menander-rhetoric.peri-e-pideiktikw-n 5.2
Διαιρήσεις δὲ τὴν προπεμπτικὴν οὑτωσί πως . ὑποκείσθω δὲ ἡμῖν νέος συνήθης προπέμπων φίλον , οὐκοῦν ὁ τοιοῦτος ἐνταῦθα ὥσπερ τι πεπονθὼς τῶν ἀτόπων καὶ ἀπροσδοκήτων σχετλιάσει πρὸς τὴν τύχην ἢ πρὸς τούς ἔρωτας , ὅτι μὴ συγχωροῦσι θεσμὸν φιλίας διαμένειν βέβαιον , ἀλλʼ ἄλλοτε ἄλλους πόθους ἐμβάλλοντες παρασκευάζουσι τὸν πάλαι συνθέμενον καὶ ὁμολογήσαντα φιλίαν ἄλυτον διαφυλάξειν πάλιν ἐρᾶν πατρίδος , πάλιν γονέων ἐπιθυμεῖν , ὥσπερ ἐπιλανθανόμενον τῶν πρὸς τὸν φίλον αὐτῷ περὶ φιλίας συνθη - κῶν · ἢ εἰσελεύσεται πρὸς τοὺς ἀκροατὰς ὥσπερ πρός τινας δικαστὰς γραφὴν ἀποφέρων κατὰ τοῦ φίλου , προσποιούμενος δῆθεν κατὰ τὴν πρὸς τὸν ἑταῖρον συνθήκην · καὶ ἐπάξεις πάλιν παρακαλῶν τούς ἀκροατὰς μὴ περιορᾶν παραβαίνοντα , ἐν οἷς καὶ ἱστορίας ἐρεῖς καὶ παραδείγματα . ἱστορίας μέν , ὅτι Θησεὺς καὶ Ἡρακλῆς ἑταῖροι γινόμενοι , καὶ Διομήδης καὶ Σθένελος , καὶ Εὐρύαλος δυσαπαλλάκτως ἀλλήλων εἶχον · ἐξ ἀλόγων δὲ παραδείγματα , ὅτι κἀν ταῖς ἀγέλαις καὶ ἵπποι καὶ μόσχοι συναφθέντες ἀλλήλοις συνηθείᾳ καὶ ὄρνιθες δυσχερῶς ἀλλήλων χωρίζονται . προῖὼν δὲ τῷ λόγῳ ὑπομνησθήσῃ , ἄν οὕτω τύχῃ , καὶ ἀσκήσεως κοινῆς καὶ παλαίστρας καὶ γυμνασίων τῶν αὐτῶν . μετὰ τὸν πρὸς τοὺς ἀκροατὰς λόγον , οὒς ὥσπερ δικαστὰς ὑπεθέμεθα , τρίτον ἐπὶ τούτοις εἰσάξεις πρὸς ἐποχὴν δῆθεν καὶ τὰ τῆς πόλεως ἐγκώμια . οὐδʼ οὕτως ὁ τῶν Ἀθηναίων αἱρεῖ σε πόθος , οὐδὲ μυστηρίων καὶ τελετῶν , οὐδὲ μουσεῖα καὶ θέατρα λόγων , οὐδὲ παιδευτῶν φιλοτιμίαι περὶ τούς λόγους , Ἄρειος δὲ πάγος καὶ Λύκειον καὶ Ἀκαδημία καὶ ἀκροπόλεως κάλλος , ἃ διείργασται φιλοπόνως ἅμα καὶ χαριέντως ; ἀνέραστος ἄρα ὡς ἔοικεν ἦσθα · πῇ δὴ συνθεσίαι καὶ ὅρκια βήσεται ἡμῖν . οἷος γὰρ ἦν ἄρα μεγαλοφρονῶν ἐπὶ φίλοις ἐγώ , οἷον δὲ τεῖχος ἐδόκουν περιβεβλῆσθαι τὸν φίλον , νῦν δὲ γεγύμνωμαι καθάπερ Αἴας τῆς ἀσπίδος , οἰκήσω τόπους ἐρήμους καὶ ἐρημίας , ἀπάνθρωπος ἐπικληθήσομαι , ὥσπερ τὸν Τίμωνά φασι · τί γὰρ δεῖ μοι συντίθεσθαι φιλίαν , ἵνα πάλιν καὶ παραβαίνοντος ἀνιαθῶ ; μακαράζω τῶν θηρίων ἐκεῖνα , ὅσα τὸν μονήρη βίον ἔοικεν ἀγαπᾶν . ταῦτα , μὲν οὖν καὶ τὰ τοιαῦτα τὸ πρῶτον μέρος τῆς προπεμπτικῆς ἕξει , καὶ τοιοῦτον ἦθος ἐνδείξεται καὶ συνήθη καὶ φίλον τὰ ἐρωτικὰ εἰπὼν ἐν τούτοις τῆς προπεμπτικῆς κατὰ διαίρεσιν . ἐπειδὰν δὲ ἐπὶ τὸ λειπόμενον μέρος ἔλθῃς τῆς λαλιὰς , σχετλιάσεις πάλιν ὡς βουληθεὶς πεῖσαι , εἶτα ἀποτυχών , καὶ ἐπάξεις λέγων · οὐκοῦν ἐπειδὴ δέδοκται καὶ νενίκημαι , φέρε δὴ καὶ τῇ βουλήσει συνδράμωμεν . ἐνταῦθα τοίνυν ἥξεις ἐπὶ τὰ ἐγκώμια ἐκ μεθόδου , ὡς εὐτυχεῖς μὲν οἱ γονεῖς τῆς βλάστης , εὐδαίμων δὲ καὶ ἡ πόλις ἐπὶ σοί · τοὺς μὲν γὰρ εὐφρανεῖς ταῖς ἀρεταῖς , τῆς δὲ προστήσῃ ἐν δικανικαῖς ἀγοραῖς , ἐν ῥητόρων ἀγῶσιν , ἐν πρεσβείαις καὶ λόγων φιλοτιμίαις . ἵνα δὲ σύστασιν λάβῃ ταῦτα , ἐρεῖς ὅτι σύνοιδας ἑαυτῷ δικαιοσύνην καὶ σωφροσύνην καὶ φρόνησιν καὶ ἀνδρείαν καὶ ἀρετὴν ἐκ λόγων , καὶ οὐκ αὐτὸς μόνος , ἀλλὰ καὶ οἱ παιδευταὶ καὶ ὅσοι συνήθεις γεγόνασιν . ἐν οἷς καὶ πράξεις ἐρεῖς πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἀγαθῶν πράξεων ἂν εὐπορῇς · καὶ . ὅτι βασιλεῦσι χρήσιμος ἔσται γνωσθεὶς διὰ τὴν ἀρετήν , καὶ ὅτι καὶ παιδευτηρίων προστήσεται ἴσως , οὐ μέντοι ὡς Ἰσοκράτης ἢ Ισαῖος ἢ Λυσίας ἥ τις τοιοῦτος ὅμοιος ἔσται · ἐρεῖς δὲ ταῦτα , ἐὰν πάνυ πεπαιδευμένον ὄντα λόγων προπέμπῃς τινά · τούτῳ γὰρ ἁρμόσει τὸ τοιοῦτον ἐγκώμιον , ὅτι προστήσεται τυχὸν καὶ λόγων καὶ παιδεύσει νέους · ἐὰν γὰρ τῶν μὴ προσόντων αὐτῷ μνησθῇς , ἅπαντες ἴσασιν , ὅτι τούτων σύνεστιν οὐδὲν αὐτῷ , προσέτι καὶ ἀπίθανος εἶναι δόξεις , καὶ περὶ τῶν ἄλλων λόγων ὕποπτον καταστήσεις σεαυτὸν ἐκ τούτου καὶ προσάντη τὸν ἀκροατὴν τῷ λόγῳ . δεῖ γὰρ τοῖς ὡμολογημένοις πανταχοῦ συντρέχειν . ἐρεῖς δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων ὅτι καὶ ὅτε ἅμιλλαι λόγων ἐπὶ τῶν μουσείων ἦσαν , ἐπῃνεῖτο παρὰ τῶν καθηγεμόνων τῶν ἡλικιωτῶν μᾶλλον . καὶ ὥσπερ Ἔφορος ἐστεφανοῦτο καὶ Θεόπομπος , οἱ μαθηταὶ Ἰσοκράτους , ὡς διαφέροντες τῶν ἄλλων ( καὶ γὰρ Ἰσοκράτης ἀρετῆς προὐτίθει ἀγῶνα τοῖς ἀρίστοις τῶν ἀκροατῶν κατὰ μῆνα στέφανον · ) οὕτω καὶ οὗτος διαφέρων ἐφαίνετο καὶ ἐπαίνων ἠξιοῦτο οὐκ ἐλαττουμένων στεφάνων . ἐπειδὴ δὲ εἰς εὐδαιμονίαν συντελεῖ καὶ σώματος κάλλος , γράψον καὶ τὸν νεανίαν , οἷος μὲν ἰδεῖν , οἷος δʼ ὀφθῆναι . ἐν ᾧ διαγράψεις αὐτοῦ καὶ ἴουλον