menander-rhetoric.peri-e-pideiktikw-n 3.2
Κὰν δέ τις τῷ εἴδει τούτῳ τῷ ἐπιβατηρίῳ καὶ πρὸς πόλιν θέλῃ χρήσασθαι , ἴστω ὡς ἀπὸ τῆς διαθέσεως καὶ τῆς εὐνοίας τῆς περὶ τὴν πόλιν , ὡς ἔχει , καὶ ἀπὸ τῆς ὄψεως τῆς φανερᾶς τῆς πόλεως λήψεται τὴν χορηγίαν τοῦ λόγου ἐκ μιεθόδων καὶ τῶν πατρίων μεμνημένος · οἷον ἐπόθουν μὲν πάλαι καὶ γυμνάσια καὶ θέατρα ταῦτα καὶ ἱερῶν κάλλη καὶ λιμένων τῆσδε τῆς πόλεως · τίς γὰρ οὐκ ἂν ἀγάσαιτο τῶν παρʼ ἡμῖν ἐξαιρέτων τὰς ὑπερβολάς ; εἶδον δὲ καὶ νῦν ἄσμενος καὶ γέγηθα τῇ ψυχῇ τὰ ἐξαίρετα · ἄλλοι μὲν γὰρ ἄλλοις χαίρουσιν , οἱ μὲν ἵπποις , οἱ δὲ ὅπλοις , ἐγω δὲ ἀγαπῶ τὴν ἐμαυτοῦ πατρίδα καὶ νομίζω μηδὲν διαφέρειν τὴν περὶ ταύτην ἐπιθυμίαν τῆς περὶ τὴν ἀκτῖνα , ἣν ὁ ἥλιος ἐξ ὠκεανοῦ ἐκτείνει φανείς · τί γὰρ ἄν γένοιτο μεῖζον πόλεως , ἢν ὁ δεῖνα ἔκτισεν ; εἶτα ἔπαινον ἐρεῖς διὰ βραχέων τοῦ κτίσαντος , κὰν μὲν βασιλέως ἔργον ἡ πόλις τυγχάνῃ , συνῳδοὶ δʼ ὦσιν οἱ νῦν βασιλεύοντες τῷ τότε , ἐρεῖς , ὅτι ὁ τούτων πρόγονος ἔκτισεν · ἡ γὰρ βασιλεία καὶ τὸ ἀξίωμα συνάπτει τὰ γένη · ἐὰν δὲ ὡς τύραννον μισῶσιν , ὅτι πάσης τῆς οἰκουμένης ἡ πόλις , καὶ ὅτι τινας μὲν τῶν πόλεων ἀνὴρ εἷς ἢ βασιλεὺς εἷς ἔκτισε , ταύτην δὲ ἡ οἰκουμένη σύμπασα . οὐκοῦν μετὰ τὰ μια ὄντα ἐκ περιχαρείας κεφάλαιον ἐργάσῃ ἔχον ἐναντίου αὔξησιν οὕτως · ὅτι ἐδυσχέραινον δὲ ὡς ἔοικεν τὸν παρελθόντα χρόνον καὶ ἠνιώμην ἀθεάμων ὑπάρχων καλλεων τοσούτων καὶ πόλεως , ἣν μόνην καλλίστην πόλεων ὁ ἥλιος ἐφορᾷ · ἐπειδὴ δὲ εἶδον , ἐπαυσάμην τῆς λύπης , ἀπεσεισάμην δὲ τὴν ἀνίαν , ὁρῶ δὲ ἅπαντα ὧν ἐπόθουν τὴν θέαν , οὐκ ὀνειράτων εἰκόνας οὐδὲ ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ σκιάς , ἀλλʼ αὐτὰ τὰ τεμένη , αὐτὴν τὴν ἀκρόπολιν , αὐτοὺς τούς νεὼς καὶ λιμένας καὶ στοάς . δεύτερον δὲ κεφάλαιον ἐρεῖς μετὰ τοῦτο αὐτοῦ τοῦ κτίσαντος ἔπαινον