leo-diaconus.historia diakonos.4
γʹ . Ταύτην τὴν ἧτταν ὁ αὐτοκράτωρ Ρωμανὸς ἀνακαλέσασθαι προθυμούμενος , Νικηφόρον τὸν Φωκᾶν , τοῖς μαγίστροις ἐνδιαπρέποντα καὶ τῶν τῆς Ἀνατολῆς στρατευμάτων κατάρχοντα ( Δομέστικον τῶν σχολῶν Ρωμαῖοι ἀρχὴν τὴν τοιαύτην ἐπιφημίζουσιν ) , ἄνδρα ῥέκτην τε καὶ δραστήριον , ἀγαθόν τε τὰ πολεμικὰ καὶ τὴν ἰσχὺν ἀνυπόστατον , αὐτοκράτορα στρατηγὸν τῆς πρὸς τοὺς Κρῆτας μάχης κεχειροτόνηκεν . οὗτος τοίνυν ὁ Νικηφόρος , τὴν τῆς Ἀσίας στρατιὰν τῷ βασιλικῷ συνειλοχὼς κελεύσματι καὶ ναυσὶν ἐμβιβάσας , καὶ ταχυπλοήσας , πυρφόρους τε τριήρεις πλείστας ἐπαγόμενος ( δρόμονας ταύτας Ρωμαῖοι καλοῦσι ) , τῇ Κρήτῃ προσώρμισεν . ἐπεὶ δὲ τῆς ἀποβάσεως ἐδόκει καιρὸς , ἔδειξε πρακτικῶς , ἣν εἶχεν ἐμπειρίαν ἔργων πολεμικῶν . κλίμακας γὰρ ἐπὶ τῶν πορθμείων ἐπιφερόμενος , ταύτας ἐπὶ τὴν ἠϊόνα προσυφαπλῶν , τὴν στρατιὰν ἔνοπλόν τε καὶ ἔφιππον ἀπὸ τῆς ὑγρᾶς ἐπὶ τὴν ξηρὰν μετεβίβαζε . τῷ δὲ καινῷ καὶ ἀλλοκότῳ τοῦ ὁράματος καταπλαγέντες οἱ βάρβαροι κατὰ χώραν ἔμενον ἰλαδὸν , ἀδιάσπαστον συντηροῦντες τὸν συνασπισμὸν , καὶ τὴν τῶν Ρωμαίων ὡς αὐτοὺς ἄφιξιν προσδεχόμενοι . ὁ δὲ τῶν Ρωμαίων στρατηγὸς Νικηφόρος , τριχῇ τὴν φάλαγγα διατάξας , ἀσπίσι τε καὶ δόρασι ταύτην καταπυκνώσας , καὶ τὸ ἐνυάλιον παιωνίσας , τὸ δὲ σταυρικὸν ἐγκελευσάμενος προπορεύεσθαι τρόπαιον , ἀντιμέτωπος τοῖς βαρβάροις ἐπῄει . δεινῆς δὲ μάχης ἀναῤῥαγείσης , καὶ δίκην χαλάζης τῶν βελῶν καταφερομένων , οὐκ ἔμελλον ἐπὶ πολὺ διακαρτερεῖν οἱ βάρβαροι τὸν τῶν Ρωμαίων δορατισμόν · ἀλλὰ τὰ νῶτα στρέψαντες καὶ τὴν φάλαγγα διαλύσαντες , ὡς εἶχον δρόμων , πρὸς τὸ σφῶν ἀπῄεσαν ἔρυμα . οἱ δὲ Ρωμαῖοι ἐφεπόμενοι , ἀμύθητον τούτων φόνον εἰργάσαντο . τοιοῦτον μὲν ἡ πρώτη προσβολὴ καὶ διαμάχη πέρας αἴσιον τοῖς Ρωμαίοις ἀπηνέγκατο . ἐπεὶ δὲ , ᾗπέρ μοι εἴρηται , τῷ σφετέρῳ τειχίσματι οἱ βάρβαροι