leo-diaconus.historia diakonos.107
ιαʹ . Ὁ δὲ αὐτοκράτωρ Ἰωάννης , τότε τῶν τῆς Συρίας ἀπάρας ( ἐκεῖθεν γὰρ , ὅθεν ἐξέβην , ἐπάνειμι ) , ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἴετο . ὁρῶν δὲ κατὰ πάροδον τήν τε Λογγιάδα καὶ τὸν Δριζῆν , χώρας εὐγείους τε καὶ εὐδαίμονας , ἃς πολλοῖς ἱδρῶσι καὶ αἵμασιν ἡ Ρωμαϊκὴ στρατιὰ τῇ βασιλείᾳ τὸ πρότερον ἀνεσώσατο , τότε δὲ παρὰ τοῦ προέδρου Βασιλείου καὶ παρακοιμωμένου κατεχομένας , ἤσχαλλεν , ὡς τὸ εἰκὸς , καὶ ἠνιᾶτο , καὶ τὴν πλεονεκτικὴν ἐκείνου βίαν ὠνείδιζεν . ὁ δὲ ἀναφανδὸν μὲν οὐκ εἶχεν ἀντιβαίνειν , τὴν τοῦ ἄνακτος δεδιὼς ἀγανάκτησιν · λαθραίως δὲ τὰ ἐκείνου ἐμυκτήριζε λόγια , καὶ τοῦτον , ἤδη βαρὺν αὑτῷ γεγενημένον δεσπότην , ἀμωσγέπως διενοεῖτο ἀποσκευάσασθαι . ἄρτι δὲ κατὰ τὴν τῷ Ὀλύμπῳ παρακειμένην τῆς Ἀτρώας πεδιάδα ὁ βασιλεὺς ἀφικόμενος , πρὸς τὴν τοῦ πατρικίου Ρωμανοῦ καὶ τῷ τοῦ Σεβαστοφόρου διαπρέποντος ἀξιώματι ἑστίαν κατήγετο . ἐνταῦθα λέγεταί τινα τῶν ἐξυπηρετουμένων ἐκτομίαν τῷ αὐτοκράτορι , εἴτε οἴκοθεν δυσμενῶς πρὸς αὐτὸν διακείμενον , εἴτε καὶ πρὸς τούτων , τοῖς καλοῖς βασκαινόντων καὶ μεταβολὰς τῶν πραγμάτων ἱμειρομένων ὁρᾷν , ὑπαχθέντα , καὶ ὑποσχέσεσι δωρεῶν παρακλαπέντα ( ὅπερ δὴ τοῦ προτέρου μᾶλλον καὶ λέγεται καὶ πιστεύεται ) , δηλητήριον κερασάμενον παρὰ τὸν πότον ἐπιδοῦναι τῷ βασιλεῖ · τὸν δὲ , μηδέν τι τοιοῦτον φρασάμενον , ὡς σωτήριον πόμα τὸ δηλητήριον ἐκπιεῖν . τῇ γοῦν ὑστεραίᾳ νάρκη τε τῶν μελῶν καὶ πάρεσις τοῦ παντὸς σώματος αὐτῷ ἐξεγένετο , καὶ ἡ τῶν ἰατρῶν ἐπιστήμη τῷ ἀθρόῳ τοῦ πάθους κενή τις καὶ ἄπρακτος ἀπηλέγχετο , μὴ ἀκριβοῦσα διάγνωσιν τοῦ τοιούτου συμπτώματος . ὁ δὲ βασιλεὺς , τὴν πρότερον ἐνοῦσαν αὑτῷ γιγαντώδη ῥώμην αἰφνίδιον καταβληθεῖσαν αἰσθόμενος , ἠπείγετο καταλαβεῖν τὸ Βυζάντιον · ἐπέσπευδε δὲ καὶ τὴν ἐν τῷ τοῦ Σωτῆρος νεῷ , ὃν αὐτὸς ἐδείματο , κατασκευαζομένην τῷ σωματίῳ τούτου σορὸν ἀπαρτισθῆναι ὡς τάχιστα . συντείνας δὲ τὴν ὁδοιπορίαν , ἐς τὴν βασιλεύουσαν ἧκε , φιλοφρόνως μὲν ὑποδεχθεὶς πρὸς τῶν ἀστικῶν , ὀλιγοδρανέων δὲ ἤδη , καὶ ἆσθμα μύχιον καὶ δυσπρόσοδον περιπνέων καὶ ἀναπεμπόμενος . ἄρτι δὲ εἰς τὴν ἀνακτορικὴν ἑστίαν πεφοιτηκὼς , κλινοπετὴς ἐδείκνυτο , τῷ φαρμάκῳ καταπονούμενος . συνιεὶς δὲ , ὡς οὐκ ἂν ἀνασφήλῃ τοῦ τοιούτου πτώματος ( τὸ γὰρ ἐνδομυχοῦν δεινὸν τὰ ἔγκατα χαλεπῶς ἐξεθέριζε ) , τῶν βασιλικῶν θησαυρῶν ἀφειδῶς ἀπαντλῶν , διεδίδου τοῖς πένησι , καὶ μάλιστα τοῖς λελωβημένοις καὶ βεβρωμένα τῇ ἱερᾷ νόσῳ τὰ σώματα περιφέρουσιν , οἷς τῶν ἄλλων πενήτων φιλανθρωπότερον διετίθετο . Νικόλαόν τε , τὸν πρόεδρον Ἀδριανουπόλεως , εἰσκαλέσας , ἄνδρα θεῖόν τε καὶ σεβάσμιον , τὰ κατὰ τὸν βίον αὐτῷ ἀνεκάλυψεν ἀγνοήματα , κρουνοὺς τῶν ὀφθαλμῶν δακρύων ἐπαφιεὶς , καὶ τῷ τούτων λουτῆρι τὰ αἴσχη καὶ τὰ ῥυπάσματα τῶν ἐσφαλμένων ῥυπτόμενος , καὶ τὴν Θεοτόκον ἐπιβοώμενος , ἀρωγὸν εὑρεῖν ἐν ἡμέρᾳ τῆς δίκης , ὁπηνίκα παρὰ τῷ υἱῷ αὐτῆς καὶ Θεῷ τὰ τῶν βροτῶν πρακτέα τοῖς ἀδεκάστοις ζυγοῖς καὶ σταθμοῖς ταλαντεύεται . τοιαύτην ἐξ ἀδιστάκτου γνώμης καὶ συντετριμμένης ψυχῆς τὴν ἐξομολόγησιν ὁ βασιλεὺς ποιησάμενος , τῶν τῇδε μεθίσταται , καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖσε μεταβαίνει κατάπαυσιν ἐν μηνὸς Ἰανουαρίου δεκάτῃ , ἰνδίκτου δʹ , ἔτους υπεʹ , ταφεὶς ἐν τῷ κατὰ τὴν Χαλκῆν τοῦ Σωτῆρος νεῷ , ὃν ἐκεῖνος μεγαλοπρεπῶς ἐκ βάθρων ἐδείματο . τοιοῦτον εὗρε τὸ τέλος ὁ αὐτοκράτωρ Ἰωάννης τῆς αὑτοῦ βιοτῆς , ἀνὴρ βραχὺς μὲν τὴν ἡλικίαν τοῦ σώματος , ἡρωϊκὴν δέ τινα περιφέρων ἰσχὺν , γενναῖός τις γεγονὼς ἐν πολέμοις καὶ ἀκαταγώνιστος , καὶ πρὸς τοὺς κινδύνους εὔψυχος καὶ μεγαλότολμος · ζήσας μὲν τὸν πάντα χρόνον τῆς αὑτοῦ βιοτῆς ἔτη πεντήκοντα πρὸς τῷ ἑνὶ , ἰθύνας δὲ τὴν τῆς βασιλείας ἡγεμονίαν εἰς ἐνιαυτοὺς ἓξ , πρὸς ἡμέραις τριάκοντα .
Lemmas: ἰά . ὁ δέ αὐτοκράτωρ Ἰωάννης , τότε ὁ ὁ Συρία ἀπαίρω ( ἐκεῖθεν γάρ , ὅθεν ἐκβαίνω , ἐπανέρχομαι ) , ἐπί ὁ Βυζάντιον ἴω . ὁράω δέ κατά πάροδος ὁ τε Λογγιάδα καί ὁ δριζω , χώρα εὔγειος τε καί εὐδαίμων , ὅς πολύς ἱδρόω καί αἷμα ὁ ρωμαϊκός στρατία ὁ βασίλεια ὁ πρότερος ἀνασῴζω , τότε δέ παρά ὁ πρόεδρος Βασίλειος καί παρακοιμώμενος κατέχω , ἀσχάλλω , ὡς ὁ εἰκός , καί ἀνιάω , καί ὁ πλεονεκτικός ἐκεῖνος βία ὀνειδίζω . ὁ δέ ἀναφανδά μέν οὐ ἔχω ἀντιβαίνω , ὁ ὁ ἄναξ δείδω ἀγανάκτησις · λαθραῖος δέ ὁ ἐκεῖνος μυκτηρίζω λόγιος , καί οὗτος , ἤδη βαρύς ἑαυτοῦ γίγνομαι δεσπότης , ἀμωσγέπως διανοέομαι ἀποσκευάζω . ἄρτι δέ κατά ὁ ὁ Ὄλυμπος παράκειμαι ὁ Ἀτρώας πεδιάς ὁ βασιλεύς ἀφικνέομαι , πρός ὁ ὁ πατρίκιος Ῥωμανός καί ὁ ὁ σεβαστοφόρος διαπρέπω ἀξίωμα ἑστία κατάγω . ἐνταῦθα λέγω3 τις ὁ εξυπηρετώ ἐκτομίας ὁ αὐτοκράτωρ , εἴτε οἴκοθεν δυσμενής πρός αὐτός διάκειμαι , εἴτε καί πρός οὗτος , ὁ καλός βασκαίνω καί