σύμμετρον . τρίτον κεφάλαιον , ἐν ᾧ τὴν φύσιν τῆς χώρας ἐκφράσεις , ὅπως μὲν ἔχει πρὸς θάλασσαν , ὅπως δὲ πρὸς ἢπειρον , ὅπως δὲ πρὸς ἀέρας · διεξεργάσῃ δὲ τούτων ἕκαστον συμμέτρως , καὶ ἐν μὲν τῷ κατʼ ἤπειρον ἐκφράσεις πεδίων κάλλη , ποταμῶν , λιμένων , ὀρῶν · ἐν δὲ τῷ κατὰ θάλατταν , ὅπως ἐπιτηδείως ἔχει πρὸς τοὺς καταίροντας καὶ τίσι πελάγεσι περικλείεται , ἐν ᾧ καὶ ἔκφρασις πελάγους · ἐν δὲ τῷ κατὰ τούς ἀέρας , ὅτι ὑγιεινῶς ἔχει , καὶ συγκρινεῖς τούτων ἕκαστον , τὴν μὲν χώραν ἑτέρῳ χώρᾳ , οἷον ὅτι ἐν καλῷ μὲν κεῖται , καθάπερ ἡ Ιταλία , διαφέρει δὲ τῷ ἐκείνην μὲν ἐν μέρει τινὶ τῆς οἰκουμένης πλησίον βαρβάρων κεῖσθαι ἢ καὶ πρὸς τῷ τέλει τῆς οἰκουμένης , ταύτην δὲ ἢ πλησίον Ἑλλάδος εἶναι ἢ κατὰ τὸ μέσον τῆς οἰκουμένης , καὶ εὐφυέστερον ἔχειν πρὸς ἢπειρον καὶ πρὸς θάλασσαν · τὸ δὲ πρὸς τοὺς ἀέρας ἢ πρὸς τούς Ἀθηναίων ἀέρας ἢ πρὸς τούς Ἴωνας . εἶτα μετὰ τὰς συγκρίσεις ταύτας καὶ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐπιχειρημάτων συνάψεις , τὰ κατὰ τὴν πόλιν ὅπως ἔχει , καὶ αὐτὴ φύσεως ἐν τῇ χώρᾳ · ἀκολουθεῖ γὰρ τῷ λόγῳ τῷ περὶ φύσεως τῆς χώρας καὶ ὁ λόγος ὁ περὶ τῆς φύσεως τῆς πόλεως , ἐν ᾧ ἐρεῖς , πότερον ἐν μέσῳ κεῖται τῆς χώρας , πρὸς θάλασσαν μᾶλλον , ἢ πρὸς τοῖς ὄρεσιν . ἰδίαν μέντοι ἐργασίαν ὁ περὶ τῆς θέσεως τῆς πόλεως ἕξει , ἄμφω δὲ εἰς ἕν κεφάλαιον ἀνάγειν τό τε κατὰ τὴν φύσιν τῆς χώρας καὶ τὸ κατὰ τὴν θέσιν τῆς πόλεως οὐδὲν κωλύει , λέγω δὲ εἰς τὸ τῆς φύσεως κεφάλαιον · ταὐτὸν γάρ ἐστιν ἐπὶ τῆς χώρας καὶ φύσις καὶ θέσις , πλὴν ὅτι ἡ μὲν θέσις τὸ κεῖσθαι σημαίνει , ἡ δὲ φύσις τὰ ἐν τῇ θέσει , ὥσπερ βλαστήματα καὶ ὄρη καὶ πεδία καὶ ποταμοὺς καὶ φυτά , ὥστε ἡ μὲν θέσις ἔσται καὶ φύσις , οὐ πάντως δὲ ἡ φύσις θέσις · φυτὰ γὰρ καὶ ποταμούς καὶ ὁρῶν ὑπεροχὰς καὶ τὰ τοιαῦτα ὁ τῆς φύσεως παρέχει λόγος · ἵνα