leo-diaconus.historia diakonos.53
θʹ . Ὁ δέ γε Ἰωάννης , ἐπεὶ τὸ τοιοῦτον θεοστυγὲς καὶ ἀνόσιον μῦσος εἰργάσατο , ἐπὶ τὸν λαμπρὸν οἶκον τῆς βασιλικῆς ἑστίας παρελθὼν ( Χρυσοτρίκλινον τὸν δόμον κατονομάζουσι ) , τό τε πέδιλον τὸ ἐρυθρὸν τοῖς ποσὶν ἐνηρμόσατο , καὶ παρὰ τὸν θρόνον κεκάθικε τὸν βασιλικὸν , καὶ περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων ἐφρόντιζεν , ὅπως τούτων ἐγκρατής τε γένοιτο , καὶ μήτις αὑτῷ διαστασιάσοι τῶν ἐξ αἵματος προσηκόντων τῷ αὐτοκράτορι . οἱ δὲ τοῦ Νικηφόρου ὑπασπισταὶ , ὀψέ ποτε τὴν ἀναίρεσιν τούτου ἐνωτισθέντες , ὥρμησαν ἐπαμῦναι αὐτῷ , ὑποτοπάζοντες , ἐν τοῖς ζῶσιν ἔτι περιεῖναι τὸν ἄνδρα , καὶ τὰς σιδηρέας πύλας παντὶ σθένει ἀναμοχλεύειν ἐπειρῶντο . ἀλλὰ ὁ Ἰωάννης τὴν κεφαλὴν ἐνεχθῆναι τοῦ Νικηφόρου ἐνεκελεύσατο , καὶ ταύτην ὑποδειχθῆναι διὰ τρυμαλιᾶς τοῖς ἐκείνου σωματοφύλαξι . παρελθὼν δέ τις , Ἀτζυποθεόδωρος καλούμενος , ἐξέτεμέ τε τὴν κεφαλὴν , καὶ τοῖς στασιάζουσιν ὑπεδείκνυεν . οἱ δὲ , τὸ ἀλλόκοτον καὶ ἄπιστον ἀθρήσαντες θέαμα , τά τε ξίφη τῶν χειρῶν μεθῆκαν , καὶ παλινῳδίαν ᾖσαν , καὶ τὸν Ἰωάννην αὐτοκράτορα Ρωμαίων ὁμοφώνως ἐκήρυττον . ὁ δὲ τοῦ Νικηφόρου νεκρὸς κατὰ τὸ ὕπαιθρον ἐπὶ τῆς χιόνος πανημέριος ἔκειτο · ἑνδεκάτη ἦν τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς ἡμέρα , σαββάτῳ · ὃν πρὸς ἑσπέραν βαθεῖαν τῇ ὁσίᾳ παραπεμφθῆναι ὁ Ἰωάννης προσέταξε . θήκῃ οὖν σχεδιασθείσῃ ξυλίνῃ ὡς ἔτυχε περιστείλαντες , μέσον τῶν νυκτῶν λαθραίως εἰς τὸν θεῖον τῶν Ἀποστόλων σηκὸν ἐξεκόμισαν , καὶ κατὰ τὸ ἡρῷον , ἔνθα τὸ τοῦ θείου καὶ ἀοιδίμου Κωνσταντίνου σῶμα κατάκειται , ἐν μιᾷ τῶν βασιλικῶν σορῶν ἐκήδευσαν . ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἐπενύσταξεν ἡ δίκη τῇ μιαιφονίᾳ τῶν ἀλαστόρων ἐκείνων ἀνδρῶν , μετῆλθε δὲ πάντας ποινηλατοῦσα μετέπειτα , καὶ δημευθέντες , κατὰ τὰ ἔσχατα πενητεύσαντες , κακοὶ κακῶς τοῦ ζῇν ἀπηλλάγησαν , ὅσοι τῆς ἐκείνου σφαγῆς αὐτόχειρες ἐξεγένοντο . ἀλλ' ἀποχρώντως γὰρ εἰρῆσθαί μοι δοκεῖ περὶ τῶν πεπραγμένων τῷ αὐτοκράτορι Νικηφόρῳ , καὶ τῆς αὐτοῦ βιοτῆς καὶ καταστροφῆς . τὸ δὲ πέρα τοῦ μετρίου κατατρίβειν τὸν λόγον καὶ κατατείνειν ἐκεῖ , πολυπραγμόνων ἡγοῦμαι τὸ πάθος καὶ τῆς γραφῆς ὑπερβαινόντων τὸ πλήσμιον , οἷς μηδὲ τὸ τυχὸν παρεῖται ἀνεξερεύνητον . δέον οὖν εἶναί μοι δοκεῖ , ταύτην τὴν περὶ ἐκείνου καὶ τῶν αὐτῷ πραχθέντων διήγησιν περιστείλαντα , καὶ περὶ τῶν τῷ Ἰωάννῃ πραχθέντων , ὃς κατ' ἐπίκλησιν Τζιμισκῆς ἐκαλεῖτο ( τοῦτο δὲ τὸ τῆς Ἀρμενίων διαλέκτου πρόσρημα ὂν , εἰς τὴν Ἑλλάδα μεθερμηνευόμενον μουζακίτζην δηλοῖ · βραχύτατος γὰρ τὴν ἡλικίαν τελῶν ἐπωνυμίαν ταύτην ἐκτήσατο ) , κατὰ τὸ ἐνὸν ἐξειπεῖν , ὡς ἂν μὴ λήθης βυθοῖς παραῤῥυῇ ἔργα βιωφελῆ καὶ μνήμης ἐπάξια .