μεταβολή ὁ πρᾶγμα ἱμείρω ὁράω , ὑπάγω , καί ὑπόσχεσις δωρεά παρακλέπτω ( ὅσπερ δή ὁ πρότερος μᾶλλον καί λέγω καί πιστεύω ) , δηλητήριος κεράννυμι παρά ὁ πότος ἐπιδίδωμι ὁ βασιλεύς · ὁ δέ , μηδείς τίς τοιοῦτος φράζω , ὡς σωτήριος πόμα ὁ δηλητήριος ἐκπίνω . ὁ γοῦν ὑστεραῖος νάρκη τε ὁ μέλος καί πάρεσις ὁ πᾶς σῶμα αὐτός ἐκγίγνομαι , καί ὁ ὁ ἰατρός ἐπιστήμη ὁ ἀθρόος ὁ πάθος κενός τις καί ἄπρακτος ἀπελέγχω , μή ἀκριβόω διάγνωσις ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα . ὁ δέ βασιλεύς , ὁ πρότερος ἔνειμι ἑαυτοῦ γιγαντώδης ῥώμη αἰφνίδιος καταβάλλω αἰσθάνομαι , ἐπείγω καταλαμβάνω ὁ Βυζάντιον · ἐπισπεύδω δέ καί ὁ ἐν ὁ ὁ Σωτήρ ναῦς , ὅς αὐτός δέμω , κατασκευάζω ὁ σωμάτιον οὗτος σορός ἀπαρτίζω ὡς ταχύς . συντείνω δέ ὁ ὁδοιπορία , εἰς ὁ βασιλεύω ἵημι , φιλόφρων μέν ὑποδείκνυμι πρός ὁ ἀστικός , ὀλιγοδρανέων δέ ἤδη , καί ἆσθμα μύχιος καί δυσπρόσοδος περιπνέω καί ἀναπέμπω . ἄρτι δέ εἰς ὁ ἀνακτορικός ἑστία φοιτάω , κλινοπετής δείκνυμι , ὁ φάρμακον καταπονέω . συνίημι δέ , ὡς οὐ εἄν ἀνασφάλλω ὁ τοιοῦτος πτῶμα ( ὁ γάρ ἐνδομυχέω δεινός ὁ ἔγκατα χαλεπῶς ἐκθερίζω ) , ὁ βασιλικός θησαυρός ἀφειδής ἀπαντλέω , διαδίδωμι ὁ πένης , καί μάλιστα ὁ λωβάομαι καί βιβρώσκω ὁ ἱερός νόσος ὁ σῶμα περιφέρω , ὅς ὁ ἄλλος πένης φιλάνθρωπος διατίθημι . Νικόλαος τε , ὁ πρόεδρος Ἁδριανούπολις , εἰσκαλέω , ἀνήρ θεῖος1 τε καί σεβάσμιος , ὁ κατά ὁ βίος αὐτός ἀνακαλύπτω ἀγνόημα , κρουνός ὁ ὀφθαλμός δάκρυ ἐπαφίημι , καί ὁ οὗτος λουτήρ ὁ αἶσχος καί ὁ ῥύπασμα ὁ σφάλλω ῥύπτω , καί ὁ Θεοτόκος ἐπιβοάω , ἀρωγός εὑρίσκω ἐν ἡμέρα ὁ δίκη , ὁπηνίκα παρά ὁ υἱός αὐτός καί Θεός ὁ ὁ βροτός πρακτέος ὁ ἀδέκαστος ζυγόν καί σταθμός ταλαντεύω . τοιοῦτος ἐκ αδίστακτος γνώμη καί συντρίβω Ψυχή ὁ ἐξομολόγησις ὁ βασιλεύς ποιέω , ὁ ὅδε μεθίστημι , καί πρός ὁ ἐκεῖσε μεταβαίνω κατάπαυσις ἐν μείς Ἰανουάριος δέκατος , ίνδικτος δέ , ἔτος ὄπεας , θάπτω ἐν ὁ κατά ὁ χαλκῆ ὁ Σωτήρ ναῦς , ὅς ἐκεῖνος μεγαλοπρεπής ἐκ βάθρον δέμω . τοιοῦτος εὑρίσκω ὁ τέλος ὁ αὐτοκράτωρ Ἰωάννης ὁ αὐτός βιοτή , ἀνήρ βραχύς μέν ὁ ἡλικία ὁ σῶμα , ἡρωϊκός δέ τις περιφέρω ἰσχύς , γενναῖος τις γίγνομαι ἐν πόλεμος καί ἀκαταγώνιστος , καί πρός ὁ κίνδυνος εὔψυχος καί μεγαλότολμος · ζῶ μέν ὁ πᾶς χρόνος ὁ αὐτός βιοτή ἔτος πεντήκοντα πρός ὁ εἷς , εὐθύνω δέ ὁ ὁ βασίλεια ἡγεμονία εἰς ἐνιαυτός ἓξ , πρός ἡμέρα τριάκοντα .