δὲ συντόμως εἴπω , ὁ περὶ τῆς φύσεως τῆς χώρας λόγος διττός ἐστιν · ὁ μὲν γάρ ἐστι τῆς θέσεως , ὡς ἔχει πρὸς ἑκάτερον τῶν στοιχείων , ὁ δὲ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ βλαστημάτων . μετὰ δὲ τὸν περὶ τῆς φύσεως λόγον τὸν περὶ τῆς ἀνατροφῆς θήσεις , ἐὰν ἔχῃς ἐν πατρίοις , ὡς ὁ Ἀριστείδης εὐπόρησεν εἰπών , ὡς Ἀθηναῖοι παρὰ τῆς Δήμητρος καρποὺς ἔλαβον , καὶ λαβόντες τοῖς ἄλλοις μετέδοσαν · ἐὰν δὲ μὴ ἔχῃς , ἐπαίνεσον τὰ ἔθη , ὡς ἐν κεφαλαίῳ τῶν ἐπιτηδευμάτων · ἐπιτηδεύματα γάρ ἐστιν ἔνδειξις τοῦ ἤθους καὶ τῆς προαιρέσεως τῶν ἀνδρῶν ἄνευ πράξεων ἀγωνιστικῶν . ἐρεῖς οὖν ὅτι πρὸς τούς ξένους φιλάνθρωπος , ὅτι πρὸς τὰ συμβόλαια νόμιμος , ὅτι μεθʼ ὁμονοίας συνοικοῦσιν ἀλλήλοις , καὶ ὅτι ὁποῖοι πρὸς ἀλλήλους , τοιοῦτοι καὶ πρὸς τοὺς ἔξωθεν . ἐφʼ ἅπασι δὲ τούτοις τοῖς κεφαλαίοις , ἐπειδήπερ ἐπιβατήριον ὑπεθέμεθα , προσθήσεις ἐκεῖνα συχνότερον , ἵνα μὴ ἀπάδῃ τῆς ἐπαγγελίας ὁ λόγος · ταῦτά με ἦν τὰ ἐφελκόμενα , ταῦτα ἐπόθουν , διὰ τοῦτο οὕτε νύκτα οὔτε ἡμέραν ἐδόκουν ἡσυχάζειν φλεγόμενος τοῖς περὶ ταῦτα ἔρωσι , καὶ οὐ ταῦτά με μόνον πρὸς τὸν πόθον διήγειρεν , ἀλλὰ τούτων πλείω καὶ θαυμασιώτερα , οἷς συνάψεις τὰ ἑξῆς ἐγκώμια .
Lemmas: κάν δέ τις ὁ εἶδος οὗτος ὁ ἐπιβατήριος καί πρός πόλις ἐθέλω χράω , οἶδα ὡς ἀπό ὁ διάθεσις καί ὁ εὔνοια ὁ περί ὁ πόλις , ὡς ἔχω , καί ἀπό ὁ ὄψις ὁ φανερός ὁ πόλις λαμβάνω ὁ χορηγία ὁ λόγος ἐκ μιεθοδηω καί ὁ πάτριος μιμνῄσκω · οἷος ποθέω μέν πάλαι καί γυμνάσιον καί θέατρον οὗτος καί ἱερός κάλλος καί λιμήν ὅδε ὁ πόλις · τίς γάρ οὐ ἄν ἄγαμαι ὁ παρά ἐγώ ἐξαιρετός ὁ ὑπερβολή ; ὁράω δέ καί νῦν ἄσμενος καί γηθέω ὁ ψυχή ὁ ἐξαιρετός · ἄλλος μέν γάρ ἄλλος χαίρω , ὁ μέν ἵππος , ὁ δέ ὅπλον , ἐγώ δέ ἀγαπάω ὁ ἐμαυτοῦ πατρίς καί νομίζω μηδείς διαφέρω ὁ περί οὗτος ἐπιθυμία ὁ περί ὁ ἀκτίς , ὅς ὁ ἥλιος