menander-rhetoric.diai-resis-tw-n-e-pideiktikw-n-olim-sub-auctore-genethlio 2.3
Δεύτερος δʼ ἂν εἴη τόπος ὁ τοῦ γένους καλούμενος , διαιρεῖται δὲ εἰς οἰκιστάς , εἰς τοὺς οἰκήσαντας , εἰς τὸν χρόνον , εἰς τὰς μεταβολάς , εἰς τὰς αἰτίας , ἀφʼ ὧν αἱ πόλεις οἰκοῦνται . τούτων δʼ οὐ ἕκαστον πολλαχῆ διαιρετέον , οἷον εὐθύς εἴ τις οἰκιστής , ζητοῦμεν , εἰ θεός , εἰ ἥρως , εἰ ἄνθρωπος , καὶ πάλιν κατὰ τύχας στρατηγὸς ἢ βασιλεύς ἢ ἰδιώτης . ἐὰν τοίνυν θεὸς ᾖ , μέγιστον τὸ ἐγκώμιον , ὥσπερ ἐπʼ ἐνίων λέγεται , ὡς περὶ Ἑρμουπόλεως καὶ Ἡλιουπόλεως καὶ τῶν τοιούτων . ἐὰν δὲ ἡμιθέων καὶ ἡρώων καὶ μετὰ ταῦτα θεὸς γενόμενος , ἔλαττον μὲν τὸ ἐγκώμιον , ἔνδοξον δὲ καὶ οὕτως , ὥσπερ ἐφʼ Ἡρακλείας τῆς πόλεως , καὶ ὅσας ἢ Σαρπηδών ἢ Μίνως ᾤκισαν , ἢ ἄλλοι ἥρωες . ἐὰν δὲ ἄνθρωπος , ἐὰν μὲν ᾖ στρατηγὸς ἢ βασιλεύς , ἔνδοξον , ἐὰν δὲ ἰδιώτης , ἄδοξον καὶ οὐκ ἐπιφανές . χρὴ οὖν , ὅτε τὸ περὶ τῶν οἰκιστῶν ἡμῖν διῄρηται , ἐκεῖνο τὸ θεώρημα κατὰ πάσης τῆς διαιρέσεως εἰδέναι , . ὡς εἰ μὲν ἔνδοξος εἴη ὁ κατοικίσας , τά τε ἄλλα αὐτοῦ ἐγκωμιαστέον ἐν βραχυτάτοις , καὶ ὅτι τὴν πόλιν ᾥκισεν , ἣν ἂν ἐπαινῶμεν . ἐὰν δὲ ἄδοξος ᾖ , ἡ διαδοχὴ ἄδοξος γίνεται ἢ τῷ αἰσφρὰν ἔχειν δόξαν , ἢ τῷ μηδʼ ὅλως ἔχειν . ἐὰν μὲν τοίνυν μηδʼ ὅλως ἔχῃ , φατέον μόνον , ὅτι ἀπὸ τῆς κτίσεως τῆς πόλεως , ὥσπερ ἐξαρκοῦν , ἠξίωσε γνωρίζεσθαι · εἰ δὲ φαύλην δόξαν εἰληφώς , ὅτι ἀπολογίαν ταύτην ἱκανὴν ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἐξεῦρεν . ἀπὸ μὲν τῆς τομῆς ταύτης τὸν οἰκιστὴν γνωριοῦμεν . Τούς δὲ οἰκήσαντας διαιρήσομεν μιᾷ μὲν τομῇ Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων , δευτέρᾳ δὲ βαρβάρων μὲν τῶν ἀρχαιοτάτων , ὥσπερ Φρυγῶν , ἢ βασιλικωτάτων , ὥσπερ Λυδῶν ἢ Μήδων ἢ Περσῶν ἢ Αἰθιόπων ἢ Σκυθῶν . καὶ ὅλως δήλη ἐστὶν ἡ ὁδὸς τῷ προιόντι κατὰ τὸ ἀποδοθὲν θεώρημα . δεῖ γὰρ ἀποφαίνειν τὰ οἰκήσαντα γένη τὴν βάρβαρον πόλιν , ἣν ἂν ἐπαινέσῃς , ἢ πρεσβύτατα ἢ σοφώτατα ἢ ἀρχικώτατα ἢ ὅλως ἀρετήν τινα σχόντα , ἢ μίαν , ἢ πολλάς , πάσας , ᾖ μάλιστα . Ἑλλήνων δʼ αὖ τῶν εὐγενεστάτων νομιζομένων γενῶν γένη τὰ ἀνωτάτω καὶ γνωριμώτατα τρία , τὸ Δωριέων , Αἰολέων , Ἰώνων . τὸ μὲν τοίνυν Αἰολέων πολὺ ἰσχυρότατον , τὸ δὲ Δωριέων ἀνδρικώτατον , τὸ δὲ Ἰώνων ἐλλογιμώτατον . χρὴ οὖν ἀποφαίνειν τὴν Ἑλληνίδα πόλιν ἐκ τούτων οὖσαν τῶν γενῶν . καὶ οὕτως μὲν τὰ γένη τῶν ἐνοικούντων διαγνωσόμεθα , καὶ τούς ἐπαόνους , οὓς ἂν περὶ τῶν γενῶν εἴπωμεν , νομιοῦμεν προσήκειν τοῖς οἰκήσασιν , ὥσπερ εἰ λέγοιμεν , ὅτι ἡ Σμύρνα ἢ Ἔφεσος τοῦ ἐλλογιμωτάτου μέρους