menander-rhetoric.peri-e-pideiktikw-n 1.2
Μετὰ τὰ προοίμια ἐπὶ τὴν πατρίδα ἥξεις . ἐνταῦθα δὲ διασκέψῃ κατὰ σαυτόν , πότερον ἔνδοξός ἐστιν ἢ οὔ , καὶ πότερον πατρίδος περιβλέπτου καὶ λαμπρᾶς ἢ οἤ . κἂν μὲν ἔνδοξος ἡ πατρὶς τυγχάνῃ , προσθήσεις τὸν περὶ ταύτης λόγον , καὶ πρὸ τοῦ γένους ἐρεῖς , οὐκ ἐνδιατρίβων μὲν εἰς τὸ τοιοῦτον οὐδὲ προχέων ἐνταῦθα πολλοὺς τούς λόγους · οὐ γὰρ ἴδιον τοῦτο μόνου τοῦ βασιλέως τὸ ἐγκώμιον , ἀλλὰ κοινὸν πρὸς πάντας τοὺς οἰκοῦντας τὴν πόλιν · διόπερ τὰ μὴ ἀναγκαῖα λυσιτελεῖ παρατρέχειν . ἂν δὲ μὴ ἡ πόλις ἔνδοξος ᾖ , ζητήσεις τὸ ἔθνος ἅπαν , εἰ ἀνδρεῖον ὑπείληπται καὶ ἄλκιμον , εἰ περὶ λόγους ἔχω ἢ κτῆσιν ἀρετῶν , ὡς τὸ Ἑλληνικόν , εἴτε νόμιμον , ὡς τὸ Ἰταλικόν , ἢ ἀνδρεῖον , ὡς τὸ τῶν Γαλατῶν καὶ Παιόνων , καὶ ἀντὶ τῆς πατρίδος ἀπὸ τοῦ ἔθνους λήψῃ βραχέα , προσοικειῶν κἀνταῦθα τοῦ βασιλέως τὸν ἔπαννον καὶ κατασκευάζων , ὅτι ἀναγκοῖον τὸν ἐκ τῆς τοιαύτης πόλεως ἡ τοῦ τοιούτου ἔθνους τοιοῦτον εἶναι , καὶ ὅτι τῶν ὁμοφύλων πάντων ἐπαινετῶν ὄντων αὐτὸς μόνος διήνεγκεν · οὗτος γοῦν καὶ μόνος ἠξιώθη τῆς βασνλείας · εἶτα ἐξ ἱστορίας παραδείγματα , ὅτι πάντων ὄντων ἀνδρείων Θετταλῶν ὁ Πηλέως ἠξιώθη τῆς ἡγεμονίας τοῦ γένους , δηλονότι τῷ πάντων διαφέρειν . ἐὰν δὲ μήτε ἡ πατρὶς μήτε τὸ ἔθνος τυγχάνῃ περίβλεπτον , . ἀφήσεις μὲν τοῦτο , θεωρήσεις δὲ πάλιν , πότερον ἔνδοξον αὐτοῦ τὸ γένος ἢ οὔ . κἂν μὲν ἔνδοξον ᾖ , ἐξεργάσῃ τὰ περὶ τούτου , ἐὰν δὲ ἄδοξον ἢ εὐτελές , μεθεὶς καὶ τοῦτο ἀπʼ αὐτοῦ τοῦ βασιλέως τὴν ἀρχὴν ποιήσῃ , ὡς Καλλίνικος ἐποίησεν ἐν τῷ μεγάλῳ βασιλικῷ · ἢ ἄλλως τοιαῦτα περὶ τοῦ γένους ἐρεῖς , ὅτι εἴχομεν εἰπεῖν τι περὶ τοῦ γένους , ἐπεὶ δὲ νικᾷ τὰ τοῦ βασιλέως , σπεύδωμεν ἐπὶ βασιλέα . οἱ μὲν οὖν ἄλλοι γένη κοσμείτωσαν , λεγόντων περὶ αὐτῶν ἃ βούλονται , ἐγὼ δὲ μόνον ἐπαινέσω τοῦτον ἄνευ τοῦ γένους · ἀρκεῖ γὰρ αὐτὸς χωρὶς ἐπεισάκτου τινὸς εὐφημίας ἔξωθεν . ἢ οὕτως · πολλοὶ τῷ μὲν δοκεῖν ἐξ ἀνθρώπων εἰσί , τῇ δʼ ἀληθείᾳ παρὰ τοῦ θεοῦ πέμπονται καί εἰσιν ἀπόρροιαι ὄντως τοῦ κρείττονος · καὶ γὰρ Ἡρακλῆς ἐνομάζετο μὲν Ἀμφιτρύωνος , τῇ δʼ ἀληθείᾳ ᾖν Διός · οὕτω καὶ βασιλεύς ὁ ἡμέτερος τῇ μὲν δόξῃ ἐξ ἀνθρώπων , τῇ δʼ ἀληθείᾳ τὴν καταβολὴν οὐρανόθεν ἔχει . οὐ γὰρ ἂν τοσούτου κτήματος καὶ τοσαύτης ἀξίας ἔτυχε , μὴ οὐχὶ ὡς κρείττων γεγονὼς τῶν τῇδε . ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα περὶ τοῦ γένους ἀφοσιωσάμενος πάλιν ζήτει τὰ περὶ γενέσεως αὐτοῦ τοῦ βασιλέως . εἰδέναι δὲ χρὴ τοῦτο ἀκριβῶς , ὅτις ἐὰν μὲν ἔχωμεν μεθόδῳ τινὶ κρύψαι τὸ ἄδοξον , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ γένους εἰρήκαμεν ὅτι , ἐὰν μὴ ὑπάρχῃ τοῦτο ἔνδοξον , ἐρεῖς αὐτὸν ἐκ θεῶν γενέσθαι , καὶ δὴ τοῦτο ποιήσομεν · εἰ δὲ μή , παρελευσόμεθα . οὐκοῦν ἔστω σοι μετὰ τὴν πατρίδα καὶ μετὰ τὸ γένος τρίτον κεφάλαιον τὸ περὶ τῆς γενέσεως , ὡς ἔφαμεν , εἴ τι σύμβολον γέγονε περὶ τὸν τόκον ἢ κατὰ γῆν ἢ κατʼ οὐρανὸν ἢ κατὰ θάλασσαν , καὶ ἀντεξέτασον τοῖς περὶ τὸν Ῥωμύλον καὶ Κῦρον καὶ τοιούτοις τισὶ κατὰ τὴν γένεσιν . καὶ γὰρ κἀκείνοις συνέβη τινὰ θαυμάσια , τῷ μὲν Κύρῳ τὰ τῆς μητρὸς ὀνείρατα , τῷ δὲ τὰ περὶ τὴν λύκαιναν · κὰν μὲν ᾖ τι τοιοῦτον περὶ τὸν βασιλέα , ἐξέργασαι , ἐὰν δὲ οἷόν τε πλάσαι καὶ ποιεῖν τοῦτο πιθανῶς , μὴ κατόκνει · δίδωσι γὰρ ἡ ὑπόθεσις διὰ τὸ τοὺς ἀκούοντας ἀνάγκην ἔχειν ἀβασανίστως δέχεσθαι τὰ ἐγκώμια . μετὰ τὴν γένεσιν ἐρεῖς τι καὶ περὶ φύσεως , οἷον ὅτι ἐξέλαμψεν ἐξ ὠδίνων εὐειδὴς τῷ κάλλει καὶ καταλάμπων τὸ φαινόμενον ἀστέρι καλλίστῳ κατʼ οὐρανὸν ἐφάμιλλος . ἑξῆς δὲ κεφάλαιόν ἐστιν ἡ ἀνατροφή , εἰ ἐν βασιλείοις ἀνετράφη , εἰ ἁλουργίδες τὰ σπάργανα , εἰ ἐκ πρώτης βλάστης ἐν βασιλικοῖς ἀνετράφη κόλποις · ἢ οὐχ οὕτως μέν , ἀνελήφθη δὲ εἰς βασιλείαν νέος ὢν ὑπό τινος μοίρας εὐτυχοῦς . κἀνταῦθα θήσεις παραδείγματα ὅμοια , ἐὰν ᾖ · ἐὰν δὲ μὴ τὴν ἀνατροφὴν ἔνδοξον