menander-protector.de-legationibus-romanorum-ad-gentes-fragmenta-ap-constantinum 4.18
Ὅτι ἀρχομένου τοῦ τετάρτου ἔτους τῆς Ἰουστίνου βασιλείας πρεσβεία τῶν Τούρκων ἀφίκετο ἐν Βυζαντίῳ . Ὡς γὰρ τὰ τῶν Τούρκων ἐπὶ μέγα ἤρθη , οἱ Σογδαίται οἱ πρὸ τοῦ μὲν Ἐφθαλιτῶν , τηνικαῦτα δὲ Τούρκων κατήκοοι , τοῦ σφῶν βασιλέως ἐδέοντο πρεσβείαν στεῖλαι ὡς Πέρσας , ὡς ἂν ἐκεῖσε ἀπιόντες οἱ Σογδαίται ὤνιον παράσχοιντο τὴν μέταξαν τοῖς Μήδοις . Καὶ οὖν πείθεται ὁ Διζάβουλος , ἀφίησί τε πρεσβευσομένους Σογοδαίτας . Ἐξηγεῖται δὲ τῆς πρεσβείας Μανιάχ . Ἀφικόμενοι δὴ οὖν παρὰ βασιλέα Περσῶν ἐδέοντο τῆς μετάξης πέρι , ὅπως ἄνευ τινὸς κωλύμης αὐτοῖς προέλθοι ἐπ’ αὐτῇ τὰ τῆς ἐμπορίας . Ὁ δὲ Περσῶν βασιλεὺς ( οὐδαμῶς γὰρ αὐτῷ ἤρεσκε τὰ τοιάδε , ὡς ἂν μὴ ἐνθένδε ἄδεια ἔσοιτο Τούρκοις τοῖς Περσῶν ἐμβατεύειν ὁρίοις ) ἀνεβάλετο ἐς τὸ αὔριον . Καὶ μὲν οὖν αὖθις ἀναβολῇ ἐχρῆτο πάλιν ἑτέρᾳ . Ὡς δὲ ἄλλοτε ἄλλως τὸ παρὸν ἀπεκρούετο , τῶν Σογδαϊτῶν ἐκλιπαρούντων τε καὶ ἐγκειμένων , τότε Χοσρόης ἐκκλησιάσας ἀνελογίζετο . Καὶ οὖν ὁ Κάτουλφος ἐκεῖνος ὁ Ἐφθαλίτης , ὃς διὰ τὴν ἐκ τοῦ κατ’ αὐτὸν βασιλέως γεγενημένην βιαίαν μίξιν τῇ γυναικὶ προὔδωκε τὸ ὁμόφυλον τοῖς Τούρκοις , αὗτος γοῦν ( μετανάστης γὰρ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγεγόνει τοῦ χρόνου καὶ ἐμήδιζεν ἤδη ) παρῄνεσε βασιλεῖ τῶν Περσῶν τὴν μέταξαν οὐδαμῶς ἀποπέμψασθαι , ἀλλὰ γὰρ καὶ ὠνήσασθαι καὶ τὰ ὑπὲρ αὐτῆς μὲν καταθέσθαι τιμήματα , θεωμένων δὲ αὐτῶν τῶν πρέσβεων ταύτην ἀφανίσαι πυρὶ , ὡς ἂν μήτε ἀδικεῖν δόξῃ , μήτε μὴν βούλεσθαι χρῆσθαι τῇ ἐκ Τούρκων μετάξῃ . Καὶ ἡ μὲν μέταξα ἐπυρπολήθη · αὐτοὶ δὲ ἐς τὰ πάτρια ἤθη ἀνεχώρησαν , τῷ γεγενημένῳ ἥκιστα χαίροντες . Ἐπειδὴ δὲ τῷ Διζαβούλῳ τὰ ξυγκυρήσαντα ἔφρασαν , αὐτίκα ὅ γε καὶ ἐτέρᾳ πρεσβείᾳ ἐχρῆτο ὡς Πέρσας , φιλοποιήσασθαι τὴν κατὰ σφᾶς πολιτείαν βουλόμενος . Ἐπεὶ δὲ ἡ Τούρκων