michael-attaliates.historia attaleiates.31
Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ , καὶ Μιχαὴλ μοναχὸς ὁ ὑπέρτιμος , ὁ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων προστάς , τὸ γένος ἕλκων ἐκ Νικομηδείας , τὴν ζωὴν ἐξεμέτρησε , δυσάρεστος ἄνθρωπος καὶ ὑψαύχην καὶ μὴ πάνυ τι ξυντιθέμενος ταῖς τοῦ βασιλέως φιλοτίμοις εὐποιίαις , τὸν σφαγέντα ὑπογραφέα προοίμιον ἐσχηκὼς τῆς αὐτοῦ τελευτῆς . τῆς γὰρ ἐκείνου ὑπηρεσίας ἐτύγχανε , καὶ διὰ τοῦτο δήπου λόγος ἐκράτησεν ὡς ἐκ μέσου τοῦτον πεποίηκεν ὁ θεὸς οἷα τὰς βασιλικὰς δωρεὰς καὶ εὐεργεσίας διακωλύοντα . Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα ἐπράττετο καὶ γαλήνη τις σταθηρὰ ἐκ τῶν τυράννων ὑπεσημαίνετο , ἕτερόν τι σκῶλον ἢ ζιζάνιον διαφθεῖραι τὸν σῖτον φιλονεικοῦν ἐκ τῆς Ἐπιδάμνου πόλεως ἀνεφύη καὶ διετάννυτο . ὁ γὰρ ἐκεῖσε ὑπὸ τοῦ προβεβασιλευκότος ἀποσταλεὶς δούξ , ὁ πρωτοπρόεδρος Βασιλάκης , μετὰ τὸ φθάσαι παρελθεῖν τὸν Βρυέννιον καὶ ἀπελθεῖν εἰς Ἀδριανούπολιν καταλαβὼν τὸ Δυρράχιον , στρατιὰν ἐκ πασῶν τῶν ἐπικειμένων ἐκεῖσε χωρῶν συνελέγετο , καὶ Φράγγους μεταπεμψάμενος ἐξ Ἰταλίας φιλοτίμοις δεξιώσεσι τῆς ἑαυτοῦ μερίδος καὶ συμμορίας ἐτίθετο δεξιῶς . ἤθροιζε γὰρ χρυσίον ἐκ πάσης αἰτίας καὶ τρόπου παρὰ τῶν πειθομένων καὶ καταδυναστευομένων αὐτῷ , καὶ κατάλογον θέμενος πρόφασιν ἐποιεῖτο τῆς τοιαύτης ὁπλίσεως τὴν κατὰ τοῦ Βρυεννίου ὡς ἀποστάτου ἐπίθεσιν . ἐπὰν δ' ἔγνω πολύ τι στρατόπεδον συναγηοχὼς καὶ ἀξιόμαχον δύναμιν ( εἶχε γὰρ καὶ Ρωμαίων πολλῶν στρατιωτικόν , Βουλγάρων τε καὶ Ἀρβανιτῶν , καὶ οἰκείους ὑπασπιστὰς οὐκ ὀλίγους ) , ἄρας ἐκεῖθεν πρὸς τὴν Θεσσαλονίκην ἠπείγετο . ἤδη δὲ καὶ αὐτοῦ ταύτην καταλαμβάνοντος , φήμη προσήγγισε τούτῳ ὅπως ὁ Βοτανειάτης παρὰ πάσης τῆς συγκλήτου βουλῆς καὶ τῆς συνόδου καὶ τῶν δημοτικῶν καὶ παρὰ πάντων ὁμοῦ αἱρεθεὶς βασιλεὺς αὐτοκράτωρ ἀνηγορεύθη , καὶ ὅπως μάχῃ κρατερᾷ νενικηκὼς τὸν Βρυέννιον τῶν ὀφθαλμῶν ἀπεστέρησεν , ὅπλα κεκινηκότα καὶ κατ' αὐτοῦ ἀντάραντα καὶ τὰ δευτερεῖα μὴ ἀνασχόμενον σχεῖν . ὁ δὲ διαταραχθεὶς πρὸς τὴν φήμην καὶ τὴν καινοτομίαν τοῦ πράγματος , γράμματα μὲν ἐξέπεμψε τῷ βασιλεῖ τοὺς τῆς δουλώσεως θεσμοὺς ὑπεμφαίνοντα , ἔπραττε δ' ἐν τῷ λεληθότι τὰ τῆς ἀνταρσίας ἐπίδηλα . τό τε γὰρ πλῆθος τοῦ καταλόγου συνηθροισμένον εἶχε μεθ' ἑαυτοῦ , καὶ τοὺς Πατζινάκους εἰς συμμαχίαν ἠρέθιζε διὰ μηνυμάτων καὶ δι' ἀντιγράφων . κελευσθεὶς εἰσελθεῖν ἀπονοίᾳ τὴν πρὸς τὸν κρατοῦντα εἰσέλευσιν μετεώριζεν . ὡς δ' ὁ βασιλεὺς ἔγνω τὴν τούτου προαίρεσιν , μὴ θέλων αὐτὴν παραδειγματίσαι ἢ στηλιτεῦσαι τῆς ἀνταρσίας τὸ βλάσφημον , ἀπέστειλέ τινα τῶν ἐγγυτάτων αὐτῷ μετὰ καὶ χρυσοβούλλου γραφῆς , πάντων τῶν φθασάντων κακῶν ἀμνηστίαν ἐπαγγελλόμενος , καὶ νωβελλισίμου βραβεύων αὐτῷ τιμήν , καὶ πολλῶν ἑτέρων ἀξιωμάτων καὶ ὑπεροχῶν οὐκ ἐλαχίστων δαψίλειαν κατεμπεδούμενος τῇ γραφῇ · ὁ δὲ τὰς ἐν χερσὶν εὐεργεσίας περιφρονῶν , ἀνηνύτοις καὶ ἀδήλοις ἑαυτὸν περιέσαινε , καὶ διὰ τοῦτο ὕστερον ἀνόνητα μετεκλαύσατο . μηδὲ γὰρ δεξάμενος τὴν τότε τοῦ βασιλέως προσπάθειαν , μηδὲ τῷ τοῦ Βρυεννίου παραδείγματι βελτίων ἑαυτοῦ γεγονώς , τὸν χρόνον διὰ κενῆς παραγκωνίζεσθαι ἤθελε , καὶ ἀπάταις οὐκ εὔφροσι τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν καταπροΐεσθαι . ὅθεν καὶ μισήσας ὁ βασιλεὺς τὴν αὐτοῦ κακοήθειαν , τῷ τῶν ἑσπερίων ταγμάτων ἄρχοντι , τῷ νωβελλισίμῳ δηλαδὴ Ἀλεξίῳ καὶ δουκὶ τῆς δύσεως , ὃν δὴ τηνικαῦτα καὶ τῷ πανσεβάστῳ τοῦ σεβαστοῦ τετίμηκεν ἀξιώματι , τὸν κατὰ τούτου ἐπέτρεψε πόλεμον . ὃς τὰς δυνάμεις ἀνειληφὼς εὐθὺ τῆς Θεσσαλονίκης τεταγμένως ἐφέρετο , καὶ φρουρὰν ἐν τῷ περιθεωρίῳ τοῦ Βασιλάκη καταλαβὼν πολέμῳ ταύτην ἀνήρπασεν · οὐ γὰρ χεῖρας ἐδίδουν καὶ τοῖς θελήμασι τοῦ κρατοῦντος ὑποκύπτειν ἠβούλοντο . οὓς καὶ δεσμώτας πέμψας τῷ βασιλεῖ προοίμιον ἀγαθὸν τῆς τοῦ ἀποστάτου καταστροφῆς ἐποιήσατο . προβιβάζων δὲ τὴν στρατιὰν καθεξῆς μέχρι τῆς Θεσσαλονίκης ἀπαθὴς παρελήλυθεν . ἔκ τινος δὲ διαστήματος τὸν χάρακα θείς , ἀντιπέραν τοῦ ποταμοῦ τοῦ λεγομένου Βαρδαρίου , καθὼς ὁ βασιλεὺς αὐτὸν διὰ γραμμάτων ἐδίδαξε , διανυκτερεύσειν ἐκεῖσε καὶ διαναπαῦσαι τὸν στρατὸν διεσκόπησεν . ὁ δὲ Βασιλάκης νυκτίλοχος γενέσθαι διασκεψάμενος , καὶ κατὰ κράτος τοὺς ἀντιτεταγμένους ἑλεῖν τῷ ἀπροσδοκήτῳ τῆς ἐν σκότει ἐπιφοιτήσεως , σκότος μᾶλλον ἑαυτῷ διηνεκὲς ἐπροοιμιάσατο . διαγνωσθείσης γὰρ τῆς ἐνέδρας αὐτῷ προεφυλάξαντο μὲν οἱ τῆς βασιλικῆς μοίρας στρατιῶται , τὴν τοῦ ἡγεμόνος παραγγελίαν τε καὶ ἐγρήγορσιν παραθαρρύνουσαν ἔχοντες · ἀποτυχὼν δὲ τῆς ἐπιβουλῆς ὁ ἀντάρτης πολέμῳ χαλεπῷ περιέπεσε , καὶ κατὰ κράτος ἡττηθεὶς καὶ τῶν ἰδίων πλείστους ὅσους ἀποβαλών , καὶ μᾶλλον τῶν Φράγγων , καὶ αὐτὸς κατὰ πρόσωπον τῷ δουκὶ ἀντιταχθεὶς καὶ παρ' αὐτοῦ καταπονηθείς , εἰς τὴν τῆς Θεσσαλονίκης ἀκρόπολιν διαπέφευγεν , οἰόμενος τῷ τοῦ φρουρίου περιτειχίσματι κέρδος τι ἑαυτῷ περιποιήσασθαι καὶ ἀνάκτησιν . ὁ δὲ σεβαστὸς μηδὲν ὅλως μελλήσας τὴν ἅλωσιν τοῦ φρουρίου τοῖς ἀμφ' αὐτὸν προετρέψατο · οἱ δὲ προσβολὰς ἐνεργεῖς ποιησάμενοι , καὶ τοὺς ἔνδον Θεσσαλονίκης συμφρονήσαντας ἔχοντες , ταχὺ τούτου περιεγένοντο καὶ τῆς ἀκροπόλεως ἐκυρίευσαν . καὶ κατασχεθεὶς οὗτος καὶ σιδηροδέσμιος γεγονὼς καὶ τῷ τῶν τυράννων νόμῳ κατάκριτος , ἀπεστάλη τῷ βασιλεῖ διὰ τῶν δημοσίων ἵππων φερόμενος . τῆς δ' ἀγγελίας ταύτης προκαταλαβούσης τὰς βασιλικὰς ἀκοάς , πρόσταγμα γέγονε τὰς κόρας ἐκκεντηθῆναι τῶν ἀποστατικῶν ὀφθαλμῶν . καὶ τούτου γενομένου καθ' ἣν συνήντητο πάροδον , ἦλθε δι' ἁμάξης ἐλεεινὸς φόρτος καὶ δυστυχὲς καταγώγιον . αἱ δὲ τοῦ βασιλέως πρὸς τὸ θεῖον εὐχαριστίαι καὶ πρὸς τοὺς ὑπηκόους εὐεργεσίαι καὶ πανημέριοι φιλοτιμίαι τὸ ἀνένδοτον εἶχον ἀεὶ καὶ ὡς διὰ πρανοῦς διεχέοντο . Ἐν ᾧ δὲ τὰ στρατεύματα ἐν Θεσσαλονίκῃ διεκαρτέρουν , Σκύθαι τῆς ἐρημίας τούτων ὡς ἑρμαίου δραξάμενοι τῇ Ἀδριανουπόλει προσήγγισαν , καὶ τοῖς ἐκτὸς τοῦ τείχους οἰκήμασιν ἐπιρράξαντες , παραβοηθούντων αὐτοῖς καὶ ἀπὸ τοῦ μαχιμωτάτου ἔθνους τῶν Κομάνων πολλῶν , πῦρ ταύταις ἐνῆκαν καὶ πυριφλέκτους πολλὰς ἀπέδειξαν , ὀργιζόμενοι τῷ Βρυεννίῳ ὅτι πρέσβεις αὐτῶν ἐπὶ τούτου παρὰ τῶν Ἀδριανουπολιτῶν ἀνῃρέθησαν . τοῦ δὲ στρατοῦ σπουδαίως καταλαμβάνοντος , δρασμὸν οἱ βάρβαροι ἔθεντο καὶ οὐκέτι τοῖς Ρωμαϊκοῖς ὁρίοις ἐπελθεῖν παρετόλμησαν .
Lemmas: οὖον πολύς ὁ ἐν μέσος , καί Μιχαήλ μοναχός ὁ ὑπέρτιμος , ὁ ἐπί ὁ πολιτικός πρᾶγμα προστάς , ὁ γένος ἕλκω ἐκ Νικομήδεια , ὁ ζωή ἐκμετρέω , δυσάρεστος ἄνθρωπος καί ὑψαύχην καί μή πάνυ τίς συντίθημι ὁ ὁ βασιλεύς φιλότιμος εὐποιΐα , ὁ σφάζω ὑπογραφεύς προοίμιον ἔχω ὁ αὐτός τελευτή . ὁ γάρ ἐκεῖνος ὑπηρεσία τυγχάνω , καί διά οὗτος δήπου λόγος κρατέω ὡς ἐκ μέσος οὗτος ποιέω ὁ θεός οἷος ὁ βασιλικός δωρεά καί εὐεργεσία διακωλύω . ἐν ὅσος δέ οὗτος πράσσω καί γαλήνη τις σταθηρὰ ἐκ ὁ τύραννος ὑποσημαίνω , ἕτερος τίς σκῶλος ἢ ζιζάνιον διαφθείρω ὁ σῖτος φιλονεικέω ἐκ ὁ Ἐπίδαμνος πόλις ἀναφύω καί διατανύω . ὁ γάρ ἐκεῖσε ὑπό ὁ προβασιλεύω ἀποστέλλω δούξ , ὁ πρωτοπρόεδρος Βασιλάκης , μετά ὁ φθάνω παρέρχομαι ὁ Βρυέννιος καί ἀπέρχομαι εἰς Ἀδριανούπολις καταλαμβάνω ὁ Δυρράχιον , στρατία ἐκ πᾶς ὁ ἐπίκειμαι ἐκεῖσε χώρα συλλέγω , καί Φράγγος μεταπέμπω ἐκ Ἰταλία φιλότιμος δεξίωσις ὁ ἑαυτοῦ μερίς καί συμμορία τίθημι δεξιός . ἀθροίζω γάρ χρυσίον ἐκ πᾶς αἴτιος καί τρόπος παρά ὁ πείθω καί καταδυναστεύω αὐτός , καί κατάλογος τίθημι πρόφασις ποιέω ὁ τοιοῦτος ὅπλισις ὁ κατά ὁ Βρυεννίου ὡς ἀποστάτης ἐπίθεσις . ἐπάν δέ γιγνώσκω πολύς τίς στρατόπεδον συνάγω καί ἀξιόμαχος δύναμις ( ἔχω γάρ καί Ῥωμαῖος πολύς στρατιωτικός , Βουλγάρα τε καί Ἀρβανίτης , καί οἰκεῖος ὑπασπιστής οὐ ὀλίγος ) , ἀείρω ἐκεῖθεν πρός ὁ Θεσσαλονίκη ἐπείγω . ἤδη δέ καί αὐτός οὗτος καταλαμβάνω , φήμη προσεγγίζω οὗτος ὅπως ὁ Βοτανειάτης παρά πᾶς ὁ σύγκλητος βουλή καί ὁ σύνοδος καί ὁ δημοτικός καί παρά πᾶς ὁμοῦ αἱρέω βασιλεύς