leo-diaconus.historia diakonos.44
ιαʹ . Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα τῷ βασιλεῖ κατὰ τὴν Συρίαν ἐπράττετο , ἔκλειψιν συνέβη περὶ χειμερινὰς τροπὰς τοῦ ἡλίου γενέσθαι , οἵαν μηδέπω συνέβη γενέσθαι τὸ πρότερον , πλὴν ἐκείνην τὴν ἐπὶ τοῦ δεσποτικοῦ πάθους προβᾶσαν διὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπόνοιαν , ἣν ἐπλημμέλησαν , σταυρῷ τὸν τῶν ὅλων δημιουργὸν προσηλώσαντες . τὸ δὲ τῆς ἐκλείψεως εἶδος τοιοῦτον συνέβαινεν . εἰκάδα δευτέραν ἤλαυνεν ὁ Δεκέμβριος , τετάρτῃ δὲ τῆς ἡμέρας ὥρᾳ , σταθηρᾶς αἰθρίας οὔσης , σκότος ἐπέσχε τὴν γῆν , καὶ οἱ διαφανεῖς τῶν ἀστέρων ἅπαντες κατεφαίνοντο . ἦν δὲ ὁρᾷν τὸν τοῦ ἡλίου δίσκον ἀλαμπῆ καὶ ἀφώτιστον , αἴγλην δέ τινα ἀμυδρὰν καὶ ἰσχνὴν , ταινίας δίκην λεπτῆς , κατὰ τὸ ἄκρον κυκλόθεν τὸν δίσκον περιαυγάζουσαν . κατὰ μικρὸν δὲ τὴν σελήνην παραμείβων ὁ ἥλιος ( ὡρᾶτο γὰρ αὕτη κατὰ κάθετον αὐτὸν ἀντιφράττουσα ) τὰς ἰδίας ἀκτῖνας ἐξέπεμπε , καὶ φωτὸς αὖθις ἐπλήρου τὴν γῆν . τῷ καινῷ οὖν καὶ ἀσυνήθει τοῦ ὁράματος ἐκδειματωθέντες οἱ ἄνθρωποι , τὸ θεῖον ἱκετηρίαις , ὡς τὸ εἰκὸς , ἐξιλάσκοντο . τότε καὶ αὐτὸς ἐγὼ τῷ Βυζαντίῳ ἐπεχωρίαζον , μετιὼν τὴν ἐγκύκλιον παίδευσιν . ὁ δὲ βασιλεὺς ( δεῖ γὰρ τὸν λόγον τοῦ εἱρμοῦ ἐκτραπέντα ἐπ' αὐτὸν τοῦτον αὖθις ἐπαναγαγεῖν ) , ἐπεὶ τὰ τῶν ἐναντίων φρούρια εἷλεν ἀκονιτὶ , ἐπὶ τὴν Ἀντιόχου ἐπορεύετο παμπληθεὶ , καὶ πρὸ τῶν τειχῶν αὐτῆς πηξάμενος χάρακα , τοὺς στρατηγοὺς καὶ λοχαγοὺς συναγηοχὼς , ἐν περιωπῇ τε κατὰ τὸ ὕπαιθρον στὰς , ἔλεξε ταῦτα · τὰ μὲν ἐπέκεινα ταύτης ἀνῳκισμένα τῆς πόλεως φρούρια τῇ τῆς προνοίας ῥοπῇ καὶ τῇ σφῶν ἐμπειρίᾳ μετὰ τῆς προσούσης ἀνδρείας εἵλομεν , ὡς ἴστε , συστρατιῶται , παρὰ πᾶσαν ὑπόνοιαν . καὶ χάριν ὁμολογῶ πλείστην ὑμῖν , ὅτι πρὸς ἐμὲ τὸν ὑμῶν ἀφορῶντες ἡγεμόνα , οὐκ ὠκλάσατε περί τε τῶν ἀηδῶν , ἃ πλεῖστα καὶ ἀπηχῆ ἐπιφέρειν οἶδεν ὁ πόλεμος , ἀλλ' οὕτω μετὰ προθυμίας καὶ λελογισμένης ῥώμης διηγωνίσασθε , ὥστε μηδὲν , οἷς προβάλομεν τῶν φρουρίων , ὑπέρτερον γενέσθαι τῆς ὑμῶν ἀρετῆς , καὶ καταλειφθῆναι ἀνάλωτον . οἶδα δὲ καὶ τὸ πρὸς τὴν κατασκαφὴν ταυτησὶ τῆς πόλεως πρόθυμον ὑμῶν , ὅπως ὀργᾶτε καὶ σφαδάζετε ἡ στρατιὰ , ταύτην κατεριπώσειν καὶ δῃώσειν πυρί . ἀλλ' οἶκτός μέ τις ὑπεισέρχεται ταύτης , εἰ τρίτη τῶν περὶ τὴν οἰκουμένην τελοῦσα πόλεων , τῷ τε κάλλει καὶ τῷ μεγέθει τῶν περιβόλων ( ὁρᾶτε γὰρ εἰς ὅσον ὕψος ἐπανατείνονται οὗτοι ) , ἔτι δὲ πλήθει τοῦ δήμου καὶ τῶν οἰκιῶν ἀμηχάνοις κατασκευαῖς , ἐρείπιον κείσεται , καθά τι φρούριον πενιχρόν . τὸ δὲ τὴν Ρωμαϊκὴν στρατιὰν κατὰ τὴν ταύτης κατατρίβειν ἐκπόρθησιν , καὶ τὰ ὑμῖν ὑποποιηθέντα τῷ πολεμεῖν αὖθις διαφθείρειν τε καὶ λεηλατεῖν , οὔ μοι νοῦν ἔχειν δοκεῖ . ἐγὼ γὰρ ἐκεῖνον μάλιστα φαίην κηδεμονικὸν στρατηγὸν , τὸν ταῖς ἐπεξελάσεσι καὶ διαμελλήσεσι τὴν τῶν ἐναντίων κακοῦντα χώραν καὶ διαφθείροντα · τὸν δέ γε τὴν οἰκείαν ταῖς τῆς στρατιᾶς ἐκδρομαῖς καὶ αὖθις κατὰ χώραν ἀναστροφαῖς παραπολλύοντα καὶ ἐκτρίβον τα , τοῦτον ἀνόητον , μᾶλλον δὲ κακονούστατον ὀνομάζειν οὐκ ἂν ἀποκνήσαιμι · παρόμοιόν τι διεργαζόμενον τῶν τῇ παροιμίᾳ κωμῳδουμένων κυνῶν , οἳ τοὺς λύκους τῶν προβάτων ἀποσοβεῖν ἐποφείλοντες , καὶ τὰ βοσκήματα φυλάττειν ἀνεπιβούλευτον , οἱ δὲ , πρὸς τῷ μὴ ἀποσοβεῖν , μᾶλλον τῶν θηρίων αὐτοὶ διακόπτουσι καὶ διασπαράττουσιν . εἰ οὖν δοκεῖ καὶ πείθεσθέ μοι , ἐπείπερ ὁ λόφος ὀχυρώτατος οὑτοσὶ καταφαίνεται , καὶ κατάῤῥυτός ἐστιν ὕδασιν , ὡς ὁρᾶτε , τοῦτον δὴ τειχιστέον ἐξαυτῆς , καὶ ἴλην ἱππέων καὶ σπεῖραν πεζῶν ἐν αὐτῷ ἐατέον · ὥστε καθ' ἑκάστην ἐπεξελάσεσι καὶ καταδρομαῖς , καὶ τῶν ἐπιτηδείων διαρπαγαῖς τὴν Ἀντιόχου ταπεινώσωσι , καὶ εἰς ἀμηχανίαν δεινὴν κατακλείσαντες καὶ ἄκουσαν ἀναγκάσωσι , Ρωμαίοις γενέσθαι ὑπόσπονδον . εἶπεν ὁ βασιλεὺς , καὶ λίθον ἐπωμισάμενος ( ἦν γὰρ περὶ τὰ τοιαῦτα μετριοπαθής τε καὶ ταπεινὸς ) , ἄνεισι ἐπὶ τὸν λόφον , πάσῃ τῇ στρατιᾷ οὕτω ποιεῖν διακελευσάμενος . ἦν οὖν ἰδεῖν ἐν τρισὶν ἡμέραις ἄστυ ἀνῳκισμένον ἐπὶ τὸν λόφον , εὐερκές τε καὶ ὀχυρώτατον . φάλαγγα τοιγαροῦν πεντακοσίων ἱππέων , καὶ σπεῖραν χιλίων πεζῶν ἐν τῷ φρουρίῳ καταλιπὼν , καὶ ἀποχρῶσαν χιλὸν αὐτοῖς ἀποσιτισάμενος , ἐντειλάμενός τε ὁσημέραι ἐκδρομὰς κατὰ τῆς Ἀντιοχείας ποιεῖν , καὶ τὸ παρατυχὸν μαχαίρας ἔργον καὶ προνομῆς ἀπεργάζεσθαι , αὐτὸς ἐκεῖθεν ἀπάρας πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐπανέζευξε , καὶ μεγαλοπρεπῶς πρὸς τῶν ἀστικῶν ὑποδεχθεὶς ἐκεῖσε διέτριβεν .