ἐστίν , ἢ τῶν ἐν Κρήτῃ πόλεων πολλαὶ καὶ Ῥόδος τοῦ ἀνδρικωτάτου · Δωρικαὶ γάρ εἰσι , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . Τρίτον ἔφαμεν τοῦ γένους εἶναι τὸν χρόνον , τρισὶν ὅροις · ἢ τῶν παλαιοτάτων , ὅταν ἢ πρὸ ἄστρων ἢ μετὰ τῶν ἄστρων φάσκωμεν , ἢ πρὸ κατακλυσμοῦ ἢ μετὰκατακλυσμὸν φάσκωμεν οἰκισθῆναι ἢ πόλιν ἢ χώραν , ὥσπερ Ἀθηναῖοι μεθʼ ἡλίου γενέσθαι φασίν , Ἀρκάδες δὲ πρὸ σελήνης , Δελφοὶ δὲ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν εὐθύς . διαστήματα γὰρ καὶ ὥσπερ ἀρχαὶ αὗται τοῦ αἰῶνος . ἢ μέσῳ ὅρῳ λογιούμεθα , οἷον ὅτ ἤνθησεν ἡ Ἑλλὰς ἡ Περσῶν δύναμις ἢ Ἀσσυρίων ἢ Μήδων , ὥσπερ Συρακοῦσαι καὶ ἔνιαι τῶν ἐν Ἰωνίᾳ πόλεων καὶ πλεῖσται τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς βαρβάρου . τῶν δὲ ἐσχάτων καὶ νεωτάτων αἱ ἐπὶ Ῥωμαίων · ὅσαι γὰρ νεώταται πόλεις , παρὰ τούτων ἐκτίσθησαν . ἐὰν μὲν τοίνυν ἀρχαιοτάτη ἡ πόλις ᾖ , φήσεις τὸ πρεσβύτατον τιμιώτατον εἶναι , καὶ ὅτι αἰώνιός ἐστιν ἡ πόλις , ὥσπερ οἱ θεοί . ἐὰν δὲ τοῦ μέσου ὅρου , ὅτι ὅθ’ ὑπορρεῖ καὶ γεγήρακεν , ὥστε πεπονηκέναι , οὕτε νεωστὶ ἀνέστηκεν . ἐὰν δὲ νεωτέρα ᾖ , ὅτι ἀνθεῖ καθάπερ κόρη ἀκμάζουσα , καὶ ὅτι μετὰ πλειόνων καὶ βελτιόνων ἐλπίδων οἰκεῖται . χρὴ δὲ τὰς νεωτέρας μηδὲν ἐλαττουμένας σεμνότητι τῶν παλαιοτέρων δεικνύειν , τὰς δὲ ἀπὸ τοῦ μέσου ὅρου πρὸς ἀμφορων αὐτάρκεις . τοσαῦτα καὶ περὶ χρόνου τῶν πόλεων δεδόσθω . Τέταρτος τόπος ὁ τῶν μεταβολῶν , διαιρεῖται δὲ κατὰ τάδε · ἢ γὰρ ἀπῳκίσθη , ἢ συνῳκίσθη , ἢ μετῳκίσθη , ἢ ἐπηυξήθη , ἢ ὅλως οὐκ οὖσα πρότερον ἐπῳκίσθη . ἀπῳκίσθη μέν , ὥσπερ αἱ πλεῖσται τῶν Ἑλληνίδων , αἱ ἐν Ἰωνίᾳ , αἰ ἐν Ἑλλησπόντῳ , αἱ νῆσοι · συνῳκίσθη δέ , ὥσπερ Μεγάλη πόλις ἐν Ἀρκαδίᾳ · μετῳκίσθη δέ , ὥσπερ περὶ Σμύρνης Ἀριστείδης , φησὶ γὰρ αὐτὴν τρὶς ἀλλάξαι τὸν τόπον · ἐπηυξήθη δέ , ὥσπερ ὅσας πρότερον κώμας οὔσας πόλεις πεποιήκασι βασιλεῖς · ἐπῳκίσθησαν δέ , ὅσας πρότερον οὐδ’ οὔσας ὅλως πόλεις τινὲς ἀπέφηναν . Μεταβολὴ δὲ παρὰ ταύτας ἁπάσας γίνεται , ἐπʼ ἐνίων πολλάκις περὶ τὸ ὄνομα · τὴν γὰρ αὐτὴν πόλιν ἢ χώραν ποτὲ μὲν Κραναήν , ποτὲ δὲ Κεκροπίαν , ποτὲ δὲ Ακτήν , ποτὲ δὲ Αττικήν , ποτὲ δὲ Αθήνὰς κεκλήκασι · καὶ Πελοπόννησον ποτὲ μὲν Πελασγίαν , ποτὲ δὲ Ἀπίαν , ποτὲ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον . ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον τῆς μεταβολῆς εἶδος οὐκ ἔχει πρόφασιν ἐπαίνου , πλὴν εἴ τις τοὺς ἄνδρας ἐπαινοίη ἢ θεούς , ἀφʼ ὦν αἱ πόλεις ὀνομάζονται . ὅπως δὲ τῶν μεταβολῶν ἕκαστον εἶδος ἐπαινεσόμεθα , διδάξω . ἐὰν μὲν ἀποικίαν , ὅτι ἀπὸ . μεγίστης πόλεως ἀπῴκησαν καὶ ἐνδοξοτάτης , ὅτι ἀπῴκισται ἐνδόξως , ὅτι δυνάμει κατέσχε τὸν τόπον , ὅτι κατὰ φιλίαν ἀπῳκίσθησαν , οὐχὶ στάσει καὶ πολέμοις ἐκπεσόντες , καὶ ὅλως ὑποδέδεικταί σοι πρὸς ἃ χρὴ βλέπειν κὰν τοῖς τῶν ἀπῳκισμιένων πόλεων ἐπαίνοις . εἰ δὲ συνῳκισμένην πόλιν ἐπαινοίης , καὶ τὰ μέρη αὐτὰ καθʼ ἑαυτὰ μέγιστα ἀποφανεῖς · ὅσῳ γὰρ ἂν μειζόνως αὐτὰ ἐπαινοίης , μειζόνως τὴν συνῳκισμένην πόλιν ἐγκωμιάσεις , τὴν δὲ πρόφασιν τοῦ συνοικισμοῦ ἐξετά - σεις καὶ τούς συνοικήσαντας , οἵτινες ἦσαν , καὶ πάλιν ἠ τούτων ἰδέα σοι ἐπιδέδεικται . εἰ δὲ μετῳκισμένη εἴη ἡ πόλις , δεῖ σε δεικνύναι , ὅτι οὐ κατὰ συμφοράς , ἀλλὰ πρὸς κάλλος μεταβαλοῦσα τὸν τόπον , ὅτι μετοικιζομένη μείζων καὶ καλλίων ἐγένετο , καὶ περιεργάσῃ , εἴτε ἅπαξ εἴτε πολλάκις · κἂν μὲν ἅπαξ δίς , ἔκτυπα αὐτῆς πρότερον καταθέσθαι · εἰ δὲ πολλάκις , ὅτι κινουμένῃ καὶ βαδιζούσῃ ἔοικεν ἡ πόλις . καὶ τῶν μετοικισμῶν τὰς αἰτίας , εἰ μὲν εἴησαν φαῦλαι , συγκρύψεις ὡς δυνατόν , οἷον σεισμοὺς ἢ πορθήσεις ἢ λοιμούς ἢ τὰ τοιαῦτα · εἰ δʼ εἴησαν ἀγαθαί , ἐγκωμιάσεις καὶ ἀπὸ τούτων , οἷά σοι περὶ τούτων ἀποδέδεικται . εἰ δʼ ἐπηυξημένη ἡ πόλις εἴη , οὐ χαλεπὸν συνιδεῖν , ἀφʼ ὧν ἄν τις ἐγκωμιάζοι . ὥσπερ γὰρ σῶμα αὐξανόμενον , τῷ χρόνῳ φήσεις προεληλυθέ - ναι αὐτὴν εἰς μέγεθος , καὶ διὰ τοῦτο προσδοκᾶν αὐτὴν καὶ ἔτι μᾶλλον προελεύσεσθαι . εἰ δʼ ἡ πόλις , ἣν ἐπαινεῖς , ἅμα οἰκοδομηθεῖσα καὶ πόλις ἦν γενομένη , τὸ ἐκ διαφορᾶς πρὸς τὰς ἐκ κωμῶν μεταβαλούσας πολλὰς ἄν σοι παράσχοι προφάσεις ἐπαίνων , ὅτι , ὥσπερ ἔνιοι ἅμα τῷ τεχθῆναι ἐν ἀξιώματί εἰσι , καὶ οὐ πρότερον δοῦλοι , εἶτα ἐλεύθεροι , οὐδὲ πρότερον ἰδιῶται , εἶτα ἄρχοντες , οὕτως αἰ τοιαῦται πόλεις . καὶ αὕτη ἡ περὶ ταῦτα μέθοδος . εἰ δʼ ἐκ κώμης εἴη μεταβεβληκυῖα , ὅτι , ὥσπερ ἐν στρατοπέδῳ οὗτος ἄριστος στρατηγός , ὅστις χιλίαρχος πρότερον ἐγένετο , καὶ χιλίαρχος ὅστις λοχαγός , καὶ λοχαγὸς ὅστις στρατιώτης , οὕτω καὶ πόλις ἀρίστη , ἥτις ἐν πείραις ἐξητάσθη . καὶ ὅλως οὐκ ἀπορήσεις , κατὰ τοῦτο ἰών τὸ ἴχνος , ἐξ ὧν ἂν ἐπαινοίης . τοσαῦτά σοι καὶ περὶ τῶν μεταβολῶν καὶ τῶν εἰδῶν τῆς μεταβολῆς φημὶ οὐδὲν μέγα πρὸς ἐγκώμιον ἔχειν ἢ βραχὺ ἐπαινούντων ἡμῶν ἢ θεὸν ἢ ἄνθρωπον τὸν ἐπώνυμον . Ἦν δὲ μετὰ τὰς μεταβολὰς τόπος ὁ τῶν αἰτιῶν , πενταχῆ δὲ καὶ οὗτος διαιρεῖται , καὶ πῶς τὴν διαίρεσιν ποιησάμενοι τούς ἐπαίνους ἂν προσαγάγοιμεν , ἑξῆς ἂν εἴη ἀποδεῖξαι . αἰτίαι τοίνυν οἰκισμῶν πόλεων ἢ θεῖαι , ἢ ἡρωῖκαί , ἢ ἀνθρώπιναι . καὶ πάλιν ἥ ἐπʼ εὐφροσύνῃ ἢ πένθει · καὶ πάλιν