πρεσβεία αὖθις ἀφῖκτο , ὁ βασιλεὺς ἅμα τοῖς ἐν τέλει Περσῶν καὶ τῷ Κατούλφῳ ἐγνωμάτευε , πάντῃ ἀξύμφορον εἶναι Πέρσαις φιλίαν θέσθαι ὡς Τούρκους · τὸ γὰρ Σκυθικὸν εἶναι παλίμβολον . Ταύτῃ τοι καὶ παρενεγγύησε δηλητηρίῳ φαρμάκῳ ἐνίους διαφθαρῆναι γῶν πρέσβεων , ὅπως ἀπείποιεν τῆς ἐκεῖσε μετέπειτα παρουσίας . Καὶ δὴ οἱ πλεῖστοι τῶν πρεσβευσαμένων Τούρκων τῇ περὶ τὴν ἐδωδὴν μίξει τῶν ἀναιρετικῶν φαρμάκων αὐτοῦ που τὸν βίον κατέλυσαν , πλὴν τριῶν ἢ τεσσάρων . Θροῦς δὲ ἐφοίτησε Πέρασις , ὡς διώλοντο τῷ πνιγηρῷ τῶν Περσῶν αὐχμῷ τῶν Τούρκων οἱ πρέσβεις , ἅτε τῆς αὐτῶν χώρας θαμὰ νιφετῷ παλυνομένης , καὶ ἀδύνατον ὂν αὐτοῖς ἄνευ κρυμώδους καταστήματος βιοτεύειν . Ταύτῃ τοι καὶ ἄλλως ὑποτοπήσαντες , οἵ γε τὴν ἐπιβουλὴν διέφυγον , οὕτω ξυμβὰν εἰς τὴν πατρῴαν ἐπανελθόντες τὰ ἅπερ οἱ Πέρσαι καὶ οἳ διεψιθύρισαν ταῦτα . Ὅμως ὁ Διζάβουλος ( ἀγχίνους γάρ τις καὶ δεινός ) οὐκἠγνόησε ἠγνόησε τὸ πραχθὲν , ᾠήθη δὲ , ὅπερ καὶ ἦν , ὡς ἐδολοφονήθησαν οἱ πρέσβεις . Ἔνθεν τοιγαροῦν ἡ δυσμένεια ἤρξατο Περσῶν τε καὶ Τούρκων . Καὶ λαβόμενος ὁ Μανιὰχ , ὃς τῶν Σογδαϊτῶν προεστήκει , τοιοῦδε καιροῦ ξυμβουλεύει τῷ Διζαβούλῳ , ἄμεινον εἶναι Τούρκοις ἀσπάσασθαι τὰ Ῥωμαίων , καὶ παρ’ αὐτοὺς ὤνιον ἀποκομίζειν τὴν μέταξαν , ὥς γε καὶ κατὰ τὸ πλέον τῶν ἄλλων ἀνθρώπων χρωμένους . Ἑτοιμότατα δὲ ἔχειν ἔφη ὁ Μανιὰχ καὶ αὐτὸς συναπαίρειν τοῖς πρέσβεσι τῶν Τούρκων · καὶ ὡς ταύτῃ φίλοι ἔσονται Ῥωμαῖοί τε καὶ Τοῦρκοι . Τούτοις δήπου κατανεύσας τοῖς ῥήμασιν ὁ Διζάβουλος ἐκπέμπει αὐτόν τε καὶ ἑτέρους τινὰς ὡς βασιλέα Ῥωμαίων πρεσβευσομένους , προσρήσεις τε ἀποκομιοῦντας καὶ δῶρα μετάξης , οὐκ ὀλίγον τι χρῆμα , καὶ συλλαβάς τινας . Τοιάσδε τινὰς ἐπιστολὰς ἐπιφερόμενος ὁ Μανιὰχ ἀπήρξατο τῆς ὁδοιπορίας . Καὶ δὴ ἐς τὰ μάλιστα πολλὴν διανύσας ἀτραπὸν , χώρους τε διελθὼν ἐσότι πλείστους , ὄρη τε μέγιστα καὶ ἀγχινεφῆ καὶ πεδία καὶ νάπας , λίμνας τε καὶ ποταμοὺς , εἶτα τὸν Καύκασον αὐτὸν τὸ ὄρος ὑπερελθὼν , τὸ τελευταῖον ἀφίκετο ἐς Βυζάντιον . Καὶ τοίνυν εἰς τὰ βασίλεια παρελθὼν καὶ παρὰ βασιλέα γενόμενος ἅπαντα ἔπραξε τὰ ὅσα ἕπεται τῷ τῆς φιλίας θεσμῷ , τό τε γράμμα καὶ τὰ δῶρα ἐνεχείρισε τοῖς ἐς τοῦτο ἀνειμένοις , καὶ ἐδεῖτο μὴ ἀνονήτους αὐτῷ γενέσθαι τοὺς τῆς ὁδοιπορίας ἱδρῶτας . Ἀτὰρ ὁ βασιλεὺς ἀναλεξάμενος διὰ τῶν ἑρμηνέων τὸ γράμμα τὸ Σκυθικὸν ἀσμενέστατα προσήκατο τὴν πρεσβείαν . Τοιγαροῦν ἤρετο τοὺς πρέσβεις περὶ τῆς τῶν Τούρκων ἡγεμονίας τε καὶ χώρας . Οἱ δέ γε ἔφασαν τέτταρας αὐτοῖς εἶναι ἡγεμονίας · τὸ δέ γε κράτος τοῦ ξύμπαντος ἔθνους ἀνεῖσθαι μόνῳ τῷ Διζαβούλῳ . Πρός γε ἔλεξαν , ὡς παρεστήσαντο καὶ Ἐφθαλίτας μέχρι καὶ ἐς φόρου ἀπαγωγήν . « Πᾶσαν οὖν , » ἔφη ὁ αὐτοκράτωρ , « τὴν τῶν Ἐφθαλιτῶν ἐκποιήσασθαι ( ἰδιοποιήσασθε vel ὠκειώσασθε Bekk . ) δύναμιν . » « Πάνυ μὲν οὖν , » ἔλεξαν οἱ πρέσβεις . Αὖθις ὁ βασιλεύς · « Κατὰ πόλεις ἤ που ἄρα κατὰ κώμας ᾤκουν οἱ Ἐφθαλῖται ; » Οἱ πρέσβεις · « Ἀστικοὶ , ὦ δέσποτα , τὸ φῦλον . » « Εὔδηλον οὖν , ἦ δὲ ὁ βασιλεὺς , ὡς ἐκείνων δήπου τῶν πόλεων κύριοι καθεστήκατε . » « Καὶ μάλα , » ἔφασαν . Ὁ βασιλεύς · « Ἄρα ἡμᾶς ἀναδιδάξατε ὅση τῶν Ἀβάρων πληθὺς τῆς τῶν Τούρκων ἀφηνίασεν ἐπικρατείας , καὶ εἴ τινες ἔτι παρ’ ὑμῖν ; » « Εἰσὶ μὲν , ὦ βασιλεῦ , οἵ γε τὰ ἡμέτερα στέργουσιν ἔτι · τοὺς δὲ δήπουθεν ἀποδράσαντας οἶμαι ἀμφὶ τὰς εἴκοσιν εἶναι χιλιάδας . » Εἶτα ἀπαριθμησάμενοι οἱ πρέσβεις ἔθνη κατήκοα Τούρκων , τὸ λοιπὸν ἠντιβόλουν αὐτοκράτορα εἰρήνην τε ξυνεστάναι καὶ ὁμαιχμίαν Ῥωμαίοις τε καὶ Τούρκοις . Προσετίθεσαν δὲ , ὡς καὶ ἑτοιμότατα ἔχουσι καταπολεμῆσαι τῆς Ῥωμαίων ἐπικρατείας τὸ δυσμενὲς , ὁπόσον ἐς τὴν κατ’ αὐτοὺς ἀγελάζονται ἤπειρον . Ἐπὶ τούτοις ἄμα τῷ λέξαι τὼ χεῖρε ὑψοῦ ἀνατείνας ὁ Μανιὰχ οἵ τε ξὺν αὐτῷ ὅρκῳ ἐπιστώσαντο μεγίστῳ , ἦ μὴν ὀρθογνώμονι