michael-attaliates.historia attaleiates.23
223 Καὶ τὰ μὲν τοῦ γένους τῶν Φωκάδων , ὅσα γε ἥκει κατὰ τὰς προσεχεῖς ἡμῶν γενεάς , περίφημά τε καὶ περιβόητα · καὶ μαρτυρεῖ τούτοις τά τε τῶν ἄνωθεν διηγήματα καὶ ὁ βασιλεὺς κῦρις Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς , ὃς τὰ Ρωμαίων πράγματα κατειληφὼς ἐν στενῷ κομιδῇ καὶ ἀπόρῳ περιιστάμενα τῇ τῶν Σαρακηνῶν καὶ Ἀράβων ἐπιστρατείᾳ καὶ πρὸ τῆς βασιλείας ἀνεκτήσατό τε καὶ ἀνεζώωσε , πολλοῖς πόνοις καὶ ἀγῶσι πολεμικοῖς καταστρατηγήσας τῶν ἐναντίων ἄχρι Νικαίας ληιζομένων τὴν ἑώαν , καὶ εἰς τὴν τῶν Κιλίκων κατακλείσας αὐτούς · εἶτα καὶ τὴν μεγίστην νῆσον τῆς Κρήτης ἀνασώσας τῇ Ρωμαίων ἀρχῇ , πρᾶγμα δυσμεταχείριστόν τε καὶ δυσκατόρθωτον , εὐσεβὴς δὲ ὢν τὰ πρὸς τὸν θεὸν καὶ βουλεύσασθαι διαγνωστικώτατος καὶ στρατηγὸς ἀνδρειότατος , καὶ τὰ μὲν ἐκ θεοῦ καὶ θείας δυνάμεως , τὰ δὲ συμβουλίαις ἀρίσταις καὶ στρατιωτικαῖς γενναιότησιν , εἰς τέλος εὐκταιότατον καὶ μακάριον συνεπέρανεν . Ἵνα δὲ γνοῖεν οἱ ἐντυγχάνοντες τοῖσδε τοῖς γράμμασι , τί βούλεται ἡμῖν τὸ τῆς εὐσεβείας ἐγκώμιον ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς παραγγέλμασι , προσθήσομέν τι τῷ διηγήματι . Μέλλοντος αὐτοῦ διαπεραιωθῆναι στόλῳ βαρεῖ πρὸς τὴν Κρήτην κἀκεῖσε τὸν ἀπόπλουν ποιήσασθαι , συνῆλθον αἱ τριήρεις καὶ τὸ τῶν ὁλκάδων πλῆθος εἰς τὸ τῶν Θυγέλλων λεγόμενον κατατόπιον · καὶ γενομένης τῆς ἐμπλωίσεως ἐνταυθοῖ ἠρώτησεν ὁ Φωκᾶς , δομεστικὸς ὢν πάσης ἀνατολῆς τηνικαῦτα καὶ τῷ τῶν μαγίστρων ἀξιώματι ἔντιμος , πῶς ὁ τόπος ἀφ' οὗπερ ἐξορμῆσαι μέλλει κατονομάζεται . καὶ ἐπείπερ ἐμεμαθήκει ὅτι Φύγελλα τούτῳ τὸ ὄνομα , οὐ κατεδέξατο τοῦτο ποιήσασθαι ὁρμητήριον , ἀλλὰ πέραν ἐκ πολλοῦ διαστήματος ἀκρωτήριον τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐπελθὼν ἐπύθετο περὶ τούτου , ποῖον τοῦτό ἐστι καὶ ὅπως προσαγορεύεται , καὶ μαθὼν ὅτι Ἁγία τῷ ἀκροθινίῳ τὸ ὄνομα , τὰ μὲν ἐμβεβλημένα πάντα τοῖς πλοίοις ἐν τοῖς Φυγέλλοις πάλιν ἀπερεύξασθαι τὰ πλοῖα πεποίηκε , τὸν δὲ στόλον ἅπαντα τῇ γῇ τῆς Ἁγίας προσοκεῖλαι , διαταξάμενος ἐκεῖσέ τε τὴν ἐμπλώισιν καὶ τὴν ἐξόρμησιν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως , συμβόλῳ χρηστῷ καὶ ἀγαθῷ χρηστηρίῳ τῷ τόπῳ τῆς ἁγιωσύνης χρησάμενος , καὶ τὸ Φυγέλλων ὡς φυγὴν προαινιττόμενον ἀποτιναξάμενος . διὰ τοῦτο καὶ χρονίσας ἐν τῇ νήσῳ τῇ Νηῷ λεγομένῃ μετὰ τοῦ στόλου παντός , οὐδένα μὲν εἶχε τὸν ὁδηγήσοντα πρὸς τὴν νῆσον τὴν Κρήτην , διὰ τὸ ἀγνοεῖν πάντας τὴν ὁδὸν ἐκείνην ἐκ τοῦ χρόνοις πολλοῖς μὴ παροδεῦσαι ἐκεῖθεν πλοῖον Ρωμαϊκόν · ἀοράτως δὲ νῆαι Καρπαθικαὶ δύο τὸν κατάπλουν ἐπ' αὐτὸν ποιησάμεναι προωδοποίησαν αὐτῷ τὴν ὁδοιπορίαν καὶ εἰς Κρήτην ἀπήγαγον , τοῦ θεοῦ πάντως τὰ κατ' αὐτὸν διιθύνοντος , ὡς εὐαρεστουμένου τῇ εὐλαβείᾳ τῆς πίστεως . Καὶ ὅπως μὲν μετὰ τὸ τῇ νήσῳ προσμῖξαι καὶ οἵαις ἐχρήσατο μηχαναῖς καὶ στρατηγικαῖς ἐμπειρίαις πρὸς τὴν τοῦ πλήθους καὶ τὴν τῶν ὁλκάδων διάσωσιν , μὴ ὄντος λιμένος τῇ Κρήτῃ ( ἀλιμένευτος γὰρ πᾶσα ἐστί ) , μακρὸν ἂν εἴη διεξελθεῖν · ὃ δὲ παραδοξότατόν ἐστι καὶ πρὸς τὴν τοῦ ἀνδρὸς εὐσέβειαν , λέξων ἔρχομαι . περιταφρεύσας τὰ ἴδια πλοῦς πλησίον τοῦ κάστρου τοῦ Χάνδακος ( τοῦτο γάρ ἐστι τῆς Κρήτης τὸ ἰσχυρότατον καὶ ἡγεμονικώτατον φρούριον ) ἐκάθητο πρὸ τῆς πόλεως ὡς ἀπὸ σταδίων τριῶν , δημηγορῶν τοῖς ὄχλοις καὶ τοῖς συστρατιώταις καὶ συνταγματάρχαις καὶ ναυάρχαις ὅσα τῷ καιρῷ καὶ τοῖς περικειμένοις ἀγωνίσμασι πρόσφορα · ἐκ μηχανημάτων δὲ τοῖς τείχεσιν ἐπικαθημένων σφενδονηθεῖσα πέτρα μέσον τούτων μετὰ πολλοῦ τοῦ ῥοίζου κατέπεσε , μηδένα μὲν ἀδικήσασα τῶν Ρωμαίων , φόβον δὲ καὶ ἔκπληξιν οὐ μετρίαν τοῖς ὅλοις ἐνστάξασα . ὁ δὲ Φωκᾶς οἰκείαις χερσὶ τὸν ἀπορριφέντα λίθον ἀνακουφίσας , καὶ δείξας τοῖς παροῦσιν ὡς εὐμεγέθης καὶ χερμάδης ἐστὶ καὶ τοσοῦτον ἀπέπτη διάστημα ὅσον οὐδενὶ τῶν πετροβόλων ὀργάνων ἐν τοῖς καταπονηθεῖσι περὶ Κιλικίαν κάστροις ἐκλακτίσαι προσγέγονε , παρηγγύησε πᾶσιν ἀνδρικώτερον διατεθῆναι καὶ συντονώτερον ὡς εἰς ἄνδρας ἐληλακόσι Λαιστρυγόνας ἢ Κύκλωπας . πρώτην δὲ φυλακὴν καὶ ἀνδρίαν ἀκαταγώνιστον ἔθετο καὶ ἄγκυραν ἀσφαλεστάτην ὑπέδειξε τὴν εἰς τὴν θεομήτορα καὶ πάναγνον δέσποιναν καταφυγὴν καὶ παράκλησιν · καὶ αὐτίκα , μηδὲ βραχύ τι μελλήσας , ναὸν ἐκεῖσε τῆς παναχράντου δεσποίνης καὶ θεοτόκου δομηθῆναι προσέταξε . καὶ πολλῶν ὄντων τεχνιτῶν ἐν τοῖς πλοίοις , καὶ χειρῶν ἐν μυριάσιν ἀριθμουμένων , ναὸς ἀπηρτίσθη διὰ τριῶν ἡμερῶν περικαλλὴς καὶ σεβάσμιος , σφαιροειδῆ τὸν ὄροφον ἔχων καὶ παραπτέροις κεκοσμημένος καὶ κίοσι καὶ προνάοις , καὶ κόσμῳ διηνθισμένος μαρμάρων καὶ μορφαῖς ἁγίων περιαστράπτων , καὶ ὅλως ἀπηρτισμένος εἰς ὡραιότητα . καὶ προσέταξε σημῆναι τὸ ἐπαγωγὸν πρὸς εὐσέβειαν . καὶ καταμαθόντες οἱ ἐν τῷ ἄστει τὴν τοῦ ξύλου φωνήν , ἐθαύμασάν τε τὸ ταχὺ καὶ σύντονον τοῦ οἰκοδομήματος καὶ τὸ προσφώνημα τῆς εἰς δοξολογίαν ἀγούσης σάλπιγγος , καὶ θορύβου πλησθέντες καὶ ταραχῆς μερίδα τὴν νῆσον τῆς Ρωμαϊκῆς δυνάμεως προϋπετόπασαν ἔσεσθαι . Τούτοις τοῖς ἔργοις τῆς εὐσεβείας παρακληθεὶς ὁ θεὸς τὴν ὑποκρυπτομένην τῶν Σαρακηνῶν , καὶ ἄρδην ἀπολέσαι μέλλουσαν αὐτὸν σὺν τῇ στρατιᾷ , φανερὰν ἀπειργάσατο . ἦν γὰρ συγκείμενον τοῖς τε τοῦ Χάνδακος Σαρακηνοῖς καὶ τοῖς τὴν χώραν οἰκοῦσι ( πολλὴ γὰρ ἡ χώρα τῆς Κρήτης καὶ πολυάνθρωπος , ἑβδοματικῶν ἡμερῶν δρόμον καὶ πλείω τὸ μῆκος ἔχουσα εὐζώνῳ ἀνδρὶ ) διὰ μιᾶς ἡμέρας ὀρθριώτερον ἀπὸ συνθήματος ἐπιτεθῆναι τοῖς Ρωμαίοις καὶ μέσον αὐτοὺς ἐμβαλεῖν , ὡς μηδὲ πυρφόρον , ὃ δὴ λέγεται , πρὸς τὴν Ρωμαίων ἐπανελθεῖν . καὶ ἦν τοῦτο εὐχερὲς μὲν τοῖς ἐναντίοις καὶ κράτιστον , ἄφυκτον δὲ τοῖς Ρωμαίοις πρὸς ἧτταν παντελῆ καὶ κατακοπήν . ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν θεὸς ἕτερον τοῦτο παθεῖν ἀσεβῆ καὶ ἀσυλλόγιστον στρατηγὸν ἄξιον εἶναι ἐδίκασεν , εὐλαβῆ δὲ καὶ δίκαιον , οἷος ἦν ὁ Θωκᾶς , οὐδαμῶς . διὰ τοῦτο καί τισι τῶν Σαρακηνῶν δύο σκοπὸν ἐντίθησιν αὐτομολῆσαι πρὸς τοὺς Ρωμαίους καὶ τῷ Φωκᾷ καταμηνῦσαι τὴν τοιαύτην ἐπιβουλήν · οἳ καὶ προσελθόντες αὐτῷ καὶ τὸ ἀπόρρητον φανερώσαντες ἐπιεικέστερον πεποιήκασι . μηδαμῶς οὖν ὑπερθέμενος ἀνίστησι τὸ στρατόπεδον , κἀκεῖθεν ἄρας νυκτὸς ἀθρόως ἐπεισπίπτει τοῖς ἔξωθεν κατεστρατοπεδευμένοις ἔτι τυγχάνουσι , καὶ καταπλήξας αὐτοὺς τῷ ἀλαλαγμῷ καὶ τῇ ἐκτάξει τῆς στρατιᾶς καὶ ταῖς ἑκατέρωθεν προσβολαῖς φυγεῖν ἀτάκτως ἠνάγκασε , καὶ πολὺν φόνον αὐτῶν ἐργασάμενος , καὶ πᾶσαν τὴν πανοπλίαν αὐτῶν καὶ αὐτοὺς ἀπολωλεκώς , διέλυσεν ἅπαντα τὸν ἐκεῖθεν φόβον καὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τῆς νήσου παρέλυσεν . ἀγνοούντων δὲ τῶν ἐντὸς τὸ συμβεβηκός , πόλεμον αὐτοῖς πολιορκητικὸν εὐθὺς ἐπανέσεισεν . οἳ δὲ τὰς βεβουλευμένας αὐτοῖς φυγῆς ἀντεχόμενοι , καὶ τῶν ἐκτὸς προσδοκῶντες τὴν ἔφοδον , παρεσκευάζοντο πρὸς τὴν ἔξοδον . ὡς δὲ καὶ ὁ Φωκᾶς πετροβόλοις ὀργάνοις τοὺς ἐπὶ τῶν τειχῶν ἀντημύνατο , κἀκεῖνοι λίθους ἔβαλλον κατ' αὐτοῦ , προστάξας αὐτὸς κεφαλὰς τῶν κατακοπέντων ἔναγχος ἀνταπέστελλεν . οἳ δὲ ταύτας ἰδόντες καὶ τῷ παραδόξῳ καταπεπληγμένοι , ἄλλοι δὲ καὶ γνωρίσαντες συγγενῶν ἢ φίλων καὶ ὁμογνίων τυγχάνειν τὰ κάρηνα , καὶ τὸ πάθος μὴ ἐνεγκόντες , τὰς τρίχας κατέτιλλον καὶ τὸ θράσος εἰς θρῆνον μετέβαλον . Εἶτα πολλοῖς στρατηγήμασι καὶ σοφίσμασι καὶ ταύτην τὴν πόλιν παραστησάμενος ὁ Φωκᾶς , οὕτω πᾶσαν τὴν νῆσον ὑποτελῆ καὶ ὑπόφορον τοῖς Ρωμαίοις ἀπέδειξε , καὶ Χριστιανῶν καὶ ὀρθοδόξων ἀντὶ Σαρακηνῶν πεποίηκεν οἰκητήριον . καὶ νῦν ἔστιν ὁ κατασκευασθεὶς παρ' ἐκείνου περικαλλὴς ναός , καὶ ἐπ' ὀνόματι τῆς θεοτόκου τιμώμενος καὶ τοῦ μαγίστρου λεγόμενος , καὶ αὐτὸς ὁ Φωκᾶς ἀνεστηλωμένος ἐν τούτῳ νικητὴς καὶ τροπαιοῦχος , δεῖγμα τῆς ἀνδρίας αὐτοῦ καὶ εὐσεβείας τῆς τηλικαύτης νήσου παριστῶν τὴν κατάκτησιν . καὶ εἶδον τοῦτον ἐγὼ τῇ νήσῳ ἐπιδεδημηκώς · καὶ ἔστιν ἐμφερὴς πάντῃ τῷ προμνημονευθέντι βασιλεῖ κυρίῳ Νικηφόρῳ τῷ Βοτανειάτῃ , πίστεως ἀκριβοῦς σύμβολον τοῦ εἶναι τοῦτον ἐκείνου ἀπόγονον . εἰ δὲ μὴ διὰ τὴν εὐσέβειαν αὐτοῦ καὶ εὐλάβειαν συνῆν αὐτῷ ἡ θεία ἀντίληψις , πάντως ἄπορος ἂν ἐγεγόνει καὶ ἡ πρὸς τὴν Κρήτην ὁδὸς καὶ ἡ τῶν βεβουλευμένων τοῖς ἐναντίοις φανέρωσις , καὶ ἢ ἄπρακτος ὑπεχώρησεν , ἢ κατάβρωμα τοῖς πολεμίοις ἐγεγόνει καὶ καταπάτημα · ἔχων δὲ δι' ἀρετῆς τὸ θεῖον συναντιλαμβανόμενον , τά τε τῶν ἐναντίων ἐμυήθη ἀπόρρητα καὶ κατορθωμάτων καὶ αὐχημάτων ἀπήλαυσε . Τῶν δὲ λοιπῶν αὐτοῦ προτερημάτων ποιεῖσθαι κατάλογον περιττὸν πάντως τῇ παρούσῃ γραφῇ . πλήρης γὰρ τούτων πᾶσα γραφή τε καὶ ποίησις , ὅπως ἑκατοντάχειρας μυριάδας Ἀράβων δύο ἀκαταμαχήτων , ὥσπερ τις ἀσώματος , καταστράψας πόλεις ἀμυθήτους ὑποσπόνδους πεποίηκε , τήν τε μεγάλην Ἀντιόχειαν καὶ Μελιτηνὴν Ταρσόν τε καὶ Γερμανίκειαν καὶ τὴν ἐν ταῖς Μόψου κρήναις καὶ αὐτὴν Ἄδαναν καὶ τὰς περιοίκους πάσας , αἳ λόγῳ συντετμημένῳ ῥηθῆναι οὐ δύνανται . ἐκεῖνα δέ μοι ἐρρήθη ὡς τοῖς πολλοῖς συγγραφεῦσιν ἀδιεξόδευτα . Ἀλλ' οὗτος μὲν πάρεργον γενόμενος γυναικὸς καὶ τοῦ ἰδίου ἀνεψιοῦ Ἰωάννου τοῦ Τζιμισχῆ , οἷα τὰ τοῦ θεοῦ κρίματα , πολλὴν τοῖς ἀνθρώποις ἀφῆκεν ἀνίαν καὶ τῇ Ρωμαίων ἐπικρατείᾳ στυγνότητα · οἱ δὲ τοῦ γένους αὐτοῦ ἐδιώχθησαν μὲν ὑπὸ τῶν μετέπειτα βασιλέων διὰ τὸ βάρος τῆς τύχης καὶ τὸ τῆς ἀνδρίας ἀξίωμα περιώνυμον , ἔμεινε δὲ τῇ μετέπειτα γενεᾷ ὥσπερ τις σπινθὴρ ὑπαυγάζων τὸ γένος τῶν Βοτανειατῶν , ἐν τῷ στρατῷ διαλάμπων τοῦ κυρίου Βασιλείου τοῦ πορφυρογεννήτου , ὃς τεσσαρακοστὸν ἔτος τοῖς Βουλγάροις ἀντιτασσόμενος , καὶ μυρίοις πόνοις καὶ ὅπλοις ἀντιπαραταττόμενος , ἕνα μόνον εἶχε βοηθὸν καὶ συλλήπτορα , βουληφόρον ἅμα καὶ στρατηγὸν καὶ ἱππότην καὶ δεξιὸν ἀρχιστράτηγον , τὸν Βοτανειάτην Νικηφόρον , ὃς πάππος ἦν τῷ προλελεγμένῳ βασιλεῖ . τέλος δὲ τοῦ πολέμου , μετὰ τὸ καταπολεμηθῆναι καὶ ἡττηθῆναι τὸ τῶν Βουλγάρων ἔθνος ὑπὸ τῆς αὐτοῦ δεξιᾶς ( ἦν γὰρ τηνικαῦτα τῷ περιβλέπτῳ τῶν βεστῶν ἀξιώματι τετιμημένος , ἐλαμπρύνετο δὲ καὶ τῇ τοῦ δουκὸς περιφανεστάτῃ ἀρχῇ ) , τὸν εὐγενῆ καὶ ἀληθέσι στρατιώταις ἐράσμιον θνήσκει μαχόμενος θάνατον . τρεψάμενος γὰρ τοὺς Βουλγάρους , καὶ διώκων ἐν τῇ κλεισούρᾳ τῇ λεγομένῃ τοῦ Κλειδίου , οὐκ ἀνίει σφάττων καὶ κατατιτρώσκων αὐτούς , ἕως εἰς ἀκρωρείας ἀνελθών , ἔνθα καὶ ἑτέρους ἑώρα Βουλγάρους καταφυγόντας , ἐσφάλη τῆς ἱππασίας , τοῦ ἵππου κατολισθήσαντος ἐν πλαξὶ λιθίναις καὶ σὺν αὐτῷ κατακρημνισθέντος , ὥστε καταπλαγέντας τοὺς ἐναντίους τὴν ἀνυπέρβλητον ὁρμὴν τοῦ ἀνδρὸς μηκέτι τοῖς Ρωμαίοις τολμῆσαι εἰς χεῖρας ἐλθεῖν , ἀλλὰ τὸν μὲν ἄρχοντα τούτων , Σαμουὴλ κατονομαζόμενον , σύντρομον φυγεῖν καὶ ἀποθανεῖν ἐν τῷ λιμνίᾳ νήσῳ τῆς Πρέσπας , τοὺς δὲ λοιποὺς ἅπαντας ὑποσπόνδους ἑαυτοὺς ἐγχειρίσαι τῷ βασιλεῖ καὶ γενέσθαι δούλους δι' ἀρετὴν ἑνὸς ἀνδρὸς καὶ γενναιότητος μέγεθος . Ἐπεὶ καὶ ὁ τούτου υἱὸς Μιχαήλ , πατὴρ τοῦ βασιλέως , μέγα τι καὶ ὑπεράνθρωπον ἐνεδείξατο καρτερίας καὶ ἀνδραγαθίας κατὰ τῶν ἀντιπάλων προτέρημα . πλήθους γὰρ ἀμυθήτου Βουλγάρων ἐπιστρατεύσαντος τῇ Θεσσαλονικέων μητροπόλει , οὐ κατεπλάγη πρὸς τὰς τοσαύτας δυνάμεις αὐτῶν , καὶ τῶν τειχῶν ἐντὸς ἑαυτὸν περιέστειλεν , ἀλλ' οἷά φασιν εἰπεῖν αὐτὸν τὸν Ἀλέξανδρον , ὡς εἷς μάγειρος πολλῶν προβάτων ἀγέλας οὐ δέδοικε , ταῦτα διανοησάμενος καὶ εἰπὼν ἐξῆλθε μετ' ὀλίγων τῶν παρατυχόντων αὐτῷ συστρατεύεσθαι . ἔχων γὰρ τὴν τοιαύτην ἡγεμονίαν πατρῴαν , καὶ τῷ ζήλῳ μονονουχὶ ἐκπυρακτωθείς , καὶ ἅμα μένους καὶ φρονήματος εὐγενοῦς ἀκαταμαχήτου πνέων , καὶ τοσοῦτον νικῶν τῷ τῆς ἰσχύος διάρματι ὅσον οἱ ἀντικείμενοι τῷ πλήθει καὶ ταῖς πανοπλίαις ἐδόκουν ἁβρύνεσθαι , πρὸς μάχην ἐκ τοῦ εὐθέος αὐτοῖς ἀντιπαρετάξατο , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ῥύμης καὶ τοῦ ἀκρατοῦς ῥυτῆρος εἰς μέσους τοὺς πολεμίους γενόμενος ἅπαν τὸ πεδίον ἐκεῖνο σωμάτων νεκρῶν κατεσφαγμένων ἐπλήρωσε , μηδενὸς δυνηθέντος ἀθάνατον πληγὴν ἐκ τῆς τούτου χειρὸς ἀπενέγκασθαι . ἐπήρχοντο μὲν γὰρ αὐτῷ κατὰ φάλαγγας οἱ πολέμιοι πανταχόθεν , τῷ σώματι τούτου τὰς ἀκμὰς τῶν ξιφῶν ἐπερείδοντες , οὐδαμῶς δὲ τῆς ἱππικῆς ἕδρας αὐτὸν ἀποκρούσασθαι ἴσχυον · ἀλλὰ φασγάνῳ τὰ δόρατα τούτων ἀποτέμνων καὶ τὰς σαρίσσας , οὕτω τοὺς πολεμήτορας ὑπὸ γῆν κατηκόντιζεν , οὗ μὲν κεφαλὴν ἐν μιᾷ πληγῇ σὺν τῇ χειρὶ διατέμνων , ἄλλον δὲ δεικνύων ἡμίτομον , τὸν δὲ καὶ καρατομῶν , καὶ μυρίοις εἴδεσι πληγῶν καταστρέφων καὶ καταπλήττων αὐτούς . οἱ δὲ Βούλγαροι , πλῆθος ὄντες ἀνεξερεύνητον καὶ ἀριθμῷ καθυποβληθῆναι μηδ' ὅλως δυνάμενον , περισχόντες αὐτὸν εἰς μέσον ὥσπερ ὑδάτων πολλῶν ἀχανὲς πέλαγος , οὕτως αὐτὸν ἀποπνῖξαι καὶ εἰς ἀδιεξόδευτον βυθὸν καταποντίσαι διηγωνίζοντο , οἷα πέρ τισι κύμασι τοῖς τύμμασι τῶν δοράτων καὶ τῶν ἄλλων πολεμικῶν ὀργάνων συνεχῶς αὐτὸν ἐπιπλήττοντες . ἀλλ' ἐκεῖνος βρυγμῷ λέοντος κατ' αὐτῶν ἐξορμῶν , καὶ τοὺς ἐπεισπεσόντας ἐξαισίοις ἀναχαιτίζων πληγαῖς , ὁδὸν ἑαυτῷ ἐποίει καὶ πρόσβασιν ἑκατέρωθεν . καὶ μετὰ τὸ γνῶναι πάντας τὸ τούτου ἀκρατὲς καὶ πρὸς τὰς ἀνδραγαθίας εὐσταθὲς καὶ ἀνίκητον , οὐκέτι πρὸς ἀντικαταστάσεις ἀγχεμάχων ἀπὸ χειρῶν εἰς χεῖρας πρὸς μάχην αὐτῷ συνίσταντο , ἀλλὰ χορείαν μονονουχὶ συστησάμενοι σὺν θαύματι μεγάλῳ δι' ἑκηβόλων ὀργάνων τὸν πόλεμον συνερρήγνυον , ἕως αὐτὸς τοῖς ὑποχωροῦσιν ἐπιφερόμενος ἧτταν αὐτῶν μεγίστην καὶ τροπὴν ἀπειργάσατο · καὶ τοσοῦτον ὅτι μετὰ τὴν νίκην ἀπιδὼν πρὸς τὸ πλῆθος τῶν πεσόντων καὶ τῶν φευγόντων , καὶ οἷον αὐτῷ ἔργον ὑπὲρ ἀνθρωπίνην ἰσχὺν ἐξείργαστο , σκοτοδινίας πλησθεὶς καὶ φύσεως ῥευστῆς εἶναι , τοῖς ἀνθρωπίνοις δεινοῖς καὶ πάθεσι κατακλινομένης , ὑποδεικνύς , αὐτομάτως ἐκ τοῦ ἵππου πρὸς γῆν καταρρεύσας συννένευκε , διάβροχος μὲν καὶ λελουμένος ὢν τῷ τῶν πολεμίων ἀπλέτῳ καὶ ποταμίῳ αἵματι , οὐχ ἧττον δὲ καὶ τῷ οἰκείῳ καὶ μαρτυρικῷ περιρρεόμενος λύθρῳ . ἐθαύμασαν αὐτὸν ὑπερφυῶς καὶ ὑπερηγάσθησαν τό τε πολέμιον καὶ πᾶν τὸ Ρωμαϊκόν , καὶ δῆμοι πάντες ἀνθρώπων πρὸς τοῦτο ἐξεθαμβήθησαν . τὸ δὲ γένος τῶν Θετταλῶν ἑώρτασε μὲν ὑπὲρ ἅπαντος τὴν τῆς πόλεως λύτρωσιν , ἔθυσε δὲ θεῷ καὶ τῷ μεγαλομάρτυρι Δημητρίῳ τὰ σῶστρα , ἔθυσε δὲ καὶ αὐτῷ τῷ τούτου θεράποντι Μιχαὴλ τῷ Βοτανειάτῃ τὴν ἐξ ἰσοθέων ἀγώνων ἐπινίκιον εὐφημίαν καὶ εὔκλειαν . ἐζήτει δὲ τὸν ἀθλητὴν ἡ σωθεῖσα πόλις δι' αὐτοῦ , καὶ διὰ σπουδῆς ἐποιεῖτο τὴν τούτου εὕρεσιν . καὶ ζητοῦσα σὺν ἐπιμελείᾳ καὶ διαδρόμῳ πολλῷ εὗρεν αὐτὸν κείμενον ἐν ὡπλισμένῳ καὶ ἀνδρείῳ φρονήματι , καὶ τὸ ξίφος τοῖς δακτύλοις περιεχόμενον καὶ μηδαμῶς ἀφιέμενον , ἕως μετὰ πολλῆς θεραπείας καὶ τεχνικῆς ἐπιστήμης ἀφῆκε μὲν τὸ ξίφος ἡ χείρ , τῶν ὀνύχων τῇ παλάμῃ προσηλωθέντων αὐτοῦ τῷ ἐμμανεῖ τῆς κατὰ τῶν πολεμίων ἐπείξεως , αὐτὸς δὲ δορυφορούμενος , καὶ μεγίσταις εὐφημίαις καὶ κρότοις καὶ δορυφόρων ἀλαλαγμοῖς καὶ ἐγκωμίων πλοκαῖς καταστεφόμενος ὡς ἀριστεὺς ἀπαράμιλλος , εἰς τὴν πόλιν ἐθριάμβευσε , τοῦ κάρου ἤδη ἀνενεγκών , καὶ πᾶσαν τὴν Ρωμαίων χαρᾶς καὶ θυμηδίας πεπλήρωκεν . ὁ δὲ τὰ σκῆπτρα τῆς ἀρχῆς ἐγκεχειρισμένος κύριος Βασίλειος , ἀναφέρων μὲν καὶ πρὸς τὸ τοῦ γένους αὐτοῦ ἐπίσημον καὶ περίδοξον , ἀναφέρων δὲ καὶ πρὸς τὰς πατρῴας ἀνδραγαθίας , καὶ τὴν τοῦ παρόντος κατορθώματος ἐκπληττόμενος ἀσύγκριτον ἔπαρσιν , υἱὸν αὐτὸν ἀπεκάλει καὶ μέλος ἴδιον , καὶ τὸ ὄνομα τούτου διὰ γλώττης εἶχε . καὶ ὁρῶν ἐπόθει τοῦτον , καὶ ποθῶν ἐτίμα , καὶ πιστότατον ἅμα καὶ οἰκειότατον καὶ στρατιώτην ἀκαταγώνιστον εἶχε καὶ ἐλογίζετο , καὶ διαλλακτῆρα τῶν μεγίστων καμάτων καὶ πολέμων ἐτίθετο ἀσφαλῆ , ὡς τῇ παρουσίᾳ τούτου φευγόντων τῶν ἐναντίων καὶ νῶτα διδόντων εὐθύς . ὅθεν καὶ σὺν αὐτῷ μὲν καὶ τῷ πατρὶ τὴν κατὰ τῶν Βουλγάρων ἤρατο νίκην , καὶ τῆς Βουλγαρίας δυσκαταμαχήτου καὶ πολλῆς καὶ δυσαλώτου γινωσκομένης παντάπασι , καὶ μηδενὶ τῶν βασιλέων ὑποταγείσης ἐπὶ πολύ , καὶ παρὰ τοῦτο μὴ ἀνιείσης τῇ Βύζαντος τὸ ἀνέσιμον καὶ τὴν χορηγίαν τῶν ἀναγκαίων , λαμπρῶς καὶ σὺν πολλῇ τῇ ἀκμαιότητι ἐκυρίευσε · καὶ κατέστη τῇ Ρωμαίων βασιλείᾳ πρὸς ἑσπέραν ἐν εὐπραγίᾳ καὶ γαλήνῃ τὰ πράγματα , καὶ ἀντὶ τῆς πρὶν ἐνδείας δαψιλῆ τὴν ἀφθονίαν καὶ τὴν εὐκληρίαν εὐθύμως ἀπείληφεν . Ἐπὶ δὲ τῆς ἑώας διακυκωμένων τῶν Ἀβασγῶν καὶ ἀντιδοξούντων τῷ βασιλεῖ καὶ προφανῶς ἀνταιρόντων ( ἐθάρρουν γὰρ οὐ τῷ πλήθει μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς τῶν ὅπλων ἰσχυροτάτοις προβλήμασιν , ὡς μὴ ἑαυτοὺς μόνον ἀλλὰ καὶ τοὺς ἵππους τεθωρακισμένους καὶ ἀτρώτους πανταχόθεν περικαλύπτοντες ) , πάλιν αὐτὸς ὁ Βοτανειάτης πρωταγωνιστὴς καὶ πρόμαχος ἐγνωρίζετο καὶ τοῦ κρατοῦντος ὑπέρμαχος · τοῦ γὰρ βασιλέως κατ' ἐκεῖνο τὰς Ρωμαϊκὰς δυνάμεις ἐλάσαντος , καταπληκτικοὶ μὲν ἀγῶνες καὶ μάχαι περιφανεῖς καὶ πανημέριοι συνερράγησαν , οὐδεμιᾶς δὲ τούτων ὁ Βοτανειάτης ἐναπολέλειπτο , ἀλλ' ἠγωνίζετο μὲν ὥσπερ τις ἑκατοντάχειρ καὶ δεύτερος Ἡρακλῆς ἢ ὑπὲρ τὸν Ἡρακλέα ἐκεῖνον τοῖς ἄθλοις ἐπιγαννύμενον ( οὐ γὰρ τρισκαιδέκατον ἆθλον ἀλλ' ἑκατονταπλάσιον ἤνυεν ) , ἔνθα δὲ κάμνον ἑωρᾶτο καὶ καταπῖπτον κέρας Ρωμαϊκόν , ἐκεῖσε καταλαμβάνων αὐτὸς ἀνεκτᾶτο τὸ ἀνιώμενον , καὶ θάρσους πληρῶν εὐτολμότερον ἐποίει καὶ νικᾶν παρεσκεύαζε . ταῦτα οὐκ ἐπὶ μιᾶς ἐκστρατείας τῆς κατὰ τῶν Ἀβασγῶν αὐτῷ διηγώνιστο , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ δευτέρας . δὶς γὰρ ὁ βασιλεὺς τοῖς Ἀβασγοῖς τὸν πόλεμον ἐπιτέθεικε . καὶ τῇ μὲν πρώτῃ μαχησμὸς ἁπλῶς περιγέγονε καὶ ἧττα τῶν Ἀβασγῶν , οὐ παντελὴς δὲ καταστροφή . τῇ δευτέρᾳ δὲ σφοδρᾶς γενομένης καὶ φιλοτίμου τῆς παρατάξεως οὐδεὶς μὲν Ρωμαίων θανάτῳ περιπέπτωκεν , ἢ ὅσον εὐαρίθμητοι καὶ τῶν ἀσήμων τινές , τραυματίαι δὲ πολλοὶ κατεφάνησαν , τῶν δ' Ἀβασγῶν φόνος ἀπείριτος γέγονε , τῶν μὲν ἐν τῇ συμβολῇ τοῦ πολέμου θανατωθέντων , τῶν δὲ ἐν τῷ φεύγειν πεσόντων . παντελοῦς γὰρ γενομένης αὐτῶν τροπῆς καὶ διώξεως , ἀκορέστως οἱ Ρωμαῖοι δίκην ἀγρίων προβάτων τούτους κατέθυον . ὁπότε καὶ ὁ τούτων ἐθνάρχης ( Γεώργιος ἡ κλῆσις αὐτῷ ) ἐπὶ λόφου ἱστάμενος καὶ τὸ τῶν Ρωμαίων καταπλαγεὶς σύνταγμα καὶ συγκίνημα , καὶ παρ' ἐλπίδας τὴν ἧτταν τῶν ἰδίων θεώμενος ( ἐν χερσὶ γὰρ ἔχειν ἐδόκει τὴν νίκην , καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτὸν παρῄνει ζωγρίαν πρὸς αὐτὸν τὸν τῶν Ρωμαίων βασιλέα κομίσαι καὶ μὴ σιδήρῳ τεμεῖν ) , ἀμεταστρεπτὶ καὶ αὐτὸς εἰς φυγὴν ὥρμησε , δρομαίῳ καὶ ἀελλόποδι ἵππῳ τὴν ἑαυτοῦ πιστεύσας σωτηριώδη καταφυγήν , τὸν υἱὸν αὐτοῦ Παγκράτιον ἐνέχυρον δοὺς τῷ βασιλεῖ δοῦλον . ἐντεῦθεν τὰ χρηστὰ πάντα τοῖς Ρωμαίοις κατά τε Ἀσίαν καὶ Εὐρώπην συνήντησεν . ἐντεῦθεν τῷ Βοτανειάτῃ τὸ περιβόητον καὶ περίλαμπρον ὄνομα καὶ ἡ πρὸς τὰ βασίλεια φιλία περιποιεῖται καὶ χάρις ἐπίμονος . Τί δέ ; οὕτως ἔχων εὐκλείας καὶ εὐπραγίας ὁ ἀνήρ , καὶ παρὰ πάντων θαυμαζόμενός τε καὶ δοξαζόμενος καὶ τοῖς ἐξ ἔργων μεγαλουργήμασι σεμνυνόμενος , μέγα φρονῶν ἦν ἐπὶ τοῖς ἑαυτοῦ κατορθώμασι , καὶ ἀλαζονείᾳ κατεπαιρόμενος τῶν πολλῶν , καὶ τοῖς ἀστικοῖς ὡς ἀγοραίοις τισὶ καὶ ἀόπλοις μὴ εὐθύμως καὶ προσηνῶς ὁμιλῶν καὶ συναυλιζόμενος , ἀλλ' ὥσπερ τινὲς τῶν κεκρατημένων τῷ πάθει τῆς κενοδοξίας , ἑαυτὸν ὑπεραίρων καὶ τῷ κόμπῳ τερατευόμενος τὸ ἀνόμοιον , οἷα φιλεῖ τοὺς πολλοὺς ποιεῖν τῶν στρατιωτῶν ; οὐ μὲν οὖν οὐδ' εἶδέ τίς ποτε Μιχαὴλ τὸν Βοτανειάτην πολίτου κατεπαιρόμενον , ἢ μυκτῆρα τοῦτόν τινος καταχέοντα , ἢ ἔξω αὑτὸν ποιοῦντα τῆς τῶν πολιτῶν συναυλίας καὶ συμφυΐας , ἢ ἀστειότητος ἀποδέοντα , ἢ καλοκαγαθίας καὶ γαλήνης καὶ μειδιάματος μεστοῦ χαρίτων ἑαυτὸν ἀποξενοῦντά ποτε , ὡς εἶναι θαῦμα μέγιστον τοῖς ἀνθρώποις καὶ ἀξιέραστον . ὅσον γὰρ τοῖς στρατιωτικοῖς ἀγῶσιν ἀνύποιστος ἦν καὶ θυμοειδὴς καὶ καταπληκτικὸς τὴν ὁρμήν , τοσοῦτον ἐν ταῖς ἀνέσεσι καὶ ταῖς λεγομέναις ἐκεχειρίαις καὶ ταῖς κατὰ τὴν βασιλίδα διατριβαῖς ἡδύτατος καὶ μειλίχιος καὶ φιλόστοργος πρὸς τοὺς Βυζαντίους , καὶ λόγους ἀστείους φιλῶν καὶ τοὺς ἀστεϊζομένους προσοικειούμενος , καὶ ἀπαξιῶν ἑαυτὸν ἑτέρῳ καλεῖσθαι ὀνόματι ἢ τῷ τὴν ἐπωνυμίαν παρέχοντι αὐτῷ ἐκ τῆς πόλεως . διὰ τοῦτο καὶ παρὰ πάντων ἠγαπᾶτο διαφερόντως , καὶ κοινὸν ὄφελος καὶ ἐκαλεῖτο καὶ ἐγινώσκετο , πανδαισία τε καὶ εὐφημία κοινή , στρατιώτης τε ἀπαράμιλλος καὶ πολίτης ἀσύγκριτος . ἦν γὰρ πρὸς τούτοις καὶ μεγέθει διαλάμπων καὶ ὄψει ταπεινώσει τε φρονήματος καὶ συναναστροφῆς κοσμιότητι καὶ μειδιάματος ἱλαρότητι , εἰς ἄκρον δόξης καὶ περιλάμψεως ἑαυτὸν ἀνυψῶν τῇ κοινῇ τοῦ πλήθους εὐλογίᾳ καὶ συντονίᾳ τῆς ἀνυμνήσεως . Ἐκ δὴ τούτων τῶν ἀρίστων καὶ μεγίστων ἕξεων αὐτοῦ καὶ ἐντεύξεων , καὶ ὧν μετ' αὐτὸν ὁ τούτου ὡραιότατος κλάδος ἔν τε τοῖς στρατιωτικοῖς ἀγωνίσμασι καὶ τροπαίοις καὶ τοῖς πολιτικοῖς διακοσμήμασι καὶ ἀρρήτοις ἐγκαλλωπίσμασι ( συγγενῆ γὰρ πάντα καὶ ὁμότροπα καὶ ὁμοφυῆ τῷ πατρὶ ὁ υἱὸς ἐπεδείκνυτο ) , διπλοῦν τὸ τῆς ἀγάπης καὶ τὸ τῆς ἐρασμιότητος τοῖς τῶν ἁπάντων ψυχαῖς ἐγένετο , καὶ παγκόσμιος ἦν πόθος , καὶ μία γλῶσσα τὸ στέφος αὐτῷ τῷ υἱῷ τῆς βασιλείας ἀξίως ἐκ πολλοῦ τοῦ χρόνου ἐπιφημίζουσα . καὶ οἱ μὲν εἰδότες αὐτὸν καὶ ἄκρως ἐξησκημένοι τὴν ἄκραν αὐτοῦ εὐτολμίαν τε καὶ ἀνδρίαν καὶ αὖθις πάλιν τὴν ἀγαθότητα καὶ πλουτοποιίαν καὶ τὸ πρᾶον καὶ τὸ ὁμιλητικὸν καὶ ἀστεῖον καὶ εὔχαρι , ἀφ' ἑαυτῶν εἶχον τὴν μαρτυρίαν , κεχηνότες ἀεὶ καὶ δι' εὐχῆς ποιούμενοι τὸ τῆς βασιλείας τούτῳ περίοπτον κράτος ἔσεσθαι · οἱ δὲ μὴ εἰδότες ἢ πρὸς ὀλίγον γινώσκοντες , ἐξ ἀκοῆς τυγχάνοντες ἐρασταί , οὐχ ἧττον ἐκείνων τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπιθυμίαν καὶ τὴν διάθεσιν ἔτρεφον . ὡς δ' ἡ φήμη τῆς αὐτοῦ ἀναρρήσεως τὴν βασιλίδα κατέλαβε , μετέωροι πάντες γεγόνασι καὶ χαρμονῆς ἐνεπλήσθησαν . καὶ ἦν ἰδεῖν τοὺς ἀνθρώπους πτερὰ περιθεῖναι ἑαυτοῖς , εἰ οἷόν τε ἦν , βουλομένους , καὶ πρὸς αὐτὸν ἀποπτῆναι , καὶ παίδων ἐπιλαθέσθαι καὶ γυναικῶν καὶ αὐτῶν οἰκιῶν . ὃ δὴ καὶ πολλοὶ τῶν ἀστικῶν πεποιήκασιν . ἀλογήσαντες γὰρ καὶ φόβου παντὸς τοῦ τότε κρατοῦντος εἰς τὸ Βυζάντιον καὶ τιμωρίας δι' αἵματος καὶ οὐσιῶν καὶ τῶν τοῦ γένους φιλτάτων καὶ τῶν ἐν μέσῳ τῆς ὁδοῦ κόπων , καὶ μηδὲ τῶν ὁδοσκοπούντων καὶ τῆς ὑπαίθρου κρατούντων Τούρκων τὸ πλῆθος δείσαντες , συχνοὶ καθ' ἑκάστην ἀπηυτομόλουν πρὸς αὐτόν , πρᾶγμα πρὶν γενέσθαι μὴ πιστευόμενον . οὐδέπω γάρ τινά τις εἶδεν ἀπὸ τῆς βασιλευούσης εἰς ἐπαρχίαν προσρυέντα τινὶ ἀντάραντι , καὶ τότε ὅτε μηδὲ πολέμιοι τὴν πᾶσαν χώραν κατεῖχον καὶ ταῖς ὁδοῖς ἁπάσαις ἐφήδρευον , μᾶλλον δὲ ἀπ' ἐκείνων εἰς τοὺς κατὰ τὴν βασιλίδα κρατοῦντας πολλοὺς εἰσρέοντας . νῦν δὲ ἄνω ποταμοὶ τὸ πρᾶγμα κεχώρηκε . τοῦ χάριν ; ὅτι τοὺς μὲν κρατοῦντας τυράννους ἔγνων οἱ ἄνθρωποι καὶ ἀδίκως καὶ ἀφελῶς τὴν βασιλείαν ἰθύνοντας , τὸν δ' ἐκτὸς ἀρετῇ διαλάμποντα , καὶ ἀληθείᾳ καὶ πραότητι καὶ δικαιοσύνῃ κατακοσμούμενον , καὶ ἱκανὸν βασιλείας κράτος ἐν καιροῖς ἀνωμάλοις ἀσφαλῶς διακυβερνῆσαι , κράτος τῇ τῶν κρατούντων κακονοίᾳ πρὸς ὄλισθον οὐ μικρὸν καὶ βάραθρον ἀπωλείας ἤδη συννεῦον καὶ ἀνωθούμενον . τῶν τοίνυν ἀνθρώπων οὕτως ἐχόντων γνώμης καὶ προαιρέσεως , συνεπεψηφίζετο καὶ θεὸς ἄνωθεν , καὶ δεξιὰ πάντα τούτῳ καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας θαυμαστὰ διετίθετο , ὡς καὶ αὐτὴν τὴν μητέρα καὶ τοὺς συγγενεῖς ἅπαντας τοῦ κρατοῦντος ἐκείνῳ τὴν βασιλείαν ἐπιτρέπειν συγκατατίθεσθαι , καὶ διαπέμπεσθαι πρὸς αὐτόν , καὶ τὰ ἐπιβατήρια ψάλλειν αὐτῷ καὶ διαδονεῖν μετὰ τῆς λοιπῆς τῶν πολιτῶν ὁμηγύρεως .
Lemmas: 223 καί ὁ μέν ὁ γένος ὁ Φωκάς , ὅσος γε ἥκω κατά ὁ προσεχής ἐγώ γενεά , περίφημος τε καί περιβόητος · καί μαρτυρέω οὗτος ὁ τε ὁ ἄνωθεν διήγημα καί ὁ βασιλεύς κύριος Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς , ὅς ὁ Ῥωμαῖος πρᾶγμα καταλαμβάνω ἐν στενός κομιδή καί ἄπορος περιίστημι ὁ ὁ Σαρακηνός καί Ἄραψ ἐπιστρατεία καί πρό ὁ βασίλεια ἀνακτάομαι τε καί ἀναζώννυμι , πολύς πόνος καί ἀγών πολεμικός καταστρατηγέω ὁ ἐναντίος ἄχρι Νίκαια ληΐζομαι ὁ ᾤα , καί εἰς ὁ ὁ Κίλιξ κατακλείω αὐτός · εἶτα καί ὁ μέγας νῆσος ὁ Κρήτη ἀνασῴζω ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή , πρᾶγμα δυσμεταχείριστος τε καί δυσκατόρθωτος , εὐσεβής δέ εἰμί ὁ πρός ὁ θεός καί βουλεύω διαγνωστικός καί στρατηγός ἀνδρεῖος , καί ὁ μέν ἐκ θεός καί θεῖος δύναμις , ὁ δέ συμβουλία ἀγαθός καί στρατιωτικός γενναιότης , εἰς τέλος εὐκταῖος καί μακάριος συμπεραίνω . ἵνα δέ γιγνώσκω ὁ ἐντυγχάνω ὅδε ὁ γράμμα , τίς βούλομαι ἐγώ ὁ ὁ εὐσέβεια ἐγκώμιον ἐν ὁ στρατιωτικός παράγγελμα , προστίθημι τίς ὁ διήγημα . Μέλλω αὐτός διαπεραιόω στόλος βαρύς πρός ὁ Κρήτη κἀκεῖσε ὁ ἀπόπλοος ποιέω , συνέρχομαι ὁ τριήρης καί ὁ ὁ ὁλκάς πλῆθος εἰς ὁ ὁ Θυγέλλων λέγω κατατόπιον · καί γίγνομαι ὁ ἐμπλωίσεως ἐνταυθοῖ ἐρωτάω ὁ Φωκᾶς , Δομεστικός εἰμί πᾶς ἀνατολή τηνικαῦτα καί ὁ ὁ μάγιστρος ἀξίωμα ἔντιμος , πῶς ὁ τόπος ἀπό ὅσπερ ἐξορμάω μέλλω κατονομάζω . καί ἐπεί μανθάνω ὅτι Πύγελα οὗτος ὁ ὄνομα , οὖον καταδέχομαι οὗτος ποιέω ὁρμητήριον , ἀλλά πέραν ἐκ πολύς διάστημα ἀκρωτήριον ὁ ὀφθαλμός ἐπέρχομαι πυνθάνομαι περί οὗτος , ποῖος οὗτος εἰμί καί ὅπως προσαγορεύω , καί μανθάνω ὅτι Ἁγία ὁ ἀκροθίνιον ὁ ὄνομα , ὁ μέν ἐμβάλλω πᾶς ὁ πλοῖον ἐν ὁ Φύγελλος πάλιν ἀπερεύγομαι ὁ πλοῖον ποιέω , ὁ δέ στόλος ἅπας ὁ γῆ ὁ Ἁγίας προσοκέλλω , διατάσσω ἐκεῖσε τε ὁ ἐμπλέω καί ὁ ἐξόρμησις ὁ ναυτικός δύναμις , σύμβολον χρηστός καί ἀγαθός χρηστήριος ὁ τόπος ὁ ἁγιωσύνη χράω , καί ὁ Φύγελλος ὡς φυγή προαινίσσομαι ἀποτινάσσω . διά οὗτος καί χρονίζω ἐν ὁ νῆσος ὁ Ναός λέγω μετά ὁ στόλος πᾶς , οὐδείς μέν ἔχω ὁ ὁδηγέω πρός ὁ νῆσος ὁ Κρήτη , διά ὁ ἀγνοέω πᾶς ὁ ὁδός ἐκεῖνος ἐκ ὁ χρόνος πολύς μή παροδεύω ἐκεῖθεν πλοῖον Ρωμαϊκός · ἀόρατος δέ νῆαι Καρπαθικός δύο ὁ κατάπλοος ἐπί αὐτός ποιέω προοδοποιέω αὐτός ὁ ὁδοιπορία καί εἰς Κρήτη ἀπάγω , ὁ θεός πάντως ὁ κατά αὐτός διιθύνω , ὡς εὐαρεστέω ὁ εὐλάβεια ὁ πίστις . καί ὅπως μέν μετά ὁ ὁ νῆσος προσμείγνυμι καί οἷος χράω μηχανή καί στρατηγικός ἐμπειρία πρός ὁ ὁ πλῆθος καί ὁ ὁ ὁλκάς διασῴζω , μή εἰμί λιμήν ὁ Κρήτη ( ἀλιμένευτος γάρ πᾶς εἰμί ) , μακρός εἄν εἰμί διεξέρχομαι · ὅς δέ παράδοξος εἰμί καί πρός ὁ ὁ ἀνήρ εὐσέβεια , λέγω ἔρχομαι . περιταφρεύω ὁ ἴδιος πλόος πλησίος ὁ κάστρον ὁ χάνδακος ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ Κρήτη ὁ ἰσχυρός καί ἡγεμονικός φρούριον ) κάθημαι πρό ὁ πόλις ὡς ἀπό στάδιος τρεῖς , δημηγορέω ὁ ὄχλος καί ὁ συστρατιώτης καί συνταγματάρχης καί ναυάρχης ὅσος ὁ καιρός καί ὁ περίκειμαι ἀγώνισμα πρόσφορον · ἐκ μηχάνημα δέ ὁ τεῖχος ἐπικάθημαι σφενδονέω πέτρα μέσος οὗτος μετά πολύς ὁ ῥοῖζος καταπίπτω , μηδείς μέν ἀδικέω ὁ Ῥωμαῖος , φόβος δέ καί ἔκπληξις οὖον μέτριος ὁ ὅλος ἐνστάζω . ὁ δέ Φωκᾶς οἰκεῖος χείρ ὁ ἀπορρίπτω λίθος ἀνακουφίζω , καί δείκνυμι ὁ πάρειμι ὡς εὐμεγέθης καί χερμάδης εἰμί καί τοσοῦτος ἀποπέτομαι διάστημα ὅσος οὐδείς ὁ πετρόβολος ὄργανον ἐν ὁ καταπονέω περί Κιλικία κάστρον ἐκλακτίζω προσγίγνομαι , παρεγγυάω πᾶς ἀνδρικός διατίθημι καί σύντονος ὡς εἰς ἀνήρ ἐλαύνω Λαιστρυγών ἢ Κύκλωψ . πρῶτος δέ φυλακή καί ἀνδρεία ἀκαταγώνιστος τίθημι καί ἄγκυρα ἀσφαλής ὑποδείκνυμι ὁ εἰς ὁ θεομήτωρ καί πάναγνος δέσποινα καταφυγή καί παράκλησις · καί αὐτίκα , μηδέ βραχύς τίς μέλλω , ναός ἐκεῖσε ὁ πανάχραντος δέσποινα καί θεοτόκος δομέω προστάσσω . καί πολύς εἰμί τεχνίτης ἐν ὁ πλοῖον , καί χείρ ἐν μυριάς ἀριθμέω , ναός ἀπαρτίζω διά τρεῖς ἡμέρα περικαλλής καί σεβάσμιος , σφαιροειδής ὁ ὄροφος ἔχω καί παράπτερον κοσμέω καί κίων καί πρόναον , καί κόσμος