ἔχῃ , ὡς Ἀχιλλεὺς παρὰ Χείρωνι , ζητήσεις τὴν παιδείαν καὶ ἐνταῦθα προσεπισημαίνων , ὅ τι βούλει . δεῖ δὲ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις καὶ τὴν φύσιν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ διεξελθεῖν , ἐν ᾧ ἐρεῖς τὴν φιλομάθειαν , τὴν ὀξύτητα , τὴν περὶ τὰ μαθήματα σπουδήν , τὴν ῥᾳδίαν κατάληψιν τῶν διδασκομένων . κἂν μὲν ἐν λόγοις ᾖ καὶ φιλοσοφίᾳ καὶ λόγων γνώσει , τοῦτο ἐπαινέσεις · ἐὰν δʼ ἐν μελέτῃ πολέμων καὶ ὅπλων , τοῦτο θαυμάσεις , ὡς ἀγαθῇ μοίρᾳ γενόμενον προμνηστευσαμένης αὐτῷ τῆς τύχης · καὶ ὅτι ἐν οἷς ἐπαιδεύετο διαφέρων τῶν ἡλίκων ἐφαίνετο , ὡς Ἀχιλλεύς , ὡς Ἡρακλῆς , ὡς οἱ Διόσκουροι . τὰ δὲ ἐπιτηδεύματα χώραν ἐξετάσεως ἔξει , ἐπιτηδεύματα δʼ ἐστὶν ἄνευ ἀγώνων ἤθη · καὶ γὰρ τὰ ἐπιτηδεύματα ἤθους ἔμφασιν περιέχει , οἷον ὅτι δίκαιος ἐγένετο ἢ σώφρων ἐν τῇ νεότητι , καθάπερ καὶ Ἰσοκράτης ἐποίησεν ἐν τῷ Εὐαγόρᾳ , ἐν οἷς καὶ μικρὸν προελθὼν εἶπεν , ἀνδρὶ δὲ γενομένῳ ταῦτά τε πάντα συνηυξήθη καὶ ἄλλα προσεγένετο , ὡς καὶ Ἀριστείδης ἐν τῷ Παναθηναῖκῷ , ὅτι φιλάνθρωπος ἡ πόλις , ὡς ἐπιτήδευμα γὰρ ] τοῦτο ἐξήτασεν , ὑποδεχομένη τούς καταφεύγοντας . ἀκολουθεῖ τοίνυν τοῖς ἀπιτηδεύμασι λοιπὸν ὁ περὶ τῶν πράξεων λόγος .
Lemmas: μετά ὁ προοίμιον ἐπί ὁ πατρίς ἥκω . ἐνταῦθα δέ διασκοπέω κατά σεαυτοῦ , πότερος ἔνδοξος εἰμί ἤ οὐ , καί πότερος πατρίς περίβλεπτος καί λαμπρός ἤ ὄα . κἀν μέν ἔνδοξος ὁ πατρίς τυγχάνω , προστίθημι ὁ περί οὗτος λόγος , καί πρό ὁ γένος λέγω , οὐ ἐνδιατρίβω μέν εἰς ὁ τοιοῦτος οὐδέ προχέω ἐνταῦθα πολύς ὁ λόγος · οὐ γάρ ἴδιος οὗτος μόνος ὁ βασιλεύς ὁ ἐγκώμιον , ἀλλά κοινός πρός πᾶς ὁ οἰκέω ὁ πόλις · διόπερ ὁ μή ἀναγκαῖος λυσιτελέω παρατρέχω . ἄν δέ μή ὁ πόλις ἔνδοξος εἰμί , ζητέω ὁ ἔθνος ἅπας , εἰ ἀνδρεῖος ὑπολαμβάνω καί ἄλκιμος , εἰμί περί λόγος ἔχω ἤ κτῆσις ἀρετή , ὡς ὁ Ἑλληνικός , εἴτε νόμιμος , ὡς ὁ Ἰταλικός , ἤ ἀνδρεῖος , ὡς ὁ ὁ Γαλάτων καί