διανοίᾳ ταῦτα εἰρῆσθαι . Πρός γε καὶ κατέχεον ἀρὰς σφίσιν αὐτοῖς , ἔτι γε μὴν καὶ τῷ Διζαβούλῳ , ἀλλὰ γὰρ καὶ παντὶ τῷ ἔθνει , εἴ γε οὐχὶ τὰ ἐπηγγελμένα ἀληθῆ τε εἴη καὶ πρακτέα . Οὕτω μὲν οὖν τὰ φῦλον οἱ Τοῦρκοι φίλοι ἐγένοντο Ῥωμαίοις , καὶ τῇ καθ’ ἡμᾶς οὐχὶ ἄλλως ἐφοίτησαν πολιτείᾳ .
Lemmas: ὅτι2 ἄρχω ὁ τέταρτος ἔτος ὁ Ἰουστῖνος βασίλεια πρέσβυς ὁ Τοῦρκος ἀφικνέομαι ἐν Βυζάντιον . ὡς γάρ ὁ ὁ Τοῦρκος ἐπί μέγας ἀραρίσκω , ὁ σογδαιος ὁ πρό ὁ μέν Ἐφθαλίτης , τηνικαῦτα δέ Τοῦρκος κατήκοος , ὁ σφεῖς βασιλεύς δήω πρεσβεία στέλλω ὡς Πέρσης , ὡς εἄν ἐκεῖσε ἄπειμι ὁ σογδαιος ὤνιος παρέχω ὁ μέταξα ὁ Μῆδος . καί οὖν πείθω ὁ Διζάβουλος , ἀφίημι τε πρεσβεύω σογοδαις . ἐξηγέομαι δέ ὁ πρέσβυς Μανιάχ . ἀφικνέομαι δή οὖν παρά βασιλεύς Πέρσης δήω ὁ μέταξα περί , ὅπως ἄνευ τις κώλυμα αὐτός προέρχομαι ἐπί αὐτός ὁ ὁ ἐμπορία . ὁ δέ Πέρσης βασιλεύς ( οὐδαμῶς γάρ αὐτός ἀρέσκω ὁ τοιόσδε , ὡς εἄν μή ἐνθένδε ἄδεια εἰμί Τοῦρκος ὁ Πέρσης ἐμβατεύω ὅριον ) ἀναβάλλω εἰς ὁ αὔριον . καί μέν οὖν αὖθις ἀναβολή χράω πάλιν ἕτερος . ὡς δέ ἄλλοτε ἄλλως ὁ πάρειμι ἀποκρούω , ὁ σογδαιος ἐκλιπαρέω τε καί ἔγκειμαι , τότε Χοσρόης ἐκκλησιάζω ἀναλογίζομαι . καί οὖν ὁ Κάτουλφος ἐκεῖνος ὁ Ἐφθαλίτης , ὅς διά ὁ ἐκ ὁ κατά αὐτός βασιλεύς γίγνομαι βίαιος μίξις ὁ γυνή προδίδωμι ὁ ὁμόφυλος ὁ Τοῦρκος , αὐτός γοῦν ( μετανάστης γάρ ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι ὁ χρόνος καί μηδίζω ἤδη ) παραινέω βασιλεύς ὁ Πέρσης ὁ μέταξα οὐδαμῶς ἀποπέμπω , ἀλλά γάρ καί ὠνέομαι καί ὁ ὑπέρ αὐτός μέν κατατίθημι τίμημα , θεάομαι δέ αὐτός ὁ πρέσβυς οὗτος ἀφανίζω πῦρ , ὡς εἄν μήτε ἀδικέω δόξα , μήτε μήv βούλομαι χράω ὁ ἐκ Τοῦρκος μέταξα . καί ὁ μέν μέταξα πυρπολέω · αὐτός δέ εἰς ὁ πάτριος ἦθος ἀναχωρέω , ὁ γίγνομαι ἥκιστος χαίρω . ἐπεί δέ ὁ διζαβοιαλλω ὁ συγκυρέω φράζω , αὐτίκα ὅς γε καί ἕτερος πρέσβυς χράω ὡς Πέρσης , φιλοποιέω ὁ κατά σφεῖς πολιτεία βούλομαι . ἐπεί δέ ὁ Τοῦρκος πρέσβυς αὖθις ἀφικνέομαι , ὁ βασιλεύς ἅμα ὁ ἐν τέλος Πέρσης καί ὁ Κατούλφῳ γνωματεύω , πάντῃ ἀσύμφορος εἰμί Πέρσης φίλιος τίθημι ὡς Τοῦρκος · ὁ γάρ Σκυθικός εἰμί παλίμβολος . Ταύτη ὅς καί παρενεγγυαειδω δηλητήριος φάρμακον ἔνιοι διαφθείρω γῆ πρέσβυς , ὅπως ἀπολέγω ὁ ἐκεῖσε μετέπειτα παρουσία . καί δή ὁ πλεῖστος ὁ πρεσβεύω Τοῦρκος ὁ περί ὁ ἐδωδή μίξις ὁ ἀναιρετικός φάρμακον αὐτός ποῦ ὁ βίος καταλύω , πλήν τρεῖς ἢ τέσσαρες . θρόος δέ φοιτάω πέρασις , ὡς διόλλυμι ὁ πνιγηρός ὁ Πέρσης αὐχμός ὁ Τοῦρκος ὁ πρέσβυς , ἅτε ὁ αὐτός χώρα θαμά νιφετός παλύνω , καί ἀδύνατος εἰμί αὐτός ἄνευ κρυμώδης κατάστημα βιοτεύω . Ταύτη ὅς καί ἄλλως ὑποτοπέω , ὁ γε ὁ ἐπιβουλή διαφεύγω , οὗτος συμβαίνω εἰς ὁ πατρῷος ἐπανέρχομαι ὁ ὅσπερ ὁ Πέρσης καί ἕ διαψιθυρίζω οὗτος . ὅμως ὁ Διζάβουλος ( ἀγχίνοος γάρ τις καί δεινός ) ουκηγνοαειδω ἀγνοέω ὁ πράσσω , οἴομαι δέ , ὅσπερ καί εἰμί , ὡς δολοφονέω ὁ πρέσβυς . ἔνθεν τοιγάρ ὁ δυσμένεια ἄρχω Πέρσης τε καί Τοῦρκος . καί λαμβάνω ὁ Μανιὰχ , ὅς ὁ σογδαιος προΐστημι , τοιόσδε καιρός συμβουλεύω ὁ διζαβοιαλλω , ἀγαθός εἰμί Τοῦρκος ἀσπάζομαι ὁ Ῥωμαῖος , καί παρά αὐτός ὤνιος ἀποκομίζω ὁ μέταξα , ὅς γε καί κατά ὁ πλέω ὁ ἄλλος ἄνθρωπος χράω . ἑτοῖμος δέ ἔχω φημί ὁ Μανιὰχ καί αὐτός συναπαίρω ὁ πρέσβυς ὁ Τοῦρκος · καί ὡς οὗτος φίλος εἰμί Ῥωμαῖος τε καί Τοῦρκος . οὗτος δήπου κατανεύω ὁ ῥῆμα ὁ Διζάβουλος ἐκπέμπω αὐτός τε καί ἕτερος τις ὡς βασιλεύς Ῥωμαῖος πρεσβεύω , πρόσρησις τε ἀποκομίζω καί Δῶρα μέταξα , οὐ ὀλίγος τίς χρῆμα , καί συλλαβή τις . τοιόσδε τις ἐπιστολή ἐπιφέρω ὁ Μανιὰχ ἀπάρχομαι ὁ ὁδοιπορία . καί δή εἰς ὁ μάλιστα πολύς διανύω ἀτραπός , χῶρος τε διέρχομαι εἰμί πλεῖστος , ὄρος τε μέγας καί ἀγχινεφής καί πεδίον καί νάπη , λίμνη τε καί ποταμός , εἶτα ὁ Καύκασος αὐτός ὁ ὄρος ὑπερέρχομαι , ὁ τελευταῖος ἀφικνέομαι εἰς