menander-rhetoric.peri-e-pideiktikw-n 11.2
Διαιρεθήσεται δὲ ὁ ἐπιτάφιος λόγος , ὁ παθητικός , ὁ ἐπὶ προσφάτῳ τῷ τεθνεῶτι λεγόμενος τοῖς ἐγκωμιαστικοῖς κεφαλαίοις , πανταχοῦ ἐφεξῆς ἑκάστῳ τῶν κεφαλαίων παραμιγνυμένου τοῦ πάθους ἐκ μεταχενιρίσεως οὕτω πως · συνοδύρομαι τῷ γένει τὸ πάθος , ὡς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ θρήνου πόθεν ποιήσομαι ; ἀπὸ τοῦ γένους εἰ βούλεσθε πρῶτον · τοῦτο γὰρ αὐτὸ κρηπὶς τῶν ὅλων . οὐκοῦν ὅτι λαμπρὸς τοῦτο ἐρεῖς , καὶ τῶν ἐν τῇ πόλει μᾶλλον ἐνδοξότατος , ἀλλʼ ὥσπερ λαμπάδα ἡμμένην ἐν τῷ γένει τὸν πεπτωκότα τοῦτον δαίμων ἀπέσβεσε · χρὴ γὰρ τὰ κεφάλαια μὴ καθαρεύειν τῶν θρήνων , ἀλλὰ κἂν γένος λέγῃς , θρηνεῖν κατʼ ἀρχὰς τοῦ γένους τὸν πεπτωκότα , καὶ μεσοῦντος τοῦ γένους καὶ τελευτῶντος , κἂν ἕτερόν τι κεφάλαιον . εἶτα μετὰ τὸ γένος τὰ περὶ τὴν γένεσιν αὐτοῦ ἐρεῖς · ὢ ματαίων μὲν ἐκείνων συμβόλων , ματαίων δὲ ὀνειράτων ἐπʼ ἐκείνῳ φανέντων ὅτε ἐτίκτετο , ὦ δυστυχοῦς μὲν τῆς ἐγεγκούσης , ᾠδἴνος δὲ ἐπὶ τούτοις δυστυχεστέρας · ?? ινε ?? σύμβολα · ὁ δεῖνα δὲ προεφήτευσεν αὐτὰ κάλλιστα , τῶν δὲ οἰκείων καὶ τῶν φίλων εὔελπις ἦν ἕκαστος , ἔθυον δὲ θεοῖς γενεθλίοις , βωμοὶ δὲ ᾑμάττοντο , ἦγε δὲ πανήγυριν ὁ σύμπας οἶκος · δαίμων δέ , ὡς ἔοικεν , ἐπετώθασε τοῖς γινομένοις , παρεδίδοτο δὲ τροφεῦσιν ὁ παῖς · κρείττους εἶχον ἐν τούτῳ τὰς ἐλπίδας οἱ τρέφοντες . ἀλλʼ οἴμοι τῶν κακῶν , καὶ τοίνυν οὗτος ἀνήρπασται . ὁμοίως δὲ καὶ τοῖς λοιποῖς ἐπεξελεύσῃ κεφαλαίοις τοῖς ἐγκωμιαστικοῖς , αὔξων δὲ καὶ τὸν θρῆνον . δεῖ δήπου καὶ ἡπλωμένην ἀπαγγελίαν τῶν θρήνων , ἵνα καὶ ἡ λαμπρότης τῶν προσώπων φαίνηται , ἐπίστρεφε δὲ τὸν ἀκροατὴν αὖθις ἐπὶ τὸν θρῆνον . καὶ ὕλη σοι γινέσθω τὰ ἐγκώμια τῶν θρήνων . ἐγκωμιάσεις δὲ ἀπὸ πάντων τῶν τόπων τῶν ἐγκωμιαστικῶν , γένους , γενέσεως , φύσεως , ἀνατροφῆς , παιδείας , ἐπιτηδευμάτων , τεμεῖς δὲ τὴν φύσιν δίχα , εἴς τε τὸ τοῦ σώματος κάλλος , ὅπερ πρῶτον ἐρεῖς , εἰς τε τὴν τῆς ψυχῆς εὐφυΐαν . πιστώσῃ δὲ τοῦτο διὰ τριῶν κεφαλαίων τῶν ἑξῆς , λέγω δὲ διὰ τῆς ἀνατροφῆς καὶ τῆς παιδείας καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων · ἐργαζόμενος γὰρ αὐτοῦ τὸ ἐγκώμιον διὰ τούτων ἑκάστου ἐρεῖς μὲν τὴν ἀνατροφήν , ὅτι ἐνέφηνε διὰ τούτων τῆς ψυχῆς τὴν εὐφυΐαν ἐπιστρεφόμενος , καὶ ὀξύτητα δευτέραν τιθείς , ταύτην δὲ τὴν εὐφυΐαν , ἐρεῖς δὲ τὴν παιδείαν , ὅτι ἐδείκνυε καὶ ἐπὶ τούτῳ προσχεῖν τῶν ἡλίκων . διὰ δὲ τῶν ἐπιτηδευμάτων πιστώσῃ τὸ κεφάλαιον οὕτως , ὅτι δίκαιον παρεῖχεν ἑαυτόν , φιλάνθρωπον , ὁμιλητικόν , ἥμερον . τὸ δὲ μέγιστον κεφάλαιον τῶν ἐγκωμιαστικῶν εἰσιν αἱ πράξεις , ἅστινας θήσεις μετὰ τὰ ἐπιτηδεύματα · οὐκ ἀφέξῃ δὲ τοῦ καὶ ἐν ἑκάστῃ πράξει θρῆνον ἐπεμβαλεῖν . θήσεις δὲ μετὰ τὰς πράξεις καὶ τὸν ἀπὸ τῆς τύχης τόπον , λέγων ὅτι παρωμάρτησςν αὐτῷ καὶ δεξιά τις τύχη ζῶντι ἐφ᾿ ἅπασι , πλο??ς , παίδων εὐτυχία , φίλων περὶ αὐτὸν ἔρωτες , τιμὴ παρὰ βασιλέων , τιμὴ παρὰ πόλεων . εἶτα τὰς συγκρίσεις μετὰ ταῦτα θήσεις πρὸς ὅλην τὴν ὑπόθεσιν , ὡς κεφάλαιον ἴδιον , οὐκ ἀπεχόμενος οὐδὲ ἐφʼ ἑκάστῳ κεφαλαίῳ συγκρίσεως πρὸς ἐκεῖνο τὸ κεφάλαιον , ὅ λέγεις , παραλαμβάνειν δεῖ . καὶ ἐνταῦθα δὲ προδήλως πρὸς ὅλην τὴν ὑπόθεσιν παραλήψῃ τὴν σύγκρισιν , οἷον ἄνωθεν ἐπιδραμών τὰ κεφάλαια ἐρεῖς , ὅταν τοίνυν ἐξετάσωμεν ταῦτα σύμπαντα περί τινος τῶν ἡμιθέων ἢ τῶν νῦν ἐναρέτων , οὐδενὸς δευτέρῳ τῷδε ταῦτα ἄμεινον ὑπῆρξεν · δεῖ γὰρ καλοῦ καλλίονα ἀποδεικνύναι , ἢ ὅταν ἐνδόξῳ ἐφάμιλλον οἷον ἢ τῷ Ἡρακλέους βίῳ τὸν βίον αὐτοῦ ἢ τῷ Θησέως παραβαλεῖν . ἐπὶ τούτοις πάλιν κεφάλαιον θήσεις τὸν θρῆνον , ὅτι διὰ ταῦτα τοῦτον ὀδύρομαι , ἐργασίαν δούς ἰδιάζουσαν , καθαρεύουσαν λοιπῶν ἐγκωμίων , οἶκτον κινῶν , εἰς δάκρυα συγχέων τούς ἀκούοντας . μετὰ τοῦτο τὸ κεφάλαιον θήσεις κεφάλαιον ἕτερον τὸ παραμυθητικὸν πρὸς ἅπαν τὸ γένος , ὅτι οὐ δεῖ θρηνεῖν · πολιτεύεται γὰρ μετὰ τῶν θεῶν , ἢ τὸ Ἠλύσιον ἔχει πεδίον . ἰδίᾳ δʼ οὖ πάλιν τὰ νοήματα μεριεῖς τῶν κεφαλαίων οὕτως · ἰδίᾳ μὲν πρὸς τοὺς παῖδας , ἰδίᾳ δὲ πρὸς τὴν γυναῖκα , ἐξάρας πρότερον τὸ πρόσωπον τῆς γυναικός , ἵνα μὴ πρὸς φαῦλον καὶ εὐτελὲς διαλέγεσθαι δοκῇς πρόσωπον · ἐπὶ γὰρ τῶν ἀνδρῶν οὐ φέρει ψόγον ὁ λόγος ἄνευ τινὸς προκατασκευῆς λεγόμενος , ἐπὶ δὲ γυναικὸς ἀναγκαίως προκαταλήψῃ τὸν ἀκροατὴν τῆς ἀρετῆς τῆς γυναικός . ἐὰν δὲ νέαν ἄγωσι πάνυ τὴν ἡλικίαν οἱ παῖδες , συμβουλευτικὸν μᾶλλον θήσεις τὸν τόπον , οὐ παραμυθητικόν · οὐ γὰρ αἰσθάνονται τοῦ πάθους · μᾶλλον δὲ οὕτω προσθήσεις τινὰ τῷ παραμυθητικῷ συμβουλὴν καὶ ὑποθήκην πρὸς τὴν γυναῖκα καὶ πρὸς τοὺς παῖδας , εἰ ἄγαν νέοι τυγχάνοιεν ὄντες , τὴν μὲν ζηλοῦν τὰς ἀρχαίας καὶ ἀρίστας τῶν γυναικῶν καὶ ἡρῴνας , τοὺς δὲ παῖδας ζηλοῦν τὰς τοῦ πατρὸς ἀρετάς . εἶτα ἐπαινέσεις τὸ γένος , ὅτι οὐκ ἠμέλησαν τῆς κηδεύσεως οὐδὲ τῆς κατασκευῆς τοῦ μνήματος , εἶτα εὐχὴν πρὸς τῷ τέλει τοῦ λόγου θήσεις εὐχόμενος αὐτοῖς παρὰ τῶν θεῶν ὑπάρξαι τὰ κάλλιστα .
Lemmas: διαιρέω δέ ὁ ἐπιτάφιος λόγος , ὁ παθητικός , ὁ ἐπί πρόσφατος ὁ θνῄσκω λέγω ὁ ἐγκωμιαστικός κεφάλαιος , πανταχοῦ ἐφεξῆς ἕκαστος ὁ κεφάλαιος παραμείγνυμι ὁ πάθος ἐκ μεταχενιρίσεως οὕτως πῶς · συνοδύρομαι ὁ γένος ὁ πάθος , ὡς ὁ ἐπιβολή ὁ θρῆνος πόθεν ποιέω ; ἀπό ὁ γένος εἰ βούλομαι πρῶτος · οὗτος γάρ αὐτός κρηπίς ὁ ὅλος . οὐκοῦν ὅτι λαμπρός οὗτος λέγω , καί ὁ ἐν ὁ πόλις μάλα ἔνδοξος , ἀλλά ὥσπερ λαμπάς ἅπτω ἐν ὁ γένος ὁ πίπτω οὗτος δαίμων ἀποσβέννυμι · χρή γάρ ὁ κεφάλαιος μή καθαρεύω ὁ θρῆνος , ἀλλά ἐάν γένος λέγω , θρηνέω κατά ἀρχή ὁ γένος ὁ πίπτω , καί