leo-diaconus.historia diakonos.76
αʹ . Τῆς δὲ χειμερινῆς κατηφείας εἰς ἐαρινὴν αἰθρίαν μεταβαλούσης , τὸ σταυρικὸν σημεῖον εὐθὺς ἄρας ὁ βασιλεὺς , κατὰ τῶν Ταυροσκυθῶν ἠπείγετο . καὶ δῆτα τῶν ἀνακτόρων ἐξαναστὰς , τῷ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ κατὰ τὴν Χαλκῆν τιμωμένῳ σηκῷ πρόσεισι , τὸ θεῖον ἐξευμενισόμενος . ὅνπερ ἀθρήσας ἐστενωμένον εὐκτήριον , μόλις που πεντεκαίδεκα χωρεῖν ἔνδον ἄνδρας δυνάμενον , σκολιάν τε καὶ δυσπρόσοδον , ὡσεί τινα ἑλικοειδῆ λαβύρινθον ἢ κρησφύγετον κεκτημένον τὴν ἄνοδον , ἐξαυτῆς ἐγκελεύεται ἐς τὸ μεγαλειότερον καὶ εὐαγέστερον ἐκ βάθρων τοῦτον οἰκοδομεῖν , τῶν γείσων αὐτὸς σχηματίσας τὸν περίμετρον · ὃν εἰς τοῦτο κάλλος , εἰς ὃ νῦν ὁρᾶται , καὶ μέγεθος ἡ ἐκείνου ἐξ ἐπιπνοίας τινὸς σπουδὴ καὶ ἐπίσκηψις ἤγειρεν . ἐντεῦθεν εἰς τὸν θεῖον καὶ περίπυστον νεὼν τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἀφικόμενος , ἄγγελόν τε αὑτῷ δοθῆναι ἐξαιτησάμενος , προπορευόμενον τοῦ στρατοῦ , καὶ τὴν ὁδὸν κατευθύνοντα , εἰς τὸν ἐν Βλαχέρναις τιμώμενον τῆς Θεομήτορος οἶκον λιτανεύων ἐπιφοιτᾷ . κἀνταῦθα δὲ ἱκετηρίαις τὸ θεῖον , ὡς τὸ εἰκὸς , ἐξιλεωσάμενος , ἄνεισιν ἐς τὰ ἐκεῖσε ἀνάκτορα , τὰς πυρφόρους τριήρεις ὀψόμενος , τακτικῶς πρὸς τὸ τοῦ Βοσπόρου σαλευούσας προκόλπιον , ᾧ καὶ ἐπίνειον ταῖς φορτίσι καθέστηκεν εὔορμον καὶ εὐγάληνον , ἐς καμπὴν ἠρέμα μέχρι τῆς γεφύρας καὶ τοῦ κατ' αὐτῆς εἰσβάλλοντος ποταμοῦ ἐκτεινόμενον . τὴν γοῦν μετ' ἐμπειρίας καὶ κόσμου τῶν τριηρῶν εἰρεσίαν καὶ ἅμιλλαν ὁ βασιλεὺς θεασάμενος ( ἐτύγχανον δὲ ὑπὲρ τὰς τριακοσίας , συνάμα λέμβοις καὶ ἀκατίοις , ἃ νῦν γαλέας καὶ μονήρια κοινῶς ὀνομάζουσι ) , φιλοφρονησάμενός τε τοὺς ἐρέτας καὶ τὸ περὶ αὐτὰς στρατιωτικὸν ἀργυρίου διανομῇ , ἐς τὸν Ἴστρον ἐκπέμπει , τὸν τούτου πόρον φρουρήσοντας , ὡς μὴ ἐνὸν εἴη τοῖς Σκύθαις , ἐς τὴν σφῶν πατρίδα ἐκπλεῖν καὶ τὸν Κιμμέριον Βόσπορον , εἴγε πρὸς φυγὴν ἀποκλίνοιεν . λέγεται δὲ τὸν Ἴστρον ἕνα τῶν ἐξ Ἐδὲμ ἐκπορευομένων εἶναι ποταμῶν , τὸν ἐπικεκλημένον Φισῶν , ἐκ τῆς ἕω μὲν ἐκδιδόμενον , ὑποδυόμενόν τε κατὰ γῆν ἀμηχάνῳ τοῦ δημιουργοῦ σοφίᾳ · καὶ αὖθις ἐκ τῶν Κελτικῶν ὀρέων ἀναπιδύοντα , ἑλισσόμενόν τε διὰ τῆς Εὐρώπης , καὶ , εἰς πέντε τεμνόμενον στόματα , τὸν ῥοῦν ἐσβάλλειν παρὰ τὸν Πόντον , ὃς Εὔξεινος ὀνομάζεται . τινὲς δὲ Φισῶν τὸν τὴν Ἰνδικὴν τέμνοντα γῆν τυγχάνειν , ὃν καὶ Γάγγην κικλήσκειν εἰώθασι , παρ' ᾧ ἐξευρίσκεται ὁ λίθος ὁ σμάραγδος .