Lemmas: ὁ . ὁ δέ γε Ἰωάννης , ἐπεί ὁ τοιοῦτος θεοστυγής καί ἀνόσιος μύσος ἐργάζομαι , ἐπί ὁ λαμπρός οἶκος ὁ βασιλικός ἑστία παρέρχομαι ( χρυσοτρίκλινον ὁ δόμος κατονομάζω ) , ὁ τε πέδιλον ὁ ἐρυθρός ὁ πούς ἐναρμόζω , καί παρά ὁ θρόνος καθίζω ὁ βασιλικός , καί περί ὁ κοινός πρᾶγμα φροντίζω , ὅπως οὗτος ἐγκρατής τε γίγνομαι , καί μῆτις ἑαυτοῦ διαστασιάζω ὁ ἐκ αἷμα προσήκω ὁ αὐτοκράτωρ . ὁ δέ ὁ Νικηφόρου ὑπασπιστής , ὀψέ ποτός ὁ ἀναίρεσις οὗτος ἐνωτίζω , ὁρμάω ἐπαμύνω αὐτός , ὑποτοπάζω , ἐν ὁ ζῶ ἔτι περίειμι ὁ ἀνήρ , καί ὁ σιδήρεος πύλη πᾶς σθένος ἀναμοχλεύω πειράω . ἀλλά ὁ Ἰωάννης ὁ κεφαλή φέρω ὁ Νικηφόρου ἐγκελεύω , καί οὗτος ὑποδείκνυμι διά τρυμαλιά ὁ ἐκεῖνος σωματοφύλαξ . παρέρχομαι δέ τις , Ἀτζυποθεόδωρος καλέω , ἐκτέμνω τε ὁ κεφαλή , καί ὁ στασιάζω ὑποδείκνυμι . ὁ δέ , ὁ ἀλλόκοτος καί ἄπιστος ἀθρέω θέαμα , ὁ τε ξίφος ὁ χείρ μεθίημι , καί παλινῳδία ἀείδω , καί ὁ Ἰωάννης αὐτοκράτωρ Ῥωμαῖος ὁμόφωνος κηρύσσω . ὁ δέ ὁ Νικηφόρου νεκρός κατά ὁ ὕπαιθρος ἐπί ὁ χιών πανημέριος κεῖμαι · ἑνδέκατος εἰμί ὁ Δεκέμβριος μείς ἡμέρα , σάββατον · ὅς πρός ἑσπέρα βαθύς ὁ ὅσιος παραπέμπω ὁ Ἰωάννης προστάσσω . θήκη οὖν σχεδιάζω ξύλινος ὡς τυγχάνω περιστέλλω , μέσος ὁ νύξ λαθραῖος εἰς ὁ θέω ὁ ἀπόστολος σηκός ἐκκομίζω , καί κατά ὁ ἡρῷον , ἔνθα ὁ ὁ θεῖον καί ἀοίδιμος Κωνσταντῖνος σῶμα κατάκειμαι , ἐν εἷς ὁ βασιλικός σορός κηδεύω . ἀλλά γάρ οὐ ἐπινύσσω ὁ δίκη ὁ μιαιφονία ὁ ἀλάστωρ ἐκεῖνος ἀνήρ , μετέρχομαι δέ πᾶς ποινηλατέω μετέπειτα , καί δημεύω , κατά ὁ ἔσχατος πενητεύω , κακός κακῶς ὁ ζάω ἀπαλλάσσω , ὅσος ὁ ἐκεῖνος σφαγή αὐτόχειρ ἐκγίγνομαι . ἀλλά ἀποχρώντως γάρ λέγω ἐγώ δοκέω περί ὁ πράσσω ὁ αὐτοκράτωρ Νικηφόρος , καί ὁ αὐτός βιοτή καί καταστροφή . ὁ δέ πέρα ὁ μέτριος κατατρίβω ὁ λόγος καί κατατείνω ἐκεῖ , πολυπράγμων ἡγέομαι ὁ πάθος καί ὁ γραφεύς ὑπερβαίνω ὁ πλήσμιος , ὅς μηδέ ὁ τυγχάνω παρίημι ἀνεξερεύνητος . δήω οὖν εἰμί ἐγώ δοκέω , οὗτος ὁ περί ἐκεῖνος καί ὁ αὐτός πράσσω διήγησις περιστέλλω , καί περί ὁ ὁ Ἰωάννης πράσσω , ὅς κατά ἐπίκλησις Τζιμισκῆς καλέω ( οὗτος δέ ὁ ὁ Ἀρμένιος διάλεκτος πρόσρημα εἰμί , εἰς ὁ Ἑλλάς μεθερμηνεύω μουζακίτζης δηλόω · βραχύς γάρ ὁ ἡλικία τέλος ἐπωνυμία οὗτος κτάομαι ) , κατά ὁ ἐν-εἰμί ἐξεῖπον , ὡς εἄν μή λήθη βυθός παραλέγω ἔργον βιωφελής καί μνήμη ἐπάξιος .