μεσόω ὁ γένος καί τελευτάω , ἐάν ἕτερος τις κεφάλαιος . εἶτα μετά ὁ γένος ὁ περί ὁ γένεσις αὐτός λέγω · ὦ μάταιος μέν ἐκεῖνος σύμβολος , μάταιος δέ ὄνειρος ἐπί ἐκεῖνος φαίνω ὅτε τίκτω , ὦ δυστυχής μέν ὁ ἐγγίγνομαι , ὠδίς δέ ἐπί οὗτος δυστυχής · ?? ἴς ?? σύμβολον · ὁ δεῖνα δέ προφητεύω αὐτός καλός , ὁ δέ οἰκεῖος καί ὁ φίλος εὔελπις εἰμί ἕκαστος , θύω δέ θεός γενέθλιος , βωμός δέ αἱμάσσω , ἄγω δέ πανήγυρις ὁ σύμπας οἶκος · δαίμων δέ , ὡς ἔοικα , ἐπιτωθάζω ὁ γίγνομαι , παραδίδωμι δέ τροφεύς ὁ παῖς · κρατύς ἔχω ἐν οὗτος ὁ ἐλπίς ὁ τρέφω . ἀλλά οἴμοι ὁ κακός , καί τοίνυν οὗτος ἀναρπάζω . ὅμοιος δέ καί ὁ λοιπός ἐπεξέρχομαι κεφάλαιος ὁ ἐγκωμιαστικός , αὐξάνω δέ καί ὁ θρῆνος . δέω δήπου καί ἁπλόω ἀπαγγελία ὁ θρῆνος , ἵνα καί ὁ λαμπρότης ὁ πρόσωπον φαίνω , ἐπιστρέφω δέ ὁ ἀκροατής αὖθις ἐπί ὁ θρῆνος . καί ὕλη σύ γίγνομαι ὁ ἐγκώμιον ὁ θρῆνος . ἐγκωμιάζω δέ ἀπό πᾶς ὁ τόπος ὁ ἐγκωμιαστικός , γένος , γένεσις , φύσις , ἀνατροφή , παιδεία , ἐπιτήδευμα , τέμνω δέ ὁ φύσις δίχα , εἰς τε ὁ ὁ σῶμα κάλλος , ὅς πρῶτος λέγω , εἰς τε ὁ ὁ ψυχή εὐφυΐα . πιστόω δέ οὗτος διά τρεῖς κεφάλαιος ὁ ἑξῆς , λέγω δέ διά ὁ ἀνατροφή καί ὁ παιδεία καί ὁ ἐπιτήδευμα · ἐργάζομαι γάρ αὐτός ὁ ἐγκώμιον διά οὗτος ἕκαστος λέγω μέν ὁ ἀνατροφή , ὅτι ἐμφαίνω διά οὗτος ὁ ψυχή ὁ εὐφυΐα ἐπιστρέφω , καί ὀξύτης δεύτερος τίθημι , οὗτος δέ ὁ εὐφυΐα , λέγω δέ ὁ παιδεία , ὅτι δείκνυμι καί ἐπί οὗτος προσχέω ὁ ἧλιξ . διά δέ ὁ ἐπιτήδευμα πιστόω ὁ κεφάλαιος οὕτως , ὅτι δίκαιος παρέχω ἑαυτοῦ , φιλάνθρωπος , ὁμιλητικός , ἥμερος . ὁ δέ μέγας κεφάλαιος ὁ ἐγκωμιαστικός εἰμί ὁ πρᾶξις , ὅστις τίθημι μετά ὁ ἐπιτήδευμα · οὐ ἀπέχω δέ ὁ καί ἐν ἕκαστος πρᾶξις θρῆνος ἐπεμβάλλω . τίθημι δέ μετά ὁ πρᾶξις καί ὁ ἀπό ὁ τύχη τόπος , λέγω ὅτι παρωμάρτησςν αὐτός καί δεξιός τις τύχη ζάω ἐπί ἅπας , πλοῦς , παῖς εὐτυχία , φίλος περί αὐτός ἔρως , τιμή παρά βασιλεύς , τιμή παρά πόλις . εἶτα ὁ σύγκρισις μετά οὗτος τίθημι πρός ὅλος ὁ ὑπόθεσις , ὡς κεφάλαιος ἴδιος , οὐ ἀπέχω οὐδέ ἐπί ἕκαστος κεφάλαιος σύγκρισις πρός ἐκεῖνος ὁ κεφάλαιος , ὅς λέγω , παραλαμβάνω δέω . καί ἐνταῦθα δέ πρόδηλος πρός ὅλος ὁ ὑπόθεσις παραλαμβάνω ὁ σύγκρισις , οἷος ἄνωθεν ἐπιτρέχω ὁ κεφάλαιος λέγω , ὅταν τοίνυν ἐξετάζω οὗτος σύμπας περί τις ὁ ἡμίθεος ἤ ὁ νῦν ἐνάρετος , οὐδείς δεύτερος ὅδε οὗτος ἀγαθός ὑπάρχω · δέω γάρ καλός καλός ἀποδείκνυμι , ἤ ὅταν ἔνδοξος ἐφάμιλλος οἷος ἤ ὁ Ἡρακλῆς βίος ὁ βίος αὐτός ἤ ὁ Θησεύς παραβάλλω . ἐπί οὗτος πάλιν κεφάλαιος τίθημι ὁ θρῆνος , ὅτι διά οὗτος οὗτος ὀδύρομαι , ἐργασία δίδωμι ἰδιάζω , καθαρεύω λοιπός ἐγκώμιον , οἶκτος κινέω , εἰς δάκρυον συγχέω ὁ ἀκούω . μετά οὗτος ὁ κεφάλαιος τίθημι κεφάλαιος ἕτερος ὁ παραμυθητικός πρός ἅπας ὁ γένος , ὅτι οὐ δέω θρηνέω · πολιτεύω γάρ μετά ὁ θεός , ἤ ὁ Ἠλύσιος ἔχω πεδίον . ἴδιος δέ ὅς πάλιν ὁ νόημα μερίζω ὁ κεφάλαιος οὕτως · ἴδιος μέν πρός ὁ παῖς , ἴδιος δέ πρός ὁ γυνή , ἐξαίρω πρότερος ὁ πρόσωπον ὁ γυνή , ἵνα μή πρός φαῦλος καί εὐτελής διαλέγω δοκέω πρόσωπον · ἐπί γάρ ὁ ἀνήρ οὐ φέρω ψόγος ὁ λόγος ἄνευ τις προκατασκευή λέγω , ἐπί δέ γυνή ἀναγκαῖος προκαταλαμβάνω ὁ ἀκροατής ὁ ἀρετή ὁ γυνή . ἐάν δέ νέος ἄγω πάνυ ὁ ἡλικία ὁ παῖς , συμβουλευτικός μάλα τίθημι ὁ τόπος , οὐ παραμυθητικός · οὐ γάρ αἰσθάνομαι ὁ πάθος · μάλα δέ οὕτως προστίθημι τις ὁ παραμυθητικός συμβουλή καί ὑποθήκη πρός ὁ γυνή καί πρός ὁ παῖς , εἰ ἄγαν νέος τυγχάνω εἰμί , ὁ μέν ζηλόω ὁ ἀρχαῖος καί ἀγαθός ὁ γυνή καί ἡρωΐνη , ὁ δέ παῖς ζηλόω ὁ ὁ πατήρ ἀρετή . εἶτα ἐπαινέω ὁ γένος , ὅτι οὐ ἀμελέω ὁ κήδευσις οὐδέ ὁ κατασκευή ὁ μνῆμα , εἶτα εὐχή πρός ὁ τέλος ὁ λόγος τίθημι εὔχομαι αὐτός παρά ὁ θεός ὑπάρχω ὁ καλός .