κατὰ τὰ τελικὰ καλούμενα κεφάλαια , ἢ ὡς διὰ τὸ συμφέρον , ἢ ὡς διὰ τὸ ἀναγκαῖον . χρὴ δὲ τούτων τὰ παραδείγματα ἐκθέσθαι . θεία μὲν τοίνυν αἰτία ἐστίν , ὁποία περὶ Ῥόδου ἢ Δήλου · περὶ μὲν Ῥόδου , ὅτι διαλαχόντες ὁ Ζεὺς καὶ ὁ Ποσειδῶν καὶ Ἅιδης τὰ πάντα , Ἡλίῳ μοῖραν οὐ κατέλιπον , ἀναμνησθέντες δὲ ἔμελλον ἀνακληροῦσθαι , ὁ δʼ Ἥλιος ἀρκεῖν αὐτῷ ἔφη , εἰ φανερὰν ποιήσειαν τὴν Ῥόδον . περὶ δὲ Δήλου , ὅτι διὰ τὴν ἐκ Διὸς Ἀπόλλωνος καὶ Ἀρτέμιδος γένεσιν ἀνέδραμεν ἐκ θαλάττης . ἡρωῖκαὶ δʼ αἰτίαι περὶ Σαλαμῖνος τῆς ἐν Κύπρῳ , ἢ Ἄργους τοῦ Ἀμφιλοχικοῦ · τὴν μὲν γὰρ ὁ Τεῦκρος ᾤκισεν ἐκπεσών , τὴν δὲ Ἀμφίλοχος ὁ Ἀμφιάρεω , καὶ πολλαὶ πόλεις τῶν Ἑλληγνίδων τοιαύτας ἔχουσιν αἰτίας ἡρωῖκάς . ἀνθρώπιναι δέ , ὁποῖαι περὶ Βαβυλῶνος λεγόμεναι , οἷον Νῖνον Σεμίραμις ᾠκοδόμησεν , βασίλειαν εἶναί φησι . καὶ Ῥωμαῖκαὶ δὲ πᾶσαι πόλεις , ἃς Ῥωμαίων ᾤκισαν βασιλεῖς , τοιαύτας ἔχουσι τὰς αἰτίας . αὕτη μὲν δὴ πρώτη διαίρεσις . Ἡ δὲ δευτέρα , ὅτι αἱ μὲν ἐπʼ εὐφροσύνῃ , αἱ δὲ ἐπὶ πένθει . εὐφροσύνῃ μέν , ὡς ἐπὶ γάμοις , νίκαις καὶ τοῖς τοιούτοις . δεῖ δὲ καὶ τούτων παραδείγματα γράαι . γάμων μὲν τοίνυν , ὥς φασι τὴν Μέμφιν ἐπὶ τῷ γάμῳ τῆς Ἀφροδίτης καὶ τοῦ Ἡφαίστου . νίκης δέ , οἷόν φασι τὴν Θεσσαλονίκην ἐπὶ τῇ νίκῃ τῶν Θεσσαλῶν οἰκισθῆναι ὑπὸ τῶν Μακεδόνων · καὶ τὴν ἐπὶ Ἀκτίῳ Νικόπολιν ὑπὸ Ῥωμαίων ἐπὶ τῇ νίκῃ τῇ κατὰ Κλεοπάτρας . ἐπὶ πένθει δὲ καὶ οἴκτῳ , ὡς ἱστοροῦσι Βουκέφαλον τὴν ἐν Ἱνδοῖς πόλιν ἐπὶ τῷ ἵππῳ τοῦ Ἀλεξάνδρου τῷ Βουκεφάλῳ ἀνοικισθῆναι · τὴν Ἀντινόου δὲ ἐν Αἰγύπτῳ Ἀντινόου θανάτῳ ὑπὸ Ἀδριανοῦ . καὶ δῆλον ἡγοῦμαί σοι γεγενῆσθαι καὶ τὸ τῆς διαιρέσεως ταύτης θεώρημα . Ἦν δὲ ἡ τρίτη διαίρεσις κατὰ τὰ τελικὰ κεφάλαια καλούμενα . τοῦ μὲν τοίνυν δικαίου τὸ κατὰ Ῥήνην , ὅτι οἰκίσας αὐτὴν ὁ Μίνως ἀνέθηκε τῷ Ἀπόλλωνι εὐσεβείᾳ , τὸ δʼ εὐσεβὲς δίκαιον . τοῦ δὲ καλοῦ , ὡς τὸ κατὰ Ἀλεξάνδρειαν , ὅτι εὐδοξίας ἕνεκα καὶ κλέους ὁ Ἀλέξανδρος μεγίστην τῶν ὑφʼ ἡλίῳ πόλεων ἠβουλήθη κατοικίσαι . τοῦ δὲ συμφέροντος , ὡς τὸ καθʼ Ἡράκλειαν τὴν ἐν Πόντῳ , ὅτι τοὺς βαρβάρους ἀναστέλλων Ἡρακλῆς τὸν ἐκεῖ τόπον κατῴκισε . τοῦ δʼ ἀναγκαίου , ὡς τὸ κατὰ τὰς πόλεις τὰς κατʼ Ἴστρον ποταμὸν ὑπὸ Ῥωμιαίων κατοικισθείσας , τὰς καλουμένας Καρπίας , ὡς μὴ διαβαίνοντες οἱ · βάρβαροι κακουργοῖεν . οὐσῶν δὲ τοιούτων αἰτιῶν καὶ τοιουτοτρόπων , εἰδέναι σε χρή , ὅτι ἐνδοξόταται μὲν αἰ θεῖαι ἢ ἡρωῖκαί , τρίται δὲ αἰ ἀνθρωπικαί · καὶ πάλιν πρῶται μὲν αἱ ἐπ εὐφροσύνῃ , δεύτεραι δὲ αἰ ἐπὶ πένθει · καὶ πάλιν ἐνδοξότεραι μὲν αἱ ἐκ περιουσίας τῶν τελικῶν