αὐτοκράτωρ ἀναγορεύω , καί ὅπως μάχομαι κρατερός νικάω ὁ Βρυέννιος ὁ ὀφθαλμός ἀποστερέω , ὅπλον κινέω καί κατά αὐτός ἀνταίρω καί ὁ δευτερεῖα μή ἀνέχω ἔχω . ὁ δέ διαταράσσω πρός ὁ φήμη καί ὁ καινοτομία ὁ πρᾶγμα , γράμμα μέν ἐκπέμπω ὁ βασιλεύς ὁ ὁ δούλωσις θεσμός ὑπεμφαίνω , πράσσω δέ ἐν ὁ λανθάνω ὁ ὁ ανταρσία ἐπίδηλος . ὁ τε γάρ πλῆθος ὁ κατάλογος συναθροίζω ἔχω μετά ἑαυτοῦ , καί ὁ Πατζινάκους εἰς συμμαχία ἐρεθίζω διά μήνυμα καί διά ἀντίγραφος . κελεύω εἰσέρχομαι ἀπόνοια ὁ πρός ὁ κράτος εἰσέρχομαι μετεωρίζω . ὡς δέ ὁ βασιλεύς γιγνώσκω ὁ οὗτος προαίρεσις , μή ἐθέλω αὐτός παραδειγματίζω ἢ στηλιτεύω ὁ ανταρσία ὁ βλάσφημος , ἀποστέλλω τις ὁ ἐγγύτερος αὐτός μετά καί χρυσόβουλλος γραφεύς , πᾶς ὁ φθάνω κακός ἀμνηστία ἐπαγγέλλω , καί νωβελλισιμος βραβεύω αὐτός τιμή , καί πολύς ἕτερος ἀξίωμα καί ὑπεροχή οὐ μικρός δαψίλεια κατεμπεδόω ὁ γράφω · ὁ δέ ὁ ἐν χείρ εὐεργεσία περιφρονέω , ἀνήνυτος καί ἄδηλος ἑαυτοῦ περισαίνω , καί διά οὗτος ὕστερος ἀνόνητος μετακλαίω . μηδέ γάρ δέχομαι ὁ τότε ὁ βασιλεύς προσπάθεια , μηδέ ὁ ὁ Βρυεννίου παράδειγμα ἀγαθός ἑαυτοῦ γίγνομαι , ὁ χρόνος διά κενός παραγκωνίζω ἐθέλω , καί ἀπάτη οὐ εὔφρων ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία κατά-προίημι . ὅθεν καί μισέω ὁ βασιλεύς ὁ αὐτός κακοήθεια , ὁ ὁ ἑσπέριος τάγμα ἄρχω , ὁ νωβελλισιμος δηλαδή Ἀλέξιος καί δούξ ὁ δύσις , ὅς δή τηνικαῦτα καί ὁ πανσέβαστος ὁ σεβαστός τιμάω ἀξίωμα , ὁ κατά οὗτος ἐπιτρέπω πόλεμος . ὅς ὁ δύναμις ἀναλαμβάνω εὐθύς2 ὁ Θεσσαλονίκη τεταγμένως φέρω , καί φρουρά ἐν ὁ περιθεωριον ὁ Βασιλάκη καταλαμβάνω πόλεμος οὗτος ἀναρπάζω · οὖον γάρ χείρ δίδωμι καί ὁ θέλημα ὁ κράτος ὑποκύπτω βούλομαι . ὅς καί δεσμώτης πέμπω ὁ βασιλεύς προοίμιον ἀγαθός ὁ ὁ ἀποστάτης καταστροφή ποιέω . προβιβάζω δέ ὁ στρατία καθεξῆς μέχρι ὁ Θεσσαλονίκη ἀπαθής παρέρχομαι . ἐκ τις δέ διάστημα ὁ χάραξ θέω , ἀντιπέραν ὁ ποταμός ὁ λέγω Βαρδαρίου , καθώς ὁ βασιλεύς αὐτός διά