menander-rhetoric.diai-resis-tw-n-e-pideiktikw-n-olim-sub-auctore-genethlio 2.1
Ἔπαινος μὲν χώρας , ὡς ἀνωτάτω διελέσθαι , διττός , ἢ κατὰ φύσιν ἢ κατὰ θέσιν . ἢ γὰρ πῶς κεῖται ἐξετάσαντες ἀξίαν αὐτὴν ἐπαίνου ἀποφαίνομεν , ἢ ὅπως πέφυκε . θέσιν τοίνυν χώρας δοκιμάζομέν τε καὶ κρίνομεν ὅπως κεῖται πρὸς γῆν , ἢ πρὸς θάλατταν , ἢ πρὸς οὐρανόν · πρὸς μὲν γῆν , εἰ μεσόγειος εἴη καὶ πλέον ἢ ἔλαττον θαλάττης ἀπέχουσα , ἢ ἐπιθαλαττίδιος καὶ πρὸς αἰγιαλούς · πρὸς δὲ θάλατταν , εἰ νῆσος ἢ νήσῳ ἐοικυῖα · πρὸς δὲ οὐρανόν , εἰ ἐν δυσμαῖς , ἢ ἐν ἀνατολαῖς . · ἢ ἐν μεσημβρίᾳ , ἢ ἐν ἄρκτῳ , ἢ ἐν τῷ μέσῳ τούτων . ἤδη δέ τινες καὶ κατʼ αὐτούς τούς ἀστέρας τὴν θέσιν ὡρίσαντο , ὥσπερ οἱ ποιηταί , ὑπὸ Πλειάδας ἢ Ὑάδας , ἡ ὑπὸ Ἀρκτοῦρον ἀνίσχοντα , ἢ ὑπὸ Ἕσπερον . κατὰ γὰρ τοὺς τρεῖς κανόνας θέσιν χώρας δοκιμάζομεν · ἐν γὰρ τῷ περὶ οὐρανοῦ καὶ τὸ τῶν ὡρῶν συνείληπται . τὴν δὲ φύσιν τῆς χώρας δοκιμάζομεν πάσης ἐκ τῶν ἓξ τόπων τούτων , ἢ γὰρ ὀρεινή τίς ἐστιν ἢ πεδινή , ἢ ξηρὰ καὶ ἄνυδρος ἢ λιπαρὰ καὶ εὔυδρος , καὶ εὔφορος καὶ ἢ πολύφορος ἢ ἄφορος καὶ δύσφορος . ἀπὸ γὰρ τούτων χώρας ἀρετὴν καὶ κακίαν διαγινώσκομεν . ἵνα δέ σοι τῶν θεωρημάτων τούτων ἀπάντων παραδείγματα ὑπάρχῃ , ἑκάστου ἐκθήσομαι δύο , εἰπὼν πρότερον , πρὸς ἃ τὰ κεφάλαια ἀνάγοντας ἐπαινεῖν δεῖ , πρὸς ἡδονὴν ἢ πρὸς ὠφέλειαν · πρὸς γὰρ ταῦτα τὰ κεφάλαια ὁρῶντα δεῖ τοὺς περὶ χώραν ἐπαίνους ποιεῖσθαι . οἷον εἰ μεσόγειον ἐπαινοίης , πρὸς μὲν ἡδονήν , ἡ τῶν ἀπὸ τῆς ἠπείρου ἀγαθῶν βεβαίως ἀπόλαυσις καὶ τέρψις γίνεται ὀρῶν πεδία περιλαμβανόντων , καὶ τῶν πεδίων ληΐοις κατεστεμμένων . πρὸς δὲ ὠφέλειαν , διότι οἱ καρποὶ οἱ γνησιώτεροι ἀπὸ τῆς γῆς ἅτʼ οὐ κλυζομένης καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θαλάττης ταραχῶν ἀπεχούσης . εἰ δὲ ἐπιθαλάττιον ἐπαινοίης , ὅτι ὅσα καὶ ἐν γῇ καὶ ἐν θαλάττῃ ἡδέα καὶ ὠφέλιμα , συνείληφεν ἡ χώρα . εἰ δὲ νῆσον ἐπαινοίης , καὶ πρὸς