διανθίζω μάρμαρος καί μορφή ἅγιος περιαστράπτω , καί ὅλως ἀπαρτίζω εἰς ὡραιότης . καί προστάσσω σημαίνω ὁ ἐπαγωγός πρός εὐσέβεια . καί καταμανθάνω ὁ ἐν ὁ Ἄστυ ὁ ὁ ξύλον φωνή , θαυμάζω τε ὁ ταχύς καί σύντονος ὁ οἰκοδόμημα καί ὁ προσφώνημα ὁ εἰς δοξολογία ἄγω σάλπιγξ , καί θόρυβος πίμπλημι καί ταραχή μερίς ὁ νῆσος ὁ ρωμαϊκός δύναμις προυπετοπας εἰμί . οὗτος ὁ ἔργον ὁ εὐσέβεια παρακλάομαι ὁ θεός ὁ ὑποκρύπτω ὁ Σαρακηνός , καί ἄρδην ἀπόλλυμι μέλλω αὐτός σύν ὁ στρατιά , φανερός ἀπεργάζομαι . εἰμί γάρ σύγκειμαι ὁ τε ὁ χάνδακος Σαρακηνός καί ὁ ὁ χώρα οἰκέω ( πολύς γάρ ὁ χώρα ὁ Κρήτη καί πολυάνθρωπος , εβδοματικως ἡμέρα δρόμος καί πλείων ὁ μῆκος ἔχω εὔζωνος ἀνήρ ) διά εἷς ἡμέρα ὄρθριος ἀπό σύνθημα ἐπιτίθημι ὁ Ῥωμαῖος καί μέσος αὐτός ἐμβάλλω , ὡς μηδέ πυρφόρος , ὅς δή λέγω , πρός ὁ Ῥωμαῖος ἐπανέρχομαι . καί εἰμί οὗτος εὐχερής μέν ὁ ἐναντίος καί ἀγαθός , ἄφυκτος δέ ὁ Ῥωμαῖος πρός ἧσσα παντελής καί κατακοπή . ὁ δέ ποιέω ὁ θέλημα ὁ φοβέω αὐτός θεός ἕτερος οὗτος πάσχω ἀσεβής καί ἀσυλλόγιστος στρατηγός ἄξιος εἰμί δικάζω , εὐλαβής δέ καί Δίκαιος , οἷος εἰμί ὁ Θωκᾶς , οὐδαμῶς . διά οὗτος καί τις ὁ Σαρακηνός δύο σκοπός ἐντίθημι αὐτομολέω πρός ὁ Ῥωμαῖος καί ὁ Φωκᾶς καταμηνύω ὁ τοιοῦτος ἐπιβουλή · ἕ καί προσέρχομαι αὐτός καί ὁ ἀπόρρητος φανερόω ἐπιεικής ποιέω . μηδαμῶς οὖν ὑπερτίθημι ἀνίστημι ὁ στρατόπεδον , ἐκεῖθεν ἀείρω νύξ ἀθρόος ἐπεισπίπτω ὁ ἔξωθεν καταστρατοπεδεύω ἔτι τυγχάνω , καί καταπλήσσω αὐτός ὁ ἀλαλαγμός καί ὁ ἔκταξις ὁ στρατιά καί ὁ ἑκατέρωθεν προσβολή φεύγω ἄτακτος ἀναγκάζω , καί πολύς φόνος αὐτός ἐργάζομαι , καί πᾶς ὁ πανοπλία αὐτός καί αὐτός ἀπόλλυμι , διαλύω ἅπας ὁ ἐκεῖθεν φόβος καί πᾶς ὁ δύναμις ὁ νῆσος παραλύω . ἀγνοέω δέ ὁ ἐντός ὁ συμβεβηκός , πόλεμος αὐτός πολιορκητικός εὐθύς ἐπανασείω . ἕ δέ ὁ βουλεύω αὐτός φυγή ἀντέχω , καί ὁ ἐκτός προσδοκάω ὁ ἔφοδος , παρασκευάζω πρός ὁ ἔξοδος . ὡς δέ καί ὁ Φωκᾶς πετρόβολος ὄργανον ὁ ἐπί ὁ τεῖχος ἀντημύνατο , ἐκεῖνος λίθος βάλλω κατά αὐτός , προστάσσω αὐτός κεφαλή ὁ κατακόπτω ἔναγχος ἀνταποστέλλω . ἕ δέ οὗτος ὁράω καί ὁ παράδοξος καταπλήσσω , ἄλλος δέ καί γνωρίζω συγγενής ἢ Φίλων καί ὁμόγνιος τυγχάνω ὁ κάρηνον , καί ὁ πάθος μή φέρω , ὁ θρίξ κατατίλλω καί ὁ θράσος εἰς θρῆνος μεταβάλλω . εἶτα πολύς στρατήγημα καί σόφισμα καί οὗτος ὁ πόλις παρίστημι ὁ Φωκᾶς , οὗτος πᾶς ὁ νῆσος ὑποτελής καί ὑπόφορος ὁ Ῥωμαῖος ἀποδείκνυμι , καί Χριστιανός καί ὀρθόδοξος ἀντί Σαρακηνός ποιέω οἰκητήριον . καί νῦν εἰμί ὁ κατασκευάζω παρά ἐκεῖνος περικαλλής ναός , καί ἐπί ὄνομα ὁ θεοτόκος τιμάω καί ὁ Μαγίστρου λέγω , καί αὐτός ὁ Φωκᾶς ἀναστηλόω ἐν οὗτος νικητής καί τροπαιοῦχος , δεῖγμα ὁ Ἀνδρίας αὐτός καί εὐσέβεια ὁ τηλικόσδε νῆσος παρίστημι ὁ κατάκτησις . καί εἶδον οὗτος ἐγώ ὁ νῆσος ἐπιδημέω · καί εἰμί ἐμφερής πάντῃ ὁ προμνημονεύω βασιλεύς κύριος Νικηφόρος ὁ Βοτανειάτης , πίστις ἀκριβής σύμβολον ὁ εἰμί οὗτος ἐκεῖνος ἀπόγονος . εἰμί δέ μή διά ὁ εὐσέβεια αὐτός καί εὐλάβεια σύνειμι αὐτός ὁ θεῖος ἀντίληψις , πάντως ἄπορος εἄν γίγνομαι καί ὁ πρός ὁ Κρήτη ὁδός καί ὁ ὁ βουλεύω ὁ ἐναντίος φανέρωσις , καί ἢ ἄπρακτος ὑποχωρέω , ἢ κατάβρωμα ὁ πολέμιος γίγνομαι καί καταπάτημα · ἔχω δέ διά ἀρετή ὁ θέω συναντιλαμβάνω , ὁ τε ὁ ἐναντίος μυέω ἀπόρρητος καί κατόρθωμα καί αὔχημα ἀπαλαύω . ὁ δέ λοιπός αὐτός προτέρημα ποιέω κατάλογος περισσός πάντως ὁ πάρειμι γράφω . πλήρης γάρ οὗτος πᾶς γραφεύς τε καί ποίησις , ὅπως ἑκατοντάχειρος μυριάς Ἄραψ δύο ακαταμάχητος , ὥσπερ τις ἀσώματος , καταστράπτω πόλις ἀμύθητος ὑπόσπονδος ποιέω , ὁ τε μέγας Ἀντιόχεια καί Μελιτηνή Ταρσός τε καί Γερμανίκεια καί ὁ ἐν ὁ Μόψος κρήνη καί αὐτός Ἄδανα καί ὁ περίοικος πᾶς , ὅς λόγος συντέμνω εἴρω οὖον δύναμαι . ἐκεῖνος δέ ἐγώ εἴρω ὡς ὁ πολύς συγγραφεύς ἀδιεξόδευτος . ἀλλά οὗτος μέν πάρεργον γίγνομαι γυνή καί ὁ ἴδιος ἀνεψιός Ἰωάννης ὁ Τζιμισχῆς , οἷος ὁ ὁ θεός κρίμα , πολύς ὁ ἄνθρωπος ἀφίημι ἀνία καί ὁ Ῥωμαῖος ἐπικράτεια στυγνότης · ὁ δέ ὁ γένος αὐτός διώκω μέν ὑπό ὁ μετέπειτα βασιλεύς διά ὁ βάρος ὁ τυγχάνω καί ὁ ὁ Ἀνδρίας ἀξίωμα περιώνυμος , μένω δέ ὁ μετέπειτα γενεά ὥσπερ τις σπινθήρ ὑπαυγάζω ὁ γένος ὁ Βοτανειάτης , ἐν ὁ στρατός διαλάμπω ὁ κύριος Βασίλειος ὁ πορφυρογέννητος , ὅς τεσσαρακοστός ἔτος ὁ Βούλγαρος ἀντιτάσσω , καί μυρίος πόνος καί ὅπλον ἀντιπαρατάσσομαι , εἷς μόνος ἔχω βοηθός καί συλλήπτωρ , βουληφόρος ἅμα καί στρατηγός καί ἱππότης καί δεξιός ἀρχιστράτηγος , ὁ Βοτανειάτης Νικηφόρος , ὅς πάππος εἰμί ὁ προλέγω βασιλεύς . τέλος δέ ὁ πόλεμος , μετά ὁ καταπολεμέω καί ἡσσάομαι ὁ ὁ Βουλγάρα ἔθνος ὑπό ὁ αὐτός δεξιός ( εἰμί γάρ τηνικαῦτα ὁ περίβλεπτος ὁ βέστη ἀξίωμα τιμάω , λαμπρύνω δέ καί ὁ ὁ δούξ περιφανής ἀρχή ) , ὁ εὐγενής καί ἀληθής στρατιώτης ἐράσμιος θνῄσκω μάχομαι θάνατος . τρέπω γάρ ὁ Βούλγαρος , καί διώκω ἐν ὁ κλεισούρα ὁ λέγω ὁ Κλειδί , οὐ ἀνίημι σφάζω καί κατατιτρώσκω αὐτός , ἠώς εἰς ἀκρώρεια ἀνέρχομαι , ἔνθα καί ἕτερος ὁράω Βούλγαρος καταφεύγω , σφάλλω ὁ ἱππασία , ὁ ἵππος κατολισθάνω ἐν πλάξ λίθινος καί σύν αὐτός κατακρημνίζω , ὥστε καταπλάσσω ὁ ἐναντίος ὁ ἀνυπέρβλητος ὁρμή ὁ ἀνήρ μηκέτι ὁ Ῥωμαῖος τολμάω εἰς χείρ ἔρχομαι , ἀλλά ὁ μέν ἄρχω οὗτος , Σαμουήλ κατονομάζω , σύντρομον φεύγω καί ἀποθνῄσκω ἐν ὁ λίμνιον νῆσος ὁ Πρέσπας , ὁ δέ λοιπός ἅπας ὑπόσπονδος ἑαυτοῦ ἐγχειρίζω ὁ βασιλεύς καί γίγνομαι δοῦλος διά ἀρετή εἷς ἀνήρ καί γενναιότης μέγεθος . ἐπεί καί ὁ οὗτος υἱός Μιχαήλ , πατήρ ὁ βασιλεύς , μέγας τίς καί ὑπεράνθρωπος ἐνδείκνυμι καρτερία καί ἀνδραγαθία κατά ὁ ἀντίπαλος προτέρημα . πλῆθος γάρ ἀμύθητος Βουλγάρα ἐπιστρατεύω ὁ Θεσσαλονικεύς μητρόπολις , οὖον καταπλήσσω πρός ὁ τοσοῦτος δύναμις αὐτός , καί ὁ τεῖχος ἐντός ἑαυτοῦ περιστέλλω , ἀλλά οἷος φημί εἶπον αὐτός ὁ Ἀλέξανδρος , ὡς εἷς μάγειρος πολύς πρόβατον ἀγέλη οὖον δείδω , οὗτος διανοέομαι καί εἶπον ἐξέρχομαι μετά ὀλίγος ὁ παρατυγχάνω αὐτός συστρατεύομαι . ἔχω γάρ ὁ τοιοῦτος ἡγεμονία πατρῷος , καί ὁ ζῆλος μονονού ἐκπυρακτόω , καί ἅμα μένος καί φρόνημα εὐγενής ακαταμάχητος πνέω , καί τοσοῦτος Νίκη ὁ ὁ ἰσχύς δίαρμα ὅσος ὁ ἀντίκειμαι ὁ πλῆθος καί ὁ πανοπλία δοκέω ἁβρύνω , πρός μάχη ἐκ ὁ εὐθύς αὐτός ἀντιπαρατάσσομαι , καί μετά πολύς ὁ ῥύμη καί ὁ ἀκρατής ῥυτήρ εἰς μέσος ὁ πολέμιος γίγνομαι ἅπας ὁ πεδίον ἐκεῖνος σῶμα νεκρός κατασφάζω πληρόω , μηδείς δύναμαι ἀθάνατος πληγή ἐκ ὁ οὗτος χείρ ἀποφέρω . ἐπέρχομαι μέν γάρ αὐτός κατά φάλαγξ ὁ πολέμιος πανταχόθεν , ὁ σῶμα οὗτος ὁ ἀκμή ὁ ξίφος ἐπερείδω , οὐδαμῶς δέ ὁ ἱππικός ἕδρα αὐτός ἀποκρούω ἰσχύω · ἀλλά φάσγανον ὁ δόρυ οὗτος ἀποτέμνω καί ὁ σάρισα , οὗτος ὁ πολεμήτωρ ὑπό γῆ κατακοντίζω , ὅς μέν κεφαλή ἐν εἷς πλήσσω σύν ὁ χείρ διατέμνω , ἄλλος δέ δείκνυμι ἡμίτομος , ὁ δέ καί καρατομέω , καί μυρίος εἶδος πληγή καταστρέφω καί καταπλήσσω αὐτός . ὁ δέ Βούλγαρος , πλῆθος εἰμί ἀνεξερεύνητος καί ἀριθμός καθυποβάλλω μηδέ ὅλως δύναμαι , περιέχω αὐτός εἰς μέσος ὥσπερ ὕδωρ πολύς ἀχανής πέλαγος , οὕτως αὐτός ἀποπνίγω καί εἰς ἀδιεξόδευτος βυθός καταποντίζω διαγωνίζομαι , οἷος περ τις κῦμα ὁ τύμμα ὁ δόρυ καί ὁ ἄλλος πολεμικός ὄργανον συνεχῶς αὐτός ἐπιπλήσσω . ἀλλά ἐκεῖνος βρυγμός λέων κατά αὐτός ἐξορμάω , καί ὁ ἐπεισπίπτω ἐξαίσιος ἀναχαιτίζω πληγή , ὁδός ἑαυτοῦ ποιέω καί πρόσβασις ἑκατέρωθεν . καί μετά ὁ γιγνώσκω πᾶς ὁ οὗτος ἀκρατής καί πρός ὁ ἀνδραγαθία εὐσταθής καί ἀνίκητος , οὐκέτι πρός ἀντικατάστασις ἀγχέμαχος ἀπό χείρ εἰς χείρ πρός μάχη αὐτός συνίστημι , ἀλλά χορεία μονονού συνίστημι σύν θαῦμα μέγας διά ἑκηβόλος ὄργανον ὁ πόλεμος συρρήγνυμι , ἠώς αὐτός ὁ ὑποχωρέω ἐπιφέρω ἧσσα αὐτός μέγας καί τροπή ἀπεργάζομαι · καί τοσοῦτος ὅτι μετά ὁ Νίκη ἀφοράω πρός ὁ πλῆθος ὁ πίπτω καί ὁ φεύγω , καί οἷος αὐτός ἔργον ὑπέρ ἀνθρώπινος ἰσχύς ἐξεργάζομαι , σκοτοδινία πίμπλημι καί φύσις ῥευστός εἰμί , ὁ ἀνθρώπινος δεινός καί πάθος κατακλίνω , ὑποδείκνυμι , αὐτόματος ἐκ ὁ ἵππος πρός γῆ καταρρέω συμφέρω , διάβροχος μέν καί λούω εἰμί ὁ ὁ πολέμιος ἄπλετος καί ποτάμιος αἷμα , οὐ κακός δέ καί ὁ οἰκεῖος καί μαρτυρικόν περιλέγω λύθρον . θαυμάζω αὐτός ὑπερφυῶς καί ὑπεράγω ὁ τε πολέμιος καί πᾶς ὁ Ρωμαϊκός , καί δῆμος πᾶς ἄνθρωπος πρός οὗτος ἐκθαμβέω . ὁ δέ γένος ὁ Θεσσαλός ἑορτάζω μέν ὑπέρ ἅπας ὁ ὁ πόλις λύτρωσις , θύω δέ θεός καί ὁ μεγαλομαρτυς Δημήτριος ὁ σῶστρα , θύω δέ καί αὐτός ὁ οὗτος θεράπων Μιχαήλ ὁ Βοτανειάτης ὁ ἐκ ἰσόθεος ἀγών ἐπινίκιος Εὐφημία καί εὔκλεια . ζητέω δέ ὁ ἀθλητής ὁ σῴζω πόλις διά αὐτός , καί διά σπουδή ποιέω ὁ οὗτος εὕρεσις . καί ζητέω σύν ἐπιμέλεια καί διάδρομος πολύς εὑρίσκω αὐτός κεῖμαι ἐν ὁπλίζω καί ἀνδρεῖος φρόνημα , καί ὁ ξίφος ὁ δάκτυλος περιέχω καί μηδαμῶς ἀφίημι , ἠώς μετά πολύς θεραπεία καί τεχνικός ἐπιστήμη ἀφίημι μέν ὁ ξίφος ὁ χείρ , ὁ ὄνυξ ὁ παλάμη προσηλόω αὐτός ὁ ἐμμανής ὁ κατά ὁ πολέμιος ἔπειξις , αὐτός δέ δορυφορέω , καί μέγας εὐφημία καί κρότος καί δορυφόρος ἀλαλαγμός καί ἐγκώμιον πλοκή καταστέφω ὡς ἀριστεύς ἀπαράμιλλος , εἰς ὁ πόλις θριαμβεύω , ὁ καρόω ἤδη ἀναφέρω , καί πᾶς ὁ Ῥωμαῖος χαρά καί θυμηδία πληρόω . ὁ δέ ὁ σκῆπτρον ὁ ἀρχή ἐγχειρίζω κύριος Βασίλειος , ἀναφέρω μέν καί πρός ὁ ὁ γένος αὐτός ἐπίσημος καί περιδοκέω , ἀναφέρω δέ καί πρός ὁ πατρῷος ἀνδραγαθία , καί ὁ ὁ πάρειμι κατόρθωμα ἐκπλήσσω ἀσύγκριτος ἔπαρσις , υἱός αὐτός ἀποκαλέω καί μέλος ἴδιος , καί ὁ ὄνομα οὗτος διά γλῶσσα ἔχω . καί ὁράω ποθέω οὗτος , καί ποθή τιμάω , καί πιστός2 ἅμα καί οἰκεῖος καί στρατιώτης ἀκαταγώνιστος ἔχω καί λογίζομαι , καί διαλλακτήρ ὁ μέγας κάματος καί Πολέμων τίθημι ἀσφαλής , ὡς ὁ παρουσία οὗτος φεύγω ὁ ἐναντίος καί νῶτον δίδωμι εὐθύς . ὅθεν καί σύν αὐτός μέν καί ὁ πατήρ ὁ κατά ὁ Βουλγάρα ἔραμαι Νίκη , καί ὁ Βουλγαρία δυσκαταμάχητος καί πολύς καί δυσάλωτος γιγνώσκω παντάπασι , καί μηδείς ὁ βασιλεύς ὑποτάσσω ἐπί πολύς , καί παρά οὗτος μή ἀνίημι ὁ Βύζας ὁ ἀνέσιμος καί ὁ χορηγία ὁ ἀναγκαῖος , λαμπρῶς καί σύν πολύς ὁ ἀκμαιότης κυριεύω · καί καθίστημι ὁ Ῥωμαῖος βασίλεια πρός ἑσπέρα ἐν εὐπραγία καί γαλήνη ὁ πρᾶγμα , καί ἀντί ὁ πρίν ἔνδεια δαψιλής ὁ ἀφθονία καί ὁ εὐκληρία εὔθυμος ἀπολαμβάνω . ἐπί δέ ὁ ἑῶος διακυκάω ὁ Ἀβασγοί καί ἀντιδοξέω ὁ βασιλεύς καί προφανῶς ἀνταίρω ( θαρσέω γάρ οὖον ὁ πλῆθος μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁ ὅπλον ἰσχυρός πρόβλημα , ὡς μή ἑαυτοῦ μόνος ἀλλά καί ὁ ἵππος θωρακίζω καί ἄτρωτος πανταχόθεν περικαλύπτω ) , πάλιν αὐτός ὁ Βοτανειάτης πρωταγωνιστής καί πρόμαχος γνωρίζω καί ὁ κράτος ὑπέρμαχος · ὁ γάρ βασιλεύς κατά ἐκεῖνος ὁ Ρωμαϊκός δύναμις ἐλαύνω , καταπληκτικός μέν ἀγών καί μάχη περιφανής καί πανημέριος συρρήγνυμι , οὐδείς δέ οὗτος ὁ Βοτανειάτης ἐναπολείπω , ἀλλά ἀγωνίζομαι μέν ὥσπερ τις Ἑκατοντάχειρ καί δύο Ἡρακλῆς ἢ ὑπέρ ὁ Ἡρακλῆς ἐκεῖνος ὁ ἆθλος επιγαννυμενω ( οὖον γάρ τρισκαιδέκατος ἆθλος ἀλλά ἑκατονταπλάσιος ἀνύω ) , ἔνθα δέ κάμνω ὁράω καί καταπίπτω κέρας Ρωμαϊκός , ἐκεῖσε καταλαμβάνω αὐτός