γράμμα διδάσκω , διανυκτερεύω ἐκεῖσε καί διαναπαύω ὁ στρατός διασκοπέω . ὁ δέ Βασιλάκης νυκτιλόχος γίγνομαι διασκέπτομαι , καί κατά κράτος ὁ ἀντιτάσσω αἱρέω ὁ ἀπροσδόκητος ὁ ἐν σκότος ἐπιφοίτησις , σκότος μᾶλλον ἑαυτοῦ διηνεκής προοιμιάζομαι . διαγιγνώσκω γάρ ὁ ἐνέδρα αὐτός προφυλάσσω μέν ὁ ὁ βασιλικός μοῖρα στρατιώτης , ὁ ὁ ἡγεμών παραγγελία τε καί ἐγρήγορσις παραθαρσύνω ἔχω · ἀποτυγχάνω δέ ὁ ἐπιβουλή ὁ ἀντάρτης πόλεμος χαλεπός περιπίπτω , καί κατά κράτος ἡσσάομαι καί ὁ ἴδιος πλεῖστος ὅσος ἀποβάλλω , καί μᾶλλον ὁ Φράγγος , καί αὐτός κατά πρόσωπον ὁ δούξ ἀντιτάσσω καί παρά αὐτός καταπονέω , εἰς ὁ ὁ Θεσσαλονίκη ἀκρόπολις διαφεύγω , οἴομαι ὁ ὁ φρούριον περιτείχισμα κέρδος τίς ἑαυτοῦ περιποιέω καί ἀνάκτησις . ὁ δέ σεβαστός μηδείς ὅλως μέλλω ὁ ἅλωσις ὁ φρούριον ὁ ἀμφι αὐτός προτρέπω · ὁ δέ προσβολή ἐνεργέω ποιέω , καί ὁ ἔνδον Θεσσαλονίκη συμφρονέω ἔχω , ταχύς οὗτος περιγίγνομαι καί ὁ ἀκρόπολις κυριεύω . καί κατέχω οὗτος καί σιδηροδέσμιος γίγνομαι καί ὁ ὁ τύραννος νόμος κατάκριτος , ἀποστέλλω ὁ βασιλεύς διά ὁ δημόσιος ἵππος φέρω . ὁ δέ ἀγγελία οὗτος προκαταλαμβάνω ὁ βασιλικός ἀκοή , πρόσταγμα γίγνομαι ὁ κόρη ἐκκεντέω ὁ αποστατικός ὀφθαλμός . καί οὗτος γίγνομαι κατά ὅς συναντάω πάροδος , ἔρχομαι διά ἅμαξα ἐλεεινός φόρτος καί δυστυχής καταγώγιον . ὁ δέ ὁ βασιλεύς πρός ὁ θέω εὐχαριστία καί πρός ὁ ὑπήκοος εὐεργεσία καί πανημέριος φιλοτιμία ὁ ἀνένδοτος ἔχω ἀεί καί ὡς διά πρανής διαχέω . ἐν ὅς δέ ὁ στράτευμα ἐν Θεσσαλονίκη διακαρτερέω , Σκύθης ὁ ἐρημία οὗτος ὡς ἕρμαιον δράσσομαι ὁ Ἁδριανούπολις προσεγγίζω , καί ὁ ἐκτός ὁ τεῖχος οἴκημα ἐπιρρήγνυμι , παραβοηθέω αὐτός καί ἀπό ὁ μάχιμος ἔθνος ὁ κομάς πολύς , πῦρ οὗτος ἐνίημι καί πυρίφλεκτος πολύς ἀποδείκνυμι , ὀργίζω ὁ Βρυέννιος ὅτι πρέσβυς αὐτός ἐπί οὗτος παρά ὁ Ἁδριανουπολίτης ἀναιρέω . ὁ δέ στρατός σπουδαῖος καταλαμβάνω , δρασμός ὁ βάρβαρος τίθημι καί οὐκέτι ὁ Ρωμαϊκός ὅριον ἐπέρχομαι παρατολμάω .