ἡδονὴν καὶ πρὸς ὠφέλειαν , ὥσπερ Ἀριστείδης ἐν τῷ Νησιωτικῷ . εἰ δὲ νήσῳ ἐοικυῖαν , ἅ τε περὶ Τύρου Ἀριστόβουλος ἱστόρησε καὶ περὶ Κυθαλάττιον ζέκου Ἀριστείδης ἐν τῷ πρὸς Κυζικηνούς , καὶ Ξενοφῶν ἐν τοῖς πόροις περὶ τῆς Ἀττικῆς . καὶ μὴν εἰ μὲν ἀνατολικὴ εἴη , ὅτι πρώτη αὕτη ἡλίῳ ἐντυγχάνει , καὶ ἡγεμών ἐστι φωτὸς ἄλλοις , εἰ δὲ δυτικὴ εἴη , ὅτι ὥσπερ κορωνὶς ἐπίκειται , παραπέμπουσα τὸν θεόν · εἰ δὲ μεσημβρινή , ὅτι ὥσπερ ἐπὶ παρατάξεως τοῦ οὐρανοῦ τὸ μέσον κατείληφεν · εἰ δὲ ἀρκτική , ὅτι τὸ ὑψηλότατον τῆς γῆς καὶ ὑπόβορρον ὥσπερ ἀκρόπολις κατέχει · εἰ δὲ τὸ μεσαίτατον , ὃ δὴ περὶ τῆς Ἀττικῆς καὶ τῆς Ἑλλάδος λέγουσιν , ὅτι περὶ αὐτὴν ἡ πᾶσα γῆ κυκλεῖται , καὶ χώρα ἐστὶν εὔκαρπος . ἔτι τοίνυν εἰ μὲν ὀρεινὴ εἴη , ὅτι ἀνδρὶ ἐρρωμένῳ ἔοικε νεύροις διειλημμένῳ · εἰ δὲ πεδινή , ὅτι εὔτακτός ἐστι καὶ οὐκ ἀνώμαλος οὐδʼ ὀστώδης . καὶ μὴν εἰ μὲν ξηρὰ καὶ ἄνυδρος , ὡς διάπυρός ἐστι κατὰ τὸν περὶ τοῦ αἰθέρος λόγον καὶ τοῦ οὐρανοῦ · πυρώδης γὰρ ὁ οὐρανὸς καὶ ἐπίξηρος · εἰ δὲ λιπαρὰ καὶ εὔυδρος , καὶ πρὸς τὴν ἡδονὴν καὶ πρὸς τὴν ὠφέλειαν εὐφυής . καὶ εἰ μὲν πάμφορος , ὅτι γυναικὶ εὔπαιδι ἔοικεν · εἰ δὲ ἄφορός τε καὶ δύσφορος , ὅτι φιλοσοφεῖν τε καὶ καρτερεῖν διδάσκουσα . Ἐκεῖνό γε μὴν ἰστέον , ὅτι τῶν ἐγκωμίων τὰ μέν ἐστιν ἔνδοξα , τὰ δὲ ἄδοξα , τὰ δὲ ἀμφίδοξα , τὰ δὲ παράδοξα . ἔνδοξα μὲν τὰ περὶ ἀγαθῶν ὁμολογουμένων , οἷον θεοῦ ἢ ἄλλου τινὸς ἀγαθοῦ φανεροῦ · ἄδοξα δὲ τὰ περὶ δαιμόνων καὶ κακοῦ φανεροῦ · ἀμφίδοξα δὲ ὅσα πῆ μὲν ἔνδοξά ἐστι , πῆ δὲ ἄδοξα , ὃ ἐν τοῖς Παναθηναῖκοῖς εὑρίσκεται καὶ Ἰσοκράτους καὶ Ἀριστείδου · τὰ μὲν γάρ ἐστιν ἐπαινετά , τὰ δὲ ψεκτά , ὑπὲρ ὧν ἀπολογοῦνται . παράδοξα δὲ οἷον Ἀλκιδάμαντος τὸ τοῦ Θανάτου ἐγκώμιον , ἢ τὸ τῆς Πενίας ἢ τοῦ Πρωτέως τοῦ κυνός . ἐνέταξα δὲ τὸ θεώρημα , ἐπειδὴ ἀφόρους καὶ δυσφόρους χώρας , καὶ τὰς ἀνύδρους καὶ ψαμμώδεις , ὅπως ἐπαινεῖν χρὴ ὑπέδειξα . ὅτι γὰρ τῶν τοιούτων καὶ παραδόξων καὶ ἀπολογίαν ἐξευρίσκειν ἐστίν , εἰς ἐγκώμιον ἐξαρκεῖ . χώρας μὲν ἀπὸ τούτων ἐγκωμιαστέον , πόλεις δὲ ἐξ ὧν δεῖ ἐπαινεῖν , μετὰ ταῦτα ὑποδεικτέον , ἵνα ἡμῖν καθʼ ὁρμὴν προΐῃ τὸ σύνταγμα .
