . Δι’ ἣν · αἰτίαν οἴονται οἱ ἄνθρωποι ῥᾴδιον εἶναι τὸ εἰδέναι τὰ δίκαια καὶ τὰ ἄδικα οἴονται δὲ ῥᾴδιον εἶναι διὰ τὸ οἴεσθαι δίκαιον καὶ ἄδικόν τινα <εἶναι> , ὅτε θέλει , ἐπ’ αὐτῷ εἶναι ) , διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ἡγοῦνται καὶ τοῦ δικαίου μηδὲν ἧττον εἶναι τὰ ἄδικα ποιεῖν ἢ τοῦ ἀδίκου , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον · μᾶλλον γάρ φασι τὸν δίκαιον δύνασθαι ποιεῖν τὰ ἄδικα τοῦ ἀδίκου καὶ ἁπλῶς τῶν πολλῶν καὶ τυχόντων μᾶλλον γὰρ ὁ δίκαιος τοῦ τυχόντος δύναται συγγενέσθαι γυναικὶ καὶ πατάξαι τὸν γείτονα ) καὶ τὸν ἀνδρεῖον μᾶλλον τοῦ δειλοῦ ἀφεῖναι τὴν ἀσπίδα ἐν τῷ πολέμῳ καὶ φυγεῖν . μᾶλλον δέ φασιν οἱ πολλοὶ δύνασθαι τούτους ταῦτα , καθ’ ὅσον αὐτὰ ἴσασι μᾶλλον · τοῦ γὰρ τὸ ἐναντίον εἰδότος καὶ τὸ ἐναντίον εἰδέναι . ταῦτα δὲ λέγουσι διὰ τὸ οἴεσθαι τὸ τὸν ἄδικόν τι ποιήσαντα εὐθὺς καὶ ἄδικον εἶναι , ἀλλὰ μὴν τὸ ποιεῖν τὸ ἄδικον ῥᾴδιον , ὁμοίως καὶ τὸ δίκαιον , καὶ τὸ ἄδικον ἄρα καὶ δίκαιον εἶναι ῥᾴδιον . οὐκ ἔστι δὲ ἀληθὲς τὸ τὸν δίκαιον ἢ ἄδικον ποιοῦντα εὐθὺς καὶ δίκαιον ἢ ἄδικον εἶναι , οὐδὲ τὸν τὴν ἀσπίδα ῥίψαντα δειλὸν εἶναι . ἀλλὰ τὸ ὡδὶ ἔχοντι ταῦτα ποιεῖν , οἷον ἀπὸ κακίας · δειλὸς γὰρ ὁ διὰ δειλίαν τὴν ἀσπίδα ῥίψας καὶ ἄδικος ὁ δι’ ἀδικίαν πλεονεκτῶν καὶ ὅλως ὁ καθ’ ἕξιν τι ποιῶν ἀγαθὴν ἡ φαύλην ἀγαθὸς ἢ φαῦλός ἐστιν . εἰ δὲ τὸ ἀπὸ ἕξεως ἀδίκου τὰ ἄδικα ποιεῖν τὸ ἀδικεῖν ἐστιν , οὐ μόνον οὐ ῥᾴδιον τῷ δικαίῳ τὸ ἀδικεῖν , ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον · ὡς γὰρ εἶπεν ἀρχόμενος τοῦδε τοῦ βιβλίου , αἱ μὲν ἐπιστῆμαι τῶν ἐναντίων εἰσίν , οὐκέτι δὲ καὶ αἱ ἕξεις . Ἔστι δὲ τὰ δίκαια ἐν τούτοις οἷς μέτεστι τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν . | Ἦν ἄν σαφεστέρα ἡ λέξις , εἰ οὕτως πὼς εἶχεν · τῶν δικαίων τὸ μὲν ὡς εἴρηται διανεμητικὸν τὸ δ’ ἐπανορθωτικόν . ταῦτα δὲ τὸ διανεμητικὸν καὶ τὸ ἐπανορθωτικὸν ἐν τούτοις ἐστὶ τοῖς μετέχουσι τῶν ἀπλῶς ἀγαθῶν , ἐν οἷς ἐστι καὶ ἡ εὐδαιμονία . ἁπλῶς δὲ ἀγαθά ἐστι κυρίως μὲν τὰ τῇ ἑαυτῶν φύσει ἀγαθά , οἷον αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ κατ’ αὐτὰς ἐνέργειαι , δεύτερον δὲ ἀπλῶς ἀγαθὰ τὰ ὀργανικὰ καὶ αἱ δυνάμεις , ἀγαθὰ ὄντα τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν , οὐ τοῖς παρὰ φύσιν . τίνα δέ ἐστι τὰ ὀργανικὰ ἀγαθὰ καὶ αἱ δυνάμεις σαφηνίζων ἐπήγαγεν ἐν οἷς ἐστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις , ὡς πλοῦτος , τιμαί , δυναστεία πολιτική . ἐν τούτοις γὰρ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις , ἀλλ’ οὐκ ἐν τοῖς ἁπλῶς ἀγαθοῖς ταῖς ἀρεταῖς · ἐν γὰρ ταῖς ἀρεταῖς ὡρισμέναις οὔσαις καὶ μεσότησιν , ὡς δέδεικται , ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις οὐκ ἔστιν . ἐν οἷς δ’ ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις , ἐν τούτοις καὶ τὸ πλεονεκτεῖν καὶ μειονεκτεῖν , κατ’ ἀρετὴν δὲ οὐ γίνεται πλεονεξία . οὐ γὰρ οἷόν τέ τινος ἀρετὴν λαβεῖν βιασάμενον τὸν ἔχοντα , ὡς ἐπὶ τῶν χρημάτων καὶ κτημάτων γίνεται . ἐν γὰρ τούτοις καθ’ ὥραν ἀφαιρεῖται βίᾳ ὅδε τοῦδε τὸ χωρίον , τὴν ἄμπελον , τὸ νόμισμα , τὰ λοιπά · τὴν ἀνδρίαν δὲ τοῦ ἀνδρείου ἀφελέσθαι ἢ τὴν ἐπιστήμην τοῦ ἐπιστήμονος βίᾳ οὐδεὶς δύναται . ὧν οὗν ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν , ἐν τούτοις τὰ δίκαια · τῷ γὰρ δύνασθαι τούτων τῶν ἀγαθῶν καὶ πλέον τινὰ ἔχειν καὶ ἔλαττον , περὶ τὴν τούτου νομὴν καὶ ἐπανίσωσιν τὰ δίκαιά ἐστιν , ἐπεὶ οἷς γε μηδέν ἐστι τῶν τοιούτων ἀγαθῶν , τούτοις οὐδ’ ὑπερβολὴ τῶν τοιούτων οὐδ’ ἔλλειψίς ἐστιν , εἰ δὲ μὴ αὗται , οὐδὲ τὸ ἐπανορθωτικὸν ἡ τὸ διανεμητικὸν δίκαιον . ἐν μὲν οὖν τοῖς θεοῖς ἐν οἷς οὐ πλοῦτος , οὐ δόξα , οὐ τιμή , οὐκ ἀρχή , οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν τοιούτων ἀγαθῶν , οὐδὲ δίκαιον οὔτε τὸ διανεμητικὸν οὔτε τὸ ἐπανορθωτικὸν ὑπάρχει . ἀλλ’ οὐδὲ οἷς ἔστιν , οὖσι δὲ ἀνιάτοις ὑπὸ τρυφῆς καὶ ἀκολασίας καὶ πάσης ἀσελγείας , οὐδ’ ἐν τούτοις ἐστὶν δίκαιόν τι τῶν εἰρημένων . ἐν γὰρ ἀγαθοῦ τινος ἢ ὠφελίμου νομῇ ἴσῃ κατὰ ἀναλογίαν τὸ ἐπανορθωτικὸν καὶ διανεμητικὸν δίκαιον , εἴ γε ἐπανισοῖ τὸν πλεονεκτοῦντα καὶ τὸν πλεονεκτούμενον · οἷς δὲ εἴσοδον τὸ ἀγαθὸν καὶ ὠφέλιμον οὐκ ἔχει οὐδὲ πολιτεύεσθαι δύναται , ἐν τούτοις οὐδὲ δίκαιόν τί ἐστιν . ἀλλὰ τοῖς μὲν ἀνιάτοις οὐδὲν τῶν τοιούτων ἀγαθῶν ὠφέλιμον , τισὶ δὲ μέχρι τινός εἰσιν ὠφέλιμα , τοῖς μεταξὺ οὖσι καὶ τοῖς μὴ πάντῃ διεστραμμένοις καὶ τοῖς νόμοις καὶ ἔθεσι μὴ φαύλοις πολιτευομένοις . τὰ μὲν οὖν λεγόμενα τοιαῦτα · ἐν δὲ τῇ λέξει τῇ οἷον ἴσως τοῖς θεοῖς τὸ ἴσως πρόσκειται διὰ τὸν Πλάτωνα λέγοντα ὅτι ἔστιν ἀρετὴ θεοῦ , ὥστε εἰ ἔχει ἀρετὴν ὁ θεός , ἔσται καὶ δίκαιόν τι ἐν αὐτῷ , εἰ δὲ τοῦτο , καὶ χρήματα . ὁ μὲν οὖν Πλάτων λέγει ἀρετὴν εἶναι ἐν τοῖς θεοῖς , Ἀριστοτέλης δὲ οὐκ ἀποδέχεται τὸ δόγμα φάσκων ἐν ἄλλοις , ἐὰν ἡ ἀρετὴ μετρῇ τε καὶ τάττῃ τὰ πάθη , ἔστι δὲ ἐν τοῖς θεοῖς ἀρετή , ἔσονται ἐν αὐτοῖς καὶ τὰ πάθη . Περὶ δὲ ἐπιεικείας καὶ τοῦ ἐπιεικοῦς , πῶς ἔχει ἡ μὲν ἐπιείκεια πρὸς οικαιοσυνην . Ἐπειδὴ ἡ ἐπιείκεια καὶ τὸ ἐπιεικὲς περὶ τὸ ἐπανορθωτικὸν δίκαιον , ὡς μαθησόμεθα , καταγίνονται , εἰκότως εἰπὼν περὶ τοῦ τοιούτου δικαίου , τί ποτέ ἐστι , λέγει καὶ περὶ ἐπιεικείας . καὶ ἔστι τὸ ἐπιεικὲς | οὔτε ἁπλῶς ταὐτὸν τῷ δικαίῳ οὔθ’ ἕτερον , καὶ ἔστι τινὸς δικαίου βέλτιον τοῦ νομίμου , ὡς καὶ τὸ φύσει δίκαιον · βέλτιον γὰρ καὶ τοῦτο τοῦ νομίμου . ἐνδεικνύμενος δὲ ὡς οὐ πάντῃ ταὐτὸν τῷ δικαίῳ τὸ ἐπιεικές , ἐπήγαγε λέγων ὁτὲ μὲν τὸ ἐπιεικὲς ἐπαινοῦμεν καὶ ἄνδρα τὸν τοιοῦτον λέγοντες ὡς βελτίων ἐστὶ τοῦ δικαίου · λέγομεν δὲ τοῦτο δηλονότι ὡς ἕτερον ὑπολαμβάνοντες τὸν ἐπιεικῆ τοῦ δικαίου . ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐπὶ τὰ ἄλλα οἷον ἀνδρίαν ἢ σωφροσύνην ἡ τέχνην μεταφέροντες λέγωμεν ὅτι ὁ σώφρων , εἰ τύχῃ , ἐπιεικέστερος τοῦ ἀνδρείου ἢ οὗτος τοῦ σώφρονος , ἢ ὁ οἰκοδόμος τοῦ γεωργοῦ ἢ οὗτος τοῦ οἰκοδόμου , ὅταν οὖν μεταφέροντες οὕτω λέγωμεν , δῆλον ὅτι τῷ ἐπιεικέστερος χρώμεθα οὐχ ὡς τῷ δικαιότερος ἀλλ’ ὡς τῷ κρείττων καὶ βελτίων ὁ ἀνδρεῖος τοῦ σώφρονος ἢ οὗτος ἐκείνου . ἕτερος ἄρα ὁ ἐπιεικὴς ἐκ τούτου σαίνεται τοῦ δικαίου καὶ τὸ ἐπιεικὲς ἰοῦ δικαίου . πάλιν δέ , φησίν , ἀκολουθοῦσι τῷ λόγῳ ἄτοπον ἄν δόξειεν εἶναι , εἰ τὸ ἐπιεικὲς ἕτερον ὂν τοῦ δικαίου ἐπαινετόν ἐστιν . εἰ γὰρ ἕτερον ὂν ἐπαινετόν ἐστι , τὸ δίκαιον οὐ σπουδαῖον οὐδ’ ἐπαινετόν · εἰ δὲ τὸ δίκαιον ἐπαινετόν , τὸ ἐπιεικὲς οὐκ ἐπαινετόν . οὕτως οὖν ἀπορήσας λέγει μηδὲν ὑπεναντίον ἔχειν τοὺς λόγους , ἀλλ’ ἀληθεύειν καὶ τὸν λέγοντα ὅτι ἕτερόν ἐστι καὶ τὸν λέγοντα μὴ εἶναι ἕτερον , καὶ ὁμοίως τὸν λέγοντα ὅτι τὸ ἐπιεικὲς βέλτιον τοῦ δικαίου καὶ τὸν λέγοντα μὴ εἶναι βέλτιον . ἔστι γάρ τινος δικαίου κρεῖττον , οὐ μὴν παντός , καὶ οὐχ ὡς ἄλλο τι ὂν κατὰ γένος κρεῖττόν ἐστι τοῦ δικαίου , ἀλλὰ δίκαιον ὄν ἐστί τινος δικαίου κρεῖττον . καὶ ἀμφοῖν σπουδαίοιν ὄντοιν κρεῖττον τὸ ἐπιεικές , οὐ παντὸς δικαίου , ὡς εἴρηται , λέγων τὸ ἐπιεικὲς εἶναι κρεῖττον , εἴγε καὶ αὐτὸ δίκαιον , ὡς εἶπεν εἰ γάρ ἐστι τὸ ἐπιεικὲς δίκαιόν τι , ἔστι δὲ παντὸς δικαίου κρεῖττον , εἴη ἄν καὶ ἑαυτοῦ κρεῖττον · τὸ δὲ κρεῖττον χείρονος κρεῖττον , ὥστε εἴη ἄν ἑαυτοῦ χεῖρον καὶ κρεῖττον ) , ἀλλ’ ἔστι κρεῖττον δικαίου τοῦ κατὰ συνθήκην καὶ νόμον · ἐπανόρθωμα γάρ ἐστιν , ὡς ἐρεῖ , τοῦ τοιούτου δικαίου τὸ ἐπιεικές . ἀμφοῖν δή , φησί , τοῦ τε κατὰ συνθήκην καὶ νόμον δικαίου καὶ τοῦ ἐπιεικοῦς ὄντοιν σπουδαίοιν , κρεῖττον τὸ ἐπιεικές . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ ἐπιεικὲς ἐπανόρθωμα νομίμου δικαίου τὸ γὰρ ἁμαρτηθὲν αὐτοῦ ἐπανορθοῦται ) δείκνυσιν ὅτι ἀναγκαῖόν ἐστιν ἁμαρτεῖν τὸν κατὰ συνθήκην νόμον διὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀοριστίαν καὶ τὸ ἄλλοτε ἄλλως ἐπισυμβαίνειν . ὁ μὲν γὰρ νόμος καθόλου κελεύει τὸν μὴ ἀποδιδόντα τὴν παρακαταθήκην ἄτιμον εἶναι , τὸν ξένον , εἰ ἐπὶ τὸ τεῖχος ἀνέλθοι ἀναιρεῖσθαι ὑπὸ τῶν πολιτῶν , τὸν τῇ ἀλλοτρίᾳ μιγνύμενον εὐθύνεσθαι , καὶ ἔστιν ἕκαστον τούτων ἡ ἀτιμία καὶ ἡ ἀναίρεσις καὶ τὸ εὐθύνεσθαι δίκαια , συμβαίνει δέ ποτε μὴ εἶναι δίκαια , ἀλλ’ ἡμαρτημένα . τὸν γὰρ τυράννου γυναῖκα διαφθείραντα καὶ διὰ τὴν τοιαύτην μοιχείαν δυνηθέντα ἀνελεῖν τὸν τύραννον καὶ ἐλευθερώσαντα τὴν πόλιν ἕλκειν εἰς εὐθύνας πῶς οὐκ ἄν τις διημαρτημένως δίκαιον εἴποι ; ἀλλὰ καὶ τὸ πολεμίων ἐπικειμένων ἀνελθόντα τὸν ξένον εἰς τὸ τεῖχος καὶ ἀριστεύσαντα ἀναιρεῖν σπεύδειν πόσης ἁμαρτίας γέμει ; τοῦ δὴ νόμου καθόλου ἀγορεύοντος ἀλλοτρίας ἀπέχεσθαι γυναικός , καὶ διὰ τοῦτο εἰς εὐθύνας ἑλκομένου τοὐ τὸν τύραννον ἀνελόντος , ὁ ἐπιεικὴς ἐπανορθοῖ τὸ ἐλλειφθέν . εἰ γὰρ ᾔδει τοῦτο ὁ νομοθέτης ὅτι γενήσεται , προσέγραψεν ἄν τῶ νόμῳ τοῦτο , καὶ εἶχεν ἂν ὁ νόμος οὕτως · δεῖ πάσης ἀλλοτρίας γυναικὸς ἀπέχεσθαι πλὴν τῆς τοῦ τυράννου , εἰ μέλλει διὰ τῆς τοιαύτης μίξεως ἡ πόλις ἐλευθεροῦσθαι · καὶ δεῖ πάντα ξένον ἀνελθόντα ἐν πολέμῳ εἴς τὸ τεῖχος ἀναιρεῖσθαι πλὴν τοῦ ἀριστεύσαντος . ἐν οἷς οὗν μὴ οἷόν τε περὶ πάντων ὀρθῶς νομοθετῆσαι , κατὰ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γινομένων τοὺς νόμους τίθενται · ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γὰρ κακὸν τὸ μοιχεύειν καὶ τὸ ξένον ἐπὶ τὸ τεῖχος ἀνέρχεσθαι καὶ τὴν παρακαταθήκην μὴ διδοναι , οὐ μὴν ἀεί , ὡς εἴρηται . καὶ δῆλον ὅτι τὸ ἐπιεικὲς δίκαιον μέν δίκαιον γὰρ μὴ ἀποθανεῖν τὸν ἀριστεύσαντα μηδὲ τὸν ἀνελόντα τὸν τύραννον ) καὶ βέλτιον τοῦ κατὰ δικαίου , δικαίου , ἀλλ’ οὐ τοῦ ἁπλῶς . λέγει δὲ ἁπλῶς δίκαιον τὸ κατὰ φύσιν , καὶ εἴη ἄν ἐν μὲν τῇ λέξει τῇ καὶ ἥμαρτεν ἁπλῶς εἰπὼν τὸ ἁπλῶς εἰρηκὼς ἀντὶ τοῦ καθόλου , ἐνταῦθα δὲ φύσει καὶ κτὰ φύσιν . ἐν δὲ αὖ τῇ λεγούσῃ καὶ ἔστιν αὕτη φύσις ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς τὸ φύσις ἀντὶ τοῦ οὐσία καὶ τὸ εἶναι αὐτοῦ . ἔστιν οὖν ἡ φύσις ἡ τοῦ ὡς δευτέρου ἐπιεικοῦς , ἐξ οὗ καὶ ὁ ἐπιεικὴς παρωνόμασται , ἐπανόρθωμα τοῦ ἐλλείποντος ἐν τῷ νόμῳ , ὅπερ ἐλλεῖπον , εἰ παρῆν , ὁ νομοθέτης προσέθηκεν ἄν τῷ νόμῳ . τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ πάντα κατὰ νόμον εἶναι . τοῦ διαμαρτάνειν τοὺς νόμους τὸ τῶν πραγμάτων ἀόριστον καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχειν ἐστὶν αἴτιον , καὶ τὸ μὴ πάντων νόμους τίθεσθαι μηδὲ περὶ πάντων νομοθετεῖν . ὅσα γὰρ ἄλλοτε ἄλλως ἔχει καὶ πρὸς τοὺς καιροὺς μεταπίπτει , περὶ τούτων ἀδυνατοῦσι νόμους τιθέναι , ἀλλὰ πρὸς τὰ τοιαῦτα ψηφίσμασι χρῶνται , οἷον τίσι δεῖ συμμαχεῖν καὶ πότε μετοικίας καὶ ποῦ ποιεῖσθαι , καὶ πότε ἐξαγωγὴν καὶ πότε μὴ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ γενομένων ποιεῖσθαι . οἱ γὰρ καιροὶ καὶ αἱ χρεῖαι ἕκαστον τῶν τοιούτων μηνύουσιν · ὧν ἀορίστων ὄντων ἀδύνατον καθόλου νόμῳ τινὶ καὶ κανόνι τὴν περίληψιν ποιεῖσθαι . τὸ γὰρ ὁρίζον τὸ ἄλλοτε ἄλλως ἔχον ἀόριστον καὶ τῇ τοῦ ὁριζομένου φύσει συμμεταπίπτει . τοῦ δὲ τῶν ἀορίστων τοὺς κανόνας ἀορίστους εἶναι καὶ συμμεταβάλλειν τοῖς ὁριζομένοις σημεῖον παρέθετο τὸν μολίβδινον κανόνα τῇς Λεσβίς οἰκοδομῆς . οὐ γὰρ ἐκ λείων λίθων καὶ ἴσως συντεθειμένων καὶ ἀπευθυσμένων ἡ καλουμένη Λέσβιος οἰκοδομὴ ᾠκοδόμηται . Λεσβία δὲ λέγεται οἰκοδομή , ὅτι ἐκείνοις ἐν συνηθείᾳ τοῦτο · εἰσοχὰς γὰρ καὶ ἐξο|χὰς 78r ἔχοντας τοὺς λίθους ᾠκοδόμουν . ὡς οὖν ἐκεῖνος ὁ μολίβδινος κανὼν ἐσχηματίζετο ταῖς τῶν οἰκοδομουμένων λίθων ἀνωμαλίαις , οὕτω δὴ καὶ τὰ ψηφίσματα ταῖς τῶν πραγμάτων ἄλλοτε ἄλλως χρείαις συμμεταβάλλεται . εἰπὼν δὲ τί ἐστιν ἐπιείκεια , λέγει ὅτι ἐκ ταύτης φανερὸν καὶ τίς ὁ ἐπιεικής . Τὶ μὲν οὖν τὸ ἐπιεικές , καὶ τί τὸ δίκαιον , καὶ τίνος βέλτιον δικαίου . Δηλαδὴ τοῦ νομίμου δικαίου καὶ διὰ τὸ καθόλου ἡμαρτημένου ἀλλ’ οὐ διὰ τὸ κακῶς κεῖσθαι . τοῦ τοιούτου δὴ δικαίου βέλτιον τὸ ἐπιεικές , ἀλλ’ οὐ τοῦ ἁπλῶς δικαίου καὶ κατὰ φύσιν . ὁ γὰρ τῶν τοιούτων προαιρετικὸς καὶ πρακτικός , καὶ ὁ μὴ ἀκριβοδίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον . ἐπὶ τὸ χεῖρόν ἐστιν ἀκριβοδίκαιος ὁ τὰ γεγραμμένα ἐν τοῖς νόμοις πάντα φυλάσσειν βουλόμενος κατὰ τὸ ῥητὸν καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐξηγούμενος . ὁ δ’ ἐπιεικὴς οὐ τοιοῦτος ἀλλ’ ἐλαττωτικός · τρέπει γὰρ τὰς κολάσεις καὶ τὰς εὐθύνας ἐπὶ τὸ ἔλαττον . οὐ γὰρ πικρῶς ἐπεξιέναι βούλεται τὰ πεπραγμένα οὐδὲ τῷ ῥητῷ ἐγκάθηται , ἀλλὰ τῇ διανοίᾳ χρῆται τοῦ νομοθέτου , κἂν τὸν νόμον ἤτοι τὸ ῥητὸν ἔχῃ βοηθοῦντα αὐτῷ πρὸς τὸ πικρῶς κολάζειν . πότερον ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν ἡ οὔ , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων . ζητήσας πρότερον περὶ τοῦ ἀκρατοῦς , εἰ ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν , καὶ δείξας ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἑκὼν γὰρ ἀποσυλᾶται ὑπὸ τῆς ἐρωμένης ) νυνὶ καθόλου ζητεῖ προηγουμένως , εἰ ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν . τὰ μὲν γάρ ἐστι τῶν δικαίων κατὰ πᾶσαν ἀρετὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένα . ὅτι μὲν ἡ δικαιοσύνη ἡ μέν ἐστιν ἡ ὡς νομιμότης λεγομένη , ἥ ἐστι πάσης ἀρετῆς περιεκτική , ἡ δέ τις ὡς μερική , ὁμοίως καὶ ἀδικία ἡ μὲν καθόλου , ἡ δὲ ὡς μερική , εἴρηται καὶ δέδεικται · ὑπομιμνήσκει δὲ καὶ νῦν τὸ διττὸν καὶ δείκνυσιν ὅτι κατὰ μηδετέραν μήτε τὴν καθόλου ἀδικίαν μήτε τὴν κατὰ μέρος ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν , καὶ πρῶτόν γε ὅτι μὴ κατὰ τὴν καθόλου . ἐπιχειρεῖ δὲ πρότερον εἰς τὸ ἐναντίον πειρώμενος συνάγειν ὅτι ἀδικεῖ ἑαυτὸν κατὰ τὴν δικαιοσύνην ἐκείνην καὶ πᾶν τὸ κατὰ νόμον τὸ καθ’ ἡντιναοῦν ἀρετὴν γινόμενον . οὐ κελεύει γάρ , φησίν , ὁ νόμος ἀποκτιννύναι ἑαυτόν · ὁ δὴ ἀποκτείνας ἑαυτὸν παρανομεῖ , παρανομῶν δὲ ἀδικεῖ · ὁ ἀποκτείνας ἄρα ἑαυτὸν ἀδικεῖ . ἐπεὶ δὲ ὁ ἀδικῶν τινὰ ἀδικεῖ , καὶ ὁ ἀποκτείνας ἑαυτὸν καὶ διὰ τοῦτο ἀδικήσας τινὰ ἠδίκησεν . τίνα οὗν ; ἢ δῆλον ὅτι ἑαυτόν ; ἔστιν οὗν ἑαυτὸν ἀδικεῖν . ἠδίκησε δὲ οὐκ ἄκων παρανομήσας ἀλλ’ ἑκών , καὶ οὐ μόνον ἑκὼν ἀλλὰ καὶ εἰδὼς ὃν καὶ ᾧ . ἀντιβλάπτει δὲ ὁ ἀμυνόμενός τινα ὑβρίσαντα ἤ τι κακὸν δράσαντα εἰς αὐτόν . ἀλλὰ τίνα ; ἢ τὴν πόλιν , ἑαυτὸν δ’ οὔ ; ἀναιρεῖ διὰ τούτου τὸν δοκοῦντα συνάγειν λόγον ὅτι ἔστιν ἀδικεῖν ἑαυτόν , λέγων ὅτι ὁ ἀνελὼν ἑαυτὸν ἀδικεῖ , ἀλλ’ οὐχ ἑαυτόν . ἑκὼν γὰρ ἑαυτὸν ἀνεῖλε , δέδεικται δὲ ὅτι ἑκὼν οὐδεὶς ἀδικεῖται · ὥστε ἑαυτὸν μὲν οὐκ ἀδικεῖ , ἀδικεῖ δέ τινα , ἤτοι τὴν πόλιν . ἀδικεῖ δὲ τὴν πόλιν , καθὸ ἀφαιρεῖται αὐτὴν στρατηγὸν ἢ στρατιώτην ἢ τεχνίτην ἤ τινα τοιοῦτον . ὁ γὰρ ἑαυτὸν ἀναιρήσας ἢ ἄρχων ἦν ἢ στρατιώτης ἢ τεχνίτης ἡ ἄλλο τι τῶν ἐκ τῆς πόλεως μερῶν · ὥστε ζημιώσας τὴν πόλιν πολίτου ἀδικεῖ τὴν πόλιν . διὸ καὶ ὡς τὴν πόλιν ἀδικήσαντα ζημιοῖ αὐτὸν ἡ πόλις . τίς δὲ ἡ ζημία τῷ ἑαυτὸν ἀποκτείναντι καὶ μηκέτι ὄντι ; τὸ μὴ συγχωρεῖν ἐν μνήματι τεθῆναι · ἄταφον γὰρ κελεύουσιν οἱ πολῖται ῥίπτεσθαι · ἢ ἄλλην τινὰ τοιαύτην τιμωρίαν ὁρίζουσιν οἱ νόμοι κατ’ αὐτῶν . Ἔτι καθὸ ἄδικος ὁ μόνον ἀδικῶν καὶ μὴ ὅλως φαῦλος . Δείξας ὡς κατὰ τὴν κοινὴν καὶ καθόλου δικαιοσύνην μὴ οἷόν τέ τινα ἑαυτὸν ἀδικεῖν , μέτεισιν ἐπὶ τὴν ἑτέραν δικαιοσύνην , ἣ μία τῶν ἀρετῶν ἐστι , καὶ τὴν ἀντικειμένην αὐτῇ ἀδικίαν , ἥ ἐστι πλεονεξία . διὸ οὐ παράνομος ὁ πλεονέκτης · μόνον οὗν ἀδικοῦντα λέγει τὸν πλεονέκτην , ὅλως δὲ φῦλον τὸν κατὰ τὴν καθόλου καὶ ὅλην ἀδικίαν ὁρώμενον . τοῦτο γάρ , φησίν , ἄλλο ἐκείνου , τουτέστι τοῦτο τὸ κατὰ πλεονεξίαν ἄδικον ἕτερόν ἐστιν ἐκείνου τοῦ καθόλου ἀδίκου . ἔστι γὰρ ὁ ἄδικος οὗτος ὁ πλεονέκτης πονηρὸς ὡς ὁ δειλός · ὡς γὰρ ὁ δειλὸς οὐχ ὅλην ἔχει τὴν πονηρίαν , ἀλλά τινα πονηρίαν τὴν δειλίαν , ἣ ἀντίκειται τῇ ἀνδρίᾳ , οὕτως καὶ ὁ πλεονέκτης οὐχ ὅλην ἔχει τὴν ἀδικίαν , ἀλλά τινα ἀδικίαν . ὥστε οὐδὲ κτὰ ταύτην ἀδικεῖ . οὐδὲ κατὰ τὴν μερικήν , φησί , δικαιοσύνην ἀδικεῖ ἑαυτόν τις . ἐπεὶ γὰρ ὁ ὡς πλεονέκτης ἄδικος ἄνισός ἐστιν , ὡς δέδεικται , ἄνισος δὲ ὡς τὸ πλέον ἔχων ( τοῦτο γὰρ τοῦ πλεονέκτου τὸ ἔχειν τὸ πλέον τοῦ εἰ ἀδικεῖ τις ἑαυτὸν κατὰ ταύτην τὴν ἀδικίαν , πλεονεκτοίη ἂν ἑαυτόν , καὶ ἔχοι ἂν ὡς πλεονέκτης τὸ πλέον , ὡς δὲ πλεονεκτούμενος τοὔλαττον , καὶ ὃ ἀφῄρηται ὡς ἀδικούμενος , τοῦτο ἕξει ὡς ἀδικῶν , καὶ ἔχοι ἂν ἅμα τὸ αὐτὸ καὶ οὐκ ἔχοι . ἀδύνατον δὲ τοῦτο , ὥστε καὶ τὸ ἀδικεῖν ἑαυτὸν ἀδύνατον . Ἔτι δὲ ἑκούσιον καὶ ἐκ προαιρέσεως καὶ πρότερον . Εἰ οὖν ὁ ἀδικούμενος ἄκων ἀδικεῖται , αὐτὸς δὲ ἑαυτὸν οὐκ ἄκων βλάπτει , οὐκ ἀδικεῖ ἑαυτόν · ἀδικεῖσθαι γὰρ ἦν τὸ ἀκουσίως βλάπτεσθαι . τὸ δὲ καὶ πρότερον ταὐτόν ἐστι τῷ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀδικοῦντος ἐν ἑαυτῷ ἔχοντος καὶ τοὐ ἀρχομένου . ὁ γὰρ ἀρχόμενος τοῦ βλάπτειν οὗτος ἀδικεῖ , ὁ δὲ ἀμυνόμενος καὶ ἀντιδρῶν οὐ δοκεῖ ἀδικεῖν · οὐ γὰρ ἄρχεται τοῦ βλάπτειν , ἀλλὰ βλαβεὶς ἐπιτίθεται . εἰ δὴ δεῖ τὴν ἀρχὴν τῆς βλάβης ἐν τῷ ἀδικοῦντι εἶναι καὶ οὐκ ἐν τῷ ἀδικουμένῳ , καὶ δεῖ ἄλλον εἶναι τὸν ἐν ὣ ἡ ἀρχὴ τῆς βλάβης παρὰ τὸν ἀδικούμενον , ἀδύνατον δέ τινα αὐτὸν ἑαυτοῦ ἄλλον εἶναι , ἀδύνατον καὶ τὸ ἑαυτὸν ἀδικεῖν . ἔτι , φησίν , εἰ ἀδικεῖ ἑαυτόν τις , εἴη ἂν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι · οὐδεὶς δὲ ἑκὼν ἀδικεῖται . ἀλλὰ καὶ τὰ αὐτὰ ἅμ πάσχει , εἰ ἀδικεῖ τις ἑαυτόν , ἃ καὶ ποιεῖ , καὶ ἅμα ἂν πλεονεκτοίη καὶ πλεονεκτοῖτο , καὶ ἔμπαλιν πλεονεκτοῖτο καὶ πλεονεκτοίη . πρὸς δὲ τούτοις ἄνευ τῶν κατὰ μέρος ἀδικημάτων οὐδεὶς ἀδικεῖ . εἰ τὸ ἀδικεῖν ἐνεργεῖν ἐστι περὶ τὰ καθ’ ἕκαστα , εἴη ἄν τὸ ἀδικεῖν ἐν τοῖς κτὰ μέρος ἀδικήμασι γινόμενον • κατὰ μέρος δέ εἰσι μοιχεία , κλοπή , ὕβρις , τὰ ὅμοια . οὐδεὶς δὲ τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα μοιχεύει οὐδὲ τὸν ἑαυτοῦ τοῖχον τοιχωρυχεῖ οὐδὲ τὸ ἑαυτοῦ ἱμάτιον κλέπτει . εἰ οὖν τῶν κατὰ μέρος ἀδικημάτων μὴ οἷόν τέ τι πρὸς ἑαυτὸν παρ’ ἑαυτοῦ γίνεσθαι , οὐδ’ ἄρα ἑαυτὸν ἀδικεῖν οἷόν τε . ὅλως δέ , φησί , λύεται τὸ ζητεῖν εἰ οἷόν τε ἑαυτὸν ἀδικεῖν κατὰ τὸν διορισμὸν ἰοῦ ἀδικεῖσθαι . εἰ γὰρ ἀδικούμενός ἐστιν ὁ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ βούλησιν βλαπτόμενος , οὐχ οἷόν τε δὲ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ βούλησιν ἀδικεῖσθαι τὸν αὐτὸν ὑπ’ ἑαυτοῦ ἀδικούμενον , οὐκ ἄν εἴ ἀδικεῖν ἑαυτόν . Φανερὸν δὲ καὶ ὅτι ἄμφω μὲν φῦλα , καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι καὶ τὸ ἀδικεῖν . Ἀμφότερα , φησί , φῦλά εἰσιν , ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ἀδικεῖν φαυλότερον 36 τοῦ ἀδικεῖσθαι . ἀλλὰ πῶς καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι φαῦλον ; ἢ ὡς ἐκπεπτωκὸς τοῦ ἴσου καὶ μέσου · εἰ γὰρ τὸ ἴσον ἀγαθόν , τὸ ἔλαττον , ὅ ἐστι τὸ ἀδικεῖσθαι , φῦλον , ἀλλ’ οὐχ ὡς τὸ ἀδικεῖν . μᾶλλον γὰρ τὸ ἀδικεῖν φαῦλον , ὅτι ἀπὸ πονηρίας καὶ κακίας , ἡ δὲ κακία ψεκτὸν καὶ τὸ ἀδικεῖν . εἰπὼν δὲ ἀμφότερα κακά , καὶ τὸ ἀδικεῖν καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι , πῶς ἀμφότερα κακά , διὰ τῶν παραδειγμάτων συνέστησεν . ὡς γὰρ τὸ ὑγιεινὸν ἐν ἰατρικῇ , ὅ ἐστιν ἐν συμμετρίᾳ τινῶν , ἀγαθόν , τὸ δὲ πλέον καὶ ἔλαττον ὡς ἀκπεπτωκὸς τοῦ συμμέτρου οὐκ ἀγαθόν , ὁμοίως καὶ τὸ εὐεκτικὸν τὸ ἐν γυμναστικῇ τὸ σύμμετρον ἀγαθόν , τὸ δὲ πλέον καὶ ἔλαττον οὐ τοιοῦτον , οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τοῦ μέσου καὶ ἴσου , ὅπερ ἐστὶ τὸ δίκαιον . καὶ κακίας ἢ τῆς τελείας καὶ ἁπλῶς ἢ σύνεγγυς . τὸ ἀδικεῖν , φησί , μᾶλλόν ἐστι κακὸν τοῦ ἀδικεῖσθαι , διότι μετὰ κακίας ἢ τῆς ἀπλῶς ἢ σύνεγγυς , λέγων νῦν κακίαν ἁπλῶς τὴν μετὰ προαιρέσεως , ὅτι τὸ ἑκούσιον ἔχει , σύνεγγυς δὲ τὴν δίχα προαιρέσεως . ὅτι δὲ σύνεγγυς τὴν δίχα προαιρέσεως γινομένην εἶπεν , σαφηνίζων ἐπήνεγκεν οὐ γὰρ πᾶν τὸ ἑκούσιον μετὰ ἀδικίας , διότι οὐδὲ μετὰ προαιρέσεως πᾶν ἑκούσιον . οἱ γὰρ ὀργιζόμενοι , ὡς εἶπε πρότερον , ἑκόντες πράττουσιν , οὐ μὴν ἐκ προαιρέσεως · τὸ γὰρ ἑκούσιον καὶ τοῦ βούλεσθαι καὶ τοῦ θέλειν . καθ’ αὑτὸ μὲν οὖν τὸ ἀδικεῖσθαι ἧττον φαῦλον , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ οὐδὲν κωλύει εἶναι μεῖζον κακόν . γενήσεταί ποτε κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ἀδικεῖσθαι μεῖζον κακὸν τοῦ ἀδικεῖν οὕτω πὼς · ἀδικηθεὶς γάρ τις ὑπό τινος καὶ ἀμυνόμενος ἀνῆψε τὴν τοὐ ἀδικήσαντος οἰκίαν , εἶτ’ ἔκ τινος τύχης λαμπροῦ πνεύσαντος ἀνέμου κατεκαύθη πᾶσα ἡ πόλις , καὶ γέγονε μεῖζον κακὸν τὸ ἀδικηθῆναι τοῦ ἀδικῆσαι . ἢ καὶ ὑπερλυπὴθεὶς ὁ ἀδικηθεὶς ἀπέσφαζεν ἑαυτόν . ὅμως , φησίν , εἰ καὶ συμβαίνει ποτὲ μεῖζον γίνεσθαι κακὸν τοῦ ἀδικεῖν , ἀλλ’ οὗν μεῖζόν ἐστι φαῦλον τὸ ἀδικεῖν τοῦ ἀδικεὶσθαι , ἐπεὶ καὶ πρόσπταισμα γένοιτ’ ἂν μεῖζον κακὸν πλευρίτιδος , ἀλλ’ οὐ μέλει τῷ ἰατρῷ , | ἀλλά φασιν ὅτι μεῖζον κακὸν ἡ πλευρῖτις τοῦ πταίσματος , πρὸς τὴν φύσιν ἀποβλέποντες ἑκατέρου . γέγονε δὲ μεὶζον κακὸν τὸ πρόσπταισμα πλευρίτιδος ἐπὶ τοῦ προσπταίσαντος ἐν τῷ φεύγειν τοὺς πολεμίους καὶ καταπεσόντος · πεσὼν γὰρ ἐλήφθη παρὰ τῶν πολεμίων καὶ ἀνῃρέθη . Κατὰ μεταφορὰν δὲ καὶ ὁμοιότητά ἐστιν οὐκ αὐτῷ πρὸς αὑτὸν δίκαιον , ἀλλὰ τῶν αὐτοῦ τισιν . τοῦ Πλάτωνος ὁρίζοντος τὴν δικαιοσύνην ἐν τῇ ἰδιοπραγία τῶν τῆς ψυχῆς μερῶν , ἐπεὶ ἅπαξ ὁ Ἀριστοτέλης περὶ πάσης δικαιοσύνης εἰπεῖν προέθετο , μνημονεύει καὶ περὶ τοῦ τοιούτου δικαίου τοῦ τῶν μερῶν τῆς ψυχῆς . λέγει δὲ πρῶτον ὅτι τὸ τοιοῦτον δίκαιον κατὰ μεταφορὰν λέγεται δίκαιον , τουτέστιν οὐ κυρίως . οὐ πᾶν δὲ δίκαιόν ἐστι τῶν αὐτοῦ τισιν . οὐ γὰρ τὸ πολιτικὸν καὶ κυρίως λεγόμενον δίκαιον ( τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἀνὰ μέρος ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι ) ἀλλὰ τὸ δεσποτικόν , ὃ οὐ κυρίως ἐν τοῖς δικαίοις ἠριθμεῖτο · οὐ γὰρ ἔστι τι δίκαιον δούλου πρὸς δεσπότην , ὡς πρότερον δέδεικται . ἐν τούτοις γὰρ τοῖς λόγοις διέστηκε τὸ λόγον ἔχον μέρος τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ ἄλογον . ὃν λόγον ἔχει ὁ δοῦλος πρὸς τὸν δεσπότην , τὸν αὐτὸν καὶ τὸ ἄλογον μέρος τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ λογιζόμενον . τοιαύτην γὰρ διέστηκε ταῦτα διάστασιν ἀπ’ ἀλλήλων , ὡς εἶναι τὸ μὲν ἄρχον , τὸ δ’ ἀρχόμενον · τοῦτο δὲ τὸ δίκαιον , φησίν , ἢ οἰκονομικόν ἐστιν ἢ δεσποτικόν . εἰς γὰρ ταῦτα ἀποβλέποντές φαμεν εἶναι τῶν αὐτοῦ τισι δίκαιον ἢ ἄδικον , δίκαιον μέν , ὅταν τὸ πεφυκὸς ἐν αὐτῷ ἄρχειν ἄρχῃ , τὸ δ’ ἄρχεσθαι ἄρχηται , ὅταν δ’ ἔμπαλιν γένηται καὶ ἄρχῃ μὲν τὸ ἄλογον , ἄρχηται δὲ τὸ λόγον ἔχον , ἀδικία . ὥσπερ ἄν ὁ δοῦλος ἄρχῃ τοῦ δεσπότου , ἄρχει μὲν ἐν τῷ ἀκρατεῖ ἡ καὶ ἀκολάστῳ τὸ ἄλογον , ἄρχεται δὲ τὸ λογικόν · ἐν δὲ τῷ ἐγκρατεῖ καὶ σώφρονι ἔμπαλιν ὁ λόγος ἄρχει , τὸ δ’ ἄλογον ἄρχεται . ὡς οὖν ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ ἐστὶ πρὸς ἄλληλα δίκαιον . καὶ εἴρηται περὶ αὐτῶν πολλάκις τί τὸ τοιοῦτον . ὅτι τῷ μὲν ἀρχομένῳ τὸ ὑπείκειν , τῷ δ’ ἄρχοντι τὰ συμφέροντα ζητεῖν καὶ σκοπεῖσθαι τῷ ἀρχομένῳ · καὶ σωτηρία οὕτω καὶ ἐν τούτοις .
Lemmas: ἐν ὁ πάρειμι βιβλίον πέμπτος εἰμί ὁ ὁ Ἀριστοτέλης ἠθικός Νικομαχεῖον πραγματεία πρόθεσις εἰμί εἶπον περί ὁ μερικός δικαιοσύνη καί ὁ σύστοιχος οὗτος Δίκαιος , ὁ ἀντίκειμαι τε οὗτος ἀδικία καί ἄδικος . δισσός γάρ ὁ δικαιοσύνη λέγω , ὅς τε ὅλος ἀρετή καί ὁ πρόκειμαι , ὅστις καί ἀντιδιαιρέω ὁ φρόνησις , ὁ ἀνδρεία , ὁ σωφροσύνη , ὅς ἕκαστος πρός ὁ δικαιοσύνη λέγω καί ἰδίως ὁ μέν φρόνησις ὁ δέ Ἀνδρία , ὁ δέ σωφροσύνη ὀνομάζω . ὁ δέ πρόκειμαι ἀρετή δικαιοσύνη μέν λέγω καί ὀνομάζω ὁ ὁ ὅλος δικαιοσύνη ὄνομα , ὄνομα δέ ἴδιος οὐ κληρόω , ἀλλά ὥσπερ ἐκεῖνος ὁ ολυμπιονίκης οὖον Σωκράτης , οὖον Πλάτων , οὐ Ἀριστείδης , ἀλλά ὁ κοινός πᾶς ἄνθρωπος ὄνομα ἄνθρωπος ὀνομάζω , οὗτος καί ὁ πάρειμι ἀρετή δικαιοσύνη καλέω ὁ κοινός ὁ ὅλος δικαιοσύνη ὄνομα . εἰμί δέ αὐτός μέρος δύο , ὁ τε διανεμητικός Δίκαιος καί ὁ διορθωτικός . τίς δέ οὗτος ἑκάτερος εἰμί , εἴρω ὅταν ὁ δαιμόνιος Ἀριστοτέλης περί οὗτος λέγω . περι δέ δικαιοσύνη καί ἀδικία σκεπτέος , περί Ποίας τε τυγχάνω εἰμί πρᾶξις . ἐπεί ὁ αὐτός καί εἷς εἰμί ἐπιστήμη θεωρέω τἀναντία , οἷος μουσικός ὁ ἁρμόζω καί ἀνάρμοστος , ἀριθμητικός ὁ περισσός καί ἄρτιος , καί ὁ ἄλλος ὁμοίως , εἰμί δέ καί ὁ δικαιοσύνη ὁ ἀδικία καί ὁ Δίκαιος ὁ ἄδικος ἐναντίος , εὔλογος εἰμί , ἵνα μή λέγω ἀναγκαῖος , περί ἄμφω ὁράω , περί Ποίας πρᾶξις εἰμί τυγχάνω . ὡς γάρ ὁ δειλία καί ὁ Ἀνδρία περί φόβος εἰμί καί θάρσος ὁ περί ὁ πόλεμος , καί ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀκολασία περί ἡδονά καί λύπη ὁ περί μῖξις ἄρσην καί θῆλυς , οὗτος καί ὁ πρόκειμαι δικαιοσύνη χαῖος ἀδικία περί ὁ ἴσος καί ἄνισος , ὡς δείκνυμι προέρχομαι . σκεπτέος , φημί , περί Ποίας τυγχάνω εἰμί πρᾶξις . λέγω δέ πρᾶξις ὁ Δίκαιος διανομή , . εἰμί κατά ὁ γεωμετρικός ἀναλογία , καί ὁ ὁ ἀδίκημα ἐπανόρθωσις , εἰμί καί αὐτός κατά ἀναλογία , οὖον ὁ γεωμετρικός ἀλλά ὁ ἀριθμητικός , ὅς ὁ διαφορά εἴρω , ὅταν λέγω περί αὐτός ἐν ὁ πάρειμι βιβλίον . ὁ δέ ποῖος μεσότης εἰμί ὁ δικαιοσύνη ἐπεί ὁ ἀρετή μεσότης δείκνυμι εἰμί , καί τίνω μέσος εἰμί . εἰμί δέ ὡς δείκνυμι μεσότης ὑπερβολή καί ἔλλειψις , καί ὁ Δίκαιος μέσος ὁ πλείων καί μικρός · ὁ δέ σκέψις ἐγώ ἵστημι κατά ὁ αὐτός μέθοδος ὁ προερέω . εἴρω γάρ καί κατά ἀρχή ἐν ὁ πρῶτος ὁ πάρειμι πραγματεία ὅτι οὖον πᾶς ὁ ἀποδεικτικός ἀκρίβεια ἐπιδέχομαι ὁ ἐκ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὅς αὐτός ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω γίγνομαι , καί νῦν πάλιν ὁ αὐτός διά οὗτος λέγω , δύναμις λέγω ὡς καί περί δικαιοσύνη ἐκ ὁ πολλαχῶς , ὡς εἶπον ἐκεῖ , καί ἐκ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς δεῖ ὁ λόγος συμπεραίνω , καί ἐκ ὁ δοκέω ὁ πᾶς ἢ ὁ σοφός . διό καί ὁ ἀρχή ἐκ ὁ δοκέω ποιέω λέγω ὁράω δέ πᾶς ὁ τοιοῦτος ἕξις βούλομαι λέγω δικαιοσύνη , ἀπό ὅς βούλομαι ὁ Δίκαιος πράσσω . εἰμί δέ ὁ λόγος οὗτος ὁ λέγω ὅτι δικαιοσύνη εἰμί ἕξις ἀπό ὅς βούλομαι ὁ Δίκαιος πράσσω οὐ ὁρισμός ἀλλά ὑπογραφή · οὖον γάρ οἷος τε εἷς λόγος καί ὁρισμός ὁ πολλαχῶς λέγω ἀποδίδωμι , ὁ δέ δικαιοσύνη , ὡς προέρχομαι δείκνυμι , ὁ πολλαχῶς λέγω εἰμί · καί διά οὗτος ἐπιφέρω διό καί ἐγώ ὡς ἐν τύπος ἤτοι ὡς ἐν ὑπογράφω οὗτος ἵστημι δικαιοσύνη . οὖον γάρ ὁ αὐτός ἔχω τρόπος ἐπί τε ὁ ἐπιστήμη καί δύναμις καί ὁ ἕξις . ἰδίως νῦν ἔχω εἶπον ὁ ἀρετή ἀντιδιαιρέω καί χωρίζω αὐτός ἀπό ὁ ἐπιστήμη καί δύναμις , ἐπεί ὅτι . καί ὁ ἐπιστήμη ἔχω πολλαχῆ καλέω , οὐδείς ἀγνοέω . εἶπον δέ ὁ δικαιοσύνη ἕξις ἀπό ὅς βούλομαι ὁ Δίκαιος πράσσω , ὁ αἴτιος λέγω ὁ τίς ἕνεκα ἐν ὁ τοιοῦτος ὑπογράφω προστίθημι ὁ βούλομαι , καί οὐ ἁπλόος οὑτωσί εἶπον , ἕξις ἀπό ὅς ὁ Δίκαιος πράσσω , δύναμις λέγω καί διά οὗτος προστίθημι ὁ βούλομαι , ἵνα χωρίζω αὐτός ἀπό ὁ ἐπι - στήμων καί δύναμις · ἐκεῖνος γάρ οὐ ἐν ὁ βούλομαι πράσσω εἰμί ὁ εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ δύναμαι . ὁ γάρ ὁ ἰατρικός ἔχω ἄν μή δύναμις ἔχω , ἄν μή ὑπέρ ὁ Δίκαιος λέγω ἀλλά ὁ ἄδικος , ῥήτωρ εἰμί , καί ὅλως ἄν δύναμαι ὑπέρ ἀμφότερος ὁ τε Δίκαιος καί ὁ ἄδικος , ῥήτωρ εἰμί . δίκαιος δέ εἰμί οὐ ὁ ὁ Δίκαιος πράσσω δύναμαι · δύναμαι γάρ καί ὁ ἄδικος οὗτος ποιέω · ἀλλά δίκαιος εἰμί ὁ βούλομαι , βούλομαι δέ ὁ ὁ ἕξις ἔχω ὁ εἴρω . ἀλλά διά τίς ἰατρός λέγω ὁ δύναμαι καί ὁ ὑγιεινός καί ὁ νοσώδης πράσσω , ὁμοίως δέ καί διαλεκτικός καί ῥήτωρ ὁ δύναμαι ἐπί ἑκάτερος ἐπιχειρέω ; ἢ ὅτι καί ὁ ἐπιστήμη καί ὁ δύναμις ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐναντίος · οὖον γάρ ἔχω ὁ ἵημι ἐν ὁ ὁ ἕτερος ὁ ἀντίκειμαι δύναμαι καί βούλομαι δείκνυμι , ὥσπερ ὁ δικαιοσύνη ἐν ὁ βούλομαι καί δύναμαι μόνος ὁ Δίκαιος , ἀλλά εἰμί αὐτός ὅς τε παρασκευή καί ὁ βούλησις καί ὁ εἰμί πρός ὁ ἀντίκειμαι ἐπιχειρέω . οὗτος δέ λέγω ἐπί ὁ ῥητορικός καί διαλεκτική · ἐπί δέ ὁ ἰατρικός οὐ οὕτως , ἀλλά εἰμί αὐτός ὁ εἰμί ἐν ὁ γιγνώσκω ὁ ἀντίκειμαι . δύναμις δέ λέγω ὁ διαλεκτικός καί ῥητορικός , ἐπιστήμη δέ μουσική καί ἰατρικός · καί γάρ οὗτος ὁ ἀντίκειμαι εἰμί γνωστικός . λέγω δέ ἔχω οὖον ὁ ἀρετή μόνος ἀλλά σύμπας ὁμοῦ ὁ ἀρετή καί κακία ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα . ὅτι δέ ὁ ὡς ἄρειος ἔχω λέγω οὐ εἰμί ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός , δείκνυμι σαφῶς ἐπί ὁ ὑγεία , ἀρετή εἰμί σῶμα · ἐκ γάρ ὁ ὑγεία ὁ ὑγιεινός πράσσω , οὐκέτι δέ καί ὁ νοσώδης , ὡς καί ὁ νοσώδης ἐκ ὁ νόσος , οὖον μήv καί ὁ ὑγιεινός . ἐκεῖνος γάρ βαδίζω ὑγιεινός ὁ ὁ ὑγεία ἔχω , οὐ ἐνδέχομαι δέ καί ὁ νοσέω οὕτως βαδίζω . ὁμοίως καί ὁ ὁ δικαιοσύνη ἔχω ὁ Δίκαιος μόνος εἰμί πρακτικός καί ὁ ὁ ἀδικία ὁ ἄδικος , οὖον μήv τανάπαλιν . πολλάκις μέν ἐν γνωρίζω ὁ ἐναντίος ἕξις ἀπό ὁ ἐναντίος . Μέλλων δείκνυμι ὅτι πολλαχῶς ὁ δικαιοσύνη , καί εἰμί ὁ μέν ὡς ὅλος ὁ καθόλου δικαιοσύνη ὁ δέ ὡς μέρος , ὁ ὁ μέν ὡς γένος ὁ δέ ὡς εἶδος ( τί μέν γάρ ὁ καθόλου δικαιοσύνη γένος ἀποφαίνω ὁ καί ὁ λοιπός τρεῖς ἀρετή , τις δέ οὖον γένος ἀλλά ὅλος ) μέλλω δή οὗτος δείκνυμι , πρῶτος λέγω καί συνίστημι ἐκεῖνος , ὅς μέλλω χράω πρός ὁ τοιοῦτος δεῖξις , λέγω πολλάκις μέν γνωρίζω ὁ ἐναντίος ἕξις ἀπό ὁ ἐναντίος · οἷος ὁ εἰδοί ὅτι εὐεξία εἰμί ὁ ὁ σάρξ πύκνωσις , οἶδα ὅτι καχεξία εἰμί ὁ ὁ σάρξ μάνωσις . καί οὖον μόνος ὁ ἕξις ἀπό ὁ ἐναντίος ἕξις γνωρίζω , ἀλλά καί ἤδη ἀπό ὁ ὑπό αὐτός ἕκτος , καί ὁ ἑκτός ἐκ ὁ ἕξις . εἶπον δέ ὁ ἐναντίος ἕξις ἀπό ὁ ἐναντίος γνωρίζω , προστίθημι πάνυ ἀκριβῶς ὁ πολλάκις · οὖον γάρ ἀεί ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ἐναντίος ἀπό ὁ ἐναντίος γνωρίζω . ὁ γάρ φιλέω , ὡς ἐν ὁ τοπικός εἶπον , πολλαχῶς λέγω ὁ μισέω πολλαχῶς οὖον λέγω · ὥστε ἐπί οὗτος οὐ ἐκ ὁ θατέρου ἕτερος γνωρίζω . λέγω δέ ὁ φιλέω ἐπί τε ὁ κατά διάνοια ἀγαπάω καί ἐπί ὁ ὁ χεῖλος ἀσπάζομαι , ὅς ὁ ὁ χεῖλος φιλέω οὐ εἰμί τίς ἐναντίος , ὁ δέ κατά διάνοια φιλέω εἰμί τίς ἐναντίος , ὁ κατά διάνοια μισέω . ἔοικα δέ πολλαχῶς λέγω ὁ δικαιοσύνη καί ὁ ἀδικία , ἀλλά διά ὁ σύνεγγυς εἰμί ὁ ὁμωνυμία . διά οὗτος ὁ αἴτιος λέγω ὁ διά τίς πολλαχῶς λέγω ὁ δικαιοσύνη οὐ εἰμί γνώριμος οὗτος · καί φημί ὅτι αἴτιος οὗτος εἰμί ὁ σύνεγγυς ἀλλήλων εἰμί ὁ δικαιοσύνη καί πολύς ἔχω ὁ ὁμοιότης . ἐν γάρ ὁ τοιοῦτος πᾶς ὁ ἐπιτείνω ἔχω ὁ ὁμοιότης λανθάνω συμβαίνω ὁ κατά αὐτός ὁμωνυμία . ὁ γάρ ὁμώνυμος ὅσος μέν πολύς ἀπό ἀλλήλων διΐστημι , γνώριμος οὗτος ὅτι ὁμώνυμος , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεύς καί Ἀλέξανδρος ὁ ἐξηγητής , καί ὁ κλείς ὅς ὁ θύρα καλέω , καί ὁ κατά ὁ αὐχήν ὁ ζῷον ὀστέον , καί ὅλως ὁ ἐκ τις τυγχάνω ὀνομάζω · ὅσος δέ σύνεγγυς εἰμί ἀλλήλων , οὗτος οὐκέτι δοκέω ὄνομα μόνος κοινωνέω . σύνεγγυς δέ ἀλλήλων ὁ εἰμί , ὁ κινέω , ὁ ἀγαθός , ὁ δικαιοσύνη , ὡς δείκνυμι περί αὐτός , λέγω δή ὁ δικαιοσύνη . οὗτος γάρ ὁ μέν εἰμί ὥσπερ γένος δικαιοσύνη ὁ λέγω κατά πᾶς ἀρετή , ὁ δέ ὥσπερ οὗτος εἶδος · ὥστε ὡς μέν γένος καί εἶδος συνώνυμος εἰμί ( ἐπιδέχομαι γάρ ὁ εἶδος ὁ ὁ γένος κατά ὅσος δέ ὁ ὡς εἶδος λαμβάνω δικαιοσύνη ὁ αὐτός ὄνομα ἔχω ὁ ὡς γένος λαμβάνω , κατά οὗτος εἰμί ὁμώνυμος · ἄλλος γάρ ἑκάτερος αὐτός ὑπό ὁ ὄνομα ὁ δικαιοσύνη σημαίνω . ὁ δ αὐτός λόγος καί ἐπί ἀδικία · οὗτος δέ δῆλος εἰμί πρόειμι ὁ λόγος . μέλλω δέ ἤδη δείκνυμι ναιός ὅτι πολλαχῶς ὁ δικαιοσύνη λέγω , ἀπό ὁ ἀδικία ἄρχω , μᾶλλον δέ ὁ ἄδικος · γνώριμος γάρ ὅτι ὁ ἄδικος πολλαχῶς λέγω ἤ2 ὁ ἀδικία . εἰμί δέ ὁ ἄδικος πλεοναχός , καί ὁ ἀδικία · εἰμί δέ ὁ ἀδικία , καί ὁ δικαιοσύνη · οὗτος γάρ εἴρω ὅτι ὡς ἐπί πολύς , ἄν ἕτερος ὁ ἐναντίος πλεοναχός λέγω , καί ἕτερος . δοκέω δέ ὅς τε παράνομος ἄδικος εἰμί . εἶπον ὅτι ὁ δικαιοσύνη μεσότης εἰμί , διά οὗτος δείκνυμι καί ὅτι νόμος καί ὁ παράνομος πλεονέκτης , ὁ δέ πλεονέκτης ἄνισος , ὁ ἄδικος ἄρα ἄνισος . οὕτως καί ὁ ἄδικος ἄνισος , ὁ δέ ἄνισος περιέχω ὁ πλέω καί μικρός καί κοινῶς κατηγορέω κατά ἄμφω , ὁ τε πλείων καί ὁ μικρός . εἰμί ἐν ὁ ἄδικος ἄνισος , ὁ Δίκαιος ἴσος , καί εἰμί ὁ ἄδικος πλέω καί μικρός , ὁ Δίκαιος μέσος ὁ πλείων καί μικρός , καί ὁ δικαιοσύνη μεσότης , ὅσπερ εἰμί ἀρετή γνώρισμα . εἶπον γάρ ἐν ὁ Β ὅτι ἀρετή εἰμί ἕξις ἐν μεσότης τῆ πρός ἐγώ . ὅτι δέ ὁ ἄοικος ἄνισος καί οὐδέποτε ὁ ἴσος καί μέσος αἱρέω , ἀλλά ἐπί μέν ὁ ἁπλόος ἀγαθός ὁ πλείων , ἐπί δέ ὁ κακός ὁ μικρός , δῆλος ἐκ ὁ ὁσημέραι γίγνομαι · χρῆμα γάρ ἢ τιμή ἢ διανομεύς χρυσός γίγνομαι ἀεί ὁ πλέω λαμβάνω σπουδάζω , ζημία δέ Προῦσα ἤ τις ἄλλος ὅς οὖον βούλομαι , πᾶς τρόπος μηχανάομαι ἢ μηδείς τίς ἢ μικρός τίς καί ὅς ὁ ἄλλος πᾶς εἰσφέρω ὁ βραχύς εἰσφέρω . ὥστε ὁ μέν ἀγαθός ὁ πλέω , ὁ δέ κακός 15 ὁ μικρός αἱρέω καί διώκω . αἱρέω δέ ὁ μικρός κακός οὐ ὡς κακός , ἀλλά ὡς ἀγαθός . ὁ μέν γάρ μικρός κακός πρός ὁ μείζων κακός παραβάλλω ἀγαθός εἰμί δοκέω · ὁ γάρ ἀντί δέκα νόμισμα δίδωμι νόμισμα εἷς ὡς ἀγαθός αἱρέω . εἰμί οὖν ὁ μέν Δίκαιος ὁ νόμιμος καί ἴσος , ὁ δέ ἄδικος ὁ παράνομος καί ἄνισος . ἐπεί δέ ὁ πλεονέκτης ἄδικος , οὖον περί πᾶς ὁ ἀγαθός εἰμί . εἶπον ὁ πλεονέκτης ἄδικος εἰμί περί ὁ ἀγαθός , λέγω μή περί πᾶς ὁ ἀγαθός πλεονέκτης εἰμί · οὔτε γάρ ὁ ἰατρός ἢ ὁ ῥήτωρ ἰατρικός ἢ ῥητορικός σπεύδω γίγνομαι οὔτε ὁ μουσικός μουσικός καί ὁ πλέω οὗτος ἐν οὗτος ἔχω , ἀλλά περί ἐκεῖνος ὁ ἀγαθός πλεονεκτέω , ὅσπερ εἰμί ἁπλόος καί ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἀγαθός , ὁ φῦλον δέ καί μοχθηρός οὐ ἀγαθός . εἰμί δέ ἁπλόος ἀγαθός ὑγεία , πλοῦτος , κάλλος , Εὐγένεια , ἀρχή , ἐξουσία , ὁ ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἀγαθός εἰμί ὁ φαῦλος κακός εἰμί · μᾶλλον δέ ἀγαθός καί συμφέρω αὐτός εἰμί αἶσχος , νόσος , πενία . εἶπον δέ ὅτι περί ὁ ἁπλόος ἀγαθός ὁ πλεονέκτης εἰμί , τίς οὗτος εἰμί ἐπάγω , ὅτι ὑπέρ ὅς ὁ λῆψις ὁ θεός εὔχομαι ὁ ἄνθρωπος · εὔχομαι δέ πλουτέω , ὑγιαίνω · οὗτος εἰμί ὁ ἀπλόος ἀγαθός . ἐνδείκνυμι δέ ὅς εἰμί ὁ ἁπλόος ἀγαθός διά ὁ εἶπον ὁ δέ ἄνθρωπος οὗτος εὔχομαι καί διώκω , ἐπιδιορθόω ὁ πλημμελής ὁ τοιοῦτος εὐχή ἔπειμι γε οὖον δεῖ εὔχομαι λαμβάνω οὗτος , ἀλλά εὔχομαι καί ὁ ὑγιαίνω καί ὁ πλουτέω καί ὁ καλός ὁ ὑγεία καί ὁ πλοῦτος καί ὁ κάλλος εἰς καλός αὐτός καί ἀγαθός γίγνομαι , καί μή εἰς βλάβη ἢ λώβη Ψυχή . ὁ δέ ἄγα τίθημι εἰμί ὁ πλεονεξία , διά οὗτος δοκέω πλεονέκτης εἰμί . ἐπεί πλεονέκτης λέγω ὁ ὁ πλείων ἔχω , ὁ δέ ἄδικος ἐπί ὁ κακός ὁ μικρός ἔχω κακός , λέγω ὅτι ὁ τοιοῦτος κακός ὡς ἀγαθός αἱρετίζω καί διώκω · ὥστε πλεονέκτης εἰμί , κατά ὅσος ὁ ἀγαθός εἰμί ὁ πλεονεξία . εἶπον δέ εἰμί ἄνισος ἐπάγω οὗτος γάρ περιέχω καί κοινός , λέγω οὗτος ὁ ἄνισος · ὁ γάρ ἄνισος περιέχω ὁ πλέω καί μικρός , ὡς εἴρω . ἐπεί δέ ὁ παράνομος ἄδικος ὁ δέ νόμιμος δίκαιος , δῆλος ὅτι πᾶς ὁ νόμιμος εἰμί πως Δίκαιος . δείκνυμι ὁ ἄδικος ἄνισος , πιστόω ὅτι ὁ δίκαιος ἴσος ἐπί ὁ δείκνυμι ὁ διαφορά ὁ Δίκαιος ὁ τε | ὡς νόμιμος καί ὁ ὡς ἴσος πρόειμι , καί τίς εἰμί ὁ νόμιμος δίκαιος λέγω . ὁ μέν οὖν ὅτι νόμιμος εἰμί λαμβάνω πάλιν ἐκ ὁ καί ὁ ἄδικος παράνομος εἰμί . εἰμί δέ ὁ νόμιμος δίκαιος , δῆλος ὡς καί ὁ νόμιμος πᾶς Δίκαιος εἄν εἰμί . πρόσκειμαι δέ ὁ πῶ Δίκαιος , ὅτι μή κατά ὁ ἰδίως λέγω δικαιοσύνη πᾶς ὁ νόμιμος Δίκαιος , ἀλλά κατά ὁ κοινῶς . κατά ὅσος γάρ ὁ νόμος πείθω τις οὗτος ποιέω , δίκαιος εἰμί , καί αὐτός Δίκαιος , αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ ἢ ἀνδρεῖος ἢ σωφρονικός εἰμί , ἢ ἐκ οἷος εἄν εἰμί ἀρετή . ἀλλά μήv περί πᾶς ὁ νόμος ὁρίζω ὁ κατά εἰς ἀρετή καί προαγορεύω ὁ ἀναφορά ποιέω αὐτός ἐπί σύστασις ὁ καθίστημι πολιτεία ἢ εὐδαιμονία καί σωτηρία , ὁ μέν δημοκρατία , ὅς φημί αὐτός , ὁ κοινός συμφέρω πᾶς καταστοχάζω · ὁμοίως ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος πολιτεία , ὁ ἀριστοκρατία καί τιμοκρατία καί ὁ λοιπός . ὁ γάρ ἠθικός καί ὁ πολιτικός ὁ σκοπός διαφέρω μόνος , ἐπεί ἀμφότερος περί ἀρετή ὁ πραγματεία , ἀλλά ὁ μέν ἠθικός εἷς ἕκαστος διά ὁ ἀρετή ὁ εὐταξία καί εὐστάθεια σκοπός , ὁ δέ πολιτικός ὁ ὁ πόλις , ὅς οὐ οἷος τε διοικέω καλῶς Χωρὶς ἀρετή καί ὁ κατά αὐτός ἐνεργέω . ὁ δή οὗτος πείθω νόμιμος τε καί δίκαιος , καί ὁ νόμιμος ἄρα Δίκαιος . ἀλλά μήv ὁ κατά εἰς ἀρετή πᾶς ποιητικός τε εἰμί εὐδαιμονία καί φυλακτικός ὁ μόριον αὐτός , μόριον δέ εὐδαιμονία ὁ ἀρετή καί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια . καί ὁ Δίκαιος ἄρα ποιητικός τε εἰμί καί φυλακτικός εὐδαιμονία καί ὁ μόριον αὐτός . ἢ λέγω ἄν μόριον εὐδαιμονία ὁ ἀρετή πᾶς ὁ ψυχικός καί σωματικός καί ὁ ἐκτός , ὅσπερ ἐκτός εἰμί χρῆμα , κτῆμα , κτῆσις ἄλλος πᾶς · ἐκ οὗτος γάρ πᾶς ὁ ψυχικός καί σωματικός ἀρετή καί ὁ ἐκτός ἀγαθός βούλομαι συγκροτέω ὁ εὐδαιμονία ὁ πολιτικός , ἐπεί μή ὅτι ἐκ οὗτος καί ὁ θεωρητικός , ἐν ὁ Κ ὅδε ὁ πραγματεία γιγνώσκω . εἶπον δέ εἷς τρόπος Δίκαιος λέγω καί ὁ ποιητικός καί φυλακτικός εὐδαιμονία καί ὁ μόριον αὐτός , ἐπάγω ὁ πολιτικός κοινωνία , διότι ὁ νομοθέτης περί ὁ κατά ὁ ἀρετή διαγορεύω οὐ ἁπλόος ὁ φύσις ὁ ἀρετή σκοπός , ὅστις εἰμί ἕκαστος αὐτός , καί τίς ὁ # x003E ; εἰμί εἰμί εἰμί αὐτός καί ὁ οὐσία , ἀλλά στοχάζομαι ὁ κοινός συμφέρω καί ἐπί ἐκεῖνος ὁ ἀναφορά ποιέω προστάσσω ὁ κατά ὁ ἀρετή πράσσω . ἀποσχεδιάζω δέ νόμος λέγω ὁ μή ἐκ πολύς μελέτη καί ἐξέτασις τίθημι , ἀλλά ἀθρόος καί ἀμελετήτως . ἄτη οὖν ὁ δικαιοσύνη ἀρετή μέν εἰμί τέλειος . τριχῶς ὁ τέλειος ἀρετή λέγω . λέγω γάρ τέλειος ἀρετή καί ὁ Ἀνδρία μόνος ὁ ἠθικός ὁ μετά φρόνησις καί ὀρθός λόγος ὑπομενετικός ὁ μέγας ἐν ὁ πόλεμος κίνδυνος · λέγω δέ τέλειος οὗτος ὁ Ἀνδρία πρός ἀντιδιαστολή ὁ φυσικός Ἀνδρίας , κατά ὅς φυσικός ἀνδρεία ὁ Ἀχιλλεύς ἀνδρεῖος λέγω . λέγω πάλιν τέλειος ἀρετή καί ὁ ἐκ πᾶς ὁ ἀρετή ἄθροισμα , ὅστις καί ἀπλόος ἀρετή λέγω καί μόνος ἀρετή τέλειος . λέγω δέ ἀρετή τέλειος καί ὁ κατά ὁ νομιμότητα , περί ὅς νῦν λέγω , ὅστις ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐκ πᾶς ἀρετή εἰμί , ὡς προέρχομαι εἴρω · διά - φέρω δέ ὅτι ὁ μέν πρότερος ὡς ἕξις Ψυχή ἁπλόος θεωρέω , ὁ δέ κατά ὁ νομιμότητα ἀρετή , ὅστις καί δικαιοσύνη λέγω , ἐν ὁ πρός ἕτερος χρῆσις κρίνω . ὁ γάρ κατά πᾶς ὁ ἀρετή ἐνέργεια ἐπί σωτηρία γίγνομαι ὁ πολιτικός κοινωνία εἰμί ὁ νῦν λέγω τέλειος μέν ἀρετή , ἀλλά · οὐ ἁπλόος ἀλλά ὡς πρός ἕτερος , ἤτοι πρός ὁ διαμένω καί διασῴζω ὁ πολίτευμα . ὥστε δῆλος γίγνομαι ὅτι ὁ καθόλου ἀρετή καί ὁ καθόλου δικαιοσύνη ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ οὐσία ὁ αὐτός εἰμί , διαφέρω δέ κατά τίς , ὡς εἴρω · ὅταν μέν γάρ ἁπλόος ὡς ἕξις θεωρέω Ψυχή , ἀρετή μόνος λέγω , ὅταν δέ ὡς σωστικός ὁ πολιτεία , δικαιοσύνη προσαγορεύω . οὗτος τε οὖν διαφέρω καί καθό τέλειος ὁ δικαιοσύνη δοκέω εἰμί ὁ ἀρετή · τέλειος - τέρας γάρ οὗτος , ὅς ὁ ἔχω καί πρός ἄλλος χράω δύναμαι , ἀλλά οὐ μόνος κατά ἑαυτοῦ · εἰμί δέ ὡς εἴρω πρός ἄλλος ὁ κατά νομιμότητα . διά ἐν ὁ πρός ἄλλος εἰμί ὁ δικαιοσύνη καί πρός σωτηρία ὁ πολιτικός κοινωνία ἀγαθός , φημί , καί ἀγαθός δοκέω εἰμί ὁ δικαιοσύνη , καί θαυμάσιος καί αὐτός ὁ ὁ Ἀφροδίτη ἀστήρ . ἑῷος δέ Φαῦσις ἀστήρ λέγω , ὅταν πρό ὁ ἀνατολή ὁ ἥλιος φαίνω ὁ ἀστήρ , ἕσπερος δέ ὅταν μετά ὁ ὁ ἥλιος δύσις ὁράω . οὐ οὗτος δοκέω , φημί , θαυμαστός ὁ Ἀφροδίτη , καίτοι λαμπρός εἰμί ἑῷος καί ἑσπέριος φαίνω , ὡς ὁ δικαιοσύνη . ὅτι δέ καί ἀγαθός καί θαυμαστός καί ἀγαθός εἰμί ὁ δικαιοσύνη πιστόω ἐπιφέρω καί ὁ λέγω παροιμία ’Ev δέ δικαιοσύνη συλλήβδην πᾶς ἀρετή ἐν . τουτέστιν ἅπας κακός πόρρω ὁ δικαιοσύνη . ὁ δέ παροιμία Θέογνις εἰμί , ὡς Θεόφραστος φημί ἐν ὁ πρῶτος περι ἠθέω λέγω , ἐν δέ ὁ πρῶτος ὁ ἠθικός ὡς Φωκυλίδης αὐτός μιμνήσκω , καί οὐδείς θαυμαστός καί Φωκυλίδης αὐτός καί Θέογνις κνάω . πολύς γάρ ἐν μέν ὁ οἰκέω δύναμαι ὁ ἀρετή χράω . οὐ ὥσπερ ἐν ὁ θεωρητικός ἐπιστήμη ἐν γνῶσις ὁ τέλος ἔχω ὅμοιος εἰμί ὁ γνῶσις ὁ γνωστός αὐτός τε ἐπί ἑαυτοῦ καί ἐπί ἄλλος , οὕτως καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω , καί ὅλως περί ὁ πολιτικός · οὖον γάρ ἐξαρκέω καθόλου οἶδα τίς τε πρακτέος καί τίς μή , ἀλλά καί διά ὅς καί πῶς εἄν πράσσω οἶδα χρή , ὅς ὁ γνῶσις διά ἐμπειρία παραγίγνομαι . διό δεῖ πολύς καί παντοδαπός ἐντυγχάνω πρᾶγμα ὁ μέλλω πολιτικός εἰμί , ὡς καί κυβερνήτης καί ἰατρός . οὖον γάρ αὐτάρκης οὗτος ὁ καθόλου λόγος ἀλλά καί ἐμπειρία αὐτός δεῖ . διά οὗτος δή ἐν μέν ὁ οἰκέω δύναμαι πολύς ὁ πολιτικός κοινωνία χράω , οἷος ἐν γυνή καί παῖς καί ἀδελφός , ἐν δέ ὁ ἄλλος ἀδυνατέω διά ὁ μή ἐμπειρία ἔχω ὁ πρᾶγμα . δήω οὖν ὁ Πολιτικὸς καί πρακτικός πρός ὁ ὁ καθόλου λόγος ἔχω καί ὁ ὁ πρᾶγμα ἐμπειρία , ὡς καί ὁ στρατηγός καί ὁ ἰατρός καί ὁ κυθερνήτης , ὅτι δέ ὁ πρός ἕτερος χράω ὁ ἀρετή χαλεπός εἰμί , μάρτυς ἐπάγω ὁ Βίας εἶπον ἴς ἀρχή ὁ ἀνήρ δείκνυμι “ · ὁ γάρ ἄρχω πρός ἕτερος · τις γάρ ὁ ἄρχω ἄρχω καί ἐν κοινωνία ὁ ἀρχή , ἐν ὅς χαλεπός ὁ ἐνέργεια . εἶπον δέ ὁ κατά ὁ νομιμότητα δικαιοσύνη πρός ἄλλος εἰμί , πιστόω οὗτος λέγω διά δέ ὁ αὐτός οὗτος , τουτέστι ὁ πρός ἕτερος ἢ πρός ἕτερος εἰμί ὁ δικαιο - σύνειμι , οὖον ὁ ἔχω ὁ τοιοῦτος ἕξις λέγω εἰμί οὐδέ ἀγαθός αὐτός τυγχάνω , ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί ἀγαθός , ὅς ὁ συμφέρω πράσσω , ἄρχω ἢ κύριος , ἢ ὁ βασιλεύς ἢ ὁ ἀγαθός , ὡς ἐν ἀριστοκρατία . Κακός μέν οὖν ὁ καί πρός ἑαυτοῦ καί πρός ὁ φίλος . οὐ ὥσπερ , φημί , κακός εἰμί ὁ καί πρός ἑαυτοῦ καί πρός ὁ κοινωνός καί φίλος χράω ὁ μοχθηρία , οὗτος δή καί ἀγαθός εἰμί ὁ πρός ἑαυτοῦ καί φίλος καί κοινωνός χράω ὁ ἀρετή · ὁ γάρ ὁ ἀρετή πρός ὁ φίλος χράω τρόπος τις πρός ἑαυτοῦ χράω · ἀλλά εἰμί ἀγαθός ὁ καί πρός ἑαυτοῦ καί πρός ἕτερος , ὁποῖος ἄν τυγχάνω εἰμί . οὗτος δέ εἶπον ὡς κατασκευαστικός ὁ ὁ τοιοῦτος δικαιοσύνη τέλειος εἰμί , εἰμί γε ἀγαθός ὁ ὁ ἀρετή πρός ἄλλος χράω , ὅς ἴδιος εἰμί ὁ δικαιοσύνη . οὗτος εἶπον ἐπάγω οὗτος μέν οὖν ὁ κατά ὁ νομιμότητα δικαιοσύνη οὖον μέρος ἀρετή εἰμί , ὡς ὁ Ἀνδρία καί ὁ σωφροσύνη , ἀλλά ὅλος καί πᾶς ἀρετή εἰμί , καί οὖον εἷς τις ἀρετή ἢ μέρος ἀρετή . τίς δέ διαφέρω ὁ ἀρετή καί ὁ δικαιοσύνη , ἐκ ὁ εἴρω δῆλος . ὥσπερ ὁ θεωρητικός καί πρακτικός νόος τῆ μέν οὐσία εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός , ὁ δέ ἐνέργεια δύο ὅταν μέν γάρ ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω καί ἐκ ἀνάγκη εἰμί θεωρέω , θεωρητικός ὀνομάζω , ὅταν δέ ὁ πρακτός καί ἐνδέχομαι ἄλλως ἔχω σκοπέω καί βουλεύω πῶς ἄν καλῶς γίγνομαι , πρακτικός λέγω ) , καί ὥσπερ ὁ αὐτός καί εἷς , ὅταν μέν ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ διορίζω ποσός σκοπέω , ἀριθμητικός ἐπονομάζω , ὅταν δέ ὁ συνεχής ποσός , γεωμέτρης , οὗτος καί ὁ καθόλου ἀρετή καί ὁ καθόλου δικαιοσύνη ὁ μέν ὑπόκειμαι εἷς εἰμί , πῇ δέ διαφέρω . ὅταν μέν γάρ ἁπλόος ὡς ἕξις Ψυχή σκοπέω ἀγαθός καί μηδείς τίς πλέω , ἀρετή λέγω , ὅταν δέ ὡς χρῆσις πρός ἕτερος , δικαιοσύνη ὀνομάζω . καί ἐπεί ἄλλος εἰμί δικαιοσύνη ἕτερος ὁ ὅλος καί καθόλου ἀρετή καί δικαιοσύνη , ἐγώ - Ρίκη τις εἰμί καί σύστοιχος ὁ ἀνδρεία καί σωφροσύνη [ καί ] καί περί οὗτος λεκτέος · ὁμοίως καί περί ὁ μερικός ἀδικία . καί οὗτος εἶπον πρότερος δείκνυμι ὅτι εἰμί τις ἄλλος δικαιοσύνη καί ἀδικία ἕτερος ὁ καθόλου δικαιοσύνη καί ἀδικία , εἶτα λέγω τίς εἰμί · πρότερος γάρ ἐν ὁ ζητέω ὁ εἰμί εἰμί ὁ τίς εἰμί , ὡς ἐν ὁ Β ὁ ὕστερος ἀναλυτικός μανθάνω . κατά μέν ὁ ἄλλος μοχθηρία ὁ ἐνεργός ἀδικέω μέν , πλεονεκτέω δέ οὐδείς . Μέλλων δείκνυμι ὅτι εἰμί τις ἄλλος δικαιοσύνη παρά ὁ καθόλου , πρότερος ὡς γνώριμος δείκνυμι ὅτι εἰμί τις μερικός ἀδικία , ἄλλος εἰμί ὁ κοινός ἀδικία καί καθόλου , ὅστις καί ἀντίκειμαι ὁ ζητέω μερικός δικαιοσύνη . μιμνήσκω ὅτι καθόλου δικαιοσύνη καί καθόλου Δίκαιος λέγω ὁ πᾶς ὁ ὑπό ὁ νόμος διατάσσω τηρέω καί πράσσω , καθόλου δέ ἀδικία καί καθόλου ἄδικος ὁ παράνομος καί μή κατά ὁ ὁ νόμος πρόσταγμα πολιτεύω . εἰμί οὖν δείκνυμι ὅτι εἰμί τις ἄλλος ἄδικος παρά ὁ παράνομος , δῆλος εἰμί ὡς εἰμί καί δίκαιος τις μερικός παρά ὁ καθόλου , ὅστις καθόλου , ὡς εἴρω , νόμιμος δίκαιος λέγω . ὅτι δέ εἰμί ὑπό ὁ κοινός ἀδικία , ὅστις εἰμί παρανομία , ἀδικία τις ὁ κατά ὁ πλεονεξία , ἄλλος μέν εἰμί ὁ καθόλου , ὑπό αὐτός δέ ὁ καθόλου εἰμί , καί ὁμώνυμος ὁ καθόλου καί αὐτός ἀδικία λέγω , δείκνυμι λέγω · ὁ μέν γάρ κατά ὁ ἄλλος μοχθηρία ἐνεργέω πλεονέκτης οὖον λέγω , ἀλλά ἄδικος καί παράνομος · οὔτε γάρ ὁ ῥίπτω ὁ ἀσπίς ἐν πόλεμος πλεονεκτέω , καίτοι διά δειλία οὗτος ποιέω καί διά οὗτος ἀδικέω καί παρανομέω , οὔτε ὁ κακῶς εἶπον τις πλεονεκτέω , καίτοι διά ὕβρις οὗτος ποιέω καί παρά νόμος , οὔτε ὁ μή ἐπαρκέω τις δήω , καίτοι διά ἀνελευθερία οὗτος ἐργάζομαι . εἰμί οὖν οὗτος καί πᾶς ὅμοιος παράνομος μέν καί ἄδικος λέγω . πλεονέκτης δέ οὖον , δῆλος ὡς ὁ πλεονέκτης ἕτερος εἰμί οὗτος , καί ὁ πλεονεξία ἄλλος ὁ καθόλου ἀδικία . καί ὥσπερ ἐκεῖνος ἕκαστος ὅς ἐργάζομαι οὖον διά πλεονεξία ποιέω , ἀλλά ὁ μέν διά δειλία , ὁ δέ διά ἀνελευθερία , ὁ δέ διά χαλεπότης , οὕτως οὐδέ ὁ πλεονέκτης κατά τις ὁ εἴρω ἀδικία ὁ κατά πᾶς ὁμοῦ ἀδικέω , ἀλλά κατά μόνος ὁ πλεονεξία , ὅστις πλεονεξία οὐ εἰμί οὖον δειλία , οὐ ἀνελευθερία , οὐ ὀργή , οὐ ἄλλος ὁ ὅμοιος ὅς ὁ παράνομος χαρακτηρίζω . ὥστε ὁ πλεονέκτης ὁ ποιέω κατά κακία τις ποιέω καί πλεονεκτέω · ἐκεῖνος μέν ψέγω λέγω δειλός καί ἀνελεύθερος καί ὑβριστής καί ὀργίλος καί παράνομος , οὗτος δέ πονηρός καί πλεονέκτης · ἐκεῖνος μέν λέγω ἀδικία ποιέω οὗτος δέ πλεονεξία . ἐκεῖνος ἄρα ἄδικος μέν εἰμί κατά ὁ καθόλου ἀδικία , οὗτος δέ ἄοικος κατά ὁ μερικός . καί εἰμί ὁ ἀδικία οὗτος ἤτοι ὁ πλεονεξία ὑπό ὁ καθόλου ἀδικία , ὡς καί ὁ δεία καί ὁ θρασύτης , ὀνομάζω ὁ κοινός ὄνομα ἀδικία ὁμώνυμος ὁ καθόλου ἀδικία , ἄν μή δοκέω ὁμώνυμος διά ὁ ὑποτείνω αὐτός , ὡς εἶδος γένος . ὅτι δέ εἰμί γάρ κατά πᾶς ὁμοῦ ἀδικέω , δῆλος ὡς κτάομαι ὁ κοινός · ὁ γάρ κοινός οὐδείς ἄλλος εἰμί ὁ ὁμοῦ πᾶς · εἰμί δέ κτάομαι ὁ κοινός , εἰμί ὁ πλεονεξία ὁ αὐτός τῆ κοινός ἀδικία , καί κατηγορέω ἄν ὥσπερ ὁ κοινός κατά πᾶς ὁ ἄλλος , καί εἴρω ἄν καί ἕκαστος ὁ κατά ὁ ἄλλος κακία ἁμαρτάνω πλεονέκτης , ὥσπερ καί ἄδικος . οὖον λέγω δέ ἐκεῖνος τις πέλω - νέκτης ἀλλά ἄδικος · ὥστε οὐδέ κτάομαι πᾶς ὁμοῦ ὁ κακία ὁ πλεονέκτης ἀδικέω . εἰμί δέ οὗτος , εἰμί ἄρα τις ἄδικος καί ἀδικία τις ὡς μέρος τις ὁ ὅλος , ὁ ἄδικος καί ὁ ἀδικία ὁ παρά ὁ νόμος . ἔτι δέ εἰμί ὁ μέν ὁ κερδαίνω ἕνεκα μοιχεύω καί προσλαμβάνω . καί διά οὗτος ὁ αὐτός δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ πλεονεξία ἀδικία ἕτερος ὁ κοινός · ἀδικία . λαμβάνω δέ δύο μοιχός , ὁ μέν μοιχεύω οὖον διά ἀκολασία οἰκεῖος , ἀλλά διά χρῆμα δίδωμι αὐτός παρά ὁ μοιχεύω ἀκόλαστος εἰμί , ὁ δέ μοιχεύω διά ἀκολασία καί διά οὗτος δίδωμι ὁ μοιχεύω καί ζημιόω , καί φημί ὁ μέν ἀναλίσκω καί ζημιόω διά ἀκολασία ἀκόλαστος μέν καί παράνομος λέγω , πλεονέκτης δέ μή , ὁ δέ μοιχεύω καί λαμβάνω πλεονέκτης μέν ( κερδαίνω ἀκόλαστος δέ οὖον · οὖον γάρ διά ἐπιθυμία καί ἀκολασία , ἀλλά διά χρῆμα Ἔρως παρανόμως μίγνυμι . ἄλλος ἄρα οὗτος ἄδικος ὁ κερδαίνω καί πλεονέκτης , καί ἄλλος ἐκεῖνος ἄδικος · εἰμί δέ οὗτος , δύο ἀδικία · . εἰμί , ὅς τε πλεονεξία καί ὁ κοινός , ὑπό ὅς ὁ ἄλλος πονηρία καί ὁ διά ἀκολασία μοιχεία . ὅτι δέ οὐδείς πλεονεκτέω , οὔτε ὁ ὁ ἀσπίς ῥίπτω οὔτε ὁ ὑβρίζω οὔτε ὁ μοιχεύω καί ζημιόω , ἀλλά μόνος παρανομέω καί ἀδικέω κατά ὁ κοινός ἀδικία , οὐδείς ἀγνοέω · τίς γάρ κερδαίνω ὁ ὁ ἀσπίς ῥίπτω ἢ ὁ κακολογέω ἢ ὁ ὁ ἑαυτοῦ διά μοιχεία ἀποστερέω ; ἄλλος ἄρα ἄδικος οὗτος καί ἄλλος ὁ πλεονέκτης καί κερδαίνω . ἔτι περί μέν ἄλλος πᾶς ἀδίκημα γίγνομαι ὁ ἐπαναφορά ἐπί τις μοχθηρία . | ὅς λέγω τοιοῦτος εἰμί · ἐάν ὁ μοχθηρία καί ὁ κακία πᾶς πρός ὁ κοινός ὁ ὁ ἀδικία ὄνομα καί ἴδιος τις εἶδος κακία ὑπάγω , οἷος ὁ μοιχεία ὁ ὁ ἀκολασία εἶδος καί ὁ ὁ ὅπλον ἀποβολή καί ῥῖψις ὁ ὁ δειλία καί ὁ ὕβρις ὁ ὁ χλεποτητη καί ὁ ἄλλος ὁμοίως , καί λέγω ὁ μοιχός καί Ἀκόλαστος καί ἄδικος , εἰμί ἐν πᾶς ὁ ἄλλος οὕτως , ὁ δέ πλεονέκτης μόνος ὁ ὁ ἀδικία κοινός ὄνομα λέγω , δῆλος ὅτι εἰμί τις ἄλλος μερικός ἀδικία ἀνάλογος ὁ δειλία καί ὁ ἀκολασία , ἐν ] ὁ ὁ πλεονέκτης ὑπάγω . καί εἰμί εἄν ὁ ἀναλογία τοιοῦτος * * πρός ὁ ἀκολασία , ὡς ὁ πλεονέκτης πρός ὁ μερικός ἀδικία , καί ὡς ὁ ἀκολασία πρός ὁ ἀδικία , οὕτως ὁ μερικός ἀδικία πρός ὁ κοινός ἀδικία . δῆλος τοίνυν γίγνομαι ἤδη ὡς εἰμί τις ἀδικία ἄλλος παρά ὁ ὅλος ἀδικία ἐν μέρος , συνώνυμος ὁ ὅλος ἀδικία . ἔθος δεῖ Ἀριστοτέλης συνώνυμος λέγω καί ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς λέγω , ὁ ὡς ἐν ὁ τρίτος ὁ μετά ὁ φυσικός * * μεταξύ εἰμί ὁ τε συνώνυμος καί ὁ κύριος ὁμώνυμος . ὅτι ὁ ὁρισμός ἐν ὁ αὐτός γένος · ἄμφω γάρ ἐν ὁ πρός ἕτερος . ἀπό ἀρχή ὁ πάρειμι βιβλίον μέχρι καί ὅδε ὁ ἐν