Lemmas: ἰά . ἐν ὅς δέ οὗτος ὁ βασιλεύς κατά ὁ Συρία πράσσω , ἔκλειψις συμβαίνω περί χειμερινός τροπή ὁ ἥλιος γίγνομαι , οἷος μηδέπω συμβαίνω γίγνομαι ὁ πρότερος , πλήν ἐκεῖνος ὁ ἐπί ὁ δεσποτικός πάθος προβαίνω διά ὁ ὁ Ἰουδαῖος ἀπόνοια , ὅς πλημμελέω , σταυρός ὁ ὁ ὅλος δημιουργός προσηλόω . ὁ δέ ὁ ἔκλειψις εἶδος τοιοῦτος συμβαίνω . εἰκάς δύο ἐλαύνω ὁ Δεκέμβριος , τέταρτος δέ ὁ ἡμέρα ὥρα , σταθηρός αἰθρία εἰμί , σκότος ἐπέχω ὁ γῆ , καί ὁ διαφανής ὁ ἀστήρ ἅπας καταφαίνω . εἰμί δέ ὁράω ὁ ὁ ἥλιος δίσκος ἀλαμπής καί ἀφώτιστος , αἴγλη δέ τις ἀμυδρός καί ἰσχνός , ταινία δίκη λεπτός , κατά ὁ ἄκρος κυκλόθεν ὁ δίσκος περιαυγάζω . κατά μικρός δέ ὁ σελήνη παραμείβω ὁ ἥλιος ( ὁράω γάρ οὗτος κατά κάθετος αὐτός ἀντιφράσσω ) ὁ ἴδιος ἀκτίς ἐκπέμπω , καί φάος αὖθις πληρόω ὁ γῆ . ὁ καινός οὖν καί ἀσυνήθης ὁ ὅραμα ἐκδειματόω ὁ ἄνθρωπος , ὁ θέω ἱκετήριος , ὡς ὁ εἰκός , ἐξιλάσκομαι . τότε καί αὐτός ἐγώ ὁ Βυζάντιον ἐπιχωριάζω , μέτειμι1 ὁ ἐγκύκλιος παίδευσις . ὁ δέ βασιλεύς ( δεῖ γάρ ὁ λόγος ὁ εἱρμός ἐκτρέπω ἐπί αὐτός οὗτος αὖθις ἐπανάγω ) , ἐπεί ὁ ὁ ἐναντίος φρούριον αἱρέω ἀκονιτί , ἐπί ὁ Ἀντίοχος πορεύω παμπληθεί , καί πρό ὁ τεῖχος αὐτός πήγνυμι χάραξ , ὁ στρατηγός καί λοχαγός συνάγω , ἐν περιωπή τε κατά ὁ ὕπαιθρος ἵστημι , λέγω οὗτος · ὁ μέν ἐπέκεινα οὗτος ἀνοικίζω ὁ πόλις φρούριον ὁ ὁ πρόνοια ῥοπή καί ὁ σφεῖς ἐμπειρία μετά ὁ πρόσειμι ἀνδρεῖος αἱρέω , ὡς οἶδα , συστρατιώτης , παρά πᾶς ὑπόνοια . καί χάρις ὁμολογέω πλεῖστος σύ , ὅτι πρός ἐγώ ὁ σύ ἀφοράω ἡγεμών , οὐ ὀκλάζω περί τε ὁ ἀηδής , ὁ πλεῖστος καί ἀπάγω ἐπιφέρω οἶδα ὁ πόλεμος , ἀλλά οὗτος μετά προθυμία καί λογίζομαι ῥώμη διαγωνίζομαι , ὥστε μηδείς , ὅς προβάλλω ὁ φρούριον , ὑπέρτερος γίγνομαι ὁ σύ ἀρετή , καί καταλείπω ἀνάλωτος . οἶδα