Lemmas: ἔπαινος μέν χώρα , ὡς ἄνω διαιρέω , δισσός , ἤ κατά φύσις ἤ κατά θέσις . ἤ γάρ πῶς κεῖμαι ἐξετάζω ἀξία αὐτός ἔπαινος ἀποφαίνω , ἤ ὅπως φύω . θέσις τοίνυν χώρα δοκιμάζω τε καί κρίνω ὅπως κεῖμαι πρός γῆ , ἤ πρός θάλασσα , ἤ πρός οὐρανός · πρός μέν γῆ , εἰ μεσόγαιος εἰμί καί πολύς ἤ ἐλαχύς θάλασσα ἀπέχω , ἤ ἐπιθαλασσίδιος καί πρός αἰγιαλός · πρός δέ θάλασσα , εἰ νῆσος ἤ νῆσος ἔοικα · πρός δέ οὐρανός , εἰ ἐν δυσμή , ἤ ἐν ἀνατολή . · ἤ ἐν μεσημβρία , ἤ ἐν ἄρκτος , ἤ ἐν ὁ μέσος οὗτος . ἤδη δέ τις καί κατά αὐτός ὁ ἀστήρ ὁ θέσις ὁρίζω , ὥσπερ ὁ ποιητής , ὑπό Πλειάδες ἤ Ὑάδες , ἤ ὑπό Ἀρκτοῦρος ἀνίσχω , ἤ ὑπό Ἕσπερος . κατά γάρ ὁ τρεῖς κανών θέσις χώρα δοκιμάζω · ἐν γάρ ὁ περί οὐρανός καί ὁ ὁ ὥρα συλλαμβάνω . ὁ δέ φύσις ὁ χώρα δοκιμάζω πᾶς ἐκ ὁ ἕξ τόπος οὗτος , ἤ γάρ ὀρεινός τις εἰμί ἤ πεδινός , ἤ ξηρός καί ἄνυδρος ἤ λιπαρός καί εὔυδρος , καί εὔφορος καί ἤ πολυφόρος ἤ ἄφορος καί δύσφορος . ἀπό γάρ οὗτος χώρα ἀρετή καί κακία διαγιγνώσκω . ἵνα δέ σύ ὁ θεώρημα οὗτος ἅπας παράδειγμα ὑπάρχω , ἕκαστος ἐκτίθημι δύο , λέγω πρότερος , πρός ὅς ὁ κεφάλαιος ἀνάγω ἐπαινέω δέω , πρός ἡδονή ἤ πρός ὠφέλεια · πρός γάρ οὗτος ὁ κεφάλαιος ὁράω δέω ὁ περί χώρα ἔπαινος ποιέω . οἷον εἰ μεσόγαιος ἐπαινέω , πρός μέν ἡδονή , ὁ ὁ ἀπό ὁ ἤπειρος ἀγαθός βέβαιος ἀπόλαυσις καί τέρψις γίγνομαι ὄρος πεδίον περιλαμβάνω , καί ὁ πεδίον λήϊον καταστέφω . πρός δέ ὠφέλεια , διότι ὁ καρπός ὁ γνήσιος ἀπό ὁ γῆ ἅτε οὐ κλύζω καί ὁ ἀπό ὁ θάλασσα ταραχή ἀπέχω . εἰ δέ ἐπιθαλάσσιος ἐπαινέω , ὅτι ὅσος καί ἐν γῆ καί ἐν θάλασσα ἡδύς καί ὠφέλιμος , συλλαμβάνω ὁ χώρα . εἰ δέ νῆσος ἐπαινέω , καί πρός ἡδονή καί πρός ὠφέλεια , ὥσπερ Ἀριστείδης ἐν ὁ Νησιωτικός . εἰ δέ νῆσος ἔοικα , ὅς τε περί Τύρος Ἀριστόβουλος ἱστορέω καί περί κυθαλασσιος Ζέκου Ἀριστείδης ἐν ὁ πρός Κυζικηνός , καί Ξενοφῶν ἐν ὁ Πόρος περί ὁ Ἀττική . καί μήν εἰ μέν ἀνατολικός εἰμί , ὅτι πρῶτος οὗτος ἥλιος ἐντυγχάνω , καί ἡγεμών εἰμί φώς ἄλλος , εἰ δέ δυτικός εἰμί , ὅτι ὥσπερ κορωνίς ἐπίκειμαι , παραπέμπω ὁ θεός · εἰ δέ μεσημβρινός , ὅτι ὥσπερ ἐπί παράταξις ὁ οὐρανός ὁ μέσος καταλαμβάνω · εἰ δέ ἀρκτικός , ὅτι ὁ ὑψηλός ὁ γῆ καί ὑπόβορρος ὥσπερ ἀκρόπολις κατέχω · εἰ δέ ὁ μέσος , ὅς δή περί ὁ Ἀττική καί ὁ Ἑλλάς λέγω , ὅτι περί αὐτός ὁ πᾶς γῆ κυκλέω , καί χώρα εἰμί εὔκαρπος . ἔτι τοίνυν εἰ μέν ὀρεινός εἰμί , ὅτι ἀνήρ ῥώννυμι ἔοικα νεῦρον διαλαμβάνω · εἰ δέ πεδινός , ὅτι εὔτακτος εἰμί καί οὐ ἀνώμαλος οὐδέ ὀστώδης . καί μήν εἰ μέν ξηρός καί ἄνυδρος , ὡς διάπυρος εἰμί κατά ὁ περί ὁ αἰθήρ λόγος καί ὁ οὐρανός · πυρώδης γάρ ὁ οὐρανός καί ἐπίξηρος · εἰ δέ λιπαρός καί εὔυδρος , καί πρός ὁ ἡδονή καί πρός ὁ ὠφέλεια εὐφυής . καί εἰ μέν πάμφορος , ὅτι γυνή εὔπαις ἔοικα · εἰ δέ ἄφορος τε καί δύσφορος , ὅτι φιλοσοφέω τε καί καρτερέω διδάσκω . ἐκεῖνος γε μήν οἶδα , ὅτι ὁ ἐγκώμιον ὁ μέν εἰμί ἔνδοξος , ὁ δέ ἄδοξος , ὁ δέ ἀμφίδοξος , ὁ δέ παράδοξος . ἔνδοξος μέν ὁ περί ἀγαθός ὁμολογέω , οἷος θεός ἤ ἄλλος τις ἀγαθός φανερός · ἄδοξος δέ ὁ περί δαίμων καί κακός φανερός · ἀμφίδοξος δέ ὅσος πῇ μέν ἔνδοξος εἰμί , πῇ δέ ἄδοξος , ὅς ἐν ὁ Παναθηναικός εὑρίσκω καί Ἰσοκράτης καί Ἀριστείδης · ὁ μέν γάρ εἰμί ἐπαινετός , ὁ δέ ψεκτός , ὑπέρ ὅς ἀπολογέομαι . παράδοξος δέ οἷος Ἀλκιδάμας ὁ ὁ Θάνατος ἐγκώμιον , ἤ ὁ ὁ Πενία ἤ ὁ Πρωτεύς ὁ κύων . ἐντάσσω δέ ὁ θεώρημα , ἐπειδή ἄφορος καί δύσφορος χώρα , καί ὁ ἄνυδρος καί ψαμμώδης , ὅπως ἐπαινέω χρή ὑποδείκνυμι . ὅτι γάρ ὁ τοιοῦτος καί παράδοξος καί ἀπολογία ἐξευρίσκω εἰμί , εἰς ἐγκώμιον ἐξαρκέω . χώρα μέν ἀπό οὗτος ἐγκωμιαστέον , πόλις δέ ἐκ ὅς δέω ἐπαινέω , μετά οὗτος ὑποδείκνυμι , ἵνα ἐγώ κατά ὁρμή προίημι ὁ σύνταγμα .