κεφαλαίων , χρησιμώτεραι δὲ αἱ ἀπὸ τῶν ἀναγκαίων καὶ συμφερόντων . ἐν μὲν οὖν ταῖς ἐνδοξοτέραις ἐπὶ πλέον διατριπτέον , ἐν δὲ ταῖς ἀδόξοις ἐπʼ ἔλαττον · ὁ μέντοι τόπος ἀναγκαιότατος πρὸς ἔπαινον πόλεων ῥήτορι πανταχῆ . αὐτῶν δὲ τούτων τῶν αἰτιῶν μυθώδεις μὲν αἱ θεῖαι καὶ ἡρωῖκαί , πιθανώτεραι δὲ αἱ ἀνθρωπικαί . τὰς μὲν τοίνυν ἀνθρωπικὰς αὐξητέον , τὰς δὲ ἡρωῖκὰς καὶ θείας καὶ πιστωτέον καὶ αὐξητέον . τοσαῦτά σοι καὶ περὶ τῆς τοῦ γένους ἐπιχειρήσεως ἔχομεν συμβαλέσθαι . τρίτον τοίνυν βιβλίον ἡμῖν γραφέσθω περὶ ἐπιτηδεύσεων καὶ πράξεων · καὶ γὰρ ἀπὸ τούτων δεῖν ἔφαμεν τὰς πόλεις ἐγκωμιάζειν .
Lemmas: δεύτερος δέ ἄν εἰμί τόπος ὁ ὁ γένος καλέω , διαιρέω δέ εἰς οἰκιστής , εἰς ὁ οἰκέω , εἰς ὁ χρόνος , εἰς ὁ μεταβολή , εἰς ὁ αἰτία , ἀπό ὅς ὁ πόλις οἰκέω . οὗτος δέ οὐ ἕκαστος πολλαχῆ διαιρετέον , οἷος εὐθύς εἰ τίς οἰκιστής , ζητέω , εἰ θεός , εἰ ἥρως , εἰ ἄνθρωπος , καί πάλιν κατά τύχη στρατηγός ἤ βασιλεύς ἤ ἰδιώτης . ἐάν τοίνυν θεός εἰμί , μέγας ὁ ἐγκώμιον , ὥσπερ ἐπί ἔνιοι λέγω , ὡς περί Ἑρμούπολις καί Ἡλιούπολις καί ὁ τοιοῦτος . ἐάν δέ ἡμίθεος καί ἥρως καί μετά οὗτος θεός γίγνομαι , ἐλαχύς μέν ὁ ἐγκώμιον , ἔνδοξος δέ καί οὕτως , ὥσπερ ἐπί Ἡράκλεια ὁ πόλις , καί ὅσος ἤ Σαρπηδών ἤ Μίνως οἰκίζω , ἤ ἄλλος ἥρως . ἐάν δέ ἄνθρωπος , ἐάν μέν εἰμί στρατηγός ἤ βασιλεύς , ἔνδοξος , ἐάν δέ ἰδιώτης , ἄδοξος καί οὐ ἐπιφανής . χρή οὖν , ὅτε ὁ περί ὁ οἰκιστής ἐγώ διαιρέω , ἐκεῖνος ὁ θεώρημα κατά πᾶς ὁ διαίρεσις οἶδα , . ὡς εἰ μέν ἔνδοξος εἰμί ὁ κατοικίζω , ὁ τε ἄλλος αὐτός ἐγκωμιαστέον ἐν βραχύς , καί ὅτι ὁ πόλις οἰκίζω , ὅς ἄν ἐπαινέω . ἐάν δέ ἄδοξος εἰμί , ὁ διαδοχή ἄδοξος γίγνομαι ἤ ὁ αἰσφρὰν ἔχω δόξα , ἤ ὁ μηδέ ὅλος ἔχω . ἐάν μέν τοίνυν μηδέ ὅλος ἔχω , φημί μόνος , ὅτι ἀπό ὁ κτίσις ὁ πόλις , ὥσπερ ἐξαρκέω , ἀξιόω γνωρίζω · εἰ δέ φαῦλος δόξα λαμβάνω , ὅτι ἀπολογία οὗτος ἱκανός ἐπί ὁ ἄλλος ἐξευρίσκω . ἀπό μέν ὁ τομή οὗτος ὁ οἰκιστής γνωρίζω . ὁ δέ οἰκέω διαιρέω εἷς μέν τομή Ἕλλην καί βάρβαρος , δεύτερος δέ βάρβαρος μέν ὁ ἀρχαῖος , ὥσπερ Φρύξ , ἤ βασιλικός , ὥσπερ Λυδός ἤ Μῆδος ἤ Πέρσης ἤ Αἰθίοψ ἤ Σκύθης . καί ὅλος δῆλος εἰμί ὁ ὁδός ὁ προέρχομαι κατά ὁ ἀποδίδωμι θεώρημα . δέω γάρ ἀποφαίνω ὁ οἰκέω γένος ὁ βάρβαρος πόλις , ὅς ἄν ἐπαινέω , ἤ πρέσβυς ἤ σοφός ἤ ἀρχικός ἤ ὅλος ἀρετή τις ἔχω , ἤ εἷς , ἤ πολύς , πᾶς , εἰμί μάλα . Ἕλλην δέ αὖ ὁ εὐγενής νομίζω γένος γένος ὁ ἄνω καί γνώριμος τρεῖς , ὁ Δωριεύς , Αἰολεύς , Ἴων . ὁ μέν τοίνυν Αἰολεύς πολύς ἰσχυρός , ὁ δέ Δωριεύς ἀνδρικός , ὁ δέ Ἴων ἐλλόγιμος . χρή οὖν ἀποφαίνω ὁ Ἑλληνίς πόλις ἐκ οὗτος εἰμί ὁ γένος . καί οὕτως μέν ὁ γένος ὁ ἐνοικέω διαγιγνώσκω , καί ὁ επαονοος , ὅς ἄν περί ὁ γένος λέγω , νομίζω προσήκω ὁ οἰκέω , ὥσπερ εἰ λέγω , ὅτι ὁ Σμύρνα ἤ Ἔφεσος ὁ ἐλλόγιμος μέρος εἰμί , ἤ ὁ ἐν Κρήτη πόλις πολύς καί Ῥόδος ὁ ἀνδρικός · Δωρικός γάρ εἰμί , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . τρίτος φημί ὁ γένος εἰμί ὁ χρόνος , τρεῖς ὅρος · ἤ ὁ παλαιός , ὅταν ἤ πρό ἄστρον ἤ μετά ὁ ἄστρον φάσκω , ἤ πρό κατακλυσμός ἤ μετὰκατακλυσμὸν φάσκω οἰκίζω ἤ πόλις ἤ χώρα , ὥσπερ Ἀθηναῖος μετά ἥλιος γίγνομαι φημί , Ἀρκάς δέ πρό σελήνη , Δελφοί δέ μετά ὁ κατακλυσμός εὐθύς . διάστημα γάρ καί ὥσπερ ἀρχή οὗτος ὁ αἰών . ἤ μέσος ὅρος λογίζομαι , οἷος ὅτε ἀνθέω ὁ Ἑλλάς ὁ Πέρσης δύναμις ἤ Ἀσσύριος ἤ Μῆδος , ὥσπερ Συρακοῦσαι καί ἔνιοι ὁ ἐν Ἰωνία πόλις καί πολύς ὁ Ἑλλάς καί ὁ βάρβαρος . ὁ δέ ἔσχατος καί νέος ὁ ἐπί Ῥωμαῖος · ὅσος γάρ νέος πόλις , παρά οὗτος κτίζω . ἐάν μέν τοίνυν ἀρχαῖος ὁ πόλις εἰμί , φημί ὁ πρέσβυς τίμιος εἰμί , καί ὅτι αἰώνιος εἰμί ὁ πόλις , ὥσπερ ὁ θεός . ἐάν δέ ὁ μέσος ὅρος , ὅτι ὅτε ὑπορρέω καί γηράσκω , ὥστε πονέω , ἵημι νεωστί ἀνίστημι . ἐάν δέ νέος εἰμί , ὅτι ἀνθέω καθά κόρη ἀκμάζω , καί ὅτι μετά πολύς καί ἀγαθός ἐλπίς οἰκέω . χρή δέ ὁ νέος μηδείς ἐλασσόω σεμνότης ὁ παλαιός δείκνυμι , ὁ δέ ἀπό ὁ μέσος ὅρος πρός ἀμφοράω αὐτάρκης . τοσοῦτος καί περί χρόνος ὁ πόλις δίδωμι . τέταρτος τόπος ὁ ὁ μεταβολή , διαιρέω δέ κατά ὅδε · ἤ γάρ ἀποικίζω , ἤ συνοικίζω , ἤ μετοικίζω , ἤ ἐπαυξάνω , ἤ ὅλος οὐ εἰμί πρότερος ἐποικίζω . ἀποικίζω μέν , ὥσπερ ὁ πολύς ὁ Ἑλληνίς , ὁ ἐν Ἰωνία , ὁ ἐν Ἑλλήσποντος , ὁ νῆσος · συνοικίζω δέ , ὥσπερ Μεγάλη πόλις ἐν Ἀρκαδία · μετοικίζω δέ , ὥσπερ περί Σμύρνα Ἀριστείδης , φημί γάρ αὐτός τρίς ἀλλάσσω ὁ τόπος · ἐπαυξάνω δέ , ὥσπερ ὅσος πρότερος κώμη εἰμί πόλις ποιέω βασιλεύς · ἐποικίζω δέ , ὅσος πρότερος οὐδέ εἰμί ὅλος πόλις τις ἀποφαίνω . μεταβολή δέ παρά οὗτος ἅπας γίγνομαι , ἐπί ἔνιοι πολλάκις περί ὁ ὄνομα · ὁ γάρ αὐτός πόλις ἤ χώρα ποτέ μέν κραναός , ποτέ δέ Κεκροπία , ποτέ δέ Ἀκτή , ποτέ δέ Ἀττική , ποτέ δέ Ἀθῆναι καλέω · καί Πελοπόννησος ποτέ μέν Πελασγίη , ποτέ δέ Ἀπίη , ποτέ δέ ἄλλος τις τοιοῦτος . ἀλλά ὁ τοιοῦτος ὁ μεταβολή εἶδος οὐ ἔχω πρόφασις ἔπαινος , πλήν εἰ τις ὁ ἀνήρ ἐπαινέω ἤ θεός , ἀπό ὅς ὁ πόλις ὀνομάζω . ὅπως δέ ὁ μεταβολή ἕκαστος εἶδος ἐπαινέω , διδάσκω . ἐάν μέν ἀποικία , ὅτι ἀπό . μέγας πόλις ἀποικέω καί ἔνδοξος , ὅτι ἀποικίζω ἔνδοξος , ὅτι δύναμις κατέχω ὁ τόπος , ὅτι κατά φιλία ἀποικίζω , οὐ στάσις καί πόλεμος ἐκπίπτω , καί ὅλος ὑποδείκνυμι σύ πρός ὅς χρή βλέπω ἐν ὁ ὁ ἀποικίζω πόλις ἔπαινος . εἰ δέ συνοικίζω πόλις ἐπαινέω , καί ὁ μέρος αὐτός κατά ἑαυτοῦ μέγας ἀποφαίνω · ὅσος γάρ ἄν μέγας αὐτός ἐπαινέω , μέγας ὁ συνοικίζω πόλις ἐγκωμιάζω , ὁ δέ πρόφασις ὁ συνοικισμός ἐξετάζω - Σέις καί ὁ συνοικέω , ὅστις εἰμί , καί πάλιν ὁ οὗτος ἰδέα σύ ἐπιδείκνυμι . εἰ δέ μετοικίζω εἰμί ὁ πόλις , δέω σύ δείκνυμι , ὅτι οὐ κατά συμφορά , ἀλλά πρός κάλλος μεταβάλλω ὁ τόπος , ὅτι μετοικίζω μέγας καί καλός γίγνομαι , καί περιεργάζομαι , εἴτε ἅπαξ εἴτε πολλάκις · ἐάν μέν ἅπαξ δίς , ἔκτυπος ἑαυτοῦ πρότερος κατατίθημι · εἰ δέ πολλάκις , ὅτι κινέω καί βαδίζω ἔοικα ὁ πόλις . καί ὁ μετοικισμός ὁ αἰτία , εἰ μέν εἰμί φαῦλος , συγκρύπτω ὡς δυνατός , οἷος σεισμός ἤ πόρθησις ἤ λοιμός ἤ ὁ τοιοῦτος · εἰ δέ εἰμί ἀγαθός , ἐγκωμιάζω καί ἀπό οὗτος , οἷος σύ περί οὗτος ἀποδείκνυμι . εἰ δέ ἐπαυξάνω ὁ πόλις εἰμί , οὐ χαλεπός συνοράω , ἀπό ὅς ἄν τις ἐγκωμιάζω . ὥσπερ γάρ σῶμα αὐξάνω , ὁ χρόνος φημί προέρχομαι - νω αὐτός εἰς μέγεθος , καί διά οὗτος προσδοκάω αὐτός καί ἔτι μάλα προέρχομαι . εἰ δέ ὁ πόλις , ὅς ἐπαινέω , ἅμα οἰκοδομέω καί πόλις εἰμί γίγνομαι , ὁ ἐκ διαφορά πρός ὁ ἐκ κώμη μεταβάλλω πολύς ἄν σύ παρέχω πρόφασις ἔπαινος , ὅτι , ὥσπερ ἔνιοι ἅμα ὁ τίκτω ἐν ἀξίωμα εἰμί , καί οὐ πρότερος δοῦλος , εἶτα ἐλεύθερος , οὐδέ πρότερος ἰδιώτης , εἶτα ἄρχων , οὕτως ὁ τοιοῦτος πόλις . καί οὗτος ὁ περί οὗτος μέθοδος . εἰ δέ ἐκ κώμη εἰμί μεταβάλλω , ὅτι , ὥσπερ ἐν στρατόπεδον οὗτος ἀγαθός στρατηγός , ὅστις χιλίαρχος πρότερος γίγνομαι , καί χιλίαρχος ὅστις λοχαγός , καί λοχαγός ὅστις στρατιώτης , οὕτως καί πόλις ἀγαθός , ὅστις ἐν πεῖρα ἐξετάζω . καί ὅλος οὐ ἀπορέω , κατά οὗτος ἔρχομαι ὁ ἴχνος , ἐκ ὅς ἄν ἐπαινέω . τοσοῦτος σύ καί περί ὁ μεταβολή καί ὁ εἶδος ὁ μεταβολή φημί οὐδείς μέγας πρός ἐγκώμιον ἔχω ἤ βραχύς ἐπαινέω ἐγώ ἤ θεός ἤ ἄνθρωπος ὁ ἐπώνυμος . εἰμί δέ μετά ὁ μεταβολή τόπος ὁ ὁ αἰτία , πενταχῆ δέ καί οὗτος διαιρέω , καί πῶς ὁ διαίρεσις ποιέω ὁ ἔπαινος ἄν προσάγω , ἑξῆς ἄν εἰμί ἀποδείκνυμι . αἰτία τοίνυν οἰκισμός πόλις ἤ θεῖος , ἤ ἡρωϊκός , ἤ ἀνθρώπινος . καί πάλιν ἤ ἐπί εὐφροσύνη ἤ πένθος · καί πάλιν κατά ὁ τελικός καλέω κεφάλαιος , ἤ ὡς διά ὁ συμφέρω , ἤ ὡς διά ὁ ἀναγκαῖος . χρή δέ οὗτος ὁ παράδειγμα ἐκτίθημι . θεῖος μέν τοίνυν αἰτία εἰμί , ὁποῖος περί Ῥόδος ἤ Δῆλος · περί μέν Ῥόδος , ὅτι διαλαγχάνω ὁ Ζεύς καί ὁ Ποσειδῶν καί ᾍδης ὁ πᾶς , Ἥλιος μοῖρα οὐ καταλείπω , ἀναμιμνῄσκω δέ μέλλω ἀνά-κληρόω , ὁ δέ Ἥλιος ἀρκέω ἑαυτοῦ φημί , εἰ φανερός ποιέω ὁ Ῥόδος . περί δέ Δῆλος , ὅτι διά ὁ ἐκ Ζεύς Ἀπόλλων καί Ἄρτεμις γένεσις ἀνατρέχω ἐκ θάλασσα . ἡρωϊκός δέ αἰτία περί Σαλαμίς ὁ ἐν Κύπρος , ἤ Ἄργος ὁ Ἀμφιλοχικός · ὁ μέν γάρ ὁ Τεῦκρος οἰκίζω ἐκπίπτω , ὁ δέ Ἀμφίλοχος ὁ Ἀμφιάραος , καί πολύς πόλις ὁ ελληγνιδηω τοιοῦτος ἔχω αἰτία ἡρωϊκός . ἀνθρώπινος δέ , ὁποῖος περί Βαβυλών λέγω , οἷος Νίνος Σεμίραμις οἰκοδομέω , βασίλεια εἰμί φημί . καί Ῥωμαῖος δέ πᾶς πόλις , ὅς Ῥωμαῖος οἰκίζω βασιλεύς , τοιοῦτος ἔχω ὁ αἰτία . οὗτος μέν δή πρῶτος διαίρεσις . ὁ δέ δεύτερος , ὅτι ὁ μέν ἐπί εὐφροσύνη , ὁ δέ ἐπί πένθος . εὐφροσύνη μέν , ὡς ἐπί γάμος , νίκη καί ὁ τοιοῦτος . δέω δέ καί οὗτος παράδειγμα γράα . γάμος μέν τοίνυν , ὡς φημί ὁ Μέμφις ἐπί ὁ γάμος ὁ Ἀφροδίτη καί ὁ Ἥφαιστος . νίκη δέ , οἷος φημί ὁ Θεσσαλονίκη ἐπί ὁ νίκη ὁ Θεσσαλός οἰκίζω ὑπό ὁ Μακεδών · καί ὁ ἐπί Ἄκτιον Νικόπολις ὑπό Ῥωμαῖος ἐπί ὁ νίκη ὁ κατά Κλεοπάτρη . ἐπί πένθος δέ καί οἶκτος , ὡς ἱστορέω Βουκέφαλος ὁ ἐν Ἰνδός πόλις ἐπί ὁ ἵππος ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Βουκέφαλος ἀνοικίζω · ὁ Ἀντίνοος δέ ἐν Αἴγυπτος Ἀντίνοος θάνατος ὑπό Ἀδριανός . καί δῆλος ἡγέομαι σύ γίγνομαι καί ὁ ὁ διαίρεσις οὗτος θεώρημα . εἰμί δέ ὁ τρίτος διαίρεσις κατά ὁ τελικός κεφάλαιος καλέω . ὁ μέν τοίνυν δίκαιος ὁ κατά Ῥήνη , ὅτι οἰκίζω αὐτός ὁ Μίνως ἀνατίθημι ὁ Ἀπόλλων εὐσέβεια , ὁ δέ εὐσεβής δίκαιος . ὁ δέ καλός , ὡς ὁ κατά Ἀλεξάνδρεια , ὅτι εὐδοξία ἕνεκα καί κλέος ὁ Ἀλέξανδρος μέγας ὁ ὑπό ἥλιος πόλις βούλομαι κατοικίζω . ὁ δέ συμφέρω , ὡς ὁ κατά Ἡράκλεια ὁ ἐν Πόντος , ὅτι ὁ βάρβαρος ἀναστέλλω Ἡρακλῆς ὁ ἐκεῖ τόπος κατοικίζω . ὁ δέ ἀναγκαῖος , ὡς ὁ κατά ὁ πόλις ὁ κατά Ἴστρος ποταμός ὑπό Ῥωμιαίων κατοικίζω , ὁ καλέω Καρπίη , ὡς μή διαβαίνω ὁ · βάρβαρος κακουργέω . εἰμί δέ τοιοῦτος αἰτία καί τοιουτότροπος , οἶδα σύ χρή , ὅτι ἔνδοξος μέν ὁ θεῖος ἤ ἡρωϊκός , τρίτος δέ ὁ ἀνθρωπικός · καί πάλιν πρῶτος μέν ὁ ἔπος εὐφροσύνη , δεύτερος δέ ὁ ἐπί πένθος · καί πάλιν ἔνδοξος μέν ὁ ἐκ περιουσία ὁ τελικός κεφάλαιος , χρήσιμος δέ ὁ ἀπό ὁ ἀναγκαῖος καί συμφέρω . ἐν μέν οὖν ὁ ἔνδοξος ἐπί πολύς διατριπτέον , ἐν δέ ὁ ἄδοξος ἐπί ἐλαχύς · ὁ μέντοι τόπος ἀναγκαῖος πρός ἔπαινος πόλις ῥήτωρ πανταχῇ . αὐτός δέ οὗτος ὁ αἰτία μυθώδης μέν ὁ θεῖος καί ἡρωϊκός , πιθανός δέ ὁ ἀνθρωπικός . ὁ μέν τοίνυν ἀνθρωπικός αὐξητέον , ὁ δέ ἡρωϊκός καί θεῖος καί πιστωτέος καί αὐξητέον . τοσοῦτος σύ καί περί ὁ ὁ γένος ἐπιχείρησις ἔχω συμβάλλω . τρίτος τοίνυν βιβλίον ἐγώ γράφω περί ἐπιτήδευσις καί πρᾶξις · καί γάρ ἀπό οὗτος δέω φημί ὁ πόλις ἐγκωμιάζω .