συνεκλείσθησαν , τὰς δυνάμεις συγκαλέσας ὁ στρατηγὸς , χάρακα πρὸ τοῦ ἄστεος ἐπήξατο τῶν Κρητῶν · τὰς δέ γε τριήρεις καὶ τὰς λοιπὰς φορτίδας εἰς εὐλίμενον ἐπίνειον ἀθρόας ἐλλιμενίζειν διεκελεύσατο , θαλασσοκρατεῖν τε , καὶ εἴ που βαρβαρικὸν ὁρῷεν πορθμεῖον ἔκπλουν ποιούμενον , τοῦτό τε ἐκδιώκειν , καὶ τῷ ὑγρῷ πυρὶ ἐκτεφροῦν . ταῦτα ἐς τὸ ἀκριβὲς βουλευσάμενός τε καὶ συμπεράνας , σπεῖραν λογάδων ἀνδρῶν τῷ στρατηγῷ Νικηφόρῳ , ᾧ τὸ ἐπίκλην Παστιλᾶς , ἐγχειρίζει , ὃς γενναῖος ὢν πολλοὺς ἀνέτλη πολέμους · καὶ πλειστάκις μὲν ἥλω πρὸς τῶν Ἀγαρηνῶν , τοσαυτάκις δὲ ἐκεῖθεν διέδρα · καὶ πολλὰς οὐλὰς ἐκ τῶν κατὰ πόλεμον χαλκοτυπιῶν ἐπὶ τοῦ προσώπου καὶ τῶν στέρνων προὐβάλλετο . τότε δὲ στρατηγὸς τῶν Θρᾳκησίων τελῶν , τὴν σπεῖραν παρειληφώς , ἐπὶ καταδρομὴν καὶ κατασκοπὴν τῆς νήσου ἐστέλλετο , πολλὰ τοῦ Νικηφόρου Φωκᾶ ἐπισκήψαντος , γρηγορεῖν τε καὶ νήφειν , καὶ μὴ πρὸς ῥᾳστώνην καὶ τρυφὴν ἀπιδεῖν , ὡς μή τι ἀνήκεστον πρὸς τῶν ἐναντίων αὐτοῖς καττυθῇ · καταδραμόντας δὲ τὸν χῶρον καὶ γενναῖόν τι δεδρακότας , ἐπὶ τὸ στρατόπεδον θᾶττον παλινοστεῖν .
Lemmas: γε . οὗτος ὁ ἧσσα ὁ αὐτοκράτωρ Ῥωμανός ἀνακαλέω προθυμέομαι , Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς , ὁ μάγιστρος ἐνδιαπρέπω καί ὁ ὁ Ἀνατολή στράτευμα κατάρχω ( Δομέστικος ὁ σχολή Ρωμαῖος ἀρχή ὁ τοιοῦτος ἐπιφημίζω ) , ἀνήρ ῥέκτης τε καί δραστήριος , ἀγαθός τε ὁ πολεμικός καί ὁ ἰσχύς ἀνυπόστατος , αὐτοκράτωρ στρατηγός ὁ πρός ὁ Κρής μάχη χειροτονέω . οὗτος τοίνυν ὁ Νικηφόρος , ὁ ὁ Ἀσία στρατία ὁ βασιλικός συλλέγω κέλευσμα καί ναῦς ἐμβιβάζω , καί ταχυπλοέω , πυρφόρος τε τριήρης πλεῖστος ἐπάγω ( δρόμων οὗτος Ρωμαῖος καλέω ) , ὁ Κρήτη προσορμίζω . ἐπεί δέ ὁ ἀπόβασις δοκέω καιρός , δείκνυμι πρακτικός , ὅς ἔχω ἐμπειρία ἔργον πολεμικός . κλῖμαξ γάρ ἐπί ὁ πορθμεῖον ἐπιφέρω , οὗτος ἐπί ὁ ἠϊών προσυφαπλόω , ὁ στρατία ἔνοπλος τε καί Ἔφιππος ἀπό ὁ ὑγρός ἐπί ὁ ξηρός μεταβιβάζω . ὁ δέ καινός καί ἀλλόκοτος ὁ ὅραμα καταπλάσσω ὁ βάρβαρος κατά χώρα μένω ἰλαδόν , ἀδιάσπαστος συντηρέω ὁ συνασπισμός , καί ὁ ὁ Ῥωμαῖος ὡς αὐτός ἄφιξις προσδέχομαι . ὁ δέ ὁ Ῥωμαῖος στρατηγός Νικηφόρος , τριχῆ ὁ φάλαγξ διατάσσω , ἀσπίς τε καί δόρυ οὗτος καταπυκνόω , καί ὁ Ἐνυάλιος παιωνίζω , ὁ δέ σταυρικός ἐγκελεύω προπορεύω τρόπαιον , ἀντιμέτωπος ὁ βάρβαρος ἔπειμι . δεινός δέ μάχη ἀναλέγω , καί δίκη χάλαζα ὁ βέλος καταφέρω , οὐ μέλλω ἐπί πολύς διακαρτερέω ὁ βάρβαρος ὁ ὁ Ῥωμαῖος δορατισμός · ἀλλά ὁ νῶτον στρέφω καί ὁ φάλαγξ διαλύω , ὡς ἔχω δρόμος , πρός ὁ σφεῖς ἄπειμι ἔρυμα . ὁ δέ Ρωμαῖος ἐφέπω , ἀμύθητος οὗτος φόνος ἐργάζομαι . τοιοῦτος μέν ὁ πρῶτος προσβολή καί διαμάχη πέρας αἴσιος ὁ Ῥωμαῖος ἀποφέρω . ἐπεί δέ , ὅς ἐγώ εἴρω , ὁ σφέτερος τείχισμα ὁ βάρβαρος συγκλείω , ὁ δύναμις συγκαλέω ὁ στρατηγός , χάραξ πρό ὁ Ἄστυ πήγνυμι ὁ Κρής · ὁ δέ γε τριήρης καί ὁ λοιπάς φορτίς εἰς εὐλίμενος ἐπίνειον ἀθρόος ἐλλιμενίζω διακελεύομαι , θαλασσοκρατέω τε , καί εἰμί ποῦ βαρβαρικός ὁράω πορθμεῖον ἔκπλοος ποιέω , οὗτος τε ἐκδιώκω , καί ὁ ὑγρός πῦρ ἐκτεφρόω . οὗτος εἰς ὁ ἀκριβής βουλεύω τε καί συμπεραίνω , σπείρω λογάς ἀνήρ ὁ στρατηγός Νικηφόρος , ὅς ὁ ἐπίκλη παστίλη , ἐγχειρίζω , ὅς γενναῖος εἰμί πολύς ἀνατλῆναι πόλεμος · καί πλειστάκις μέν ἁλίσκομαι πρός ὁ Ἀγαρηνός , τοσαυτάκις δέ ἐκεῖθεν διαδιδράσκω · καί πολύς οὐλή ἐκ ὁ κατά πόλεμος χαλκοτυπία ἐπί ὁ πρόσωπον καί ὁ στέρνον προβάλλω . τότε δέ στρατηγός ὁ Θρᾷξ τέλος , ὁ σπείρω παραλαμβάνω , ἐπί καταδρομή καί κατασκοπή ὁ νῆσος στέλλω , πολύς ὁ Νικηφόρου Φωκᾶς ἐπισκήπτω , γρηγορέω τε καί νήφω , καί μή πρός ῥᾳστώνη καί τρυφή ἀπό-ἰδέω , ὡς μή τίς ἀνήκεστος πρός ὁ ἐναντίος αὐτός καττυθῇ · κατατρέχω δέ ὁ χῶρος καί γενναῖος τίς δράω , ἐπί ὁ στρατόπεδον ταχύς παλινοστέω .