καὶ ὀφθαλμούς καὶ κόμην καὶ τὰ λοιπά . ἵνα δὲ τὸν λόγον σεμνὸν ποιῇς τὸν περὶ τῆς γραφῆς καὶ τὴν διαβολὴν ἐκφύγῃς τὴν ἐκ τοῦ κάλλους , ἀπέργασαι τὸ ἦθος σεμνότερον , λέγων ὅτι κοσμεῖ δὲ τὸ εἶδος τῇ τῶν ἡθῶν ἐγκρατείᾳ , καὶ τῷ μὴ πολλοῖς ῥᾳδίως ἑαυτὸν ἐκδιδόναι , ἀλλὰ μόνον συνεῖναι τῶν ἀνδρῶν τοῖς ἀρίστοις καὶ λόγοις καὶ βιβλίοις . καιρὸν ἔχεις μετὰ ταῦτα καὶ τὴν πατρίδα ἐπαινέσαι τὴν ἐκείνου , ὅτι λαμπρὰ καὶ ἔνδοξος καὶ οὐ μείων τῶν πολυθρυλήτων , ἐν ᾖ λαμπρὸς ὀφθήσεται ἐν λαμπρᾷ καὶ εὐδαίμονι . εἶτα ἐπὶ τούτοις ἅπασιν ἀξιώσεις αὐτὸνμεμνῆσθαι τῆς πάλαι συνηθείας , τῆς εὐνοίας , τῆς φιλίας , καὶ παραμυθεῖσθαι τὴν ἀπόστασιν μνήμαις καὶ λόγοις , κὰν μὲν πεζεύειν μέλλῃ , διάγραφε τὴν ὁδὸν καὶ τὴν γῆν διʼ ἧς πορεύεται , οἷος μὲν ἔσται , ἐὰν οὕτω τύχῃ διὰ τῆς Θρᾴκης διῖών , ἐπαινούμενος καὶ προπεμπόμενος ἐπὶ τοῖς λόγοις , θαυμαζόμενος δὲ διὰ Λυδίας καὶ Φρυγίας · ἐὰν δὲ διὰ θαλάττης ἀνάγηται , ἐκεῖ σοι μνήμη θαλαττίων ἔσται δαιμόνων , Αἰγυπτίου Πρωτέως , Ἀνθηδονίου Γλαύκου , Νηρέως , προπεμπόντων τε καὶ συνθεόντων τῇ νηΐ , καὶ συνηδομένων δελφίνων τε ἅμα καὶ κητῶν , τῶν μὲν σαινόντων , τῶν δὲ ὑποφευγόντων , ὡς Ποσειδῶνος αὐτοῦ τὴν ναῦν προπέμποντος · ἡ δὲ ναῦς θείτω θεοῖς ἐναλίγκιον ἅνδρα φέρουσα , ἕως ἄν προσαγάγῃς αὐτὸν τοῖς λιμέσι τῷ λόγῳ , καταστρέψεις δὲ εἰς εὐχὴν τὸν λόγον αἰτῶν αὐτῷ παρὰ τῶν θεῶν τὰ κάλλιστα .
Lemmas: διαιρέω δέ ὁ προπεμπτικός οὕτως πως . ὑπόκειμαι δέ ἐγώ νέος συνήθης προπέμπω φίλος , οὐκοῦν ὁ τοιοῦτος ἐνταῦθα ὥσπερ τις πάσχω ὁ ἄτοπος καί ἀπροσδόκητος σχετλιάζω πρός ὁ τύχη ἤ πρός ὁ ἔρως , ὅτι μή συγχωρέω θεσμός φιλία διαμένω βέβαιος , ἀλλά ἄλλοτε ἄλλος πόθος ἐμβάλλω παρασκευάζω ὁ πάλαι συντίθημι καί ὁμολογέω φιλία ἄλυτος διαφυλάσσω πάλιν ἐράω πατρίς , πάλιν γονεύς ἐπιθυμέω , ὥσπερ ἐπιλανθάνομαι ὁ πρός ὁ φίλος αὐτός περί φιλία συντίθημι - κέω · ἤ εἰσέρχομαι πρός ὁ ἀκροατής ὥσπερ πρός τις δικαστής γραφή ἀποφέρω κατά ὁ φίλος , προσποιέω δῆθεν κατά ὁ πρός ὁ ἑταῖρος συνθήκη · καί ἐπάγω πάλιν παρακαλέω ὁ ἀκροατής μή περιοράω παραβαίνω , ἐν ὅς καί ἱστορία λέγω καί παράδειγμα . ἱστορία μέν , ὅτι Θησεύς καί Ἡρακλῆς ἑταῖρος γίγνομαι , καί Διομήδης