δέ καί ὁ πρός ὁ κατασκαφή οὗτος ὁ πόλις πρόθυμος σύ , ὅπως ὀργάω καί σφαδᾴζω ὁ στρατία , οὗτος κατεριπώσειν καί δῃόω πῦρ . ἀλλά οἶκτος ἐγώ τις ὑπεισέρχομαι οὗτος , εἰμί τρίτος ὁ περί ὁ οἰκέω τελέω πόλις , ὁ τε κάλλος καί ὁ μέγεθος ὁ περίβολος ( ὁράω γάρ εἰς ὅσος ὕψος ἐπανατείνω οὗτος ) , ἔτι δέ πλῆθος ὁ δῆμος καί ὁ οἰκίον ἀμήχανος κατασκευή , ἐρείπιον κεῖμαι , καθά τίς φρούριον πενιχρός . ὁ δέ ὁ Ρωμαϊκός στρατία κατά ὁ οὗτος κατατρίβω ἐκπόρθησις , καί ὁ σύ ὑποποιέω ὁ πολεμέω αὖθις διαφθείρω τε καί λεηλατέω , οὖον ἐγώ νόος ἔχω δοκέω . ἐγώ γάρ ἐκεῖνος μάλιστα φημί κηδεμονικός στρατηγός , ὁ ὁ ἐπεξέλασις καί διαμέλλησις ὁ ὁ ἐναντίος κακόω χώρα καί διαφθείρω · ὁ δέ γε ὁ οἰκεῖος ὁ ὁ στρατιά ἐκδρομή καί αὖθις κατά χώρα ἀναστροφή παραπόλλυμι καί ἐκτρίβω ὁ , οὗτος ἀνόητος , μᾶλλον δέ κακόνους ὀνομάζω οὐ εἄν ἀποκνέω · παρόμοιος τίς διεργάζομαι ὁ ὁ παροιμία κωμῳδέω κύω , ἕ ὁ λύκος ὁ πρόβατον ἀποσοβέω ἐποφείλω , καί ὁ βόσκημα φυλάσσω ἀνεπιβούλευτος , ὁ δέ , πρός ὁ μή ἀποσοβέω , μᾶλλον ὁ θηρίον αὐτός διακόπτω καί διασπαράσσω . εἰμί οὖν δοκέω καί πείθω ἐγώ , ἐπεί ὁ λόφος ὀχυρός οὗτος καταφαίνω , καί κατάρρυτος εἰμί ὕδωρ , ὡς ὁράω , οὗτος δή τειχιστέον ἐξαυτῆς , καί ἴλη ἱππεύς καί σπείρω πεζός ἐν αὐτός ἐατέος · ὥστε κατά ἕκαστος ἐπεξέλασις καί καταδρομή , καί ὁ ἐπιτήδειος διαρπαγή ὁ Ἀντίοχος ταπεινόω , καί εἰς ἀμηχανία δεινός κατακλείω καί ἀκούω ἀναγκάζω , Ῥωμαῖος γίγνομαι ὑπόσπονδος . εἶπον ὁ βασιλεύς , καί λίθος ἐπωμίζομαι ( εἰμί γάρ περί ὁ τοιοῦτος μετριοπαθής τε καί ταπεινός ) , ἀνέρχομαι ἐπί ὁ λόφος , πᾶς ὁ στρατιά οὗτος ποιέω διακελεύομαι . εἰμί οὖν ὁράω ἐν τρεῖς ἡμέρα Ἄστυ ἀνοικίζω ἐπί ὁ λόφος , εὐερκής τε καί ὀχυρός . φάλαγξ τοιγάρ πεντακόσιοι ἱππεύς , καί σπείρω χίλιοι πεζός ἐν ὁ φρούριον καταλείπω , καί ἀποχράω χιλός αὐτός ἀφίστημι , ἐντέλλω τε ὁσημέραι ἐκδρομή κατά ὁ Ἀντιόχεια ποιέω , καί ὁ παρατυγχάνω μάχαιρα ἔργον καί προνομή ἀπεργάζομαι , αὐτός ἐκεῖθεν ἀπαίρω πρός ὁ βασιλεύω ἐπαναζεύγνυμι , καί μεγαλοπρεπής πρός ὁ ἀστικός ὑποδείκνυμι ἐκεῖσε διατρίβω .