Παίων , καί ἀντί ὁ πατρίς ἀπό ὁ ἔθνος λαμβάνω βραχύς , προσοικειόω ἐνταῦθα ὁ βασιλεύς ὁ πάννος καί κατασκευάζω , ὅτι ἀναγκοῖον ὁ ἐκ ὁ τοιοῦτος πόλις ὁ ὁ τοιοῦτος ἔθνος τοιοῦτος ἔρχομαι , καί ὅτι ὁ ὁμόφυλος πᾶς ἐπαινετός εἰμί αὐτός μόνος διαφέρω · οὗτος γοῦν καί μόνος ἀξιόω ὁ βασνλείας · εἶτα ἐκ ἱστορία παράδειγμα , ὅτι πᾶς εἰμί ἀνδρεῖος Θεσσαλός ὁ Πηλεύς ἀξιόω ὁ ἡγεμονία ὁ γένος , δηλονότι ὁ πᾶς διαφέρω . ἐάν δέ μήτε ὁ πατρίς μήτε ὁ ἔθνος τυγχάνω περίβλεπτος , . ἀφίημι μέν οὗτος , θεωρέω δέ πάλιν , πότερος ἔνδοξος αὐτός ὁ γένος ἤ οὐ . κἀν μέν ἔνδοξος εἰμί , ἐξεργάζομαι ὁ περί οὗτος , ἐάν δέ ἄδοξος ἤ εὐτελής , μεθίημι καί οὗτος ἀπό αὐτός ὁ βασιλεύς ὁ ἀρχή ποιέω , ὡς Καλλίνικος ποιέω ἐν ὁ μέγας βασιλικός · ἤ ἄλλως τοιοῦτος περί ὁ γένος λέγω , ὅτι ἔχω λέγω τίς περί ὁ γένος , ἐπεί δέ νικάω ὁ ὁ βασιλεύς , σπεύδω ἐπί βασιλεύς . ὁ μέν οὖν ἄλλος γένος κοσμέω , λέγω περί αὐτός ὅς βούλομαι , ἐγώ δέ μόνος ἐπαινέω οὗτος ἄνευ ὁ γένος · ἀρκέω γάρ αὐτός Χωρὶς ἐπείσακτος τις εὐφημία ἔξωθεν . ἤ οὕτως · πολύς ὁ μέν δοκέω ἐκ ἄνθρωπος εἰμί , ὁ δέ ἀλήθεια παρά ὁ θεός πέμπω εἰ εἰμί ἀπόρροια ὄντως ὁ ἀγαθός · καί γάρ Ἡρακλῆς νομάζω μέν Ἀμφιτρύων , ὁ δέ ἀλήθεια ἔρχομαι Ζεύς · οὕτως καί βασιλεύς ὁ ἡμέτερος ὁ μέν δόξα ἐκ ἄνθρωπος , ὁ δέ ἀλήθεια ὁ καταβολή οὐρανόθεν ἔχω . οὐ γάρ ἄν τοσοῦτος κτῆμα καί τοσοῦτος ἄξιος τυγχάνω , μή οὐ ὡς ἀγαθός γίγνομαι ὁ τῇδε . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος περί ὁ γένος ἀφοσιόω πάλιν ζητέω ὁ περί γένεσις αὐτός ὁ βασιλεύς . οἶδα δέ χράω οὗτος ἀκριβῶς , ὅστις ἐάν μέν ἔχω μέθοδος τις κρύπτω ὁ ἄδοξος , ὥσπερ ἐπί ὁ γένος λέγω ὅτι , ἐάν μή ὑπάρχω οὗτος ἔνδοξος , λέγω αὐτός ἐκ θεός γίγνομαι , καί δή οὗτος ποιέω · εἰ δέ μή , παρέρχομαι . οὐκοῦν εἰμί σύ μετά ὁ πατρίς καί μετά ὁ γένος τρίτος κεφάλαιος ὁ περί ὁ γένεσις , ὡς φημί , εἰ τίς σύμβολον γίγνομαι περί ὁ τόκος ἤ κατά γῆ ἤ κατά οὐρανός