καί Σθένελος , καί Εὐρύαλος δυσαπάλλακτος ἀλλήλων ἔχω · ἐκ ἄλογος δέ παράδειγμα , ὅτι ἐν ὁ ἀγέλη καί ἵππος καί μόσχος συνάπτω ἀλλήλων συνήθεια καί ὄρνις δυσχερής ἀλλήλων χωρίζω . προέρχομαι δέ ὁ λόγος ὑπομιμνῄσκω , ἐάν οὕτως τυγχάνω , καί ἄσκησις κοινός καί παλαίστρα καί γυμνάσιον ὁ αὐτός . μετά ὁ πρός ὁ ἀκροατής λόγος , ὅς ὥσπερ δικαστής ὑποτίθημι , τρίτος ἐπί οὗτος εἰσάγω πρός ἐποχή δῆθεν καί ὁ ὁ πόλις ἐγκώμιον . οὐδέ οὕτως ὁ ὁ Ἀθηναῖος αἱρέω σύ πόθος , οὐδέ μυστήριον καί τελετή , οὐδέ μουσεῖον καί θέατρον λόγος , οὐδέ παιδευτής φιλοτιμία περί ὁ λόγος , Ἄρειος δέ πάγος καί Λύκειον καί Ἀκαδήμεια καί ἀκρόπολις κάλλος , ὅς διεργάζομαι φιλόπονος ἅμα καί χαρίεις ; ἀνέραστος ἄρα ὡς ἔοικα εἰμί · πῇ δή συνθεσία καί ὅρκιον βαίνω ἐγώ . οἷος γάρ εἰμί ἄρα μεγαλοφρονέω ἐπί φίλος ἐγώ , οἷος δέ τεῖχος δοκέω περιβάλλω ὁ φίλος , νῦν δέ γυμνόω καθά Αἴας ὁ ἀσπίς , οἰκέω τόπος ἐρῆμος καί ἐρημία , ἀπάνθρωπος ἐπικαλέω , ὥσπερ ὁ Τίμων φημί · τίς γάρ δέω ἐγώ συντίθημι φιλία , ἵνα πάλιν καί παραβαίνω ἀνιάομαι ; μακάρω ὁ θηρίον ἐκεῖνος , ὅσος ὁ μονήρης βίος ἔοικα ἀγαπάω . οὗτος , μέν οὖν καί ὁ τοιοῦτος ὁ πρῶτος μέρος ὁ προπεμπτικός ἔχω , καί τοιοῦτος ἦθος ἐνδείκνυμι καί συνήθης καί φίλος ὁ ἐρωτικός λέγω ἐν οὗτος ὁ προπεμπτικός κατά διαίρεσις . ἐπειδάν δέ ἐπί ὁ λείπω μέρος ἔρχομαι ὁ λαλιά , σχετλιάζω πάλιν ὡς βούλομαι πείθω , εἶτα ἀποτυγχάνω , καί ἐπάγω λέγω · οὐκοῦν ἐπειδή δοκέω καί νικάω , φέρω δή καί ὁ βούλησις συντρέχω . ἐνταῦθα τοίνυν ἥκω ἐπί ὁ ἐγκώμιον ἐκ μέθοδος , ὡς εὐτυχής μέν ὁ γονεύς ὁ βλάστη , εὐδαίμων δέ καί ὁ πόλις ἐπί σύ · ὁ μέν γάρ εὐφραίνω ὁ ἀρετή , ὁ δέ προΐστημι ἐν δικανικός ἀγορά , ἐν ῥήτωρ ἀγών , ἐν πρεσβεία καί λόγος φιλοτιμία . ἵνα δέ σύστασις λαμβάνω οὗτος , λέγω ὅτι σύνοιδα ἑαυτοῦ δικαιοσύνη καί σωφροσύνη καί φρόνησις καί ἀνδρεία καί ἀρετή ἐκ λόγος , καί οὐ αὐτός μόνος , ἀλλά καί ὁ παιδευτής καί ὅσος συνήθης γίγνομαι . ἐν ὅς καί πρᾶξις λέγω πρός ἀπόδειξις ὁ ἀγαθός πρᾶξις ἐάν εὐπορέω · καί . ὅτι βασιλεύς χρήσιμος εἰμί γιγνώσκω διά ὁ ἀρετή , καί ὅτι καί παιδευτήριον προΐστημι ἴσως , οὐ μέντοι ὡς Ἰσοκράτης ἤ Ἰσαῖος ἤ Λυσίας ἤ τις τοιοῦτος ὅμοιος εἰμί · λέγω δέ οὗτος , ἐάν πάνυ παιδεύω εἰμί λόγος προπέμπω τις · οὗτος γάρ ἁρμόζω ὁ τοιοῦτος ἐγκώμιον , ὅτι προΐστημι τυγχάνω καί λόγος καί παιδεύω νέος · ἐάν γάρ ὁ μή πρόσειμι αὐτός μιμνῄσκω , ἅπας οἶδα , ὅτι οὗτος σύνειμι οὐδείς αὐτός , προσέτι καί ἀπίθανος εἰμί δοκέω , καί περί ὁ ἄλλος λόγος ὕποπτος καθίστημι σεαυτοῦ ἐκ οὗτος καί προσάντης ὁ ἀκροατής ὁ λόγος . δέω γάρ ὁ ὁμολογέω πανταχοῦ συντρέχω . λέγω δέ καί ἐπί ὁ τοιοῦτος ὅτι καί ὅτε ἅμιλλα λόγος ἐπί ὁ Μούσειος εἰμί , ἐπαινέω παρά ὁ καθηγεμών ὁ ἡλικιώτης μάλα . καί ὥσπερ Ἔφορος στεφανόω καί Θεόπομπος , ὁ μαθητής Ἰσοκράτης , ὡς διαφέρω ὁ ἄλλος ( καί γάρ Ἰσοκράτης ἀρετή προτίθημι ἀγών ὁ ἀγαθός ὁ ἀκροατής κατά μείς στέφανος · ) οὕτως καί οὗτος διαφέρω φαίνω καί ἔπαινος ἀξιόω οὐ ἐλασσόω στέφανος . ἐπειδή δέ εἰς εὐδαιμονία συντελέω καί σῶμα κάλλος , γράφω καί ὁ νεανίας , οἷος μέν ὁράω , οἷος δέ ὁράω . ἐν ὅς διαγράφω αὐτός καί ἴουλος καί ὀφθαλμός καί κόμη καί ὁ λοιπός . ἵνα δέ ὁ λόγος σεμνός ποιέω ὁ περί ὁ γραφή καί ὁ διαβολή ἐκφεύγω ὁ ἐκ ὁ κάλλος , ἀπεργάζομαι ὁ ἦθος σεμνός , λέγω ὅτι κοσμέω δέ ὁ εἶδος ὁ ὁ ἦθος ἐγκράτεια , καί ὁ μή πολύς ῥᾴδιος ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι , ἀλλά μόνος σύνειμι ὁ ἀνήρ ὁ ἀγαθός καί λόγος καί βιβλίον . καιρός ἔχω μετά οὗτος καί ὁ πατρίς ἐπαινέω ὁ ἐκεῖνος , ὅτι λαμπρός καί ἔνδοξος καί οὐ μείων ὁ πολυθρύλητος , ἐν ὅς λαμπρός ὁράω ἐν λαμπρός καί εὐδαίμων . εἶτα ἐπί οὗτος ἅπας ἀξιόω αὐτὸνμεμνῆσθαι ὁ πάλαι συνήθεια , ὁ εὔνοια , ὁ φιλία , καί παραμυθέομαι ὁ ἀπόστασις μνήμη καί λόγος , ἐάν μέν πεζεύω μέλλω , διαγράφω ὁ ὁδός καί ὁ γῆ διά ὅς πορεύω , οἷος μέν εἰμί , ἐάν οὕτως τυγχάνω διά ὁ Θρᾴκη δίειμι , ἐπαινέω καί προπέμπω ἐπί ὁ λόγος , θαυμάζω δέ διά Λυδία καί Φρυγία · ἐάν δέ διά θάλασσα ἀνάγω , ἐκεῖ σύ μνήμη θαλάσσιος εἰμί δαίμων , Αἰγύπτιος Πρωτεύς , Ἀνθηδόνιους Γλαῦκος , Νηρεύς , προπέμπω τε καί συνθέω ὁ ναῦς , καί συνήδομαι δελφίς τε ἅμα καί κήτα , ὁ μέν σαίνω , ὁ δέ ὑποφεύγω , ὡς Ποσειδῶν αὐτός ὁ ναῦς προπέμπω · ὁ δέ ναῦς θέω θεός ἐναλίγκιος ἀνήρ φέρω , ἕως ἄν προσάγω αὐτός ὁ λιμήν ὁ λόγος , καταστρέφω δέ εἰς εὐχή ὁ λόγος αἰτέω αὐτός παρά ὁ θεός ὁ καλός .