michael-psellus.chronographia psellos.74
3.26τ Περὶ τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως . Εἰ μὲν οὖν ἐδεδράκεισάν τι περὶ αὐτὸν τῶν ἀτοπωτάτων αὐτή τε ἡ ἐρωτικὴ συζυγία καὶ οἱ τοῦ πράγματος κοινωνοὶ , ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι · οὐ γὰρ ρᾳδίως οἶδα καταγινώσκειν ὧν οὔπω κατάληψιν εἴληφα · τοῖς δὲ ἄλλοις κοινὸν τοῦτο τέθειται ὁμολόγημα , ὡς τὸν ἄνδρα πρότερον φαρμάκοις καταγοητεύσαντες , μετὰ ταῦτα καὶ ἑλλέβορον ἐκεράσαντο · καὶ οὐ περὶ τούτου νῦν διαμφισβητοῦμαι , ἀλλ' ὅτι ἡ τοῦ θανεῖν αἰτία ἐκεῖνοι γεγόνασιν . Εἶχε ταῦτα , καὶ τὰ προτέλεια τῆς κοινῆς ἡμῶν ἀναστάσεως ἐτελεῖτο τῷ βασιλεῖ , ὁμοῦ τε ὡς ἐς αὔριον εἰς τὴν πάνδημον πανήγυριν προελευσόμενος ηὐτρεπίζετο · ἄπεισι γοῦν πρὸ ἡμέρας βαλανείοις χρησόμενος αὐτόθι που περὶ τὰ βασίλεια , οὔτε χειραγωγούμενος ἔτι , οὔθ' ὑπόγυος πρὸς τὸν θάνατον ὤν · διαπρεπῶς γοῦν ἀνῄει ἀλειψόμενος καὶ λουσόμενος καὶ καθαρσίοις περὶ τὸ σῶμα χρησόμενος . Εἴσεισι γοῦν τὸ λουτρὸν , καὶ κεφαλὴν πρῶτα διαρρυφθεὶς , εἶτα δὴ καὶ τὸ σῶμα καταντληθεὶς , ἐπειδὴ ἐρρωμένως εἶχε τοῦ πνεύματος , τῇ κολυμβήθρᾳ ἑαυτὸν ἐπιδίδωσιν , ἥτις μέσον ὀρώρυκται · καὶ τὰ μὲν πρῶτα ἡδέως τῷ ὕδατι ἐπενήχετο καὶ ἐλαφρῶς ἐπέπλει , ἀναφυσῶν ὡς ἥδιστα καὶ ἀναψυχόμενος , ἔπειτά τινες καὶ τῶν περὶ ἐκεῖνον εἰσῄεσαν ὑπερείσοντες ἐκεῖνον καὶ ἀναπαύσοντες · οὕτω γὰρ ἔδοξεν · ἀλλ' εἴ τι μὲν εἰσελθόντες περὶ τὸν αὐτοκράτορα παρηνόμησαν , οὐκ ἔχω εἰπεῖν ἀκριβῶς . Φασὶ γοῦν οἱ καὶ τἄλλα πρὸς τοῦτο συνείροντες , ὅτι ἐπειδὴ τὴν κεφαλὴν εἰς τὸ ὕδωρ καθῆκεν ὁ αὐτοκράτωρ , τοῦτο γὰρ εἴθιστο ποιεῖν , συμπιέσαντες αὐτοῦ τὸν αὐχένα ἐπέσχον ἐπὶ χρόνον πολὺν , εἶτ' ἀφέντες ἐξεληλύθεσαν · τὸν δὲ τὸ πνεῦμα κουφίσαν ἄπνουν σχεδὸν ἐπεδείκνυ τοῖς ὕδασιν ὥσπερ φελλὸν ἀλόγως ἐπισαλεύοντα · ὡς δὲ βραχύ τι ἀναπνεύσας ἔγνω ὅπη κακοῦ ἐτύγχανεν ὢν , τὴν χεῖρα προτείνας ἐδεῖτο τοῦ συλληψομένου καὶ ἀναστήσοντος . Εἷς γέ τοι ἐλεήσας τοῦτον καὶ τοῦ σχήματος , τὰς χεῖρας ὑποτείνας καὶ ἐναγκαλισάμενος ἀνιμήσατο , καὶ διαβαστάσας ὡς εἶχεν ἐπὶ τῆς στρωμνῆς ἀθλίως κατέθετο . Καὶ βοῆς ἐπὶ τοῦτο γενομένης , ἄλλοι τέ τινες παρῆσαν καὶ ἡ βασιλὶς αὐτὴ ἀδορυφόρητος , ὡς ἐπὶ πένθει δεινῷ · καὶ ἰδοῦσα αὖθις ἀπῆλθε , τὸ πιστὸν τῆς τελευτῆς εἰληφυῖα διὰ τῆς ὄψεως . Ὁ δὲ βαρύ τι στενάξας καὶ βύθιον , τῇδε κἀκεῖσε περιεβλέπετο , φωνῆσαι μὲν μὴ δυνάμενος , σχήμασι δὲ καὶ νεύμασι δηλῶν τὸ βούλημα τῆς ψυχῆς · ὡς δὲ συνελαμβάνετο ἔτι οὐδεὶς , μύσας τοὺς ὀφθαλμοὺς πυκνότερον αὖθις ἐπήσθμαινεν · εἶτα δὴ ἀθρόον ἀναρραγέντος ὑπεκχεῖται διὰ τοῦ στόματος μελάντερόν τι τὴν χρόαν καὶ πεπηγὸς , ἐφ' ᾧ δὴ δὶς καὶ τρὶς ἀσθμάνας τὴν ζωὴν ἀπολείπει . 4.τ ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΜΙΧΑΗΛ Δʹ 4.1 Οὕτω μὲν δὴ Ρωμανὸς ἐτεθνήκει ἐς πεντάδα χρόνων καὶ ἥμισυ τὴν βασιλείαν κατεσχηκώς · ἡ δὲ βασιλὶς Ζωὴ , ἐπειδὴ τοῦτον ἐμεμαθήκει ἐκπεπνευκότα ( οὐδὲ γὰρ παρῆν ἀποπνέοντι ) , εὐθὺς ὥσπερ δὴ κληρονόμος ἄνωθεν τῆς ἀρχῆς τῶν ὅλων προΐσταται , μᾶλλον δὲ τοῦ προεστάναι βραχὺ φροντίσασα , ὅπως ἂν παραδῷ τὴν προστασίαν τῷ Μιχαὴλ , περὶ οὗ φθάσας ὁ λόγος διείληφε , διὰ πάσης φροντίδος γίνεται . Οἱ μὲν γὰρ τῶν ἀνακτόρων τοὺς ἐν τοῖς ἀξιώμασι κλήρους διαλαχόντες , ὧν οἱ πλείους αὐτῇ πατρῷοι θεράποντες ὄντες ἐτύγχανον , οἱ δὲ καὶ τοῦ ἀνδρὸς ὁμιληταὶ καὶ εἰς γένος ἐκείνῳ συναφθέντες [ ἀπὸ ] τοῦ πατρὸς , ἀπεῖργον τοῦ προχείρως περὶ τῶν μεγάλων τι διαπράξασθαι , συνεβούλευόν τε ἐνθυμηθῆναι τὰ κάλλιστα περὶ αὑτῆς καὶ βουλεύσασθαι , καὶ ἕνα τῶν πάντων εἰς τὴν βασιλείαν ἀναγαγεῖν τὸν ἐκ πάντων ἐξαίρετον , καὶ συνομολογήσοντα οὐχ ὡς συμβίῳ ἀλλ' ὡς δεσπότιδι ταύτῃ προσενεχθήσεσθαι .
Lemmas: 3.26τ περι ὁ θάνατος ὁ βασιλεύς . εἰμί μέν οὖν δράω τίς περί αὐτός ὁ ἄτοπος αὐτός τε ὁ ἐρωτικός συζυγία καί ὁ ὁ πρᾶγμα κοινωνός , ἐγώ μέν οὐ εἄν εἶπον · οὖον γάρ ῥᾳδίως οἶδα καταγιγνώσκω ὅς οὔπω κατάληψις λαμβάνω · ὁ δέ ἄλλος κοινός οὗτος τίθημι ὁμολόγημα , ὡς ὁ ἀνήρ πρότερος φάρμακον καταγοητεύω , μετά οὗτος καί ἑλλέβορος κεράννυμι · καί οὖον περί οὗτος νῦν διαμφισβητώ , ἀλλά ὅτι ὁ ὁ θνῄσκω αἰτία ἐκεῖνος γίγνομαι . ἔχω οὗτος , καί ὁ προτέλειος ὁ κοινός ἐγώ ἀνάστασις τελέω ὁ βασιλεύς , ὁμοῦ τε ὡς εἰς αὔριον εἰς ὁ πάνδημος πανήγυρις προέρχομαι εὐτρεπίζω · ἄπειμι γοῦν πρό ἡμέρα βαλανεῖον χράω αὐτόθι ποῦ περί ὁ βασίλεια , οὔτε χειραγωγέω ἔτι , οὔτε ὑπόγυος πρός ὁ θάνατος εἰμί · διαπρεπής γοῦν ἄνειμι ἀλείφω καί λούω καί καθάρσιος περί ὁ σῶμα χράω . εἴσειμι γοῦν ὁ λουτρόν , καί κεφαλή πρῶτος διαρρύπτω , εἶτα δή καί ὁ σῶμα καταντλέω , ἐπεί ἐρρωμένος ἔχω ὁ πνεῦμα , ὁ κολυμβήθρα ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι , ὅστις μέσος ὀρύσσω · καί ὁ μέν πρῶτος ἡδύς ὁ ὕδωρ ἐπινήχομαι καί ἐλαφρός ἐπιπλέω , ἀναφυσάω ὡς ἡδύς καί ἀναψύχω , ἔπειτα τις καί ὁ περί ἐκεῖνος εἰσέρχομαι ὑπερείδω ἐκεῖνος καί ἀναπαύω · οὗτος γάρ δοκέω · ἀλλά εἰμί τίς μέν εἰσέρχομαι περί ὁ αὐτοκράτωρ παρανομέω , οὐ ἔχω εἶπον ἀκριβῶς . φημί γοῦν ὁ καί ἄλλος πρός οὗτος συνείρω , ὅτι ἐπεί ὁ κεφαλή εἰς ὁ ὕδωρ καθίημι ὁ αὐτοκράτωρ , οὗτος γάρ ἐθίζω ποιέω , συμπιέζω αὐτός ὁ αὐχήν ἐπέχω ἐπί χρόνος πολύς , εἶτα ἀφίημι ἐξέρχομαι · ὁ δέ ὁ πνεῦμα κουφίζω ἄπνοος σχεδόν ἐπιδείκνυμι ὁ ὕδωρ ὥσπερ φελλός ἄλογος ἐπισαλεύω · ὡς δέ βραχύς τίς ἀναπνέω γιγνώσκω ὅπῃ κακός τυγχάνω εἰμί , ὁ χείρ προτείνω δήω ὁ συλλαμβάνω καί ἀνίστημι . εἷς γε ὅς ἐλεέω οὗτος καί ὁ σχῆμα , ὁ χείρ ὑποτείνω καί ἐναγκαλίζομαι ἀνιμάω , καί διαβαστάζω ὡς ἔχω ἐπί ὁ στρωμνή ἄθλιος κατατίθημι . καί βοή ἐπί οὗτος γίγνομαι , ἄλλος τε τις πάρειμι καί ὁ βασιλίς αὐτός ἀδορυφόρητος , ὡς ἐπί πένθος δεινός · καί ὁράω αὖθις ἀπέρχομαι , ὁ πιστόν ὁ τελευτή λαμβάνω διά ὁ ὄψις . ὁ δέ βαρύς τίς στενάζω καί βύθιος , ὅδε κἀκεῖσε περιβλέπω , φωνέω μέν μή δύναμαι , σχῆμα δέ καί νεῦμα δηλόω ὁ βούλημα ὁ Ψυχή · ὡς δέ συλλαμβάνω ἔτι οὐδείς , μύω ὁ ὀφθαλμός πυκνός αὖθις ἐπασθμαίνω · εἶτα δή ἀθρόος ἀναρρήγνυμι ὑπεκχέω διά ὁ στόμα μέλας τίς ὁ χροιά καί πήγνυμι , ἐπί ὅς δή δίς καί τρίς ἀσθμαίνω ὁ ζωή ἀπολείπω . 4.τ Τόμος Τέταρτος Μιχαήλ δέ 4.1 οὕτως μέν δή Ῥωμανός θνῄσκω εἰς πεντάς χρόνος καί ἥμισυς ὁ βασίλειος κατέχω · ὁ δέ βασιλίς Ζωή , ἐπεί οὗτος μανθάνω ἐκπνέω ( οὐδέ γάρ πάρειμι ἀποπνέω ) , εὐθύς ὥσπερ δή κληρονόμος ἄνωθεν ὁ ἀρχή ὁ ὅλος προίστημι , μᾶλλον δέ ὁ προίστημι βραχύς φροντίζω , ὅπως εἄν παραδίδωμι ὁ προστασία ὁ Μιχαήλ , περί ὅς φθάνω ὁ λόγος διαλαμβάνω , διά πᾶς φροντίς γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ὁ ἄναξ ὁ ἐν ὁ ἀξίωμα κλῆρος διαλαγχάνω , ὅς ὁ πλείων αὐτός πατρῷος θεράπων εἰμί τυγχάνω , ὁ δέ καί ὁ ἀνήρ ὁμιλητής καί εἰς γένος ἐκεῖνος συνάπτω [ ἀπό ] ὁ πατήρ , ἀπείργω ὁ προχείρως περί ὁ μέγας τίς διαπράσσω , συμβουλεύω τε ἐνθυμέομαι ὁ καλῶς περί ἑαυτοῦ καί βουλεύω , καί εἷς ὁ πᾶς εἰς ὁ βασίλειος ἀνάγω ὁ ἐκ πᾶς ἐξαίρω , καί συνομολογέω οὐ ὡς σύμβιος ἀλλά ὡς δεσπότιδι οὗτος προσφέρω .