ἤ κατά θάλασσα , καί ἀντεξετάζω ὁ περί ὁ Ῥωμύλος καί Κῦρος καί τοιοῦτος τις κατά ὁ γένεσις . καί γάρ κᾀκείνος συμβαίνω τις θαυμάσιος , ὁ μέν Κῦρος ὁ ὁ μήτηρ ὄνειρος , ὁ δέ ὁ περί ὁ λύκαινα · κάν μέν εἰμί τίς τοιοῦτος περί ὁ βασιλεύς , ἐξεργάζομαι , ἐάν δέ οἷος τε πλάσσω καί ποιέω οὗτος πιθανός , μή κατοκνέω · δίδωμι γάρ ὁ ὑπόθεσις διά ὁ ὁ ἀκούω ἀνάγκη ἔχω ἀβασάνιστος δέχομαι ὁ ἐγκώμιον . μετά ὁ γένεσις λέγω τίς καί περί φύσις , οἷος ὅτι ἐκλάμπω ἐκ ὠδίς εὐειδής ὁ κάλλος καί καταλάμπω ὁ φαίνω ἀστήρ καλός κατά οὐρανός ἐφάμιλλος . ἑξῆς δέ κεφάλαιος εἰμί ὁ ἀνατροφή , εἰ ἐν βασίλειος ἀνατρέφω , εἰ ἁλουργίς ὁ σπάργανον , εἰ ἐκ πρῶτος βλάστη ἐν βασιλικός ἀνατρέφω κόλπος · ἤ οὐ οὕτως μέν , ἀναλαμβάνω δέ εἰς βασίλειος νέος εἰμί ὑπό τις μοῖρα εὐτυχής . ἐνταῦθα τίθημι παράδειγμα ὅμοιος , ἐάν εἰμί · ἐάν δέ μή ὁ ἀνατροφή ἔνδοξος ἔχω , ὡς Ἀχιλλεύς παρά Χείρων , ζητέω ὁ παιδεία καί ἐνταῦθα προσεπισημαίνω , ὁ τίς βούλομαι . δέω δέ ἐπί ὁ λέγω καί ὁ φύσις ὁ ψυχή αὐτός διεξέρχομαι , ἐν ὅς λέγω ὁ φιλομάθεια , ὁ ὀξύτης , ὁ περί ὁ μάθημα σπουδή , ὁ ῥᾴδιος κατάληψις ὁ διδάσκω . κἀν μέν ἐν λόγος εἰμί καί φιλοσοφία καί λόγος γνῶσις , οὗτος ἐπαινέω · ἐάν δέ ἐν μελέτη πόλεμος καί ὅπλον , οὗτος θαυμάζω , ὡς ἀγαθός μοῖρα γίγνομαι προμνηστεύομαι αὐτός ὁ τύχη · καί ὅτι ἐν ὅς παιδεύω διαφέρω ὁ ἧλιξ φαίνω , ὡς Ἀχιλλεύς , ὡς Ἡρακλῆς , ὡς ὁ Διόσκουροι . ὁ δέ ἐπιτήδευμα χώρα ἐξέτασις ἔχω , ἐπιτήδευμα δέ εἰμί ἄνευ ἀγών ἦθος · καί γάρ ὁ ἐπιτήδευμα ἦθος ἔμφασις περιέχω , οἷος ὅτι δίκαιος γίνομαι ἤ σώφρων ἐν ὁ νεότης , καθά καί Ἰσοκράτης ποιέω ἐν ὁ Εὐαγόρας , ἐν ὅς καί μικρός προέρχομαι λέγω , ἀνήρ δέ γίγνομαι οὗτος τε πᾶς συναυξάνω καί ἄλλος προσγίγνομαι , ὡς καί Ἀριστείδης ἐν ὁ Παναθηναῖκῷ , ὅτι φιλάνθρωπος ὁ πόλις , ὡς ἐπιτήδευμα γάρ ] οὗτος ἐξετάζω , ὑποδέχομαι ὁ καταφεύγω . ἀκολουθέω τοίνυν ὁ απιτηδευπημα λοιπός ὁ περί ὁ πρᾶξις λόγος .