Βυζάντιον . καί τοίνυν εἰς ὁ βασίλεια παρέρχομαι καί παρά βασιλεύς γίγνομαι ἅπας πράσσω ὁ ὅσος ἕπω ὁ ὁ φίλιος θεσμός , ὁ τε γράμμα καί ὁ Δῶρα ἐγχειρίζω ὁ εἰς οὗτος ἀνίημι , καί δήω μή ἀνόνητος αὐτός γίγνομαι ὁ ὁ ὁδοιπορία ἱδρώς . ἀτάρ ὁ βασιλεύς ἀναλέγω διά ὁ ἑρμηνεύς ὁ γράμμα ὁ Σκυθικός ἀσμενής προσίημι ὁ πρεσβεία . τοιγάρ ἔρομαι ὁ πρέσβυς περί ὁ ὁ Τοῦρκος ἡγεμονία τε καί χώρα . ὁ δέ γε φημί τέσσαρες αὐτός εἰμί ἡγεμονία · ὁ δέ γε κράτος ὁ σύμπας ἔθνος ἀνίημι μόνος ὁ διζαβοιαλλω . πρός γε λέγω , ὡς παρίστημι καί Ἐφθαλίτης μέχρι καί εἰς φόρος ἀπαγωγή . « πᾶσα οὖν , » φημί ὁ αὐτοκράτωρ , « ὁ ὁ Ἐφθαλίτης ἐκποιέω ( ἰδιοποιέω vel οἰκειόω Bekk . ) δύναμις . » « πάνυ μέν οὖν , » λέγω ὁ πρέσβυς . αὖθις ὁ βασιλεύς · « κατά πόλις ἤ ποῦ ἄρα κατά κώμη οἰκέω ὁ Ἐφθαλίτης ; » ὁ πρέσβυς · « Ἀστικός , εἰμί δεσπότης , ὁ φῦλον . » « Εὔδηλος οὖν , εἰμί δέ ὁ βασιλεύς , ὡς ἐκεῖνος δήπου ὁ πόλις κύριος καθίστημι . » « καί μάλα , » φημί . ὁ βασιλεύς · « ἄρας ἐγώ ἀναδιδάσκω ὅσος ὁ Ἀβάρων πληθύς ὁ ὁ Τοῦρκος αφηνιάζω ἐπικράτεια , καί εἰμί τις ἔτι παρά σύ ; » « εἰσί μέν , εἰμί βασιλεύς , ὁ γε ὁ ἡμέτερος στέργω ἔτι · ὁ δέ δήπουθεν ἀποδιδράσκω οἴομαι ἀμφί ὁ εἴκοσι εἰμί χιλιάς . » εἶτα ἀπαριθμέω ὁ πρέσβυς ἔθνος κατήκοος Τοῦρκος , ὁ λοιπός ἀντιβολέω αὐτοκράτωρ εἰρήνη τε συνίστημι καί ὁμαιχμία Ῥωμαῖος τε καί Τοῦρκος . προστίθημι δέ , ὡς καί ἑτοῖμος ἔχω καταπολεμέω ὁ Ῥωμαῖος ἐπικράτεια ὁ δυσμενής , ὁπόσος εἰς ὁ κατά αὐτός ἀγελάζομαι ἤπειρος . ἐπί οὗτος ἄμη ὁ λέγω ὁ χείρ ὑψόω ἀνατείνω ὁ Μανιὰχ ὁ τε ξὺν αὐτός Ὅρκος πιστόω μέγας , εἰμί μήv ὀρθογνώμων διάνοια οὗτος εἴρω . πρός γε καί καταχέω ἀρά σφεῖς αὐτός , ἔτι γε μήv καί ὁ διζαβοιαλλω , ἀλλά γάρ καί πᾶς ὁ ἔθνος , εἰμί γε οὐ ὁ ἐπαγγέλλω ἀληθής τε εἰμί καί πρακτέος . οὕτως μέν οὖν ὁ φῦλον ὁ Τοῦρκος φίλος γίγνομαι Ῥωμαῖος , καί ὁ κατά ἐγώ οὐ ἄλλως φοιτάω πολιτεία .