Lemmas: ὅς . ὁ δέ χειμερινός κατήφεια εἰς ἐαρινός αἰθρία μεταβάλλω , ὁ σταυρικός σημεῖον εὐθύς ἀείρω ὁ βασιλεύς , κατά ὁ ταυροσκυθης ἐπείγω . καί δῆτα ὁ ἄναξ ἐξανίστημι , ὁ ὁ Σωτήρ Χριστός κατά ὁ χαλκῆ τιμάω σηκός πρόσειμι , ὁ θέω ἐξευμενίζω . ὅσπερ ἀθρέω στενόω εὐκτήριον , μόλις ποῦ πεντεκαίδεκα χωρέω ἔνδον ἀνήρ δύναμαι , σκολιός τε καί δυσπρόσοδος , ὡσεί τις ἑλικοειδής λαβύρινθος ἢ κρησφύγετον κτάομαι ὁ ἄνοδος , ἐξαυτῆς ἐγκελεύω εἰς ὁ μεγαλεῖος καί εὐαγής ἐκ βάθρον οὗτος οἰκοδομέω , ὁ γεῖσον αὐτός σχηματίζω ὁ περίμετρον · ὅς εἰς οὗτος κάλλος , εἰς ὅς νῦν ὁράω , καί μέγεθος ὁ ἐκεῖνος ἐκ ἐπίπνοια τις σπουδή καί ἐπίσκηψις ἐγείρω . ἐντεῦθεν εἰς ὁ θέω καί περίπυστος ναός ὁ ὁ Θεός σοφία ἀφικνέομαι , ἄγγελος τε ἑαυτοῦ δίδωμι ἐξαιτέω , προπορεύω ὁ στρατός , καί ὁ ὁδός κατευθύνω , εἰς ὁ ἐν Βλαχέρναις τιμάω ὁ Θεομήτωρ οἶκος λιτανεύω ἐπιφοιτάω . ἐνταῦθα δέ ἱκετήριος ὁ θέω , ὡς ὁ εἰκός , ἐξιλεόω , ἀνέρχομαι εἰς ὁ ἐκεῖσε ἀνάκτορον , ὁ πυρφόρος τριήρης ὁράω , τακτικός πρός ὁ ὁ Βόσπορος σαλεύω προκόλπιον , ὅς καί ἐπίνειον ὁ φορτίς καθίστημι εὔορμος καί εὐγάληνος , εἰς καμπή ἠρέμα μέχρι ὁ γέφυρα καί ὁ κατά αὐτός εἰσβάλλω ποταμός ἐκτείνω . ὁ γοῦν μετά ἐμπειρία καί κόσμος ὁ τριήρης εἰρεσία καί ἅμιλλα ὁ βασιλεύς θεάομαι ( τυγχάνω δέ ὑπέρ ὁ τριακόσιοι , συνάμα λέμβος καί ἀκάτιον , ὁ νῦν γαλέη καί μονήρια κοινῶς ὀνομάζω ) , φιλοφρονέω τε ὁ ἐρέτης καί ὁ περί αὐτός στρατιωτικός ἀργύριον διανομή , εἰς ὁ Ἴστρος ἐκπέμπω , ὁ οὗτος πόρος φρουρέω , ὡς μή ἐν-εἰμί εἰμί ὁ Σκύθης , εἰς ὁ σφεῖς πατρίς ἐκπλέω καί ὁ Κιμμέριος Βόσπορος , εἰ πρός φυγή ἀποκλίνω . λέγω δέ ὁ Ἴστρος εἷς ὁ ἐκ Ἐδέμ ἐκπορεύω εἰμί ποταμός , ὁ ἐπικαλέω Φισῶν , ἐκ ὁ ἠώς μέν ἐκδίδωμι , ὑποδύω τε κατά γῆ ἀμήχανος ὁ δημιουργός σοφία · καί αὖθις ἐκ ὁ Κελτικός ὄρος ἀναπιδύω , ἑλίσσω τε διά ὁ Εὐρώπη , καί , εἰς πέντε τέμνω στόμα , ὁ ῥόος εἰσβάλλω παρά ὁ Πόντος , ὅς Εὔξεινος ὀνομάζω . τις δέ Φισῶν ὁ ὁ Ἰνδικός τέμνω γῆ τυγχάνω , ὅς καί Γάγγης κικλήσκω εἴωθα , παρά ὅς ἐξευρίσκω ὁ λίθος ὁ σμάραγδος .