michael-attaliates.historia attaleiates.12
Οὕτως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως καὶ πληγαὶ τῇ Ρωμαίων προσετρίβησαν γῇ , καὶ ἀπαλλαγὴ πάλιν κινδύνου μεγίστου καὶ καταστροφὴ πολεμίων ἀπροσδόκητος ἐπιγέγονε , καὶ ὅσην οὐδεὶς οὐδέπω κατορθώσειν ἐπήλπισε . διὸ καὶ κακίᾳ καὶ ἀρετῇ βασιλικῇ τὰς δυσπραγίας καὶ αὖθις τὰς εὐπραγίας οἱ νουνεχῶς συμβάλλοντες τὰ πράγματα διεμέριζον . εἰ δὲ τὰ μὲν δύστηνα πάθη τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτημάτων τυγχάνειν ἀντέκτισιν , τὸ δ' εὐπαθὲς τῆς θείας μόνης ἀντιλήψεως θείη τις καὶ μὴ βασιλικῆς ἔπαθλον ἀρετῆς , ὡς τῆς εὐπραγίας γενικῆς καὶ μὴ εἰδικῆς καθεστώσης , οὐκ ἂν διαμάρτοι τοῦ πρέποντος · πάντα γὰρ ἄνωθεν τὰ βελτίονα . ἀλλὰ καὶ τὸ εὐμενὲς πάλιν ἐπικάμπτεται δι' εὐχῆς ἐνεργουμένης καὶ συγκροτουμένης εὐαρεστήσεσιν . ἐπιγράφονται δὲ τοῖς βασιλεῦσι τὰ παρεμπίπτοντα διὰ τὸ καὶ τὴν πλείονα μέμψιν καὶ ἀνίαν τῶν δρωμένων οὐ συνετῶς , καὶ τὴν εὐφροσύνην ὡσαύτως τῶν κατορθουμένων ἐπιεικῶς , εἰς αὐτοὺς παραγίνεσθαι , ὥσπερ εἰς τοὺς τῶν ἁρμάτων ἰθυντῆρας καὶ μὴ τοὺς ἵππους τὰ ἐντεῦθεν ἀποτελέσματα . Τούτου δὲ τοῦ ἔθνους τοῦ Σκυθικοῦ οἱ μὲν τὸν Ἴστρον ἀντιπεραιωθέντες λιμῷ δυσθεραπεύτῳ διαφθειρόμενοι , διὰ τὸ καὶ σιτίων ἀπορεῖν καὶ μηδὲ καρπῶν προσδοκίαν ἔχειν ἀσπάρτου καὶ ἀνηρότου τῆς γῆς αὐτῶν ἐαθείσης , εἰς ὀλίγους ἀπετελεύτησαν . καὶ τούτους φασὶ τῷ τῶν Μυρμιδόνων ἄρχοντι προσρυῆναι καὶ παρ' αὐτοῦ διασπαρῆναι ταῖς ἀμφ' αὐτὸν πόλεσι , καὶ τὴν ἰδίαν γῆν ἔρημον ἀνθρώπων καταλειφθῆναι παντάπασιν . ὅσοι δὲ προσῆλθον τῷ τῶν Ρωμαίων βασιλεῖ ( καὶ γὰρ προσῆλθον τινές ) , χώραν λαβόντες δημοσίαν ἀπὸ τῆς Μακεδονικῆς τὰ Ρωμαίων ἐφρόνησαν , καὶ σύμμαχοι τούτων ἐξ ἐκείνου μέχρι τῆς δεῦρο γεγόνασι , καθὰ δὴ καὶ τῶν Πατζινάκων τινές , ὅσοι τούτοις παρωμοιωμένως μετέθεντο , καὶ ἀξιωμάτων συγκλητικῶν καὶ λαμπρῶν ἠξιώθησαν . Πρὸ δὲ τούτου τοῦ ἔτους , κατὰ τὸν σεπτέμβριον μῆνα δηλαδὴ τῆς δευτέρας ἐπινεμήσεως , εἰκοστὴν καὶ τρίτην ἄγοντος τοῦ αὐτοῦ μηνός , περὶ δευτέραν νυκτὸς φυλακὴν γέγονεν ἀθρόον σεισμὸς τῶν πώποτε γενομένων ἐκπληκτικώτερος , ἐκ τῶν ἑσπερίων μερῶν ἀρξάμενος . τοσοῦτος δὲ ἦν τὸ μέγεθος ὡς καὶ οἰκίας ἀνατρέψαι πολλάς , ὀλίγας δὲ ἀνυβρίστους καταλιπεῖν . οὐδὲ ναοὶ τῆς τούτου σφοδρότητος ἀθιγεῖς μεμενήκασιν ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ κατά τινα μέρη , ἔστι δ' οἷς καὶ τὰ πλεῖστα περιερράγησαν · καὶ κίονες ὥσπερ τισὶ λαξευτηρίοις περιεδρύφθησαν . οὐ γὰρ ἅπαξ προσβαλών , ὡς τὰ πολλὰ εἰώθει , ἐλώφησεν , ἀλλὰ μετὰ σφοδρότητος κινήσεις τρεῖς προσεχῶς ἐτελέσθησαν . ἀφ' ὧν κωκυτὸς μέγιστος καὶ φόβος ὅσος οὐδέπω τοῖς ἀνθρώποις ἐπέπεσε , καὶ τῶν οἰκιῶν ἐξιόντες τὸ σύνηθες ἐπιφώνημα πρὸς θεὸν ἀνεβόων , καὶ γυναῖκες θαλαμευόμεναι , τῷ φόβῳ κατασεισθῆναι , τὴν αἰδῶ περιεῖλον καὶ τοῖς ὑπαίθροις ἐφίσταντο , τὴν αὐτὴν ἐπαφιεῖσαι φωνήν . εἶτα τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἄχρι τῶν δέκα καὶ δώδεκα τρόμοι τῆς γῆς ἠκολούθησαν , τῶν προηγησαμένων πολλῷ τῷ περιόντι ἐλάττονες · ἢ γὰρ ἄν , εἰ τοῖς πρώην ἐξίσωνται , οὐδὲν ἦν τὸ κωλῦσον μὴ οὐχὶ πᾶσαν ὁμοῦ τὴν κτῆσιν δι' ἧς ἐπεπόλασε καὶ ἣν ἐπῆλθεν , ἐκ βάθρων αὐτῶν ἀνατραπῆναι καὶ εἰς οὐδὲν χρησιμεῦσαι , καὶ παγγενεὶ τοὺς οἰκήτορας πάντας οἰκτίστου θανάτου γεύσασθαι . καθ' ὃν δὴ λόγον καὶ τοῖς φυσιολογοῦσι περὶ σεισμῶν ὡς εἰκῇ καὶ ἀναισθήτως διὰ τῆς τοῦ ὕδατος ἐν τοῖς κοίλοις τῆς γῆς κινήσεως καὶ τῆς τῶν ἀνέμων ἐν τούτοις δινήσεως ὁ κλόνος προσγίνεται , ἀνατέτραπται τὸ ἐννόημα . εἰ γὰρ ἐκ μόνης τῆς βίας αὐτῶν , ὁπόταν ἐν τοῖς κοιλώμασι τῆς γῆς περιελιχθεῖεν καὶ διάπνοιαν συμπεπιλημένην λάβοιεν , καθὼς οὗτοι φασίν , ἡ συγκίνησις ἐκτελοῖτο , κἂν ἀταξίαν εἶχεν ὁ κλόνος καὶ οὐχὶ μέχρι πτώσεως ἀκαταπτώτου τὴν ἄπλετον ἔληγεν ὁρμήν , ἵνα μὴ τὸ πᾶν αὐτίκα καταποθῇ . νῦν δὲ διὰ τῆς τοσαύτης καὶ συμμέτρου παρακινήσεως δείκνυται θεοσημίας ἔργον ὁ κλόνος , εἰς ἀναστολὴν καὶ παίδευσιν τῶν ἀνθρωπίνων ὁρμῶν , καὶ τῆς θείας ἀνεξικακίας ἡ ἐπιτίμησις , ἐφ' ᾧ μὴ ἄρδην ἀπολέσθαι τὸ γένος , ἀλλ' ἐπιστρέψαι πρὸς τὰ βελτίονα . τὸ δ' ἐξ ἐπιπνοίας ἀνεμιαίας εἴτε μὴν ὑδάτων κινήσεως γίνεσθαι τὸν σεισμὸν οὐκ ἄκαιρον οὐδ' αὐτὸ πρὸς φυσικὴν συγκατασκευήν . ἐνδέχεται γὰρ τοῦτο καὶ πάνυ · ἀλλ' οὐκ αὐτομάτως ἡ ἐπισκίρτησις ( τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἀνατρεπόμενον παρ' ἡμῶν ) , ἀλλ' ἐκ θείου βουλήματος , ὅτι μὴ ἀμέσως τὸ θεῖον τὰ περὶ τὴν γηίνην φύσιν οἰκονομεῖ . οὕτω γὰρ καὶ ὑετοῦ ἡ νεφῶν συμπίλησις καὶ βροντῆς ἡ τούτων σύγκρουσις καὶ ἀστραπῆς ἐπὶ ταύτῃ παραίτιοι καταφαίνονται · ἀλλὰ τὸ πᾶν τῆς θείας γνώμης κατὰ τοὺς εὐσεβοῦντας ἐξήρτηται .
Lemmas: οὕτως ἐπί ὁ αὐτός βασιλεύς καί πληγή ὁ Ῥωμαῖος προστρίβω γῆ , καί ἀπαλλαγή πάλιν κίνδυνος μέγας καί καταστροφή πολέμιος ἀπροσδόκητος ἔπειμι , καί ὅσος οὐδείς οὐδέπω κατορθόω ἐπελπίζω . διό καί κακία καί ἀρετή βασιλικός ὁ δυσπραγία καί αὖθις ὁ εὐπραγία ὁ νουνεχής συμβάλλω ὁ πρᾶγμα διαμερίζω . εἰμί δέ ὁ μέν δύστηνος πάθος ὁ ἀνθρώπινος ἁμάρτημα τυγχάνω ἀντέκτισις , ὁ δέ εὐπαθής ὁ θεῖος μόνος ἀντίληψις τίθημι τις καί μή βασιλικός ἔπαθλον ἀρετή , ὡς ὁ εὐπραγία γενικός καί μή εἰδικός καθίστημι , οὐ εἄν διαμαρτάνω ὁ πρέπω · πᾶς γάρ ἄνωθεν ὁ ἀγαθός . ἀλλά καί ὁ εὐμενής πάλιν ἐπικάμπτω διά εὐχή ἐνεργέω καί συγκροτέω εὐαρέστησις . ἐπιγράφω δέ ὁ βασιλεύς ὁ παρεμπίπτω διά ὁ καί ὁ πλείων μέμψις καί ἀνία ὁ δράω οὖον συνετός , καί ὁ Εὐφρόσυνος ὡσαύτως ὁ κατορθόω ἐπιεικής , εἰς αὐτός παραγίγνομαι , ὥσπερ εἰς ὁ ὁ ἅρμα ἰθυντήρ καί μή ὁ ἵππος ὁ ἐντεῦθεν ἀποτέλεσμα . οὗτος δέ ὁ ἔθνος ὁ Σκυθικός ὁ μέν ὁ Ἴστρος ἀντιπεραιόομαι λιμός δυσθεράπευτος διαφθείρω , διά ὁ καί σιτίον ἀπορέω καί μηδέ καρπός προσδοκία ἔχω άσπαρτος καί ἀνήροτος ὁ γῆ αὐτός ἐάω , εἰς ὀλίγος ἀποτελευτάω . καί οὗτος φημί ὁ ὁ Μυρμιδών ἄρχω προσρέω καί παρά αὐτός διασπείρω ὁ ἀμφι αὐτός πόλις , καί ὁ ἴδιος γῆ ἐρῆμος ἄνθρωπος καταλείπω παντάπασι . ὅσος δέ προσέρχομαι ὁ ὁ Ῥωμαῖος βασιλεύς ( καί γάρ προσέρχομαι τις ) , χώρα λαμβάνω δημόσιος ἀπό ὁ Μακεδονικός ὁ Ῥωμαῖος φρονέω , καί σύμμαχος οὗτος ἐκ ἐκεῖνος μέχρι ὁ δεῦρο γίγνομαι , καθά δή καί ὁ πατζινακη τις , ὅσος οὗτος παρωμοιωμένως μετατίθημι , καί ἀξίωμα συγκλητικός καί λαμπρός ἀξιόω . πρό δέ οὗτος ὁ ἔτος , κατά ὁ σεπτέμβριος μείς δηλαδή ὁ δύο ἐπινέμησις , εἰκοστή καί τρίτος ἄγω ὁ αὐτός μείς , περί δύο νύξ φυλακή γίγνομαι ἀθρόος σεισμός ὁ πώποτε γίγνομαι ἐκπληκτικός , ἐκ ὁ ἑσπέριος μέρος ἄρχω . τοσοῦτος