μέρος κακία συνώνυμος λέγω ὁ ὅλος κακία ἤτοι ὁ ἐν μέρος ἀδικία ὁ ὅλος ἀδικία ( εἰμί δέ ὁ ἀλήθεια οὖον συνώνυμος , ἀλλά μέσος ὁ συνώνυμος καί ὁμώνυμος ) , διά ὅς παρατίθημι ἐμφαίνω ὡς οὐ ἁπλόος συνώνυμος ὁ ἀδικία καλέω , ἀλλά πῇ , οἷος εἰμί ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς , ὁ τρόπος μέν τις συνώνυμος εἰμί , ὡς ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός δείκνυμι , τρόπος δέ τις ὁμώνυμος . κατά ὅσος μέν γάρ ὁ ὁρισμός αὐτός , ὡς αὐτός φημί , ἐν ὁ αὐτός γένος εἰμί , κατά οὗτος συνώνυμος εἰμί · πῶς δέ ἐν ὁ αὐτός γένος καί ἐν τίς γένος , δηλόω εἶπον ἄμφω γάρ ἐν ὁ πρός ἕτερος , 2 . ) ὅς τε κοινός ἀδικία καί ὁ κατά ὁ πλεονεξία , ὅς ἐπί μέρος λέγω · ἀμφότερος γάρ ὁ ἀδικία ἐν ὁ πρός ἕτερος ἁμαρτάνω ὁ εἰμί ἔχω . κατά μέν δή οὗτος συνώνυμος εἰμί . κατά ὅσος δέ ὁ μέν ἐν μέρος ἀδικία ὁ κατά πλεονεξία περί τιμή εἰμί καί χρῆμα ( λέγω δέ εἄν καί χρῆμα ὁ τυχηρός ὁ ἀγαθός , ἐν ὅς διά ἡδονά ὁ ἀπό ὁ κέρδος ὁ πλεονεξία ) ὁ δέ καθόλου ἀδικία περί πᾶς περί ὅσος ὁ νόμιμος καί σπουδαῖος , κατά δή οὗτος πάλιν ὁμώνυμος εἰμί ὁ ἀδικία . δύναμαι δέ καί συνώνυμος λέγω μή κατά ὁ ἐν ὁ αὐτός εἰμί γένος , ἀλλά κατά ὅσος ἀμφότερος ὁ αὐτός πως εἰμί λόγος καί κοινός . ἀμφότερος γάρ ἔχω εἰμί πρακτικός , διαφέρω δέ ὅτι ὁ μέν πλεονεξία ὁ αἰσχρός εἰμί πρακτικός , ὁ δέ περί ὅσος εἰμί ὁ σπουδαῖος . εἶπον δέ ἀλλά ὁ μέν πλεονεξία περί τιμή καί χρῆμα ( σπουδάζω γάρ ἀεί ὁ πλέω ὁ καί ὁ ἔχω ὁ πλεονέκτης ) ἐπάγω ἢ σωτηρία , λέγω σωτηρία ἁπλόος πᾶς ὅς σωστικός εἰμί ἐγώ καί εἰς ὁ ζῶ ἢ εὕω ζῶ συντελής . ἐπεί δέ περί ὁ ὁ πλεονεξία εἰμί πολύς εἰμί καί διάφορος κατά εἶδος , οὐ εἰμί δέ εἷς ὄνομα περιλαμβάνω , ἐπάγω ὁ εἰμί τις ἔχω εἷς ὄνομα περιλαμβάνω , δύναμις λέγω εἶπον ἔχω εἷς ὄνομα πᾶς δηλόω , περί ὅς εἰμί ὁ πλεονεξία , οὐ ἄν λέγω τιμή , χρῆμα , σωτηρία , ἀλλά εἶπον ἄν ὅτι ὁ μέν πλεονέκτης εἰμί περί ὅδε , ὁ δέ καθόλου ἄδικος περί ὅδε · ἐπεί δέ οὖον κεῖμαι αὐτός ὄνομα τίς κοινός , ἀνάγκη αὐτός λέγω ὁ οἰκέω ὄνομα . οὕτως οὖν δείκνυμι ὅτι εἰμί τις ἐν μέρος ἀδικία ἕτερος ὁ καθόλου , ἔχω δέ ἀπό οὗτος ὁ ἀπόδειξις ὅτι εἰμί καί δικαιοσύνη τις ἕτερος ὁ καθόλου εἴρω γάρ ὅτι ὁ ἐναντίος ἄν ἕτερος λέγω πλεοναχός , καί ὁ λοιπός ὡς ἐπί ὁ πολύς πλεοναχός λέγω ) , συμπεραίνω λέγω ὅτι μέν οὖν εἰμί δικαιοσύνη πλείων , καί ἕτερος τις παρά ὁ ὅλος , δῆλος · ὁ γάρ κατά ὁ ἴσος δικαιοσύνη , ὡς εἴρω , ἕτερος τίς εἰμί ὁ ὡς νομιμότης καί καθόλου δικαιοσύνη . ὅτι μέν οὖν πλείων εἰμί δικαιοσύνη , δείκνυμι · τίς δέ ὁ γένος ὁ ὡς ἐν μέρος δικαιοσύνη καί ὁποῖος τις ὁ εἶδος , ληπτέος . εἰμί δή ἐν ὁ γένος τέως Ἰσότης . ἐπεί γάρ ἄδικος κεῖμαι ὁ τε παράνομος καί ὁ ἄνισος , Δίκαιος δέ ὁ τε νόμιμος καί ἴσος , κατά μέν ὁ παράνομος ὁ πρότερος ἤτοι ὁ ὅλος ἀδικία εἰμί , κατά δέ ὁ ἄνισος ὁ ὡς μέρος ἀδικία · ὁμοίως δέ καί κατά μέν ὁ νόμιμος ὁ ὅλος δικαιοσύνη , κατά δέ ὁ ἴσος ὁ ὡς μέρος , περί ὅς εἶπον πρόκειμαι . ἐπεί δέ ὁ ἄνισος καί ὁ πλείων οὖον αὐτός , ἐκ ἀναλογία τις δείκνυμι ὁ διαφορά ὁ τε μερικός ἀδικία καί ὁ ὅλος ἀδικία , καί ὁ μερικός δικαιοσύνη καί ὁ ὅλος , δύναμις λέγω , ὡς ὁ πλέω πρός ὁ ἄνισος , οὗτος ὁ μερικός δικαιοσύνη πρός ὁ ὅλος δικαιοσύνη . ἀμφότερος γάρ ὅς τε μερικός δικαιοσύνη καί ὁ πλέω ὡς μέρος ἐν ὅλος εἰμί , ὁ μέν ὁ δικαιοσύνη , ὁ δέ πλέω ὁ ἄνισος . ὅτι δέ ὁ πλέω μέρος εἰμί ὁ ἄνισος , δείκνυμι λέγω ὁ μέν γάρ πλέω ἄνισος , ὡς καί ὁ ἄνθρωπος ζῷον , οὖον μήv ὁ | ἄνισος πλέω , ὥσπερ οὐδέ ὁ ζῷον ἄνθρωπος . εἰμί γάρ ἄνισος καί ὁ μικρός , καί κατηγορέω ὁ ἄνισος κατά ἀμφότερος , ὁ τε πλείων καί ὁ μικρός . εἶπον δέ ὅτι ὁ πλέω ἅπας ἄνισος εἰμί , οὖον μήv καί ὁ ἄνισος πᾶς πλέω ὁ γάρ μικρός , ὡς εἴρω , ἄνισος εἰμί οὐ εἰμί πλέω ) ἐπάγω καί ὁ ἄδικος καί ὁ δικαιοσύνη οὖον αὐτός , τουτέστι ὁ μερικός ἄοικος καί Δίκαιος καί ὁ μερικός ἀδικία καί δικαιοσύνη οὖον αὐτός ἐκεῖνος , ὁ ὅλος δηλονότι , ἀλλά ἕτερος ἐκεῖνος ὅς τρόπος καί ὁ μέρος ὁ ὅλος . σαφής δέ ὁ ἑξῆς διά ὁ πολλάκις εἴρω περί αὐτός . σχεδόν γάρ ὁ πολύς ὁ νόμιμος ὁ ἀπό ὁ ὅλος ἀρετή προστάσσω εἰμί . εἶπον ὅτι ὁ πολύς ὁ νόμιμος ὁ ἀπό ὁ ὅλος ἀρετή προστάσσω εἰμί κατά ἕκαστος γάρ ἀρετή προστάσσω ζῶ · προστάσσω γάρ ὁ νόμος καί ὁ ὁ Ἀνδρίας πράσσω ὁ πολίτης καί ὁ ὁ σωφροσύνη καί ὁ ὁ φρόνησις · ὁμοίως κωλύω ποιέω ὁ ὁ ἐναντίος ὁ ἀρετή μοχθηρία . οὗτος δέ λέγω ὡς δεικτικός ὁ ὁ ὡς νομιμότητα δικαιοσύνη πᾶς ὁ ἀρετή εἰμί χρῆσις πρός ἄλλος , καί διά οὗτος τέλειος καί ὅλος ἀρετή ) εἶπον δή ὅτι ὁ πολύς ὁ νόμιμος σχεδόν ὁ ἀπό ὁ ὅλος ἀρετή προστάσσω εἰμί , ἐπάγω ὡς ἐξηγητικός ὁ σχεδόν ὁ ὁ δέ ποιητικός ὁ ὅλος ἀρετή εἰμί ὁ νόμιμος ὅσος νομοθετέω περί παιδεία ὁ πρός ὁ κοινός . εἰμί γάρ τις ὁ νόμιμος ( καί τίς οὗτος , λέγω ἐν ὁ πολιτεία ) εἰμί δέ ἐν τις νόμιμος ὁ οὖον περί ὁ πῶς δεῖ ζῶ διορίζω , ἀλλά # x003E ; ὁ πῶς εἄν ἀγαθός καί σπουδαῖος καί ἐνάρετος γίγνομαι ὁ πολίτης εἰσηγέομαι . ὁ γάρ ἔμφρων νομοθέτης οὖον μόνος περί οὗτος νομοθετέω κατά ὁ ζῶ δεῖ ὁ ὁ αὐτός πολιτεία μετέχω , οἷος περί οἰκοδόμος , περί ὑφάντης , περί ἁπλόος πᾶς τεχνίτης , ἀλλά καί περί γεωργός καί στρατιώτης , καί ἔμπορος , καί ἄλλος πολύς , διά ὅς ὁ πολιτεία συνίστημι , οὖον μόνος δή περί οὗτος νομοθετέω , ἀλλά πολύς δή πρότερος περί ὁ παιδεία ὁ μέλλω εἰμί ἀγαθός τε καί νόμιμος πολίτης προαγορεύω ὅσπερ εἰμί ποιητικός ὁ ὅλος καί κοινός καί τέλειος ἀρετή . ἕκαστος δέ παιδεία ὁ πολίτης παιδεύω κατά ὁ πρός ὁ κοινός ἀναφορά · ὁ γάρ ὁ κοινός καί ὁ καθίστημι πολιτεία συμφέρω , οὗτος ὁ νομοθέτης ἀξιόω παιδεύω ὁ μέλλω εἰμί ἀγαθός πολίτης . οὗτος δέ ὁ ὁ ἀγαθός πολίτης ποιέω εἰμί καί ποιητικός ὁ ὅλος ἀρετή καί ὁ τοιοῦτος ἤτοι ὁ ὅλος δικαιοσύνη . εἶπον δέ ὅτι ὁ ποιητικός ὁ ὅλος ἀρετή ὁ νόμιμος εἰμί ὅσος νομοθετέω περί παιδεία ὁ πρός ὁ πολίτης ἐπάγω λέγω περί δέ ὁ κατά ἕκαστος παιδεία , κατά ὅς ἀπλόος ἀνήρ ἀγαθός εἰμί , ὕστερος διά ὁριστέον , καί οὗτος ποιέω ἐν ὁ πολιτεία . οὖον γάρ ὁ ἀγαθός ἀνήρ ἤδη καί πολίτης ἀγαθός . ἐν μέν γάρ ὁ ἀγαθός καί καλῶς ἔχω πολιτεία ὁ ἀγαθός ἀνήρ καί πολίτης ἀγαθός εἰμί , ἐν δέ ὁ μοχθηρός καί κακῶς ἔχω οὔτε ὁ ἀγαθός ἀνήρ καί ἀγαθός πολίτης εἰμί οὔτε ὁ ἐν ἐκεῖνος ἀγαθός πολίτης ἀγαθός εἰμί ἀνήρ . ὁ μέν γάρ ἀγαθός καί καλῶς ἔχω πολιτεία καί ὁ πολίτης ἀγαθός · ἐπεί γάρ οὐ ἀπλόος ἀγαθός , ἀλλά πολίτης ἀγαθός ἐκεῖνος λέγω ὁ πᾶς τρόπος ποιέω ὁ εἰς σωτηρία ὁ πολιτεία συντελέω , δῆλος ὅτι ὁ εἰς σύστασις καί διαμονή καί σωτηρία ὁ ἀγαθός πόλις σπεύδω ποιέω καί ἀγαθός εἰμί ἀπλόος καί πολίτης ἀγαθός · ὁ δέ ὁ εἰς σύστασις μοχθηρός καί παντοῖος φαῦλος ἔχω πολιτεία σπουδάζω πολίτης μέν ἀγαθός εἰμί , ἁπλόος δέ ἀγαθός οὐ εἰμί . οὖον γάρ διασῴζω σπεύδω μοχθηρός πολιτεία , εἰμί ἀγαθός ἀπλόος εἰμί · οὐδείς γάρ φιλέω ἀγαθός καί μένω βούλομαι ὁ φαῦλος . ὥστε ὁ ἁπλόος ἀγαθός ἐν φαῦλος πολιτεία πολίτης ἀγαθός οὐ οὐ ἀεί ὁ αὐτός καί εἷς ἀγαθός εἰμί καί πολίτης ἀγαθός , ἀλλά ποτός , ἐν ὁ καλῶς δηλονότι ἔχω πολιτεία . διά οὗτος καί αὐτός οὕτως εἶπον · οὖον γάρ ἴσως αὐτός ἀνήρ τε ἀγαθός εἰμί καί πολίτης Τάντι . ὁ δέ κατά μέρος δικαιοσύνη καί ὁ κατά αὐτός Δίκαιος εἷς μέν εἰμί εἶδος . Μέλλων λέγω περί ὁ κατά μέρος δικαιοσύνη διαιρέω αὐτός εἰς δύο . εἴτε δέ μέρος αὐτός δεῖ λέγω εἰς ὁ διαιρέω , εἴτε εἶδος , νῦν οὖον πρόκειμαι σκοπέω · ὁ δέ οὖν τοιοῦτος διαιρέω εἰς δύο λέγω περί ἑκάτερος ὁποῖος τίς εἰμί . μανθάνω γάρ ὁ μέρος ἔχω καί ὁ ὅλος ὁποῖος τίς εἰμί , εἴπερ ὁ ὅλος ὁ ὁ γένος μηδείς τίς εἰμί παρά ὁ μέρος ἢ ὁ εἶδος . λέγω τοίνυν ὅτι οὗτος εἷς μέν εἰμί εἶδος ὁ ἐν ὁ διανομή , ὁ δέ διανέμω καί μερίζω παρά ὁ Δίκαιος πρός τις ἢ τιμή εἰμί , οἷος ἀξίωμα , στέφανος , ἀνδριάς ἀναστήλωσις καί τοιοῦτος ἕτερος , ὁ χρῆμα . ἐν δέ ὁ χρῆμα εἰμί καί ὁ νόμισμα ἢ γῆ ὁ ἄμπελος ἢ οἰκόπεδον ἢ ὅσος νέμω ὁ κοινωνέω ὁ πολιτεία , οἷος βασίλεια ἢ ἀριστοκρατία ἢ τιμοκρατία ἢ δημοκρατία · ἐν οὗτος γάρ ἐνδέχομαι τις πλέω ἔχω ὁ ἄξιος αὐτός ἢ μικρός , ὁ ὁ | ὁ ἄδικος μοῖρα εἰμί , τις δέ ὁ κατά 63v ἄξιος καί ἴσος , ὅσπερ εἰμί ὁ δικαιοσύνη . καί εἰμί οὗτος ὁ διανεμητικός Δίκαιος κτάομαι ὁ γεωμετρικός ἀναλογία . εἷς μέν οὖν εἶδος ὁ ἐν μέρος δικαιοσύνη οὗτος , ἕτερος δέ ὁ ἐπανορθωτικός , ὅς ὁράω κατά ἕκαστος ὁ δικαστής ποιέω · ὁ γάρ γίγνομαι ἐν ὁ συνάλλαγμα ἀνίσωσις καί ἀδικία πειράω ἰσάζω , καί γίγνομαι οὗτος κατά ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία . ἐπεί δέ ὁ τοιοῦτος εἶδος κατά ὁ ἀναλογία οὗτος γίγνομαι , ῥητέος πρότερος τίς εἰμί οὗτος καί πῇ διαφέρω ἀλλήλων , εἶτα οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης λέξις μετιτέον . καί πρῶτος ῥητέος , τίς εἰμί ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία . εἰμί δέ ἀριθμητικός ἀναλογία , ὅταν τρεῖς ἢ καί πλείων ὁράω ἐφεξῆς κεῖμαι ὁ μέν πρός ἀλλήλων διαφορά κατά ὁ ποσός ὁ αὐτός ὑπάρχω , τουτέστιν ἐν ἰσότης , κατά δέ ὁ λόγος καί ὁ ὁ λόγος ποιότης μή # x003E ; αὐτός ἀλλά ἕτερος . οἷος εἰμί ὅρος ὁ ὀκτώ , ὁ ἑπτά , ὁ ἕξ , ἢ ὁ δ , ὁ ( ?? ) , ὁ Β . ἐν οὗτος ὅσος ὑπερέχω ὁ ὀκτώ ὁ ἑπτά , τοσοῦτος καί ὁ ἑπτά ὁ ἕξ · μόνος γάρ ἑκάτερος ἑκάτερος . ὁμοίως καί ὅσος ὁ τέσσαρες ὁ τρεῖς , τοσοῦτος καί οὗτος ὁ δύο · ἐν μόνος γοῦν καί οὗτος ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά · ἐν ἰσότης ἄρα ὁ κατά ὁ ποσός . καί μετέχω ἐν ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά ποσός μέν ἴσος , ποιέω δέ οὐδαμῶς . ὁ γάρ τέταρτος πρός ὁ τρίτος ὁ ὁ ἐπίτριτος λόγος ἔχω · περιέχω γάρ ὁ δ ὁ τρεῖς καί ὁ τρίτος αὐτός ὁ μόνος · ὁ δέ τρίτος πρός ὁ Β ὁ ὁ ἡμιόλιος · ἔχω γάρ ὁ τρίτος ἐν ἑαυτοῦ ὁ δύο καί ὁ ἥμισυς ὁ δύο ὁ μόνος . ὥστε ὁ πρός ἀλλήλων οὗτος διαφορά ὁ μέν ποσός καί ὁ ἰσότης ὁ αὐτός εἰμί , ὁ δέ λόγος καί ὁ ποιότης ἕτερος · ἄλλος γάρ λόγος ὁ ἐπίτριτος καί ἄλλος ὁ ἡμιόλιος . πάλιν εἰμί ὁ ὀκτώ , ὁ ἕξ , ὁ τέσσαρες , καί ἐν οὗτος ὁ μέν κατά ὁ ποσός διαφορά ὁ αὐτός · δυάς γάρ ὁ ὀκτώ ὁ ἓξ καί ὁ ἓξ ὁ τέσσαρες διαφέρω · ὁ δέ κατά ὁ ποιός καί ὁ λόγος οὐ ὁ αὐτός , ἀλλά εἰμί ὁ μέν ὀκτώ ὁ ἓξ ἐπίτριτος , ὁ δέ ἓξ ὁ δ ἡμιόλιος . ἀναλογία οὖν ἀριθμητικός εἰμί ὁ ποσός μέν ἴσος ἐν ὁ διαφορά , ποιέω δέ μή ἴσος ἢ μή ὁμοιόω μετέχω . ἐπεί δέ καί συνάπτω καί διαζεύγνυμι ἀναλογία μιμνήσκω μέλλω ὁ Ἀριστοτέλης , ῥητέος καί περί οὗτος , τίς εἰμί οὗτος . ὅταν μέν γάρ ὁ αὐτός καί εἷς ὅρος πρόλογος τε καί ὑπόλογος πρός ὁ ἄκρος ὑπακούω , τουτέστι δίς ὁ αὐτός καί εἷς λέγω , συνάπτω ὁ τοιοῦτος ἀναλογία λέγω , ὡς ἔχω ἐπί ὁ ἔκκειμαι ὁράω · δίς γάρ ὁ αὐτός λέγω . φημί γάρ ὅσος ὁ δ ὁ ( ?? ) ὑπερέχω , τοσοῦτος καί ὁ ( ?? ) ὁ Β · δίς ἄρα ὁ τρίτος εἴρω . καί πάλιν ὅσος ὁ ὀκτώ ὁ ἓξ ὑπερέχω , τοσοῦτος καί ὁ ἓξ ὁ δ · δίς ἐνταῦθα ὁ ἓξ εἴρω . ἢ καί οὗτος · ὅς ὑπερέχω ὁ ὀκτώ ὁ ἕξ , οὗτος καί ὁ ἓξ ὁ δ . ὁ μέν ἐν συνάπτω ἀναλογία οὗτος , ὁ δέ διαζεύγνυμαι ὅδε · ὅς ὑπερέχω ὁ ὁ ὁ ( ?? ) , οὗτος καί ὁ δ ὁ Β · ἐν οὗτος γάρ ἅπαξ ὁ ( ?? ) εἴρω , ὁμοίως καί ὁ δ . γεωμετρικός δέ ἀναλογία , ὅς καί κύριος ἀναλογία εἰμί καί λέγω , εἰμί ὅταν τρεῖς ἢ καί πλείων ὁράω ὡς ἔχω ὁ μέγας κατά ὁ ποιός πρός ὁ μέσος ἢ ὁ ἐφεξῆς , οὗτος καί ὁ μέσος ἢ ὁ ἐφεξῆς πρός ὁ ὑπό αὐτός . ὅταν τοίνυν ὁ μέν ποιότης διαφέρω ὁ αὐτός , ὁ δέ ποσότης μή ὁ αὐτός , ὁ τοιοῦτος ἀναλογία γεωμετρικός καλέω . εἰμί ὅρος ὁ θ , ὁ ( ?? ) , ὁ δ · ἐν οὗτος γάρ ὡς ὁ πρῶτος ὁ θ πρός ὁ ὑπό αὐτός ὁ ( ?? ) , οὕτως ὁ ( ?? ) ὁ δύο πρός ὁ τρίτος ὁ δ · ἐν ὁ αὐτός γάρ λόγος · ἡμιόλιος γάρ καί ὁ θ ὁ ( ?? ) καί ὁ ( ?? ) ὁ δ . καί εἰμί ὁ μέν λόγος ὁ αὐτός , οὖον μήv ὁ μεταξύ ποσότης ἴσος εἰμί ἀλλά ἄνισος · εἰμί γάρ μεταξύ ὁ μέν θ καί ( ?? ) ὁ ( ?? ) , ὁ δέ ( ?? ) καί δ ὁ Β . πάλιν εἰμί ὅρος ὁ ( ?? ) , ὁ Ἶβ , ὁ θ · ἐνταῦθα ὡς ὁ ( ?? ) πρός ὁ ὑπό αὐτός Ἶβ , οὗτος καί ὁ Ἶβ πρός ὁ θ · ἐν ἐπίτριτος γάρ λόγος . ἔχω γάρ ὁ ( ?? ) ὁ Ἶβ καί ὁ τρίτος ὁ Ἶβ ὁ δ , ὁμοίως καί ὁ Ἶβ ὁ θ καί ὁ τρίτος ὁ θ ὁ ( ?? ) ἐν οὗτος ὁ ὁ λόγος ποιότης καί ταὐτότης ] ὁ αὐτός , ὁ δέ μεταξύ ὁ ὁράω ποσότης ἕτερος · ὁ μέν γάρ ( ?? ) ὁ Ἶβ τετράς διαφέρω , ὁ δέ Ἶβ ὁ θ τριάς . εἰμί δέ ὁ ἀναλογία οὗτος συνάπτω · δίς γάρ ὁ Ἶβ λαμβάνω . διαζεύγνυμαι δέ ὅδε · ὡς ὁ ( ?? ) πρός ὁ ( ?? ) , ὁ δ πρός ὁ Β ἐν διπλασίων λόγος , καί ὁ αὐτός λόγος , οὐ ὁ αὐτός δέ ποσότης . οὗτος οὗτος προλαμβάνω ἐπί ὁ ἑξῆς ὁ Ἀριστοτέλης εἶμι . εἷς δέ ὁ ἐν ὁ συνάλλαγμα διορθωτικός . οὗτος δέ μέρος δύο . γου ἐν ὁ συνάλλαγμα διορθωτικός δύο , φημί , εἰμί μέρος . ὁ γάρ συνάλλαγμα , φημί , ὁ μέν ἑκούσιος ὁ δέ ἀεκούσιος . ὅταν μέν γάρ δήω τις σῖτος καί λαμβάνω οἶνος ἢ νόμισμα , ἢ δανείζω ἑκών ἢ ἐγγυάω , ἑκούσιος ὁ τοιοῦτος συνάλλαγμα . καί γάρ καί ὁ δανείζω καί ὁ ] λαμβάνω ἐγγυητής ἀνταλλαγή ἐργάζομαι ( λαμβάνω γάρ ἀντί ὁ τρόπος τις ὁ ἐγγύη ) καί ὁ πρός ἡμέρα τις δίδωμι ὁ οἰκέω βοῦς εἰς ἐργασία γῆ τις καί λαμβάνω ἀντί οὗτος νόμισμα ἢ σῖτος ἢ καί ἵππος , χρῄζω διά αὐτός ἀπέρχομαι ποῦ συνάλλαγμα ποιέω , καί ὁ παρακατατίθεμαι πρός τις ἀνταλλάσσω · λαμβάνω γάρ τρόπος | τις ἀντί ὁ παρακαταθήκη ὁ ὁ ἀνήρ χρηστότης . ὅταν οὖν ἐπί οὗτος ὁ ἐξωνέομαι τίς μέν ὁ τίμημα δήω , τίς δέ δίδωμι φημί , μή δίδωμι δέ , ὅσπερ οὐδείς εἰμί ἄλλος ἢ ἀδικέω , ὁ επανορθωτικός δήω Δίκαιος · οὗτος καί ἐπί ὁ παρακαταθήκη καί ὁ λοιπός . ἑκούσιος δέ λέγω ὁ συνάλλαγμα οὗτος οὖον διά ὁ ὕστερος ἀποβαίνω , ἀλλά ὅτι ὁ ἀρχή ἑκούσιος γίγνομαι . ἑκούσιος μέν οὗτος , ἀεκούσιος δέ , ὡς εἴρω ἐν ὁ τρίτος ὁ πάρειμι πραγματεία , ὁ τε ἀγνοέω καί ὁ βία · ἀγνοέω δέ κλοπή καί ὁ λοιπάς ὁ καταλέγω . ἀλλά πῶς συνάλλαγμα οὗτος λέγω ; ἢ ὅτι ὁ κλέπτω ἀντί ὁ κλέμμα ὁτὲ μέν δίδωμι ἕτερος τις , ὁτὲ δέ μαστιγόω , καί γίγνομαι τρόπος τις δόσις καί λῆψις , ὅς εἰμί ὁ συναλλάσσω . λαμβάνω γάρ χρῆμα ἤ τίς ἄλλος ὁ κλέπτω δίδωμι ἀντί ἐκεῖνος εὐθύνω · ὁμοίως καί ὁ μοιχεύω ἢ χρῆμα δίδωμι ἢ δεινός τίς πάσχω , καί ὁ διά φαρμακοδοσία ἀναιρέω τις ἐπίσης οὗτος ὁμοῖος τίς πάσχω . ὁμοίως καί ὁ δοῦλος ἀπατάω καί ὁ φονεύω ἀντάλλαγμα δίδωμι . προαγωγός δέ κύριος λέγω ὁ ὁ ἑαυτοῦ γυνή μοιχάω προτρέπω · νῦν δέ προαγωγία οὖον οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης φημί , ἀλλά ὁ # x003E ; ἄγνοια ὁ οἰκεῖος ἀνήρ μοιχεία ὁ μοιχεύω . ὁ οὖν τοιοῦτος μοιχεία λαθραῖος εἰμί , ἐπειδάν γιγνώσκω , διόρθωσις γίγνομαι καί ὁ διορθωτικός Δίκαιος . εἶπον δέ ὅς εἰμί ὁ διά ἄγνοια ἀεκούσιος , λέγω καί τίς ὁ βία , ὅτι αἰκία , θάνατος , δεσμός , καί εἰμί καί ἐπί οὗτος ὁ ἐπανορθωτικός · λαμβάνω γάρ ὁ μαστιγόω ἢ καταθέτω τίς ἀντί ὅς βία πάσχω . ἀλλά καί ὁ φονεύω λαμβάνω τρόπος τις · ὁ γάρ ὁ γυνή ἢ ὁ συγγενής ὁ φονεύω λαμβάνω , τρόπος τις ἐκεῖνος δίδωμι . ἐπεί δέ ὅς τε ἄδικος ἄνισος καί ὁ ἄδικος ἄνισος , δῆλος ὅτι καί μέσος τίς εἰμί ὁ ἄνισος . Ζεύς οὗτος δείκνυμι ὅτι ὁ Δίκαιος μέσος καί ὁ δικαιοσύνη μεσότης , ὅσπερ εἰμί ἴδιος ὁ ἀρετή . εἴρω πολλάκις καί δείκνυμι ὅτι ὁ ἀρετή μεσότης εἰμί . εἰμί γάρ ὁ ἄδικος ἄνισος , δῆλος ὅτι ὁ Δίκαιος ἴσος διά ὁ λέγω τόπος , εἰμί ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ὁ ἐναντίος , καί ὁ λοιπός ὁ λοιπός . ἐπεί γάρ ἀντίκειμαι ὁ ἴσος ὁ ἄνισος καί ὁ Δίκαιος ὁ ἄδικος , ὑπάρχω δέ ὁ ἄνισος ὁ ἄδικος , ὁ ἴσος ὑπάρχω ὁ Δίκαιος , καί εἰμί ἐκ ἀνάγκη ὁ Δίκαιος ἴσος . εἰμί οὖν ὁ Δίκαιος μέσος ὁ πλείων καί μικρός . ὅς καί ἄνευ λόγος δοκέω πᾶς , λέγω λόγος ὁ λέγω τόπος δύο ἀντίθεσις εἰμί , εἰμί ὁ εἷς ὁ ἀντίκειμαι ἐν ὁ εἷς ὁ ἀντίκειμαι εἰμί , καί ὁ λοιπός ὑπό ὁ λοιπός εἰμί · καί εἴρω πῶς . εἰμί δέ ὁ ἴσος ἐν μικρός δύο . ἐπεί ὁ ἴσος ὁ πρός τίς , ὁ πρός τίς δέ ὁ εἰμί εἰμί ἐν ὁ πρός τίς πως ἔχω , καί ὁ ἴσος ἄρα ὁ εἰμί εἰμί ἐν ὁ πρός τίς πω ἔχω , ἤτοι πρός ἴσος · ὁ γάρ ἴσος ἴσος ἴσος . συλλογιστέος δή οὕτως · ὁ ἴσος πρός τίς , ὁ πρός τίς ἐν δύο , ὁ ἴσος ἐν δύο . ὅτι δέ ὁ πρός τίς ἐν δύο , δῆλος · ὁ γάρ διπλάσιος ἥμισυς καί ὁ πατήρ υἱός . καί ὁ ἴσος ἄρα ἐκεῖνος ἴσος , πρός ὅς λέγω ἴσος . καί ἐπεί ὁ Δίκαιος ἴσος , ὁ δέ ἴσος ἐν δύο , καί ὁ Δίκαιος ἐν δύο , ὁ νέμω πρᾶγμα καί ὁ πρός ὅς ὁ νομή · καί εἰμί ὡς μέν ἁπλόος ἴσος ἐν δύο ( ὁ γάρ ἴσος , ὡς ἴσος ἴσος ) , ὡς δέ Δίκαιος ἐν τέ·τρασι , ὁ τε λαμβάνω καί ὁ διανέμω χρῆμα ἢ τιμή . κἀν γάρ πλείων εἰμί ὁ λαμβάνω οἷος ( ?? ) ἢ ρ , ὡς Β θεωρέω · ἢ γάρ ὡς ἴσος , ὁ δέ ἴσος ἐν δύο , ἢ ὡς ἄνισος , καί οὗτος ὡς Β · κατά ὑπεροχή γάρ καί ἔλλειψις . εἶπον δέ ὁ ἴσος ἐν μικρός εἰμί δύο , ἐπάγω ἀνάγκη δή ὁ Δίκαιος καί μέσος εἰμί καί ἴσος καί τις καί πρός τις . καί διά τίς οὗτος ἕκαστος εἰμί ὁ Δίκαιος λέγω . μέσος μέν γάρ εἰμί διά ὁ ὁ πλέω καί ὁ μικρός παρά ἑκάτερος αὐτός κεῖμαι , καί ὅς μέν μέσος , δύο τις εἰμί μέσος · ὅς δέ ἴσος , ἐν δύο ὁ νέμω καί μερίζω πρᾶγμα καί ὁ πρός ὅς νέμω ἄνθρωπος · ὅς δέ Δίκαιος , τις καί πρός τις . ὁ δέ τις καί πρός τις ἐκ παράλληλος κεῖμαι αὐτός σημαίνω · πρός ἄλλος γάρ ὁ Δίκαιος καί ὁ δικαιοσύνη , ὡς εἴρω , δύναμαι . ὁ δέ ὁ δέ ἴσος , ἐν δύο δύο λέγω ὁ τε διανέμω πρᾶγμα καί πάλιν ὁ πρός ὅς διανέμω . ἢ γάρ ὅδε καί ὅδε πρός ὅς δίδωμι * * οἷος εἰμί τυγχάνω ὁ νόμισμα ἢ ὁ οἰκόπεδον ἢ γῆ , οἷος ὅς καί ὅς νόμισμα ὁ πενταμέδιμνος καί πενταμέδιμνος γῆ . λέγω γάρ ἐν ὁ πολιτεία καί τοιοῦτος ἰσότης , λέγω καί ὁ εἴρω · ὁ γάρ κατά ἄξιος δίδωμι τις ἴσος ἐκεῖνος εἰμί . ἐπεί γάρ ἴσος εἰμί κατά ὁ γεωμέτρης ὁ προσαρμόζω καί μήτε ὑπερέχω μήτε εἰμί ἐλλείπω , εἰμί εἰμί ὁ Ἀχιλλεύς διπλάσιος ὁ Αἴας , δίδωμι δέ ὁ μέν Ἀχιλλεύς νόμισμα ὁ ὁ δέ Αἴας δ , ὁ κατά ἄξιος λαμβάνω ἕκαστος ὁ ἴσος ἑαυτοῦ λαμβάνω · κεῖμαι γάρ ὁ Ἀχιλλεύς μήτε πλείων ὁ ὁ μήτε μικρός λαμβάνω ἄξιος εἰμί , ὁμοίως καί ὁ Αἴας . Ἀνάγκη ἄρα ὁ Δίκαιος ἐν μικρός εἰμί τέσσαρες . | ἐπεί γάρ ὁ διανομή πρός ὁ κοινωνέω ὁ αὐτός πολιτεία γίγνομαι , ἀνάγκη ὁ Δίκαιος ἐν μικρός τέσσαρες εἰμί . ἢ γάρ ἴσος εἰμί ὁ γεωργός ὁ στρατιώτης καί πάλιν ὁ βουλή ὁ δῆμος , καί εἰμί ἐκεῖνος δύο καί οὗτος δύο , ἢ ἀγαθός ὁ γεωργός ὡς πλείων ὠφελέω ὁ πόλις , χείρων δέ ὁ στρατιώτης ὡς κακός , καί πάλιν δύο εἰμί ὡς ἀγαθός καί χείρων · ὁμοίως καί ἐπί ὁ βουλή καί ὁ δῆμος . ὁμοίως καί ὁ δίδωμι ὁ γεωργός ἢ ἴσος εἰμί ὁ δίδωμι πρός ὁ στρατιώτης , καί εἰμί δύο , ἢ ὁ μέν πλείων ὁ δέ μικρός , καί οὕτως πάλιν δύο εἰμί . ἐπεί οὖν ὅς ἄνθρωπος Δίκαιος τυγχάνω ὁ χρῆμα δίδωμι δύο εἰμί καί ὁ δίδωμι δύο , ἀνάγκη ὁ Δίκαιος ἐν τέσσαρες εἰμί , ἄνθρωπος μέν δύο ἢ ὁ ἀριθμός ἢ ὁ εἶδος καί πρᾶγμα ὡσαύτως δύο . ὁ μέν οὖν λέγω αὐτός εἰμί · ὁ δέ λέξις ὁ καί ἐν ὅς ὁ πρᾶγμα , δύο , ὑπερβατός ἀναγνωστέον · καί ὁ πρᾶγμα ἐν ὅς , δύο . εἰμί δέ εἄν σαφής , εἰμί ἀντί δοτικός πτῶσις ὁ πληθυντικός κατά γενικός ὁ πληθυντικός εἰμί γράφω . εἰμί δέ ὅς λέγω · καί ὁ πρᾶγμα ὅς τουτέστιν ὅς ὁ διανομή , δύο εἰμί , καί ὁ αὐτός ἰσότης καί ὁ αὐτός πρέπω ἔχω καί ὁ ἄνθρωπος καί ὁ πρᾶγμα . οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ ὅς καί ἐν ὅς , λέγω ὅς ὁ ἄνθρωπος , ἐν ὅς δέ ὁ πρᾶγμα . ὡς γάρ ὁ ἄνθρωπος ἔχω πρός ἀλλήλων , καί ὁ ὅς δίδωμι ἔχω , καί ὡς αὐτός , οὗτος ἐκεῖνος . ὡς γάρ ἐκεῖνος ἔχω ὁ ἐν ὅς , ἤτοι ὡς γάρ ὁ ἄνθρωπος ἔχω πρός ἀλλήλων , οὗτος ἐκεῖνος ἔχω , ὁ χρῆμα δηλονότι . δύναμαι ὁ ὡς γάρ ἐκεῖνος ἔχω ὁ ἐν ὅς εἴρω περί ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ ἐκεῖνος ἔχω περί ὁ πολίτης . ὅταν μέν οὖν οὗτος γίγνομαι ὁ διανομή , καί ἕκαστος ὁ ἴσος καί ἁρμόζω αὐτός ἔχω , εἰρηνεύω ὁ πόλις · ὅταν δέ ὁ ἄνισος ἴσος ἔχω ἢ ὁ ἀγαθός μικρός ὁ δέ χείρων πλείων ἔχω καί νέμω , τότε μάχη καί ἔγκλημα καί στάσις κατά ἀλλήλων . ἔτι ἐκ ὁ κατά ἄξιος οὗτος δῆλος . εἶπον ὅτι Δίκαιος διανομή εἰμί , ὅταν γίγνομαι ὁ δίδωμι ὡς ἐκεῖνος πρός ὅς δίδωμι ( οὗτος δέ εἰμί ἀναλογία γεωμετρικός ) ὅτι , φημί , ἀναλογία εἰμί οὗτος , δῆλος ἐκ ὁ κατά ἄξιος . εἰμί γάρ Δίκαιος ὁ κατά ἄξιος , ὁ δέ κατά ἄξιος ἀνάλογος , ὁ Δίκαιος ἄρα ἀνάλογος . καί ὁ μέν μικρός πρότασις ὁ λέγω δίκαιος εἰμί ὁ κατά ἄξιος δηλόω διά ὁ ὁ γάρ Δίκαιος ἐν ὁ διανομή ὁμολογέω πᾶς κατά ἄξιος τις δήω εἰμί · ὁ δέ μείζων ὁ λέγω ὁ κατά ἄξιος ἀνάλογος καί ὁ συμπέρασμα παρίημι . ἔθος δέ αὐτός σχεδόν πανταχοῦ οὗτος ποιέω . ὁ μέντοι ἄξιος οὖον ὁ αὐτός λέγω πᾶς . μέτρον , φημί , καί ὅρος ὁ ἄξιος καί ὁ ἰσότης οὖον ὁ αὐτός πᾶς τίθημι , ἀλλά ὁ μέν δημοκρατικός ὁ ἐλευθερία μετρέω ὁ ἄξιος καί ὁ ἴσος , καί ἴσος φημί πᾶς ὁ ἐλεύθερος , ἄν ὁ μέν , εἰμί τυγχάνω , Θεμιστοκλῆς ἢ Περικλῆς τυγχάνω εἰμί , ὁ δέ σκυτεύς ἢ βυρσοδέψης , καί δήω φημί ἐν ὁ διανομή ὁ στρατηγικός Περικλῆς μή πλέω τίς λαμβάνω ὁ σκυτεύς , ἀλλά ὁ ἴσος · οἷος εἰμί νόμισμα εἷς δίδωμι ὁ σκυτεύς , καί ὁ Θεμιστοκλῆς εἷς δίδωμι δεῖ , ὅτι ἀμφότερος ἐλεύθερος καί ἴσος · ὁ γάρ αὐτός ἄξιος μετέχω ὁ ἐλευθεριότης . ὁ μέν οὖν δημοκρατικός ἐλευθερία , ὡς εἴρω . κρίνω ὁ ἰσότης , ὁ δέ ὀλιγαρχικός πλοῦτος , ἐκεῖνος λέγω ἴσος καί ἴσος δήω ἔχω καί νέμω , ὅσος ὁ οὐσία ἴσος , ὅς δέ μικρός , ἄνισος καί μικρός ἐκεῖνος , ὥστε καί ὁ δίδωμι αὐτός μικρός δήω εἰμί . ὁ δέ ἀριστοκρατικός ἀρετή κρίνω ὁ ἴσος καί φημί πᾶς ὁ σπουδαῖος ἴσος εἰμί , κἀν ὁ μέν αὐτός ἵημι πλούσιος , ὁ δέ ἐνδεής . ὁ δέ κρίνω ὁ ἰσότης ὁ εὐγένεια καί ὁ τοιοῦτος πᾶς ἴσος φημί . εἰμί δή οὗτος οὕτως ἔχω , οὖον ὁ αὐτός ἴσος τε καί Δίκαιος ἐν πᾶς ὁ πολιτεία εἰμί . εἴρω δέ περί οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ πολιτεία καί πολύς καί καλός . ὁ γάρ ἀνάλογος οὖον μόνος εἰμί μοναδικός ἀριθμός ἴδιος , ἀλλά ὅλως ἀριθμός . μοναδικός ἀριθμός λέγω ὅς ἀριθμέω , οἷος ὁ δεκάς , ὅς ἀριθμέω ὁ δέκα ἵππος ἢ ὁ δέκα ἀνήρ , ὅς καί κύριος ἀριθμός λέγω , ὁμοίως καί ὁ πεντάς καί εἰκοσάς καί ὁ ἄλλος ἀριθμός . ὅλως δέ ἀριθμός λέγω ὁ ἀριθμητής , οἷος ὁ δέκα βοῦς ἢ ἄνθρωπος ἢ ὁ πέντε ἵππος ἢ ὄνος . ἀναλογία γάρ , φημί , οὖον μόνος εἰμί ὁ ἐκ μόνος σύγκειμαι καί ὡς μέτρον λαμβάνω ἀριθμός , ἀλλά καί ὁ ἀριθμητής ἢ καί ἀριθμέω . ὡς γάρ ἐπί ὁ ὡς μέτρον ἀριθμός εἰμί τις ἀναλογία , ὡς ὁ ὁ πρός ὁ δ , ὡς ὁ ( ?? ) πρός ὁ ( ?? ) οὕτως εἰμί καί ἐπί ἀριθμός . καί γάρ καί ἐν οὗτος ἀναλογία εἰμί · ἔχω γάρ ἀριθμός · δεῖ γάρ ἵνα ἀναλογία τις ὁ , ἀριθμός τις εἰμί . καί ὁράω πῶς · φημί γάρ , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ σκυτεύς , ὁ ἔργον ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ ὁ σκυτεύς . εἰμί δέ ὁ οἰκοδόμος δεκαπλασίων ὁ σκυτεύς · καί ὁ οἰκίον ἄρα ὁ ὑπόδημα , οἷος δέκα νόμισμα ὁ οἰκίον εἰμί τυγχάνω ἄξιος , τοιοῦτος εἷς ἄξιος ὁ ὑπόδημα . ὁράω ὅπως δήω ἀριθμός εἰς ὁ γίγνομαι ἀναλογία . ὅς τε γάρ ἀναλογία λόγος Ἰσότης εἰμί καί ἐν τέσσαρες λαγχάνω ἱστός . ὁ Ἰσότης ἀντί ὁ ὁμοιότης · ἀναλογία γάρ εἰμί λόγος ὁμοιότης . καί ἐπεί ἀναλογία εἰμί λόγος ὁμοιότης , ὁ δέ ὅμοιος τις ὅμοιος , ἀνάγκη ὁ ὅμοιος ( ?? ) τοὐλάχιστον εἰμί · ὥστε καί ὁ ἀνάλογος λόγος ἀνάγκη ( ?? ) εἰμί τοὐλάχιστον . πάλιν ἐπεί λόγος εἰμί δύο μέγεθος ἢ δύο ἀριθμός πρός ἀλλήλων ποιός σχέσις , ἀνάγκη ὁ λόγος ἐκ δύο εἰμί . ἐπεί οὖν ὁ ἀναλογία ( ?? ) λόγος τοὐλάχιστον ὁμοιότης εἰμί , ἕκαστος δέ ὁ λόγος ἐκ δύο τις εἰμί , ἀνάγκη ὁ ἀναλογία ἐν τέσσαρες μικρός εἰμί . ἀναλογία δέ ἐκ Β λόγος εἰμί ὅδε · ὡς ὁ ὁ πρός ὁ δ , ὁ ἓξ πρός ὁ ( ?? ) † καί οὗτος ἢ οὗτος ὁ λόγος ἐκ ὁ ( ?? ) πρός 7 . εἰμί οὖν λόγος μέν Β , τέσσαρες δέ μόριον , ὁ ὁ ὁ ὅτι ὁ ( ?? ) καί ὁ 7 . εἰμί δέ καί ] διαιρέω ὁ ἀναλογία οὗτος . καί οὖον μόνος ὁ διαιρέω ἐν τέσσαρες θεωρέω , ἀλλά καί ὁ συνεχής , ὡς ὁ ὁ πρός ὁ ὅς , ὁ δ πρός ὁ Β . δίς οὖν εἴρω ὁ δ · ὥστε εἰμί τίθημι δίς ὁ ( ?? ) τέσσαρες εἰμί ὁ ὅρος , ὀκτώ , τέσσαρες καί πάλιν τέσσαρες , δύο . ὁ μέν οὖν λέγω , οὗτος εἰμί . ὁ δέ ὁ λέξις ὁ οἷος ὡς ὁ ὁ πρῶτος πρός ὁ ὁ δύο τοιοῦτος εἰμί · ὡς ὁ ὁ πρῶτος ὁράω σχέσις ὁ ὀκτώ πρός ὁ δύο ὁ δ , οὕτως ὁ ὁ δύο ὁ δ πρός ὁ ὁ τρίτος ὁ Β . ὥστε εἄν ὁ ὁ Β τίθημι δίς . ἤτοι ὥστε ἄν ὁ δύο τίθημι δίς , τέσσαρες εἰμί . εἰμί δέ καί ὁ Δίκαιος ἐν τέσσαρες μικρός . ὅς συνάγω διά οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ διανεμητικός Δίκαιος καί ὁ τοιοῦτος δικαιοσύνη ἀνάλογος εἰμί , καί ἀναλογία γεωμετρικός . εἰμί δέ ἄν ὁ συλλογισμός τοιοῦτος · ὁ διανεμητικός Δίκαιος ἐν τετράς εἰμί , Β ἡγέομαι καί Β ἕπομαι · ὁ ἐν τέσσαρες τοιοῦτος γεωμετρικός ἀναλογία εἰμί · ὁ διανεμητικός ἄρα Δίκαιος ἐν γεωμετρικός ἀναλογία εἰμί , ἢ εἰμί βούλομαι γεωμετρικός ἀναλογία εἰμί . ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος συλλογισμός αὐτός οὖον τίθημι · αἰνίζω δέ ὁ μικρός πρότασις ὁ ὁ διανεμητικός Δίκαιος ἐν τετράς εἰμί , Β ἡγέομαι καί ( ?? ) ἕπομαι , διά ὁ εἰμί δέ καί ὁ Δίκαιος ἐν τέσσαρες μικρός , καί ὁ λόγος ὁ αὐτός · διαιρέω γάρ ὁμοίως . ὁ γάρ διαιρέω ὁμοίως 65r αὐτός εἰμί ὁ ὡς γάρ ἐν ὁ ἄνθρωπος πρός ὅς γίγνομαι ὁ διανομή , εἰμί ἡγέομαι καί ἕπω , οἷος ὁ μέν Ἀχιλλεύς ἡγέομαι ὁ δέ Αἴας ἕπω , οὗτος καί ἐν ὁ χρῆμα , ὅς ὁ διανομή , εἰμί ἡγέομαι καί ἕπω , καί ὁ λόγος ὁ αὐτός , ἤτοι καί ὅς λόγος ἔχω ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ Αἴας , ὁ αὐτός καί ὁ ὁ Ἀχιλλεύς δίδωμι πρός ὁ ὁ Αἴας . ὁ δέ ὅς τε καί ὅς , ὅς μέν λέγω ὁ Ἀχιλλεύς καί Αἴας , ὁ δέ ὁ χρῆμα . εἰμί ἄρα ὡς ὁ ὅς ὅρος πρός ὁ Β , οὕτως ὁ ( ?? ) πρός ὁ δ , καί ἐναλλάξ . εἰμί πρῶτος ὅρος ὁ Ἀχιλλεύς , δύο ὁ Αἴας , καί κεῖμαι ὁ Ἀχιλλεύς διπλάσιος ὁ Αἴας , ἵστημι δέ καί τρίτος ὅρος νόμισμα ὁ , τέταρτος δέ νόμισμα δ · εἰμί ἄρα ὡς ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ Αἴας διπλόος - σίον δέ ) οὗτος ὁ ὁ νόμισμα πρός ὁ δ , καί ἐναλλάξ , ὡς ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ δίδωμι αὐτός ὁ νόμισμα , οὕτως ὁ Αἴας πρός ὁ δ ὁ δίδωμι αὐτός . ἐναλλάξ γάρ κατά ὁ γεωμέτρης εἰμί λῆψις ὁ ἡγέομαι πρός ὁ ἡγέομαι ὡς ἕπομαι , καί ὁ ἕπομαι ὡς ἡγέομαι πρός ὁ ἕπω . λέγω δέ ἡγέομαι ὁ πρῶτος ὅρος , οἷος ὁ Ἀχιλλεύς , ἕπω δέ ὁ Αἴας ὁ δύο , καί πάλιν ἡγέομαι ὁ τρίτος ὅρος , οἷος ὁ ὁ νόμισμα , καί ἕπω ὁ δ νόμισμα . ὅταν οὖν λέγω τις , ὡς ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ Αἴας , οὕτως ὁ ὁ πρός ὁ δ , λαμβάνω ἡγέομαι ὁ Ἀχιλλεύς , ὁμοίως ἡγέομαι καί ὁ ὁ νόμισμα , ἕπομαι δέ ὁ Αἴας καί ὁ δ νόμισμα . ὅταν δέ λέγω καί ὡς ὁ Ἀχιλλεύς ἄρα πρός ὁ ὁ , ὁ Αἴας πρός ὁ δ , ἐναλλάξ λέγω · ἐναλλάσσω γάρ καί ποιέω ὁ μέν ἡγέομαι · μένω ὁ ( ?? ) ἕπω , ὁ δέ ἕπω ὁ Αἴας ἡγέομαι . καί οὗτος εἰμί ὁ Δίκαιος διανομεύς καί ὁ κατά λόγος γεωμετρικός ἀναλογία , ὁ συνδυάζω καί συζεύγνυμι ὁ πρέπω καί ἁρμόζω ἕκαστος ὁ ἄνθρωπος δῶρον , καί γίγνομαι ὡς ἔχω ὁ ἄνθρωπος πρός ὁ ἄνθρωπος , οὗτος καί ὁ ὅλος πρός ὁ ὅλος , τουτέστιν οὗτος καί ὁ ἄνθρωπος μετά ὁ δίδωμι αὐτός πρός ὁ ἄνθρωπος μετά ὁ δίδωμι ἐκεῖνος . οἷος εἰμί εἰμί ὁ Ἀχιλλεύς ὁ Αἴας διπλάσιος , δεῖ μετά ὁ διανομή καί ὁ Ἀχιλλεύς μετά ὁ δίδωμι αὐτός νόμισμα διπλασίων εἰμί ὁ Αἴας σύν ὁ νόμισμα ὁ Αἴας . οὗτος δέ δῆλος εἰμί ἐπί ἀριθμός . ἵστημι ὁ Ἀχιλλεύς ὁ ὁ ἀριθμός , ὁ δέ Αἴας ὁ δ , ὁ δίδωμι ὁ Ἀχιλλεύς νομιειμι σματα ( ?? ) ὁ δέ ὁ Αἴας ( ?? ) εἰμί οὖν , ὡς ὁ ὁ ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ δ ὁ Αἴας , οὗτος ὁ ( ?? ) νόμισμα πρός ὁ ( ?? ) ἐν διπλασίων γάρ λόγος καί ὁ ὀκτώ πρός ὁ ὁ καί ὁ ( ?? ) πρός ὁ ( ?? ) καί ἐναλλάξ ὡς οὐ Ἀχιλλεύς ὁ ὁ πρός ὁ ( ?? ) νόμισμα , οὕτως ὁ Αἴας ὁ δ πρός ὁ ( ?? ) νόμισμα ὁ . ἐν ἐπίτριτος γάρ λόγος · καί γάρ καί ὁ ὁ ὁ ( ?? ) ἐπίτριτος καί ὁ δ ὁ ( ?? ) καί ὡς ἄρα εἷς πρός εἷς , ἤτοι Ἀχιλλεύς πρός Αἴας , οὗτος καί ὁ ὅλος , ἤτοι ὁμοῦ ὁ Β ὁ Ἀχιλλεύς καί ὁ ( ?? ) νόμισμα , πρός ὁ ὅλος , ἤτοι ὁ Αἴας καί ὁ 7 νόμισμα . εἰμί δέ ὁ Ἀχιλλεύς ὁ καί ὁ νόμισμα αὐτός ( ?? ) ( ?? ) δέ καί ὁ ἴδη · ἀλλά καί ὁ Αἴας δ , καί ὁ νόμισμα ὁ Αἴας ( ?? ) τρεῖς δέ καί δ ζ . ὡς ἄρα ὁ Ἀχιλλεύς ὁ ὁ πρός ὁ Αἴας ὁ δ , οὗτος ὁ ὅλος ὁ Ἀχιλλεύς καί ὁ νόμισμα αὐτός , ὅσπερ εἰμί ἴδη πρός ὁ Αἴας καί ὁ αὐτός , ὅς εἰμί ζ · ἐν διπλασίων γάρ λόγος καί ὁ ὁ ὁ ὁ καί ὁ ὁ καί ( ?? ) ὁ δ καί ( ?? ) ἄν οὖν οὗτος συζεύγνυμι καί συντίθημι , ὡς εἰμί ὡς ὁ ἡγέομαι πρός ὁ ἕπω , οὗτος καί ὁ ὅλος ἤτοι ὁ Β ἡγέομαι πρός ὁ Β ἕπομαι , Δίκαιος εἰμί ὁ διανομή · γίγνομαι γάρ κατά ὁ γεωμετρικός ἀναλογία . ὁ ἄρα ὁ ὅς ὁράω ὁ τρίτος . πρώϊος ὅρος καί τρίτος ὁ Β ἡγέομαι λέγω , ὁ Ἀχιλλεύς καί ὁ δίδωμι αὐτός ( ?? ) νόμισμα , δύο δέ καί τέταρτος ὁ Β ἕπομαι , ὁ Αἴας καί ὁ ( ?? ) ὁ δίδωμι αὐτός νόμισμα . καί εἰμί ὁ τοιοῦτος σύζευξις ὁ ἐν διανομή Δίκαιος καί ὁ μέσος ὁ πλείων καί μικρός , ὅς πλείων καί μικρός παρά ὁ ἀνάλογος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ Δίκαιος ἀνάλογος , ὁ πλέω δηλονότι καί μικρός ἄδικος εἰμί παρά ὁ ἀνάλογος εἰμί , ἤτοι ἕτερος ὁ ἀνάλογος καί ὁ Δίκαιος εἰμί . εἶπον δέ ὅτι ὁ Δίκαιος μέσος , συνάγω οὗτος διά συλλογισμός λέγω ὁ μέν γάρ ἀνάλογος μέσος , ὁ δέ Δίκαιος ἀνάλογος · ὁ Δίκαιος ἄρα μέσος . ἀλλά πόθεν δῆλος ὅτι ὁ ἀνάλογος μέσος ; ἢ ὅτι ὁ μέν ἀνάλογος ἴσος , ὁ δέ ἴσος μέσος · ὁ ἀνάλογος ἄρα μέσος . καλέω δέ , φημί , ὁ τοιοῦτος ἀναλογία ὁ μαθηματικός γεωμετρικός , ὅτι ὅσπερ συμβαίνω ἐπί ἐκεῖνος , οὗτος καί ἐπί ὁ τοιοῦτος ἀναλογία · συμβαίνω δέ ἐπί ἐκεῖνος ὁ ὡς ὁ ἡγέομαι πρός ὁ ἕπω , καί ὁ ὅλος πρός ὁ ὅλος . εἰμί δέ οὖον συνεχής ὁ τοιοῦτος ἀναλογία · οὖον γάρ γίγνομαι εἷς ἀριθμός ὅρος ὅς καί ὅς . Ζεύς μέν ὁ μακρός ἢ δίχρονος ἢ ὡς ἄν τις ἐθέλω λέγω φωνήεις δηλόω ὁ ἄνθρωπος , οἶς δίδωμι ὁ νόμισμα ἢ ὅς ἄν εἰμί ὁ δίδωμι , διά δέ ὁ βραχύς φωνήεις δηλόω ὁ δίδωμι πρᾶγμα . λέγω οὖν ὅτι ὁ τοιοῦτος ἀναλογία οὐ εἰμί συνεχής ἀλλά διαιρέω . ἐπεί γάρ Β εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὅς ὁ διανομή γίγνομαι ὁ πρᾶγμα , καί ( ?? ) ὁ νέμω καί μερίζω πρᾶγμα , καί ἀδύνατος εἷς κατά ἀριθμός ἵημι καί αὐτός ὁ ἄνθρωπος καί ὁ πρᾶγμα ὁ νέμω αὐτός , ἀνάγκη διαιρέω ὁ ὅρος ἀπό ἀλλήλων καί γίγνομαι ( ?? ) μέν ἄνθρωπος , ( ?? ) δέ πρᾶγμα . πῶς γάρ δυνατός ὁ ἄνθρωπος , ὅς ὁ πρᾶγμα νέμω , ἄνθρωπος εἰμί πρᾶγμα γίγνομαι , ἢ ἴσος ἢ ἄνισος ὁ πρᾶγμα λαμβάνω κατά ἀλήθεια . ὁ μέν οὖν Δίκαιος οὗτος εἰμί ὁ ἀνάλογος , ὁ δέ ἄδικος ὁ παρά ὁ ἀνάλογος , ὅς γίγνομαι ὅταν μή τηρέω ὁ προερέω Ἰσότης , ἀλλά ὁ μέν ὑπερέχω ὁ ἄξιος μικρός , ὁ δέ ἐλλείπω πλέω ἔχω . καί εἰμί ὁ ἄδικος καί ὁ παρά ὁ ἴσος · εἰμί γάρ Ἰσότης ὁ ἀναλογία , ὁ ἔξω ὁ ἀναλογία καί ὁ ἰσότης ἄνισος . ἄνισος δέ ἐν ὅς ὁ μέν εἰμί πλέω ὁ ἄξιος , ὁ δέ μικρός . καί οὗτος δῆλος καί ἐπί ὁ ἔργον · ἄδικος γάρ λέγω ὁ ὁ πλέω ὁ ἄξιος ἔχω , ἀδικέω δέ ὁ ὁ μικρός . οὐ ἀεί δέ ὁ ἄδικος , ὡς καί πρότερος εἴρω , ὁ πλέω αἱρέω , ἀλλά ἐπί ὁ ἀγαθός ἀεί ὁ πλέω σπεύδω λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ κακός ὁ μικρός . ἐπεί γάρ ὁ μικρός κακός πρός ὁ μείζων κακός συγκρίνω ἀγαθός πως δοκέω , αἱρέω ὁ μικρός κακός ὡς ἀγαθός ὑπεροχή . ὁ μέν οὖν λέγω οὗτος · ἐν δέ ὁ λέγω ὁ καί ὁ μᾶλλον μείζων ὁ λέγω εἰμί ὅτι καί ὁ μᾶλλον αἱρετός μείζων ἀγαθός εἰμί . ὁ δέ λοιπός εἶδος ὁ διορθωτικός ὅς γίγνομαι ἐν ὁ συνάλλαγμα καί ὁ ἀεκούσιος καί ἑκούσιος . πληρόω ὁ περί ὁ ἐν διανομή Δίκαιος λόγος λέγω καί περί ὁ διορθωτικός Δίκαιος . ἰστέον δέ ὅτι συνάλλαγμα ὁ παλαιός καλέω οὖον μόνος ὁ ἑκών συντίθημι πρός ἀλλήλων ποιέω , ἀλλά καί ὁ ὑπό ὁ νόμος διαγορεύω καί κελεύω , κατά ὁ χρή ζῶ τε καί συναλλάσσω · καί τάχα κτάομαι οὗτος συνάλλαγμα λέγω , καθό πρός ἕτερος ἔχω ὁ ὕπαρξις , οὖον κατά ὁ ἑκούσιος . οὐδείς γάρ μοιχεύω κτάομαι συνάλλαγμα ὁ ὁ μοιχεύω ἀνήρ , οὐδέ ὁ ἱεροσυλέω ἱεροσυλέω κατά συνάλλαγμα ἢ ὁ ὑβρίζω ὑβρίζω . καί εἴρω2 ἐγώ πρότερος ἐπί πλέω περί | οὗτος , καί οὖον δεῖ πάλιν μηκύνω . ὁ μέν γάρ διανεμητικός Δίκαιος ὁ κοινός . καίω καί φημί ὅτι ὁ διανεμητικός δίκαιος εἰμί περί ὁ διανομή ὁ κοινός ὁ πολίτης , γίγνομαι κατά ὁ γεωμετρικός , ὡς δείκνυμι , ἀναλογία . ἄν γάρ χρῆμα εἰμί ἄν γῆ κἀν ἄλλος τίς ὁ διανέμω , πάντως κατά ὁ αὐτός λόγος διαιρέω , κατά ὅς καί προσπορίζω · ὁ μέν γάρ πλείων εἰς οὗτος συντελέω πλείων δίδωμι , ὁ δέ μικρός μικρός , εἰμί μέλλω ὁ διανομή Δίκαιος εἰμί . καί κατά ὁ λόγος ὁ κατά ὁ συντέλεια ἰσότης ὁ ὑπεροχή καί ὁ ἔλλειψις ὁ νέμω . ὡς γάρ ἔχω ὁ εἰσφέρω πρός ὁ κοινός , οὕτως εἰμί καί ὁ δίδωμι πρός ὁ εἰσφέρω . ὁ δέ ἐν ὁ συνάλλαγμα Δίκαιος εἰμί μέν ἴσος τίς . ὁ δέ τίς πρόσκειμαι δηλωτικός εἰμί ὁ ἄλλος τίς παρά ὁ ἐν διανομή Δίκαιος καί ἴσος , καί εἰμί ὁ τοιοῦτος Δίκαιος κατά ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία . εἰμί δέ ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία , ὅς ἐγώ εἴρω πρότερος , ἐν ἰσότης κατά ἀριθμός ἢ ποσός , ἀλλά οὖον ὁ κατά ἀναλογία ἰσότης . ὅστις ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία ὅπως γίγνομαι , ἐπάγω λέγω ὅτι ὁ νομοθέτης ἢ ὁ δικαστής οὖον ὁ ἀναλογία , ὅς ἔχω ὁ ἀδικέω πρός ὁ ἀδικέω ἐξετάζω ὁ ἐπανόρθωσις ὁ ἀδίκημα ἐπάγω · οὖον γάρ ἐξετάζω , εἰμί εὐγενής ἢ σοφός ἢ σπουδαῖος ὁ φαῦλος ὁ ἀδικέω , ἢ πάλιν ὁ ἀδικέω πότερος φαῦλος ἢ σπουδαῖος εἰμί ἤ τίς τοιοῦτος · οὐδείς οὖν τοιοῦτος ἐπιζητέω , ἀλλά ὡς ἴσος λαμβάνω σκοπέω , εἰμί ὁ μέν ἀδικέω ὁ δέ ἀδικέω , καί τίς καί ποῖος ὁ κατά ὁ βλάβη διαφορά , καί ὁ ἀνισότης ὁ γίγνομαι κατά ὁ ὁ βλάβη διαφορά ἐπανορθόω πειράω καί εἰς ἰσότης ἁπλόος ἐπανάγω σπουδάζω , καί οὖον κατά ὁ ἀναλογία ὁ ὑπόκειμαι εἰς κρίσις πρόσωπον . χράω δή οὖν ὡς ἴσος ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω ἢ ὁ βλάπτω καί βλάπτω . ἰστέον δέ ὅτι ὁ ἀδικία καί βλάβη ὁ Ἀριστοτέλης λέγω ἄν ὁ πλατωνικός ἀδικέω μέν λέγω ὁ ὁ ψυχή κακύνω , βλάπτω δέ ὁ εἰς σῶμα ἢ χρῆμα . διά οὗτος καί Σωκράτης κατηγορέω λέγω “ Σωκράτης Ἀθηναῖος βλάπτω μέν δύναμαι , ἀδικέω δέ οὖον δύναμαι ” , τουτέστι φονεύω μέν δύναμαι , κακύνω δέ ἐγώ ὁ ψυχή οὖον δύναμαι . ὅτι δέ ὁ νομοθέτης οὖον πρός ποιότης πρόσωπον βλέπω ἢ ὁ δικαστής ὁ μέν νομοθετέω ὁ δέ δικάζω , δῆλος ἐκ ὁ μή γράφω τέως ὁ νομοθέτης ὅτι ὁ ὑβρίζω εὐγενής ἢ σπουδαῖος ἄρχω ζημιόω πλείων ζημία ἢ τύπτω πλείων πληγάς , ὁ δέ φαῦλος ἄρχω ἢ οὐ εὐγενής ὑβρίζω μικρός ζημιόω ἢ μέτριος κολάζω . ἀλλά ἀπλόος καί καθόλου γράφω ὅτι ὁ ὁ ἄρχω ὑβρίζω ζημιόω μνᾶ δέκα ἢ ὁ πόλις διώκω . ἐπεί ἐν οὐ ἄλλος ἄνω πρόστιμον οἷος πλέω ἄνω ὁρίζω ἐπί ὁ εὐγενής ἢ σπουδαῖος ἄρχω , ἕτερος δέ οἷος μικρός ἐπί ὁ ἢ οὖον σπουδαῖος , δῆλος ὡς ἴσος πᾶς ὁ ἀδικέω καί ὁ ἀδικέω λαμβάνω , βλέπω δέ πρός μόνος ὁ ὁ βλάβος διαφορά · εἰμί μέν γάρ ἔτι ὁ βλάβη μέγας , καί εὐθύνω καί πρόστιμον γίγνομαι μέγας , εἰμί δέ μικρός , καί ὁ εὐθύνω καί ὁ πρόστιμον κατά ἐκεῖνος ἐνεργέω . ὥστε ὁ ἄδικος οὗτος ἄνισος εἰμί ἰσάζω πειράω ὁ δικαστής . ὡς ἐπί Β ἴσος ἀριθμός , οἷος ὁ ( ?? ) καί ὁ , ἄν τις ἀπό ὁ εἷς ἀφαιρέω εἷς δυάς καί προωθέω ὁ ἔς , ἄνισος ἀπεργάζομαι ὁ ἀριθμός ( γίγνομαι γάρ ὁ μέν ὅς προστίθημι ὁ δυάς ( ?? ) ὁ δέ ἀπό ὅς ( ?? ) οὕτως συμβαίνω γίγνομαι καί ἐπί ὁ ὑβρίζω καί ὑβρίζω · ὁ μέν γάρ ὑβρίζω οἷος κερδαίνω καί μείζων γίγνομαι , ὁ δέ ὑβρίζω οἷος ζημιόω καί ἐλασσόω , καί πρό ὅς ὕβρις ἴσος εἰμί γίγνομαι ἄνισος μετά ὁ ὕβρις . οὗτος ὁ ἄνισος πειράω ὁ δικαστής ἰσάζω · λαμβάνω γάρ ἀπό ὁ ὑβρίζω πρᾶγμα τίς καί δίδωμι ὁ ὑβρίζω , ἢ ἀντί ὁ ζημία πληγάς ἐπιτίθημι ὁ ὑβριστής . καί γάρ ὅταν ὁ μέν πλήσσω ὁ δέ πατάσσω ἢ κτείνω ὁ δέ ἀποθνῄσκω , διαιρέω ὁ πάθος . ἐπεί ὁ ἐπί ζημία χρῆμα ἀνισότης φανερός εἰμί καί ὁ πλεονεξία ὁ ἐπί οὗτος δῆλος , καί ῥάιος ἕννυμι γιγνώσκω πόσος ὑπερέχω ὁ ἀδικέω ὁ ἀδικέω , ἐπί δέ ὁ εἰς ὕβρις καί βία οὖον πάνυ τίς εἰμί ὁ πλεονεξία Διάδηλος , δείκνυμι , πῶς καί ἐπί οὗτος ὁ κατά διόρθωσις ἴσος γίγνομαι . εἄν γάρ ὁ μείς , φημί , πλήσσω ὁ δέ πλήσσω , καί κατά οὗτος ὁ ἀδικία καί ὁ ἀνισότης γίγνομαι , διαιρέω καί ἐν οὗτος ὁ ἰός πάθος πάθος καί ὁ πρᾶξις καί ὁ ἔργον ὁ ποιέω , τουτέστι ὁ πλήσσω , εἰς ἀνία σός , καί ἔχω ὁ μέν πλήσσω πλέω , ὁ δέ πλήσσω μικρός , ἢ ὁ μήν πλήσσω γίγνομαι οἷος μείζων , ὁ δέ πλήσσω οἷος μικρός . οὗτος οηʹ ὁ ἀνισότης πειράω ἰσάζω ὁ δικαστής ὁ ζημία ὅς ἐπιτίθημι ὁ ἀδικέω . γίγνομαι δέ οὗτος οὕτως · τιμάω ὁ πληγάς ὁ δικαστής νόμισμα εἰμί τυγχάνω δ , εἶτα λέγω πρός ὁ πλήσσω καί κατά οὗτος πλεονεκτέω ὧδε · ἴσος Ὀνᾶς πρότερος σύ καί ὅς πατάσσω , νῦν δέ μετά ὁ πληγή ἄνισος εὑρίσκω , σύ μέν κερδαίνω καί οὗτος εἶπον καί ποιέω ἰσάζω καί ποιέω οἷος εἰμί πρότερος . λέγω γάρ ὡς ἁπλόος εἶπον ἐπί ὁ τοιοῦτος , κἀν εἰμί μή τις οἰκέω ὄνομα δοκέω . ἐπεί ὁ κέρδος καί ὁ ζημία ἐπί χρῆμα μόνος δοκέω λέγω καί ἐπί κτῆμα , καί ὁ μέν πλέω ἐπί οὗτος προσκτάομαι κερδαίνω , ὁ δέ μικρός ἔχω ζημιόω λέγω , ἐπισημαίνω οὗτος λέγω ὅτι κύριος καί ἁπλόος καί ἐπί οὗτος , ἤτοι ὁ ὕβρις καί ὁ πληγή καί ὁ φόνος , ὁ κέρδος καί ὁ ζημία λέγω , καί οὐ ἐπί μόνος ὁ εἰς χρῆμα ὑπεροχή καί ἔλλειψις , ἄν μή δοκέω τις οἰκεῖος ὄνομα κεῖμαι ὁ κέρδος καί ὁ ζημία ἐπί ὁ ὕβρις καί ὁ φόνος · οἰκεῖος γάρ καί ἐπί οὗτος ὁ κερδαίνω καί ὁ ζημιόω λέγω · διό ἐπιφέρω λέγω ἀλλά ὅταν γε μετρέω ὁ πάθος . εἰμί δέ ὁ μετρέω αὐτός ὁ τιμάω · ὁ γάρ μετρέω ὁ πάθος καί ὁ τιμάω ζημία καί κέρδος λέγω · τιμάω γάρ ὁ πάθος ὅσος εἰμί ἄξιος , τοσοῦτος ζημιόω ὁ ποιέω ὡς καί τοσοῦτος δηλαδή κερδαίνω . ὥστε ὁ μέν πλείων καί ὁ μικρός ὁ ἴσος μέσος . δείκνυμι καί ὁ κτάομαι ὁ ὕβρις ζημία εἰς κέρδος καί ζημία διαιρέω συλλογίζομαι πάλιν καί ὁ ἐν οὗτος Δίκαιος ἴσος καί μέσος ζημία καί κέρδος , λέγω ὁ Δίκαιος ἴσος , ὁ ἴσος μέσος ὁ πλείων καί μικρός , ὁ πλέω καί μικρός κέρδος καί ζημία , ὁ Δίκαιος ἄρα καί ἴσος μέσος κέρδος καί ζημία . ἐπεί δέ πολλάκις καί ὁ ὁ κακός ὁ μικρός λαμβάνω ἀδικέω τε καί κερδαίνω , διορίζω καί περί οὗτος μεταξύ καί φημί ἐναντίος ὁ κέρδος καί ὁ ζημία ὁ πλέω καί ὁ μικρός ἔχω . εἰμί γάρ ὁ μέν κέρδος ἐπί ἀγαθός μέν πλεονεξία κακός δέ μειονεξία . ὡς γάρ ὁ ἔχω ὁ πλέω μέν ἀγαθός μικρός δέ κακός κερδαίνω , οὗτος καί ὁ ἔχω ὁ μείζων κακός μικρός δέ ἀγαθός ζημιόω . καί εἰμί ὁ Δίκαιος καί ἴσος , ὡς εἴρω , μέσος ζημία καί κέρδος , δίκη εἰμί δέ ὁ ἐπανορθωτικός ἀλλά οὖον ὁ διανεμητικός · οὖον γάρ εἰμί ἐκεῖνος μέσος ζημία καί κέρδος . καί διά ὁ εἰμί , φημί , ὁ ἐπανορθωτικός Δίκαιος μέσος ζημία καί κέρδος , ὅταν ἀμφισβητέω τις πρός ἀλλήλων ὡς οὐ ἔχω ὁ ἴσος ἀλλά ζημιόω , ἐπί ὁ δικαστής καταφεύγω , τουτέστιν ἐπί ὁ Δίκαιος καί ἴσος , καί καλέω ὁ δικαστής μεσίδιον ὁ δοκέω ἀδικέω ὡς ὁ οἰκέω μέσος καί Δίκαιος παρέχω οὗτος . καί ὥσπερ γραμμή εἰς ἄνισος τέμνω . εἶπον ὅτι ὁ Δίκαιος μέσος ἐπεί καί ὁ δικαστής μέσος , πῶς μέσος καί ἴσος ὁ δικαστής , διά οὗτος δείκνυμι . ἵστημι δή ὁ γραμμή ὅς λαμβάνω , πῆχυς δώδεκα , καί τέμνω εἰς ἴσος ἓξ καί ἕξ , εἰς δέ ἄνισος ( ?? ) καί δ , καί κεῖμαι ὁ μέν δικαστής ὁ ( ?? ) , ὁ δέ πλεονεκτέω ὁ ὁ , ὁ δέ ἀδικέω ὁ δ . ὅς δή οὖν ὑπερέχω ὁ ἀδικέω ὁ ὁ ὁ ἥμισυς , ὁ ( ?? ) ὅσπερ Σ εἰμί ὁ δικαστής , οὗτος ἀφαιρέω ὁ δικαστής ὁ ( ?? ) ἀπό ὁ ὁ ὁ ἀδικέω καί προστίθημι ὁ δ ὁ ἡδικημένῳ καί ποιέω ἴσος . πίπτω οὖν ὁ δικαστής ὁ ( ?? ) # x003E ; μέσος ὁ ὁ καί δ , ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω καί ἀφαιρέω ἀπό ὁ ὁ ὁ Β οὗτος γάρ ὑπερέχω ὁ ( ?? ) ὁ Σ ) καί προστίθημι ὁ τέσσαρες , καί γίγνομαι ὁ τρεῖς ἀνά ( ?? ) εἰμί γάρ ἀφαιρέω ἀπό ὁ ( ?? ) Β , λείπω ( ?? ) , καί εἰμί προστίθημι ὁ Β ὁ τέσσαρες , γίγνομαι ( ?? ) . μέσος ἄρα ὁ δικαστής ὁ ( ?? ) καί δ , ἀλλά καί ἴσος ὁ πρός αὐτός ἐκ ὁ ἀφαίρεσις καί πρόσθεσις γίγνομαι · καί γίγνομαι ὁ ( ?? ) καί ὁ δ κατά ὁ δικαστής ὁ ( ?? ) ἤτοι γίγνομαι 15 καί αὐτός ἀνά ἕξ , ἔχω ὁ οἰκέω ὁ ἀδικέω . ὁ δέ ἴσος μέσος εἰμί ὁ μείζων καί μικρός κατά ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία . εἴρω πολλάκις ὅτι ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία ἐν ἴσος ὑπεροχή εἰμί ὁ μείζων καί μικρός . ὅς γάρ ὑπερέχω ὁ ( ?? ) ὁ μικρός ὁ δ . οὗτος ὑπερέχω ὁ ( ?? ) ὑπό ὁ μείζων ὁ ὁ · δύο γάρ ὑπερέχω ὁ δ δύο ὑπερέχω ὑπό ὁ ὁ . καί διά οὗτος , φημί , ὀνομάζω Δίκαιος , διότι δίχα εἰμί . ἐπάν γάρ δύο ἴσος ἀφαιρέω ἀπό θατέρου . | δείκνυμι καί διά οὗτος ὅτι ὁ τοιοῦτος διαίρεσις κατά ἀριθμητικός ἀναλογία γίγνομαι . ἐπεί δέ ὅς δείκνυμι διά ὁ γραμμή καί # x003E ; ὁ ἀριθμός δείκνυμι δύναμαι , καί εἰμί καί σαφής ὁ διά ὁ ἀριθμός δεῖξις , ληπτέος ἀριθμός εἰς ὁ ὁ πρόκειμαι δεῖξις . καί εἰμί εξάδα τρεῖς , ἕξ . ἕξ , ἓξ ἐφεξῆς κεῖμαι , ὅς τρεῖς εξάδα ὁ μέν πρῶτος ἵστημι ὁ μέλλω πλεονεκτέω καί ἀδικέω , ὁ δέ ἔσχατος ὁ πλεονεκτέω καί ἀδικέω , ὁ δέ μέσος ἑξάς πρός ὅς μέλλω ἀφικνέομαι ὁ ἀδικία γίγνομαι , ὁ δικαστής · καί δή λαμβάνω ὁ πρῶτος ἑξάς εἰς ἑαυτοῦ ἀπό ὁ τρίτος ἑξάς τριάς · γίγνομαι τοίνυν θ ( ?? ) γ ( ?? ) ἄν γάρ ἀπό ὁ εἷς ἓξ ἀφαιρέω γ ( ?? ) καί προστίθημι ὁ λοιπός ἕξ , ὅς μέν ἓξ προστίθημι ὁ γ ( ?? ) εἰμί θ , ἀπό ὅς δέ ἀφαιρέω , λείπω γ ( ?? ) . οὗτος οὕτως ἔχω , δῆλος ὡς ὁ μέν πλεονεκτέω καί ἓξ μέν πρό ὁ πλεονεξία εἰμί , μετά δέ ὁ πλεονεξία γίγνομαι θ , οὗτος δή ὁ θ ὁ μέν δικαστής ὁ ( ?? ) ὑπερέχω εἷς τριάς , ὁ δέ ἀδικέω γίγνομαι 7 ὑπερέχω δύο τριάς . εἰμί μέν ἐν ἀφαιρέω ὁ τριάς ἀπό ὁ τρίτος ἑξάς μή προστίθημι ὁ πρῶτος ἑξάς , εἷς εἄν ἤτοι εἷς τριάς ὑπερέχω ὁ πρῶτος · ἑξάς ὁ μετά ὁ ἀφαίρεσις λείπω τριάς , προστίθημι δέ δύο ὑπερέχω τριάς . οὗτος τίθημι ἐπάγω ὁ μέσος ἄρα εἷς , τουτέστιν ὁ πλεονεκτέω θ ὁ μέν μέσος ὁ δικαστής εἷς ἤτοι εἷς τριάς ὑπερέχω , καί ὁ μέσος ἤϊος ὁ δικαστής εἷς , ἤτοι καί οὗτος εἷς τριάς ὑπερέχω ὁ γ ( ?? ) . ὑπερέχω ἐν ὁ μέν πρῶτος ὅρος ὁ μέσος εἷς τριάς , καί ὁ μέσος ὁ ἔσχατος , ἀπό ὅς γίγνομαι ὁ ἀφαίρεσις , εἷς . οὗτος δή ὁ μέσος γνωρίζω τίς μέν ἀφαιρέω δεῖ ἀπό ὁ πρῶτος ὁράω , καί τίς δεῖ προστίθημι ὁ τρίτος . ὅς μέν γάρ ὁ μέσος ὑπερέχω , οὗτος προστίθημι δεῖ ὁ ὁ μικρός ἔχω . ὅς λέγω τοιοῦτος εἰμί · ἡλίκος ὑπερέχω ὁ μέσος ὅρος ὁ ( ?? ) ὁ ἔσχατος ὁ γ ( ?? ) , τοσοῦτος προστίθημι δεῖ ὁ ἔσχατος , ἵνα γίγνομαι ὁ ἔσχατος ἴσος ὁ μέσος . ὑπερέχω δέ , ὡς εἴρω , ὁ μέσος ὁ ἔσχατος ὁ γ ( ?? ) τρεῖς . οὗτος ὁ τρεῖς εἰμί προστίθημι ὁ γ ( ?? ) , γίγνομαι ὁ ( ?? ) ἴσος ὁ μέσος , ἓξ εἰμί καί αὐτός . ὅσος οὖν ὑπερέχω ὁ μέσος ὁ ἔσχατος , τοσοῦτος προστίθημι δεῖ ὁ ἔσχατος , εἰμί μέλλω γίγνομαι ἴσος · ὅσος δέ αὖος πάλιν ὑπερέχω ὁ πρῶτος ὁ μέσος ὑπερέχω δέ τρεῖς ) οὗτος ἀφαιρέω δεῖ αὐτός ὁ πρῶτος , καί εἰμί ἴσος ὁ μέσος · ἄν γάρ ἀπό ὁ θ ἀφαιρέω ὁ γ ( ?? ) , λείπω ( ?? ) ἀφαιρέω οὖν ἀπό ὁ πρῶτος ὁράω ὁ θ τρεῖς καί προστίθημι ὁ ἔσχατος ὅρος ὁ γ ( ?? ) γίγνομαι ἀμφότερος ἀνά ( ?? ) , ἴσος ἑκάτερος ὁ μέσος εἰμί ἕξ . δῆλος τοίνυν ὅτι ὁ Δίκαιος ὁ ἐπανορθωτικός καί ὁ ἴσος ὁ ὁ μέσος χώρα ἔχω καί κανών εἰμί καί μέτρον ὁ πόσος δεῖ ἀφαιρέω ἀπό ὁ ἀδικέω καί προστίθημι ὁ ἀδικέω , ἵνα ἴσος γίγνομαι . Ἴσαι ὁ ἐπί ὅς ΑΑ , ΒΒ , ΓΓ . οὗτος δῆλος ἐκ ὅς εἶπον · ὅμως καί πάλιν ῥητέος . λαμβάνω τρεῖς γραμμή καί καλέω ὁ μέν πρῶτος ΑΑ , ὁ δέ δύο ΒΒ , ὁ δέ τρίτος ΓΓ , ἴσος ἀλλήλων · εἰμί δέ ἕκαστος ἀνά πῆχυς ( ?? ) , οὗτος λαμβάνω λέγω ἀφαιρέω ἀπό ὁ πρῶτος ὁ ΑΑ ὁ ΑΕ , ὅς ΑΕ καλέω ΔΓ , καί πρόσκειμαι ὁ ΓΓ ὁ ἀφαιρέω ὁ ΑΕ ἤτοι ὁ ΔΓ · γίγνομαι οὖν ὁ πρόσλαος βοῦς ὁ ἀφαιρέω ὁ δγγ , ἀπό ὅς δέ ἀφαιρέω ὁ AE ἤτοι ὁ ΔΓ καταλείπω λείπω ὁ EA . τέμνω ὁ ΓΓ δίχα κατά ὁ Z , ὡς εἰμί ἑκάτερος ὁ τμῆμα , ἤτοι ὁ ΓΖ καί ὁ ΖΓ ἀνά πῆχυς τρεῖς . ἵστημι δέ καί ὁ ΑΕ ἤτοι ὁ ΔΓ ὁ προστίθημι ὁ ΓΓ τρεῖς πῆχυς . λείπω ἄρα ὁ EA πῆχυς τρεῖς . καί ἐπεί ὁ ΔΓ εἰμί πῆχυς τρεῖς καί ὁ ΓΖ ἕτερος τρεῖς καί ὁ ΖΓ τρεῖς , ὁ δέ ἀπό ὁ ΑΑ λαμβάνω ΕΑ πῆχυς εἰμί τρεῖς , δῆλος ὅτι ὁ ΓΓΔ πῆχυς εἰμί θ ὑπερέχω ὁ τρίπηχυς ὁ EA δύο τρίπηχυς , ὁ δύο τρίπηχυς εἰμί ὁ τε ΔΓ καί ΓΖ . ὑπερέχω οὖν ὁ δγγ ὁ μέν EA ὁ ΔΓ καί ΓΖ , ὁ δέ ΒΒ ὑπερέχω ὁ δγγ ὁ ΓΔ . εἰμί δέ οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη . διά οὗτος παρίστημι ὅτι καί ὁ ἀντίδοσις καί ὁ ἀμοιβή ὁ γίγνομαι ἔργον παρά ὁ τέχνη κατά ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία καί ὁ ἰσότης οὗτος γίγνομαι . πρό δέ ὁ ὁ λέγω σαφήνεια πρότερος ῥητέος ὅτι πάσχω λέγω ὁ δήω καί χρῄζω , ποιέω δέ ὅς δήω καί χρῄζω · χρῄζω δέ δηλονότι οὐ ἐκεῖνος , ἀλλά ὁ ἔργον αὐτός , οἷος ὁ μή ἔχω οἰκίον καί δήω οἰκίον λέγω χρῄζω οἰκοδόμος . καί λέγω ἐπί οὗτος ποιέω μέν ὁ οἰκοδόμος , πάσχω δέ ὁ δήω οἰκίον · ὁμοίως ὁ μέν δήω σῖτος πάσχω , ὁ δέ ἔχω ὁ γεωργός ποιέω . εἰμί δέ ἐπίσης δήω ὁ μέν γεωργός νόμισμα ὁ δέ πολίτης σῖτος , ἐπίσης ἀμφότερος καί ποιέω καί πάσχω εἴρω . ὅταν δέ ὁ μέν πολίτης , ὡς ἐπί ὁ ἀφορία συμβαίνω , δήω σῖτος , ὁ δέ γεωργός ὁ νόμισμα οὖον χρῄζω , πάσχω μέν ὁ πολίτης εἰμί καί λέγω , ποιέω δέ ὁ γεωργός . τίς μέν οὖν λέγω ποιέω καί τίς πάσχω , εἴρω . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος ἄν εἰμί · ὡς γάρ ἐπί ὁ επανορθωτικός Δίκαιος ὁ δικαστής ὁ ὑπεροχή ὁ πλέω ἔχω ἀφαιρέω ὁ ἐλασσόω καί πάθος προστίθημι , ὅστις ὑπεροχή φανερός γίγνομαι ἀπό ὁ μέσος καί ἴσος , καί οὕτως συμμένω καί ἵστημι ὁ πολιτεία , εἰμί δέ μή εἰμί ὁ ποιέω οἷος ὁ δικαστής , οὗτος γάρ ὁ ποιέω ἤτοι ὁ ἀφαιρέω ἀπό ὁ ἀδικέω ὁ ἀδίκημα ) καί ὁ πάσχω ἤτοι ὁ ἀδικέω πάσχω , εἰμί οὖν μή ὁ δικαστής ποιέω καί ὁ ἀδικέω πάσχω , οὐ ἄν ὁ πολιτεία εἰμί , ὡς οὖν ἐπί οὗτος . οὕτως καί ἐπί ὁ τέχνη καί ὁ κατά αὐτός κοινωνία καί ἀντίδοσις · εἰμί μή ὁ ὁ ποιέω ἔργον καί ὁ ὑπεροχή αὐτός πρός ὁ ὁ πάσχω ἔργον καί ὁ ἔλλειψις αὐτός εἰμί ὁρίζω καί μετρέω , ὡς ἐπί ὁ ποιέω καί πλεονεκτέω καί πάσχω καί πλεονεκτέω , οὐ ἄν δύναμαι κοινωνέω ἀλλήλων . οὐδείς δέ θαυμαστός , εἰμί ὁ πλεονέκτης καί ποιέω καί πάσχω λέγω · πρότερος μέν γάρ ὅτε πλεονεκτέω ποιέω , ὕστερος δέ ὅτε ἰσάζω πάσχω . ῥητέος δέ καί οὕτως · εἰμί μή κατά ἄξιος ὁ γίγνομαι ἔργον ὑπό ὁ τεχνίτης κατά τε ὁ μέγεθος , ὅσπερ αὐτός ὅσος εἶπον , καί ὁ ποιότης , ὅσπερ πάλιν οἷος εἴρω , εἰμί ὁ χρεία ὁ δήω καί πάσχω , ἀναιρέω ἄν ὁ τέχνη · οὖον γάρ ἄν ἐργάζομαι μή μέλλω ὁ ἴσος ἀντιλαμβάνω . ἔρχομαι ὁ ὄνομα οὗτος ὅς τε ζημία καί ὁ κέρδος ἐκ ὁ ἑκούσιος ἀλλαγή . ἐπεί ὁ μέν πλεονεκτέω ἔθος εἰμί αὐτός κερδαίνω λέγω , ὁ δέ ἀδικέω ζημιόω , φημί ὅτι ὁ κερδαίνω καί ζημιόω κύριος ἐπί ὁ ἑκούσιος ἀλλάσσω λέγω , μετάγω δέ οὗτος καί ἐπί ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω . ὥστε κέρδος τις καί ζημία μέσος εἰμί ὁ Δίκαιος . ὁ δέ παρά ὁ ἑκούσιος κέρδος εἰμί ὁ πλέω , ζημία δέ ὁ μικρός · μέσος δέ οὗτος ὁ Δίκαιος . εἰμί οὖν , φημί , ὁ Δίκαιος μέσος ἐκεῖνος . τίνω δή ; ὁ εἰμί παρά ὁ ἑκούσιος , ἤτοι ὁ πλείων καί μικρός . εἰμί οὖν , φημί , Δίκαιος ὁ ἔχω ὕστερος ὁ ἴσος ὅς ἔχω καί πρότερος πρό ὁ πλεονεξία . οὗτος γάρ εἰμί Δίκαιος ὁ ἔχω τοσοῦτος ὕστερος , ὅσος ἔχω καί πρότερος πρό ὁ ἀδικέω . ὁ ἴσος ἔχω πρότερος καί ὕστερος . δεῖ προστίθημι ὁ λέγω ὁ ὅσος , καί οὐδείς ἔχω ἀσάφεια . καί εἰμί ἄν ὁ πλήρης καί κατάλληλος τοιοῦτος · δίκαιος εἰμί ὁ ἴσος ἔχω ὕστερος , ὅσος καί πρότερος ἔχω πρό ὁ πλεονεξία . δοκέω δέ τις καί ὁ ἀντιπάσχω εἰμί ἁπλόος Δίκαιος . εἶπον περί ὁ δύο εἶδος ἢ μέρος ὁ ἐν μέρος δικαιοσύνη ἀλλά οὖον ὁ κοινός ὁ ὡς νομιμότης λέγω εἰμί δέ οὗτος ὁ διανεμητικός καί ἐπανορθωτικός , καί ἑκάτερος ἐν ἀναλογία , ὁ μέν διανεμητικός ἐν ὁ γεωμετρικός καί ἐν τέσσαρες ὅρος θεωρέω , ὅτι καί ὁ νέμω δύο καί ὅς νέμω δύο , ὁ δέ ἐν ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία καί ἐν τρεῖς ὅρος , δύο μέν ὁ ἄκρος ὁ τε ἀδικέω καί ἀδικέω καί εἷς μέσος ὁ δικαστής ) οὗτος εἶπον καί δείκνυμι μνημονεύω περί ὁ ἀντιπάσχω Δίκαιος , ὅς ὅρος ὁ Πυθαγόρειος ὁ Δίκαιος ποιέω . περί ὅς τίς ποτός εἰμί , σαφής εἶπον ἐν ὁ πρῶτος ὁ Μεγάλων ἠθικός . ἐκεῖνος γάρ Δίκαιος οἴομαι ὁ ἀντιπάσχω ὁ ἄν τις ποιέω , οἷος εἰμί τυφλόω τίς τις , εἰμί τύπτω , ἀντιτύπτω . οὗτος δή ὁ Δίκαιος οὖον ἅπας ἁρμόζω · εἰμί γάρ δοῦλος ἐλεύθερος πλήσσω , οὐ ἅπαξ δεῖ ὁ δοῦλος ἀντιπλήσσω , ἀλλά καί πολλάκις . τίς δέ εἰμί ὁ ἀντιπάσχω οὗτος Δίκαιος , καί νῦν σαφῶς δηλόω παρατίθημι ὁ ὁ Ῥαδάμανθος · εἰμί δέ ὁ ἔπος ἀπό ὁ Ἡσίοδος . αἰτιάομαι δέ καί ἐνταῦθα Ἀριστοτέλης ὁ Π υθαγορεω ὁ ἁπλόος εἶπον ὁ ἀντιπάσχω Δίκαιος καί μή διορίζω μηδέ προστίθημι ὁ κατά ἀναλογία · ὁ γάρ ἁπλόος ἀντιπάσχω ἕκαστος ὅς ποιέω οὐδαμῶς Δίκαιος . ὅς σημεῖον παρατίθημι ὁ μή ἐφαρμόζω αὐτός μήτε ὁ διανεμητικός Δίκαιος μήτε ὁ διορθωτικός , εἰς ὁ ὁ Δίκαιος διαιρέω . ἀλλά πῶς οὐ ἐφαρμόζω ἐκεῖνος ; ἢ ὅτι ἐκεῖνος ἑκάτερος ἐν ἀναλογία εἰμί , ὁ μέν γεωμετρικός , ὁ δέ ἀριθμητικός , οὗτος δέ ἐν οὐδέτερος ὁ ἀναλογία ὑποπίπτω . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί ὁ ἀντιπάσχω αὐτός ὁ διανεμητικός οὐδέ κατά ὁ γεωμετρικός ἀναλογία , δῆλος · ἐν μέν γάρ ἐκεῖνος ὁ ἴσος καί ὁ Δίκαιος εἶμι ὁ κατά ἄξιος , ἐν δέ ὁ ἀντιπάσχω οὐ εἰμί . ποῦ γάρ ὁ κατά ἄξιος , εἰμί δοῦλος εὐγενής καί σπουδαῖος εἷς πληγή πλήσσω , καί αὐτός εἷς ἀντιπλήσσω , ἢ εἰμί ἱερεύς λακτίζω , ἀντιλακτίζω ; ἀλλά μήv οὐδέ ὁ διορθωτικός αὐτός ὁ ἀντιπάσχω . ὁ μέν γάρ διορθωτικός οὖον αὐτός ἀξιόω ἀντιπάσχω ὁ ποιέω · οὖον γάρ ὀδούς ἀντί ὀδούς ἀξιόω ἐξαιρέω , ἀλλά τιμάω πόσος καί ποῖος ἄξιος ὁ ὀδούς ἢ ὁ ὀφθαλμός ἢ ὅς τίς ἄν εἰμί ὁ μέλος , οἷος εἰμί δέκα νόμισμα , οὗτος ἀπαιτέω ἀπό ὁ ποιέω καί δίδωμι ὁ πάσχω ὁ στέρησις ὁ ὀδούς ἢ ὁ ὀφθαλμός . ἐπί μέν ἐν ὁ τοιοῦτος Δίκαιος οὕτως · ἐπί δέ ὁ ἀντιπάσχω χωρίς τις ἀναλογία λαμβάνω . δεῖ γάρ , φημί , ἁπλόος καί δίχα τις ἀναλογία πάσχω ὅς δράω · οὗτος δέ οὐδαμῶς Δίκαιος . καί ὅτι οὐ εἰμί Δίκαιος , δείκνυμι | ὁ παράθεσις ὁ παράδειγμα λέγω οὖον γάρ εἰμί ἀρχή ἔχω πατάσσω , δεῖ ἀντιπλήσσω · ὁ γάρ αὐτός οὐ ἴσος βλάβη ποιέω ὁ ἄρχω καί ἄρχω . ὁ γάρ ἄρχω πλέω τίς κατά ὁ πολίτης εἰμί · διό οὔτε πλήσσω ἀντιπλήσσω , διότι μηδέ ἀδικέω δοκέω καίτοι πάσχω ὁ πλήσσω ) μήτε πλήσσω ὁ ἴσος ἀντιπλήσσω ὁ ὁ ἄρχω πλήσσω . ὁ δέ ἀπλόος ἀντιπάσχω ὁ αὐτός βούλομαι πάσχω ὁ δράω ὁ δράω . ἔτι ποῖος δίκαιος εἰμί ὁ ὁ αὐτός πάσχω ὁ ποιέω ὁ ἑκών δράω καί ὁ ἄκων ; ὅσπερ δή , λέγω δή ὁ μέν πότερος ἑκών δράω ὁ ἄκων , ἐν μέν ὁ ἐπανορθωτικός Δίκαιος ἐξετάζω , καί εἰμί μέν εὑρίσκω ἑκών δράω , εὐθύνω μέγας , εἰμί δέ ἄκων , μέτριος · ἐπί δέ ὁ ἀντιπάσχω οὐδείς τοιοῦτος ἐξετάζω . ἀλλά ἐν μέν ὁ κοινωνία ὁ ἀλλακτικός συγχέω ὁ τοιοῦτος Δίκαιος ὁ ἀντιπάσχω . δείκνυμι ὅτι ὁ ἀντιπάσχω Δίκαιος οὕτως ἀπλόος καί δίχα διορισμός τις λέγω καί γίγνομαι οὐ εἰμί Δίκαιος , διά οὗτος ἐπιχειρέω δείκνυμι , πρός τίς χρήσιμος καί πῶς γίγνομαι Δίκαιος εἄν εἰμί . καί λέγω ὅτι , εἄν μή ἁπλόος ὡς ὁ Πυθαγόρειος φημί γίγνομαι , ἀλλά κατά ἀναλογία καί ὁ οὗτος ἰσότης , χρήσιμος εἰμί πρός ὁ κοινωνία ὁ ἀλλακτικός , ἐν ὅς ὁ καί ὁ πόλις σῴζω καί συμμένω εἰμί . σύμφωνος δέ οὗτος ὁ πρό ὀλίγος εἴρω · εἶπον γάρ “ ἀναιρέω ἄν , εἰμί μή ὁ ποιέω ποιέω καί ὁ πάσχω πάσχω οἷος καί ὅσος ” . οὗτος οὖν εἰμί ὅς καί νῦν λέγω διά ὁ ὁ ἀντιποιέω γάρ ἀνάλογος καί οὐ ἁπλόος , ὅς φημί ὁ Πυθαγόρειος , συμμένω καί σῴζω ὁ πόλις . “ ἀντιδίδωμι γάρ ἀνάλογος ὁ κακῶς ποιέω κακός καί ὁ καλῶς καλός οὐ ἐν δουλεία ὁ πολιτεία ’’ εὑρίσκω , ἀλλά ἐν ἐλευθερία καί δημοκρατικός πολιτεύω . γίγνομαι οὖν κατά νόμος καί κατά ἀναλογία καί ὡρισμένως ὁ ἀντιπάσχω σῴζω καί συντηρέω ὁ πόλις καί οὐ ἐάω ἐκπολεμόω καί ἀνατρέπω ὁ κοινωνία καί ὁ πολιτεία . οὗτος μέν οὖν ἀνάλογος γίγνομαι ὁ ἀντιπάσχω δίκαιος εἰμί καί σῴζω ὁ πόλις , ὡς δέ ὁ Πυθαγόρειος ἀποφαίνω , οὐδαμῶς . καί ὁ μέν λέγω τοιοῦτος · κατά δέ ὁ λέξις ὁ ἤ γάρ ὁ κακῶς ζητέω · εἰμί δέ μή , δουλεία δοκέω εἰμί ὅς λέγω τοιοῦτος εἰμί · ἢ γάρ ὁ κακῶς ποιέω ζητέω ὁ κακῶς πάσχω κακός ἀντιπάσχω δουλεία γάρ εἰμί , εἰμί μή πάσχω ἀνάλογος κακός ) ἢ ποιέω εὕω ὁ πόλις ἢ πολίτης τις καί ζητέω ἀντιπάσχω εὕω · εἰμί δέ μή , μετάδοσις οὐ εἰμί . ὅτι δέ ὁ εὕω ποιέω δεῖ ἀντευποιέω , σημεῖον φημί ὁ ἱδρύω ἐν ὁ πόλις ἐμποδών ἤτοι ἐν ὁ μέσος Χαρίτων ἱερός , ὡς δεῖ πάντως ὁ εὕω πάθος ἀνθυπηρετέω ὁ προκατόρξαντι , καί αὐτός πάλιν ἄρχω χαρίζομαι . διά οὗτος καί τρεῖς εἰμί ἐν ὁ ναῦς Χαρίτων ὁ μέσος εἰμί ὁ ἄκρος ἔμπαλιν στρέφω πρός ὁ χαρίζομαι καί δεξιόομαι . καί ὁ μέν ἐπιστρέφω πρός ὁ εὕω ποιέω εἰμί σύμβολον ὑπηρεσία , ὁ δέ δεξιόομαι ὁ πάλιν αὐτός ἀρχή ποιέω ὁ ἀντευεργετέω . ποιέω δέ ὁ ἀντίδοσις ὁ κατά ἀναλογία ὁ κατά διάμετρος σύζευξις . εἶπον ὅτι ὁ ἀντιπάσχω Δίκαιος γίγνομαι κατά ἀναλογία σωστικός εἰμί ὁ πολιτικός κοινωνία οὗτος γάρ ἄν ὑπάγω ὁ πολιτικός Δίκαιος κατά ἀναλογία δηλονότι γίγνομαι ) διά οὗτος δείκνυμι πῶς γίγνομαι καί πῶς ἐν ὁ διάγραμμα ὁ κατά διάμετρος σύζευξις , καί πῶς ὁ τεχνίτης ἀλλάσσω ὁ ἔργον αὐτός ὁ ἴσος καί ὁ Δίκαιος εἄν ἔχω . ἁπλόος μέν γάρ ὁ ἀλλαγή γίγνομαι οὐ εἰμί ὁ συνάλλαγμα ἴσος , οὐδέ ἄν συνίστημι οὗτος ὁ πόλις · εἰμί δέ ἀνάλογος γίγνομαι , εἰμί ἄν ἴσος καί Δίκαιος . οὖον γάρ εἰμί ὁ οἰκίον ἴσος ὁ ὑπόδημα · διά οὗτος δεῖ ὁ ἀνάλογος παραλαμβάνω ἐν οὗτος . οἰκοδόμος ἐπί ὅς Α , σκυτοτόμος ἐπί ὅς Β . δείκνυμι , ὡς εἶπον , πῶς ὁ ἀντιπάσχω κατά ἀναλογία γίγνομαι δίκαιος εἰμί καί τίς ὁ κατά διάμετρος ἐν ὁ διάγραμμα σύζευξις . εἰμί δέ , ἵνα ἐντεῦθεν ἄρχω , κατά διάμετρος σύζευξις ὁ ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ ὑπόδημα καί ὁ ὁ σκυτεύς πρός ὁ οἰκίον . διάμετρος γάρ εἰμί εὐθύς τέμνω δίχα ὁ τετράγωνος . εἰμί δέ τοιοῦτος ὁ ἀπό ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ ὑπόδημα ἐπιζεύγνυμι , ὁμοίως καί ὁ ἀπό ὁ σκυτεύς πρός ὁ οἰκίον . ὁ μέν οὖν κατά διάμετρος σύζευξις οὗτος · ὁ δέ ἀναλογία , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ σκυτεύς , ὁ οἰκίον πρός ὁ ὑπόδημα . εἰμί οὖν ὁ οἰκοδόμος ἴσος ὁ σκυτεύς , εἰμί καί ὁ οἰκίον ἴσος ὁ ὑπόδημα , καί λαμβάνω ὁ οἰκοδόμος ὁ ὑπόδημα καί ὁ σκυτεύς ὁ οἰκίον ἔχω ὁ ἴσος , καί εἰμί ὁ ἀνταλλαγή Δίκαιος καί ὁ ἀντιπάσχω οὗτος Δίκαιος διά ὁ κατά ἀναλογία γίγνομαι · ἐπίσης γάρ ὠφελέω ὁ οἰκοδόμος παρά ὁ σκυτεύς καί ὁ σκυτεύς παρά ὁ οἰκοδόμος . ἐπεί γάρ ἴσος ὁ οἰκίον ὁ ὑπόδημα διά ὁ καί ὁ τεχνίτης ἴσος εἰμί , δῆλος ὅτι ὅσος λαμβάνω ὁ οἰκοδόμος , τοσοῦτος καί ὁ σκυτοτόμος . εἰμί δέ μή εἰμί ὁ οἰκοδόμος ἴσος ὁ σκυτεύς ἀλλά ὑπερέχω , δῆλος ὅτι καί ὁ ἔργον ὁ οἰκοδόμος ὑπερέχω ὁ ἔργον ὁ σκυτεύς , καί δεῖ γίγνομαι ὁ ἀνάλογος , ὥστε γίγνομαι ὁ ὑπόδημα ἴσος ὁ οἰκίον · κἀν οὗτος γίγνομαι , εἰμί ὁ διανομή ἴσος καί Δίκαιος . ἵστημι γάρ ὁ σαφής ἕνεκα ὁ μέν οἰκοδόμος ὁ ( ?? ) ἀριθμός , ὁ δέ σκυτεύς ὁ γ ( ?? ) διπλάσιος ἄρα ὁ οἰκοδόμος ὁ σκυτεύς · εἰμί δέ οὗτος , διπλάσιος δηλονότι καί ὁ οἰκίον ὁ ὑπόδημα . εἰμί οὖν διπλασιάζω ὁ ὑπόδημα εἰμί ἴσος ὁ οἰκίον , καί λαμβάνω ὁ μέν οἰκοδόμος ὁ ὑπόδημα , ὁ δέ σκυτεύς ὁ οἰκίον . εἰμί οὖν πρῶτος , φημί , γίγνομαι ὁ κατά ἀναλογία ἴσος , καί ἰσάζω ὁ ἔργον ὁ τεχνίτης ὡς μή ὑπερέχω ἕτερος θατέρου , εἶτα ὁ ἀντιπάσχω γίγνομαι , τουτέστιν εἶτα ὁ ἀνταλλαγή γίγνομαι , εἰμί ὁ λέγω , ἤτοι ὁ κατά ἀναλογία Δίκαιος · εἰμί δέ μή πρότερος γίγνομαι ὁ κατά ἀναλογία καί ἰσάζω ὁ ὑπόδημα ὁ οἰκίον , οὐ ἔχω ὁ ἴσος , ἀλλά ὁ ἄνισος · πλέω μέν ὁ σκυτοτόμος , ὅτι ὁ οἰκίον μείζων ὁ ὑπόδημα , μικρός δέ ὁ οἰκοδόμος , ὅτι ὁ ὑπόδημα μικρός ὁ ἄξιος ὁ οἴκημα · ὥστε οὐδέ συμμένω ὁ κοινωνία ὁ οἰκοδόμος καί ὁ σκυτεύς . οὖον γάρ ἐκ δύο ἰατρός γίγνομαι κοινωνία , ἀλλά ἐκ ἰατρός καί γεωργός . εἶπον ὅτι οὐδείς κωλύω ἀγαθός εἰμί ὁ θατέρου ἔργον ἢ ὁ θατέρου , οὗτος διά ὁ λέγω νῦν δείκνυμι δύναμις λέγω “ εἰμί μέν γάρ εἰμί ἀμφότερος ὁ τεχνίτης ἰατρός ἢ ἀμφότερος σκυτεύς , ἐκ εἄν εἰμί ὁ θατέρου ἔργον ἀγαθός ἢ ὁ θατέρου · ἐπεί δέ διαφέρω ὁ τεχνίτης , ἐνδέχομαι ὁ μέν θατέρου εἰμί ἀγαθός , ὁ δέ θατέρου χείρων . καί ὅλως ἕτερος καί οὐ ἴσος . προστίθημι ὁ ἕτερος ὁ οὐ ἴσος , διότι ὅς ὁ ἔργον ἕτερος καί οὐ ἴσος , ἀνάγκη καί ὁ τεχνίτης ἄνισος εἰμί . δεῖ δέ , εἰμί μέλλω κοινωνία εἰμί καί πόλις , ἕτερος εἰμί ὁ κοινωνέω ὁ πολιτεία . οὔτε γάρ πόλις οὔτε ἄλλος τις γίγνομαι κοινωνία ἐκ ὁ πᾶς ὁ ἔργον ἐργάζομαι · εἰμί γάρ πᾶς ὁ αὐτός ἐργάζομαι , ἕκαστος ἄν ἔχω ὁ ἕκαστος , καί οὗτος πᾶς ἐν τίς εἰμί καί μηδένες μηδένων χρῄζω · ὁ γάρ χρεία πλείων , πλείων δέ ὁ διαφέρω . ὁ γάρ ὁ αὐτός οἶδα καί ἐργάζομαι ἐν πλείων εἰμί ὡς ἄνθρωπος , ἀλλά ὡς ὁ αὐτός ἐργάζομαι πᾶς εἷς εἰμί . ὥστε εἰμί μέλλω κοινωνία εἰμί , δεῖ ἕτερος εἰμί καί μή ἴσος . ὁ γάρ ὁ χρήσιμος καί λείπω ἕκαστος λῆψις καί δόσις αἰτία ὁ κοινωνία . ἐπεί τοίνυν μή οἷος τε εἰμί ἕκαστος ἅπας ἐργάζομαι ὅς χρῄζω , διαφέρω ἀνάγκη εἰμί ὁ ὁ χρειώδης ἐργάζομαι ( εί δέ οὗτος διαφέρω , καί ὁ ἔργον διάφορος ) εἶτα οὕτως γίγνομαι ὁ ἄμειψις καί ἀνταλλαγή ὁ κοινός · οὗτος γάρ ἄνω ὁ ἴσος ἔχω . Διὸ πᾶς συμβλητός δεῖ πως εἰμί , ὅς εἰμί ἀλλαγή . ὁ συμβλητός ἀντί ὁ λόγος ἔχω πρός ἀλλήλων καί σύγκρισις , τουτέστι τιμάω καί ὁρίζω εἰμί ὁ ἕκαστος τιμή . διά οὗτος ὁ νόμισμα εὑρίσκω · μετρέω γάρ πᾶς ὁ ἄξιος καί ἐπί ὄψις τίθημι καί δῆλος ποιέω ὁ ἕκαστος ὑπεροχή καί ἔλλειψις . δῆλος μέν γάρ εἰμί ὅτι ὑπερέχω ὁ οἰκίον ὁ Β ὑπόδημα , ὁ δέ ὑπεροχή ἄδηλος εἰμί πόσος τίς εἰμί , ὁ νόμισμα οὗτος ἐμφανής καθίστημι . εὑρίσκω γάρ ὅτι ὁ οἰκίον εἰμί ἄξιος , εἰμί τυγχάνω , νόμισμα ι ( ?? ) ὁ δέ Β ὑπόδημα εἷς , ἔχω ὅσος ὑπερέχω ὁ οἰκίον ὁ ὑπόδημα καί ὅσος ἐλλείπω ὁ ὑπόδημα ὁ οἰκίον . ἐπεί γάρ ὁ οἰκίον δέκα εἰμί ἄξιος νόμισμα , ὁ δέ ὑπόδημα νόμισμα εἷς , ὁ ὑπεροχή ὁ οἰκίον πρός ὁ ὑπόδημα εἰμί νόμισμα θ . ἰσάζω δέ ὁ οἰκίον καί ὁ ὑπόδημα οὕτως . ἐπεί ὁ Β ὑπόδημα εἷς εἰμί νόμισμα ἄξιος , εἰμί ὁ Κ ( ?? ) ὑπόδημα νόμισμα ι ( ?? ) ἄξιος · εἰμί δέ καί ὁ οἰκίον ὁ αὐτός δέκα νόμισμα ἄξιος · ὁ ἄρα Κ ( ?? ) ὑπόδημα ὁ αὐτός εἰμί ὁ οἰκίον καί ἴσος . x003E ; ἄν Κ ( ?? ) ὑπόδημα λαμβάνω ὁ οἰκοδόμος ἀπό ὁ σκυτεύς δήω αὐτός ὁ οἰκίον , εἰμί ὁ ἀντιπάσχω κατά ὁ ἀναλογία Δίκαιος καί ἴσος . καί ὁράω ὅπως ὁ νόμισμα ἀνάλογος εἰμί ὁ δικαστής . ὡς γάρ ἐπί ὁ επανορθωτικός Δίκαιος ὁ ὁ δικαστής μεσότης γιγνώσκω πόσος δεῖ ἀφαιρέω ἀπό ὁ πλεονέκτης καί προστίθημι ὁ ἀδικέω μέσος γάρ πίπτω ὁ δικαστής ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω ποιέω ἀμφότερος ὁ ὑπεροχή καί ὁ ἔλλειψις δῆλος ) , οὕτως ἐνταῦθα ὁ παράθεσις ὁ νόμισμα εὑρίσκω ὁ ὁ οἰκίον πρός ὁ ὑπόδημα ὑπεροχή . καλῶς ἄρα εἴρω ὅτι γίγνομαι πως μέσος ὁ νόμισμα · κανών γάρ καί κριτήριον γίγνομαι ὁ ἀρετή ὁ οἴκημα καί ὁ ὑοδημάτων , ὡς καί ὁ δικαστής ὁ πλεονεξία καί μειονεξία . δεῖ τοίνυν , ὅσπερ ὁ οἰκοδόμος πρός σκυτοτόμος , οὗτος γίγνομαι ὁ ὑπόδημα πρός ὁ οἰκίον . εἰμί δέ ὁ οἰκοδόμος διπλάσιος ὁ σκυτοτόμος · δεῖ δή διπλασιάζω ὁ ὑπόδημα , καί εἰμί ἴσος τῆ οἰκίον . εἰμί γάρ εἰμί ὁ οἰκίον δ , ὁ δέ ὑπόδημα Β , εἰμί διπλασιάζω ὁ Β , εἰμί δ . εἰμί γάρ μή εἰμί Ἰσότης , οὐ εἰμί ἀλλαγή οὐδέ κοινωνία · μετρέω δέ καί ἰσαίω εἷς τις , οἷος ὁ νόμισμα , καί εἴρω πῶς . οὗτος δέ εἰμί ὁ μέν ἀλήθεια ὁ χρεία . ὁ αἴτιος , φημί , ὁ πρός ἀλλήλων κοινωνία εἰμί ὁ χρεία · διά γάρ ὁ χρῄζω ἕκαστος ἐγώ πολύς , μή οἷος τε δέ εἰμί , ὡς καί πρότερος εἴρω , πᾶς ἐργάζομαι ὅς χρῄζω , κοινωνέω ἀλλήλων . ὅτι δέ ὁ κοινωνία ὁ χρεία εἰμί αἰτία , δῆλος ἐπί ὅς μή δήω θάτεροι θήτερος . ὅταν γάρ μή δήω ὁ γεωργός ὑπόδημα ἢ ὁ σκυτοτόμος σῖτος , οὐδέ κοινωνία οὗτος εἰμί · δήω δέ ἀμφότερος καί ὁ γεωργός ὁ ὁ σκυτεύς καί ὁ σκυτεύς ὁ ὁ γεωργός ἔργον , εὐθύς κοινωνέω σπεύδω ὁ ἀλλήλων ἔργον . ἀλλά ἐπεί πολλάκις ὁ μέν σκυτεύς χρῄζω ὁ ὁ οἰκοδόμος ἔργον ἢ ὁ γεωργός , ὁ δέ οἰκοδόμος ἢ γεωργός ὁ ὁ σκυτεύς οὖον χρεία ἔχω ἔργον , ἀντάλλαγμα ὁ χρεία γίγνομαι ὁ νόμισμα , καί διδόω ἀντί ὑπόδημα ὁ σῖτος ἢ οἰκίον νόμισμα κατά συνθήκη . καί διά οὗτος νόμισμα καλέω , ὅτι οὖον φύσις ἀλλά νόμος καί θέσις ἡμέτερος , καί ἐπί ἐγώ ἄχρηστος ποιέω αὐτός · εἰμί γάρ ἐθέλω δίδωμι ὁ ἔχω καί λαμβάνω ὁ μή ἔχω , ἄχρηστος εἰμί ὁ νόμισμα . εἰμί δή ἀντιπάσχω , ὅταν ἰσάζω , ὥστε ὅσπερ γεωργός πρός σκυτοτόμος . ὅταν , φημί , ἰσάζω ὁ ἔργον , εἰμί ὁ ἀντιπάσχω Δίκαιος , ὡς εἰμί ὡς ὁ γεωργός πρός ὁ σκυτοτόμος , ὁ ἔργον ὁ σκυτοτόμος πρός ὁ ὁ γε γεωργός . εἰμί γάρ εἰμί ὁ γεωργός διπλάσιος ὁ σκυτοτόμος , ἥμισυς ἄρα ὁ σκυτοτόμος ὁ γεωργός · καί ὁ ὑπόδημα ἄρα ἥμισυς ὁ σῖτος . εἰμί ἐν διπλασιάζω ὁ ὑπόδημα , ὡς εἰμί , ὡς ὁ γεωργός πρός ὁ σκυτεύς , ὁ ὑπόδημα ὁ διπλασιάζω πρός ὁ ὑπόδημα ὁ ἐκ ἀρχή ὁ εἰμί ἥμισυς ὁ σῖτος , εἰμί ὁ ὑπόδημα ἴσος ὁ σῖτος καί ὁ ἀντιπάσχω Δίκαιος κατά ὁ γεωμετρικός ἀναλογία , ὅστις γίγνομαι ἐν τέσσαρες ὅρος . δείκνυμι δέ ὕστερος ὅτι καί ἐν τρεῖς ὅρος γίγνομαι πως καί κατά οὗτος ὑπάγω ὁ ἀριθμητικός ἀναλγίᾳ . καί εἰμί ἄν ὁ μέν Ἀντίδοσις καί ἀνταλλαγή κατά ὁ γεωμετρικός ἀναλογία , ὁ δέ ἔκθεσις ὁ ἀναλογία καί ὁ ἰσότης ὁ ἐν ὁ ἀντίδοσις γίγνομαι διά ὁ ἀριθμητικός καί ἐκεῖνος προσχράομαι . εἰς ἔχω μά δέ ἀναλογία οὖον δεῖ ἄγω , ὅταν ἀλλάσσω ὁ · εἰμί δέ μή , ἀμφότερος ἔχω ὁ ὑπεροχή . ὁ ὑπεροχή λέγω καί ἐπί ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις , καί ἔθος εἰμί λέγω “ εἰς ὑπερβολή δίδωμι αὐτός πολύς ” , καί ἔμπαλιν “ εἰς ὑπερβολή δίδωμι αὐτός ἀλίγα ” , καί “ εἰς ὑπερβολή ὅδε πλούσιος εἰμί ” , καί αὖος “ εἰς ὑπερβολή ὅδε πένης ” , ἴσος λέγω ὁ λίαν ἔχω ὅδε χρῆμα πολύς , καί λίαν ὅδε ὀλίγος . καί ὁ μέν ὁ λέξις τοιοῦτος · ὅς δέ λέγω , τοιοῦτος ἄν εἰμί · ὁ ἀναλογία ὁ τεχνίτης καί ὁ ἔργον , ἆ ἐργάζομαι , δεῖ ποιέω πρό ὁ ἀλλάσσω κατά ὁ ὑφηγέομαι τρόπος . γίγνομαι γάρ ὁ ἀναλογία πρό ὁ ἀλλαγή , μετά δέ οὗτος ὁ ἀνταλλαγή , εἰμί ὁ Ἀντίδοσις καί ὁ ἀλλαγή ἴσος καί Δίκαιος , καί εἰς ὁ σχῆμα ὁ ἀναλογία ἀνάγω , ὡς εἰμί , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ σκυτοτόμος , οὕτως ὁ οἰκοδόμος μετά ὁ οἰκίον πρός ὁ σκυτεύς μετά ὁ ὑπόδημα . ὡς γάρ ὑπερέχω ὁ οἰκοδόμος ὁ σκυτεύς , οὗτος καί ὁ οἰκοδόμος μετά ὁ οἰκίον ὁ σκυτεύς μετά ὁ ὑπόδημα , πρό ὁ ἀλλαγή δηλονότι . καί δεῖ ὁ τοιοῦτος ἀνισότης ὁ οἰκίον πρός ὁ ὑπόδημα ἰσάζω · ἰσάζω δέ οὕτως . ἐπεί γάρ διπλόος εἰμί ὁ οἰκίον ὁ ὑπόδημα , εἰμί διπλασιάζω ὁ ὑπόδημα Β ὄνιον καί γίγνομαι δ , εἰμί δ ὑπόδημα ἴσος ὁ οἰκίον · καί οὕτως ὁ ἰσότης γίγνομαι , εἰμί λαμβάνω ὁ μέν οἰκοδόμος ὁ δ ὑπόδημα καί ὁ σκυτεύς ὁ οἰκίον , εἰμί ὁ οἰκοδόμος μετά ὁ δ ὑπόδημα ἴσος ὁ σκυτεύς μετά ὁ οἰκίον . ἐπεί γάρ διά ὁ ὁ οἰκίον πρός ὁ ὑπόδημα ὑπεροχή λέγω ὁ οἰκοδόμος ὑπερέχω ὁ σκυτεύς , ἰσάζω ὁ ὑπόδημα ὁ οἰκίον εἰμί ὁ οἰκοδόμος ἴσος ὁ σκυτεύς . ὁ δέ ἴσος ἴσος ἐάν προστίθημι , ὁ ὅλος ἴσος εἰμί , ὅστε εἰμί εἄν καί ὁ οἰκοδόμος μετά ὁ ὑπόδημα ἴσος ὁ σκυτεύς μετά ὁ οἰκίον . δεῖ οὖν , φημί , πρό ὁ ἀλλαγή ποιέω ὁ ἀναλογία καί ἰσάζω διά αὐτός ὁ ὁ τεχνίτης ἔργον . εἰμί δέ μή , ἀμφότερος ἔχω ὁ ὑπεροχή , τουτέστιν · εἰμί δέ ἀπλόος καί Χωρὶς ἀναλογία ἀλλάσσω , ἑκάτερος ὁ ἄκρος , ἤτοι ὁ οἰκοδόμος καί ὁ σκυτοτόμος , ἀμφότερος ἔχω ὁ ὑπεροχή . ἄν γάρ λαμβάνω ὁ οἰκοδόμος ὁ Β ὑπόδημα , εἰμί μέν ὑπερέχω ὡς οἰκοδόμος , ὑπερέχω δέ καί ἐλλείπω ὡς ὁ Β ὑπόδημα ἔχω , καί ὁ σκυτεύς ὁμοίως ὡς μέν σκυτεύς ἐλλείπω καί ὑπερέχω , ὡς δέ ἔχω ὁ οἰκίον ὑπερέχω . ὥστε ὁ οὕτως ἁπλόος δηλονότι ἀλλάσσω μάταιος εἰμί μετά ὁ ἀλλαγή πειράω εἰς σχῆμα ἄγω ἀναλογία . καί οὖον μόνος μάταιος , ἀλλά καί ἀδύνατος · οὖον γάρ δύναμαι ἐπί ὁ ἀλλαγή ὁ δίχα ἀναλογία γίγνομαι ἵημι , ὡς ὁ οἰκοδόμος πρός ὁ σκυτεύς , οὕτως ὁ οἰκοδόμος μετά ὁ Β ὑπόδημα πρός ὁ σκυτεύς μετά ὁ οἰκίον διά ὁ ὁ ἀλλάσσω ἀνισότης . ὅτι δέ δύναμαι ἰσάζω ὁ ὑπόδημα ὁ οἰκίον , εἴρω · διά γάρ ὁ νόμισμα ὁ ἄλλος τις . σαφής δέ ὁ διάγραμμα διά ὁ πολλάκις εἴρω περί αὐτός , καί οὖον δεῖ μάτην περί αὐτός | λέγω πάλιν . ὅτι2 δέ ὁ χρεία συγχέω ὥσπερ εἷς τίς εἰμί . εἶπον καί πρότερος ὅτι ὁ συνέχω ὁ πολιτεία ὁ χρεία εἰμί , καί πάλιν διά οὗτος ὁ αὐτός πιστόω ἐκ ὁ ὁσημέραι γίγνομαι . ἠώς μέν γάρ ὁ μέν τις ἔχω οἶνος μόνος , ὁ δέ σῖτος μόνος , καί δήω ὁ μέν ὁ σῖτος ἔχω οἶνος , ὁ δέ ὁ οἶνος σῖτος , ἀλλάσσω πρός ἀλλήλων καί στέργω ἀλλήλων · ὅταν δέ ὁ ἔχω ἢ καί γεωργός ὁ σῖτος ἄμπελος εὐπορέω , καί ὁ ὁ ἄμπελος ἔχω σῖτος γεωργέω δύναμαι , οὐ ἀλλάσσω οὐδέ κοινωνέω διά ὁ μή ἐν χρεία ἀλλήλων εἰμί . ὑπέρ δέ ὁ μέλλω ἀλλαγή , εἰμί νῦν μηδείς δήω , ὅτι εἰμί . Πῶς εὑρίσκω νόμισμα , διά οὗτος λέγω . ἐπεί γάρ πολλάκις ὁ μέν σκυτεύς δήω σῖτος ἢ οἶνος ἤ τις ἄλλος , ὁ δέ γεωργός ἢ ὁ ἀμπελουργός ὑπόδημα οὐ χρῄζω , ἢ ἔμπαλιν ἐκεῖνος μέν δήω ὑπόδημα , ὁ δέ σκυτοτόμος οὐδείς ὁ ἐν ἐκεῖνος χρῄζω , εἰς βοήθεια ὁ τοιοῦτος περίστασις ὁ νόμισμα εὑρίσκω , καί γίγνομαι οἷος ἐγγυητής . φέρω γάρ ὁ σκυτεύς δίδωμι ὁ γεωργός ὁ νόμισμα , καί φημί “ ἔχω οὗτος ἀντί ὑπόδημα καί οἷος ἐγγυητής · ὅταν δέ ποτός ὑπόδημα δήω , λαμβάνω σύ μέν ὑπόδημα , ἐγώ δέ ὁ νόμισμα ὁ ἐγγυητής ” . πάσχω μέν οὖν καί οὗτος ὁ αὐτός · οὖον γάρ ἀεί ἴσος δύναμαι . καί οὗτος , ὁ νόμισμα φημί , ὁ αὐτός πάσχω . ὅς δέ λέγω εἰμί , ὡς ἐπί ὁ χρεία οὗτος ἐπί ὁ νόμισμα ὁράω ἄν τις γίγνομαι . ὡς γάρ ἐπί ἐκεῖνος οὐ ἀεί ὁμοίως δήω καί ἐν χρεία ὁ ἀλλότριος εἰμί , οὕτως οὐδέ ὁ νόμισμα ἀεί ἴσος δύναμαι , ἀλλά μεταπίπτω καί ὁ πρότερος πλείων δύναμαι ὕστερος ἢ οὐδείς ἢ μικρός ἰσχύω . ὅμως μάλα γε οὗτος διαμένω , καί δεῖ ὡς μέτρον αὐτός ὁ ἀλλάσσω χράω , καί πᾶς προέχω καί τιμάω ὁ νόμισμα . ἀλλά πότε δύναμαι πλείων ὁ νόμισμα ἢ πότε μικρός ἢ οὐδείς ; ὁ ἐν μέν ὁ εὐθηνία πολύς δύναμαι , ἐν δέ ὁ ἄγαν σιτοδεία καί ἀφορία πᾶς ὁ καρπός οὐδείς · οὐδείς γάρ ὁ ἔχω σῖτος μή ἀρκέω ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ ἀνταλλάσσω τότε προθυμέομαι . πῶς δέ ὁ νόμισμα σύμμετρος ὁ ἔργον ποιέω καί ἰσάζω , εἴρω . οὔτε γάρ μή εἰμί ἀλλαγή κοινωνία ἄν εἰμί . εἶπον ὅτι ὁ νόμισμα ὥσπερ μέσος ἤτοι μέτρον γίγνομαι ἰσάζω καί σύμμετρος ποιέω σύμμετρος γάρ φημί ὁ γεωμέτρης ὁ ὁ αὐτός μέτρον μετρέω ) πῶς σύμμετρος ποιέω , λέγω · εἰμί μή εἰμί ἀλλαγή , κοινωνία οὐ εἄν εἰμί . εἰμί δέ ὁ ὁ λόγος σύνθεσις τοιοῦτος • ὁ κοινωνία εἰμί , διότι ἀλλάσσω , ἀλλάσσω δέ διά ὁ ἰσότης , ἴσος δέ γίγνομαι διά ὁ συμμετρία , συμμετρία δέ διά ὁ νόμισμα . ὥστε μή εἰμί νόμισμα συμμετρία οὐ εἰμί , συμμετρία δέ μή εἰμί οὐδέ ἀλλαγή , ὁ δέ ἀλλαγή οἴχομαι οἴχομαι καί ὁ κοινωνία . ὁ μέν οὖν ἀλήθεια ἀδύνατος ὁ τοσοῦτος διαφέρω σύμμετρος γίγνομαι . εἰμί κύριος σύμμετρος ὁ ὁμογενής δύναμαι γίγνομαι , οἷος ἀριθμός ἀριθμός καί μέγεθος μέγεθος , ὁ ἀπό ἀλλήλων τοσοῦτος διίστημι ἀδύνατος σύμμετρος γίγνομαι . ὁ γάρ σύμμετρος κοινός μόριον καταμετρέω , ἀριθμός ἀριθμός , ὁ μέγεθος μέγεθος , ὁ δέ νόμισμα οὐ εἰμί μόριον ὁ ἐν ὁ ἀλλαγή · οὔτε γάρ ὁ ὑπόδημα εἰμί μόριον ἵημι ὁ οἶνος εἰμί γάρ εἄν ἢ οἶνος ἢ ὑπόδημα ) οὔτε ἄλλος οὐδείς . γίγνομαι δέ μέτρον ὁ κατά ὁ χρεία αὐτός συμμετρία · ὅταν μέν γάρ εἰμί πολύς χρεία ὁ ἀλλάσσω , μικρός , ὅταν δέ μικρός , μέγας . ἐν μέν γάρ ὁ εὐθηνία μέγας καί τίμιος , ἐν δέ ὁ ἔνδεια καί μάλιστα ὁ μέγας , πάμπαν μικρός καί ἄτιμος . δεῖ οὖν , φημί , εἷς τίς εἰμί , διά ὅς σύμμετρος γίγνομαι ὁ ἐν ὁ ἀλλαγή , τουτέστι δεῖ εἷς τίς ἵημι ὁ μετρέω αὐτός , καί εἰμί μή μόριον ὁ μετρέω , ἀλλά ἐκ ὑπόθεσις καί συνθήκη ἡμέτερος ὡς μέτρον λαμβάνω , ὅς καί νόμισμα λέγω διά ὁ κατά συνθήκη γίγνομαι μέτρον . καί μετρέω αὐτός ὁ ὤνιος . οἰκίον Α , μνᾶ δέκα Β , κλίνη Γ . ἐν ὁ κλίνη Γ λείπω ὁ εἷς μνᾶ . εἶπον δέ ὅτι ὁ νόμισμα μέσος καί μέτρον γίγνομαι ἐν ὁ ἀλλαγή καί ἰσάζω πᾶς , δείκνυμι διά οὗτος , λέγω δή ὁ πῶς ὁ νόμισμα μεσότης γίγνομαι καί πῶς οὗτος μετρέω καί πῶς λαμβάνω μέσος αὐτός εὑρίσκω . καί λαμβάνω εἰς ὁ δεῖξις οἰκίον , ὅς εἰμί ἔργον οἰκοδόμος ἐπί ὅς ὁ Α , δέκα δέ μνᾶ ἢ νόμισμα , ἐπί ὁ Β , κλίνη δέ ἔργον τέκτων ἐπί ὁ Γ . καί ἐπεί πᾶς τιμάω ὁ νόμισμα , ἵστημι οἰκίον ἄξιος | πέντε μνᾶ , ὁ δέ κλίνη εἷς μνᾶ . ὁ δή νόμισμα γνωρίζω πόσος κλίνη ἀντάξιος ὁ οἰκίον · πέντε γάρ μνᾶ εἰμί ἄξιος ὁ οἰκίον ἥμισυς εἰμί ὁ οἰκίον ὁ δέκα μνᾶ . ἀλλά καί ὁ κλίνη εἷς εἰμί μνᾶ ἄξιος , δέκατος εἰμί ὁ κλίνη ὁ δέκα μνᾶ . εἰμί δέ ἥμισυς ὁ δέκα ὁ ὅς · ὁ δή ὅς ὁ ἥμισυς πέμπτος εἰμί ὁ κλίνη . εἰμί δέ ὁ οἰκίον ὅς μνᾶ , ὁ κλίνη ἄρα ὁ οἰκίον πέμπτος εἰμί . 5 πέντε ἄρα κλίνη εἰμί ἀντάξιος ὁ οἰκίον . οὗτος δέ εὑρίσκω διά ὁ δέκα οὕτως γίγνομαι πρό ὁ ὁ νόμισμα εὕρεσις · κλίνη γάρ δίδωμι ἀντί οἰκίον , καί ἄλλος ὁμοίως . καί τίς γάρ διαφέρω , πέντε κλίνη λαμβάνω καί δίδωμι οἰκίον ἢ ὅς μνᾶ , ἐπεί ὅς μνᾶ εἰμί ἄξιος ὁ κλίνη ; οὗτος δείκνυμι συμπεραίνω λέγω τίς μέν οὖν εἰμί ὁ Δίκαιος , ὁ τε διανεμητικός δηλονότι καί ὁ ἐπανορθωτικός , καί ὁ ἀντίκειμαι οὗτος ἄδικος , εἴρω . διορίζω δέ οὗτος δῆλος ὅτι καί ὁ δικαιοπραγία μέσος εἰμί ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω . εἰμί ὁ Δίκαιος μέσος εἰμί ὁ πλείων καί μικρός , ὅτι καί ὁ πλεονεξία καί ὁ μειονεξία μέσος , δῆλος ὅτι καί ὁ ὁ Δίκαιος πράσσω καί ὁ δικαιοπραγέω εἰμί ἄν μέσος ὁ τε πλεονεκτέω καί πλεονεκτέω , ἤτοι ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω · ὥστε καί ὁ δικαιοπραγία μέσος πλεονεξία καί μειονεξία . ὁ δέ δικαιοσύνη μεσότης εἰμί οὖον ὁ αὐτός τρόπος ὁ ἀρετή . δείκνυμι πῶς ὁ Δίκαιος καί ὁ δικαιοπραγέω μέσος καί τίνω μέσος , διά ὁ επανορθωτικός παράθεσις εὔλογος ἐπιφέρω ὅτι ὁ δικαιοσύνη μεσότης εἰμί οὖον ὁ αὐτός τρόπος ὁ προερέω ἀρετή . ἐκεῖνος μέν γάρ Β κακία εἰμί μεταξύ , ὁ μέν Ἀνδρία δειλία καί θρασύτης , ὁ σωφροσύνη ἀκολασία καί ἠλιθιότης , καί ὁ ἄλλος ὁμοίως μέσος ὑπερβολή καί ἔνδεια ὁ μέσος εἰμί πρακτικός καί προαιρετικός · ὁ δέ δικαιοσύνη οὐκέτι δύο κακία εἰμί μέσος · εἷς γάρ αὐτός εἰμί ἐναντίος ὁ ἀδικία , ὅς θεωρέω ἐν ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω , ὅς ὁ μέν ἀδικέω εἰμί ὁ ὁ πλέω ἔχω , ὁ δέ ἀδικέω ὁ ὁ μικρός , μέσος δέ ὁ πλείων καί μικρός ὁ δικαιοσύνη , ὁ ἴσος εἰμί πρακτικός · καί ἐπεί πρακτικός εἰμί ὁ ἴσος , ὁ δέ ἴσος μέσος , καί αὐτός ἄρα μεσότης , ὅτι ὁ μέσος καί ἴσος εἰμί . καί ὁ μέν δικαιοσύνη εἰμί κατά ὅς ὁ δίκαιος λέγω πρακτικός κατά προαίρεσις . πάνυ καλῶς προστίθημι ὁ κατά προαίρεσις · ὁ προαίρεσις γάρ χαρακτηρίζω ὁ σπουδαῖος καί ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια . οὖον γάρ ὁ ὁ Δίκαιος πράσσω ἐκ ἀνάγκη δίκαιος τίς γάρ , εἰμί διά φόβος ἢ ἄλλος τίς οὗτος ποιέω ; ) ἀλλά ὁ προαιρέω καί πράσσω ἐκεῖνος εἰμί δίκαιος . διά ὅς δέ λέγω ὑπογράφω καί ὁ δικαιοσύνη , λέγω ἕξις αὐτός , κατά ὅς πρακτικός κατά προαίρεσις γίγνομαι ὁ ἐν ὁ κοινωνία ἴσος . τίς δέ εἰμί ὁ ἐν ὁ κοινωνία ἴσος , διά ὅς ἐπάγω λέγω · φημί γάρ καί διανεμητικός καί ἑαυτοῦ πρός ἄλλος καί ἕτερος πρός ἕτερος . κἀν γάρ ἕτερος διανέμω τις , ὁ κατά ἄξιος , ὅσπερ εἰμί ὁ ἴσος , ἕκαστος νέμω , ἐν ἑαυτοῦ καί ἄλλος ὁ διανέμησις ποιέω , οὖον ὁ πλέω αὐτός λαμβάνω , ἐκεῖνος δέ μικρός δίδωμι , ἀλλά ὁ ἴσος ἑαυτοῦ ἐπιφέρω καί ὁ ἁρμόζω ἐκεῖνος διανέμω . καί μνημονεύω μέν διά οὗτος φανερῶς ὁ ἐν ὁ νομή ἴσος , ἐνδείκνυμι δέ καί περί ὁ ἐν ὁ ἐπανόρθωσις · ἅμα δέ καί πῶς καί τίνω ὁ δικαιοσύνη μεσότης εἰμί , φανερός ποιέω . καί ὁ μέν ἄδικος ἀεί ἐπί μέν ὁ ἀγαθός ὁ πλέω αἱρέω καί λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ κακός ὁ μικρός , ὁ δέ δίκαιος ἐπί πᾶς ὁ ἀναλογέω ἑαυτοῦ . εἰμί εἄν ἐν δικαιοσύνη ἕξις ἀπό ὅς πρακτικός τε καί προαιρετικός γίγνομαι ὁ ἐν ὁ διανομή καί ὁ ἐπανόρθωσις ἴσος , ὁ δέ ἀδικία ἐναντίος , ἀπό ὅς πρακτικός καί πραιρετικεω ὁ ἄνισος . ἐπί ἐπί δέ ὁ ἄλλος ὁ μέν ὅλος ὁμοίως , ὁ δέ παρά ὁ ἀνάλογος , ὁπότερος τυγχάνω . παρά ὁ ἀνάλογος λέγω ὁ ἄνισος , ἤτοι ὁ πλέω καί μικρός · εἰμί γάρ ὁ ἀνάλογος ἴσος , ὁ παρά ὁ ἀνάλογος ἄνισος . εἰμί δέ εἄν σαφής ὁ γραφεύς , εἰμί ἀντί ὁ ὁ δέ παρά ὁ ἀνάλογος εἰμί γράφω ὁ γάρ παρά ὁ ἀνάλογος . περί μέν οὖν ὁ λέξις οὗτος · ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί . εἰς ἑαυτοῦ μέν ὁ διανομή ὁ ἄδικος ἀεί ὡρισμένως ποιέω · ἀεί γάρ ἐπί μέν ὁ ὠφέλιμος ὁ πλέω λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ βλαβερός ὁ μικρός · ὅταν δέ πρός ἄλλος ὁ διανομή ποιέω , ἀόριστος καί ὡς τυγχάνω ποτέ μέν ἐκεῖνος διανέμω ὁ πλέω , ποτέ δέ ἕτερος , καί ὅς μέν σήμερον δίδωμι πλέω οὐ ἀξίως , αὔριον δίδωμι μικρός καί αὐτός ἀνάξιος . οὗτος εἶπον ἐπάγω ὁ δέ ἀδίκημα ὁ μέν μικρός ἔχω , ὁ κατά ἄξιος δηλονότι , ἀδικέω εἰμί , ὁ δέ μείζων ὁ κατά ἄξιος ἀδικέω , διδάσκω διά οὗτος τίς εἰμί ὁ ἀνωτέρω εἴρω ὑπερβολή καί ἔλλειψις . περι μέν ἐν δικαιοσύνη καί ἀδικία , τίς ἑκάτερος εἰμί . | εἴρω γάρ ὅτι εἰμί ἕξις οἷος εἶπον . πρόσκειμαι δέ καθόλου , ὅτι μή ἐπεξέρχομαι ὁ κατά ἕκαστος , καί ὅτι ἐν μέν ὁ περί ὁ πράκτης λόγος ὁ μέν καθόλου ὁποῖος τίς δεῖ εἰμί , ὑπογράφω δύναμαι τις , οὐκέτι μέντοι ἐπεξέρχομαι ὁ κατά ἕκαστος οἶος τε ὁρίζω , μέχρι πόσος ἕκαστος αὐτός γίγνομαι πλέω εἰμί ἢ μικρός ἢ ἴσος · ὁ γάρ περί ὁ πράκτης λόγος οὖον δέχομαι ὁ τοιοῦτος ἀκρίβεια ὁ ἐν πλάτος ἕκαστος οὗτος ὁ εἰμί ἔχω . ἐπεί δέ εἰμί ἀδικέω μήπω ἄδικος εἰμί . ἧμαι εἄν σαφής ὁ λέξις , εἰμί οὗτος πως ἔχω · ἐπεί ἀδίκημα εἰμί ὁ κλέπτω , ὁ μοιχεύω , ὁ πορνεύω , ὁ ἱεροσυλέω , καί ἁπλόος πᾶς ὁ παράνομος , ποῖος ἐκ οὗτος πράσσω τις ἀδικέω , καί ποῖος ὁμοίως πράσσω οὐ ἀδικέω ; εἰμί γάρ τις ἄδικος ὁ πράσσω μέν τις , ἄδικος δέ οὐ εἰμί . πῶς δή οὗτος ; ὅτι οὐ εἰς ὁ πρᾶξις ἀποσκοπέω ὁ πρᾶγμα κρίνω , ἀλλά εἰς ὁ ὅς ἕνεκα . ὁ γάρ ὁ μαίνομαι ὁ μάχαιρα κλέπτω , μετά ὅς μέλλω ἑαυτοῦ ἀναιρέω , κλέπτω μέν , κλέπτης δέ οὐ εἰμί , ἀλλά μᾶλλον σωτήρ καί εὐεργέτης , οὐδέ μοιχός ὁ ὁ πλούσιος διαφθείρω ἐπιθυμία χρῆμα , ἀλλά φιλοχρήματος . ἐρωτάω δή ὁ ποῖος ἀδίκημα ἀδικέω ἄδικος εἰμί , ἀποκρίνω λέγω ἢ οὗτος μέν οὐδείς διαφέρω . εἰμί δέ ὅς λέγω · οὗτος μέν δίχα προσδιορισμός λέγω δοκέω ἄν μηδείς ἔχω διαφορά , ἀλλά πᾶς ὁ ἄδικος τίς πράσσω εὐθύς ἄδικος εἰμί · εἰμί δέ τις ἐπιβλέπω εἰς ὁ τέλος καί ὅς ἕνεκα ποιέω ὁ ἄδικος , εὑρίσκω πολύς ἄδικος μέν πράσσω , ἄδικος δέ μή εἰμί . καί ὅς μέν βούλομαι λέγω , οὗτος εἰμί · ἐν δέ ὁ λέγω ὁ εἰδοί ὁ ὅς αὐτός εἰμί ὁ εἰδοί ὅστις γυνή μίγνυμι , οἷος ὕπανδρος , ἀλλά ὅμως οὖον μοιχός εἰμί · οὖον γάρ διά ἀκολασία μίγνυμι , ἀλλά διά ὁ χρῆμα . ἄδικος μέν γάρ ὁ βούλομαι καί προαιρέω , ὁ δέ μή διά προαίρεσις ἀλλά διά πάθος πράσσω ἀδικέω μέν , ἄδικος δέ οὐ εἰμί . Δεύς δέ μή λανθάνω ὅτι ὁ ζῶ ὁ ζητέω εἰμί καί ὁ ἁπλόος Δίκαιος . ὁ ἁπλόος ἀντί ὁ κύριος καί ἀληθής Δίκαιος . δείκνυμι ὅτι ὁ Δίκαιος ὁ μέν διανεμητικός , ὁ δέ διορθωτικός , ὅς ὁ μέν εἰμί κατά ὁ γεωμετρικός ἀναλογία , ὁ δέ ἐπανορθωτικός κατά ὁ ἀριθμητικός , ἐπεί καί ὁ δικαιοσύνη καί ὁ Δίκαιος πολλαχῶς λέγω , περί Ποίας δικαιοσύνη καί ποῖος Δίκαιος ὁ λόγος ποιέω λέγω , ὅτι περί ὁ πολιτικός · περί γάρ ὁ τοιοῦτος καί ὁ ζήτησις , οἷος πότερος ὁ πρᾶξις οὗτος Δίκαιος ἢ οὖον , καί πότερος ἕκαστος δικαίως διανέμω ἵημι ὁ γῆ ἢ ὁ χρῆμα ἢ οὖον . περί ὁ πολιτικός οὖν Δίκαιος ὁ λόγος , ὅτι καί ἁπλόος καί κύριος οὗτος δίκαιος εἰμί , ὅς καί περιγράφω καί ὑπό ὄψις τίθημι λέγω αὐτός εἰμί κτάομαι κοινωνία βίος πρός ὁ εἰμί αὐτάρκεια , ἐλεύθερος καί ἴσος . εἶπον δή ὅτι ὁ δίκαιος εἰμί ἄνθρωπος ἐλεύθερος καί ἴσος βίος κοινωνέω πρός ὁ εἰμί αὐτάρκεια κοινωνέω γάρ καί ἀνταλλάσσω αὐτάρκης γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ) εἶπον δή ὅς τίς ποτός εἰμί ὁ πολιτικός Δίκαιος ἐπάγω ἢ κατά ἀναλογία ἢ κατά ἀριθμός , διά μέν ὁ εἶπον κατά ἀναλογία δηλόω ὁ διανεμητικός Δίκαιος , διά δέ ὁ κατά ἀριθμός ὁ ἐπανορθωτικός · τοιοῦτος γάρ ὁ πολιτικός Δίκαιος . συντηρητικός γάρ καί σωστικός εἰμί ὁ ὁ ἐλεύθερος καί ἴσος κοινωνία · σῴζω γάρ ὁ κοινωνία ὁ διανομή κατά ἀναλογία καί ἰσότης γίγνομαι καί ὁ ἀδίκημα ἐπανορθόω . καί σκοπέω ὁ Ἀριστοτέλης ἀγχίνοια , ὅπως διά ὁ εἶπον ἢ κατά ἀναλογία ἢ κατά ἀριθμός ἐμφαίνω ὁ εἶδος πᾶς ὁ πολιτεία , διά μέν ὁ κτάομαι ἀριθμός ὁ ὁ δημοκρατία εἶδος · ἴσος γάρ κατά ἀριθμός ἐν δημοκρατία ὁ κοινωνός , ὡς ἐν ὁ πολιτεία ἀκριβής λέγω . πᾶς γάρ ὁ ἐν δημοκρατία ἴσος ἑαυτοῦ ὑπολαμβάνω · ἐλευθερία γάρ ὁ ἰσότης κρίνω . διά μέν οὖν ὁ κατά ἀριθμός ὁ δημοκρατία δηλόω , διά δέ ὁ κατά ἀναλογία ὁ ὀλιγαρχία καί ἀριστοκρατία . εἰμί δή οὗτος εἰμί ὁ πολιτικός Δίκαιος , ὅς σός μή εἰμί οὗτος , τουτέστιν ὅσος μή εἰμί ὁ κοινωνέω κατά ἀνταλλαγή ἢ διανομή , ἐν οὗτος οὐ εἰμί ὁ πολιτικός Δίκαιος , ἀλλά τίς Δίκαιος κατά ὁμοιότης , ὥσπερ πατήρ πρός υἱός , καί ἀνήρ πρός γυνή , καί δοῦλος πρός δεσπότης · ἐν γάρ οὗτος οὐ εἰμί πρός ἀλλήλων ὁ πολιτικός Δίκαιος , ἀλλά ὁ οἰκονομικός καί δεσποτικός . τίς δέ οὗτος ὁ Δίκαιος , εἶπον ἐν ὁ πολιτεία . εἰμί γάρ Δίκαιος , ὅς καί νόμος πρός αὐτός . ἐν ἐκεῖνος , φημί , εἰμί ὁ κύριος Δίκαιος , ὅς εἰμί ὁ πολιτικός , ὅς καί νόμος κεῖμαι , κατά ὅς ζῶ πρός ἀλλήλων κοινωνέω . οὗτος δέ νόμος πρός ἀλλήλων , ἕ καί ἀδικέω ἀλλήλων δύναμαι · ὁ γάρ νόμος τηρητικός ὁ ἰσότης ὁ κατά κοινωνία , ὅς κοινωνία φθαρτικός ὁ ἀδικία , ἐπεί ἐν ὅς μή οἷος τε ἀδικέω ἀλλήλων μηδέ γίγνομαι ἀδικία , οὗτος οὔτε νόμος δήω οὔτε εἰμί αὐτός Δίκαιος , οὔτε ὁ νεμητικός οὔτε ὁ ἐπανορθωτικός . εἰμί γάρ ὁ κατά νόμος δίκη κρίσις εἰμί ὁ Δίκαιος καί ἄδικος , ἔνθα μή εἰμί ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω , οὐδέ ὁ κατά νόμος εἰμί κρίσις , ὅστις εἰμί ὁ πολιτικός Δίκαιος . ἐν ὅς δέ ὁ ἀδικέω , οὖον πᾶς ἀδικία . ὅπου ἀδικία , ἐκεῖ καί ὁ ἀδικέω , ὡς ἀνωτέρω εἴρω , οὖον μήv ὅπου ὁ ἀδικέω , ἐκεῖ καί ἀδικία · ἐν γάρ ὁ ἀπροαίρετος ἢ κατά ἄγνοια ἢ κατά ἔνδεια ὁ ἀναγκαῖος γίγνομαι ὁ ἀδικέω εἰμί , ἀδικία δέ οὐ εἰμί . ὁ γάρ κατά προαίρεσις ὁρμή , ὡς εἴρω , κύριος εἰμί ἔπαινος καί ψόγος , ὡς εἶπον ἐπί ὁ μοιχεία ἐργάζομαι , μή μέντοι μοιχεία κρίνω . οὖον γάρ διά ἀκολασία μοιχεύω ( οὗτος γάρ εἰμί μοιχεία κρίνω ) , ἀλλά διά χρῆμα . εἶπον δέ οὗτος ἐπάγω οὗτος δέ εἰμί ὁ πλείων ἑαυτοῦ νέμω , τουτέστιν ἀδικία εἰμί ὁ πλείων ἑαυτοῦ νέμω ὁ ἁπλόος ἀγαθός , μικρός δέ ὁ ἁπλόος κακός . λέγω δέ ἁπλόος ἀγαθός καί κακός ὁ ὁ ἑαυτοῦ φύσις τοιοῦτος , ὁ καί ὡς δύναμις λέγω καί ἀγαθός καί κακός , οἷος πλοῦτος Εὐγένεια , πενία δυσγένεια καί ἀγαθός εἰμί καί πάλιν κακός · συντελέω γάρ ὁ μέν σπουδαῖος εἰς εἰς κατά ἀρετή ἐνεργέω , ὁ δέ φαῦλος εἰς ὁ κατά κακία , ἐν ὅς ἐνέργεια καί ὁ εὐδαιμονέω ἢ κακοδαιμονάω ὁράω . ὁ τοιοῦτος δέ ἐνέργεια ὅτι ἄνευ ὁ τοιοῦτος ὁ ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἀγαθός εἰμί μή οἷος τε ἐνεργέω , οὐδείς ἀγνοέω . δίχα γάρ ὕλη καί ἄνευ ὄργανον οὐδείς τίς ὁ καλός ἢ κακός ἐνεργέω δύναμαι · ὕλη δέ καί ὄργανον ὁ ὡς δύναμις ἀγαθός , πλοῦτος , ἰσχύς , Εὐγένεια , ὁ ὅμοιος . Διὸ οὐ ἐάω ἄρχω ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ λόγος . Ζεύς ὁ ὁ ἄνθρωπος δύναμαι ἀδικέω , καί ὁ μέν ἁπλόος ἀγαθός νέμω ἑαυτοῦ ὁ πλείων , ὁ δέ κακός ὁ μικρός , καί τυραννίς ἐπιτίθημι ὁ ἀκωλύτως ἐξουσία ἔχω ὅς βούλομαι ποιέω , διά οὗτος δή οὐ ἐάω ἄνθρωπος ἄρχω , ἀλλά ἀντί ἄνθρωπος ὁ λόγος ἄρχω καθίστημι . λέγω δέ λόγος ὁ ἄρχω ὁ σπουδαῖος , ὁ μετά λόγος καί φρόνησις ἐνεργέω · ὁ τοιοῦτος γάρ οὐδέποτε εἄν ἀδικέω . ὁ γάρ εἰμί ἄρχω καί μή ψεύδω ὁ ἄρχω ὄνομα , φύλαξ εἰμί ὁ Δίκαιος καί ὁ ἴσος ὁ κατά ἀναλογία ἢ κατά ἀριθμός . ὁ μέν οὖν λέγω , οὗτος · ἐν δέ ὁ λέγω ὁ ὅτι ἑαυτοῦ οὗτος ποιέω καί γίγνομαι Τύραννος οὖον περί ὁ λόγος ἤτοι ὁ ἄρχω εἴρω , ἀλλά περί ὁ ἄνθρωπος . διό ὁ λέξις ὑπερβατός ἀναγνωστέον οὕτως · διό οὐ ἐάω ἄρχω ἄνθρωπος , ὅτι ἑαυτοῦ οὗτος ποιέω , τουτέστι νέμω ἑαυτοῦ ὁ μέν ἁπλόος ἀγαθός ὁ πλείων , ὁ δέ κακός ὁ μικρός · οὗτος μέν οὐ ἐάω ἄρχω , ἀλλά ὁ λόγος , διότι οὖον νέμω πλέω ἑαυτοῦ ὁ λόγος , εἰμί μή πρός αὐτός ἀνάλογος εἰμί , ἤτοι εἰμί μή προσήκω αὐτός ὁ πλέω · ὅτε γάρ εἰμί Δίκαιος πλέω λαμβάνω , λαμβάνω οὐ ἁπλόος πλέω , ἀλλά ὁ ἀναλογέω αὐτός · καί διά οὗτος ἀλλότριος φημί ἀγαθός εἰμί ὁ δικαιοσύνη . ὁ αἴτιος διά οὗτος λέγω διά ὅς δοκέω ἀλλότριος ἀγαθός εἰμί ὁ δικαιοσύνη . ἐπεί γάρ ὁ δίκαιος ἄρχω καί φύλαξ εἰμί ὁ Δίκαιος καί ἴσος , οὗτος δέ ὁ φύλαξ οὐδείς νέμω πλέω ἑαυτοῦ , εἰμί μή δίκαιος εἰμί αὐτός πλείων τυγχάνω , ὅς καί ἄλλος νέμω τυγχάνω ἄν , ἐπεί οὖν φύλαξ ὁ τοιοῦτος ὁ δίκαιος ἄρχω , δῆλος ὅτι ἀλλότριος ἀγαθός συντηρέω καί ἐργάζομαι · καί διά οὗτος μισθός αὐτός ὁρίζω τιμή καί γέρας , οἷος στέφανος , εἰκών , ἀνδριάς . ὅς δέ μή ἀρκέω ὁ τιμή καί ὁ γέρας , οὗτος τύραννος γίγνομαι . ὁ δέ δεσποτικός Δίκαιος καί ὁ πατρικός οὖον αὐτός οὗτος . εἶπον πρότερος “ ὥστε ὅσος μή εἰμί οὗτος , οὐ εἰμί οὗτος πρός ἀλλήλων ὁ πολιτικός Δίκαιος , ἀλλά τίς Δίκαιος κατά ὁμοιότης ” , νῦν λέγω τίς εἰμί οὗτος ὁ κατά ὁμοιότης Δίκαιος , ὅτι ὁ πατρικός καί δεσποτικός . ἕτερος γάρ οὗτος ὁ πολιτικός Δίκαιος · ὁ μέν γάρ πολιτικός ἐν ἰσότης θεωρέω ὁ πρός ἀλλήλων · οὔτε δέ δοῦλος πρός ὁ δεσπότης , ἔστω εἄν εἰμί δοῦλος , εἰμί Ἰσότης οὔτε υἱός πρός πατήρ ὑπό ὁ πατήρ Μένων . τότε γάρ ὥσπερ μέρος εἰμί , ὁ μέν δοῦλος ὁ δεσπότης , ὁ δέ υἱός ὁ πατήρ , ὅς οὐ οἷος τε βλάπτω , ὅτι μηδέ ἑαυτοῦ . ὁ γάρ βλάπτω ὁ μέρος ἑαυτοῦ δῆλος ὡς ἑαυτοῦ βλάπτω · οὐδείς δέ ἑαυτοῦ βλάπτω , ὥστε οὐδέ ὁ μέρος ἑαυτοῦ · ὥστε οὐδέ ὁ δοῦλος οὐδέ ὁ υἱός , ὅτι μέρος εἰμί αὐτός . εἰμί οὖν ὁ πολιτικός Δίκαιος ἐν οὗτος ἐν ὅς καί ὁ βλάπτω καί βλάπτω , μή εἰμί δέ ἐν ὁ πατήρ καί ὁ υἱός ἢ ὁ δεσπότης καί δοῦλος ὁ βλάπτω καί βλάπτω , οὐδέ ὁ πολιτικός δίκαιος εἰμί ἐν αὐτός . κτῆμα δέ εἶπον ὁ δοῦλος · ὁ δέ ἠώς εἄν εἰμί πηλίκος ἴσος εἰμί ὁ ἠώς ἄν εἰμί ὁ τέκνον ἀτελής καί μήπω φθάνω εἰς ἡλικία κατά ὅς νόμος ἀπολύω ὁ πατήρ , μέρος εἰμί ὁ πατήρ . οὐ εἰμί οὖν ἐν οὗτος ὁ πολιτικός Δίκαιος , ἀλλά ἐκεῖνος ἐν ὅς καί νόμος · ὁ δέ νόμος ἐν ὁ δύναμαι βλάπτω καί βλάπτω . ἐπανορθωτικός γάρ ὁ παρά ὁ προσήκω ὁ νόμος , ὁ δέ βλάβη παρά ὁ προσήκω · ὥστε ἐν ὅς μή εἰμί βλάβη , οὐδέ ὁ παρά ὁ προσήκω , ἐν ὅς δέ μή ὁ παρά ὁ προσήκω , οὐδέ νόμος , ἐν ὅς δέ μή νόμος , οὐδέ ὁ πολιτικός Δίκαιος . ἠώς μέν ἐν πηλίκος εἰμί ὁ τέκνον καί ὁ δοῦλος τυγχάνω δοῦλος , ἠώς τότε ὁ πολιτικός ἐν αὐτός οὐ εἰμί Δίκαιος · ἡνίκα δέ ὁ μέν δοῦλος ἀπολύω ὁ δουλεία καί ὁ υἱός ὁ διά ὁ ἀτελής ἡλικία ὑποταγή , καί γίγνομαι αὐτός Ἰσότης , τότε καί ὑπό ὁ πολιτικός πίπτω Δίκαιος . φύω γάρ ἐν οὗτος ὁ νόμος εἰμί , ὅς Ἰσότης πρός ἀλλήλων ὑπάρχω ὁ ἄρχω καί ἄρχω παρά μέρος , ὅς ἕτερος , ὁ ἄρχω δηλονότι , ἐπί ὁ ὑπεξούσιος οὐ εἰμί . καί διά οὗτος μᾶλλον πρός γυνή , φημί , δίκαιος εἰμί ἢ πρός τέκνον καί οἰκέτης , διότι εἰμί ἀνήρ πρός γυνή Ἰσότης , καθό ἄμφω ἐλεύθερος , καί εἰμί πρός ἀλλήλων ὁ οἰκονομικός Δίκαιος ἄλλος εἰμί ὁ πολιτικός · οὖον γάρ ἐν ὁ πολιτικός ἰσότης εἰμί πρός ἀλλήλων , ὡς παρά μέρος ἄρχω καί ἄρχω . δεῖ γάρ ἀεί ὁ ἀνήρ ἄρχω , δεῖ μέντοι καί ὁ γυνή ἐξουσία ἔχω τις , ὁ θεραπαινίς δηλονότι καί ὁ ὁ εἰσκομίζω σωτηρία καί φυλακή . ὁ δέ πολιτικός Δίκαιος ὁ μέν φυσικός ὁ δέ νομικός , φυσικός μέν ὁ πανταχοῦ ὁ αὐτός ἔχω δύναμις . ὁ πανταχοῦ ἀντί ὁ παρά ὁ πλεῖστος καί ἀδιάστροφος καί κατά φύσις ἔχω · παρά γάρ ὁ θηριώδης καί παντάπασι ὁ νόος ἐκτυφλόω καί μόνος ὁ ζωώδης διώκω ἡδονά οὐ εἰμί ὁ πολιτικός Δίκαιος . εἰμί δέ κατά φύσις Δίκαιος καί ἐν ὁ πλεῖστος ὁ σέβω ὁ θέω , ὁ τιμάω ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ , ὁ ἐπαρκέω ἐνδεής , ὁ ὁ πλανάω ὁ ὁδός ἐπιδείκνυμι , ὁ ἐκ ὀλίσθημα πίπτω ἐπανορθόω . εἶπον δέ φυσικός ὁ πανταχοῦ ὁ αὐτός ἔχω δύναμις ἐπιφέρω καί οὖον ὁ δοκέω ἢ μή , χωρίζω αὐτός ἀπό ὁ νομικός Δίκαιος . οὖον γάρ ὁ δόξα τις ὁ μή ὁ φυσικός Δίκαιος , ἀλλά ὁ νομικός ἤτοι πολιτικός · ὁ γάρ πολιτικός Δίκαιος ἐκ ἀρχή μέν οὐδείς διαφέρω , τίθημι δέ καί νομίζω πολύς ὁ διάφορος . ὁ γάρ ὁ ἀδελφός μίγνυμι ὁ ἀδελφός ἐκ ἀρχή μέν ἀδιάφορος εἰμί , νόμος δέ τίθημι μή μίγνυμι πολύς ὁ διαφέρω . καί ὁ αἰχμάλωτος πωλέω , ὡς βούλομαι ὁ κρατέω καί διά ποῖος , ἀδιάφορος εἰμί · νόμος δέ τίθημι εἷς μνάομαι πέρνημι , οὐ ἄλλως ἀποδίδωμι εἰμί μή διά μνᾶ . ὁ δέ αἴξ θύω ἀλλά μή δύο πρόβατον οὐ ἀπό ἱστορία λαμβάνω . καί ὁ θύω ἢ μή θύω Βρασίδας ἀδιάφορος τυγχάνω · νόμος δέ τίθημι ὡς ἥρως θύω ὁ μή θύω ζημιόω . οὖον μόνος , φημί , οὗτος νομικός δίκαιος εἰμί , ἀλλά καί ὅσος διά ψήφισμα προστάσσω γίγνομαι , καί οὗτος οὐ εἰμί ὁ φύσις Δίκαιος , ἀλλά ὁ νόμος καί θέσις ἡμέτερος γίγνομαι . δοκέω δέ ἔνιοι πᾶς εἰμί τοιοῦτος . διαιρέω εἰς Β ὁ Δίκαιος , εἰς ὁ φυσικός καί ὁ νομικός , λέγω ὅτι δοκέω τις πᾶς ὁ Δίκαιος νομικός εἰμί , μηδείς δέ φυσικός , διότι πᾶς φύσις ἀκίνητος εἰμί ὁ γάρ πῦρ φύσις θερμός εἰμί οὐ ἐνθάδε μέν εἰμί θερμός , ἐν Αἴγυπτος δέ οὖον θερμός , ἀλλά ἐκεῖ καί πανταχοῦ ) , πᾶς δέ Δίκαιος μεταπίπτω , ὥστε οὐδείς Δίκαιος φύσις , ἀλλά πᾶς Δίκαιος νομικός καί πολιτικός . οὗτος τίθημι ὁ δόξα ὁ αἴτιος ἐπάγω λέγω οὗτος δέ οὐ εἰμί ὅσος ἔχω , ἀλλά εἰμί ὡς , ἤτοι οὐ εἰμί ἀληθής ἁπλόος ὅτι πᾶς Δίκαιος κινέω , ὡς λέγω3 τις , ἀλλά εἰμί ὡς ἀκίνητος εἰμί ὁ Δίκαιος παρά γάρ ὁ κατά φύσις καί ἀδιάστροφος ἀκίνητος εἰμί , εἰμί καί παρά ὁ κακός διάκειμαι κινέω . ἢ οὖν οὗτος εἰμί ὅς λέγω , ἢ ὅτι οὐ εἰμί ἁπλόος ἀληθής ὅτι πᾶς ὁ φύσις ἀκίνητος εἰμί · ὁ γάρ φύσις πῶς μέν ἀκίνητος εἰμί , ἁπλόος δέ ἀκίνητος οὐ εἰμί . ὁ μέν γάρ αὐτός φύσις ἀκίνητος ὁ φύσις , παρά δέ ὁ μή χράω ὡς φύω κινέω . ἅμα δέ διά οὗτος γνώριμος γίγνομαι καί πῶς εἶπον ὅτι φυσικός εἰμί ὁ πανταχοῦ ὁ αὐτός ἔχω δύναμις , ὅτι ὁ πανταχοῦ ἀντί ὁ ὁ κατά φύσις ἔχω · ἐν ἅπας γάρ ὁ κατά φύσις ἔχω καί μή διαστρέφω ἀκίνητος ὁ κτάομαι φύσις Δίκαιος . καί γάρ ὁ φύσις ἀγαθός ἀγαθός εἰμί , ὡς πᾶς ὠφελέω ὁ κατά φύσις ἔχω , καί οὐ ἀπλόος πᾶς , ὡς καί ὁ ὁ ἑαυτοῦ φύσις γλυκύς γλυκύς εἰμί , ὡς γλυκάζω ἅπας ὁ ὑγιαίνω . ὁ δέ καίτοι παρά γε ὁ θεός οὐδαμῶς ἴσως ἔχω πρός ὁ ὁ Πλάτων δόξα ἀφοράω εἶπον λέγω εἰμί καί ἐν ὁ θεός Δίκαιος , καί πρό αὐτός ὁ αὐτοδικαιοσύνη . εἰμί γάρ εἰμί , φημί , παρά ὁ θεός Δίκαιος , οὗτος οὐδέποτε μεταπίπτω οὐδέ ἄλλος μέν ὁ θεός εἰμί αὐτοδίκαιον ἄλλος δέ οὖον τοιοῦτος , διά ὁ πᾶς αὐτός ὁμοίως ἔχω . οὕτως ἐν ἔχω καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος · εἰμί πᾶς κατά φύσις διάκειμαι , οὐ εἄν μεταπίπτω ὁ φύσις Δίκαιος . ὡς γάρ ἐν ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ δεξιός χείρ ἀγαθός καί ἰσχυρός , ἐν δέ ὁ παρά φύσις οὐ οὕτως , ἀλλά ὁ ἀριστερός , διό καί σπάνις ὁ τοιοῦτος , καί ὡς δίπους εἰμί ὁ κατά φύσις ἔχω καί ὡς δύο ὀφθαλμός ἔχω , ὁ δέ παρά φύσις καί τερατώδης οὐ οὕτως , οὗτος καί ἐν ὁ κατά φύσις ἔχω ἄνθρωπος δίκαιος εἰμί ὁ φύσις Δίκαιος · ὥστε οὖον δεῖ ὁ κρίσις ἀπό ὁ κακῶς καί παρά φύσις διάκειμαι ποιέω ὁ φύσις Δίκαιος , ἀλλά ἀπό ὁ κατά φύσις ἔχω . εἰμί δή οὖν παρά ἐγώ κινητός ] φύσις Δίκαιος , κινητός μέντοι πᾶς διά ὁ ὁ χράω φαυλότης καί ὁ παρά φύσις διάκειμαι . Ποῖον δέ φύσις ὁ ἐνδέχομαι καί ἄλλως ἔχω καί ποῖος οὖον , ἀλλά νομικός καί συνθήκη . ἐπεί , φημί , καί ὁ φύσις Δίκαιος μεταπίπτω καί ὁ νομικός εἰμί γάρ ὁ φύσις , πολύς μᾶλλον ὁ νομικός ) , τίς γνωρίζω ὅτι ὅδε μέν εἰμί καί τάχα κινέω , φυσικός εἰμί , ὅδε δέ νομικός ; ἢ εἰμί καί μήπω μεταπίπτω , ἐνδέχομαι δέ μεταπίπτω , πῶς διακρίνω ὁ φυσικός ἀπό ὁ νομικός ; καί ὁ μέν λέγω τοιοῦτος , αὐτός δέ οὐ οὕτως ὁ λέξις ἐπιφέρω , καί διά οὗτος ἀσαφής πως εἰμί , ἀλλά οἷος ἀποφαίνω δῆλος , φημί , εἰμί ποῖος δίκαιος εἰμί φύσις , καί ποῖος νομικός , καίτοι ἐνδέχομαι ἀμφότερος ἄλλως ἔχω . διορίζω γάρ , φημί , ἀπό ὁ ἄλλος · ὡς γάρ ἐπί ἐκεῖνος ἀπό ὁ κατά φύσις ἔχω κρίνω , ποῖος χείρ εἰμί ἀγαθός , ὅτι ὁ δεξιός , καί ποῖος χείρων , ὅτι ὁ ἀριστερός , καίτοι ἐνδέχομαι καί ὁ χείρ ἀμφότερος ἴσος τις ἰσχύω , οὗτος καί ὁ φύσις Δίκαιος , εἰμί καί μεταπίπτω ἐνδέχομαι , ἀπό ὁ κατά φύσις ἔχω κρίνω ὅτι τοιοῦτος εἰμί , εἰμί καί μή ὁ παρά φύσις διάκειμαι ἰσχύω . οὗτος εἶπον διά ὁ ἐπάγω ἐνδείκνυμι , πῶς ὁ κατά συνθήκη Δίκαιος τίθημι καί πάλιν μετατίθημι . ὡς γάρ ὁ μέτρον , φημί , πρός ὁ χρήσιμος ἀλλάσσω , οὗτος καί ὁ κατά συνθήκη Δίκαιος ὁ ἀρχή μέν τίθημι διά ὁ δοκέω συμφέρω ὁ κοινός , ἔπειτα μεταπίπτω , ἡνίκα δοκέω μή συμφέρω ἢ ὅπου μή συμφέρω . ἔρομαι . οὖον γάρ ὁ συμφέρω ὁ δημοκρατία συμφέρω καί ὁ ὀλιγαρχία ἢ ὁ ἀριστοκρατία · ὥστε ἐπεί ἄλλος μέν ὁ Δίκαιος καί ὁ συμφέρω ὁ δημοκρατία , ἄλλος δέ ὁ ἀριστοκρατία , ἐπειδάν ὁ πολιτεία οἷος ὁ δημοκρατία μεταπίπτω εἰς ἀριστοκρατία ἢ οὗτος εἰς ἐκεῖνος διά ὅς αἴτιος λέγω ἐν ὁ πολιτεία ὁ μετάπτωσις αὐτός γίγνομαι , ἀνάγκη καί ὁ νομικός Δίκαιος μεταπίπτω . οὐ εἰμί δέ πανταχοῦ καί παρά πᾶς ὁ αὐτός πολιτεία , διότι μή φύσις ἀλλά νόμος καί κατά συνθήκη συνίστημι καί χράω καί Δίκαιος τοιοῦτος · ὁ μέντοι ἀγαθός πολιτεία ὅστις δέ εἰμί οὗτος , εἴρω ἐν ὁ πολιτεία ) ἀεί καί παρά πᾶς ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ αὐτός εἰμί . ὁ δέ Δίκαιος καί νόμιμος ἕκαστος ὡς ὁ καθόλου πρός ὁ κατά ἕκαστος ἔχω . ὁ νόμιμος , φημί , καί ὁ Δίκαιος πρός ὁ κατά ἕκαστος ὁ κατά αὐτός πράσσω οὕτως ἔχω , ὡς ἔχω ὁ καθόλου ἄνθρωπος πρός ὁ κατά μέρος , Σωκράτης , Πλάτων , Ἀριστοτέλης . κοινός μέν οὖν νόμιμος καί Δίκαιος ὁ γράφω καί διορίζω ὅτι δεῖ ὁ παρακαταθήκη δίδωμι , δεῖ ὁ Ἀριστεύς τιμάω στέφανος · κατά ἕκαστος δέ ὁ ὅδε μέν δεῖ ὁ οἰκεῖος δίδωμι παρακαταθήκη , καί ὅδε ᾳδίς καί ἄλλος ἐκεῖνος καί ἕτερος ἕτερος · ἐν οὗτος γάρ ὁ πρᾶξις , ὅς πᾶς ὡς κοινός ἐκεῖνος ὁ λέγω “ δεῖ ὁ παρακαταθήκη δίδωμι ” κατηγορέω . οὗτος εἶπον λέγω καί τίς διαφέρω ὁ ἀδίκημα ὁ ἄδικος καί ὁ δικαίωμα ὁ Δίκαιος . ἄδικος μέν γάρ εἰμί , φημί , ὁ φύσις ἢ ὁ τάξις , λέγω τάξις ὁ νόμος . ἄδικος οὖν , φημί , ὁ φύσις ἢ ὁ νόμος · ὁ μέν γάρ καθόλου καί ὁρίζω καί τάσσω ὁ λόγος , οἷος ὁ μή κλέπτω , ἄδικος εἰμί · ὅταν δέ ἐν πρᾶξις πρός τις γίγνομαι , ἀδίκημα εἰμί εἰμί ἐν ὁ κατά ἕκαστος . ὁμοίως Δίκαιος ὁ καθόλου καί ὁρίζω , δικαίωμα δέ ὅταν πράσσω . καλέω δέ μᾶλλον δίκη δικατοπράγημα . εἶπον τίς εἰμί ὁ δικαίωμα , ὅτι ὁ πράσσω κατά ὁ καθόλου τε καί ὁρίζω Δίκαιος , ἐπανορθόω οὗτος φημί ὅτι καθόλου μέν λέγω δικαιοπράγημα πᾶς ὁ πράσσω κατά ὁ ὁρίζω Δίκαιος , εἴτε ἐν διανομή εἰμί εἴτε ἐν συνάλλαγμα , ἰδίως δέ λέγω δικαίωμα ὁ ἐπανόρθωμα ὁ ἀδίκημα , I ἤτοι ὁ ἐπί ὁ ἀδίκημα τιμωρία καί ζημία . τοιοῦτος γάρ καί ὁ “ διακαιώσει Κόρινθος ὁ Ζεύς ” , ἀντί ὁ κολάζω καί ἐπανόρθωσις . δικαίωμα τοίνυν εἰμί ὁ εἰς ὁ ἀδικέω γίγνομαι δικαιοπράγημα . δικαιοπραγέω μέν γάρ ὁ ὁ παρακαταθήκη ἀποδίδωμι , ὁ δέ ὁ μή ἀποδίδωμι ἐπέξειμι δικαιόω ὁ ἀδικέω , καί εἰμί ὁ μέν ὁ ἀποδίδωμι ὁ παρακαταθήκη πρᾶξις δικαιοπράγημα , ὁ δέ ὁ ἐπέξειμι δικαίωμα . οὗτος εἶπον λέγω ὅτι τίς δέ καί πόσος εἶδος δικαιοπράγημα καί ἀδίκημα , καί ἐν τίσις εἰμί , καί πῶς γίγνομαι τοιοῦτος εἰμί , ὕστερος ἐπισκεπτέος , καί εἶπον ὅτι ὕστερος ἐπισκεπτέος εὐθύς διά ὅς ἐπιφέρω περί αὐτός λέγω σύντομος , ὕστερος δέ ἐπί πολύς λέγω . εἰμί γάρ ὁ Δίκαιος καί ἄδικος ὁ προερέω , τουτέστι ὁ ὁ Δίκαιος ἢ ὁ ἄδικος πράσσω , τις μέν δικαιοπραγέω καί ἀδικέω κύριος , τις δέ οὖον κύριος , ἀλλά κατά συμβεβηκός . ὅσος μέν ἑκών ὁ Δίκαιος πράσσω , κύριος δικαιοπραγέω , ὅσος δέ ἄκων , οὖον κύριος · ὥστε ἄλλος εἶδος δικαιοπραγία ὁ ἑκών καί ἐκ προαίρεσις τις πράσσω , καί ἄλλος ὁ ἄκων · ὁμοίως καί ἐπί ἀδίκημα . εἰμί δή ὁ Δίκαιος καί ἄδικος ὁ προερέω . ὅσπερ ἕπω , διά οὗτος διορίζω λέγω τίς εἰμί ὁ κύριος ἀδικέω καί ὁ Δίκαιος πράσσω , καί τίς ὁ μή κύριος ἀλλά κατά συμβεβηκός , διαρθρέω ἅμα καί ὅς πρό ὀλίγος προβάλλω λέγω ἐπεί δέ εἰμί ἀδικέω μήπω ἄδικος εἰμί , ὁ ποῖος ἀδίκημα ἀδικέω ἤδη ἄδικος εἰμί πᾶς ἀδικία ” ; καί φημί ὅτι ὅταν ἑκών τις πράσσω ὁ ἄδικος ἢ ὁ Δίκαιος , κύριος ἀδικέω καί κύριος δικαιοπραγέω , ὅταν δέ διά φόβος ἢ ὁ δικαστής ἢ ὁ ἄρχω ὁ Δίκαιος ποιέω , οἷος ὁ παρακαταθήκη δίδωμι , Δίκαιος μέν ποιέω , δικαιοπραγέω δέ κατά συμβεβηκός , διότι δίκαιος εἰμί ὅς πράσσω . ἀλλά κἀν προστάσσω ὁ ἄρχω μή δίδωμι ὁ παρακαταθήκη οὖον δίδωμι , ἄδικος μέν πράσσω , ἀδίκημα δέ οὐ εἰμί · ὁ γάρ ἑκούσιος , ὡς εἴρω , καί ὁ ἀεκούσιος κρίνω ὁ ἀδίκημα καί ὁ δικαιοπράγημα . λέγω δέ ἑκούσιος μέν , ὥσπερ καί πρότερος εἴρω , ὅς ἄν τις ὁ ἐπί ἑαυτοῦ εἰμί . ἐπεί ἐν ὁ τρίτος βιβλίον ὁ πάρειμι πραγματεία περί ἀεκούσιος καί ἑκούσιος εἴρω , οὖον χρή ἐγώ πάλιν ἐνταῦθα μνεία ποιέω ὁ Ἀριστοτέλης πονέω , ἀλλά ἐκ ὁ ἐκεῖσε γράφω ὁ ἐξηγητής σχολή ἔτι σώζω ὁ εἰς σαφήνεια ὁ πρόκειμαι συντείνω μεταφέρω • καί δή οὗτος ποιέω . εἶπον ὁ ἑκούσιος ὁρίζω ὁ δικαιοπράγημα , ὑπομιμνῄσκω ἐγώ ὁ περί ὁ ἀεκούσιος καί ἑκούσιος εἴρω αὐτός ἐν ὁ Γ . διττός εἰμί ὁ ἀεκούσιος , ὁ τε βία καί ὁ διά ἄγνοια γίγνομαι , ἑκούσιος εἰμί ὅς μήτε βία μήτε διά ἄγνοια γίγνομαι . καί εἰμί οὖον βία μέν ὅς ὁ ἀρχή ἐν αὐτός , οὖον διά ἄγνοια δέ , ὅταν μηδέ ὁ κατά ἕκαστος τις ἀγνοέω , διά ὅς καί ἐν ὅς ὁ πρᾶξις . ὁ γάρ ὁ ὁ καθόλου ἀγνοέω ἁμαρτάνω οὖον διά ἄγνοια ἁμαρτάνω , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ Γ , ἀλλά ἀγνοέω . οὗτος δή εἰμί ὁ ἑκούσιος ὁ μή διά ἄγνοια ὁ κατά ἕκαστος ἁμαρτάνω . ὅταν οὖν , φημί , ὁ ἀρχή εἰμί ἐν αὐτός οἶδα καί ὁ κατά ἕκαστος , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις , ἑκών πράσσω · ὁ γάρ βία γίγνομαι οὐ ἐν ὁ πράσσω ὁ ἀρχή . ἐπεί γάρ εἰμί ἀεκούσιος ὁ διά ὁ ὁ κατά ἕκαστος ἄγνοια γίγνομαι , τότε φημί ἑκούσιος εἰμί , ὅταν μηδείς τίς ὁ κατά ἕκαστος , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις , ἀγνοέω . ὁ δέ κατά ἕκαστος ἐν ὅς ὁ πρᾶξις , ὅς ἀγνοέω τις διά ἄγνοια ποιέω , εἰμί οὗτος , ὁ πράσσω ἄνθρωπος , περί ὁ πράσσω , ὅς πράσσω , διά ὅς πράσσω , ὅς ἕνεκα πράσσω , ὡς πράσσω . εἰμί οὖν ὁ πράσσω ὁ ἐργάζομαι καί ποιέω ὁ πράσσω καί ποιέω , οἷος ὁ φονεύω ἢ ὁ κλέπτω . περί ὁ δέ πράσσω , ὁ φονεύω περί αὐτός γάρ πράσσω ὁ φόνος ) καί ὁ κλέπτω χρῆμα · ὅς δέ πράσσω , εἰμί ὁ φόνος ἢ ὁ ὁ χρῆμα μετάθεσις . ὅς εἰμί ὁ κλεψία · διά ὅς δέ πράσσω , ὁ ὄργανον διά ὅς ποιέω ὁ φόνος · ὅς δέ ἕνεκα , ὁ τέλος ὅς χάρις πράσσω . οἷος δίδωμι τις ἐράω ὁ ἐράω φάρμακον ὡς φίλτρον , συμβαίνω δέ μαίνομαι ὁ γυνή ἀντί ὁ φιλέω , ἢ δίδωμι ὡς ὑπνωτικός , ἀποβαίνω δέ θνῄσκω ὁ πίνω ὡς ὑπνόω , ὁ καί κεῖμαι ἐν ὁ αὐτός κιβώτιον καί ὑπνωτικός φάρμακον καί δηλητήριος λανθάνω καί δίδωμι ὁ δηλητήριος ὡς ὑπνωτικός . ὁ δέ ὡς πράσσω , οἷος ἡρέμα οἴομαι πλήσσω σφοδρός πλήσσω , καί σύν ὁ πλήσσω ὁ φλέψ πλήσσω καί ὁ ἀρτηρία · τέμνω γάρ ἀμφότερος . ὁ μέν οὖν κατά ἕκαστος , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις καί ὁ ἐνδέχομαι ἀγνοέω , οὗτος ἄν εἰμί . οὗτος δέ , φημί , ὁ μέν πράσσω οὐδείς εἄν δύναμαι ἀγνοέω · πῶς γάρ ἐνδέχομαι σύ εἰμί ὁ πράσσω ἀγνοέω ὅτι σύ εἰμί ὁ πράσσω ; μαίνομαι γάρ καί κατεσθίω τις ὁ ἑαυτοῦ σάρξ ἀγνοέω ὅτι αὐτός ἑαυτοῦ ἐσθίω , σωφρονέω δέ οὐ ἄν ἀγνοέω ὅτι πράσσω καί ἐνεργέω . συστέλλω δέ οὗτος ἐν ὁ βιβλίον ἐκεῖνος εἰς τρεῖς , ὅς νῦν μνημονεύω . ὁ γάρ γνωρίζω ὁ τε περί ὅς ὁ πρᾶξις γίγνομαι καί ὁ ὄργανον διά ὅς καί τίς ἕνεκα γίγνομαι , οὗτος ἑκούσιος ποιέω · καί γάρ ὁ ἀεκούσιος γίγνομαι διά ἄγνοια τις ὁ καί πᾶς οὗτος γίγνομαι · δείκνυμι | γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ βιβλίον καί ἄλλος υπαγόμενος οὗτος . εἶπον δέ εἰδοί καί μή ἀγνοέω πράσσω μήτε ὅς μήτε ὅς μήτε ὅς καί τίς ] ἕνεκα , ἐπάγω μή κατά συμβαίνω μηδέ βία , τουτέστιν ἐν ὅς ὁ ἑκούσιος μή εἰμί κατά συμβαίνω μηδέ βία . καί εἰμί ἄν λέγω μή ὁ μέν αὐτός κατά συμβεβηκός , ὁ δέ βία · οὖον γάρ ἀμφότερος κατά συμβαίνω ἢ ἀμφότερος βία . ἀλλά ἐπί μέν ὁ ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ἐν αὐτός εἰμί ἁρμόζω ἄν ὁ μή βία · δύναμαι γάρ διά αὐτός τις ὅς ὁ ἀρχή ἔχω βιάζω ποιέω τίς , ὡς αὐτός παρατίθημι ὁ ἐπί ὁ χείρ . εἄν γάρ τις λαμβάνω ὁ χείρ ὁ ἐμός τύπτω ὁ πατήρ ἐγώ , ὁ ἀρχή ἐν ἐγώ εἰμί , ὅτι ὁ χείρ , ὅς τύπτω ὁ πατήρ ἐγώ , ἐμός εἰμί , ἀλλά βία ποιός , ὥστε καί ἀεκούσιος · ἄν δέ αὐτός ἐγώ κινέω ὁ πατήρ τύπτω , οὗτος ἑκούσιος εἰμί . ὁ μέν οὖν μή βία ἁρμόζω ἐπί ὁ τοιοῦτος · ὁ δέ μή κατά συμβαίνω ἐπί ὁ οἶδα ὁ κατά ἕκαστος . κατά συμβαίνω δέ γνωρίζω ἄν τις οὗτος ὅς ὁ ἄγνοια ἀεκούσιος ποιέω ὁ γίγνομαι οὕτως ὡς αὐτός δείκνυμι . ὁ γάρ ὁ πατήρ τύπτω ἐν νυκτομαχία καί γνωρίζω μέν ὅτι ἄνθρωπος τύπτω , ἀγνοέω δέ ὅτι ὅς τύπτω ὁ πατήρ αὐτός εἰμί , κατά συμβαίνω ἄν εἰμί περί ὁ πατήρ ὁ πρᾶξις · ὡς πρός μέν γάρ ἄνθρωπος κατά ἑαυτοῦ , ὡς δέ πρός πατήρ κατά συμβεβηκός · ὥστε καί ἀεκούσιος ὁ πρός ὁ πατήρ ὕβρις ὁ υἱός . ἀλλά καί ὁ ὁ ἑλλέβορος γνωρίζω ὅτι ὅδε τίς ἑλλέβορος , ἀγνοέω δέ ὁ δύναμις αὐτός ὅτι καθαρτικός ὑπολαμβάνω δέ ὡς ὕπνος ἐμποιέω ) καί δίδωμι ὡς ὑπνοποιός κτάομαι συμβαίνω ὁ ὅς ἕνεκα γνωρίζω εἄν οὗτος . ἀλλά καί ὁ εἰδοί ὁ ἀκόντιον ὅς ἀφίημι , ὅτι ἀκόντιον εἰμί , ἀγνοέω δέ ὅτι λογχόω , κατά συμβαίνω εἄν γνωρίζω καί οὗτος . οὐ ἄρα ἑκούσιος ὁ πρᾶξις γίγνομαι ἄν ἐν ὅς ὁ κατά ἕκαστος , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις γίγνομαι , κατά συμβαίνω γνωρίζω · ὅς γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ γνῶσις ἑκούσιος ὁ πρᾶξις ποιέω , οὗτος εἰμί κτάομαι συμβαίνω γνωρίζω , οὐ ἑκούσιος ὁ πρᾶξις καί ὁ γίγνομαι ποιέω . οὗτος εἶπον ἐπιφέρω ὁ καθόλου λέγω ὁμοίως δέ οὗτος διά-ὁρίζω καί περί ὁ ὅς ἕνεκα καί περί ὁ πρᾶξις ὅλος , ὁ πράσσω , περί ὅς πράσσω , ὅς πράσσω , διά ὅς πράσσω , ὁ ὡς πράσσω . ὁ δή ἀγνοέω ἢ μή ἀγνοέω μέν , μή ἐπί αὐτός δέ εἰμί ἢ βία ἀεκούσιος . εἶπον τίς ὁ ἑκούσιος , λέγω καί περί ὁ ἀεκούσιος , τίς ποτός εἰμί , καί φημί ὅτι οὗτος εἰμί ἀεκούσιος , ὁ διά ἄγνοια γίγνομαι ἢ βία ὁ ἐπί ἐγώ εἰμί . ὅσος γάρ ἀγνοέω ἢ μή ἀγνοέω , μή ἐπί αὐτός δέ εἰμί ὁ πράσσω , ἤτοι μή κατά ὁ ἐν αὐτός ἀρχή γίγνομαι , ἀλλά βία , ἀκούσιος εἰμί . δεῖ δέ ἐν ὁ λέγω ὁ ἢ βία ἀντί ὁ ἤ ὁ ἀλλά γράφω , ἵνα εἰμί ἀλλά βία · ὁ γάρ μή ἐπί αὐτός ἀλλά βία ἀεκούσιος . λέγω δέ καί πολύς ὁ φυσικός οὐ ἀγνοέω ἐγώ καί γίγνομαι καί πράσσω οὔτε ἑκούσιος οὔτε ἀεκούσιος εἰμί , καίτοι ὡς εἴρω καί ἐπί ἐγώ εἰμί · ἐπί ἐγώ γάρ ὁ ἀρχή καί οὐ ἀγνοέω ὅτι γίγνομαι . εἰμί δέ οὗτος ὅσος κατά φύσις γίγνομαι , οἷος τροφή πέψις καί ἀνάδοσις καί πρόσκρισις , καί ὁ γηράσκω ἢ ἀποθνήσκω ) . ὁ ὁ μέν ὁ τοιοῦτος ὅτι οὐ ἀγνοέω ὡς γίγνομαι δῆλος καί ἀληθής , οὖον μήv καί ἐπί ἐγώ εἰμί . διά οὗτος καί ὁ ποιητής ἕπω “ φύσις γάρ εἰμί θνητός οὖον κύριος εἰμί ὁ ἐπί οὗτος μή ἔρχομαι · ἀνάγκη γάρ ἥκω . ” εἰμί δέ ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄδικος καί ὁ Δίκαιος καί ὁ κατά συμβεβηκός . εἶπον ὅτι ἐν ὅς ὁ πρᾶξις , καί ὁ κατά συμβαίνω καί ὁ κατά ἑαυτοῦ , ὅς ὁ μέν ποιέω ὁ ἑκούσιος , ὁ δέ ὁ ἀεκούσιος , λέγω ὅτι καί ἐπί ὁ Δίκαιος καί ὁ ἄδικος εἰμί καί ὁ κατά συμβεβηκός . ὁ γάρ ποιέω τίς ὁ Δίκαιος ἄκων καί κατά φόβος κατά συμβαίνω δικαιοπραγέω , ὅτι ὅς συμβαίνω Δίκαιος ἵημι οὗτος ποιέω , οὖον μήv ἁπλόος οὐδέ κύριος , ὅτι οὐ ἑκών ἀλλά διά φόβος ποιέω . ἀλλά καί ὁ ἄκων ἄδικος τίς ποιέω , ὁ ἀναγκάζω μή ἀποδίδωμι ὁ παρακαταθήκη , κατά συμβαίνω ἀδικέω ( ὅτι γάρ συμβαίνω ὁ πράσσω ὑπό αὐτός ἄδικος εἰμί ) οὖον μήv ὁ γάρ ἁπλόος ἀδικέω εἰμί ἐν ὁ ἑκών αὐτός πράσσω . λαμβάνω δέ ὅτι ἐν ὁ ἑκούσιος γίγνομαι εἰμί ὁ δικαιοπραγέω καί ὁ ἀδικέω , ἑξῆς ὁ ἑκούσιος γίγνομαι διαφορά τις ποιέω λέγω ὁ ἑκούσιος πράσσω ὁ μέν προαιρέω καί μετά πραίρεσις ποιέω , ὁ δέ οὖον προαιρέω . ὁ γάρ διά θυμός γίγνομαι ἀπροβούλευτος · ἑκών μέν γάρ ποιέω οὗτος , οὖον προβουλεύω δέ . τρεῖς δέ εἰμί βλάβη ὁ ἐν ὁ κοινωνία , ὁ μέν μετά ἄγνοια ἁμάρτημα εἰμί . | εἶπον πρό ὀλίγος περί αὐτός “ κατά ἕκαστος γε αὐτός ὁποῖος τε εἶδος καί πόσος , καί περί ποῖος εἰμί τυγχάνω , ὕστερος ἐπισκεπτέος ” νῦν οὗτος ποιέω · διαιρέω γάρ ὁ ἑκούσιος εἰς ὁ κατά προαίρεσις καί ὁ Χωρὶς προαίρεσις * * · εἰμί δέ ὁ ἀδικία βλάβη τις , ἀποδίδωμι νῦν πῶς μέν γίγνομαι ὁ βλάβη ἀδικία εἰμί , καί πῶς γίγνομαι οὐ εἰμί ἀδικία . ὁ δή βλάβη ὁ μέν μετά ἄγνοια ὁ γίγνομαι γίγνομαι καί εἰμί ἀεκούσιος , ὁ δέ οἶδα καί ἑκούσιος . καί ὁ μετά ἄγνοια ὁ μέν παράλογος καί ἐκ παράδοξος γίγνομαι , ὁ δέ ὁ μέν ἀεκούσιος ἔχω , οὖον μήv κατά ὁ παράλογος τε καί παράδοξος . εἶπον δέ ὁ κατά ἄγνοια γίγνομαι βλάβη κοινῶς ἁμάρτημα ὑποδιαίρεσις αὐτός ποιέω καί φημί εἰς μέν παράλογος αὐτός γίγνομαι δεῖ καλέω ἀτύχημα , ὁ δέ μή παράλογος ἁμάρτημα ὁμώνυμος ὁ κοινός . εἰμί δέ εἄν παράλογος γίγνομαι ὁ σπάνις καί ἀπροσδόκητος , οἷος εἰμί ὁ θύρα ἄφνω ἀνοίγνυμι τις ὁ πατήρ ἐκεῖνος παρίστημι πλήσσω , ἢ εἰμί τοξεύω ἐν τοιοῦτος τόπος ἐν ὅς οὐδείς εἴωθα πορεύω , ἄφνω τις ἐκ τις τυγχάνω ἐκεῖσε διέρχομαι τιτρώσκω ὁ ἀφίημι βέλος . ὁ γάρ τοιοῦτος παράλογος τε καί ἀπροσδόκητος · πῶς γάρ ἄν προσδοκάω ὁ τοξεύω ἐκεῖσε τις διέρχομαι ἐν ὅς οὐδείς οὐδέποτε ὁράω δίειμι ; ὅσος δέ μή εἰμί παράλογος , ἀγνοέω μέντοι ὁ πράσσω γίγνομαι , οὗτος λέγω ἁμάρτημα . ὁ γάρ ἐν ὁδός ἀκοντίζω ἢ ἐν τις χωρίον , ἐν οἶς ἐνδέχομαι τις εἰμί , καί βάλλω τις ἁμαρτάνω , καί καλέω ὁ τοιοῦτος ὁ βλάβη ἁμάρτημα . ἁμαρτάνω γάρ , φημί , ὅταν ἐν αὐτός ὁ ἀρχή εἰμί ὁ αἴτιος · εἰμί δέ ἐν αὐτός , κατά ὅσος εἰς τόπος ἀκοντίζω ἐν ὅς ἔθος εἰμί διέρχομαι τις . ὁ μέν οὖν μετά ἄγνοια γίγνομαι εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ἀτύχημα καί ὁ ἁμάρτημα · ἀδίκημα δέ εἰμί ὅταν πράσσω τίς τίς εἰδοί μέν , μή προβουλεύω δέ . οὗτος δέ εἰμί ὁ διά θυμός γίγνομαι καί διά πάθος ἀναγκαῖος ἢ φυσικός . εἰμί δέ πάθος φυσικός Ἔρως λύπη φόβος , ἀναγκαῖος δέ πεῖνα δίψα . ὁ γάρ διά μέγας λύπη βλάπτω τις ἢ διά φόβος ἐξεῖπον ὁ ὁ φίλος μυστήριον ἢ διά σφοδρός Ἔρως βλάπτω ἢ διά πεῖνα ἰσχυρός ὁ δίψα ἀποστερέω τις ὁ οἰκεῖος ἀδικέω μέν , καί ἄδικος ὁ πρᾶξις , οὖον μήv ἤδη ἄδικος εἰμί · οὖον γάρ διά μοχθηρία πράσσω , ἀλλά ἀναγκάζω πράσσω . ἄδικος δέ εἰμί ὁ ἐκ προαίρεσις οὗτος ποιέω δίχα ὁ εἴρω πάθος ὁ ἀναγκαῖος καί φυσικός . ὁ μέν οὖν σύμπας ὁ λέγω διάνοια οὗτος . ὁ δέ κατά ὁ ἀρχή ὁ λέξις ὁ ὅταν μήτε ὅς μήτε ὅς μήτε ὅς μήτε ὅς ἕνεκα , ὅς μέν λέγω ὁ πατήρ περί ὅς ὁ πρᾶξις · ὅς δέ ὁ πρᾶξις , ὡς ὁ ἐξεῖπον ὁ μυστήριον ἀγνοέω ὅτι μυστήριον εἰμί · ὅς δέ ὁ ὄργανον , οἷος ὅτι ἀκόντιον εἰμί , ὅς δέ ὁ τέλος , ὡς ὁ ἀγνοέω ὅτι οὖον ποιέω φίλιος ὅδε ὁ φάρμακον , ἀλλά μανία , ὡς δέ ὁ τρόπος , οἷος ἠρέμα ἀλλά οὖον σφοδρός . διό καλῶς ὁ ἐκ θυμός οὐ ἐκ πρόνοια κρίνω . ὁ διά θυμός ποιέω εἰδοί μέν ποιέω καί ἑκών , οὖον προβουλεύω δέ οὐδέ προαιρέω · ὁ γάρ ὑβρίζω καί διά οὗτος τιτρώσκω οὐ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀρχή ἔχω , ἀλλά ἐν ὁ ὑβρίζω εἰμί · ὁ γάρ ὑβρίζω γίγνομαι ἀρχή καί αἴτιος ὁ κινέω εἰς ἀνθύβρισις ὁ ὑβρίζω . ἔτι δέ οὐδέ περί ὁ γίγνομαι ἢ μή ἀμφισβητέω . οὗτος ὡς σημεῖον παρατίθημι ὁ ὁ διά θυμός τίς πράσσω μή ἐκ προαίρεσις μηδέ ἐπίβουλος μηδέ ἀπό κακία πράσσω * * ἀλλά ἀπαρνέομαι λέγω μή ποιέω , καί γίγνομαι ἐν οὗτος ὁ ἀμφιβολία , εἰμί γίγνομαι παρά ὅδε ὅδε ὁ κακός ὁ μή γίγνομαι , ὁ μέν κατήγορος λέγω ὡς αὐτός ποιέω , αὐτός δέ ἀπαρνέομαι καί λέγω μή ποιέω . ὁ δέ διά θυμός πράσσω ὁμολογέω καί λέγω ὡς ποιέω οὗτος , ἀλλά δικαίως . ὡς γάρ ἀδικέω ὁ διά ὀργή τίς ποιέω καί ἀμύνω | αὐτός ὡς προαδικέω · ἐπί φαίνω γάρ ἀδικία ὁ ὀργή εἰμί . ἐν μέν γάρ ὁ συνάλλαγμα βλάπτω περί ὁ γίγνομαι ἢ μή ἀμφισβητέω · ὁ γάρ δρᾶμα ἀμφισβητέω ἅτε ἐκ ἐπιβουλή ποιέω , ὁ μέν ἀποδίδωμι ὁ ὀφείλω λέγω , ὁ δέ μή κομίζω , ὅς ἀνάγκη ὁ ἕτερος πάντως εἰμί κακός , ἢ ὁ λέγω δίδωμι ἢ ὁ μή λαμβάνω διισχυρίζομαι . εἰμί δέ ἐκ ἀνάγκη ὁ ἕτερος κακός , εἰμί μή διά λήθη δράω · εἰμί γάρ μή δίδωμι ἐπιλανθάνομαι ὅτι οὖον δίδωμι , ὁμοίως δέ καί λαμβάνω ὅτι λαμβάνω , οὖον κακός . ἐπί δέ ὁ διά θυμός γίγνομαι ὁ μέν πρᾶγμα ὁμολογέω ποιέω , περί δέ ὁ δικαίως ἢ ἄδικος ὁ ἀμφισβήτησις εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω . εἰμί οὖν ὁ ἐκ προαίρεσις πράσσω ὁ κακός οὐ ὁμολογέω ποιέω , ὁ δέ διά θυμός ὁμολογέω , ὁ διά θυμός τίς ποιέω οὐ ἐκ προαίρεσις ποιέω . ὁ μέν οὖν λέγω αὐτός εἰμί · ἐν δέ ὁ λέγω ὁ ὥστε ὁ μέν οἴομαι ἀδικέω , ὁ δέ μή περί ὁ διά θυμός τίς ποιέω καί πάσχω εἴρω . εἰμί ἐν ὁ μέν ἀδικέω οἴομαι , ὁ δέ οὐ ἀδικέω , δῆλος ὅτι ὁ ἀμφισβήτησις αὐτός εἰμί οὖον περί ὁ εἰμί γίγνομαι ὁ μή , ἀλλά περί ὁ εἰμί Δίκαιος ἢ ἄδικος ὁ γίγνομαι . εἄν δέ ἐκ προαίρεσις βλάπτω , ἀδικέω , καί κατά οὗτος ἤδη ὁ ἀδίκη μάτη . ἀδίκημα λέγω ὁ βλάβη . δείκνυμι δέ ὅτι ὁ διά πάθος τίς ποιέω οὔπω ἄδικος εἰμί , ὡς ἀκόλουθος οὗτος ἐπιφέρω ὅτι ἀδικέω καί ἄδικος εἰμί ὁ ἐκ προαίρεσις βλάπτω . ὅταν οὖν κατά προαίρεσις βλάπτω τις ἢ νέμω ἑαυτοῦ ὁ ἀγαθός ὁ πλέω παρά ὁ ἀνάλογος , ἢ πλεονέκτης ὁ ἴσος παραβαίνω ( οὗτος γάρ δηλωτικός ὅταν παρά ὁ ἀνάλογος ἢ παρά ὁ ἴσος ) , οὗτος ἤδη ἄδικος . ὥστε ἄδικος μέν καί ἀδικέω ὁ κατά προαίρεσις βλάπτω , ὁ δέ εἰδοί μέν , μή κτάομαι προαίρεσις δέ βλάπτω ἀδικέω μέν , ἀδίκημα μέντοι ὁ γίγνομαι οὐ εἰμί . οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ Δίκαιος · ὁ μέν γάρ πρός ὁ οἶδα καί κατά προαίρεσις Δίκαιος ποιέω δίκαιος εἰμί , ὁ δέ εἰδοί μέν , μή κατά προαίρεσις δέ ποιέω δικαιοπραγέω μέν , οὖον μέντοι δίκαιος εἰμί . ὁ δέ ἀεκούσιος ὁ μέν εἰμί συγγνωμονικός , ὁ δέ οὖον συγγνωμονικός · ὅσος μέν γάρ μή μόνος ἀγνοέω , ἀλλά καί διά ἄγνοια . ἀγνοέω λέγω ὁ ὁ καθόλου ἀγνοέω . ὁ γάρ μή εἰδοί ὅτι ὁ μοιχεύω κακός , ἀγνοέω λέγω καί ἀγνοέω πράσσω , ὁ δέ εἰδοί ὁ καθόλου ὅτι ὁ μοιχεία κακός καί ὅτι κωλύω ὑπό ὁ νόμος , οὗτος δέ ὅς μίγνυμι οὐ οἶδα ὅτι ἀνήρ συνοικέω , οὗτος ἀγνοέω οὐ εἰμί διά ἄγνοια δέ ὁ συνοικέω ἀνήρ συμφθείρω ὁ γυνή . διά ἄγνοια μέν οὖν λέγω γίγνομαι ἐπί ὅς ὁ κατά ἕκαστος τίς ἐν ὅς ὁ πρᾶξις ἀγνοέω , ὁ εἰμί καί κύριος ἀεκούσιος · ἀγνοέω δέ εἰμί ὁ παρά ὁ ὁ καθόλου προσήκω ἄγνοια ἁμάρτημα . καί ὁ μέν περί ὁ λέξις τοιοῦτος . ἀεκούσιος δέ νῦν ἔοικα λέγω πᾶς ὁ μή κατά προαίρεσις γίγνομαι · ὁ γάρ κατά πάθος γίγνομαι πρό ὀλίγος ἑκούσιος μέν εἶπον , ἀπροαίρετος δέ , νῦν δέ ὁ ἀεκούσιος ὑπάγω καί οὗτος . καί θαυμαστός οὐδείς , εἰμί ἑκούσιος λέγω οὗτος πάλιν ἀκούσιος φημί · ἑκούσιος μέν γάρ δοκέω εἰμί , κατά ὅσος οὖον διά ἄγνοια γίγνομαι , ἀεκούσιος δέ αὗ πάλιν , κατά ὅσος οὖον κατά προαίρεσις . ὁ δή ἀεκούσιος γίγνομαι ὅσος πρός ὁ ἀγνοέω καί διά ἄγνοια γίγνομαι , συγγνώμη ἄξιος εἰμί · ὁ γάρ μή οἶδα μήτε ὁ καθόλου μήτε ὁ κατά μέρος καί ἁμαρτάνω συγγνωμονέω εἄν πᾶς . ὅσος δέ οὖον διά ἄγνοια ὁ κατά ἕκαστος γίγνομαι , ἀγνοέω δέ ( οὗτος δέ εἰμί ὁ διά πάθος οὗτος , φημί , ὅσος μή διά πάθος γίγνομαι μήτε φυσικός μήτε ἀνθρωπικός , οὖον συγγνωμονικός . φυσικός δέ εἰμί , ὡς εἴρω , πεῖνα καί δίψα , ἀνθρωπικός δέ λύπη , φόβος , ἔλεος . ὁ γάρ διά πεῖνα ἁμαρτάνω καί ἁπλόος ὁ ὁ ἀναγκαῖος ἀπορία καί ἐπιθυμία συγγνωστός , ὁ δέ τοιόσδε τροφή ἐπιθυμέω καί τοιόσδε τις πόμα , οἷος σάρξ πέρδιξ καί οἶνος γλυκύς , καί διά οὗτος ἁμαρτάνω οὐ εἰμί συγγνώμη ἄξιος . ἀπορέω δέ ἄν τις εἰμί ἱκανῶς διά-ὁρίζω περί ὁ ἀδικέω καί ὁ ἀδικέω . εἶπον πρότερος περί ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω ὅτι ἀδικέω εἰμί καί ἄδικος εἰμί ὁ ἑκών ἀδικέω , ἀδικέω δέ ὁ ἀεκούσιος · πάσχω , ἐπεί πρός οὗτος ὁ ὁ Εὐριπίδης ἀντιφθέγγομαι λέγω γάρ οὗτος ὅτι εἰμί καί ἐπί ὁ ἀδικέω ὁ ἑκούσιος καί εἰμί ἕ ἑκών ἀδικέω ) , ζητέω ὁ Ἀριστοτέλης , ἆρα εἰμί ἑκών ἀδικέω , καί ὡς ὁ ἀδικέω ἑκούσιος εἰμί ὁ ἑκούσιος γάρ ὁ ἄδικος ὁρίζω · ὁ γάρ ἑκών καί κατά προαίρεσις βλάπτω ἄδικος εἰμί ) ἆρα οὖν ὥσπερ ὁ ἀδικέω ἑκούσιος , οὕτως | καί ὁ ἀντίκειμαι αὐτός ὁ ἀδικέω πᾶς ἑκούσιος , ἢ ἐπεί ἀντίκειμαι ἀλλήλων ὁ ἀδικέω καί ἀδικέω , θατέρου ὁ ἀδικέω εἰμί ἑκούσιος ἕτερος ὁ ἀδικέω ἀκούσιος εἰμί . ὁ δέ αὐτός , . φημί , ἀπορέω ἄν τις καί ἐπί ὁ δικαιόω · ἐπεί γάρ ὁ δικσιοπραγεῖν πᾶς ἑκούσιος ὥσπερ ὁ ἀδικέω , ἀντίκειμαι δέ ὡς ὁ ἀδικέω ὁ ἀδικέω , οὗτος καί σύ δικαιοπραγέω ὁ δικαιόω , ὡσαύτως εἄν καί ἐπί οὗτος δοκέω ἔχω , καί ἢ ὡς ἀεκούσιος ἑκούσιος ἀντίκειμαι ἢ ὡς ἑκούσιος ἑκούσιος . εἰμί δέ ὁ δικαιόω ὁ ὑπό ὁ δικαστής ἐπανισόω , ὡς εἴρω , κατά ὁ ἀπανορθωτικὸν Δίκαιος . αὐτός μέν ἐν ὁ ἀδικέω καί ὁ ἀδικέω ὁμοίως ἔχω ὁ δικαιόω καί δικαιοπραγέω · ἀλλά μήποτε οὐ ἐν ἅπας ὁμοίως αὐτός ὑπάρχω . ὅς μέν ἐν ζητέω , οὗτος · κατά δέ ὁ λέξις παρατίθημι ὁ ὁ Εὐριπίδης ἰαμβεῖος ἐκ ὁ Βελλεροφόντης εἰς πίστωσις ὁ εἰμί ἑκών ἀδικέω . ὅς καί εὐθύς ἀπορραπίζω ὡς μή ἀποδέχομαι , προστίθημι ὁ ἄτοπος · παράλογος γάρ ὁ εἴρω καί ἄτοπος ὁ ὁ μήτηρ ἐθέλω . ἀναιρέω ὑπό ἑκών ὁ παῖς ἢ ἐθέλω ἀναιρέω ὑπό ἄκων . ὁ γάρ μή ἐθέλω ὑπό ἑκών ἀναιρέω εὔλογος · ἀντίκειμαι γάρ ὁ , ἐθέλω καί μή ἐθέλω , ἤτοι ὁ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος . ὁ δέ ἐθέλω ἐθέλω εὔλογος οὐδαμῶς , εἴπερ ὁ ἀδικέω , ὡς δείκνυμι , ἀεκούσιος . δύναμαι δέ ὁ ἄτοπος καί πρός ὁ Εὐριπίδης εἴρω , ὡς εἰμί λέγω ἄτοπος εἶπον ὁ Εὐριπίδης · δύναμαι καί καθόλου εἴρω ὅλως δή ὁ λέγω ὅτι ἀδικέω τις ἑκών ἄτοπος . ἄτοπος δέ εἄν δοκέω καί ἐπί ὁ δικαιόω εἰμί ἅπας ἑκούσιος . εἶπον ὅτι καί ὁ λέγω πούς ὁ δικαιόω ἑκούσιος ἄτοπος εἰμί , σύντομος ὁ αἴτιος ὁ ἀτοπία τίθημι εἶπον ἔνιοι γάρ δικαιόω οὐ ἑκών . εἰμί δέ οὗτος ὁ πλεονεκτέω , ὅς ὁ πλέω ἔχω ἀφαιρέω ὁ δικαστής καί δίδωμι ὁ ἀδικέω . εἴρω δέ πρότερος ὅτι ὁ δικαιόω λέγω καί ἐπί ὁ λαμβάνω , ὅσπερ ἀφαιρέω , παρά ὁ πλεονέκτης δικαιόω γάρ λέγω οὗτος ) , λέγω καί ἐπί ὁ κολάζω · ὁ γάρ ἀδικέω καί κολάζω δικαιόω καί οὗτος λέγω . ἐκεῖνος μέν οὖν ἑκών δικαιόω , οὗτος δέ ὁ ἀδικέω ἄκων . εἰμί ἐν ὁ δικαιόω ὁ μέν ἑκών δικαιόω , ὅσος ἐλασσόω , ὁ δέ ἄκων , ὅσος πλεονεκτέω . ἐπεί καί ὅδε διαπορέω ἄν τις , πότερος ὁ ὁ ἄδικος πάσχω ἀδικέω πᾶς . ἀπορέω , εἰμί εἰμί ἑκών ἀδικέω , καί κοινοποιέω ὁ λόγος καί ἐπί ὁ δικαιόω ὡς ὁμοίως ἔχω ὁ ἀδικέω πρός ὁ ἀδικέω καί ὁ δικαιόω πρός ὁ δικαιοπραγέω , καί ὀφείλω [ ἢ ] ἀμφότερος ὁ ἀδικέω καί ἢ ἀεκούσιος εἰμί ἢ ἑκούσιος , [ καί ] ἐπεί μή οἷος τε πᾶς ὁ δικαιόω ἑκούσιος ἵημι , συνάγω δέ μηδέ πᾶς ὁ ἀδικέω ἀεκούσιος εἰμί , ἀλλά εἰμί καί ἐπί οὗτος ὁ ἑκούσιος , οὗτος ἀπορέω διά οὗτος δείκνυμι πειράω ὅτι ὡδί μέν ἑκάτερος αὐτός γίγνομαι ἑκούσιος εἰμί , ὡδί δέ ἀεκούσιος . λέγω δή ὅτι ὡς ἔχω ἐπί ὁ πράσσω , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ πάσχω , πράσσω λέγω ὁ ἀδικέω καί δικαιοπραγέω , πάσχω δέ ὁ ἀδικέω καί δικαιόω . ἐπεί δέ , ὡς ἀνωτέρω δείκνυμι , ὁ ἀδικέω ὁ μέν εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ὅταν ὁ ἀδικέω ἑκών ἀδικέω , ὁ δέ κατά συμβεβηκός , ὅταν οὐ ἑκών , ὁμοίως καί ὁ δικαιοπραγέω ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ ἑκούσιος , ὁ δέ κατά συμβαίνω ὁ ἀεκούσιος , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπί ὁ ἀδικέω καί δικαιόω ἔχω , καί εἰμί καί ὁ ἀδικέω διττός . ἀσαφής δέ ἀπαγγέλλω ὁ λέξις ὁ λέγω κτάομαι συμβαίνω γάρ ἐνδέχομαι ἐπί ἀμφότερος μεταλαμβάνω ὁ Δίκαιος . εἰμί δέ ὅς λέγω δύναμις τοιοῦτος . τέσσαρες εἰμί , ὁ ἀδικέω , ὁ ἀδικέω , ὁ δικαιοπραγέω , ὁ δικαιόω , ἐπί ὅς ἀμφότερος , ἤτοι ἐπί ὁ δύο ὁ δικαιοπραγέω καί δικαιόω , ἐνδέχομαι ὁ δικαιόω κατά συμβαίνω μεταλαμβάνω ὁ Δίκαιος , ὅταν ὁ δικαιοπραγέω κατά συμβαίνω δικαιοπραγέω · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄδικος ἐνδέχομαι κατά συμβαίνω ἀδικέω ὁ ἀδικέω , ὅταν κατά συμβαίνω ὁ ἀδικέω ἀδικέω . ἀλλά πρότερος κατά συμβαίνω ἀδικέω τις , ἢ ] ὅταν ἑκών πάσχω , ὡς δείκνυμι , ὥσπερ ὁ ἐπιεικής καί μέτριος ὁ ἦθος · λαμβάνω γάρ ἐν ὁ διανομή πολλάκις ὁ μικρός ὅς προσήκω αὐτός λαμβάνω . ἑκών οὖν τότε πάσχω οὗτος . κατά συμβαίνω οὖν ἀδικέω ὁ ὁ μικρός αὐτός νέμω , καί εἰμί εἄν ὁ ἑκών ἀδικέω ἀντίκειμαι ὁ κατά συμβαίνω ἀδικέω , ὁ δέ ἄκων ἀδικέω ὁ ἑκούσιος ἀδικέω . ὡς γάρ ὁ ἀδικέω ἐν οὗτος ἀπλόος καί κατά ἑαυτοῦ ἀδικέω , διότι ἑκών καί ἐκ προαίρεσις , οὗτος καί ὁ ἀδικέω ἀπλόος ἀδικέω , ὅτι ἄκων καί ἀπροαίρετος · ὥστε καί ἀντίκειμαι ἀλλήλων . ὁ δέ αὐτός συμβαίνω καί ἐπί ὁ δικαιόω • ὁ μέν γάρ κατά συμβαίνω δικαιόω ἑκών δηλονότι πάσχω ὁ Δίκαιος , καί εἰμί εἄν ἀντίκειμαι ὁ κατά συμβαίνω δικαιοπραγέω , ὅς , ὁ κατά συμβαίνω δικαιοπραγέω , ἄκων δικαιοπραγέω . εἰμί γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ δικαιοπραγέω ἑκών δικαιοπραγέω , ὁ κτάομαι συμβαίνω δικαιοπραγέω δῆλος ὡς ἄκων δικαιοπραγέω · εἰμί δέ οὗτος , ὁ κατά συμβαίνω δικαιόω ἑκών δικαιόω . καί εἰμί ἄν οὗτος ὁ ἀδικέω μέν ἐπανορθόω δέ ὁ ἀδικία ὅς ἐργάζομαι . ἀδύνατος γάρ ἀδικέω ἕπομαι μή ἀδικέω τις ὁ δικαιόω μή δικαιοπραγέω . εἰμί ἀδύνατος ἀδικέω ἢ δικαιόω μή εἰμί ὁ ἀδικέω ἢ δικαιοπραγέω , ἀνάγκη , ὡς ἔχω ὁ ἀδικέω , οὕτως ἔχω καί ὁ ἀδικέω · ὁμοίως καί ὁ δικαιοπραγέω καί ὁ δικαιόω . εἰμί μέν οὖν κατά ἑαυτοῦ ὁ ποιέω ποιέω , κατά ἑαυτοῦ καί ὁ πάσχω πάσχω · εἰμί δέ κατά συμβεβηκός , δηλονότι καί ὁ πάσχω κατά συμβαίνω πάσχω . εἰμί δέ εἰμί ἁπλόος ὁ ἀδικέω ὁ βλάπτω ἑκών τις . ζητέω εἰμί εἰμί ἀληθής ὁ ἀδικέω τις ἑαυτοῦ , ὡς ὁ Εὐριπίδης εἴρω , συνάγω πειράω διά οὗτος ὅτι ἐνδέχομαι ἀδικέω ἑαυτοῦ . ἀλλά εἰμί ὁ ἀδικέω ὁ ἑκούσιος ὁρίζω , εἰμί ἀδικέω τις ἑαυτοῦ , ἑκούσιος ἀδικέω , ὥστε καί ἑκούσιος ἀδικέω · εἰμί ἄρα ὁ ἑκούσιος ἀδικέω , ὡς καί ὁ Εὐριπίδης εἶπον . εἰμί γάρ εἰμί , φημί , ὁ ἁπλόος καί Χωρὶς προσθήκη τις ἀδικέω ὁ βλάπτω ἑκών τις , ὁ δέ ἑκών εἰμί ὁ μή διά ἄγνοια , ἀλλά οἶδα οὗτος ἐν ὅς ὁ πρᾶξις , ἐν ὅς δέ ὁ πρᾶξις , εἰμί περί ὅς ὁ ἀδικία καί ὅσπερ εἰμί ὁ ἀδίκημα καί ὡς ὁ τρόπος ὁ βλάβη , εἰμί οὖν ὁ βλάπτω οὗτος εἰμί , εἰμί ἄν ὁ ἑαυτοῦ ἀδικέω ἑκών . ὁ γάρ ἀκρατής ἑαυτοῦ ἀδικέω ἑκών · εἰδοί γάρ ὁ κατά ἕκαστος καί μή ἀγνοέω τίς ὁ εἰς βλάβη αὐτός , πράσσω . εἰμί δέ εἰδοί οὗτος πράσσω , ἑκών ἑαυτοῦ βλάπτω · ὥστε καί ἀδικέω ἄν ἑκών . ὁ γάρ ἀκρατής ὑπό ὁ ἐράω ἀποσυλάω ὁ ἴδιος χρῆμα ἑκών βλάπτω , κά̓κες ἑκών βλάπτω , ὥστε καί ἑκών ὑπό ἑκών . ὀρθῶς ἄρα εἴρω ὁ Εὐριπίδης ὅτι ἑκών ἑκών ἐκτείνω ὁ μήτηρ ὁ Βελλεροφόντης . οὕτως οὖν δριμύς ἐπιχειρέω ὅτι ἐνδέχομαι ἀδικέω ἑαυτοῦ ὁ παραγωγή λύω διά ὁ προσθήκη ὁ λείπω ὁ προσδιορισμός ὁ ἀδικέω , ὅς προστίθημι δείκνυμι ὅτι μή οἷος τε αὐτός ἑαυτοῦ ἀδικέω εἰμί μή κατά συμβαίνω μήτε ἑκών ἀδικέω . λύω δή ὁ παραγωγή λέγω οὖον δεῖ λέγω βλάπτω εἰμί ὁ οἶδα ὅς καί ὅς καί ὅς , ἀλλά χρή λέγω ὁ οἶδα ὅς καί ὅς . καί ὡς παρά ὁ ὁ βλάπτω βούλησις . πρόκειμαι γάρ παρά ὁ ὁ βλάπτω βούλησις οὐ εἄν εἴρω ὁ ἀκρατής βλάπτω ἑαυτοῦ · οὖον γάρ παρά ὁ ἑαυτοῦ βούλησις ἀποστερέω ὁ οἰκέω χρῆμα πρός ὁ ἐράω , ἀλλά βούλομαι . τότε γάρ ἀδικέω ὁ ἀδικέω , ὅταν ἑκών βλάπτω 36 παρά ὁ βούλησις ὁ βλάπτω . βλάπτω μέν γάρ τις ἑκών καί ὁ ἄδικος πάσχω ἑκών , ἀδικέω δέ οὐδείς ἑκών · ὁ γάρ ἀεκούσιος ὁ ἀδικέω ὁρίζω καί ὁ παρά ὁ οἰκεῖος βούλησις βλάπτω . ὁμοίως καί ὁ ἀδικέω ὁ ἑκών βλάπτω παρά ὁ βούλησις ὁ βλάπτω . εἰμί δή ὁ ἀδικέω παρά ὁ ἑαυτοῦ βλάπτω βούλησις , ὁ δέ ἀκρατής οὖον παρά ὁ ἑαυτοῦ βλάπτω βούλησις , οὐ ἀδικέω · εἰμί δέ μή ἀδικέω , οὐδέ ἀδικέω ἑαυτοῦ . ἑκών μέν οὖν τις βλάπτω , ὡς εἴρω , καί ὁ ἄδικος πάσχω , ἑκών δέ οὐ ἀδικέω . ἀλλά παρά ὁ βούλησις πράσσω . Δεύς ὁ ἀλλά εἰς ὁ ἀκρατής συνάπτω , ἵνα εἰμί ὁ πᾶς τοιοῦτος ἀλλά οὐδέ ὁ ἀκρατής παρά ὁ βούλησις πράσσω , ἀλλά κατά βούλησις , ὥστε οὐδέ ἀδικέω . ἀλλά πῶς ὁ ἀκρατής ὅς οὐ οἴομαι δήω πράσσω , πράσσω ; ἢ ὁ ἡσσάομαι ὑπό ὁ ἡδονή . ὁ δέ πράσσω μή παρά ὁ βούλησις ὁ πράσσω ὡς δεικτικός παρατίθημι ὁ ἐπί αὐτός εἰμί ὁ μή πράσσω καί κινέω ἐπί οὗτος ὁ ὀργανικός μόριον , καί αὐτός εἰμί αἴτιος ὁ ἡσσάομαι ὑπό ὁ ἡδονή . ὁ δέ ὁ αὐτός δίδωμι ὡς Ὅμηρος φημί δίδωμι ὁ Γλαῦκος ὁ Διομήδης χρύσεος χάλκεος . οὐδέ ὁ Γλαῦκος , φημί , ἀδικέω ἑαυτοῦ , ὅτι ἑκών δίδωμι ὁ ἑαυτοῦ · ὅτι δέ ἑκών δίδωμι , δείκνυμι προσχράομαι ὁ ἐπί αὐτός εἰμί ὁ μή δίδωμι ὁ ἑαυτοῦ . ὡς οὖν ὁ Διομήδης , οὗτος καί ὁ ἀκρατής ἑκών ὁ οἰκεῖος προίημι · εἰμί δέ ἑκών διά δόσις , εἰμί δέ ὁ δόσις αὐτός βλαβερός , ἑκών βλάπτω . ὁ δέ ἀδικέω οὐ εἰμί ἐν ὁ ἑκών βλάπτω , ἀλλά ἐν ὁ ἄκων · ὁ γάρ ἀδικέω ὁ ἀρχή οὐ ἐν ὁ ἀδικέω εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ ἀδικέω . ἔτι δέ ὅς προαιρέω δύο εἰμί εἶπον , πότερον ποτός ἀδικέω . περι ὁ δύο ἀπορία ὅς προτίθημι οὐδαμοῦ μνεία ἐν ὁ ἔμπροσθεν ποιέω , ἄν δοκέω ὅσος ἐπί ὁ λέγω προαγορεύω περί αὐτός . εἰμί δέ ἄν λέγω ὅτι ὁ πρόθεσις ἐγώ περί δικαιοσύνη εἶπον εἰμί , ἐπεί ὁ περί αὐτός λόγος πληρόω , ὑπόλοιπος εἰμί περί δύο τις εἶπον . εἰμί δέ ὁ δύο , ὁ τίθημι ὡς ἀπορέω δύναμαι καί δήω προσδιορισμός τις , εἷς μέν τίς εἰμί ὁ ἀδικέω , ὁ παρά ὁ ἄξιος νέμω ὁ πλέω ἢ ὁ λαμβάνω παρά ὁ νέμω ὁ πλέω καί ἔχω , ἕτερος δέ εἰμί εἰμί ἑαυτοῦ ἀδικέω . ἀρτέομαι δέ οὗτος ὁ ἀπορία ὁ πρότερος , ὡς καί αὐτός λέγω · διό καί πάλιν αὐτός μνημονεύω , καίτοι περί αὐτός εἶπον πρό ὀλίγος . εἰμί δέ ὁ ἀπορέω διά ἵημι πρότερος ἀπορία τοιοῦτος · εἰμί ἐνδέχομαι ὁ ἀδικέω εἰμί ὁ ἄνισος διανέμω καί μή ὁ ἔχω καί λαμβάνω ὁ πλέω , εἰμί ἑαυτοῦ ἀδικέω . εἰμί γάρ τις νέμω τίς ἄλλος καί ἑαυτοῦ ἐκεῖνος μέν δήω ὁ πλείων , ἑαυτοῦ δέ ὁ μικρός , ὅς μάλιστα εἴωθα ποιέω ὁ ἐπιεικής , ἑαυτοῦ ἀδικέω . εἰμί γάρ ὁ ἄνισος νέμω ἀδικέω , ἀδικέω δέ ὑπό ὁ ἄνισος νέμω ὁ ὁ μικρός λαμβάνω , αὐτός δέ εἰμί καί ὁ ἄνισος νέμω καί ὁ ὁ μικρός λαμβάνω , αὐτός εἄν ἑαυτοῦ ἀδικέω , ὅς οὐ δοκέω οἷος τε εἰμί . λύω δέ ὁ ἀπορία πρῶτος μέν ὅς ὁ ἐπιεικής ἐν ὁ τοιοῦτος νομή μή ἑαυτοῦ ὁ μικρός νέμω , ἀλλά ὁ μέν δίδωμι λαμβάνω μικρός , διά οὗτος δέ ἄλλος τις ἀγαθός μείζων πλεονεκτέω · δόξα γάρ ὁ ὁ ἁπλόος καί κύριος ἀγαθός · ὥστε οὖον ὁ μικρός ἑαυτοῦ νέμω οὐδέ ἐλασσόω . δύο δέ λύω αὐτός λέγω ὅστις μή παρά ὁ βούλησις μηδέ ἄκων ἐλασσόω καί βλάπτω , ἐν ὅς εἰμί ὁ ἀδικέω , ἀλλά οὐ ἐν ὁ ἁπλόος βλάπτω . εἰμί δέ μή ἀδικέω , οὐδέ ἄν ἀδικέω ἐν ὁ οὗτος γίγνομαι ἄνισος νομή . πᾶς γάρ ὁ ἀδικέω τις ἀδικέω , ὁ δέ οὗτος νέμω οὔτε ὁ ὅς πλέω νέμω ἀδικέω οὔτε ἑαυτοῦ ὁ ὅς ὁ μικρός . ὁ μέν ἐν λέγω , οὗτος . κατά δέ ὁ λέξις εἰμί ἐνδέχομαι ὁ πρότερος λέγω3 τοιοῦτος εἰμί · εἰμί ἐνδέχομαι ὁ ἀδικέω εἰμί ὁ ἄνισος διανέμω , καί μή ὁ ἔχω ὡς λαμβάνω ὁ πλέω , εἰμί ἑαυτοῦ ἀδικέω . φανερός δέ καί ὅτι ὁ διανέμω ἀδικέω , ἀλλά οὐ ὁ ὁ πλέω ἔχω ἀεί . λύω ὁ δοκέω ἐνίστημι ὁ εἰμί ὁ ἀδικέω ὁ διανέμω ἄδικος , δῆλος φημί ὅτι ὁ ἄνισος νέμω καί παρά ὁ ἄξιος εἰμί ὁ ἀδικέω , ἀλλά οὐ ὁ ἔχω ὁ πλέω · προστίθημι δέ ὁ οὐ ὁ ἔχω ὁ ἀεί δηλόω ὅτι ὁ ἔχω ὁ πλέω ποτέ μέν ἀδικέω καί ἄδικος εἰμί , ποτέ δ οὐ εἰμί , ὅς καί δείκνυμι . ὅταν γάρ ὁ ὁ πλέω ἔχω παρά ὁ ἄξιος αὐτός εἰμί ὁ ποιέω ὁ ἄνισος διανομή καί νέμω ἑαυτοῦ ὁ πλέω ἀνάξιος , καί ὁ πλέω ἔχω καί ἄδικος εἰμί . ὥστε οὐ ἀεί ὁ ὁ πλέω ἔχω οὐ ἀδικέω , ἀλλά ποτός , ὅταν ὁ νέμω ὁ παρά ὁ ἄξιος ἕτερος εἰμί καί οὐ αὐτός ὁ ἔχω . καί διά οὗτος ὁ μέν ἄδικος ἀεί ὁ πλέω ἔχω , ὁ δέ ὁ πλέω ἔχω οὐ ἀεί ἀδικέω . οὖον γάρ ὅς ὁ ἄδικος ὑπάρχω ἤδη καί ἀδικέω , ἀλλά δεῖ πρός ὁ ὑπάρχω αὐτός ὁ ἄδικος πρόσειμι καί ὁ ἑκών οὗτος ποιέω , καί ὡς εἶπον πολλάκις , καί μετά προαίρεσις . ἑκών δέ ποιέω ἐν ὅς ὁ ἀρχή ὁ πρᾶξις · ὁ δέ ὁ πρᾶξις ἀρχή ἐν ὁ διανέμω , ἀλλά οὐ ἐν ὁ λαμβάνω . ἔτι ἐπεί πολλαχῶς ὁ ποιέω λέγω . ἐπεί , φημί , ὁ ποιέω πολλαχῶς λέγω , καί οὖον πᾶς ὁ ποιέω ὁ ἄδικος ἀδικέω λέγω ἁπλόος , ὡς εἴρω , καί ὁ διανέμω ἄνισος , ἄν μέν ἑκών οὗτος ποιέω , ἀπλόος ἀδικέω καί ἄδικος εἰμί , ἄν δέ μή ἑκών , κτάομαι συμβαίνω ἀδικέω οὗτος γάρ καί ὁ ἄψυχος λέγω κτείνω καί ἀδικέω καί ὁ χείρ , ὡς εἴρω , καί ὁ κελεύω οἰκέτης κατά συμβαίνω καί οὐ ὡς ἁπλόος , ὅτι μηδέ προαιρέω ) , ὡς ἐν ὁ ποιέω πολλαχῶς , ὁ τε ἑκούσιος καί μετά προαίρεσις , καί ὁ ἀεκούσιος καί ἀπροαίρετος , οὗτος καί ὁ πλέω ἔχω κατά συμβαίνω ἀδικέω εἰμί , ὅταν οὐ ἐκ προαίρεσις οὐδέ ἑκούσιος . ἁπλόος δέ καί κύριος ἀδικέω ὁ ἑκών βλάπτω τις ἄκων καί παρά ὁ προαίρεσις , ἀδικέω δέ κύριος ὁ παρά ὁ βούλησις καί ἄκων ὑπό ἑκών βλάπτω ὁ ὁ μικρός καί ἄνισος ἔχω · κατά συμβαίνω δέ ἀδικέω ὁ ἄκων ἑκών βλάπτω , καί κατά συμβαίνω ἀδικέω ὁ ἑκών I ὑπό ὁ ἄκων βλάπτω . ἔτι εἰμί μέν ἀγνοέω κρίνω . εἶπον ὅτι ἐπεί ὁ ποιέω πολλαχῶς λέγω , ἀκολουθέω ὁ πᾷ - ἔχω πάσχω ὡς ἄν ὁ ποιέω ποιέω , καί διά οὗτος ὁ αὐτός κατασκευάζω . ἐπεί γάρ ἐνδέχομαι αὐτός ὁ μέν δικαίως δικαίως πῇ δέ ἄδικος , καί ὁ πάσχω κατά τίς μέν πάσχω δίκαιος , κατά τίς δέ ἄδικος . οὗτος δή οὖν βούλομαι δείκνυμι διαιρέω ὁ Δίκαιος εἰς ὁ κατά νόμος καί εἰς ὁ φύσις , καί λέγω ὅτι ὁ ἄνισος νέμω ἢ ὁ φύσις Δίκαιος ἀγνοέω οὗτος ποιέω ἢ ὁ νόμιμος ἢ ἀμφότερος . εἰμί μέν ἀμφότερος ἀγνοέω καί κρίνω ὁ ἄνισος διανέμω , οὐ ἀδικέω · οὖον γάρ ἑκών οὗτος ποιέω . οὐδέ ἄν κατά ὁ νόμιμος κρίνω νέμω ὁ ἄνισος ἀγνοέω ὁ φύσις ἀδικέω · κατά γάρ νόμος κρίνω , ὁ δέ κτάομαι νόμος κρίνω οὐ ἐπιτιμάω . ὁμοίως δέ καί ὁ ὁ νόμος ἀγνοέω , γιγνώσκω δέ ὁ φύσις Δίκαιος καί κρίνω κατά αὐτός οὐ ἀδικέω · οὐδέ γάρ ὁ κατά ὁ φύσις Δίκαιος κρίνω ἐπιτιμία ὑποβάλλω . εἰμί δέ ἀμφότερος εἰδοί καί ὁ νόμιμος καί ὁ φύσις Δίκαιος διά ἐμπάθεια τις ὁ Δῶρα ὁ ἄνισος νέμω , ἑκών ἀδικέω καί ἄδικος εἰμί , καί ὁ ὁ μικρός ἔχω οὖον κατά συμβαίνω ἀλλά κατά ἑαυτοῦ καί κύριος ἀδικέω . ἀλλά κἀν ὁ φύσις γιγνώσκω Δίκαιος , ἀγνοέω δέ ὁ νόμιμος διά τίς πάθος ὁ ἄνισος νέμω παρά ὁ φύσις Δίκαιος , κύριος ἀδικέω · ὁμοίως δέ καί ὁ ὁ φύσις ἀγνοέω , ὁ δέ νόμιμος οἶδα , εἰμί διά ἔχθρα ἢ Δῶρα οὐ κρίνω ὡς ὁ νόμος διαγορεύω , κύριος ἀδικέω καί ὁ ὁ ἄνισος ἔχω κύριος ἀδικέω . ἐν οὗτος δή ὁ οἷος δή πρός οὖν ὁ Δίκαιος ἀγνοέω εἰμί ὁ ἄδικος κρίνω , οὐ εἰμί ὁ κρίσις οὗτος ἄδικος , ὅτι κατά τις ὁ νόμος ὑπάρχω , ἢ ὁ φύσις ἢ ὁ γράφω , εἰμί μέντοι πως ἄδικος , ὅτι μή αὐτός ὁ φύσις ὁ νόμιμος Δίκαιος · καί εἰμί κατά μέν ὁ νόμιμος Δίκαιος , εἰμί κατά αὐτός κρίνω , Δίκαιος ὁ κρίσις , ὡς πρός ὁ φύσις δέ ἄδικος , καί ἔμπαλιν πρός μέν ὁ φύσις , εἰμί κατά αὐτός ὁ κρίσις γίγνομαι , Δίκαιος , πρός δέ ὁ νόμιμος ἄδικος , καί διά οὗτος καί ὁ κρίνω οὕτως κατά συμβαίνω ἀδικέω · ὁμοίως καί ὁ ὁ ἄνισος λαμβάνω κατά συμβαίνω ἀδικέω . οὐ εἰμί , φημί , αὐτός ὁ νόμιμος Δίκαιος καί ὁ πρῶτος , λέγω πρῶτος ὁ φύσις Δίκαιος · ὥστε ὁ κρίνω , ὡς εἴρω , οὐ ἀδικέω οὐδέ ἄδικος ἀπλόος εἰμί . ὁ δέ γε εἰδοί ἢ ἀμφότερος ἢ ἕτερος καί γνωρίζω καί κρίνω ἄνισος πλεονεκτέω · λαμβάνω γάρ παρά ἐκεῖνος , ὅς ὁ πλέω νέμω , ἢ χρυσός ἢ ὅλως χάρις τις πλεονεκτέω . ἀλλά κἀν μικρός νέμω τις ἀμύνω αὐτός καί τιμωρέω ὡς ἐχθρός , καί οὗτος τρόπος τις λαμβάνω τίς καί πλεονεκτέω · τρόπος γάρ τις μοῖρα τις λαμβάνω ὁ ἀδίκημα . ὡς γάρ ὁ ἐπί λαμβάνω ἀργύριον ὁ ἀγρός νέμω ὁ δίδωμι ὁ ἀργύριον ὁ ἀδίκημα τρόπος τις μετέχω ( ὁ δέ τρόπος τις εἶπον , διότι οὐ ἀγρός λαμβάνω ) οὗτος καί ὁ διά ἔχθρα τιμωρέω καί ὁ μικρός νέμω ἀγρός μέν οὐ λαμβάνω οὐδέ ἀργύριον , ἀλλά ὅμως ἔχω τίς τρόπος τις ὁ ἀδίκημα . τίς δέ ἔχω ; ὁ ὁ θέλημα ἀποπλήρωσις καί ὁ βουλή ὁ τέλος · βούλομαι γάρ ἀμύνω ἀμύνω . δείκνυμι οὖν διά οὗτος ἄδικος ἐκεῖνος εἰμί ὁ ἑκών ἄνισος νέμω ἢ κρίνω , οὖον μήv ὁ διά ἄγνοια οὗτος ποιέω , συναποδείκνυμι μή ἀδικέω ποτός καί ὅς ὁ πλέω νέμω . ἀδικέω μέν γάρ ὁ ὁ πλέω ἔχω , ὅταν ἐπί δόσις ἀργύριον οὗτος λαμβάνω · ὅταν δέ διά ἄγνοια ὁ κρίνω , οὐ ἀδικέω . ὁ μέν σύμπας ὁ λέγω διάνοια οὗτος · κατά δέ ὁ λέξις ὁ καί ὁ διά οὗτος κρίνω ἄδικος πλέω ἔχω ὁ πλέω ἔχω αὐτός εἰμί ὁ πλεονεκτέω . ὁ δέ ἄνθρωπος ἐπί ἑαυτοῦ οἴομαι εἰμί ὁ ἀδικέω . ὅτι μέν ὁ δικαιοσύνη καί ἀδικία ἐν ὁ ἑκούσιος καί ἐπί ἐγώ εἰμί τοιοῦτος γάρ ὁ κατά προαίρεσις ) , διά πᾶς ὁ προερέω ἱκανῶς δείκνυμι · δοκέω δέ διά ὁ πρόκειμαι λέγω μή εἰμί ἐπί ἐγώ ὁ Δίκαιος ἢ ἄδικος εἰμί . πᾶς γάρ μᾶλλον ἐπί ἐγώ ὁ ἀρετή καί ὁ κακία . δοκέω μέν οὖν οὗτος λέγω , οὖον οὗτος δέ δείκνυμι , ἀλλά ὁ δείκνυμι εἰμί ὅτι οὐ ὅτε ἐθέλω οὐδέ ὁπηνίκα βούλομαι , Δίκαιος ἢ ἄδικος εἰμί . ἐνδείκνυμι δέ οὗτος διά ὁ προστίθημι διό καί ὁ Δίκαιος εἰμί ῥᾴδιος ἡγέομαι . ὥσπερ ὁ τύραννος ἀναιρέω ἐπί ἐγώ μέν κεῖμαι καί εἰμί , οὐ ὅτε δέ ἐθέλω οὗτος ποιέω , οἶος τε εἰμί , οὕτως καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω καί κακία · ἐπί ἐγώ γάρ εἰμί ὁ Δίκαιος ἢ ἄδικος εἰμί ἀλλά οὐ ὅτε ἐθέλω οὗτος δυνατός εἰμί . διά τίς ; διότι ὁ κακία ἔχω εἰμί , ὁ δέ ἔχω ἔχω εὐθύς ὁ βούλομαι ἀδύνατος · δήω γάρ πρός ὁ κτῆσις αὐτός ὡς καί πρός ὁ ὁ ἐπιστήμη καί ἔθος καί ἄσκησις καί διδασκαλία • ὥστε οὐ ὅτε ἐθέλω ἢ ἅμα ὁ ἐθέλω καί Δίκαιος ἢ ἄδικος εἰμί . ὡς γάρ ὁ ὁ ἰατρικός ἢ ὁ γεωμετρία ἐπί ἐγώ εἰμί μανθάνω , οὖον μήv ὅτε ἐθέλω ἔχω αὐτός ἢ ἀποβάλλω ὅτε ἐθέλω ἔχω αὐτός , οὗτος καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω καί κακία · χρόνος γάρ | χρεία καί συνάσκησις καί μάθησις πρός ὁ ὁ ἕξις κτῆσις . ὁ μέν οὖν ποιέω ἄδικος τίς ἢ Δίκαιος , οἷος μοιχεύω ἢ πατάσσω , ἐπί ἐγώ καί ῥᾴδιος , ἀλλά ὁ ὡδί ἔχω οὗτος ποιέω οὔτε ῥᾴδιος οὔτε ἐπί αὐτός , τουτέστιν ἀλλά ὁ ἀπό ὁ ἕξις ὁ δι\καιοσυνιημι ἢ ὁ ἀδικία οὗτος ποιέω οὖον ῥᾴδιος , ἀλλά ὡς εἴρω χρόνος δήω καί μάθησις καί ἔθος , ἐπεί καί ὁ τέμνω ἢ καίω ἢ φάρμακον καθαίρω δίδωμι , ῥᾴδιος καί ἐπί ἐγώ ποιέω , ὅταν βούλομαι , ὁ δέ ἀπό ἕξις ἰατρικός οὖον ῥᾴδιος . ἀπό ἕξις δέ εἰμί ὁ τέμνω ἢ καίω ἢ φαρμακεύω ὁ οἶδα πότε καί πρός τίς καί πόσος ἕκαστος οὗτος ποιητέος · οὗτος γάρ καί λόγος δήω καί πείρω πολύς , ὁ ὁ λόγος καί ὁ πείρω εὐθύς ὁπηνίκα ἐθέλω ἔχω ἀδύνατος . ὅμοιος δέ καί ὁ γιγνώσκω ὁ Δίκαιος καί ὁ ἄδικος οὐδείς οἴομαι σοφός εἰμί . ὡς οὖν ὁ Δίκαιος εἰμί ῥᾴδιος εἰμί , φημί ὁ ἄνθρωπος , διότι καί ὁ ὁ Δίκαιος πράσσω εὐπετής καί ἑτοῖμος , οὗτος καί ὁ γιγνώσκω ὁ Δίκαιος οὐδείς χαλεπός . λέγω γάρ ὁ νόμος περί Δίκαιος καί ἄδικος , ὁ δέ γιγνώσκω ὁ ὑπό ὁ νόμος λέγω οὐδείς σπουδαῖος , ὥστε ὁ οἶδα ὁ Δίκαιος καί ἄδικος ῥᾴδιος καί οὖον χαλεπός · οὖον γάρ χαλεπός συνίημι ὁ ὑπό ὁ νόμος λέγω . λέγω δέ πρός οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης · οὐ εἰμί ὁ Δίκαιος ὁ Δίκαιος εἰμί ἐν ὁ ἐκ ἀκοή γιγνώσκω ὅτι μή δεῖ ὁ παρακαταθήκη καταχέω ἢ οὖον δεῖ κλέπτω . ὁ γάρ Δίκαιος καί ὁ ἄδικος εἰμί ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ κατά συμβεβηκός . κατά συμβαίνω γάρ δίκαιος εἰμί ὁ τε ἐκ ἀκοή γιγνώσκω ὅτι δίκαιος εἰμί , καί ὁ πράσσω διά ἀπάτη . ὁ γάρ ὁ παρακαταθήκη δίδωμι ἐπίβουλος ὑπέρ ὁ αὖθις πλέω τίς λαμβάνω καί μή ἀποδίδωμι Δίκαιος μέν , ἀλλά κατά συμβεβηκός , καθό νόμιμος καί διαγορεύω ὁ νόμος . κατά ἑαυτοῦ δέ δίκαιος εἰμί ὁ πράσσω ἀπό ἕξις ὁ δικαιοσύνη , καί ἐκεῖνος οἶδα κύριος ὁ Δίκαιος ὁ πράσσω ἀπό ὁ ἕξις . ὅς δέ ὁ κύριος οἶδα ὁ δίκαιος εἰμί ὁ ἀπό ἕξις πράσσω , εἰς δέ ἔχω ἐπικτάομαι χαλεπός , οὐδέ ὁ ὁ Δίκαιος ἄρα οἶδα ῥᾴδιος ἀλλά χαλεπός , καί πλέω , φημί , ἔργον καί χαλεπός πρᾶγμα εἰμί ὁ ὁ Δίκαιος εἴδησις ὁ ὁ ὑγιεινός γνῶσις , ὅσος καί ὁ Δίκαιος εἰμί ὁ ἰατρός εἰμί χαλεπός . ὡς γάρ ἐπί ἐκεῖνος ὁ μέν ὅς χράω ὁ ἰατρός πρός ὑγεία ῥᾴδιος οἶδα , οἷος οἶνος , σῖτος , ἑλλέβορος , καῦσις , τομή , οὖον μήv καί ὁ οὗτος οἶδα εἰμί ὁ οἶδα ὁ ὑγιεινός , εἰμί μή κατά συμβεβηκός , ἀλλά ὁ οἶδα ὅτι οὗτος εἰμί ὑγιεινός ἐν ὁ χράομαι εἰμί αὐτός ἀπό ἕξις ἰατρικός , οὗτος δέ εἰμί ὁ πότε καί πῶς καί μέχρι πόσος προσφέρω , ὅς οὖον ῥᾴδιος , διότι μηδέ ὁ ἰατρικός κτάομαι ῥᾴδιος . ὅσος δή ἔργον εἰμί καί δύσκολος ὁ ἰατρός γίγνομαι , τοσοῦτος καί ὁ προσήκω χρῆσις αὐτός οἶδα . διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ Δίκαιος οἴομαι εἰμί οὐδείς κακός ὁ ἀδικέω . διά ὅς · αἴτιος οἴομαι ὁ ἄνθρωπος ῥᾴδιος εἰμί ὁ οἶδα ὁ Δίκαιος καί ὁ ἄδικος οἴομαι δέ ῥᾴδιος εἰμί διά ὁ οἴομαι Δίκαιος καί ἄδικος τις εἰμί , ὅτε ἐθέλω , ἐπί αὐτός εἰμί ) , διά οὗτος ὁ αἴτιος ἡγέομαι καί ὁ Δίκαιος μηδείς κακός εἰμί ὁ ἄδικος ποιέω ἢ ὁ ἄδικος , ἀλλά καί μᾶλλον · μᾶλλον γάρ φημί ὁ Δίκαιος δύναμαι ποιέω ὁ ἄδικος ὁ ἄδικος καί ἁπλόος ὁ πολύς καί τυγχάνω μᾶλλον γάρ ὁ δίκαιος ὁ τυγχάνω δύναμαι συγγίγνομαι γυνή καί πατάσσω ὁ γείτων ) καί ὁ ἀνδρεῖος μᾶλλον ὁ δειλός ἀφίημι ὁ ἀσπίς ἐν ὁ πόλεμος καί φεύγω . μᾶλλον δέ φημί ὁ πολύς δύναμαι οὗτος οὗτος , κατά ὅσος αὐτός οἶδα μᾶλλον · ὁ γάρ ὁ ἐναντίος οἶδα καί ὁ ἐναντίος οἶδα . οὗτος δέ λέγω διά ὁ οἴομαι ὁ ὁ ἄδικος τίς ποιέω εὐθύς καί ἄδικος εἰμί , ἀλλά μήv ὁ ποιέω ὁ ἄδικος ῥᾴδιος , ὁμοίως καί ὁ Δίκαιος , καί ὁ ἄδικος ἄρα καί Δίκαιος εἰμί ῥᾴδιος . οὐ εἰμί δέ ἀληθής ὁ ὁ Δίκαιος ἢ ἄδικος ποιέω εὐθύς καί Δίκαιος ἢ ἄδικος εἰμί , οὐδέ ὁ ὁ ἀσπίς ῥίπτω δειλός εἰμί . ἀλλά ὁ ὡδί ἔχω οὗτος ποιέω , οἷος ἀπό κακία · δειλός γάρ ὁ διά δειλία ὁ ἀσπίς ῥίπτω καί ἄδικος ὁ διά ἀδικία πλεονέκτης καί ὅλως ὁ κατά ἕξις τίς ποιέω ἀγαθός ὁ φαῦλος ἀγαθός ἢ φαῦλος εἰμί . εἰμί δέ ὁ ἀπό ἕξις ἄδικος ὁ ἄδικος ποιέω ὁ ἀδικέω εἰμί , οὖον μόνος οὖον ῥᾴδιος ὁ Δίκαιος ὁ ἀδικέω , ἀλλά καί ἀδύνατος · ὡς γάρ εἶπον ἄρχω ὅδε ὁ βιβλίον , ὁ μέν ἐπιστήμη ὁ ἐναντίος εἰμί , οὐκέτι δέ καί ὁ ἔχω . εἰμί δέ ὁ Δίκαιος ἐν οὗτος ὅς μέτειμι ὁ ἁπλόος ἀγαθός . | ἦς ἄν σαφής ὁ λέξις , εἰμί οὕτως πως ἔχω · ὁ Δίκαιος ὁ μέν ὡς εἴρω διανεμητικός ὁ δέ ἐπανορθωτικός . οὗτος δέ ὁ διανεμητικός καί ὁ ἐπανορθωτικός ἐν οὗτος εἰμί ὁ μετέχω ὁ ἀπλόος ἀγαθός , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ εὐδαιμονία . ἁπλόος δέ ἀγαθός εἰμί κύριος μέν ὁ ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἀγαθός , οἷος ὁ ἀρετή καί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια , δύο δέ ἀπλόος ἀγαθός ὁ ὀργανικός καί ὁ δύναμις , ἀγαθός εἰμί ὁ κατά φύσις ἔχω , οὖον ὁ παρά φύσις . τίς δέ εἰμί ὁ ὀργανικός ἀγαθός καί ὁ δύναμις σαφηνίζω ἐπάγω ἐν ὅς εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ὡς πλοῦτος , τιμή , δυναστεία πολιτικός . ἐν οὗτος γάρ ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ἀλλά οὐ ἐν ὁ ἁπλόος ἀγαθός ὁ ἀρετή · ἐν γάρ ὁ ἀρετή ὁρίζω εἰμί καί μεσότης , ὡς δείκνυμι , ὑπερβολή καί ἔλλειψις οὐ εἰμί . ἐν ὅς δέ εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ἐν οὗτος καί ὁ πλεονεκτέω καί μειονεκτέω , κατά ἀρετή δέ οὖον γίγνομαι πλεονεξία . οὖον γάρ οἷος τε τις ἀρετή λαμβάνω βιάζομαι ὁ ἔχω , ὡς ἐπί ὁ χρῆμα καί κτῆμα γίγνομαι . ἐν γάρ οὗτος κατά ὥρα ἀφαιρέω βία ὅδε ὅδε ὁ χωρίον , ὁ ἄμπελος , ὁ νόμισμα , ὁ λοιπός · ὁ ἀνδρεία δέ ὁ ἀνδρεῖος ἀφαιρέω ἢ ὁ ἐπιστήμη ὁ ἐπιστήμων βία οὐδείς δύναμαι . ὅς ἐν ἔχω ὁ ἄνθρωπος ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ἐν οὗτος ὁ Δίκαιος · ὁ γάρ δύναμαι οὗτος ὁ ἀγαθός καί πλέω τις ἔχω καί μικρός , περί ὁ οὗτος νομή καί ἐπανίσωσις ὁ δίκαιος εἰμί , ἐπεί ὅς γε μηδείς εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀγαθός , οὗτος οὐδέ ὑπερβολή ὁ τοιοῦτος οὐδέ ἔλλειψις εἰμί , εἰμί δέ μή οὗτος , οὐδέ ὁ ἐπανορθωτικός ὁ ὁ διανεμητικός Δίκαιος . ἐν μέν οὖν ὁ θεός ἐν ὅς οὖον πλοῦτος , οὖον δόξα , οὖον τιμή , οὐ ἀρχή , οὐ ἄλλος οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἀγαθός , οὐδέ Δίκαιος οὔτε ὁ διανεμητικός οὔτε ὁ ἐπανορθωτικός ὑπάρχω . ἀλλά οὐδέ ὅς εἰμί , εἰμί δέ ἀνίατος ὑπό τρυφή καί ἀκολασία καί πᾶς ἀσέλγεια , οὐδέ ἐν οὗτος εἰμί δίκαιος τίς ὁ εἴρω . ἐν γάρ ἀγαθός τις ἢ ὠφέλιμος νομή ἴσος κατά ἀναλογία ὁ ἐπανορθωτικός καί διανεμητικός Δίκαιος , εἰμί γε ἐπανισόω ὁ πλεονεκτέω καί ὁ πλεονεκτέω · ὅς δέ εἴσοδος ὁ ἀγαθός καί ὠφέλιμος οὐ ἔχω οὐδέ πολιτεύω δύναμαι , ἐν οὗτος οὐδέ δίκαιος τίς εἰμί . ἀλλά ὁ μέν ἀνίατος οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἀγαθός ὠφέλιμος , τις δέ μέχρι τις εἰμί ὠφέλιμος , ὁ μεταξύ εἰμί καί ὁ μή πάντῃ διαστρέφω καί ὁ νόμος καί ἔθος μή φαῦλος πολιτεύω . ὁ μέν οὖν λέγω τοιοῦτος · ἐν δέ ὁ λέγω ὁ οἷος ἴσως ὁ θεός ὁ ἴσως πρόσκειμαι διά ὁ Πλάτων λέγω ὅτι εἰμί ἀρετή θεός , ὥστε εἰμί ἔχω ἀρετή ὁ θεός , εἰμί καί δίκαιος τίς ἐν αὐτός , εἰμί δέ οὗτος , καί χρῆμα . ὁ μέν οὖν Πλάτων λέγω ἀρετή εἰμί ἐν ὁ θεός , Ἀριστοτέλης δέ οὐ ἀποδέχομαι ὁ δόγμα φάσκω ἐν ἄλλος , ἐάν ὁ ἀρετή μετρέω τε καί τάσσω ὁ πάθος , εἰμί δέ ἐν ὁ θεός ἀρετή , εἰμί ἐν αὐτός καί ὁ πάθος . περι δέ ἐπιείκεια καί ὁ ἐπιεικής , πῶς ἔχω ὁ μέν ἐπιείκεια πρός οικαιοσυνειμι . ἐπεί ὁ ἐπιείκεια καί ὁ ἐπιεικής περί ὁ ἐπανορθωτικός Δίκαιος , ὡς μανθάνω , καταγίγνομαι , εἰκότως εἶπον περί ὁ τοιοῦτος Δίκαιος , τίς ποτός εἰμί , λέγω καί περί ἐπιείκεια . καί εἰμί ὁ ἐπιεικής | οὔτε ἁπλόος αὐτός ὁ Δίκαιος οὔτε ἕτερος , καί εἰμί τις Δίκαιος ἀγαθός ὁ νόμιμος , ὡς καί ὁ φύσις Δίκαιος · ἀγαθός γάρ καί οὗτος ὁ νόμιμος . ἐνδείκνυμι δέ ὡς οὖον πάντῃ αὐτός ὁ Δίκαιος ὁ ἐπιεικής , ἐπάγω λέγω ὁτὲ μέν ὁ ἐπιεικής ἐπαινέω καί ἀνήρ ὁ τοιοῦτος λέγω ὡς ἀγαθός εἰμί ὁ Δίκαιος · λέγω δέ οὗτος δηλονότι ὡς ἕτερος ὑπολαμβάνω ὁ ἐπιεικής ὁ Δίκαιος . ἀλλά καί ὅταν ἐπί ὁ ἄλλος οἷος ἀνδρεία ἢ σωφροσύνη ὁ τέχνη μεταφέρω λέγω ὅτι ὁ σώφρων , εἰμί τυγχάνω , ἐπιεικής ὁ ἀνδρεῖος ἢ οὗτος ὁ σώφρων , ἢ ὁ οἰκοδόμος ὁ γεωργός ἢ οὗτος ὁ οἰκοδόμος , ὅταν οὖν μεταφέρω οὗτος λέγω , δῆλος ὅτι ὁ ἐπιεικής χράω οὐ ὡς ὁ Δίκαιος ἀλλά ὡς ὁ ἀγαθός καί ἀγαθός ὁ ἀνδρεῖος ὁ σώφρων ἢ οὗτος ἐκεῖνος . ἕτερος ἄρα ὁ ἐπιεικής ἐκ οὗτος σαίνω ὁ Δίκαιος καί ὁ ἐπιεικής ἰός Δίκαιος . πάλιν δέ , φημί , ἀκολουθέω ὁ λόγος ἄτοπος ἄν δοκέω εἰμί , εἰμί ὁ ἐπιεικής ἕτερος εἰμί ὁ Δίκαιος ἐπαινετός εἰμί . εἰμί γάρ ἕτερος εἰμί ἐπαινετός εἰμί , ὁ Δίκαιος οὖον σπουδαῖος οὐδέ ἐπαινετός · εἰμί δέ ὁ Δίκαιος ἐπαινετός , ὁ ἐπιεικής οὐ ἐπαινετός . οὕτως οὖν ἀπορέω λέγω μηδείς ὑπεναντίος ἔχω ὁ λόγος , ἀλλά ἀληθεύω καί ὁ λέγω ὅτι ἕτερος εἰμί καί ὁ λέγω μή εἰμί ἕτερος , καί ὁμοίως ὁ λέγω ὅτι ὁ ἐπιεικής ἀγαθός ὁ Δίκαιος καί ὁ λέγω μή εἰμί ἀγαθός . εἰμί γάρ τις Δίκαιος ἀγαθός , οὖον μήv πᾶς , καί οὐ ὡς ἄλλος τίς εἰμί κατά γένος κρατύς εἰμί ὁ Δίκαιος , ἀλλά Δίκαιος εἰμί εἰμί τις Δίκαιος ἀγαθός . καί ἄμφω σπουδαῖος εἰμί ἀγαθός ὁ ἐπιεικής , οὖον πᾶς Δίκαιος , ὡς εἴρω , λέγω ὁ ἐπιεικής εἰμί ἀγαθός , εἰ καί αὐτός Δίκαιος , ὡς εἶπον εἰμί γάρ εἰμί ὁ ἐπιεικής δίκαιος τίς , εἰμί δέ πᾶς Δίκαιος ἀγαθός , εἰμί ἄν καί ἑαυτοῦ ἀγαθός · ὁ δέ ἀγαθός χείρων ἀγαθός , ὥστε εἰμί ἄν ἑαυτοῦ χείρων καί ἀγαθός ) , ἀλλά εἰμί ἀγαθός Δίκαιος ὁ κατά συνθήκη καί νόμος · ἐπανόρθωμα γάρ εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ τοιοῦτος Δίκαιος ὁ ἐπιεικής . ἄμφω δή , φημί , ὁ τε κατά συνθήκη καί νόμος Δίκαιος καί ὁ ἐπιεικής εἰμί σπουδαῖος , ἀγαθός ὁ ἐπιεικής . εἶπον δέ ὅτι ὁ ἐπιεικής ἐπανόρθωμα νόμιμος Δίκαιος ὁ γάρ ἁμαρτάνω αὐτός ἐπανορθόω ) δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖον εἰμί ἁμαρτάνω ὁ κατά συνθήκη νόμος διά ὁ ὁ πρᾶγμα ἀοριστία καί ὁ ἄλλοτε ἄλλως ἐπισυμβαίνω . ὁ μέν γάρ νόμος καθόλου κελεύω ὁ μή ἀποδίδωμι ὁ παρακαταθήκη ἄτιμος εἰμί , ὁ ξένος , εἰμί ἐπί ὁ τεῖχος ἀνέρχομαι ἀναιρέω ὑπό ὁ πολίτης , ὁ ὁ ἀλλότριος μίγνυμι εὐθύνω , καί εἰμί ἕκαστος οὗτος ὁ ἀτιμία καί ὁ ἀναίρεσις καί ὁ εὐθύνω Δίκαιος , συμβαίνω δέ ποτός μή εἰμί Δίκαιος , ἀλλά ἁμαρτάνω . ὁ γάρ τύραννος γυνή διαφθείρω καί διά ὁ τοιοῦτος μοιχεία δύναμαι ἀναιρέω ὁ τύραννος καί ἐλευθερόω ὁ πόλις ἕλκω εἰς εὐθύνω πῶς οὐ ἄν τις διημαρτημένως Δίκαιος εἶπον ; ἀλλά καί ὁ πολέμιος ἐπίκειμαι ἀνέρχομαι ὁ ξένος εἰς ὁ τεῖχος καί ἀριστεύω ἀναιρέω σπεύδω πόσος ἁμαρτία γέμω ; ὁ δή νόμος καθόλου ἀγορεύω ἀλλότριος ἀπέχω γυνή , καί διά οὗτος εἰς εὐθύνω ἕλκω ὁ ὁ τύραννος ἀναιρέω , ὁ ἐπιεικής ἐπανορθόω ὁ ἐλλείπω . εἰμί γάρ οἶδα οὗτος ὁ νομοθέτης ὅτι γίγνομαι , προσγράφω ἄν ὁ νόμος οὗτος , καί ἔχω εἄν ὁ νόμος οὕτως · δεῖ πᾶς ἀλλότριος γυνή ἀπέχω πλήν ὁ ὁ τύραννος , εἰμί μέλλω διά ὁ τοιοῦτος μίξις ὁ πόλις ἐλευθερόω · καί δεῖ πᾶς ξένος ἀνέρχομαι ἐν πόλεμος εἰς ὁ τεῖχος ἀναιρέω πλήν ὁ ἀριστεύω . ἐν ὅς ἐν μή οἷος τε περί πᾶς ὀρθῶς νομοθετέω , κατά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς γίγνομαι ὁ νόμος τίθημι · ὡς ἐπί ὁ πολύς γάρ κακός ὁ μοιχεύω καί ὁ ξένος ἐπί ὁ τεῖχος ἀνέρχομαι καί ὁ παρακαταθήκη μή δίδωμι , οὖον μήv ἀεί , ὡς εἴρω . καί δῆλος ὅτι ὁ ἐπιεικής Δίκαιος μέν Δίκαιος γάρ μή ἀποθνῄσκω ὁ ἀριστεύω μηδέ ὁ ἀναιρέω ὁ τύραννος ) καί ἀγαθός ὁ κατά Δίκαιος , Δίκαιος , ἀλλά οὖον ὁ ἁπλόος . λέγω δέ ἁπλόος Δίκαιος ὁ κατά φύσις , καί εἰμί ἄν ἐν μέν ὁ λέγω ὁ καί ἁμαρτάνω ἁπλόος εἶπον ὁ ἁπλόος ἐρῶ ἀντί ὁ καθόλου , ἐνταῦθα δέ φύσις καί κτάομαι φύσις . ἐν δέ αὖος ὁ λέγω καί εἰμί οὗτος φύσις ὁ ὁ ἐπιεικής ὁ φύσις ἀντί ὁ οὐσία καί ὁ εἰμί αὐτός . εἰμί οὖν ὁ φύσις ὁ ὁ ὡς δύο ἐπιεικής , ἐκ ὅς καί ὁ ἐπιεικής παρονομάζω , ἐπανόρθωμα ὁ ἐλλείπω ἐν ὁ νόμος , ὅσπερ ἐλλείπω , εἰμί πάρειμι , ὁ νομοθέτης προστίθημι ἄν ὁ νόμος . οὗτος γάρ αἴτιος καί ὁ μή πᾶς κατά νόμος εἰμί . ὁ διαμαρτάνω ὁ νόμος ὁ ὁ πρᾶγμα ἀόριστος καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω εἰμί αἴτιος , καί ὁ μή πᾶς νόμος τίθημι μηδέ περί πᾶς νομοθετέω . ὅσος γάρ ἄλλοτε ἄλλως ἔχω καί πρός ὁ καιρός μεταπίπτω , περί οὗτος ἀδυνατέω νόμος τίθημι , ἀλλά πρός ὁ τοιοῦτος ψήφισμα χράω , οἷος τίσις δεῖ συμμαχέω καί πότε μετοικία καί ποῦ ποιέω , καί πότε ἐξαγωγή καί πότε μή ὁ ἐν ὁ χώρα γίγνομαι ποιέω . ὁ γάρ καιρός καί ὁ χρεία ἕκαστος ὁ τοιοῦτος μηνύω · ὅς ἀόριστος εἰμί ἀδύνατος καθόλου νόμος τις καί κανών ὁ περίληψις ποιέω . ὁ γάρ ὁρίζω ὁ ἄλλοτε ἄλλως ἔχω ἀόριστος καί ὁ ὁ ὁρίζω φύσις συμμεταπίπτω . ὁ δέ ὁ ἀόριστος ὁ κανών ἀόριστος εἰμί καί συμμεταβάλλω ὁ ὁρίζω σημεῖον παρατίθημι ὁ μολίβδινος κανών ὅς Λεσβίς οἰκοδομεύς . οὖον γάρ ἐκ λεῖος λίθος καί ἴσως συντίθημι καί απευθυσμένο ὁ καλέω Λέσβιος οἰκοδομή οἰκοδομέω . Λέσβιος δέ λέγω οἰκοδομή , ὅτι ἐκεῖνος ἐν συνήθεια οὗτος · εἰσοχή γάρ καί ἐξοχή 78r ἔχω ὁ λίθος οἰκοδομέω . ὡς οὖν ἐκεῖνος ὁ μολίβδινος κανών σχηματίζω ὁ ὁ οἰκοδομέω λίθος ἀνωμαλία , οὗτος δή καί ὁ ψήφισμα ὁ ὁ πρᾶγμα ἄλλοτε ἄλλως χρεία συμμεταβάλλω . εἶπον δέ τίς εἰμί ἐπιείκεια , λέγω ὅτι ἐκ οὗτος φανερός καί τίς ὁ ἐπιεικής . τίς μέν οὖν ὁ ἐπιεικής , καί τίς ὁ Δίκαιος , καί τίς ἀγαθός Δίκαιος . Δηλαδή ὁ νόμιμος Δίκαιος καί διά ὁ καθόλου ἁμαρτάνω ἀλλά οὖον διά ὁ κακῶς κεῖμαι . ὁ τοιοῦτος δή Δίκαιος ἀγαθός ὁ ἐπιεικής , ἀλλά οὖον ὁ ἁπλόος Δίκαιος καί κατά φύσις . ὁ γάρ ὁ τοιοῦτος προαιρετικός καί πρακτικός , καί ὁ μή ἀκριβοδίκαιος ἐπί ὁ χείρων . ἐπί ὁ κακός εἰμί ἀκριβοδίκαιος ὁ ὁ γράφω ἐν ὁ νόμος πᾶς φυλάσσω βούλομαι κατά ὁ ῥητός καί ἐπί ὁ χείρων ἐξηγέομαι . ὁ δέ ἐπιεικής οὖον τοιοῦτος ἀλλά ἐλαττωτικός · τρέπω γάρ ὁ κολάζω καί ὁ εὐθύνω ἐπί ὁ μικρός . οὖον γάρ πικρός ἐπέξειμι βούλομαι ὁ πράσσω οὐδέ ὁ ῥητός ἐγκάθημαι , ἀλλά ὁ διάνοια χράω ὁ νομοθέτης , κἀν ὁ νόμος ἤτοι ὁ ῥητός ἔχω βοηθός αὐτός πρός ὁ πικρός κολάζω . πότερος ἐνδέχομαι ἑαυτοῦ ἀδικέω ὁ οὖον , φανερός ἐκ ὁ εἴρω . ζητέω πρότερος περί ὁ ἀκρατής , εἰμί ἐνδέχομαι ἑαυτοῦ ἀδικέω , καί δείκνυμι ὅτι οὐ ἐνδέχομαι ἑκών γάρ ἀποσυλάω ὑπό ὁ ἐράω ) νυνί καθόλου ζητέω προηγουμένως , εἰμί ἐνδέχομαι ἑαυτοῦ ἀδικέω . ὁ μέν γάρ εἰμί ὁ Δίκαιος κατά πᾶς ἀρετή ὑπό ὁ νόμος τάσσω . ὅτι μέν ὁ δικαιοσύνη ὁ μέν εἰμί ὁ ὡς νομιμότης λέγω , ὅς εἰμί πᾶς ἀρετή περιεκτικός , ὁ δέ τις ὡς μερικός , ὁμοίως καί ἀδικία ὁ μέν καθόλου , ὁ δέ ὡς μερικός , εἴρω καί δείκνυμι · ὑπομιμνῄσκω δέ καί νῦν ὁ δισσός καί δείκνυμι ὅτι κατά μηδέτερος μήτε ὁ καθόλου ἀδικία μήτε ὁ κατά μέρος ἐνδέχομαι ἑαυτοῦ ἀδικέω , καί πρότερος γε ὅτι μή κατά ὁ καθόλου . ἐπιχειρέω δέ πρότερος εἰς ὁ ἐναντίος πειράω συνάγω ὅτι ἀδικέω ἑαυτοῦ κατά ὁ δικαιοσύνη ἐκεῖνος καί πᾶς ὁ κατά νόμος ὁ κατά ὁστισοῦν ἀρετή γίγνομαι . οὖον κελεύω γάρ , φημί , ὁ νόμος ἀποκτείνω ἑαυτοῦ · ὁ δή ἀποκτείνω ἑαυτοῦ παρανομέω , παρανομέω δέ ἀδικέω · ὁ ἀποκτείνω ἄρα ἑαυτοῦ ἀδικέω . ἐπεί δέ ὁ ἀδικέω τις ἀδικέω , καί ὁ ἀποκτείνω ἑαυτοῦ καί διά οὗτος ἀδικέω τις ἀδικέω . τίς ἐν ; ἢ δῆλος ὅτι ἑαυτοῦ ; εἰμί ἐν ἑαυτοῦ ἀδικέω . ἀδικέω δέ οὐ ἄκων παρανομέω ἀλλά ἑκών , καί οὖον μόνος ἑκών ἀλλά καί εἰδοί ὅς καί ὅς . ἀντιβλάπτω δέ ὁ ἀμύνω τις ὑβρίζω ἤ τίς κακός δράω εἰς αὐτός . ἀλλά τίς ; ἢ ὁ πόλις , ἑαυτοῦ δέ οὖον ; ἀναιρέω διά οὗτος ὁ δοκέω συνάγω λόγος ὅτι εἰμί ἀδικέω ἑαυτοῦ , λέγω ὅτι ὁ ἀναιρέω ἑαυτοῦ ἀδικέω , ἀλλά οὐ ἑαυτοῦ . ἑκών γάρ ἑαυτοῦ ἀναιρέω , δείκνυμι δέ ὅτι ἑκών οὐδείς ἀδικέω · ὥστε ἑαυτοῦ μέν οὐ ἀδικέω , ἀδικέω δέ τις , ἤτοι ὁ πόλις . ἀδικέω δέ ὁ πόλις , καθό ἀφαιρέω αὐτός στρατηγός ἢ στρατιώτης ἢ τεχνίτης ἤ τις τοιοῦτος . ὁ γάρ ἑαυτοῦ ἀναιρέω ἢ ἄρχω εἰμί ἢ στρατιώτης ἢ τεχνίτης ὁ ἄλλος τίς ὁ ἐκ ὁ πόλις μέρος · ὥστε ζημιόω ὁ πόλις πολίτης ἀδικέω ὁ πόλις . διό καί ὡς ὁ πόλις ἀδικέω ζημιόω αὐτός ὁ πόλις . τίς δέ ὁ ζημία ὁ ἑαυτοῦ ἀποκτείνω καί μηκέτι εἰμί ; ὁ μή συγχωρέω ἐν μνῆμα τίθημι · ἄταφος γάρ κελεύω ὁ πολίτης ῥίπτω · ἢ ἄλλος τις τοιοῦτος τιμωρία ὁρίζω ὁ νόμος κατά αὐτός . ἔτι καθό ἄδικος ὁ μόνος ἀδικέω καί μή ὅλως φαῦλος . δείκνυμι ὡς κατά ὁ κοινός καί καθόλου δικαιοσύνη μή οἷος τε τις ἑαυτοῦ ἀδικέω , μέτειμι ἐπί ὁ ἕτερος δικαιοσύνη , ὅς εἷς ὁ ἀρετή εἰμί , καί ὁ ἀντίκειμαι αὐτός ἀδικία , ὅς εἰμί πλεονεξία . διό οὖον παράνομος ὁ πλεονέκτης · μόνος ἐν ἀδικέω λέγω ὁ πλεονέκτης , ὅλως δέ φῦλον ὁ κατά ὁ καθόλου καί ὅλος ἀδικία ὁράω . οὗτος γάρ , φημί , ἄλλος ἐκεῖνος , τουτέστι οὗτος ὁ κατά πλεονεξία ἄδικος ἕτερος εἰμί ἐκεῖνος ὁ καθόλου ἄδικος . εἰμί γάρ ὁ ἄδικος οὗτος ὁ πλεονέκτης πονηρός ὡς ὁ δειλός · ὡς γάρ ὁ δειλός οὐ ὅλος ἔχω ὁ πονηρία , ἀλλά τις πονηρία ὁ δειλία , ὅς ἀντίκειμαι ὁ ἀνδρεία , οὕτως καί ὁ πλεονέκτης οὐ ὅλος ἔχω ὁ ἀδικία , ἀλλά τις ἀδικία . ὥστε οὐδέ κτάομαι οὗτος ἀδικέω . οὐδέ κατά ὁ μερικός , φημί , δικαιοσύνη ἀδικέω ἑαυτοῦ τις . ἐπεί γάρ ὁ ὡς πλεονέκτης ἄδικος ἄνισος εἰμί , ὡς δείκνυμι , ἄνισος δέ ὡς ὁ πλέω ἔχω ( οὗτος γάρ ὁ πλεονέκτης ὁ ἔχω ὁ πλέω ὁ εἰμί ἀδικέω τις ἑαυτοῦ κατά οὗτος ὁ ἀδικία , πλεονεκτέω εἄν ἑαυτοῦ , καί ἔχω εἄν ὡς πλεονέκτης ὁ πλέω , ὡς δέ πλεονεκτέω ἐλαχύς , καί ὅς ἀφαιρέω ὡς ἀδικέω , οὗτος ἔχω ὡς ἀδικέω , καί ἔχω εἄν ἅμα ὁ αὐτός καί οὐ ἔχω . ἀδύνατος δέ οὗτος , ὥστε καί ὁ ἀδικέω ἑαυτοῦ ἀδύνατος . ἔτι δέ ἑκούσιος καί ἐκ προαίρεσις καί πρότερος . εἰμί οὖν ὁ ἀδικέω ἄκων ἀδικέω , αὐτός δέ ἑαυτοῦ οὐ ἄκων βλάπτω , οὐ ἀδικέω ἑαυτοῦ · ἀδικέω γάρ εἰμί ὁ ἀεκούσιος βλάπτω . ὁ δέ καί πρότερος αὐτός εἰμί ὁ ὁ ἀρχή ὁ ἀδικέω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω καί ὁ ἄρχω . ὁ γάρ ἄρχω ὁ βλάπτω οὗτος ἀδικέω , ὁ δέ ἀμύνω καί ἀντιδράω οὖον δοκέω ἀδικέω · οὖον γάρ ἄρχω ὁ βλάπτω , ἀλλά βλάπτω ἐπιτίθημι . εἰμί δή δεῖ ὁ ἀρχή ὁ βλάβη ἐν ὁ ἀδικέω εἰμί καί οὐ ἐν ὁ ἀδικέω , καί δεῖ ἄλλος εἰμί ὁ ἐν ὅς ὁ ἀρχή ὁ βλάβη παρά ὁ ἀδικέω , ἀδύνατος δέ τις αὐτός ἑαυτοῦ ἄλλος εἰμί , ἀδύνατος καί ὁ ἑαυτοῦ ἀδικέω . ἔτι , φημί , εἰμί ἀδικέω ἑαυτοῦ τις , εἰμί εἄν ἑκών ἀδικέω · οὐδείς δέ ἑκών ἀδικέω . ἀλλά καί ὁ αὐτός ἅμα πάσχω , εἰμί ἀδικέω τις ἑαυτοῦ , ὁ καί ποιέω , καί ἅμα εἄν πλεονεκτέω καί πλεονεκτέω , καί ἔμπαλιν πλεονεκτέω καί πλεονεκτέω . πρός δέ οὗτος ἄνευ ὁ κατά μέρος ἀδίκημα οὐδείς ἀδικέω . εἰμί ὁ ἀδικέω ἐνεργέω εἰμί περί ὁ κατά ἕκαστος , εἰμί ἄν ὁ ἀδικέω ἐν ὁ κτάομαι μέρος ἀδίκημα γίγνομαι • κατά μέρος δέ εἰμί μοιχεία , κλοπή , ὕβρις , ὁ ὅμοιος . οὐδείς δέ ὁ ἑαυτοῦ γυνή μοιχεύω οὐδέ ὁ ἑαυτοῦ τοῖχος τοιχωρυχέω οὐδέ ὁ ἑαυτοῦ ἱμάτιον κλέπτω . εἰμί οὖν ὁ κατά μέρος ἀδίκημα μή οἷος τε τίς πρός ἑαυτοῦ παρά ἑαυτοῦ γίγνομαι , οὐδέ ἄρα ἑαυτοῦ ἀδικέω οἷος τε . ὅλως δέ , φημί , λύω ὁ ζητέω εἰμί οἷος τε ἑαυτοῦ ἀδικέω κατά ὁ διορισμός ἰός ἀδικέω . εἰμί γάρ ἀδικέω εἰμί ὁ παρά ὁ ἑαυτοῦ βούλησις βλάπτω , οὐ οἷος τε δέ παρά ὁ ἑαυτοῦ βούλησις ἀδικέω ὁ αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ ἀδικέω , οὐ ἄν εἰμί ἀδικέω ἑαυτοῦ . Φανερός δέ καί ὅτι ἄμφω μέν φῦλον , καί ὁ ἀδικέω καί ὁ ἀδικέω . Ἀμφότερος , φημί , φῦλον εἰμί , ἀλλά μᾶλλον ὁ ἀδικέω φαῦλος 36 ὁ ἀδικέω . ἀλλά πῶς καί ὁ ἀδικέω φαῦλος ; ἢ ὡς ἐκπίπτω ὁ ἴσος καί μέσος · εἰμί γάρ ὁ ἴσος ἀγαθός , ὁ μικρός , ὅς εἰμί ὁ ἀδικέω , φῦλον , ἀλλά οὐ ὡς ὁ ἀδικέω . μᾶλλον γάρ ὁ ἀδικέω φαῦλος , ὅτι ἀπό πονηρία καί κακία , ὁ δέ κακία ψεκτός καί ὁ ἀδικέω . εἶπον δέ ἀμφότερος κακός , καί ὁ ἀδικέω καί ὁ ἀδικέω , πῶς ἀμφότερος κακός , διά ὁ παράδειγμα συνίστημι . ὡς γάρ ὁ ὑγιεινός ἐν ἰατρικός , ὅς εἰμί ἐν συμμετρία τις , ἀγαθός , ὁ δέ πλέω καί μικρός ὡς ἀποπίπτω ὁ σύμμετρος οὐ ἀγαθός , ὁμοίως καί ὁ εὐεκτικός ὁ ἐν γυμναστικός ὁ σύμμετρος ἀγαθός , ὁ δέ πλέω καί μικρός οὖον τοιοῦτος , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ μέσος καί ἴσος , ὅσπερ εἰμί ὁ Δίκαιος . καί κακία ἢ ὁ τέλειος καί ἁπλόος ἢ σύνεγγυς . ὁ ἀδικέω , φημί , μάλα εἰμί κακός ὁ ἀδικέω , διότι μετά κακία ἢ ὁ ἀπλόος ἢ σύνεγγυς , λέγω νῦν κακία ἁπλόος ὁ μετά προαίρεσις , ὅτι ὁ ἑκούσιος ἔχω , σύνεγγυς δέ ὁ δίχα προαίρεσις . ὅτι δέ σύνεγγυς ὁ δίχα προαίρεσις γίγνομαι εἶπον , σαφηνίζω ἐπιφέρω οὖον γάρ πᾶς ὁ ἑκούσιος μετά ἀδικία , διότι οὐδέ μετά προαίρεσις πᾶς ἑκούσιος . ὁ γάρ ὀργίζω , ὡς εἶπον πρότερος , ἑκών πράσσω , οὖον μήv ἐκ προαίρεσις · ὁ γάρ ἑκούσιος καί ὁ βούλομαι καί ὁ ἐθέλω . κατά ἑαυτοῦ μέν οὖν ὁ ἀδικέω κακός φαῦλος , κατά συμβαίνω δέ οὐδείς κωλύω εἰμί μείζων κακός . γίγνομαι ποτός κατά συμβαίνω ὁ ἀδικέω μείζων κακός ὁ ἀδικέω οὗτος πως · ἀδικέω γάρ τις ὑπό τις καί ἀμύνω ἀνάπτω ὁ ὁ ἀδικέω οἰκίον , εἶτα ἐκ τις τυγχάνω λαμπρός πνέω ἄνεμος κατακαίω πᾶς ὁ πόλις , καί γίγνομαι μείζων κακός ὁ ἀδικέω ὁ ἀδικέω . ἢ καί ὑπερλυπέομαι ὁ ἀδικέω ἀποσφάζω ἑαυτοῦ . ὅμως , φημί , εἰμί καί συμβαίνω ποτέ μείζων γίγνομαι κακός ὁ ἀδικέω , ἀλλά ἐν μέγας εἰμί φαῦλος ὁ ἀδικέω ὁ ἀδικέω , ἐπεί καί πρόσπταισμα γίγνομαι εἄν μείζων κακός πλευρῖτις , ἀλλά οὖον μέλος ὁ ἰατρός , | ἀλλά φημί ὅτι μείζων κακός ὁ πλευρῖτις ὁ πταῖσμα , πρός ὁ φύσις ἀποβλέπω ἑκάτερος . γίγνομαι δέ μείζων κακός ὁ πρόσπταισμα πλευρῖτις ἐπί ὁ προσπταίω ἐν ὁ φεύγω ὁ πολέμιος καί καταπίπτω · πίπτω γάρ λαμβάνω παρά ὁ πολέμιος καί ἀναιρέω . κατά μεταφορά δέ καί ὁμοιότης εἰμί οὐ αὐτός πρός ἑαυτοῦ Δίκαιος , ἀλλά ὁ αὐτός τις . ὁ Πλάτων ὁρίζων ὁ δικαιοσύνη ἐν ὁ ἰδιοπραγία ὁ ὁ Ψυχή μέρος , ἐπεί ἅπαξ ὁ Ἀριστοτέλης περί πᾶς δικαιοσύνη εἶπον προτίθημι , μνημονεύω καί περί ὁ τοιοῦτος Δίκαιος ὁ ὁ μέρος ὁ Ψυχή . λέγω δέ πρῶτος ὅτι ὁ τοιοῦτος Δίκαιος κατά μεταφορά λέγω Δίκαιος , τουτέστιν οὖον κύριος . οὖον πᾶς δέ δίκαιος εἰμί ὁ αὐτός τις . οὖον γάρ ὁ πολιτικός καί κύριος λέγω Δίκαιος ( οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀνά μέρος ἄρχω καί ἄρχω ) ἀλλά ὁ δεσποτικός , ὅς οὖον κύριος ἐν ὁ Δίκαιος ἀριθμέω · οὖον γάρ εἰμί τίς Δίκαιος δοῦλος πρός δεσπότης , ὡς πρότερος δείκνυμι . ἐν οὗτος γάρ ὁ λόγος διΐστημι ὁ λόγος ἔχω μέρος ὁ Ψυχή πρός ὁ ἄλογος . ὅς λόγος ἔχω ὁ δοῦλος πρός ὁ δεσπότης , ὁ αὐτός καί ὁ ἄλογος μέρος ὁ Ψυχή πρός ὁ λογίζομαι . τοιοῦτος γάρ διΐστημι οὗτος διάστασις ἀπό ἀλλήλων , ὡς εἰμί ὁ μέν ἄρχω , ὁ δέ ἄρχω · οὗτος δέ ὁ Δίκαιος , φημί , ἢ οἰκονομικός εἰμί ἢ δεσποτικός . εἰς γάρ οὗτος ἀποβλέπω φημί εἰμί ὁ αὐτός τις Δίκαιος ἢ ἄδικος , Δίκαιος μέν , ὅταν ὁ φύω ἐν αὐτός ἄρχω ἄρχω , ὁ δέ ἄρχω ἄρχω , ὅταν δέ ἔμπαλιν γίγνομαι καί ἄρχω μέν ὁ ἄλογος , ἄρχω δέ ὁ λόγος ἔχω , ἀδικία . ὥσπερ ἄν ὁ δοῦλος ἄρχω ὁ δεσπότης , ἄρχω μέν ἐν ὁ ἀκρατής ὁ καί ἀκόλαστος ὁ ἄλογος , ἄρχω δέ ὁ λογικός · ἐν δέ ὁ ἐγκρατής καί σώφρων ἔμπαλιν ὁ λόγος ἄρχω , ὁ δέ ἄλογος ἄρχω . ὡς οὖν ἄρχω καί ἄρχω εἰμί πρός ἀλλήλων Δίκαιος . καί εἴρω περί αὐτός πολλάκις τίς ὁ τοιοῦτος . ὅτι ὁ μέν ἄρχω ὁ ὑπείκω , ὁ δέ ἄρχω ὁ συμφέρω ζητέω καί σκοπέω ὁ ἄρχω · καί σωτηρία οὗτος καί ἐν οὗτος .