ἐκ ὠκεανός ἐκτείνω φαίνω · τίς γάρ ἄν γίγνομαι μέγας πόλις , ὅς ὁ δεῖνα κτίζω ; εἶτα ἔπαινος λέγω διά βραχύς ὁ κτίζω , ἐάν μέν βασιλεύς ἔργον ὁ πόλις τυγχάνω , συνῳδός δέ εἰμί ὁ νῦν βασιλεύω ὁ τότε , λέγω , ὅτι ὁ οὗτος πρόγονος κτίζω · ὁ γάρ βασιλεία καί ὁ ἀξίωμα συνάπτω ὁ γένος · ἐάν δέ ὡς τύραννος μισέω , ὅτι πᾶς ὁ οἰκουμένη ὁ πόλις , καί ὅτι τις μέν ὁ πόλις ἀνήρ εἷς ἤ βασιλεύς εἷς κτίζω , οὗτος δέ ὁ οἰκουμένη σύμπας . οὐκοῦν μετά ὁ εἷς εἰμί ἐκ περιχάρεια κεφάλαιος ἐργάζομαι ἔχω ἐναντίος αὔξησις οὕτως · ὅτι δυσχεραίνω δέ ὡς ἔοικα ὁ παρέρχομαι χρόνος καί ἀνιάω ἀθεάμων ὑπάρχω κάλλεον τοσοῦτος καί πόλις , ὅς μόνος καλός πόλις ὁ ἥλιος ἐφοράω · ἐπειδή δέ ὁράω , παύω ὁ λύπη , ἀποσείω δέ ὁ ἀνία , ὁράω δέ ἅπας ὅς ποθέω ὁ θέα , οὐ ὄνειρος εἰκών οὐδέ ὥσπερ ἐν κάτοπτρον σκιά , ἀλλά αὐτός ὁ τέμενος , αὐτός ὁ ἀκρόπολις , αὐτός ὁ ναῦς καί λιμήν καί στοά . δεύτερος δέ κεφάλαιος λέγω μετά οὗτος αὐτός ὁ κτίζω ἔπαινος σύμμετρος . τρίτος κεφάλαιος , ἐν ὅς ὁ φύσις ὁ χώρα ἐκφρέω , ὅπως μέν ἔχω πρός θάλασσα , ὅπως δέ πρός ἤπειρος , ὅπως δέ πρός ἀήρ · διεξεργάζομαι δέ οὗτος ἕκαστος σύμμετρος , καί ἐν μέν ὁ κατά ἤπειρος ἐκφρέω πεδίον κάλλος , ποταμός , λιμήν , ὄρος · ἐν δέ ὁ κατά θάλασσα , ὅπως ἐπιτήδειος ἔχω πρός ὁ καταίρω καί τίς πέλαγος περικλείω , ἐν ὅς καί ἔκφρασις πέλαγος · ἐν δέ ὁ κατά ὁ ἀήρ , ὅτι ὑγιεινός ἔχω , καί συγκρίνω οὗτος ἕκαστος , ὁ μέν χώρα ἕτερος χώρα , οἷος ὅτι ἐν καλός μέν κεῖμαι , καθά ὁ Ἰταλία , διαφέρω δέ ὁ ἐκεῖνος μέν ἐν μέρος τις ὁ οἰκουμένη πλησίον βάρβαρος κεῖμαι ἤ καί πρός ὁ τέλος ὁ οἰκουμένη , οὗτος δέ ἤ πλησίον Ἑλλάς εἰμί ἤ κατά ὁ μέσος ὁ οἰκουμένη , καί εὐφυής ἔχω πρός ἤπειρος καί πρός θάλασσα · ὁ δέ πρός ὁ ἀήρ ἤ πρός ὁ Ἀθηναῖος ἀήρ ἤ πρός ὁ Ἰωνᾶς . εἶτα μετά ὁ σύγκρισις οὗτος καί ὁ ἐργασία ὁ ἐπιχείρημα συνάπτω , ὁ κατά ὁ πόλις ὅπως ἔχω , καί αὐτός φύσις ἐν ὁ χώρα · ἀκολουθέω γάρ ὁ λόγος ὁ περί φύσις ὁ χώρα καί ὁ λόγος ὁ περί ὁ φύσις ὁ πόλις , ἐν ὅς λέγω , πότερος ἐν μέσος κεῖμαι ὁ χώρα , πρός θάλασσα μάλα , ἤ πρός ὁ ὄρος . ἴδιος μέντοι ἐργασία ὁ περί ὁ θέσις ὁ πόλις ἔχω , ἄμφω δέ εἰς εἷς κεφάλαιος ἀνάγω ὁ τε κατά ὁ φύσις ὁ χώρα καί ὁ κατά ὁ θέσις ὁ πόλις οὐδείς κωλύω , λέγω δέ εἰς ὁ ὁ φύσις κεφάλαιος · αὐτός γάρ εἰμί ἐπί ὁ χώρα καί φύσις καί θέσις , πλήν ὅτι ὁ μέν θέσις ὁ κεῖμαι σημαίνω , ὁ δέ φύσις ὁ ἐν ὁ θέσις , ὥσπερ βλάστημα καί ὄρος καί πεδίον καί ποταμός καί φυτόν , ὥστε ὁ μέν θέσις εἰμί καί φύσις , οὐ πάντως δέ ὁ φύσις θέσις · φυτόν γάρ καί ποταμός καί ὄρος ὑπεροχή καί ὁ τοιοῦτος ὁ ὁ φύσις παρέχω λόγος · ἵνα δέ σύντομος λέγω , ὁ περί ὁ φύσις ὁ χώρα λόγος δισσός εἰμί · ὁ μέν γάρ εἰμί ὁ θέσις , ὡς ἔχω πρός ἑκάτερος ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ ὁ ἐν ὁ χώρα βλάστημα . μετά δέ ὁ περί ὁ φύσις λόγος ὁ περί ὁ ἀνατροφή τίθημι , ἐάν ἔχω ἐν πάτριος , ὡς ὁ Ἀριστείδης εὐπορέω λέγω , ὡς Ἀθηναῖος παρά ὁ Δημήτηρ καρπός λαμβάνω , καί λαμβάνω ὁ ἄλλος μεταδίδωμι · ἐάν δέ μή ἔχω , ἐπαινέω ὁ ἔθος , ὡς ἐν κεφάλαιος ὁ ἐπιτήδευμα · ἐπιτήδευμα γάρ εἰμί ἔνδειξις ὁ ἦθος καί ὁ προαίρεσις ὁ ἀνήρ ἄνευ πρᾶξις ἀγωνιστικός . λέγω οὖν ὅτι πρός ὁ ξένος φιλάνθρωπος , ὅτι πρός ὁ συμβόλαιον νόμιμος , ὅτι μετά ὁμόνοια συνοικέω ἀλλήλων , καί ὅτι ὁποῖος πρός ἀλλήλων , τοιοῦτος καί πρός ὁ ἔξωθεν . ἐπί ἅπας δέ οὗτος ὁ κεφάλαιος , ἐπειδή ἐπιβατήριος ὑποτίθημι , προστίθημι ἐκεῖνος συχνός , ἵνα μή ἀπᾴδω ὁ ἐπαγγελία ὁ λόγος · οὗτος ἐγώ εἰμί ὁ ἐφέλκω , οὗτος ποθέω , διά οὗτος ἵημι νύξ οὔτε ἡμέρα δοκέω ἡσυχάζω φλέγω ὁ περί οὗτος ἔρως , καί οὐ οὗτος ἐγώ μόνος πρός ὁ πόθος διεγείρω , ἀλλά οὗτος πολύς καί θαυμάσιος , ὅς συνάπτω ὁ ἑξῆς ἐγκώμιον .