ἀνακτάομαι ὁ ἀνιάω , καί θάρσος πληρόω εὔτολμος ποιέω καί νικάω παρασκευάζω . οὗτος οὐ ἐπί εἷς ἐκστρατεία ὁ κατά ὁ Ἀβασγοί αὐτός διαγωνίζομαι , ἀλλά καί ἐπί δύο . δίς γάρ ὁ βασιλεύς ὁ Ἀβασγοί ὁ πόλεμος ἐπιτίθημι . καί ὁ μέν πρῶτος μαχησμός ἁπλόος περιγίγνομαι καί ἧσσα ὁ Ἀβασγοί , οὖον παντελής δέ καταστροφή . ὁ δύο δέ σφοδρός γίγνομαι καί φιλότιμος ὁ παράταξις οὐδείς μέν Ῥωμαῖος θάνατος περιπίπτω , ἢ ὅσος εὐαρίθμητος καί ὁ ἄσημος τις , τραυματίας δέ πολύς καταφαίνω , ὁ δέ Ἀβασγοί φόνος ἀπείριτος γίγνομαι , ὁ μέν ἐν ὁ συμβολή ὁ πόλεμος θανατόω , ὁ δέ ἐν ὁ φεύγω πίπτω . παντελής γάρ γίγνομαι αὐτός τροπή καί δίωξις , ἀκόρεστος ὁ Ρωμαῖος δίκη ἄγριος πρόβατον οὗτος καταθύω . ὁπότε καί ὁ οὗτος ἐθνάρχης ( Γεώργιος ὁ κλῆσις αὐτός ) ἐπί λόφος ἵστημι καί ὁ ὁ Ῥωμαῖος καταπλάσσω σύνταγμα καί συγκίνημα , καί παρά ἐλπίς ὁ ἧσσα ὁ ἴδιος θεάομαι ( ἐν χείρ γάρ ἔχω δοκέω ὁ Νίκη , καί ὁ ἀμφι αὐτός παραινέω ζωγρίας πρός αὐτός ὁ ὁ Ῥωμαῖος βασιλεύς κομίζω καί μή σίδηρος τέμνω ) , ἀμεταστρεπτί καί αὐτός εἰς φυγή ὁρμάω , δρομαῖος καί αελλοπους ἵππος ὁ ἑαυτοῦ πιστεύω σωτηριώδης καταφυγή , ὁ υἱός αὐτός Παγκράτιος ἐνέχυρον δίδωμι ὁ βασιλεύς δοῦλος . ἐντεῦθεν ὁ χρηστός πᾶς ὁ Ῥωμαῖος κατά τε Ἀσία καί Εὐρώπη συναντάω . ἐντεῦθεν ὁ Βοτανειάτης ὁ περιβόητος καί περίλαμπρος ὄνομα καί ὁ πρός ὁ βασίλεια φίλιος περιποιέω καί χάρις Ἐπίμονος . τις δέ ; οὕτως ἔχω εὔκλεια καί εὐπραγία ὁ ἀνήρ , καί παρά πᾶς θαυμάζω τε καί δοξάζω καί ὁ ἐκ ἔργον μεγαλουργέω σεμνύνω , μέγας φρονέω εἰμί ἐπί ὁ ἑαυτοῦ κατόρθωμα , καί ἀλαζονεία κατεπαίρω ὁ πολύς , καί ὁ ἀστικός ὡς ἀγοραῖος τις καί ἄοπλος μή εὔθυμος καί προσηνῶς ὁμιλέω καί συναυλίζω , ἀλλά ὥσπερ τις ὁ κρατέω ὁ πάθος ὁ κενοδοξία , ἑαυτοῦ ὑπεραίρω καί ὁ κόμπος τερατεύομαι ὁ ἀνόμοιος , οἷος φιλέω ὁ πολύς ποιέω ὁ στρατιώτης ; οὖον μέν οὖν οὐδέ εἶδον τίς ποτός Μιχαήλ ὁ Βοτανειάτης πολίτης κατεπαίρω , ἢ μυκτήρ οὗτος τις καταχέω , ἢ ἔξω ἑαυτοῦ ποιέω ὁ ὁ πολίτης συναυλία καί συμφυία , ἢ ἀστειότης ἀποδέω , ἢ καλοκαγαθία καί γαλήνη καί μειδίαμα μεστός Χαρίτων ἑαυτοῦ ἀποξενόω ποτός , ὡς εἰμί θαῦμα μέγας ὁ ἄνθρωπος καί ἀξιέραστος . ὅσος γάρ ὁ στρατιωτικός ἀγών ἀνύποιστος εἰμί καί θυμοειδής καί καταπληκτικός ὁ ὁρμή , τοσοῦτος ἐν ὁ ἄνεσις καί ὁ λέγω ἐκεχειρία καί ὁ κατά ὁ βασιλίς διατριβή ἡδύς καί μειλίχιος καί φιλόστοργος πρός ὁ Βυζάντιος , καί λόγος ἀστεῖος φίλος καί ὁ αστειεύομαι προσοικειόω , καί ἀπαξιόω ἑαυτοῦ ἕτερος καλέω ὄνομα ἢ ὁ ὁ ἐπωνυμία παρέχω αὐτός ἐκ ὁ πόλις . διά οὗτος καί παρά πᾶς ἀγαπάω διαφερόντως , καί κοινός ὄφελος καί καλέω καί γιγνώσκω , πανδαισία τε καί Εὐφημία κοινός , στρατιώτης τε ἀπαράμιλλος καί πολίτης Ἀσύγκριτος . εἰμί γάρ πρός οὗτος καί μέγεθος διαλάμπω καί ὁράω ταπείνωσις τε φρόνημα καί συναναστροφή κοσμιότης καί μειδίαμα ἱλαρότης , εἰς ἄκρος δόξα καί περίλαμψις ἑαυτοῦ ἀνυψόω ὁ κοινός ὁ πλῆθος εὐλογία καί συντονία ὁ ἀνύμνησις . ἐκ δή οὗτος ὁ Ἀρίστων καί μέγας ἕξις αὐτός καί ἔντευξις , καί ὅς μετά αὐτός ὁ οὗτος ὡραῖος κλάδος ἐν τε ὁ στρατιωτικός ἀγώνισμα καί τρόπαιον καί ὁ πολιτικός διακόσμημα καί ἄρρητος ἐγκαλλώπισμα ( συγγενής γάρ πᾶς καί ὁμότροπος καί ὁμοφυής ὁ πατήρ ὁ υἱός ἐπιδείκνυμι ) , διπλόος ὁ ὁ ἀγάπη καί ὁ ὁ ἐρασμιότης ὁ ὁ ἅπας Ψυχή γίγνομαι , καί παγκόσμιος εἰμί πόθος , καί εἷς γλῶσσα ὁ στέφος αὐτός ὁ υἱός ὁ βασίλεια ἀξίως ἐκ πολύς ὁ χρόνος ἐπιφημίζω . καί ὁ μέν οἶδα αὐτός καί ἄκρως ἐξασκέω ὁ ἄκρος αὐτός εὐτολμία τε καί ἀνδρεία καί αὖθις πάλιν ὁ ἀγαθότης καί πλουτοποιΐα καί ὁ πρᾶος καί ὁ ὁμιλητικός καί ἀστεῖος καί εὔχαρις , ἀπό ἑαυτοῦ ἔχω ὁ μαρτυρία , χάσκω ἀεί καί διά εὐχή ποιέω ὁ ὁ βασίλεια οὗτος περίοπτος κράτος εἰμί · ὁ δέ μή οἶδα ἢ πρός ὀλίγος γιγνώσκω , ἐκ ἀκοή τυγχάνω ἐραστής , οὐ κακός ἐκεῖνος ὁ ὑπέρ αὐτός ἐπιθυμία καί ὁ διάθεσις τρέφω . ὡς δέ ὁ φήμη ὁ αὐτός ἀνάρρησις ὁ βασιλίς καταλαμβάνω , μετέωρος πᾶς γίγνομαι καί χαρμονή ἐμπίμπλημι . καί εἰμί ὁράω ὁ ἄνθρωπος πτερόν περιτίθημι ἑαυτοῦ , εἰμί οἷος τε εἰμί , βούλομαι , καί πρός αὐτός ἀποπέτομαι , καί παῖς ἐπιλανθάνομαι καί γυνή καί αὐτός οἰκίον . ὅς δή καί πολύς ὁ ἀστικός ποιέω . ἀλογέω γάρ καί φόβος πᾶς ὁ τότε κράτος εἰς ὁ Βυζάντιον καί τιμωρία διά αἷμα καί οὐσία καί ὁ ὁ γένος φίλος καί ὁ ἐν μέσος ὁ ὁδός κόπος , καί μηδέ ὁ ὁδοσκοπέω καί ὁ ὕπαιθρος κρατέω Τοῦρκος ὁ πλῆθος δείδω , συχνός κατά ἕκαστος ἀπαυτομολέω πρός αὐτός , πρᾶγμα πρίν γίγνομαι μή πιστεύω . οὐδέπω γάρ τις τις ὁράω ἀπό ὁ βασιλεύω εἰς ἐπαρχία προσρέω τις ἀνταίρω , καί τότε ὅτε μηδέ πολέμιος ὁ πᾶς χώρα κατέχω καί ὁ ὁδός ἅπας ἐφεδρεύω , μᾶλλον δέ ἀπό ἐκεῖνος εἰς ὁ κατά ὁ βασιλίς κράτος πολύς εἰσρέω . νῦν δέ ἄνω ποταμός ὁ πρᾶγμα χωρέω . ὁ χάρις ; ὅτι ὁ μέν κράτος τύραννος γιγνώσκω ὁ ἄνθρωπος καί ἄδικος καί ἀφελής ὁ βασίλειος ἰθύνω , ὁ δέ ἐκτός ἀρετή διαλάμπω , καί ἀλήθεια καί πραότης καί δικαιοσύνη κατακοσμέω , καί ἱκανός βασίλεια κράτος ἐν καιρός ἀνώμαλος ἀσφαλῶς διακυβερνάω , κράτος ὁ ὁ κρατέω κακόνοια πρός ὀλισθάνω οὖον μικρός καί βάραθρον ἀπώλεια ἤδη συννεύω καί ἀνωθέω . ὁ τοίνυν ἄνθρωπος οὕτως ἔχω γνώμη καί προαίρεσις , συνεπιψηφίζω καί θεός ἄνωθεν , καί δεξιός πᾶς οὗτος καί πρό ὁ ἐπιδημία θαυμαστός διατίθημι , ὡς καί αὐτός ὁ μήτηρ καί ὁ συγγενής ἅπας ὁ κράτος ἐκεῖνος ὁ βασίλειος ἐπιτρέπω συγκατατίθημι , καί διαπέμπω πρός αὐτός , καί ὁ επιβατήριος ψάλλω αὐτός καί διαδονέω μετά ὁ λοιπός ὁ πολίτης ὁμήγυρις .