δέ εἰμί ὁ μέγεθος ὡς καί οἰκίον ἀνατρέπω πολύς , ὀλίγος δέ ἀνύβριστος καταλείπω . οὐδέ ναός ὁ οὗτος σφοδρότης ἀθίγω μένω ἀλλά καί αὐτός κατά τις μέρος , εἰμί δέ ὅς καί ὁ πλεῖστος περιρράσσω · καί κίων ὥσπερ τις λαξευτήριον περιδρύπτω . οὖον γάρ ἅπαξ προσβάλλω , ὡς ὁ πολύς εἴωθα , λωφάω , ἀλλά μετά σφοδρότης κινέω τρεῖς προσεχῶς τελέω . ἀπό ὅς Κωκυτός μέγας καί φόβος ὅσος οὐδέπω ὁ ἄνθρωπος ἐπιπίπτω , καί ὁ οἰκίον ἔξειμι ὁ συνήθης ἐπιφώνημα πρός θεός ἀναβοάω , καί γυνή θαλαμεύω , ὁ φόβος κατασείω , ὁ αἰδώς περιαιρέω καί ὁ ὕπαιθρος ἐφίστημι , ὁ αὐτός ἐπαφίημι φωνή . εἶτα ὁ νύξ ἐκεῖνος ἄχρι ὁ δέκα καί δώδεκα τρόμος ὁ γῆ ἀκολουθέω , ὁ προηγέομαι πολύς ὁ περίειμι μικρός · ἢ γάρ ἄν , εἰμί ὁ πρώην ἐξισόω , οὐδείς εἰμί ὁ κωλύω μή οὐ πᾶς ὁμοῦ ὁ κτῆσις διά ὅς ἐπιπολάζω καί ὅς ἐπέρχομαι , ἐκ βάθρον αὐτός ἀνατρέπω καί εἰς οὐδείς χρησιμεύω , καί παγγενεί ὁ οἰκήτωρ πᾶς οἰκτιστής θάνατος γεύω . κατά ὅς δή λόγος καί ὁ φυσιολογέω περί σεισμός ὡς εἰκῇ καί ἀναισθήτως διά ὁ ὁ ὕδωρ ἐν ὁ κοῖλος ὁ γῆ κίνησις καί ὁ ὁ ἄνεμος ἐν οὗτος δίνησις ὁ κλόνος προσγίγνομαι , ἀνατρέπω ὁ ἐννόημα . εἰμί γάρ ἐκ μόνος ὁ Βίας αὐτός , ὁπόταν ἐν ὁ κοίλωμα ὁ γῆ περιελίσσω καί διάπνοια συμπιλέω λαμβάνω , καθώς οὗτος φημί , ὁ συγκίνησις ἐκτελέω , κἀν ἀταξία ἔχω ὁ κλόνος καί οὐ μέχρι πτῶσις ἀκατάπτωτος ὁ ἄπλετος λήγω ὁρμή , ἵνα μή ὁ πᾶς αὐτίκα καταπίνω . νῦν δέ διά ὁ τοσοῦτος καί σύμμετρος παρακίνησις δείκνυμι θεοσημία ἔργον ὁ κλόνος , εἰς ἀναστολή καί παίδευσις ὁ ἀνθρώπινος ὁρμή , καί ὁ θεῖος ἀνεξικακία ὁ ἐπιτίμησις , ἐπί ὅς μή ἄρδην ἀπόλλυμι ὁ γένος , ἀλλά ἐπιστρέφω πρός ὁ ἀγαθός . ὁ δέ ἐκ ἐπίπνοια ἀνεμιαῖος εἴτε μήv ὕδωρ κίνησις γίγνομαι ὁ σεισμός οὐ ἄκαιρος οὐδέ αὐτός πρός φυσικός συγκατασκευή . ἐνδέχομαι γάρ οὗτος καί πάνυ · ἀλλά οὐ αὐτόματος ὁ ἐπισκίρτησις ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀνατρέπω παρά ἐγώ ) , ἀλλά ἐκ θεῖον βούλημα , ὅτι μή ἀμέσως ὁ θέω ὁ περί ὁ γήινος φύσις οἰκονομέω . οὗτος γάρ καί ὑετός ὁ νέφος συμπίλησις καί βροντή ὁ οὗτος σύγκρουσις καί ἀστραπή ἐπί οὗτος παραίτιος καταφαίνω · ἀλλά ὁ πᾶς ὁ θεῖος γνώμη κατά ὁ εὐσεβέω ἐξαρτάω .